Kraina zamków, ikon i drewnianych świątyń. To jeden z najpiękniejszych regionów Polski
Tytuł laureata prestiżowego plebiscytu „Cuda Polski 2025” dla województwa Podkarpackiego otrzymał renesansowy Zamek w Krasiczynie. To jednak nie jedyna atrakcja tego wyjątkowego regionu. Co jeszcze warto zobaczyć, zwiedzając południowo-wschodnią Polskę?
Spis treści: Cztery Baszty zamku w Krasiczynie Zamkowy ogród rodziny Sapiehów Zamek w Krasiczynie współcześnie Losy Twierdzy Przemyśl Nowe życie twierdzy Na styku wielu kultur – szlakiem Łemków, Bojków i innych mniejszości etnograficznych W środku łemkowskiej osady Jak powinno się mówić o Beksińskim? Podkarpackie ikony Rzeka San, w okolicy której położone są mury zamku w Krasiczynie, wije się wśród innych podkarpackich atrakcji, o których warto wiedzieć, planując wyjazd na południowy wschód Polski. Oprócz zapierającej dech w piersiach przyrody – warto wspomnieć choćby słynne połoniny Wetlińską i Caryńską – na Podkarpaciu odkryjemy wiele miejsc przypominających o losach tego regionu, jego mieszkańcach, narodach i burzliwej historii. Cztery Baszty zamku w Krasiczynie Z perspektywy drogi krajowej numer 28, biegnącej przez sam środek Krasiczyna, trudno dostrzec potęgę i monumentalność zamku wznoszącego się w tej miejscowości. Ogród otaczający rezydencję skutecznie uniemożliwia przypadkowym gapiom przyglądanie się fasadom budynku. Kiedy jednak pokonamy bramę wjazdową, naszym oczom ukaże się spektakularna budowla, której wygląd przywodzi na myśl skojarzenia z zamczyskami z bajek Disneya. Aby wejść przez główną bramę zamku, należy najpierw przedostać się przez most nad fosą, w której niegdyś znajdował się forteczny kanał obronny. Po wejściu na zamkowy dzieciniec naszym oczom ukażą się cztery różniące się od siebie baszty. Każda z nich powstała na przełomie XVI i XVII wieku, kiedy to mecenas sztuki i właściciel zamku, Marcin Krasicki, zdecydował się na przebudowę rezydencji w stylu renesansowo-manierystycznym. Szlachcic nadał każdej z baszt osobną nazwę, odzwierciedlającą jej przeznaczenie. W ten sposób powstały: Baszta Papieska – w której funkcjonowały komnaty dla dygnitarzy papieskich; Baszta Królewska – z komnatami na wypadek przyjazdu króla; Baszta Boska – zawierająca genialnie zachowaną kaplicę przyrównywaną do Kaplicy Zygmuntowskiej na Wawelu; Baszta Szlachecka – zwana również rycerską. Przeznaczenie nie miało jedynie symbolicznego charakteru. Zamek rzeczywiście gościł polskich władców, takich jak Zygmunt III Waza, Jan Kazimierz czy Władysław IV Waza. W baszcie papieskiej nocować miał nuncjusz papieski Cosimo de Torres, przebywający w Polsce z misją zachęcenia polskich władz do wzięcia udziału w wojnie z Turkami. Baszty połączone są attyką, która stanowi jeden z najpiękniejszych elementów zamku. Elewacja pokryta jest sgraffito – zdobieniem wytwarzanym techniką polegającą na nakładaniu na mur kilku warstw różnie zabarwionego tynku i zeskrobywaniu według wzoru warstw wierzchnich. Metoda ta tworzy spektakularny efekt. Zamkowy ogród rodziny Sapiehów Po latach, gdy zamek przechodził z rąk do rąk pomiędzy różnymi rodzinami szlacheckimi, w XIX wieku trafił w końcu do rodziny Sapiehów, która znacznie przyczyniła się do rozwoju rezydencji. To właśnie ona rozbudowała park otaczający budowlę, sadząc w nim wiele roślin, które porastają zamkowe ogrody do dziś. Spacerując po parku można natrafić na liczne egzotyczne gatunki sprowadzone przez Sapiehów, znanych z pasji do podróży. W 1939 roku, wraz z nadejściem II wojny światowej, zamek został odebrany Sapiehom, po czym trafił w ręce wojsk sowieckich. Na tamte lata przypadają mroczne czasy dla budowli, podczas których rezydencja została splądrowana, a wiele znajdujących się tam elementów wystroju już nigdy nie wróciło na swoje oryginalne miejsce. Po wojnie obiekt pełnił jeszcze funkcję m.in. siedziby technikum leśnego, aż w 1996 r. teren przejęła Agencja Rozwoju Przemysłu, która po remoncie udostępniła obiekt zwiedzającym. Zamek w Krasiczynie współcześnie Obecnie zamek jest otwarty dla turystów. Oferta zawiera odwiedzenie m.in. dziedzińca, kaplicy w Baszcie Boskiej oraz grobowca rodziny Sapiehów. Goście mogą również spacerować rozległymi ogrodami zamkowymi, odpoczywać na parkowych ławkach czy posilać się w eleganckiej restauracji. Zamek jest unikatową budowlą nie tylko w skali regionu, ale i całego kraju, a każda forma spędzania czasu w zamkowych murach przybliża nas do epoki, gdy w komnatach rezydencji gościli polscy królowie. Losy Twierdzy Przemyśl „Centrum Dowodzenia – Twierdza Przemyśl ma być wizytówką turystyczną dla całego miasta”. W takich słowach nowo powstały obiekt opisuje Anna Cichy z Przemyskiego Ośrodka Sportu i Rekreacji. Muzeum zostało otwarte w 2024 roku i ma za zadanie wprowadzić zwiedzających w realia funkcjonowania twierdzy – od jej powstania, do kapitulacji w 1915 roku. To od Centrum Dowodzenia należy zacząć swoją przygodę z systemem kilkudziesięciu fortów położonych w Przemyślu i okolicach. Fortyfikacje, których budowa rozpoczęła się w 1871 r. na wniosek cesarza Austrii Franciszka Józefa, układają się w dwa pierścienie: wewnętrzny i zewnętrzny. Pierwszy z nich początkowo okalał granice miasta, lecz wraz z rozbudową Przemyśla został wchłonięty przez miejską zabudowę. Zewnętrzny krąg natomiast okrąża podkarpackie miasto w promieniu ok. 40 km. Centrum Dowodzenia stanowi doskonałą „bazę wypadową”, w której odwiedzający zostają wyposażeni w wiedzę pomocną przy odkrywaniu kolejnych elementów przemyskich fortyfikacji. Nowe życie twierdzy Obiekt spełnia wszelkie standardy nowoczesnej placówki muzealnej. Dzięki interaktywnej ekspozycji turyści mogą zgłębić historię całej Twierdzy Przemyśl. Wystawa nie tylko opisuje dzieje tamtejszych umocnień, ale przede wszystkim podkreśla rolę ludzi, którzy przez lata tworzyli tę potężną linię obronną. W C.D. ukazane są losy wielu narodowości, które przez lata brały udział w konfliktach austriacko-rosyjskich. Świadectwem międzynarodowego znaczenia obiektu są m.in. historie węgierskich turystów, którzy traktują Twierdzę Przemyśl jak narodowy pomnik – symbol odwagi i bohaterstwa swoich rodaków. Forty, podobnie jak większość ówczesnych terenów Podkarpacia, były miejscem splotu kultur. Wśród około 131 000 żołnierzy byli Polacy, Węgrzy, Ukraińcy i wielu przedstawicieli innych narodowości. Ich historia, eksponowana w Centrum Dowodzenia, pozwala lepiej zrozumieć losy tych unikatowych w skali Europy budynków fortecznych. Na styku wielu kultur – szlakiem Łemków, Bojków i innych mniejszości etnograficznych. Opowiadając historię południowo-wschodnich ziem Polski, nie sposób pominąć wątku dotyczącego kulturowego tygla, jaki przez wieki kształtował te tereny. Doliny i góry południowego Podkarpacia zamieszkiwało wiele grup etnograficznych, różniących się od Polaków obyczajami i tradycją. Najpopularniejszą mniejszość stanowili greckokatoliccy Łemkowie, osiadli w niższych partiach współczesnego województwa podkarpackiego. Ich głównym zajęciem było rolnictwo, choć słynęli przede wszystkim z pasterstwa. Redyki – uroczyste spędy owiec z hal i pastwisk do wsi na zakończenie sezonu pasterskiego – na stałe wpisały się w bieszczadzki krajobraz. Łemkowie nie stanowili jedynej grupy etnograficznej zamieszkującej tereny tej części Karpat. Należy wspomnieć jeszcze o innych grupach karpackich „górali”, takich jak Bojkowie – zamieszkujący wyższe partie bieszczadzkich gór – lub Głuchoniemcy – potomkowie niemieckich osadników sprowadzonych na wschód w celu polepszenia infrastruktury regionu. Wszystkie te grupy przez wieki współistniały na terenach Podkarpacia, kształtując razem kulturę tego regionu. W dzisiejszym pejzażu można dostrzec liczne obiekty przypominające o czasach, gdy te ziemie stanowiły prawdziwą mozaikę kultur. W środku łemkowskiej osady Na wytyczonym w 2001 roku Szlaku Architektury Drewnianej, który obejmuje ok. 130 obiektów i podzielony jest na dziewięć tras turystycznych, odnajdziemy wiele obiektów będących pozostałościami po podkarpackiej kulturze łemkowskiej. Wśród najpopularniejszych budowli znajdują się m.in. Cerkiew św. Mikołaja w Rzepedzi czy Cerkiew Opieki Matki Bożej w Komańczy. Oprócz budynków sakralnych (zarówno kościołów jak i cerkwi), zobaczymy też zabudowę uzdrowiskową, dworki czy pałace. Wędrówka szlakiem pozwala nie tylko podziwiać dawne drewniane budowle, lecz także odkryć, jak zmieniły się ich funkcje na przestrzeni lat, np. poprzez transformacje niektórych cerkwi w kościoły rzymskokatolickie. Dla entuzjastów architektury drewnianej obowiązkowym punktem na trasie jest Muzeum Budownictwa Ludowego w Sanoku. Wchodząc do tego największego muzeum etnograficznego w Polsce, przeniesiemy się do epoki „ludów pogranicza”. W skansenie możemy spacerować po galicyjskim rynku, wejść do środka osiemnastowiecznej synagogi lub skorzystać z usług poczty z początków XX wieku… i rzeczywiście można stamtąd wysłać pocztówkę! Muzeum podzielone jest na kilka stref, z których większość odnosi się do konkretnych podkarpackich grup etnograficznych. Odwiedzający mogą więc zajrzeć do łemkowskiej wioski, wejść do bojkowskiej cerkwi lub usiąść w doliniańskiej karczmie. Wszystkie obiekty zostały wiernie odwzorowane lub „żywcem” przeniesione z różnych zakątków regionu. W skansenie zobaczymy również budowle związane z przemysłową historią regionu, takie jak tartak wodny czy sektor naftowy wyposażony w szyby. Jak powinno się mówić o Beksińskim? Obrazy wybitnego polskiego malarza Zdzisława Beksińskiego mogą budzić grozę, obrzydzenie, a nawet strach. Mogłoby się więc wydawać, że muzeum, które przecież dysponuje najpokaźniejszą kolekcją dzieł artysty, stanowić będzie coś na kształt „koszmarnego domu”. Dodatkowo wyobraźnię podkręca powszechnie znana historia rodziny Beksińskich – syn malarza Tomek popełnił samobójstwo, a sam Beksiński został zamordowany we własnym mieszkaniu w Warszawie. Czy jednak rodzinne losy powinny przysłaniać nam to, co najważniejsze w artyście – jego obrazy? Na to pytanie stara się odpowiadać Galeria Zdzisława Beksińskiego, będąca częścią bogatej kolekcji Muzeum Historycznego w Sanoku. Sanocka ekspozycja stanowi największą na świecie prezentację prac Zdzisława Beksińskiego. Spektakularna kolekcja trafiła w ręce muzeum za sprawą testamentu, w którym artysta zobowiązał się do przekazania wszystkich swoich dzieł placówce z Sanoka. W muzeum możemy zresztą zobaczyć ów dokument, który zdobi salę odwzorowującą warszawską pracownię Beksińskiego. Po wyjściu z pomieszczenia ekspozycja prowadzi do pokoju pełnego najbardziej znanych obrazów Beksińskiego. Artysta zwykł nie nazywać swoich prac, a wymienianie ich jedynie z numerologicznych tytułów niewiele mówi. Mimo to obrazy na stałe wpisały się w zarówno przeszłą, jak i współczesną popkulturę. Charakterystyczne obiekty malowane przez Beksińskiego były inspiracją dla wielu filmów (np. nominowana do nagrody Oscar „Katedra”), gier komputerowych czy komiksów. Nie będzie przesadą stwierdzenie, że współcześni artyści garściami czerpali z twórczości sanockiego malarza. Jej ponadczasowość stanowi jedną z najistotniejszych cech i doskonały powód, aby odwiedzić mury Zamku w Sanoku, w którym mieści się Muzeum Historyczne. Podkarpackie ikony Muzeum to jednak nie tylko skarbnica sztuki Beksińskiego. Dysponuje ono również „najcenniejszym w kraju zbiorem ikon” – jak z dumą przyznaje Jarosław Serafin, dyrektor Muzeum Historycznego. Kolekcja sztuki cerkiewnej zawiera ponad 1200 eksponatów, wśród których znajdują się m.in. ikony, drewniane krzyże czy szaty liturgiczne. Zbiory pochodzą z prawosławnych i greckokatolickich świątyń, które znajdowały się na terenach południowo-wschodniej Polski i Ukrainy. Eksponaty ulokowane są w zamkowych komnatach. Drewno, będące dominującym materiałem używanym przy tworzeniu przedmiotów liturgicznych, wytwarza charakterystyczny, wilgotny zapach, który zostaje z nami na długo po opuszczeniu zamku. Prawdziwą „perłę w koronie” kolekcji stanowi gotycka figura św. Pawła. Posąg mierzy 187 cm wysokości i pozbawiony jest oryginalnej polichromii. Z wielobarwnej ozdoby zachował się tylko niewielki fragment koloru na tylnej części szaty świętego. Skrawek kolorowego drewna rozbudza głód koneserów sztuki, wzdychających nad tym, jak okazale wyglądałaby figura w pełnej szacie barw. Zarówno dla Beksińskiego, jak i dla kolekcji sakralnej, którą eksponuje muzeum, warto przyjechać do tego obiektu w Sanoku. Ta mało znana atrakcja dysponuje zbiorami na europejską skalę. Należy o tym pamiętać, będąc w okolicy doliny Sanu. Źródło: Podkarpackie Travel Nasz autor Olaf Kardaszewski Absolwent Instytutu Stosowanych Nauk Społecznych na Uniwersytecie Warszawskim. Obecnie student magisterskiego kierunku Studiów Miejskich na tej samej uczelni. Interesuje się społecznymi i kulturowymi aspektami zmieniającego się świata, o czym chętnie pisze w swoich pracach. Współprowadzący projekt „Podziemna Warszawa” w National Geographic Polska. Uwielbia podróże, w trakcie których zawsze stara się obejrzeć mecz lokalnej drużyny piłkarskiej.
Wąż Eskulapa wspina się po drzewach w Polsce – niezrozumiany olbrzym budzi podziw, ale też lęk
Jeśli udało wam się osobiście trafić na węża Eskulapa, to jesteście prawdziwymi szczęściarzami – w Polsce żyje mniej niż 200 osobników tego wielkiego gada. Ostatnio do wyjątkowego spotkania doszło w okolicach Krosna, gdzie łagodny olbrzym wywołał niemałe poruszenie. Co robił na drzewie, gdzie jeszcze można go spotkać i czy należy się bać tego rzadkiego węża? Ssssssprawdźmy.
Wąż Eskulapa to płynny cień poruszający się na granicy światów – tak określają go niektórzy. Jest wyjątkowy, bo ten olbrzymi gad może osiągać nawet 2 metry długości i lubi towarzystwo ludzi. Ostatnie wyjątkowe spotkanie z dusicielem zaprezentowali przedstawiciele Regionalnej Dyrekcji Lasów Państwowych w Krośnie, co przypomniało nam wszystkim, że wielki wąż na co dzień żyje w naszym sąsiedztwie. Jak rozpoznać węża Eskulapa? Jeszcze niedawno wydawało nam się, że wąż Eskulapa zniknął z Polski na zawsze. Teraz wiemy, że Rzeczpospolita jest siedliskiem około 200 osobników tego gatunku. Kiedyś rozproszony po Roztoczu, Beskidach czy Gorcach, teraz spotykany głównie w Bieszczadach i kilku innych, niewielkich enklawach. Sto lat temu spotkanie z nim nie było niczym zaskakującym! A jest to wąż niezwykły. Przede wszystkim wyróżnia go jego rozmiar: to olbrzym dorastający nawet do 2 metrów długości, chociaż spotykane w Bieszczadach samce mają zwykle około 170 centymetrów. To największy wąż w Polsce, a także jedyny rodzimy… dusiciel. W trakcie polowania łagodny olbrzym wykorzystuje masę swojego ciała – chwyta ofiary zębami i zaciska się wokół nich. Nie ma jednak strachu: jego dietę stanowią głównie małe ssaki, ptaki, jaszczurki czy płazy, a z boa dusicielem czy anakondą ma wspólny tylko styl polowania. Tak naprawdę to krewniak zaskrońców i gniewoszy. Wąż wspinający się po drzewach Ten wielki gad to mistrz kamuflażu: nieuchwytny, cichy i świetnie stapiający się w otoczeniem. Często mijamy go bez zauważenia. A może znajdować się w naszej okolicy, bo chętnie korzysta z dobrodziejstw urbanizacji: wchodzi do budynków, szuka kryjówek, ciepła czy poluje na szczury, myszy i nornice. To jednak nie wszystko: jako jedyny z rodzimych węży z gracją wspina się na drzewa. Widok dwumetrowego gada na lokalnej roślinności może przyspieszyć bicie serca! To właśnie w takiej pozycji zaobserwowali go przedstawiciele Regionalnej Dyrekcji Lasów Państwowych w Krośnie. Swoje spotkanie udokumentowali na Facebooku. Gatunki węży zamieszkujące Polskę Od niedawna Polska stała się siedliskiem nie czterech – jak było niegdyś – a pięciu gatunków węży. Grono rozszerzył zaskroniec rybołów, czyli polujący w wodzie przybysz z południowo-wschodniej Europy. Żaden z pozostałych, czy to rodzimych, czy napływowych, nie może jednak równać się z wężem Eskulapa – na pewno pod względem rozmiarów. Warto pamiętać, że to niegroźny gad. Przy kontakcie z człowiekiem najpewniej ucieknie, a jeśli nie będzie miał gdzie, to zwinie się w kłębek, prychnie czy zasyczy. Nie zaatakuje jednak pierwszy człowieka. Nie ma też co bać się jego ugryzienia, bo rozmiar zębów pozwoli mu co najwyżej zadrapać ludzki naskórek. Od wieków łączy się go z medycyną. To właśnie jego Eskulap ma owiniętego wokół swojego kostura, a olbrzymi wąż gości na logotypach aptek czy strojach ratowników medycznych. Niestety, jego przetrwanie wciąż jest zagrożone. Postępująca urbanizacja w nawet najdzikszych regionach Polski nieustannie odbiera mu siedliska, a olbrzym odchodzi po cichu – tak samo bezszelestnie, jak się porusza. Źródło: Regionalna Dyrekcja Lasów Państwowych w Krośnie, Polskie Parki Narodowe Nasz autor Jonasz Przybył Redaktor i dziennikarz związany wcześniej m.in. z przyrodniczą gałęzią Wydawnictwa Naukowego PWN, autor wielu tekstów publicystycznych i specjalistycznych. W National Geographic skupia się głównie na tematach dotyczących środowiska naturalnego, historycznych i kulturowych. Prywatnie muzyk: gra na perkusji i na handpanie. Interesuje go historia średniowiecza oraz socjologia, szczególnie zagadnienia dotyczące funkcjonowania społeczeństw i wyzwań, jakie stawia przed nimi XXI wiek.
Zamek, o którym zapomniała Polska. Fredro pisał tu „Zemstę”?
Poziomem popularności nawet nie zbliża się do zamku Książ w Wałbrzychu czy słynnego Ogrodzieńca, mimo to zamek Kamieniec w Korczynie-Odrzykoniu potrafi zaskoczyć. Jak piszą turyści, aura tego miejsca jest „nie do podrobienia”.
Spis treści: Zamek Kamieniec i Aleksander Fredro – historia, która przetrwała upadek Rzeczypospolitej Lata PRL i kryzys lat 90. – trudna historia odbudowy zamku Kamieniec Zamek Kamieniec dziś – godziny otwarcia, bilety i opinie turystów Zamek Kamieniec w Korczynie-Odrzykoniu (województwo podkarpackie) spodoba się głównie miłośnikom dawnych ruin, legend i historii, którzy w trakcie wycieczek wolą unikać tłumów. Obiekt ten – w rankingu popularności – jest bowiem daleko w tyle za innymi turystycznymi perłami, takimi jak zamek w Malborku, Ogrodzieniec czy zamek Czocha. Zaskakuje jednak ciekawą historią i aurą tajemnicy. Zamek Kamieniec i Aleksander Fredro – historia, która przetrwała upadek Rzeczypospolitej Pierwsze wzmianki o zamku pochodzą z 1348 roku. Wówczas Kamieniec był własnością króla Kazimierza Wielkiego. Kilkadziesiąt lat później został podarowany przez Władysława Jagiełłę podkanclerzemu Klemensowi z Moskorzewa. To on rozbudował obiekt, który wkrótce stał się jego rezydencją. W kolejnych latach zamek się zmieniał, podobnie jak jego właściciele. Ostatecznie rola Kamieńca jako warowni i punktu strategicznego skończyła się w pierwszej połowie XVII w. „Podczas potopu szwedzkiego zamek poważnie ucierpiał i pomimo remontów podejmowanych przez kolejnych właścicieli, w połowie XVIII w. coraz bardziej chylił się ku upadkowi, a w 1786 roku był już zrujnowany” – czytamy na oficjalnej stronie poświęconej budowli. Przemiana zamku w ruinę symbolicznie wiązana jest z upadkiem Rzeczypospolitej. Jednocześnie coraz częściej obiekt zaczynał gościć w krainie sztuki; widok budowli pojawiał się na płótnach słynnych artystów. Jednym z nich był Jan Matejko. W 1860 roku stworzył cykl rejestrujący wygląd Odrzykonia. Warto zaznaczyć, że budowla jest także kojarzona z literaturą. W 1829 roku ówczesny kapitan armii napoleońskiej, hrabia Aleksander Fredro dzięki małżeństwu z Zofią Jabłonowską został właścicielem zamku odrzykońskiego. Lata PRL i kryzys lat 90. – trudna historia odbudowy zamku Kamieniec W okresie PRL-u rozpoczęto prace konserwatorskie obiektu. W roku 1952 zabezpieczono najbardziej zagrożone odcinki elewacji, prowadzono tam również badania archeologiczne. Z wieloetapowego projektu i planu modernizacji tylko część została wykonana. Prawdziwy kryzys nadszedł w 1990 roku, wówczas prace zostały wstrzymane decyzją wojewody. „Nastąpił trudny okres dla obiektu, faktycznie pozbawionego opieki właścicielskiej, skazanego na dewastację wandali i pseudoturystów. Zamek położony na granicy dwóch gmin: Korczyny i Wojaszówki, stał się problemem zarówno dla służb konserwatorskich, jak i władz samorządowych” – czytamy na stronie obiektu. Osiem lat później komisyjnie budowla została uznana za własność Skarbu Państwa i oddana mu w wieloletnią dzierżawę. Zamek Kamieniec dziś – godziny otwarcia, bilety i opinie turystów Obecnie tajemnicze ruiny zamku można zwiedzać codziennie w okresie od 25 kwietnia do 31 października w godz. 10:00 do 17:00. Poza sezonem obiekt jest niedostępny dla turystów indywidualnych z uwagi na trudne warunki terenowe oraz prowadzone prace konserwatorskie. Bilet wstępu umożliwiający zwiedzanie ruin zamku Kamieniec oraz interaktywnej sali tortur kosztuje 15 zł dla osoby dorosłej i 11 zł dla młodzieży szkolnej. Na miejscu organizowane są również kreatywne warsztaty dla dzieci z zakresu ceramiki. Biorąc pod uwagę opinie internautów zamieszczane w sieci, największym atutem tego miejsca jest aura tajemniczości i walory historyczne. „Kameralny zamek i piękne widoki”, „Bardzo ciekawy obiekt”, „Idealne miejsce pokazujące piękno historii i jej ulotne chwile” – czytamy w opiniach turystów. Źródło: zamekkamieniec.pl Nasza ekspertka Wiktoria Szydło Dziennikarka i miłośniczka dalekich wypraw rowerowych, okazjonalnie poetka. Z pasją pisze o ciekawych miejscach, zapomnianych szlakach oraz niestworzonych – i tych realnych – historiach.
Cuda Polski 2025 – nominacje z województwa pomorskiego i podkarpackiego
Plebiscyt Cuda Polski 2025 w pełni! Czas na kolejnych finalistów, którzy mierzą się o zaszczytny tytuł „cudu”. Tym razem poznacie reprezentantów województwa podkarpackiego i pomorskiego. Redakcja „National Geographic Traveler” przygotowała dla Was same perełki, więc wybór nie jest prosty. Liczy się każdy głos!
Cuda Polski to plebiscyt organizowany co roku przez „National Geographic Traveler”. Zwycięzców, którymi są najciekawsze, nieodkryte miejsca z każdego województwa, wyłaniają w internetowym głosowaniu czytelnicy magazynu oraz serwisu national-geographic.pl. Każde z 16 województw reprezentuje 3 kandydatów, a wybory trwają do 13 października. Dzisiaj prezentujemy kolejną szóstkę nominowanych z dwóch regionów: województwa pomorskiego i podkarpackiego. Który z nich okaże się najbardziej interesujący? Cuda Polski 2025 – nominacje z województwa pomorskiego Gospoda Mały Holender Rezerwat Przyrody „Ptasi Raj” Zatopiony Las Gospoda Mały Holender w Żelichowie Dom podcieniowy z XVIII w., który łączy tradycję Żuław z warsztatami kulinarnymi i historycznymi. Rodzina Opitzów dba tu o lokalne dziedzictwo, organizując wydarzenia inspirowane kulturą mennonitów, Prusów i osadników z Kresów. Miejsce przyciąga zarówno architekturą, jak i wyjątkową atmosferą. To kulinarno-historyczna podróż przez Żuławy. Rezerwat Ptasi Raj Położony u ujścia Wisły rezerwat chroni siedliska ptaków wodnych i błotnych. Wyznaczono tu 6 km ścieżki edukacyjnej z tablicami informacyjnymi. To idealne miejsce do obserwacji ptaków i spacerów wśród dzikiej przyrody. Bliskość Gdańska sprawia, że jest łatwo dostępny komunikacją miejską. Zatopiony Las koło Czołpina Odsłonięty przez morze starożytny las sprzed 3 tys. lat, zachowany w wodach Bałtyku. Widoczne pnie buków i dębów tworzą surrealistyczny krajobraz na plaży. To unikalne zjawisko naturalne pokazuje siłę morza i historię regionu. Może jednak zniknąć po kolejnym sztormie – warto się pospieszyć. Cuda Polski 2025 – nominacje z województwa podkarpackiego Rezerwat Prządki Cerkiew św. Paraskewy w Radrużu Zamek w Krasiczynie Rezerwat Prządki Malowniczy rezerwat w Beskidzie Niskim słynący z wysokich formacji skalnych o fantazyjnych kształtach. Skały nazwano m.in. Prządką-Matką i Zbójem Madejem, a ich powstanie tłumaczą liczne legendy. To idealne miejsce na wędrówki i podziwianie widoków. Prowadzi przez niego czarny szlak turystyczny. Cerkiew św. Paraskewy w Radrużu Jedna z najstarszych drewnianych cerkwi w Polsce, zbudowana w XVI wieku. Zachwyca autentyczną architekturą i ikonostasem. Otoczona cmentarzem i murami, tworzy wyjątkowy klimat duchowy. To cenny zabytek wpisany na listę UNESCO. Zamek w Krasiczynie Renesansowy zamek nad Sanem zachwyca sgraffitowymi zdobieniami i czterema symbolicznymi wieżami. Gościli tu królowie i możni rodów magnackich. Otoczony parkiem, stanowi perłę architektury i historii regionu. To obowiązkowy punkt dla miłośników zamków. Który z nich powinien zostać nowym „cudem”? Zapraszamy do głosowania poniżej:
Nowy rezerwat na Podkarpaciu chroni unikatową rzekę płynącą do Morza Czarnego
Na Podkarpaciu powołano nowy rezerwat przyrody – „Przełom Strwiąża”. To jeden z największych w regionie, a jego wyjątkowość wynika nie tylko z walorów przyrodniczych, lecz także z jedynej w Polsce rzeki, która nie płynie do Bałtyku.
Spis treści Wyjątkowy rezerwat na północ od Bieszczadów Historia sięgająca dóbr królewskich Obfitość chronionych gatunków roślin, zwierząt, grzybów i porostów Obszar nowego rezerwatu to ponad 437 ha, co czyni go jednym z największych na Podkarpaciu. Blisko 99% jego powierzchni znajduje się pod zarządem Lasów Państwowych, fragment koryta rzeki Strwiąż nadzorują Wody Polskie. Wyjątkowy rezerwat na północ od Bieszczadów Teren znajduje się w województwie podkarpackim, między Brzegami Dolnymi a Krościenkiem, w Górach Sanocko-Turczańskich, leżących na północ od Bieszczadów. Akt założycielski podpisano 28 lipca 2025 r. Rezerwat utworzono w ramach ogólnopolskiej inicjatywy „100 rezerwatów na 100‑lecie Lasów Państwowych”; jest to już 105. rezerwat w regionie i kolejny z szeregu powołanych w ramach tej akcji. Obejmuje malowniczy przełomowy odcinek doliny rzeki Strwiąż, który znajduje się pomiędzy szczytami Kiczery i Kuźmina i ma zaledwie ok. 200 metrów szerokości w najwęższym miejscu. Przebiega tam droga krajowa oraz linia kolejowa z czasów Austro-Węgier. Rzeka Strwiąż to unikat – to jedyna w Polsce duża rzeka, której wody nie płyną do Bałtyku, tylko do Dniestru i dalej do Morza Czarnego. Jeszcze tylko niewielki potok Mszaniec należy do zlewiska tego morza. Historia sięgająca dóbr królewskich Miejsce to ma też od lat historyczne znaczenie, bo od lat pozostawało w rękach państwowych. Były to najpierw tereny królewskie, następnie tzw. dobra kameralne cesarstwa Austro-Węgier, a w międzywojniu należały do Nadleśnictwa Berehy Dolne. Leśnicy proponowali ochronę tego obszaru już w latach 90. i od tego czasu jest wyłączony z gospodarki leśnej. Ostatecznie, po konsultacjach społecznych z NGO-sami i mieszkańcami, rezerwat objął większy teren. Obszar porastają buczyny karpackie i lasy o wysokim stopniu naturalności (typu N1), zasiedlone przez wskaźnikowe mchy i porosty. Obfitość chronionych gatunków roślin, zwierząt, grzybów i porostów W nowym rezerwacie występują liczne rzadkie i chronione gatunki flory, fauny i grzybów — w tym orlik krzykliwy i bocian czarny, dla których wyznaczono strefy ochronne. Zidentyfikowano tu aż 64 stanowiska chronionych organizmów, w tym 33 stanowiska porostów: np. puchlinki ząbkowanej i granicznika płucnika. To jedno z najważniejszych miejsc występowania ksylobiontów (organizmów żyjące na martwym drewnie) w regionie. Źródło: Regionalna Dyrekcja Ochrony Środowiska w Rzeszowie, Lasy Państwowe Nasza autorka Magdalena Rudzka Dziennikarka „National Geographic Traveler" i „Kaleidoscope". Przez wiele lat również fotoedytorka w agencjach fotograficznych i magazynach. W National-Geographic.pl pisze przede wszystkim o przyrodzie. Lubi podróże po nieoczywistych miejscach, mięso i wino.
Zapomniani Niemcy z Podkarpacia. Kim byli Głuchoniemcy?
Wpływy narodowości niemieckiej kojarzą nam się głównie z zachodnimi terenami Polski. To w miastach takich jak Wrocław czy Szczecin jesteśmy w stanie dojrzeć za sprawą architektury i urbanistyki ślady dawnych mieszkańców tych miast. Mimo, że tereny wschodniej Polski nie obfitują w niemieckie pozostałości, to i na tych terenach możemy mówić o historycznym występowaniu zachodniej mniejszości narodowej. Wszystko za sprawą Głuchoniemców – ludności, która została sprowadzona na tereny współczesnego Podkarpacia przez króla Kazimierza III Wielkiego w XIV wieku.
Spis treści: Jak Głuchoniemcy znaleźli się na terenach Królestwa Polskiego? Jak wyglądała niemiecka wieś w sercu Podkarpacia? Od odrębności do polonizacji Ślady Głuchoniemców we współczesnej Polsce Według Romana i Michała Zychów związanych z Podkarpackim Centrum Edukacji Nauczycieli w Rzeszowie nazwa „Głuchoniemcy” posiada wielowarstwową etymologię. Aby zrozumieć znaczenie określenia należy wyszczególnić trzy płaszczyzny, dzięki którym możemy zrozumieć sposób nazywania tej niemieckiej mniejszości: „Niemi” – mówiący obcym, niezrozumiałym językiem. Ludność Głuchoniemców porozumiewała się językiem niemieckim, przez co inni mieszkańcy wschodnich ziem mieli trudności ze zrozumieniem swoich sąsiadów; „Głusi” – nierozumiejący polskiego ani standardowego niemieckiego. Co ciekawe wraz z procesem polonizacji Głuchoniemców następowało zanikanie języka niemieckiego w tej grupie ludności. Język podlegał modyfikacjom, przez co Głuchoniemcy stawali się niezrozumiani również dla swoich germańskich rodaków; „Z głuszy” – osadzeni w odludnych, zalesionych rejonach. Tereny rubieży polsko-rusko-węgierskich, gdzie sprowadzona została mniejszość niemiecka uchodziły za peryferie Królestwa Polskiego. Jak Głuchoniemcy znaleźli się na terenach Królestwa Polskiego? W XIII wieku wschodnie tereny Królestwa Polskiego narażone były na regularne najazdy wojsk tatarskich. Skutkiem tej agresji było doszczętne plądrowanie oraz unicestwienie jakiejkolwiek infrastruktury znajdującej się na terenach wschodnich rubieży. Taktyka „spalonej ziemi”, polegająca na niszczeniu każdej najechanej osady doprowadziła do kompletnego wyludnienia na terenach pomiędzy Sanem, Wisłoką a Przemyślem. Nie dziwi więc, że obszar ten w dokumentach z tamtego okresu nazywany był „głuchym” lub „pustym” co spowodowane było brakiem zwartej sieci osadniczej. Aby nadać rubieżom charakter osadniczy oraz wyposażyć te tereny w infrastrukturę spójną z resztą kraju, król Kazimierz Wielki rozpoczął sprowadzanie na te tereny niemieckich kolonistów. Uchodzili oni ówcześnie za model nowoczesnego osadnika, posiadającego umiejętności organizacji życia wiejskiego. Nowi przybysze zostali głównie przeniesieni z przeludnionych terenów Saksonii, Bawarii czy Śląska. W ten sposób rozpoczęło się funkcjonowanie Głuchoniemców na ziemiach polskich, którzy mieli wnieść życie w „głuche” tereny Podkarpacia. Jak wyglądała niemiecka wieś w sercu Podkarpacia? Niemieckie realia urbanistyczne różniły się w porównaniu do rubieży polsko-rusko-węgierskich. Niemieccy kolonizatorzy rozpoczęli rozbudowę spustoszonych terenów od wykarczowania lasów i przygotowania ziemi pod uprawy. Takie działania stanowiły organizację życia wiejskiego od zupełnych podstaw. Następnie na terenach zostały wprowadzone nowoczesne metody rolnicze, takie jak używanie narzędzi żelaznych, zakładanie młynów oraz trójpolówka (dawny system uprawy roli podzielonej na trzy pola, uprawiane na przemian). Metody te znacznie podniosły jakość życia w tych rejonach oraz podniosły znaczenie ekonomiczne wyludnionych ziem. Inną innowacją było zakładanie wsi na tzw. prawie magdeburskim. Prawo to oznaczało chociażby wprowadzenie władz lokalnych wybieranych przez mieszkańców oraz ustanowienie przywilejów ekonomicznych – np. „wolnizna” czyli kilkuletnie zwolnienie z podatków i danin. Efektem tego działania było nadanie praworządności, porządku przestrzennego i wolność gospodarczej terenom rubieży. Od odrębności do polonizacji Proces niemieckiej kolonizacji miał charakter wyspowy. Oznaczało to tworzenie wielu osad wewnątrz regionu, a nie rozbudowy jednego większego ośrodka miejskiego. Niemcy żyli więc obok Polaków, a ich wsie położone były wśród istniejących wcześniej polskich domostw. Wraz z nadejściem kolejnych pokoleń kolonizatorów, ich odrębność coraz bardziej traciła na znaczeniu. W wyniku kontaktów z polskimi sąsiadami, migracji wewnętrznych, wspólnych małżeństw i życia religijnego zaczęła zanikać znajomość języka niemieckiego. Tworzenie jednej wspólnoty dbającej o dobra takie jak bezpieczeństwo regionu i rozwój gospodarczy doprowadziły ostatecznie do pełnej asymilacji Głuchoniemców. Stało się tak nie tylko przez bliskość obu grup, ale również przez brak instytucjonalnej odrębności potomków niemiecich kolonizatorów. Na terenach rubieży nie działały specjalne szkoły czy prasa, które dbałyby o wzmacnianie niemieckiej tożsamości. Doszło więc do pokojowego włączenia mniejszości niemieckiej w polskie społeczeństwo. Ślady Głuchoniemców we współczesnej Polsce Głuchoniemcy zniknęli z ziem polskich w XIX–XX wieku. Do dziś jednak możemy dostrzec ślady ich pobytu na podkarpackich terenach. Nie są one jednak tak widoczne i oczywiste jak ma to miejsce np. na Śląsku. Aby dostrzec pozostałości należy przyjrzeć się chociażby etymologii nazw występujących w rejonach Rzeszowa. Niektóre tamtejsze miasta lub wsie posiadają nazwy pochodzące z niemieckiego. Przykładem może być Łańcut – dawniej Landshut czy Frysztak – dawniej Freistadt. Niemieckie ślady językowe dostrzec można również w pewnych nazwiskach występujących na tamtych terenach. Bardziej namacalne pozostałości dostrzeżemy w poszczególnych obiektach architektury podkarpackiej. Są nimi np. cmentarze z niemieckimi inskrypcjami (chociażby cmentarz w Markowej) oraz obiekty z elementami niemieckiego stylu osadniczego (np. Kościół pw. Wniebowzięcia NMP w Haczowie). Źródło: Uniwersytet w Białymstoku
Naukowcy biją na alarm: inwazyjne gatunki obce panoszą się w Polsce. Na wolność wydostał się „biegnący bambus”, a w Sanie zaobserwowano nawet piranię
Biolodzy z Polski na łamach „Scientific Reports” ostrzegają przed „ucieczką” roślin ozdobnych do środowiska naturalnego. W pobliżu rzek na południu Polski, Magierki i Lubatówki, stwierdzono dwie groźne rośliny nie występujące naturalnie ani w Polsce, ani w Europie.
Spis treści Gatunki inwazyjne – jak się rozprzestrzeniają? „Biegnący” bambus i miskant olbrzymi: nowe groźne rośliny Świadomość na temat inwazyjnych gatunków obcych w Polsce rośnie. Jednak rośnie głównie dlatego, że co chwila odkrywamy ogromną skalę, na jaką występują w naszym kraju. Zarówno rośliny, jak i zwierzęta obce dla naszych ekosystemów potrafią mocno w nie ingerować i wypierać rodzime gatunki. Najnowsze doniesienia polskich naukowców opisane w czasopiśmie „Scientific Reports” mówią o dwóch kolejnych niebezpiecznych roślinach. Gatunki inwazyjne – jak się rozprzestrzeniają? Inwazyjne gatunki obce w Polsce i na świecie rozprzestrzeniają się przede wszystkim dzięki działalności człowieka, który świadomie lub przypadkowo przenosi je na nowe tereny. Na przykład jako rośliny ozdobne, zwierzęta hodowlane lub podczas transportu towarów. Mogą też migrować naturalnie, wykorzystując korytarze ekologiczne, takie jak rzeki czy drogi. Częste są „ucieczki” roślin ozdobnych z ogrodów do środowiska naturalnego. Tak było m.in. w przypadku niezwykle żywotnego rdestowca japońskiego. To samo dotyczy dwóch nowo stwierdzonych gatunków: bambusa Bisseta i miskanta olbrzymiego. Roślin tych jeszcze nie wpisano na listę gatunków inwazyjnych, ale naukowcy z Polski uważają że najwyższy czas to zrobić. „Biegnący” bambus i miskant olbrzymi: nowe groźne rośliny Polscy naukowcy zaobserwowali na południu Polski ogniska występowania dwóch ekspansywnych roślin. W pobliżu dwóch rzek: Magierki i Lubatówki, stwierdzono dwie rośliny nie występujące naturalnie ani w Polsce ani w Europie: bambus Bisseta i miskant olbrzymi – bardzo żywotne rośliny trzymane w ogrodach dla ozdoby. Bambus Bisseta to krewniak bambusów znanych np. z Japonii. Dobrze zimuje w Polsce i znosi mrozy, więc jest coraz popularniejszą rośliną ogrodową. Należy do rodzaju Phyllostachys, określanego jako „running bamboos” – biegnące bambusy. Rozprzestrzeniają się tak szybko, że dorobiły się takiego właśnie przydomka. Miskant olbrzymi to trawa ozdobna, dorastająca do 4 metrów wysokości. Jej sadzonki można bez trudu kupić już za 20 zł. “Istnieje pilna potrzeba podniesienia świadomości wśród ogrodników, hobbystów, sprzedawców i importerów roślin na temat zagrożeń dla środowiska wynikających z rozprzestrzeniania się roślin inwazyjnych” – piszą autorzy artykułu. Opisane rośliny mogą odrodzić się nawet z resztek wyciętych i wyrzuconych łodyg, a kłącza bambusa bez trudu przeciskają się pod ogrodzeniami. Dr hab. Aneta Bylak, hydrobiolog z Uniwersytetu Rzeszowskiego opowiada też o innych obserwacjach z Podkarpacia. W Sanie zaobserwowano niedawno rybę z rodziny piraniowatych. Zdarzają się też żółwie czerwonolice – popularne gady hodowane w domach. Do gatunków inwazyjnych w Polsce należą też m.in.: szop pracz, jenot, wizon amerykański (dawniej norka amerykańska), nawłoć kanadyjska, klon jesionolistny, a nawet orzech włoski. Źródła: Scientific Reports, Nauka w Polsce Nasza autorka Magdalena Rudzka Dziennikarka „National Geographic Traveler" i „Kaleidoscope". Przez wiele lat również fotoedytorka w agencjach fotograficznych i magazynach. W National-Geographic.pl pisze przede wszystkim o przyrodzie. Lubi podróże po nieoczywistych miejscach, mięso i wino.
Przeniósł się z Lipska na Podkarpacie. Opowiada, czego Polakom zazdroszczą Niemcy
Nigdy nie planował mieszkać w Polsce. Tak ułożyło się jego życie. Vincent Helbig w rozmowie z Łukaszem Załuskim opowiada o życiu codziennym na Podkarpaciu i o tym czego Polakom zazdroszczą Niemcy oraz mierzy się z najtrudniejszymi polskimi słowami.
Spis treści: Vincent Helbig w podcaście National Geographic Polska Najtrudniejsze polskie słowa „Jestem Niemcem i powiem Wam, jak Polacy zmienili moje życie. Postanowiłem uczyć się polskiego, aby Polaków lepiej poznać, obalać stereotypy i budować lepsze relacje między naszymi narodami. Dziś płynnie mówię po polsku, a Polska zmieniła może życie”. Tymi słowami Vincent Helbig wita obserwujących na prowadzonym przez siebie kanale „Wasz Niemiec” na Instagramie. Zebrał już tam ponad 60 tys. fanów i trudno się dziwić – niewielu Niemców w naszym kraju tak głośno mówi o tym, że więcej nas łączy niż dzieli. Vincent Helbig w podcaście National Geographic Polska – Wszystko zaczęło się od moich dziadków, którzy pochodzili z Dolnego Śląska. Przed wojną te ziemie były częścią państwa niemieckiego. Kiedy skończyła się wojna moi dziadkowie byli jeszcze dziećmi, ale świetnie pamiętali swoje rodzinne domy. Ja po maturze zdecydowałem się pojechać do Polski i odnaleźć rodzinny dom moich przodków. Przy okazji poznałem Polaków, a ja byłem bardzo pozytywnie zaskoczony ich gościnnością i serdecznością. Było czuć, że chcieli mi pomóc. Co było dla mnie szczególnie ważne, nie czułem żadnych uprzedzeń w stosunku do mnie i do Niemiec w ogóle – opowiada nam o pierwszym spotkaniu z Polską autor kanału „Wasz Niemiec”. Kiedy postanowił uczyć się polskiego, od razu zanurzył się w języku. – Język polski mnie otaczał, słuchałem muzyki, czytałem, uczyłem się przynajmniej godzinę dziennie. W końcu zapisałem się na intensywny kurs w Krakowie. Najtrudniejsze były dla mnie czasowniki. Szybko się zorientowałem, że języka polskiego nie da się nauczyć bez gramatyki”. Najtrudniejsze polskie słowa Zdaniem Vincenta najtrudniejszym polskim słowem jest „cześć”. Z tego powodu chętniej sięga po inne sposoby powitania po polsku, jak „siema”. Zgodnie z zapisami XVI-wiecznego wydania „Rocznika Krasińskich” w czasach Władysława Łokietka testem na polskość mieszkańców Krakowa było wyraźne wymówienie 4 polskich słów: „soczewica, koło, miele, młyn”. W rozmowie z Łukaszem Załuskim Vincent świetnie zdał test wymowy tych słów. Aby dowiedzieć się więcej o niemieckich stereotypach na temat Polski oraz czego dzisiejsi Niemcy mogą nam zazdrościć posłuchajcie nowego odcinka podkastu. Cała rozmowa do wysłuchania w playerze na górze strony. Odcinki naszych wideopodkastów są również dostępne na kanałach National Geographic Polska na YouTube i na Spotify. Źródło: National Geographic Polska Nasz ekspert Łukasz Załuski Redaktor naczelny „National Geographic Polska” i National-Geographic.pl. Dziennikarz podróżniczy i popularnonaukowy z 20-letnim stażem. Wcześniej odpowiedzialny m.in. za magazyny „Focus”, „Focus Historia” i „Sekrety Nauki”. Uważny obserwator zmieniającego się świata i nowych trendów podróżniczych. Inicjator projektu pierwszej naukowej rekonstrukcji wizerunków władców z dynastii Jagiellonów. Miłośnik tenisa, książek kryminalnych i europejskich stolic.
Zimowe szaleństwo na Podkarpaciu – Najlepsze stoki narciarskie regionu
Malownicze krajobrazy Bieszczadów i Beskidu Niskiego, nowoczesne wyciągi i doskonale przygotowane trasy sprawiają, że region przyciąga miłośników sportów zimowych z całego kraju. Oto przewodnik po najciekawszych stacjach narciarskich na Podkarpaciu.
Spis treści: Wańkowa – nowoczesny kompleks z widokiem na Bieszczady Ustrzyki Dolne – zimowa stolica Bieszczad Arłamów – śnieżna zabawa w sercu Pogórza Przemyskiego Gogołów.Ski – idealna opcja na krótki wypad w góry KiczeraSki – trasy dla każdego Oprócz świetnej infrastruktury, stoki narciarskie na Podkarpaciu wyróżniają się mniejszą liczbą turystów w porównaniu z popularnymi kurortami w Tatrach czy Karkonoszach. Malownicze krajobrazy, lokalne karczmy z regionalnymi przysmakami i gościnność mieszkańców tworzą tu jednak niezapomnianą atmosferę. W tym sezonie warto rozważyć zimowy odpoczynek w Podkarpackiem. Wańkowa – nowoczesny kompleks z widokiem na Bieszczady Stacja narciarska BIESZCZAD.ski Wańkowa to jedna z największych i najnowocześniejszych atrakcji zimowych w województwie podkarpackim. Główną atrakcją ośrodka jest 4-osobowa kolejka linowa o długości niemal kilometra oraz wyciągi talerzykowe i 3 ruchome chodniki. Rodziny z dziećmi docenią przedszkole narciarskie oraz profesjonalną szkółkę snowboardową. Dostępne są różne długości tras – od 250 do 1550 metrów. Daje to szerokie możliwości zarówno dla początkujących, jak i doświadczonych narciarzy. Stacja jest otwarta codziennie od godz. 9 do 20, co pozwala cieszyć się jazdą jeszcze po zachodzie słońca. Ustrzyki Dolne – zimowa stolica Bieszczad Podkarpacie to Bieszczady, a Bieszczady to m.in. Ustrzyki Dolne i tamtejsze wyciągi: Gromadzyń i Laworta Ski. Gromadzyń Położona na północnym zboczu Gromadzynia, Stacja Narciarska „Gromadzyń” góruje nad Ustrzykami Dolnymi, nieformalną zimową stolicą Podkarpacia. Stacja oferuje – czteroosobową Kolej linową o długości 720 metrów, wyciągi orczykowe o długości 700 metrów oraz wyciągi talerzykowe: 300 i 200 metrów. Na stacji znajdują się 3 trasy o długościach: 750 m z homologację „FIS” slalom, 800m oraz 900m. Różnica wzniesień wynosi 164 metry. Dodatkowo na stacji funkcjonuje najstarsza w regionie szkółka narciarska, wypożyczalnia sprzętu, serwis oraz dwa punkty gastronomiczne. Gromadzyń jest szczególnie upodobany przez rodziny z dziećmi, a to za sprawą szerokiej wyspecjalizowanej kadry instruktorskiej, która ma do dyspozycji osobny teren szkoleniowy z wyciągiem talerzykowym oraz wyciągiem taśmowym. Przy Stacji znajdują się przestronne darmowe parkingi a lokalizacja Stacji w samym mieście pozwala na swobodny dostęp do bazy noclegowej oraz atrakcji. Nowoczesny system naśnieżania powoduje, iż pomimo zmian w pogodzie Stacja otwiera sezon zazwyczaj w połowie grudnia i kończy w marcu. Laworta Ski Laworta Ski to dobre miejsce dla miłośników adrenaliny. W stacji znajduje się m.in. wyciąg krzesełkowy i trasy o długości do 1250 metrów, w tym trasę z homologacją FIS na slalom gigant. Stok jest dobrze oświetlony, sztucznie naśnieżany i ratrakowany, co zapewnia doskonałe warunki do jazdy. Dla fanów alternatywnych form zabawy przygotowano hit tego sezonu – snowtubing, czyli trasę do zjazdów na pontonach o długości 100 metrów. Arłamów – śnieżna zabawa w sercu Pogórza Przemyskiego Hotel Arłamów i pobliska stacja narciarska to opcja dla osób, które łączą narciarską frajdę z luksusowym wypoczynkiem. Długość tras wynosi od 100 do 550 metrów, co sprawia, że miejsce sprawdzi się zarówno wśród dzieci, jak i osób poszukujących spokojnej jazdy. Stacja działa codziennie, jednak godziny otwarcia zależą od dnia tygodnia – od poniedziałku do czwartku do godz. 18, a w weekendy do 20. Gogołów.Ski – idealna opcja na krótki wypad w góry Zlokalizowana w pobliżu Jasła stacja Gogołów.Ski to kameralne miejsce oferujące trasę zjazdową o długości 700 metrów. Stok jest oświetlony, naśnieżany i ratrakowany, co zapewnia komfort nawet przy trudniejszych warunkach pogodowych. Warto sprawdzić godziny funkcjonowania, ponieważ – jak informuje strona stacji – są one uzależnione od warunków atmosferycznych. KiczeraSki – trasy dla każdego Ośrodek KiczeraSki w Puławach Górnych to aż 5 tras o różnorodnym poziomie trudności – od 150 do 1200 metrów. Do dyspozycji narciarzy są 4 wyciągi, w tym jeden krzesełkowy. Wypożyczalnia sprzętu i szkółka narciarska sprawiają, że to miejsce jest przyjazne dla rodzin i grup znajomych. Źródło: National Geographic Traveler, Podkarpackie.Travel
Zamek w Łańcucie był kiedyś znany w całej Europie. Do dziś zachwyca stylem i bogactwem zbiorów
Zbudowany na zamówienie rodu Pileckich zamek w Łańcucie jest jedną z najlepiej zachowanych rezydencji magnackich w Polsce. Historia tego urokliwego miejsca sięga czasów Kazimierza Wielkiego. Ale współcześnie znany nam gmach powstał w pierwszej połowie XVII wieku w modnym wówczas stylu „palazzo in fortezza”.
Spis treści: Historia Łańcuta Zamek w Łańcucie – historia powstania Zamek w rękach Lubomirskich Magnacka siedziba Łańcut w rękach Potockich Luksusowa rezydencja Zamek w Łańcucie dziś Najbardziej znany obiekt w tym mieście to zamek w Łańcucie. Jednak sam Łańcut ma długą historię, której początki sięgają wczesnego średniowiecza. Założenie tego leżącego na pograniczu Podgórza Rzeszowskiego i Pradoliny Podkarpackiej miasta przypisuje się królowi Kazimierzowi Wielkiemu w 1349 roku. Historia Łańcuta Król ściągnął do nowego miasta niemieckich kolonistów z leżącego w Bawarii Landshut, znanego jako „strażnica kraju”. Właśnie ta nazwa została przeniesiona przez kolonistów i dostosowana fonetycznie do języka polskiego, dzięki czemu powstał „Łańcut”. Miasto było wymieniane w różnych formach: Landshut, Lanczuth (1375), Landssuth (1381), Lanchth (1384), Lanczuth (1494) oraz jeszcze jako Landshut w 1650 roku. W pobliżu Łańcuta w 1450 roku utworzono również niemiecką wieś Helwigau. Niemiecka ludność w okolicy Łańcuta zachowała swoją odrębność językową aż do pierwszej połowy XVIII wieku. Przez wieki Łańcut należał do kilku rodów, w tym Pileckich, Stadnickich, Lubomirskich i Potockich. A wraz z Łańcutem obronny pałac, który – szczęśliwie dla nas – zachował się do dziś. Zamek w Łańcucie – historia powstania Już w XV wieku, na wzgórzu w północnej części miasta wzniesiono zamek. Pierwotna konstrukcja była drewniana. Mimo to pozwalała bronić się mieszkańcom przed licznymi najazdami tatarskimi, które w XV wieku przetaczały się przez kresy. Zamek został rozbudowany przez ród Stadnickich około 1610 roku. Został znacznie powiększony oraz zyskał potężną fortyfikację w okresie przebudowy przypadającej na latach 1629–1641. Prace prowadzone były pod kierunkiem Macieja Trapoli – pochodzącego z Włoch architekta. Wsławił się on również przebudową zamku w Nowym Wiśniczu oraz zaprojektowaniem urokliwej krakowskiej Willi Decjusza. Zamek w rękach Lubomirskich Prace te zlecił i opłacił wojewody krakowski i ruski Stanisław Lubomirski. To najpotężniejszy magnat ówczesnej Polski, właściciel 18 miast, 313 wsi i 163 folwarków, obrońca Chocimia i Marszałek Trybunału Głównego Koronnego. Odkupił Łańcut od Stanisława Stadnickiego, zwanego „Diabełkiem”. Dziedzic Łańcuta z rodu Stadnickich znany był ze swojej gwałtowności, małostkowości i przede wszystkim okrucieństwa. Był zmuszony sprzedać rodzinną rezydencję Lubomirskiemu, aby mieć jak opłacić liczne grzywny za bandyckie napaści swoje, swych braci, a nawet ojca. W ten sposób pograniczna rezydencja zyskała nowych właścicieli, którzy zadbali o podkarpacką perłę. Magnacka siedziba Szczególną uwagę należy poświęcić innemu Stanisławowi Lubomirskiemu, który stał się „Panem na Łańcucie” w 1745 roku. Ten marszałek wielki koronny, uczestnik konfederacji barskiej walczący z wpływami rosyjskimi w Polsce i ceniony polityk poślubił Izabelę z Czartoryskich Lubomirską. Księżna, do której należał wówczas Pałac w Wilanowie, była znaną miłośniczką i kolekcjonerką sztuki. W czasie, gdy jej mąż angażował się w politykę, Izabella z Czartoryskich Lubomirska zleciła przebudowę zamku w Łańcucie, aby dostosować go do popularnego stylu rokoko. Przemieniła zamek w rezydencję pałacowo-parkową, współpracując z artystami takimi jak Szymon Bogumił Zug i Vincenzo Brenna. Zamek został unowocześniony i przystosowany do aktualnych potrzeb, a wnętrza wypełniono dziełami sztuki. W latach 70. XVIII wieku rozpoczęto prace nad parkiem otaczającym zamek, tworząc aleję z lip wzdłuż drogi krytej. Pod koniec XVIII wieku zamek w Łańcucie stał się jedną z najważniejszych rezydencji w Polsce. Tętniła życiem artystycznym i towarzyskim, bywali tam znani artyści i ważne osobistości. Łańcut w rękach Potockich Po śmierci księżnej Lubomirskiej w 1816 roku majątek trafił w ręce jej wnuka, Alfreda I Potockiego, który w 1830 roku ustanowił ordynację. Syn Alfreda, Alfred II Józef, nieczęsto odwiedzał Łańcut, co doprowadziło do pogorszenia stanu zamku i parku. Jednak jego następca, Roman Potocki, wraz z żoną Elżbietą, przywrócili rezydencję do dawnej świetności. W latach 1889–1911 przeprowadzono kompleksową modernizację zamku, dodając nowoczesne instalacje i przekształcając elewacje w stylu neobarokowym. Prace nad parkiem trwały od 1890 roku, a w jego sąsiedztwie utworzono Ogród Włoski i Ogród Różany. Luksusowa rezydencja Po tej modernizacji zamek w Łańcucie stał się jedną z najbardziej luksusowych rezydencji w Europie. Zamek odwiedzali liczni przedstawiciele arystokracji. Na początku XX wieku ordynacja łańcucka była jedną z największych w Polsce. W 1915 roku ordynatem został Alfred III Potocki. W latach 20. XX wieku zlecił kolejną modernizację, w tym instalację centralnego ogrzewania i stworzenie łaźni. Zamek stał się miejscem spotkań dla europejskich elit. Alfred III opuścił Łańcut w 1944 roku. Zmarł na emigracji w 1958 roku. Podczas II wojny światowej zamek nie ucierpiał. Alfred Potocki zdołał uciec na Zachód, wywożąc część zamkowych dóbr. Po wojnie zamek stał się muzeum. Oferuje zajęcia edukacyjne oraz organizuje ważne wydarzenia muzyczne, w tym Festiwal Muzyki od 1960 roku. Zamek pełni także funkcje reprezentacyjne. M.in. w 1996 roku odbyło się tu spotkanie prezydentów państw Europy Środkowej. Zamek w Łańcucie dziś Zamek w Łańcucie, jak niemal żadna z zachowanych polskich rezydencji, pokazuje magnackie życie okresu XVIII i XIX wieku. Posiada wielką salę balową, teatr dworski, galerię rzeźb i malarstwa. Do najcenniejszych dzieł sztuki należą m.in. autoportret Sofonisby Anguissoli z 1556 r. i rzeźba dłuta Antonia Canovy, przedstawiająca Henryka Lubomirskiego jako Amora. W Łańcucie znajduje się również największy w Polsce i najlepiej zachowany przykład biblioteki magnackiej. Liczy ona aż 22 tys. woluminów. Nie należy zapomnieć o powozowni z cennymi i wciąż używanymi na specjalne okazje powozami oraz o urokliwej oranżerii. Łańcucki zamek do dziś wygląda tak, jakby Stanisław i Izabela Lubomirscy mieli za chwilę powrócić w jego progi. Nasza autorka Ewelina Zambrzycka-Kościelnicka Dziennikarka i redaktorka zajmująca się tematyką popularnonaukową. Związana z magazynami portali Gazeta.pl oraz Wp.pl. Współautorka książek „Człowiek istota kosmiczna”, „Kosmiczne wyzwania” i „Odważ się robić wielkie rzeczy”.
Weekend na Podkarpaciu – co warto zobaczyć? Lista atrakcji, które nas urzekły
Planujesz weekend na Podkarpaciu, ale nadal nie wiesz, jakie miejsca warto odwiedzić? Nic nie szkodzi! Oto nasze propozycje, które (mamy nadzieję) pomogą w zaplanowaniu wycieczki po regionie.
W tym artykule: Gdzie jechać na weekend na Podkarpaciu? Schron „Marysieńka” Schron kolejowy w Stępinie Centrum Dziedzictwa Szkła w Krośnie Muzeum Przemysłu Naftowego i Gazowniczego w Bóbrce Bieszczadzka Szkoła Rzemiosła BIESZCZAD.ski Wańkowa Bieszczadzkie Drezyny Rowerowe Zamek Kamieniec w Odrzykoniu Spływ kajakiem rzeką San Cergowa Podkarpacie – informacje praktyczne Zamek z „Zemsty”, najdłuższa w Polsce i Europie Środkowo-Wschodniej tyrolka czy najstarsza na świecie kopalnia ropy naftowej. Podkarpacie, jak się okazuje, to prawdziwa kraina różnorodności, obfitująca w całą masę pięknych zabytków, obiektów historycznych i niezwykle malownicze krajobrazy. Z myślą o osobach, które planują spędzić weekend w tym najdalej wysuniętym na południe województwie Polski, przygotowaliśmy listę must see. Wybór jest naprawdę spory – oto najciekawsze propozycje! Gdzie jechać na weekend na Podkarpaciu? Weekend na Podkarpaciu z całą pewnością zaliczysz do udanych. I to niezależnie od tego, czy preferujesz aktywny wypoczynek na świeżym powietrzu, czy może zwiedzanie zabytków. Położone w południowo-wschodniej Polsce i kojarzone głównie z Bieszczadami województwo oferuje szeroki wachlarz atrakcji zarówno dla dorosłych, jak i najmłodszych. Aby nieco ułatwić zaplanowane wycieczki po regionie, wybraliśmy najciekawsze miejsca na Podkarpaciu, do których warto się wybrać w czasie jedno- lub dwudniowego wyjazdu. Co ważne, wskazane propozycje nie są od siebie bardzo oddalone, dzięki czemu z łatwością można się między nimi przemieszczać i przy okazji odkrywać uroki tej części kraju. Schron „Marysieńka” Trudno uwierzyć, że niewzbudzający żadnych podejrzeń, zwykły, biały domek jednorodzinny, na obrzeżach Rzeszowa, skrywa jedną z największych atrakcji militarnych regionu. Mowa o liczącym 400 m kw. schronie atomowym „Marysieńka”, będącym jedyną tak spektakularną pozostałością po czasach zimnej wojny. Jeden z czterech tego typu obiektów w kraju powstał w latach 1950–1960 na wypadek wybuchu wojny nuklearnej. Miał być schronieniem dla 58 osób na maksymalnie 21 dni. Aby nie wzbudzać podejrzeń okolicznych mieszkańców, ówczesne władze w budynku przy ul. Królowej Marysieńki osiedliły zobowiązaną tajemnicą państwową rodzinę. Do dziś na miejscu można podziwiać oryginalne urządzenia i wyposażenie wojskowe z tamtych lat, w tym m.in. służący do nasłuchu radiowego odbiornik OK. Grupowe zwiedzanie „Marysieńki” z przewodnikiem odbywa się w każdą niedzielę o godz. 15:00. Schron kolejowy w Stępinie Mamy jeszcze jedną gratkę dla miłośników historii. Na Podkarpaciu, pomiędzy miejscowościami Stępina i Cieszyna, znajduje się największy na świecie naziemny schron kolejowy. Liczący blisko 400 metrów długości obiekt powstał po wybuchu II wojny światowej z rozkazu Adolfa Hitlera. Wchodził w skład kompleksu schronów Kwatery Dowodzenia „Południe”. Na przestrzeni lat fortyfikacja pełniła różne funkcje. W 1944 roku mieścił się tu rosyjski szpital polowy, magazyny wojskowe, a nawet pieczarkarnia. Po tym, jak schron trafił w ręce gminy Frysztak, został on udostępniony zwiedzającym. W ramach ciekawostki dodajmy, że właśnie tutaj, w dniach 27–28 sierpnia 1941 r., doszło do spotkania Adolfa Hitlera z włoskim dyktatorem, Benito Mussolinim. Centrum Dziedzictwa Szkła w Krośnie Krośnieńskie szkło od lat cieszy się ogromną popularnością w kraju, jak i za granicą. Placówka została otwarta w 2012 roku w celu promocji szklanej historii Krosna, które nie bez powodu uznawane jest za polską stolicą szkła i światowa perłę hutnictwa. W Centrum Dziedzictwa Szkła na żywo można podziwiać i obserwować pracę hutników. Na miejscu dowiesz się, jak ręcznie formowane są szklane przedmioty oraz poznasz różnorodne techniki ich zdobienia. Oprowadzanie odbywa się z przewodnikiem, który w czasie zwiedzania niejednokrotnie zaskoczy uczestników wycieczki ciekawostkami, anegdotami i historiami na temat pracy w hucie. Chętni mogą także wziąć udział w warsztatach szklanego rzemiosła, do czego zachęcamy! Kościół „końca świata”, „Olbrzym” z Chojny i inne zachodniopomorskie ciekawostki Pomorze Zachodnie to jeden z najmniej odkrytych regionów naszego kraju. Oto 10 ciekawostek, a jednocześnie powodów do zaplanowania wakacji w najbardziej wysuniętym na zachód województwie Polski. Muzeum Przemysłu Naftowego i Gazowniczego w Bóbrce Muzeum Przemysłu Naftowego i Gazowniczego im. Ignacego Łukasiewicza w Bóbrce to pierwsza i najstarsza kopalnia ropy naftowej na świecie. Choć dla wielu z pewnością będzie to nie lada zaskoczenie, to właśnie na Podkarpaciu narodziła się epoka czarnego złota. Rok 1854 okazał się przełomowy dla regionu. Właśnie wtedy rozpoczęto prace górnicze mające na celu wydobycia oleju skalnego. Nawiązanie współpracy Karola Klobassy Zrenckiego, Tytusa Trzecieskiego i Ignacego Łukasiewicza było ważnym momentem w historii światowego przemysłu naftowego oraz wzorem dla innych tego typu przedsiębiorstw. Teren kopalni zyskał status Pomnika Historii w 2018 r. i jest jednym z ważniejszych zabytków na mapie Polski. Co zaskakujące, skansen nadal posiada aktywne studnie, z których wydobywany jest surowiec. Bieszczadzka Szkoła Rzemiosła To jedyne w swoim rodzaju interaktywne muzeum prowadzące warsztaty ginących zawodów. Obiekt znajduje się w odremontowanym budynku dawnej szkoły z początku XX wieku. Każdą wycieczkę w Bieszczadzkiej Szkole Rzemiosła rozpoczyna kilkuminutowy film, w którym dwie hologramowe postaci opowiadają o ginących zawodach i Bieszczadach z czasów, gdy mieszkali tutaj w zgodzie ze sobą Rusini, Polacy, Łemkowie i Żydzi. Kolejno odwiedzający udają się do jednej z trzech pracowni rzemieślnicznych, w których odbywają się warsztaty edukacyjne z kaligrafii i ceramiki. Chętni mogą również upiec własne poziaki, czyli podkarpackie placki na sodzie. BIESZCZAD.ski Wańkowa Pora na pełną adrenaliny atrakcję turystyczną Podkarpacia, czyli najdłuższą w Polsce i Europie Środkowo-Wschodniej tyrolkę. Dwuliniowa instalacja liczy 1350 metrów długości, a w najwyższym punkcie przebiega 48 m nad ziemią. Pokonać ją można zarówno w pozycji leżącej, jak i siedzącej. Najwięksi śmiałkowie w sprzyjających warunkach potrafią osiągnąć prędkość nawet 120 km/godz. Odwiedzający stację narciarską „BIESZCZAD.ski” w Wańkowej, na terenie której ulokowany jest zjazd tyrolkowy, mogą skorzystać także z atrakcji pobliskiego parku linowego lub spróbować swoich sił na torze tubingowym. Plebiscyt Cuda Polski 2024 rozstrzygnięty. Wybraliście najpiękniejsze miejsca w kraju Poznaliśmy wyniki plebiscytu Cuda Polski 2024. Laureatów z każdego województwa, tak jak w poprzednim roku, wyłonili czytelnicy w głosowaniu internetowym. Walka o zwycięstwo w wielu regionach... Bieszczadzkie Drezyny Rowerowe Jeśli szukasz nieco mniej ekstremalnych atrakcji, proponujemy podróż do pobliskiej miejscowości Uherce Mineralne, gdzie znajduje się największa w Polsce i jedna z największych w Europie turystyczna wypożyczalnia drezyn rowerowych. To propozycja skierowana do rodzin z dziećmi, które chcą wypocząć w przepięknych oklicznościach przyrody i cieszyć się wspólnie spędzonym czasem. Każda z bieszczadzkich drezyn mieści cztery osoby, z których dwie wprawiają kolejowy rower w ruch. Ta wyjątkowa forma aktywności to idealny przykład na to, jak można połączyć historię z nowoczesnym podejściem do rozwoju turystyki. Atrakcja z roku na rok zyskuje na popularności i przyciąga tłumy ludzi nie tylko z Polski, ale i z zagranicy. Zamek Kamieniec w Odrzykoniu „Zemsta” Aleksandra Fredry to klasyk w kanonie lektur. Ale czy widziałeś, że komedia oparta jest na historii dwóch rodzin zamieszkujących właśnie zamek w Odrzykoniu? Mocium Panie, ale nic nie szkodzi! Pierwsze wzmianki o budowli pochodzą z 1348 r., gdy znajdował się w posiadaniu Kazimierza Wielkiego. Obecnie ruiny gotyckiego zamku są dostępne dla zwiedzających. Do naszych czasów zachowały się fragmenty murów zamku górnego i średniego, portal oraz część murów obwodowych. Niech się dzieje wola nieba, ale Zamek Kamieniec w Odrzykoniu to punkt obowiązkowy wycieczki po Podkarpaciu. Ulokowany on jest na trasie szlaku czarnego, który doprowadzi nas także do rezerwatu skalnego „Prządki”. Nieprzypadkowa nazwa opiera się na legendzie o czterech prządkach zaklętych w kamienne formacje. Największa z nich mierzy blisko 20 m. Spływ kajakiem rzeką San Spacer, trekking, rower, a może kajaki? Podkarpackie krajobrazy można podziwiać na wiele sposobów, ale my szczególnie polecam ostatnią z wymienionych opcji. „San Therapy” to idealna propozycja dla miłośników aktywnego wypoczynku po jednym z najpiękniejszych szlaków wodnych w Polsce. Łączy w sobie sielankową aurę oraz malownicze tereny złożone z lasów i gór przedzielonych szerokim korytem rzeki. Błękitny San to główny tego typu szlak na Podkarpaciu, który gwarantuje niezapomniane przeżycia i jeszcze lepsze widoki. Jego początki sięgają źródeł Sanu w Zwierzyniu i wije się przez Lesko, Sanok, Przemyśl, aż do ujścia rzeki do Wisły. Zainteresowani mogą zapoznać się z ofertą firmy „Zielony Ponton”, organizującej spływy po Sanie. Cergowa Beskid Niski to synonim spokojnej atmosfery i bieszczadzkiej dzikości. Dodatkowo okraszony zachwycający krajobrazami. W niedalekiej odległości od miejscowości Dukla znajduje się Cergowa – jedna z najbardziej charakterystycznych gór Beskidu Niskiego, zwieńczona aż trzema szczytami. Na samej górze na pasjonatów pieszych wędrówek czeka 22-metrowa wieża widokowa, skąd rozpościerają się zapierające dech w piersiach widoki na doliny i pozostałe wzgórza Beskidu. Przy dobrych warunkach atmosferycznych szczęśliwcy dostrzegą nawet Tatry. Podkarpacie – informacje praktyczne Polecane obiekty noclegowe na Podkarpaciu – B&B Hotel Rzeszów Centrum; Hotel Bieszczad.SKI w Wańkowej; Osada Podróżnika w Hoczwi; Hotel Nafta Krosno; Siedlisko Janczar w Pstrągowej. W czasie podróży po regionie warto odwiedzić kultową cukiernio-kawiarnie „Słodki Domek” w Lesku (ul. Piłsudskiego 37), gdzie od lat serwują wyśmienite ciasta i desery. Największą popularnością wśród przyjezdnych cieszy się szarlotka z bitą śmietaną oraz sernik po wiedeńsku. Zwiedzaj Bieszczady i Podkarpacie z przewodnikiem – turkula.pl lub kronikapodroznika.pl. Więcej o informacji o regionie, jak i jego atrakcjach, znajdziesz na oficjalnej stronie Podkarpackiej Regionalnej Organizacji Turystycznej – podkarpackie.travel. Obserwuj National Geographic Traveler Poland na Facebooku i podziel się z nami swoją opinią. Znajdziesz nas także na Instagramie – @natgeopl. Nasz ekspert Igor Szulim Od zawsze wiedziałem, co chcę robić w życiu. Dlatego z pasji i z wykształcenia jestem dziennikarzem. W National-Geographic.pl zajmuje się tematyką podróżniczą. Szczególnie bliskie są mi kraje niemieckojęzyczne. Po godzinach najchętniej spędzam czas na korcie tenisowym. Filip Nowek Z wykształcenia dziennikarz, chociaż na co dzień zajmuje się komunikacją marketingową. Pasjonat podróżowania. Autor przewodników po europejskich krajach i ciekawostek o największych miastach świata. Prywatnie miłośnik tenisa i wypadów do kina.
Podkarpacie – ciekawostki, dzięki którym zapragniesz zwiedzić ten region. Przekonaj się!
Podkarpacie skrywa masę unikatowych atrakcji, ogrom tajemnic, a także wiele ciekawych faktów. Zebrane poniżej ciekawostki na temat regionu są tego najlepszym dowodem.
W tym artykule: Krośnieńskie szkło po królewsku Mała Kapadocja Najdłuższa tyrolka w Polsce Podkarpacki Festiwal Szarlotki Podkarpacie ma smak Beksiński projektantem autobusów Schron, w którym Hitler spotkał się z Mussolinim Polski Rockefeller Beskid Niski kolebką polskiego narciarstwa Sami swoi Podkarpacie zwykle kojarzone jest z Bieszczadami. I trudno się temu dziwić, bowiem góry te uchodzą za prawdziwą perłę turystyczną, która stanowi znaczną część całego regionu i rokrocznie przyciąga tysiące miłośników ciszy i spokoju. Aby odkryć mniej znane oblicze tej części Polski, zebraliśmy 10 fascynujących faktów i ciekawostek na temat najdalej wysuniętego na południe województwa w kraju. Nie mamy wątpliwości, że niektóre z nich zaskoczą samych mieszkańców. Krośnieńskie szkło po królewsku Krosno nie od dziś słynie z hutnictwa szkła. Tamtejsza huta jest największym, a zarazem najstarszym zakładem w województwie podkarpackim. Obiekt może poszczycić się wieloletnią tradycją, dużym uznaniem i licznymi nagrodami. Przypomnijmy, że w 2013 r. Centrum Dziedzictwa Szkła Krosno zajęło 4. miejsce w plebiscycie Travelera „7 nowych cudów Polski”. Krośnieńskie wytwory dystrybuowane są do ponad 60 państw. Co najciekawsze, listę nabywców tamtejszego szkła otwierają koronowane głowy – Elżbieta II, król Hiszpanii Juan Carlos i japoński dwór cesarski. Mała Kapadocja Okazuje się, że Krosno to nie tylko miasto szkła, ale także balonów. Co roku w maju organizowane są tu Międzynarodowe Górskie Zawody Balonowe oraz Balonowe Mistrzostwa Polski. W tym okresie nad „małym Krakowem”, jak nazywane bywa Krosno, wznosi się ponad sto balonów, które uatrakcyjniają i tak przecież piękny krajobraz Beskidu Niskiego. Niebo pełne balonów od razu przywołuje na myśl turecką Kapadocję, słynącą z podniebnych rejsów. Ponadto polecamy wybrać się do oddalonej o kilka kilometrów od Krosna restauracji Szklane Lniane, z której rozpościerają się zapierające dech w piersiach widoki na okolicę. Najdłuższa tyrolka w Polsce Teraz ciekawostka dla osób lubiących adrenalinę i doskonale czujących się w powietrzu. W bieszczadzkiej wsi Wańkowa, w gminie Olszanica, znajduje się najdłuższa w Polsce i Europie Środkowo-Wschodniej tyrolka. Dwuliniowa instalacja liczy 1350 metrów długości, a w najwyższym punkcie przebiega 48 m nad ziemią. Pokonać ją można zarówno w pozycji leżącej, jak i siedzącej. Najwięksi śmiałkowie w sprzyjających warunkach potrafią osiągnąć prędkość nawet 120 km/godz. Poza zjazdem tyrolkowym do dyspozycji odwiedzających jest także park linowy oraz tor tubingowy. Podkarpacki Festiwal Szarlotki Siedlisko Janczar w Pstrągowej stanowi obowiązkowy punkt dla każdego miłośnika słodkości, który odwiedza województwo podkarpackie. To właśnie tutaj co roku odbywa się Podkarpacki Festiwal Szarlotki, podczas którego – jak można się domyślić – wykwalifikowane jury wybiera najlepszy jabłecznik w regionie, a zdaniem wielu także w kraju. Stawka jest wysoka, bowiem zwycięski wyrób cukierniczy – oprócz wyróżnienia przyznawanego przez organizatorów – na rok trafia do menu tamtejszej restauracji. Podkarpacie ma smak Wizyta na Podkarpaciu to doskonała okazja nie tylko do odkrywania nowych szlaków turystycznych, ale i... kulinarnych. Po zasmakowaniu najlepszego jabłecznika grzechem byłoby nie spróbować także lokalnych przysmaków. Listę otwiera proziak, czyli niewielki placek przygotowywany z mąki pszennej, maślanki z dodatkiem cukru, soli i składniku obowiązkowego – sody, znanej w regionie jako prozy. Nie wolno zapominać również o fuczkach, a więc bieszczadzkich plackach z kiszonej kapusty. Kościół „końca świata”, „Olbrzym” z Chojny i inne zachodniopomorskie ciekawostki Pomorze Zachodnie to jeden z najmniej odkrytych regionów naszego kraju. Oto 10 ciekawostek, a jednocześnie powodów do zaplanowania wakacji w najbardziej wysuniętym na zachód województwie Polski. Beksiński projektantem autobusów Zdzisław Beksiński to zdecydowanie jeden z najsłynniejszych, a przede wszystkim najbardziej oryginalny polski malarz. Jego dzieła budzą powszechny zachwyt i fascynację na całym świecie. Jak się okazuje, Beksiński nie tylko malował. Projektował także autobusy dla marki Autosan. W firmie odpowiedzialny był za kreowanie wizerunku nowych prototypów oraz ich wnętrz. Jednym z pierwszych projektów był SFW-1 „Sanok”. Schron, w którym Hitler spotkał się z Mussolinim Na Podkarpaciu, pomiędzy miejscowościami Stępina i Cieszyna, znajduje się największy na świecie naziemny schron kolejowy. Liczący blisko 400 metrów długości obiekt powstał po wybuchu II wojny światowej z rozkazu Adolfa Hitlera i wchodził w skład kompleksu schronów Kwatery Dowodzenia „Południe”. To właśnie tutaj w sierpniu 1941 r. spotkali się przywódca III Rzeszy i włoski dyktator Benito Mussolini. Polski Rockefeller O Ignacym Łukasiewiczu można śmiało powiedzieć, że zmienił bieg historii i wywołał międzynarodową rewolucję technologiczną. Urodzony w 1822 r. we wsi Zaduszniki nieopodal Rzeszowa inżynier jako pierwszy człowiek na świecie przeprowadził destylację ropy naftowej. Wspólnie z Janem Zhenem zaprojektowali lampę naftową, która niebawem posłużyła do oświetlenia sali operacyjnej w lwowskim szpitalu. Łukasiewiczowi zawdzięczamy także pierwszy na świecie szyb naftowy oraz rafinerię ropy. Mówi się, że Rockefeller odwiedzał go we własnej osobie i wysyłał swoich ludzi na polskie ziemie, aby uczyli się, jak wydobywać ropę. Ponad 100 lat temu byliśmy jednym z czołowych producentów surowca, a co trzecia baryłka wydobywana poza ZSRR pochodziła z tych rejonów. I to właśnie na Podkarpaciu, a dokładniej we wsi Bóbrka, istnieje najstarsza na świecie kopalnia oleju skalnego. Dzisiaj jest Pomnikiem Historii i Muzeum, ale, co ciekawe, posiada czynne studnie, z których dalej wydobywają surowiec. 10 rzeczy, których prawdopodobnie nie wiesz o Mazurach Przygotowane przez nas ciekawostki o Mazurach z całą pewnością zaskoczą każdego i sprawią, że spojrzycie na ten niezwykle malowniczy region z zupełnie innej strony. Co warto wiedzieć o €.. Beskid Niski kolebką polskiego narciarstwa Narciarstwo w Polsce – wbrew powszechnej opinii – wcale nie narodziło się w Tatrach. Jak się okazuje, pierwsza para nart powstała w niewielkiej miejscowości Ceklinie w okolicach Jasła. Odpowiedzialny za to był Stanisław Barabasz – ceniony artysta, architekt oraz myśliwy. W 1888 r. w polowaniu przeszkadzała mu surowa zima i duża warstwa śniegu. Mając w głowie zasłyszane wcześniej historie o sowieckich „łyżwach” czy norweskich „ski”, zaczął się zastanawiać, jak ułatwić sobie myśliwskie wędrówki. Z wyobraźni Barabasza i współpracy z lokalnym kołodziejem powstały 2-metrowe narty, przytwierdzone za pomocą sznurka. Prototypy testował sam pomysłodawca, zjeżdżając w nocy na Kopcu Kościuszki. Zachęcamy do odwiedzenia Muzeum Narciarstwa w Ceklinie, aby lepiej poznać sylwetkę Stanisława Barabasza. Sami swoi Pomysł na słynną „Zemstę” Aleksandra Fredry narodził się na zamku Kamieniec w Odrzykoniu. Nie każdy wie, że autor wybitnej komedii dzięki małżeństwu z Zofią Jabłonowską w 1828 r. stał się właścicielem wspomnianej budowli. Podczas przeglądania dokumentów archiwalnych jeden z najbardziej cenionych polskich pisarzy znalazł akta procesowe poprzednich właścicieli z pierwszej połowy XVII w. Piotr Firlej i Jan Skotnicki przez wiele lat toczyli ze sobą spór, a za jego koniec uważa się ślub Mikołaja Firleja z Zofią Skotnicką. Parafrazując słynny cytat, „jeśli nie chcesz mojej zguby, krokodyla daj mi luby”, powiemy – „jeśli nie chcesz swojej zguby, zamek w Odrzykoniu odwiedź, luby”. Źródło: podkarpackie.travel Obserwuj National Geographic Traveler Poland na Facebooku i podziel się z nami swoją opinią. Znajdziesz nas także na Instagramie – @natgeopl. Nasz ekspert Igor Szulim Od zawsze wiedziałem, co chcę robić w życiu. Dlatego z pasji i z wykształcenia jestem dziennikarzem. W National-Geographic.pl zajmuje się tematyką podróżniczą. Szczególnie bliskie są mi kraje niemieckojęzyczne. Po godzinach najchętniej spędzam czas na korcie tenisowym. Filip Nowek Z wykształcenia dziennikarz, chociaż na co dzień zajmuje się komunikacją marketingową. Pasjonat podróżowania. Autor przewodników po europejskich krajach i ciekawostek o największych miastach świata. Prywatnie miłośnik tenisa i wypadów do kina.
Plebiscyt Cuda Polski 2024 rozstrzygnięty. Wybraliście najpiękniejsze miejsca w kraju
Poznaliśmy wyniki plebiscytu Cuda Polski 2024. Laureatów z każdego województwa, tak jak w poprzednim roku, wyłonili czytelnicy w głosowaniu internetowym. Walka o zwycięstwo w wielu regionach toczyła się do samego końca.
W tym artykule: Wyniki plebiscytu Cuda Polski 2024 „Cuda Polski 2024” – zwycięskie miejsca Plebiscyt Cuda Polski 2024 zakończony. O miano „nowego cudu”, tak jak w roku minionym, ubiegało 48 niezwykłych, czasem zupełnie nieznanych miejsc z całego kraju. W ich poszukiwaniu pomogły nam regionalne organizacje turystyczne, lokalni przewodnicy, a także sami mieszkańcy. Decydujący głos należał jednak do was, czytelników magazynu „National Geographic Traveler”. I ponownie nie zawiedliście. W tegorocznej edycji plebiscytu oddano łącznie rekordowe 258 tys. głosów. To najlepszy dowód na to, że wciąż uwielbiacie odkrywać nowe miejsca na turystycznej mapie Polski, co bardzo nas cieszy. – Nie mamy wątpliwości, że „Cuda Polski" to największy w naszym kraju plebiscyt, którego celem jest promowanie wciąż niedocenionych miejsc w naszym kraju. W tym roku w wydarzeniu wzięło udział jeszcze więcej osób niż rok temu. Walka była wyrównana do samego końca, a każdy z ponad 250 tys. głosów oddanych na nominowane miejsca mógł zaważyć o zwycięstwie – przyznaje Łukasz Załuski, redaktor naczelny „National Geographic Polska". I dodaje: – Warto podkreślić, że mimo iż tytuł nowych „Cudów Polski" trafi tylko do 16 miejsc, każda z nominowanych destynacji jest warta odwiedzenia. Poniżej przedstawiamy pełną listę zwycięzców plebiscytu Cuda Polski 2024. Wyniki plebiscytu Cuda Polski 2024 Dolnośląskie – Twierdza Srebrna Góra; Kujawsko-Pomorskie – Pałace w Ostromecku; Lubelskie – Chełmskie Podziemia Kredowe; Lubuskie – Park Dworski w Iłowej; Łódzkie – Centralne Muzeum Włókiennictwa z Łódzkim Parkiem Kultury Miejskiej; Małopolskie – Zamek w Muszynie; Mazowieckie – Wzgórze Tumskie w Płocku; Opolskie – Fabryka Robotów w Mosznej; Podkarpackie – Zamek w Łańcucie; Podlaskie – Prawosławny skit w Odrynkach; Pomorskie – Bory Tucholskie; Śląskie – Bielsko-Biała; Świętokrzyskie – Muzeum Archeologiczne w Wiślicy; Warmińsko-Mazurskie – Lidzbark Warmiński; Wielkopolskie – Pyzdry; Zachodniopomorskie – Darłowo. – Wielkie gratulacje dla wszystkich tegorocznych zwycięzców. Kolejny raz nasi czytelnicy wybrali 16 nowych „Cudów Polski", oddając na nie rekordową liczbę głosów. To pokazuje, jak bardzo chcemy promować i odkrywać nasz kraj. I jak bardzo jest on zróżnicowany. Na liście znalazły się bowiem miejsca naturalne, takie jak Bory Tucholskie, także te z wielką historią, jak Zamek w Łańcucie czy Twierdza Srebrna Góra, ale nie brakuje też miast, jak Pyzdry czy Lidzbark Warmiński, które z pewnością warto odwiedzić. Mam nadzieję, że „Cuda Polski 2024” staną się wyjątkowym, zaskakującym szlakiem podróżniczym – podkreśla Michał Cessanis, redaktor prowadzący „National Geographic Traveler” i ambasador plebiscytu. Zagraniczne media zachwycone „polskimi Malediwami”. Każdy może tu wypocząć za darmo „Polskie Malediwy” zostały wyróżnione przez „The Sun". Brytyjski dziennik w swojej publikacji wprost zachęca czytelników, by jeszcze w tym roku wybrali się w to niezwykle malownicze mie... „Cuda Polski 2024” – zwycięskie miejsca Twierdza Srebrna Góra (Dolnośląskie) Jest obiektem unikatowym w skali całej Europy. I to nie tylko dlatego, że jest największą górską fortyfikacją na Starym Kontynencie. Twierdza Srebrna Góra to ciekawa, wielowątkowa historia rozpięta pomiędzy XVIII wiekiem i okresem II wojny światowej, to niesamowite górskie widoki, to miejsce, w którym całe rodziny mogą wyjątkowo ciekawie spędzić czas. Twierdza Srebrna Góra / fot. mat. prasowy Pałace w Ostromecku (Kujawsko-Pomorskie) Niedaleko centrum Bydgoszczy znajduje się niezwykły zespół pałacowo-parkowy zbudowany w stylu warszawskiego rokoka. Z okien pałacu, a także z tarasu znajdującego się za budynkiem roztacza się malowniczy widok na rozciągający się poniżej ogród włoski i Wisłę wraz z jej starorzeczem. W parku odbywają się koncerty i wydarzenia kulturalne, które przyciągają rzesze Bydgoszczan. Pałac Stary w Ostromecku / fot. mat. prasowy Chełmskie Podziemia Kredowe (Lubelskie) Obiekt wyjątkowy w skali kraju i Europy. Wydobycie kredy do celów gospodarczych odbywało się tutaj od średniowiecza do XIX w. W wyniku eksploatacji złóż powstał unikatowy i tajemniczy labirynt podziemnych korytarzy, które ciągną się pod całym Starym Miastem na kilku kondygnacjach. Chełmskie Podziemia Kredowe / fot. mat. prasowy Park Dworski w Iłowej (Lubuskie) Park Dworski okalający pałac zwyciężył już w plebiscycie na najpiękniejsze i najbardziej klimatyczne zielone miejsce w Lubuskiem, zyskując aż 70% głosów internautów. W parku można podziwiać ogrody: różany, japoński i chiński oraz angielski. Ogród japoński utworzony z inicjatywy Friedricha von Hochberga był pierwszym w Europie. Stał się inspiracją do utworzenia ogrodu japońskiego we Wrocławiu. Widok na park z pałacem / fot. mat. prasowy Centralne Muzeum Włókiennictwa z Łódzkim Parkiem Kultury Miejskiej (Łódzkie) Posiada jedną z najbogatszych w świecie kolekcji współczesnej tkaniny artystycznej. Od 1972 r. cyklicznie organizuje prestiżową imprezę wystawienniczą Międzynarodowe Triennale. Muzeum multimedialne oferuje zwiedzającym możliwość wirtualnego obcowania z wybranymi eksponatami, zapoznania się z historią przemysłu włókienniczego, Białej Fabryki oraz rodziny Geyerów, która kryje wiele sekretów. Centralne Muzeum Włókiennictwa z Łódzkim Parkiem Kultury Miejskiej / fot. P. Wacławiak Zamek w Muszynie (Małopolskie) Okazałe ruiny średniowiecznego zamku przyciągają nie tylko amatorów historii. W malowniczej scenerii Beskidu Sądeckiego rozciągają się sensoryczne ogrody zmysłów. Pomimo niezwykle atrakcyjnego położenia, miejsce to zostało zaprojektowane w taki sposób, żeby mogło zapewniać niezwykle intensywne bodźce pozawzrokowe. To idealna propozycja dla osób szukających relaksu i odprężenia. Lot nad Muszyną / fot. Konrad Rogoziński / archiwum MOT Wzgórze Tumskie w Płocku (Mazowieckie) Tu zaczęła się historia miasta w X w., gdy Mieszko I wzniósł na wysokim wzgórzu nad Wisłą gród obronny. To właśnie od tego miejsca najlepiej zacząć spacer po Płocku. Centralną część Wzgórza Tumskiego zajmuje Stary Rynek z kamienicami z XVIII i XIX wieku oraz z ratuszem. Wzgórze Tumskie w Płocku / fot. UM Płock Fabryka Robotów w Mosznej (Opolskie) To dzieło jednego, niezwykle zdolnego człowieka, fana filmów science-fiction i fantasy – pana Sebastiana Kucharskiego. W muzeum można podziwiać zbudowane przez niego roboty. Przede wszystkim postaci z filmów sci-fi, z których największe dochodzą do 3,5 m wysokości i ważą niemal tonę. Fabryka Robotów w Mosznej / fot. mat. prasowy Zamek w Łańcucie (Podkarpackie) Jedna z najcenniejszych rezydencji arystokratycznych w Polsce. Zespół zamkowy słynie ze znakomitych wnętrz mieszkalnych oraz niezwykle cennej kolekcji pojazdów konnych. Liczne dzieła sztuki, pochodzące z dawnych zbiorów łańcuckich, ukazują nie tylko wspaniałość kultury i sztuki minionych epok, ale także historię rodu Lubomirskich i ich dziedzictwo. Zamek otacza stary, malowniczy park w stylu angielskim. Zamek w Łańcucie / fot. mat. prasowy Prawosławny skit w Odrynkach (Podlaskie) Skit Świętych Antoniego i Teodozjusza Pieczerskich w Odrynkach to pierwsza prawosławna pustelnia w Polsce. Miejsce wyjątkowe, chronione przez malownicze rozlewiska Narwi. Jego założycielem i opiekunem był charyzmatyczny ojciec Gabriel. W skicie odbywają się nabożeństwa. Można też spacerować po nadnarwiańskich kładkach i chłonąć spokój tego mistycznego miejsca. Prawosławny skit w Odrynkach / fot. Maciej Nowakowski Bory Tucholskie (Pomorskie) Bory Tucholskie to nazwa parku narodowego oraz popularnego wśród turystów regionu. Są jednym z największych kompleksów borów sosnowych na terenie naszego kraju, nazywanym często zielonymi płucami. Przyciągają nie tylko walorami przyrodniczymi, ale również unikatową mieszanką kultur – Borowiaków Tucholskich, Kaszubów i Kociewiaków. Bory Tucholskie / fot. mat. prasowy Bielsko-Biała (Śląskie) Nazywana „miastem splotów” Bielsko-Biała to kreatywna przestrzeń spotkań ludzi i pomysłów. W unikatowym wielobarwnym wzorze pojawiają się dwa dominujące motywy: przepleciona krętą nicią rzeki Białej historia dwóch kiedyś odrębnych miast. Ciągły ruch interferuje ze spokojem niezmiennie trwającej górskiej przyrody. „Najfajniejsze miasto w Polsce” – tak Bielsko-Białą określił Filip Springer, renomowany polski pisarz specjalizujący się w tematyce miejskiej. Bielsko-Biała / fot. Łukasz Kałwa Muzeum Archeologiczne w Wiślicy (Świętokrzyskie) Wiślica jest najbogatszym zespołem zabytkowym na Ponidziu i jednocześnie kolebką polskiej państwowości. Od czerwca 2022 roku, po czterech latach prac modernizacyjnych, Muzeum Archeologiczne jest dostępne do zwiedzania. Na na turystów czeka unikatowy podziemny szlak łączący najcenniejsze wiślickie skarby. W poznaniu historii Wiślicy pomagają m.in: cyfrowe rekonstrukcje 3D, laserowe hologramy i aplikacja VR. Wiślica z lotu ptaka / fot. mat. prasowy Lidzbark Warmiński (Warmińsko-Mazurskie) Jest nazywany Perłą Warmii (do XIX wieku był jej stolicą). Miasto dąży do tego, aby stać się uzdrowiskiem. Goście już dziś mogą korzystać ze źródeł termalnych, zażywać kąpieli w Termach Warmińskich oraz odwiedzać tężnie. W centrum miasta znajduje się średniowieczny zamek, który jest określany jako „Wawel północy” albo „perła gotyku”. Lidzbark Warmiński / fot. Adobe Stock Pyzdry (Wielkopolskie) Urokliwe małe miasteczko, które rozłożyło się na wysokim brzegu Warty. Niech was jednak nie zwiedzie jego kameralność, bo jest tu naprawdę sporo do zobaczenia i zrobienia. Pyzdry to wielka historia w małym mieście. Swego czasu było jednym z najważniejszych w Wielkopolsce. Zapisało się też na kartach historii w czasach zaborów, kiedy stało się najdalej wysuniętym na zachód miastem pod władzą rosyjskich carów. Darłowo (Zachodniopomorskie) Darłowo to urocze miasteczko nad Bałtykiem. Znane głównie z pięknych plaż i malowniczych widoków, przyciąga turystów z całego kraju i zagranicy. W centrum miasta znajduje się średniowieczny Zamek Książąt Pomorskich. To tu urodził się Eryk Pomorski, jedyny król Danii, Szwecji i Norwegii z pomorskiej dynastii Gryfitów. Darłowo oferuje również liczne możliwości aktywnego wypoczynku, takie jak sporty wodne czy piesze wycieczki po okolicznych lasach i parkach. Darłowo / fot. Shuttertock Wszystkim uczestnikom serdecznie dziękujemy za udział w konkursie, a laureatom gratulujemy! Obserwuj National Geographic Traveler Poland na Facebooku i podziel się z nami swoją opinią. Znajdziesz nas także na Instagramie – @natgeopl.
Cuda Polski 2024 – obiekty z Podkarpackiego i Podlaskiego nominowane w plebiscycie
Trwa głosowanie w plebiscycie Cuda Polski 2024. Poniżej przedstawiamy listę pochodzących z województw podkarpackiego i podlaskiego nominowanych miejsc, które w tym roku rywalizują o ten zaszczytny tytuł. Zwycięzcę z każdego regionu wyłonią internauci.
W tym artykule: Cuda Polski 2024 – nominacje z Podkarpackiego Cuda Polski 2024 – nominacje z Podlaskiego Lista zwycięzców plebiscytu Cuda Polski 2023 Głosowanie w tegorocznej edycji plebiscytu Cuda Polski oficjalnie rozpoczęte. Podobnie jak w latach minionych, także i teraz zwycięzcę z każdego województwa wyłonią czytelnicy magazynu „National Geographic Traveler” i użytkownicy serwisu national-geographic.pl. Dziś prezentujemy kolejną szóstkę nominowanych, tym razem z województw podkarpackiego i podlaskiego. Cuda Polski 2024 – nominacje z Podkarpackiego Jaśliska Dolina Sanu Zamek w Łańcucie Jaśliska Malownicza miejscowość z zachowanymi drewnianymi chatami to żywy fragment dawnej Galicji. Mikrokosmos Jaślisk od lat przyciąga filmowców. Kręcono tu m.in. „Wino truskawkowe”, „Boże ciało” i „Twarz”, a do miejscowości przylgnęło miano „polskiego Hollywood”. Oferuje unikatowy wgląd w tradycyjny sposób życia. Jaśliska to jednocześnie świetny punkt wypadowy do pieszych wędrówek po Beskidzie Niskim. Dolina Sanu San to jedna najpiękniejszych i najbardziej tajemniczych rzek w Polsce. Przecina malowniczą Dolinę Sanu. To miejsce nie tylko pełne urody przyrodniczej, ale także bogate w historię i kulturę. San meandruje przez zalesione wzgórza i urokliwe łąki, tworząc niezwykłą scenerię. Tajemnicza aura rzeki jest wzmocniona przez liczne legendy i opowieści związane z nią. Zamek w Łańcucie Jedna z najcenniejszych rezydencji arystokratycznych w Polsce. Zespół zamkowy słynie ze znakomitych wnętrz mieszkalnych oraz niezwykle cennej kolekcji pojazdów konnych. Liczne dzieła sztuki, pochodzące z dawnych zbiorów łańcuckich, ukazują nie tylko wspaniałość kultury i sztuki minionych epok, ale także historię rodu Lubomirskich i ich dziedzictwo. Zamek otacza stary, malowniczy park w stylu angielskim. Cuda Polski 2024 – nominacje z Podlaskiego Miejsce Mocy w Puszczy Białowieskiej Prawosławny skit w Odrynkach Jezioro Płaskie Miejsce Mocy w Puszczy Białowieskiej Przypuszcza się, że było to centrum kultu dawnych Słowian. Otoczone sosnami, świerkami i nietypowo uformowanymi dębami, ukryte w lesie kamienne kręgi przed laty trudno było znaleźć. Dziś do Miejsca Mocy, zwanego też „podlaskim Stonehenge”, prowadzi drogowskaz. Wskazuje kierunek każdemu, kto na własnej skórze pragnie poczuć oddziaływanie tego miejsca. Prawosławny skit w Odrynkach Skit Świętych Antoniego i Teodozjusza Pieczerskich w Odrynkach to pierwsza prawosławna pustelnia w Polsce. Miejsce wyjątkowe, chronione przez malownicze rozlewiska Narwi. Jego założycielem i opiekunem był charyzmatyczny ojciec Gabriel. W skicie odbywają się nabożeństwa, można też spacerować po nadnarwiańskich kładkach i chłonąć spokój tego mistycznego miejsca. Jezioro Płaskie Nie trzeba podróżować na koniec świata, by podziwiać niecodzienne krajobrazy. Egzotyczne widoki można odnaleźć w Puszczy Augustowskiej. Tutejsze lasy skrywają prawdziwy skarb – Jezioro Płaskie. Sfotografowane z lotu ptaka przypomina wyspę koralową na Pacyfiku. Zdjęcia jeziora biją rekordy popularności w Internecie i wzbudzają zainteresowanie turystów. Przejrzysta woda, przepiękna okolica i spokój wokół czynią je idealnym miejscem na odpoczynek. Swoich faworytów można wspierać za pośrednictwem strony national-geographic.pl/cuda-polski. Głosowanie potrwa do 5 czerwca, a laureatów tegorocznej edycji wydarzenia poznamy 10 czerwca. Wszystko w waszych rękach! Lista zwycięzców plebiscytu Cuda Polski 2023 Poniżej przedstawiamy pełną listę zwycięzców plebiscytu Cuda Polski 2023: Dolnośląskie – Miasto Bardo; Kujawsko-pomorskie – Wyspa Młyńska z Młynami Rothera; Lubelskie – Włodawa; Lubuskie – Park Książęcy Zatonie; Łódzkie – Monopolis; Małopolskie – Pustynia Błędowska; Mazowieckie – Park Nauki Torus w Ciechanowie; Opolskie – Twierdza Nysa; Podkarpackie – Muzeum Przemysłu Naftowego i Gazowniczego im. Ignacego Łukasiewicza w Bóbrce; Podlaskie – Odkrywkowa Kopalnia Kredy w Mielniku; Pomorskie – Zagroda Inicjatyw Twórczych Swołowo; Śląskie – Żelazny Szlak Rowerowy; Świętokrzyskie – Geopark Świętokrzyski; Warmińsko-Mazurskie – Gołdap; Wielkopolskie – Antidotum Airshow Leszno; Zachodniopomorskie – Ogrody Hortulus w Dobrzycy.
Najdłuższa nazwa miejscowości. Nawet nie próbuj jej wymówić, bo polegniesz
Llanfairpwllgwyngyllgogerychwyrndrobwllllantysiliogogogoch. O dziwo nie jest to – jak mogłoby się wydawać – zlepek przypadkowo wybranych liter na klawiaturze, a najdłuższa nazwa miejscowości w Europie, a może i na świecie.
W tym artykule: Najdłuższa nazwa miejscowości w Europie Jaka jest najdłuższa nazwa miejscowości na świecie? Najdłuższa nazwa miejscowości w Polsce Najdłuższa nazwa geograficzna na świecie Oparty na alfabecie łacińskim alfabet polski składa się z 32 liter (nie licząc Q, V oraz X). I choć co poniektórym – niezależnie od wieku – uszeregowanie ich w poprawnej kolejności wciąż sprawia niemały problem, to nic przy próbie wypowiedzenia najdłuższej nazwy miejscowości na świecie, podczas której można sobie połamać język. Ale właśnie na tym, co przyznają sami mieszkańcy, polega cała zabawa. Najdłuższa nazwa miejscowości w Europie Llanfairpwllgwyngyllgogerychwyrndrobwllllantysiliogogogoch to niewielka wioska w północno-zachodniej Walii, na wyspie Anglesey. Liczy aż 58 liter i uznawana jest za najdłuższą nazwę miejscowości w Europie i jedną z najdłuższych nazw geograficznych na świecie. W tłumaczeniu na język polski oznacza: „Kościół Świętej Marii nad stawem wśród białych leszczyn niedaleko wodnego wiru pod czerwoną pieczarą przy kościele św. Tysilia”. Pełna nazwa – jak podają źródła internetowe, w tym Wikipedia – składa się z poszczególnych elementów: llan (kościół, parafia), Fair (miękka mutacja Mair, tzn. św. Maria), pwll (basen, niecka), gwyn (biały), cyll (leszczyna), go ger (obok, koło, przy), y (nietłumaczone na polski, ang. the), chwyrn (zawzięty), drobwll (miękka mutacja trobwll, tzn. wir wodny, z troi (kręcić się)), llan (kościół, parafia), Tysilio (św. Tysilio), -g- (walijski wrostek spółgłoskowy), ogo (regionalna forma ogof, tzn. jaskinia), coch (czerwony). Nie trudno się domyśleć, że Llanfairpwllgwyngyllgogerychwyrndrobwllllantysiliogogogoch – z wiadomych przyczyn – od lat cieszy się niesłabnącą popularnością wśród turystów. Choć na miejscu nie ma zbyt wielu atrakcji, odwiedzający i tak chcą poczuć klimat wioski i zrobić sobie pamiątkowe zdjęcie na stacji kolejowej na tle tabliczki z nazwą miejscowości. Po sieci krążą historie, że pracownicy tamtejszych kolei oferują bilety na przewóz wyłącznie w zamian za prawidłowe wymówienie rekordowo długiej nazwy. Aczkolwiek ci, którzy nie podołają temu zadaniu, nie muszą się martwić. Mieszkańcy i przyjezdni stosują bowiem uproszczoną wersję – Llanfairpwll, a także Llanfair P. G. W ramach ciekawostki wspomnijmy, że do 2007 roku, również w Walii, istniała 68-literowa nazwa stacji kolejowej „Gorsafawddacha’idraigodanheddogleddollônpenrhynareurdraethceredigion” i oznaczała „Stacja Mawddach i jej zęby smoka na północnym szlaku wzdłuż złotej plaży Zatoki Cardigan”. Z czasem została ona jednak skrócona i obecnie nazywa się „Golf Halt”. Ten zamek po raz pierwszy w historii otwiera się na turystów. Warto się spieszyć Zamek Balmoral – ulubiona rezydencja Elżbiety II, w której monarchini spędziła ostatnie chwile swojego życia – po raz pierwszy w historii zostanie udostępniony turystom. Zobaczą go jedna... Jaka jest najdłuższa nazwa miejscowości na świecie? Jeśli uważasz, że Walijczycy postawili wysoko poprzeczkę, to jesteś w błędzie. Pod tym względem bezkonkurencyjni są Tajowie. Pełna nazwa stolicy kraju, Bangkoku, składa się ze 176 liter i brzmi następująco: „Krung Thep Mahanakhon Amon Rattanakosin Mahinthara Ayuthaya Mahadilok Phop Noppharat Ratchathani Burirom Udomratchaniwet Mahasathan Amon Piman Awatan Sathit Sakkathattiya Witsanukam Prasit”. W dosłownym przełożeniu na język polski oznacza ona: „Miasto aniołów, wielkie miasto, rezydencja świętego klejnotu Indry, niezdobyte miasto Boga, wielka stolica świata, ozdobiona dziewięcioma bezcennymi kamieniami szlachetnymi, pełne ogromnych pałaców królewskich, równającym niebiańskiemu domowi odrodzonego Boga; miasto, podarowane przez Indrę i zbudowane przez Wiszwakarmana”. Zagraniczne media zachwycone „polskimi Malediwami”. Każdy może tu wypocząć za darmo „Polskie Malediwy” zostały wyróżnione przez „The Sun". Brytyjski dziennik w swojej publikacji wprost zachęca czytelników, by jeszcze w tym roku wybrali się w to niezwykle malownicze mie... Najdłuższa nazwa miejscowości w Polsce Według danych Głównego Urzędu Statystycznego, położona w województwie podkarpackim Wólka Sokołowska k. Wólki Niedźwiedzkiej jest najdłuższą nazwą miejscowości w naszym kraju. Składa się ona z 38 liter i 43 znaków. Co ważne, w porównaniu do Llanfairpwllgwyngyllgogerychwyrndrobwllllantysiliogogogoch czy pełnej nazwy Bangkoku nie jest trudna do wypowiedzenia i zapamiętania. Do grona polskich miejscowości z najdłuższymi nazwami zaliczyć można także m.in.: Przedmieście Szczebrzeszyńskie (woj. mazowieckie; 29 liter), Leśniczówka Skarżysko Kościelne (woj. świętokrzyskie; 28 liter), Sobienie Kiełczewskie Pierwsze (woj. mazowieckie; 28 liter), Wybudowanie Skarszewy Pierwsze (woj. pomorskie; 28 liter), Warmątowice Sienkiewiczowskie (woj. dolnośląskie; 28 liter). Dodajmy, że tytuł najdłuższej jednowyrazowej nazwy miejscowości w Polsce należy do Siemieniakowszczyzny na Podlasiu. Najdłuższa nazwa geograficzna na świecie Mówiąc o najdłuższych nazwach miejscowości, nie sposób nie wspomnieć o najdłuższej jednowyrazowej nazwie geograficznej świata, czyli Tetaumatawhakatangihangakoauaotamateaurehaeaturipukapihimaungahoronukupokaiwhenuaakitanarahu. To liczące 85 metrów wzgórze w Nowej Zelandii, nieopodal miasta Porangahau, w regionu Hawke’s Bay. Określenie pochodzi z języka maoryskiego i oznacza: „Szczyt wzgórza, gdzie Tamatea, mężczyzna o wielkich kolanach, zdobywca gór, pożeracz ziemi i podróżnik grał na flecie dla swojej ukochanej”. Istnieje także nieco skrócona nazwa, która składa się „tylko” z 57 liter – Taumatawhakatangihangakoauauotamateapokaiwhenuakitanatahu. Co ciekawe, obie znajdują się w Księdze Rekordów Guinnessa. Do najdłuższych nazwa geograficznych na świecie warto zaliczyć również 45-literową nazwę jezioro położonego w Webster w amerykańskim stanie Massachusetts. Mowa o Chargoggagoggmanchauggagoggchaubunagungamaugg, znanym również jako Webster Lake. Nasz ekspert Igor Szulim Od zawsze wiedziałem, co chcę robić w życiu. Dlatego z pasji i z wykształcenia jestem dziennikarzem. W National-Geographic.pl zajmuje się tematyką podróżniczą. Szczególnie bliskie są mi kraje niemieckojęzyczne. Po godzinach najchętniej spędzam czas na korcie tenisowym.
Dlaczego San? Oto powody, dla których spędzimy weekend nad podkarpacką rzeką
Za każdym razem, gdy planujemy urlop stajemy przed tym samym dylematem. Wakacje na łonie natury? Objazd po interesujących zabytkach? A może urlop „na sportowo”? Na południu Polski znajduje się miejsce, które doskonale łączy w sobie wszystkie wspomniane aktywności. Oto kilka powodów, które sprawiły, że kolejne wakacje spędzamy w dolinie Sanu.
Coraz częściej mieszkańcy dużych miast czują, że codzienny pośpiech i mnogość bodźców źle wpływają na ich samopoczucie. Właśnie dlatego planując urlop szukają miejsc, w których dadzą radę odetchnąć i zrelaksować się na łonie dzikiej natury. View Ediplayer on the source website Plan na urlop? Dzika natura Rozglądając się za kierunkiem na kolejne wakacje, warto uważniej spojrzeć na podkarpacką dolinę Sanu. Znaleźć tu można wyjątkowe połączenie gór i rzek, które tworzą region niezwykle bogaty przyrodniczo. Najlepszym dowodem na to jest fakt, że w roku 1992 w ramach międzynarodowego programu „Człowiek i Biosfera” powstał Międzynarodowy Rezerwat Biosfery „Karpaty Wschodnie”. Jest to pierwszy taki rezerwat UNESCO, który leży na obszarze trzech krajów Polski, Słowacji i Ukrainy. Zajmuje powierzchnię 2080,89 kilometrów kwadratowych, z czego największa część leży w granicach państwa polskiego. W rezerwacie spotkać można ponad 320 gatunków ptaków, 2000 gatunków chrząszczy i 1000 gatunków motyli, a pełną gamę fauny i flory eksperci podliczają na kilkadziesiąt tysięcy gatunków roślin i zwierząt. Oznacza to, że lasy w dolinie Sanu są jednymi z najbardziej zróżnicowanych pod względem gatunkowym lasów w Europie. 4 zabytki w dolinie Sanu, które warto zaznaczyć na swojej mapie Jednak podkarpacka dolina Sanu to nie tylko niesamowita przyroda i okazja do odpoczynku od zgiełku miasta. Ta wyjątkowa okolica jest także doskonałym kierunkiem dla osób poszukujących wypoczynku skupionego wokół zabytków i edukacyjnych atrakcji. Doskonałym przykładem jest Muzeum Budownictwa Ludowego w Sanoku, czyli jedno z największych muzeów na wolnym powietrzu w Europie. Ten wyjątkowy skansen został założony w 1958 roku i może pochwalić się powierzchnią aż 38 hektarów. Muzeum to jest też doskonałym miejscem do rozszerzenia swojej wiedzy na temat kultury i tradycji regionu. Na terenie skansenu odwiedzić można sektor bojków, łemków, dolinian, pogórzan, czy rynek galicyjskiego miasteczka z replikami domów drewnianych. Na odwiedziny zdecydowanie zasługuje także Zamek w Dubiecku, który znany jest jako miejsce narodzin biskupa warmińskiego Ignacego Krasickiego, zwanego księciem poetów. Co ciekawe, na zamku urodził się także Stanisław Stadnicki, zwany „łańcuckim diabłem” ze względu na swój awanturniczy charakter. Stadnicki znany był ze swojego okrucieństwa, jednak warto podkreślić, że był też wielkim patriotą i wielokrotnie stawał do walki w obronie ojczyzny. Dzisiaj zamek pełni funkcje hotelowe i słynie ze swojej znakomitej restauracji. Będąc w dolinie Sanu warto zwiedzić także cerkiew w Uluczu, która przez wielu uznawana jest za jedną z najpiękniejszych i najładniej położonych świątyń w Polsce. Źródła historyczne podają czas powstania cerkwi jako lata 1510–1517, jednak z dawnego monastyru ocalała tylko świątynia. Zgodnie z tradycją, nabożeństwa odprawia się w niej jedynie okazjonalnie, najczęściej w święto Wniebowstąpienia Pańskiego. Z kolei Muzeum Historyczne w Sanoku z galerią Zdzisława Beksińskiego (to największa w Polsce kolekcja dzieł artysty) jest prawdziwą gratką dla miłośników sztuk wizualnych. To właśnie tutaj znaleźć można jedną z największych kolekcji sztuki cerkiewnej w Polsce, która gromadzi ponad 1200 obiektów. A dla aktywnych? Przepiękne spływy kajakowe Miłośnicy kajakarstwa podkreślają, że nic nie daje takiego poczucia wolności i możliwości obcowania z dziką naturą jak kilkudniowy spływ kajakowy, a rzeka San idealnie nadaje się do takiej aktywności. Lubiącym zaplanować wakacyjne wojaże polecamy rozpocząć spływ w Sanoku i skierować się na malowniczy szlak wodny prowadzący do Tyrawy Solnej. Odległość między punktami to niecałe 12 km, więc w zależności od doświadczenia kajakowej załogi spływ powinien zająć od 2 do 3 godzin. W kolejnym etapie staniemy przed ważną decyzją w kontekście naszej przeprawy. Na odcinku kajakowego szlaku za Tyrawą Solną znajduje się miejsce zwane „ptasim uskokiem”. To odcinek rzeki, na którym znajduje się kilka trudnych do przepłynięcia momentów i gwałtownych spadków. Jeśli nie będziecie płynąć z doświadczonymi kajakarzami, radzimy oddać kajaki w Tyrawie Solnej i wypożyczyć je ponownie w Dynowie. Po przybyciu do Dynowa, warto spędzić w nim kilka chwil, zwiedzić znajdujący się w okolicy zamek w Dubiecku i wybrać się w podróż kolejką wąskotorową Pogórzanin. Później można wypożyczyć ponownie kajak i wypłynąć na szlak prowadzący w stronę Słonnego i Krasiczyna. Cała trasa liczy 54 km, więc można podzielić ją na dwa jednodniowe etapy. Pierwszy najwygodniej zakończyć w Słonnym, a kolejnego popłynąć do Krasiczyna. Na tym odcinku oprócz pięknych widoków, zwieńczeniem trasy jest renesansowy zamek w Krasiczynie, a w nim jedne z największych w Europie dekoracji metodą sgraffito. Będąc w Krasiczynie, nie zapomnijcie odwiedzić oddalonego o 10 km Przemyśla! Mamy też dobrą wiadomość dla urlopowiczów, którzy szukają możliwości aktywnego wypoczynku, ale nie czują potrzeby samodzielnej organizacji. Już 7 czerwca startuje trzydniowy IV Ogólnopolski Spływ Kajakowy „Błękitny San”. Organizatorzy zaplanowali piękną trasę, która rozpoczynać będzie się w Temeszowie i poprowadzi przez Dynów aż do Słonnego. Co ważne, impreza nie jest tylko zorganizowanym spływem rzeką, ale na odwiedzających czeka cała masa dodatkowych atrakcji, takich jak nocny spacer z nadsańskimi duchami, kajakowa gra terenowa czy turniej siatkówki. Nie zabraknie też wspólnego śpiewania przy ognisku i regionalnych przysmaków przygotowanych przez koła gospodyń wiejskich. Wszystkie informacje na temat wydarzenia znaleźć można na stronie podkarpackie.travel. Materiał promocyjny Podkarpackiej Regionalnej Organizacji Turystycznej.
Archeolodzy badają osadę budowniczych megalitów sprzed 5,5 tys. lat. Odkryto tysiące zabytków
Fragmenty naczyń ceramicznych, narzędzia krzemienne, przęśliki i glinianą łyżkę – w sumie kilka tysięcy zabytków sprzed 5,5 tysiąca lat odkryli archeolodzy w Hnatkowicach w woj. podkarpackiem. Należała do budowniczych megalitów.
W tym artykule: Hnatkowice – bogata pradziejowa osada Kontakty z szerokim światem Trwałe osady – dobre życie W poszukiwani nekropolii Jest to fragment osady należącej do społeczności określanej przez archeologów jako kultura pucharów lejkowatych ze względu na specyficzny typ naczynia, który wykonywała. Ludność ta zajmowała się uprawą roli i hodowlą. Zasiedliła rozległe terytorium Europy, od Jutlandii po Wołyń i Podole. Społeczności te wznosiły olbrzymie grobowce megalityczne, które można dziś zobaczyć między innymi z Wietrzychowicach na Kujawach. To świadectwo postępującego rozwarstwienia społecznego. Takich megalitów odkryto w ostatnim czasie więcej, również w Wielkopolsce. Hnatkowice – bogata pradziejowa osada Miejsce do najnowszych wykopalisk udało się wytypować do badań dzięki analizie zobrazowań satelitarnych i badaniom geofizycznym. Uwagę badaczy zwrócił specyficzny kolor w obrębie jednego z pól uprawnych. Okazało się, że intuicja nie pomyliła badaczy. Na obszarze niespełna 1 ara (10 na 10 m) archeolodzy zidentyfikowali grubą warstwę akumulacyjną, w której zalegało m.in. ponad 4 tys. fragmentów naczyń ceramicznych, kilkaset wyrobów krzemiennych, przedmiotów związanych z tkactwem, a nawet fragment glinianej łyżki. – Nie natrafiliśmy na żadne pozostałości chat, bo wykop był celowo skierowany na tę konkretną warstwę, którą zaobserwowaliśmy podczas analizy zdjęć satelitarnych. Pozostałości po domostwach, jeśli w ogóle się zachowały, znajdują się zapewne na jej obrzeżach – powiedział National Geographic Polska szef badań, dr Dariusz Król z Instytutu Archeologii Uniwersytetu Rzeszowskiego. Kontakty z szerokim światem Wśród zabytków archeolodzy dojrzeli takie fragmenty naczyń ceramicznych, które wskazują na kontakty ze społecznościami z południa i wschodu. Mowa o cywilizacji trypolskiej, która zajmowała obszar dzisiejszej wschodniej Rumunii, Mołdawii i Ukrainy. Znana była z pięknie dekorowanych naczyń. Stosowano motywy wstęg, spiral, kątów czy kół wykonywanych czarną, czerwoną i białą farbą na jaskrawo czerwono-żółtym tle. – W Hnatkowicach niekoniecznie mamy importy, może chodzić o naśladownictwo. Tak czy inaczej pokazuje to, że pomiędzy tymi społecznościami dochodziło do interakcji - zapewnia dr Król Zauważył, że w obrębie innych znanych osad należących do kultury pucharów lejkowatych faktycznie znajdowano produkty pochodzące z tego kręgu kulturowego, na przykład w Gródku nad Bugiem. Trwałe osady – dobre życie Zdaniem badaczy społeczności kultury pucharów lejkowatych mocno skolonizowały również obecny obszar Podkarpacia. Zorganizowały tu stabilne, trwałe osady. Dzięki wykopaliskom być może uda się odpowiedzieć na pytanie, jak wyglądało ówczesne życie. – Właściwa archeologia nie istnieje bez kooperacji z naukami przyrodniczymi. Pobraliśmy liczne próby materii organicznej po to, aby uzyskać jak najwięcej informacji na temat kontekstów przyrodniczych i gospodarczych, w jakich funkcjonowała ta prehistoryczna społeczność – przekazał naukowiec. Ta materia organiczna to szczątki roślinne i zwierzęce, które dadzą wgląd w ówczesną gospodarkę. Dowiemy się na przykład, jakie zboża i rośliny uprawiano. Grobowce megalityczne w Wielkopolsce. Miało ich tam nie być. Naliczono ich już kilkanaście Najstarsze i największe w Polsce grobowce megalityczne znajdują się na Kujawach. Do niedawna były nieznane w Wielkopolsce. Z pomocą przyszła nowoczesna technika. Już namierzono ich tam kilka... W poszukiwani nekropolii Na terenie Podkarpacia znanych jest kilka cmentarzysk z monumentalnymi grobowcami: w Skołoszowie i w Szczytnej. Są podobne do grobowców megalitycznych z Sarnowa i Wietrzychowic na Kujawach. Do ich budowy wykorzystano jednak nie kamień a drewno. – Takich cmentarzysk było na badanych przez nas terenach z pewnością dużo więcej. Skoro odkrywamy i badamy coraz więcej trwałych osiedli, to pewne jest, że gdzieś w ich otoczeniu znajdują się pozostałości po takich monumentach – podkreślił dr Król. Archeolodzy są już na ich tropie. Prowadzą nawet wstępne badania na dwóch takich stanowiskach archeologicznych kilkanaście kilometrów na zachód od Hnatkowic. Źródło: UR. Nasz ekspert Szymon Zdziebłowski Dziennikarz naukowy, z wykształcenia archeolog śródziemnomorski. Przez wiele lat był związany z Serwisem Nauka w Polsce PAP. Opublikował m.in. dwa przewodniki turystyczne po Egipcie, a ostatnio – popularnonaukową książkę „Wielka Piramida. Tajemnice cudu starożytności” o największej egipskiej piramidzie.
Być może już w XV w. „podkarpacki Hollywood” otaczały mury. Nowe ustalenia archeologów
Mury otaczały Jaśliska być może już pod koniec XV wieku – ustalili archeolodzy w czasie wykopalisk. Oznacza to, że mogą być starsze, niż do tej pory sądzono. Skąd nazwa „podkarpacki Hollywood”? Otóż miejscowość często bywa planem filmowym.
W tym artykule: Pierwsze wykopaliska murów miejskich Nowe informacje o wieku murów Niezwykły zabytek Jaśliska i Podkarpacki Szlak Filmowy Może o tym nie wiecie, ale Jaśliska leżące w Beskidzie Niskim pewnie już kiedyś widzieliście. To tam zrealizowano takie filmy fabularne, jak choćby „Wino truskawkowe” (2007) w reżyserii Dariusza Jabłońskiego czy nominowane do Oscara „Boże Ciało” (2019) Jana Komasy. Jaśliska mają bardzo długą i ciekawą historię. Miejscowość ta jest dawnym obronnym miasteczkiem przygranicznym, które strzegło trasy z południa Europy. W 1366 roku król Kazimierz Wielki wydał w Opatowie Janowi z Hanselina przywilej lokacji miasta na prawie niemieckim o nazwie Hohenstath (Wysokie Miasto), czyli dzisiejszych Jaślisk. Do poł. XVII w. były one zamożnym ośrodkiem bogacącym się na handlu, zwłaszcza winem z Węgier. To tam znajdują się najwyżej położone mury miejskie w Polsce – na wysokości 457– 470 metrów n.p.m. Teraz archeolodzy postanowili bliżej im się przyjrzeć. Pierwsze wykopaliska murów miejskich – Nigdy wcześniej murów nie badano wykopaliskowo. To były pierwsze takie badania – mówi National Geographic Polska ich kierownik Michał Filipowicz z Uniwersytetu Warszawskiego. Na powierzchni do dziś zachowała się struktura o długości jedynie około 15 i wysokości do 1,5 metra. Do lat 60.–70. XX wieku widoczne były jeszcze spore partie nadziemne w południowo-wschodniej części miasta. Wykopaliska przeprowadzono na przedłużeniu zachowanych murów, w lokalizacjach, w których dziś nie są już dostrzegalne. Badania prowadzono w celu udowodnienia, że w północnej części miasta mur istniał, ale do dziś się nie zachował – na mapach austriackich z XVIII wieku już go nie naniesiono. Gmina zamierza częściowo odbudować mur. Taki plan był bezpośrednią przyczyną przeprowadzenia wykopalisk. Z kolei kierownik badań przygotowuje doktorat na temat dawnych umocnień, dlatego będzie mógł wykorzystać nowo pozyskane dane w pracy naukowej. Nowe informacje o wieku murów Michał Filipowicz przekazał „National Geographic Polska”, że do tej pory na podstawie źródeł pisanych za czas powstania murów przyjmowano drugą połowę XVI wieku, ale są przesłanki, by ich metrykę cofnąć. W czasie wykopalisk badacze natknęli się przy murze na kilkanaście fragmentów naczyń ceramicznych z końca XV wieku. Może to oznaczać, że fortyfikacje są starsze, niż do tej pory sądzono. Jednak dr Paweł Kocańda z Muzeum Ziemi Bieckiej w Bieczu i Uniwersytetu Rzeszowskiego uważa, że fragmenty ceramiki mogły tam trafić wraz z budową fortyfikacji w XVI w. – Rozstrzygnięcie przyniosą analizy pobranych próbek zaprawy – zaznacza Michał Filipowicz. Obok murów najwięcej było rozbitych naczyń z XVI i XVII wieku, ale leżał tam też fragment pradziejowej ceramiki z czasów społeczności kultury przeworskiej. Zadziwiające odkrycie w Lublinie. Odnaleziono mury nieznanej średniowiecznej wieży Archeolodzy w Lublinie odnaleźli pozostałości nieznanej średniowiecznej wieży. Znajdowała się na terenie dawnego klasztoru „pobernardyńskiego”. Szerokość muru wynosi ponad 1,6 metra. W trakcie badań odkryto dwa fragmenty muru oddzielone szczeliną dylatacyjną. Pierwszą część wykonano w technice opus emplectum, polegającej na układaniu zewnętrznej i wewnętrznej części muru z ociosanych bloków kamiennych i wypełnianiu przestrzeni między nimi kruszonym kamieniem zalanym zaprawą. Drugą część wykonano bardziej regularnie, wnętrze muru zostało równo dopasowane i ułożone względem lica. Mur powstawał głównie z lokalnego surowca, którym był piaskowiec pochodzący z koryta rzeki Jasiołki lub z pobliskich kamieniołomów. Fortyfikacje wiązane wapienną zaprawą stawiano na glinie, którą wyrównywano poziomy. Niezwykły zabytek W czasie wykopalisk w Polsce archeolodzy najczęściej odnajdują ceramikę, ale tutaj natknęli się na coś wyjątkowego. – Najciekawszym zabytkiem był kamienny klin służący do wzmocnienia muru i trzymania go oraz zapewnienia stabilizacji konstrukcji. Jest to dość rzadkie i mało spotykane znalezisko – przekonuje Michał Filipowicz. Oprócz Michała Filipowicza i dr. Pawła Kocańdy w zespole badawczym znalazł się architekt, dr inż. Marek Gransicki z Państwowej Akademii Nauk Stosowanych w Krośnie. Jaśliska i Podkarpacki Szlak Filmowy Jaśliska znajdują się na trasie Podkarpackiego Szlaku Filmowego i są nazywane „podkarpackim Hollywood”. Bieszczady i Beskidy od lat przyciągają filmowców, ale miejscowość ta długo umykała ich uwadze. Zmieniło się to w 1988 roku, gdy Henryk Kluba nakręcił tu kilka scen do filmu „Gwiazda Piołun”. W kolejnych latach do Jaślisk zawitały ekipy „Wołynia” Wojtka Smarzowskiego oraz czarnej komedii „Wielkie zimno”, koprodukcji polsko-francusko-belgijskiej z Jean-Pierre’em Bacrim. Film „Twarz” kręciła tutaj Małgorzata Szumowska. Wielu mieszkańców było statystami w różnych produkcjach, a czasem nawet i aktorami w epizodycznych rolach. Źródło: Podkarpacki Szlak Filmowy Nasz ekspert Szymon Zdziebłowski Dziennikarz naukowy, z wykształcenia archeolog śródziemnomorski. Przez wiele lat był związany z Serwisem Nauka w Polsce PAP. Opublikował m.in. dwa przewodniki turystyczne po Egipcie, a ostatnio – popularnonaukową książkę „Wielka Piramida. Tajemnice cudu starożytności” o największej egipskiej piramidzie.
Ferie zimowe 2024 – terminy dla poszczególnych województw. Kiedy zaplanować wyjazd?
Ferie zimowe 2024 rozpoczną się w połowie stycznia. Zgodnie z obowiązującą od wielu lat tradycją, dwutygodniową przerwę w nauce podzielono na cztery tury, dzięki czemu można uniknąć tłumów w popularnych kurortach.
W tym artykule: Kiedy są ferie zimowe w 2024 roku? Ferie zimowe 2024 – dolnośląskie Ferie zimowe 2024 – mazowieckie Ferie zimowe 2024 – opolskie Ferie zimowe 2024 – zachodniopomorskie Ferie zimowe 2024 – podlaskie Ferie zimowe 2024 – warmińsko-mazurskie Ferie zimowe 2024 – lubelskie Ferie zimowe 2024 – łódzkie Ferie zimowe 2024 – podkarpackie Ferie zimowe 2024 – pomorskie Ferie zimowe 2024 – śląskie Ferie zimowe 2024 – kujawsko-pomorskie Ferie zimowe 2024 – lubuskie Ferie zimowe 2024 – małopolskie Ferie zimowe 2024 – świętokrzyskie Ferie zimowe 2024 – wielkopolskie Gdzie na ferie zimowe 2024? Ferie zimowe 2024, tak jak w poprzednich latach, zostały podzielone na cztery tury, co pozwala uniknąć tłoku w największych ośrodkach narciarskich w Polsce. W roku szkolnym 2023/2024 pierwsi uczniowie udadzą się na zasłużony wypoczynek już 15 stycznia. Najdłużej poczekają młodzi mieszkańcy pięciu województw, w których dwutygodniowa przerwa od nauki rozpocznie się 12 lutego. Szczegóły do sprawdzenia poniżej. Kiedy są ferie zimowe w 2024 roku? 15–28 stycznia 2024: dolnośląskie, mazowieckie, opolskie, zachodniopomorskie; 22 stycznia – 4 lutego 2024: podlaskie, warmińsko-mazurskie; 29 stycznia – 11 lutego 2024: lubelskie, łódzkie, podkarpackie, pomorskie, śląskie; 12–25 lutego 2024: kujawsko-pomorskie, lubuskie, małopolskie, świętokrzyskie, wielkopolskie. Ferie zimowe 2024 – dolnośląskie Jako pierwsi na ferie zimowe 2024 pojadą uczniowie z woj. dolnośląskiego. Dwutygodniową przerwę w nauce rozpoczną w poniedziałek, 15 stycznia, a zakończą w niedzielę, 28 stycznia. Macie w planach wycieczkę na Dolny Śląsk? Podpowiadamy, co warto zwiedzić. Ferie zimowe 2024 – mazowieckie W pierwszej turze ferii zimowych (15–28 stycznia 2024) białemu szaleństwu oddadzą się także uczniowie z Mazowsza. Szybki wypad za miasto? Podpowiadamy, co zwiedzić w województwie mazowieckim. Ferie zimowe 2024 – opolskie Ferie zimowe 2024 dla dzieci z woj. opolskiego rozpoczną się 15 stycznia, a zakończą 28 stycznia. Weekend na Opolszczyźnie? Podpowiadamy, co warto zobaczyć w województwie opolskim. Ferie zimowe 2024 – zachodniopomorskie Ferie zimowe w Zachodniopomorskiem przypadną, podobnie jak w woj dolnośląskim, mazowieckim i opolskim, na okres od 15 stycznia do 28 stycznia 2024. Wybieracie się do województwa zachodniopomorskiego? Przekonamy się, z czego słynie Pomorze Zachodnie. Ferie zimowe 2024 – podlaskie W drugim terminie ferii zimowych w roku szkolnym 2023/2024 na zasłużony odpoczynek udadzą się uczniowie z Podlasia. Przerwę od codziennych obowiązków rozpoczną w poniedziałek, 22 stycznia, a zakończą ją w niedzielę, 4 lutego. Planujecie wycieczkę na wschód Polski? Oto, co warto zobaczyć w województwie podlaskim. Ferie zimowe 2024 – warmińsko-mazurskie Ferie zimowe 2024 w woj. warmińsko-mazurskim zaplanowano w terminie 22 stycznia – 4 lutego 2024. Co warto zobaczyć na Mazurach? Lista atrakcji dla fanów aktywnego odpoczynku i leniuchowania. Ferie zimowe 2024 – lubelskie Trzecią turę ferii zimowych w 2024 roku zaplanowano na okres od 29 stycznia do 11 lutego. W tym terminie dwutygodniową przerwę od nauki rozpoczną m.in. lubelskie szkoły. Szukacie pomysłu na wycieczkę? Oto najciekawsze zamki na Lubelszczyźnie. Ferie zimowe 2024 – łódzkie Ferie zimowe 2024 w woj. łódzkim przypadną na okres od 29 stycznia do 11 lutego. Szukacie pomysłu na wycieczkę? Oto atrakcje w województwie łódzkim, które warto zobaczyć. Ferie zimowe 2024 – podkarpackie Uczniowie z woj. podkarpackiego ferie zimowe w 2024 roku rozpoczną 29 stycznia, a do szkolnych ław powrócą 11 lutego. Atrakcje Podkarpacia – sprawdź, jakie miejsca warto zobaczyć w południowo-wschodniej Polsce Ferie zimowe 2024 – pomorskie Ferie zimowe 2024 w woj. pomorskim zaplanowano w terminie 29 stycznia – 11 lutego 2024. Północna Polska skrywa wiele atrakcji i pięknych zakątków. Odkryj ciekawe miejsca na Pomorzu. Ferie zimowe 2024 – śląskie Na przełomie stycznia i lutego (29 stycznia – 11 lutego 2024) na ferie zimowe wyjadą dzieci z województwa śląskiego. Macie w planach wycieczkę na Dolny Śląsk? Podpowiadamy, co warto zwiedzić. Ferie zimowe 2024 – kujawsko-pomorskie W dniach 12–25 lutego przypadnie czwarta i zarazem ostatnia tura ferii zimowych 2024. Jednym z pięciu regionów, w którym uczniowie rozpoczną dwutygodniową przerwę w nauce, będzie Kujawsko-Pomorskie. Z czego słynie województwo kujawsko-pomorskie? Przedstawiamy kilka interesujących propozycji. Ferie zimowe 2024 – lubuskie Ferie zimowe 2024 w Lubuskim przypadną na okres od 12 do 25 lutego. Oto 10 najpiękniejszych miejsc na zachodzie Polski – atrakcje Lubuskiego, które musisz zobaczyć. Ferie zimowe 2024 – małopolskie W ostatniej turze ferii zimowych 2024, w terminie od 12 do 25 lutego, wyjazd na zimowisko mogą planować rodzice uczniów małopolskich szkół. Wybieracie się na południe Polski? Podpowiadamy, co warto zobaczyć w województwie małopolskim. Ferie zimowe 2024 – świętokrzyskie W tym samym czasie, co uczniowie z woj. kujawsko-pomorskiego, lubuskiego i małopolskiego, ferie rozpoczną ich rówieśnicy ze Świętokrzyskiego. Przerwę zimową zaplanowano w terminie od 12 do 25 lutego 2024. Odkryj Świętokrzyskie na nowo – region skrywa wiele atrakcji i tajemnic. Ferie zimowe 2024 – wielkopolskie Najdłużej na ferie muszą poczekać uczniowie z woj. wielkopolskiego, gdzie przerwa zimowa rozpocznie się 12 lutego, a zakończy 25 lutego 2024. Zapraszamy na wycieczkę szlakiem największych atrakcji województwa wielkopolskiego. Polskie miasto numerem jeden w Europie. To najlepsze miejsce na zimowy wyjazd Polskie miasto uznane za najlepsze miejsce na zimowy wyjazd. I to po raz trzeci z rzędu. W specjalnie przygotowanym zestawieniu wyprzedziło m.in. Berlin i Wiedeń. Gdzie na ferie zimowe 2024? W okresie ferii najchętniej odwiedzane przez rodziny z dziećmi jest południe kraju, z Zakopanem, czyli „zimową stolicą Polski”, na czele. Planując zimowy wypoczynek w Polsce warto rozważyć także inne kurorty, których jest u nas pod dostatkiem. Zarówno zaawansowanym, jak i początkującym miłośników sportów zimowych polecamy Białkę Tatrzańską, Szklarską Porebę, Szczyrk, Wisłę, Jaworzynę Krynicką oraz Czarną Górę. Coraz częściej ferie zimowe spędzamy za granicą. Najczęstszym wyborem są kurorty w Austrii, szwajcarskie stoki i włoskie ośrodki narciarskie, jak Cortina d'Ampezzo czy Selva di Val Gardena. Osobom szukającym mniej oczywistych kierunków proponujemy narty w Bułgarii, narty w Andorze oraz narty w Turcji. Nasz ekspert Igor Szulim Od zawsze wiedziałem, co chcę robić w życiu. Dlatego z pasji i z wykształcenia jestem dziennikarzem. W National-Geographic.pl zajmuje się tematyką podróżniczą. Szczególnie bliskie są mi kraje niemieckojęzyczne. Po godzinach najchętniej spędzam czas na korcie tenisowym.
„Cuda Polski 2023”: lista miejsc nominowanych w plebiscycie Travelera [woj. lubelskie i podkarpackie]
Ruszamy w góry, nad morze, nie zapominając o środkowej części kraju. W ogłoszonym przez miesięcznik National Geographic Traveler plebiscycie „Cuda Polski 2023” wspólnie z czytelnikami wybierzemy najciekawsze miejsca nad Wisłą.
W tym artykule: Cuda Polski National Geographic Traveler 2023: nominacje z województwa lubelskiego Cuda Polski National Geographic Traveler 2023: nominacje z województwa podkarpackiego 23 czerwca wystartował wakacyjny plebiscyt Travelera „Cuda Polski 2023”, w którym o miano „cudu” powalczą wciąż turystycznie nieodkryte atrakcje z każdego województwa. O tym, kto zwycięży zadecydują czytelnicy w głosowaniu internetowym. Poniżej przedstawiamy nominowanych z Lubelskiego i Podkarpackiego. Cuda Polski National Geographic Traveler 2023: nominacje z województwa lubelskiego Roztoczański Park Narodowy. Rozciągające się od Kraśnika po Lwów Roztocze zachwyca różnorodnością przyrodniczą i atrakcyjną ofertą spędzania wolnego czasu. To najbardziej nasłoneczniony obszar w Polsce, gdzie stężenie jodu jest porównywalne do tego na wybrzeżu. Szlak Renesansu Lubelskiego. Lubelszczyzna i Zamojszczyzna bywają nazywane „polską Toskanią”. Szlak łączy 42 zabytkowe obiekty, głównie sakralne, charakterystyczne dla renesansu lubelskiego. Na trasie znajduje się aż 250 tablic drogowych po polsku i po angielsku. Włodawa. Miasto nad Bugiem, z zachowanym klimatem dawnych miasteczek, w których współistniały różne kultury i religie. Malownicze uliczki, barokowe kościoły, dostojne budowle klasztoru, bielejące pośród niskiej wschodniej zabudowy synagogi i cerkiew. Wszystko razem tworzy niepowtarzalną atmosferę. Cuda Polski National Geographic Traveler 2023: nominacje z województwa podkarpackiego Park Gwiezdnego Nieba w Bieszczadach. W bezchmurną i bezksiężycową noc Droga Mleczna wygląda tu jak migoczący obłok. Bez teleskopu dostrzec można 7 tys. gwiazd (dla porównania, w terenach wiejskich, gdzie jest tylko kilka lamp ulicznych, można zaobserwować jedynie 2,5 tys. gwiazd. Lasumiła. To wiekowe drzewo o urokliwym imieniu jest najgrubszą jodłą w Polsce. Jej obwód liczy aż 519 cm. Lasumiła to także sędziwa matrona wśród jodeł. Liczy sobie już 250 lat! Warto przy tym zaznaczyć, że średni wiek polskich jodeł to ok. 60 lat. Muzeum Przemysłu Naftowego i Gazowniczego im. Ignacego Łukasiewicza w Bóbrce. To w podkarpackiej Bóbrce niedaleko Krosna rozpoczęła się kariera ropy W 2018 r. teren kopalni w Bóbrce został uznany za Pomnik Historii i wszedł do kanonu najważniejszych polskich zabytków. Weź udział w plebiscycie „Cuda Polski National Geographic Traveler 2023” i wytypuj najciekawsze miejsca w Polsce. Głosy można oddawać za pośrednictwem strony cudapolski.national-geographic.pl. Głosowanie potrwa do 16 lipca, a laureatów tegorocznej edycji wydarzenia poznamy 24 lipca.
Budowano ją 9 lat, waży 2 mln ton. Zapora w Solinie zmusiła do przesiedlenia aż 3 tys. mieszkańców wsi
Zapora w Solinie to jedna z największych i najważniejszych budowli hydrotechnicznych w Polsce. Znajduje się na rzece San, około 80 km na południe od Rzeszowa.
W tym artykule: Historia zapory w Solinie Budowa tamy i elektrowni Znaczenie zapory w Solinie Ciekawostki o zaporze w Solinie Tama ta jest zarówno źródłem energii elektrycznej, jak i ważnym elementem ochrony przed powodzią oraz zapewnienia stabilnego poziomu wody w rzece San. Zapora w Solinie została zbudowana w latach 60. XX wieku. Była wówczas jednym z największych tego typu obiektów w Europie. Historia zapory w Solinie Pierwszy projekt zagospodarowania hydroenergetycznego Sanu poprzez budowę zapory wodnej opracował już w 1921 r. prof. Karol Pomianowski z Politechniki Warszawskiej. W lipcu 1934 roku w rejonie Soliny doszło do powodzi. Jej skutki doprowadziły do podjęcia przez lokalne władze decyzji o zbudowaniu zapory. Trzy lata później na zaproszenie ówczesnego rządu w okolice Soliny przybył światowej sławy szwajcarski geolog Maurice Lugeon. Miał określić przydatność regionu do wzniesienia potężnej tamy w samym sercu Bieszczadów. Miejsce to zostało wybrane dzięki obecności odpornego piaskowca, który wytrzyma napór wody. Plany zostały zarzucone z powodu II wojny światowej. Po jej zakończeniu władze PRL wróciły do pomysłu w 1955 r. Konieczne było wysiedlenie wielu osób. Pod wodą miała znaleźć się nie tylko Solina, ale również okoliczne przysiółki, m.in. Zadział i Podkaliszcze, Taleśnica Sanna, czy też opuszczony po wojnie Horodek. Wyburzonych zostało kilkaset domów, budynków gospodarczych, nie mówiąc o przepięknych cerkwiach, które były symbolem regionu. Przesiedlonych zostało ok. 3 tys. mieszkańców. Budowa tamy i elektrowni Budowa zapory w Solinie rozpoczęła się w 1960 roku i trwała blisko 9 lat. Prace budowlane były prowadzone przez ponad 2 tysiące robotników i inżynierów. Właśnie w tym czasie powstała jedna z największych budowli hydrotechnicznych w Polsce. Koszt budowy szacuje się na 1,5 mld zł. Projekt zapory został opracowany przez zespół inżynierów. Projektantem założeń zapory był inżynier Bolesław Kozłowski. Głównym architektem był Karol Pomianowski. Za część hydrotechniczną odpowiadał inż. Feliks Niczkie. Budowa zapory była bardzo skomplikowana i wymagała zastosowania wielu innowacyjnych rozwiązań technicznych. Pierwszym etapem było wykonanie fundamentów pod zaporę, których budowa trwała około dwóch lat. Następnie wykonano betonowe filary, na których opiera się korona zapory. Korona zapory ma długość około 664 metrów i składa się z 27 przęseł. Wewnątrz korony znajduje się komora przelewowa, która umożliwia kontrolowane zrzucanie wody w przypadku zagrożenia powodziowego. W pobliżu zapory zbudowano elektrownię wodną o mocy 200 MW. Wykorzystuje ona energię spiętrzonej wody przepływającej przez turbinę, wytwarzając tym samym energię elektryczną. Tama w Solinie jest wykonana z betonu, a jej maksymalna wysokość wynosi około 82 metrów. Konstrukcja zapory opiera się na betonowych filarach, zbudowanych na skale granitowej. Cała budowla waży około 2 milionów ton. Ostatecznego zalania dokonano we wrześniu 1967 r. Wstępny rozruch pierwszej turbiny odbył się 9 marca 1968 r., a 20 lipca oddano zaporę do eksploatacji. Skutkiem ubocznym projektu zalewania Soliny było pozostawienie wielu szczątków dawnego życia na terenie regionu. Na dnie zbiornika można znaleźć niewykarczowane drzewa, fragmenty nierozebranych budynków, piwnic, a nawet przedmioty użytku codziennego. Według ustaleń budynki miały być usunięte podczas przygotowywania terenu pod zalanie do jesieni 1963 r., lecz tego terminu nie dotrzymano. Znaczenie zapory w Solinie Zapora znajduje się na wysokości około 446 metrów n.p.m. Dzięki niej powstało sztuczne jezioro – Zalew Soliński, zwany Bieszczadzkim Morzem. Ma powierzchnię ponad 22 km kw. i pojemność 472 milionów metrów sześciennych wody. Akwen ten jest popularnym miejscem wypoczynku dla turystów, wędkarzy i miłośników sportów wodnych. To jedna z atrakcji rejonu Bieszczad. Ważnym aspektem działania zapory w Solinie jest ochrona przed powodzią. W przypadku zagrożenia powodziowego, zapora pozwala na kontrolowane zrzucanie wody, co zapobiega przelaniu się rzeki. Ponadto, dzięki zapobieganiu powodziom, zapora w Solinie jest również elementem ochrony przed erozją. Zapora w Solinie jest też ważnym elementem krajobrazu i zabytkiem techniki. Zlokalizowana w pięknej okolicy Beskidu Niskiego, jest często odwiedzana przez turystów, którzy chętnie spacerują po okolicznych szlakach turystycznych. Warto również zwiedzić wnętrze zapory. Na zachodnim brzegu jeziora znajduje się miejscowość uzdrowiskowa Polańczyk. Zapora w Solinie to także atrakcyjne miejsce turystyczne. Zalew oferujące wspaniałe widoki i wiele możliwości wypoczynku. Na terenie zapory znajduje się m.in. punkt widokowy, z którego roztacza się piękny widok na jezioro i okoliczne góry. Woda z jeziora Solińskiego jest bardzo czysta i bogata w ryby, dlatego stanowi ono popularne miejsce dla wędkarzy. Ciekawostki o zaporze w Solinie Oto kilka ciekawostek związanych z zaporą w Solinie: Budowa zapory w Solinie wymagała przesiedlenia około 3 tysięcy osób z okolicznych wsi. W ramach kompensacji mieszkańcom zapewniono nowe domy i ziemię pod uprawy. Zatopione wsie zostały przeniesione w nowe miejsca. W pobliżu zapory znajduje się Jezioro Myczkowskie. Znajduje się na nim zapora w Myczkowcach. Ma ona 430 m długości i 23 m wysokości. Region Jeziora Solińskiego to również oderwane od cywilizacji „dzikie” rezerwaty przyrody. Do najciekawszych należy ten nad Jeziorem Myczkowieckim, zajmujący prawie 165 h, gdzie możemy spotkać prawdziwie alpejskie krajobrazy. W okolicach zapory w Solinie można spotkać wiele gatunków zwierząt i roślin, w tym rzadkie i chronione gatunki. W rejonie jeziora występują m.in. raki, bobry, łosie, a także orły i bociany. W lipcu 2015 r. na zaporze w Solinie powstał największy ekologiczny mural w Europie. Dzieło zostało wykonane bez użycia farby i jest hołdem złożonym sile natury. Stworzono go poprzez wyczyszczenie niektórych elementów ściany zapory wodą pod ciśnieniem. W 2022 r. uruchomiona została w Solinie kolej gondolowa. Jej trasa biegnie obok zapory. Szukasz więcej fascynujących informacji na temat świata roślin i zwierząt, odkryć archeologicznych i nieskończonego Wszechświata? Zaprenumeruj magazyn „National Geographic Polska". Najnowszą ofertę znajdziesz na tej stronie.
Znasz wszystkie województwa w Polsce? Sprawdź, ile ich jest i jakie mają stolice
Jeszcze nie tak dawno temu, Polska była podzielona na 49 województw. Obecnie obowiązujący podział administracyjny kraju uwzględnia jednak mniej, bo tylko 16 jednostek pierwszego stopnia. Warto jednak pamiętać, że nie jest to stała liczba i niewykluczone, że w przyszłości zostanie ona powiększona o kolejne województwa. Choć na razie nic na to nie wskazuje, to dyskusja na ten temat ożywa co pewien czas, więc można uznać, że ta perspektywa jest całkiem realna. Jakie mamy województwa w Polsce? Które miasta stanowią ich stolice? Poniżej odpowiadamy na te pytania.
W tym artykule: Ile jest województw w Polsce? Województwa w Polsce - nazwy i stolice Największe województwo w Polsce Nowe województwa w Polsce Zanim jednak przejdziemy do konkretów, w pierwszej kolejności wyjaśnijmy, czym właściwie jest województwo. Pod tym pojęciem należy rozumieć jednostkę organizacyjną pierwszego, czyli najwyższego stopnia. Wszystkie województwa w Polsce dzielą się na mniejsze jednostki drugiego stopnia, czyli powiaty. Na ich obszarze obowiązuje z kolei podział na jednostki trzeciego stopnia - gminy. Ile jest województw w Polsce? W latach 1945-1998, w Polsce obowiązywał podział na 49 województw. W styczniu 1999 roku wprowadzono podział na 16 województw. Takie działanie miało na celu stworzenie większych regionów, które po przystąpieniu Polski do Wspólnoty Europejskiej mogły być konkurencyjne dla jednostek administracyjnych obowiązujących w państwach zachodnioeuropejskich. Wprowadzenie większych województw miało też uzasadnienie ekonomiczne. Połączone jednostki miały być bardziej efektywne w ujęciu gospodarczym, a przy okazji - ich budżet miał być racjonalniej wykorzystywany. Województwa w Polsce - nazwy i stolice Województwa Polski są nazywane w nawiązaniu do nazw największych miast z ich obszaru, które są ich stolicami (tzw. miasta wojewódzkie), albo do nazw regionu. Tak przedstawia się aktualna lista województw (w kolejności alfabetycznej): województwo dolnośląskie: miasto wojewódzkie to Wrocław, województwo kujawsko-pomorskie: siedzibą wojewody jest Bydgoszcz, a siedzibą sejmiku województwa - Toruń, województwo lubelskie: miasto wojewódzkie to Lublin, województwo lubuskie: siedzibą wojewody jest Gorzów Wielkopolski, a siedzibą sejmiku województwa - Zielona Góra, województwo łódzkie: miasto wojewódzkie to Łódź, województwo małopolskie: miasto wojewódzkie to Kraków, województwo mazowieckie: miasto wojewódzkie to Warszawa, województwo opolskie: miasto wojewódzkie to Opole, województwo podkarpackie: miasto wojewódzkie to Rzeszów, województwo podlaskie: miasto wojewódzkie to Białystok, województwo pomorskie: miasto wojewódzkie to Gdańsk, województwo śląskie: miasto wojewódzkie to Katowice, województwo świętokrzyskie: miasto wojewódzkie to Kielce, województwo warmińsko-mazurskie: miasto wojewódzkie to Olsztyn, województwo wielkopolskie: miasto wojewódzkie to Poznań, województwo zachodniopomorskie: miasto wojewódzkie to Szczecin. Największe województwo w Polsce Powierzchnia województw różni się dość wyraźnie. Pod tym względem, największą jednostką administracyjną pierwszego stopnia jest województwo mazowieckie ze stolicą w Warszawie (35558 km kw.). Mazowieckie przoduje też w kwestii liczby mieszkańców. Jak wskazują dane Głównego Urzędu Statystycznego, na koniec 2020 roku województwo mazowieckie zamieszkiwało 5425000 osób. Drugie pod względem powierzchni jest województwo wielkopolskie (29826 km kw.) ze stolicą w Poznaniu. Populacja w Wielkopolsce jest jednak wyraźnie niższa - drugie największe województwo w Polsce zamieszkuje 3496500 osób (stan na koniec 2020 roku). Pod tym względem, wyraźnie lepiej od wielkopolskiego wypada województwo śląskie (12333 km kw.) ze stolicą w Katowicach, w którym pod koniec 2020 roku mieszkało aż 4492300 osób. Sprawia to, że to właśnie tej jednostce administracyjnej przypada tytuł najgęściej zaludnionego województwa w kraju. Najmniejsze, zarówno pod względem wielkości, jak i populacji, jest województwo opolskie ze stolicą w Opolu. Pod koniec 2020 roku, obszar o powierzchni 9412 km kw. zamieszkiwało 976800 osób. Nowe województwa w Polsce Lista województw nie jest finalnie zamknięta, o czym od czasu do czasu przypominają nam polityczne debaty. Co jakiś czas podnoszone są pomysły utworzenia trzech nowych jednostek administracyjnych pierwszego stopnia. Gdzie miałyby się znajdować? Zaczynamy od północy kraju, gdzie pojawił się pomysł utworzenia województwa środkowopomorskiego. Miałoby ono obejmować zachodnią część województwa pomorskiego, wschodnią część zachodniopomorskiego i północne obszary województwa wielkopolskiego. Pod względem administracyjnym, jego granice miałyby być zbliżone do tych, które wyznaczały dawne województwo koszalińskie. Stolicom nowej jednostki miałby być Koszalin. Siedziba sejmiku wojewódzkiego miałaby mieścić się w Słupsku. Zmierzamy w kierunku centrum kraju. Tam zrodził się pomysł wyodrębnienia województwa warszawskiego, które miałoby obejmować stolicę i przylegające do niej powiaty. Według rządzących, takie działanie ma przynieść ogromne korzyści finansowe dla pozostałych miast tworzących województwo mazowieckie, zapewniając lepszy podział środków. Obecnie, Warszawa znacząco zawyża statystyki finansowe całego regionu. Po jej wyodrębnieniu, miałoby się to zmienić. Idziemy na południe kraju, gdzie ma zostać wyodrębnione województwo częstochowskie (choć niewykluczone, że nowa jednostka administracyjna zyska nazwę "województwo staropolskie", o ile zostanie utworzona). W tym przypadku, kwestie ekonomiczne schodzą na dalszy plan, a na czoło wysuwają się motywy ideologiczne - przywrócenia Częstochowie statusu miasta wojewódzkiego domagają się sami mieszkańcy. Nowa jednostka administracyjna miałaby obejmować północną część województwa śląskiego, środkowo-zachodnią część województwa świętokrzyskiego i południowe rubieże województwa łódzkiego. Co ciekawe, nie wspomina się o włączeniu do nowej jednostki powiatów wschodniej części województwa opolskiego, które historycznie wchodziły w skład województwa częstochowskiego. Żaden z tych pomysłów nie jest nowy. Temat powraca co jakiś czas, zwykle przy okazji kampanii wyborczych (choć nie tylko). Czy doczekamy się zmian w podziale administracyjnym kraju? Czas pokaże.
Małopolska i Podkarpacie - tu znajdziecie przepiękne drewniane cerkwie, które doceniło nawet UNESCO, umieszczając na swojej prestiżowej liście dziedzictwa kultury. Przeczytajcie opowieść Joanny Stachowiak o ich czarującym szlaku.
Jest zima 2009 r. Od kilku dni przemierzam z plecakiem zbocza Beskidu Niskiego i Sądeckiego. A od wyniku tych zmagań zależy moje być albo nie być na kursie przewodnickim. Wraz z grupą współkursantów odwiedzam cerkiew św. Jakuba Młodszego Apostoła w Powroźniku. I od razu wiem, że jestem w miejscu zupełnie wyjątkowym. Takim, o którym powinno się uczyć w szkołach, które powinno trafiać na okładki przewodników po Polsce, być wyjątkowo chronione. Które powinno znaleźć się na Liście światowego dziedzictwa kulturalnego i przyrodniczego UNESCO (na razie jest na niej tylko 13 miejsc z Polski). Doczekam się tego latem 2013 r., kiedy to cerkiew w Powroźniku wraz z siedmioma innymi z Polski i ośmioma z Ukrainy trafi do tego prestiżowego grona. Drugiego takiego nie ma nigdzie na świecie – to podstawowy warunek, by zabytek trafił na listę UNESCO. Na zdj. cerkiew w Kwiatoniu. (Fot. Adam Brzoza) Choć dzisiaj świątynia jest kościołem rzymskokatolickim, stanowi doskonały przykład cerkwi zachodniołemkowskiej. Łemków łączył obrządek, ale dzieliły kilometry. O ich zróżnicowaniu świadczy m.in. architektura sakralna. Na zachodnich krańcach Łemkowszczyzny budowle te składają się z sanktuarium, nawy oraz wysokiej wieży kryjącej przedsionek. Stoję i podziwiam. Cała drewniana, pokryta gontem, otoczona wianuszkiem starych drzew. W okolicach Muszyny można znaleźć mnóstwo podobnych, jednak ta powroźnicka jest zupełnie wyjątkowa. Patrzę na charakterystyczne cebulkowate banie oraz wieńczące je żeliwne krzyże. Jeśli spojrzy się pod odpowiednim kątem, te układają się w linię prostą. Powroźnik szczyci się najstarszą cerkwią w polskich Karpatach. Choć na jednej ze ścian wyryto datę 1604 r., badania wykazują, że powstała w roku 1600. W XVIII w. dobudowano wieżę, a następnie – niestety wskutek powodzi – nowe dłuższe sanktuarium. W obawie przed całkowitym zalaniem przeniesiono cerkiew w bezpieczniejsze miejsce. Stare prezbiterium zostało wówczas zdegradowane do funkcji przybudówki. Jakże wielkie jest moje zdziwienie, kiedy okazuje się, że szalenie cenna polichromia figuralna zdobi teraz ściany zakrystii. Unikatowe malowidła z 1637 r. przedstawiają sceny biblijne. Pokrywają wszystkie ściany, łącznie z sufitem. Nie mogę oderwać oczu od wnętrza świątyni. Przede mną rysuje się zabytkowy ikonostas z obrazem Matki Bożej z Dzieciątkiem w centralnym miejscu. Na prawo od ołtarza ogromne malowidło przedstawiające Sąd Ostateczny. Właśnie rodzi się we mnie fascynacja wszystkim, co drewniane i cerkiewne. „Obiekt ma unikatową i uniwersalną wartość”. Na zdj. cerkiew w Brunarach Wyżnych. (Fot. Adam Brzoza) Przystanek w wędrówce Początek lipca w Bieszczadach charakteryzuje się głównie deszczem. Tym razem jestem zaopatrzona w przyzwoitą porcję wiedzy (właśnie trwa praktyczny egzamin na przewodników beskidzkich). Turzańsk miał być jedynie krótkim przystankiem w wędrówce, ale ostatecznie wraz z grupą zostaję tu dobrą godzinę. Właśnie przestało padać i można lepiej przyjrzeć się świątyni. Cerkwi patronuje św. Michał Archanioł. Choć wybudowana przez Łemków, zdecydowanie różni się od tej w Powroźniku. Reprezentuje tzw. typ osławicki (lub wschodniołemkowski): wieża-dzwonnica nie jest częścią bryły, a konstrukcja ma jeden wspólny dach, z którego wyrasta łącznie pięć baniastych hełmów. Budowle tego typu występują tylko w kilku wsiach skupionych w dolinach rzek Osławy i Osławicy. Zapewne ta unikatowość pomogła cerkwi z Turzańska znaleźć się na liście UNESCO. Na wzniesieniu, otoczona drzewami i kamiennym murem, z prezbiterium skierowanym ku wschodowi – usytuowana podręcznikowo. W środku imponują polichromie. Są bardzo zniszczone (na szczęście plany remontu i renowacji są zaawansowane), ale widać w nich motywy ludowe. Przedstawiają początki chrystianizacji Rusi. Krążę po rozległym terenie wokół budowli i próbuję odczytać inskrypcje na starych nagrobkach. Niestety dość słabo znam cyrylicę, a na pograniczu łemkowsko-bojkowskim nie posługiwano się innym alfabetem. Jeden z przyszłych przewodników właśnie opowiada o zawiłych losach mieszkańców tych ziem. A jest o czym mówić – zarówno Łemków, jak i Bojków przed kilkudziesięciu laty spotkał podobny los. Najpierw próby określenia tożsamości narodowej, potem przyglądanie się wojnie i potyczkom z UPA, a na koniec przesiedlenia i Akcja „Wisła”. Gdy zabrakło rdzennych mieszkańców, większość cerkwi w całym regionie zaadaptowano na kościoły rzymskokatolickie lub zniszczono. Ta w Turzańsku jest ewenementem, ponieważ korzystają z niej Łemkowie, którzy wrócili do domu w latach 50. Obecnie jest filią parafii prawosławnej w Komańczy. Figurka modlącej się z Powroźnika (Fot. Adam Brzoza) Droga na skróty Lato w Bieszczadach, tym razem dużo dalej na wschód, przy samej granicy z Ukrainą. Wraz z narzeczonym jeździmy na stopa od wsi do wsi i podziwiamy cerkwie. Ta w Smolniku nad Sanem daje nam popalić. Dostać się do niej jest nadzwyczaj łatwo – widać ją z dużej obwodnicy bieszczadzkiej, wystarczy nie przegapić betonowej drogi dojazdowej, et voilà! Ale dla nas to zbyt banalne, postanawiamy zdobyć ją z zaskoczenia. Mapa zdaje się być po naszej stronie. Tuż za przydrożnym krzyżem wchodzimy na łąkę, przekraczamy rzekę po zwalonym drzewie, pokonujemy pole pokrzyw. Przed nami już ostatnia prosta, ale wpadamy w ogrodzenie. A niech to! – całe hektary wokół drewnianej świątyni to ogrodzone pastwiska, więc prowadzi do niej tylko jedna droga. Po półtorej godziny pokornie udajemy się w jej kierunku. Ucinamy sobie pogawędkę z opiekunem cerkwi. On także narzeka na wszechobecne ogrodzenia. Na szczęście rekompensuje nam trudy opowieścią o smolnickiej perełce. Aż dziw bierze, że po tak burzliwych dziejach wciąż stoi i zachwyca nawet ekspertów UNESCO. Wybudowano ją w 1791 r., ale po 160 latach wskutek korekty granicy została całkiem sama w opuszczonej wsi. Zanim przeszła w ręce parafii rzymskokatolickiej, pełniła funkcję magazynu. W końcu doczekała się remontu. Jest najlepiej zachowanym klasycznym przykładem cerkwi typu bojkowskiego w Polsce. Obchodzimy ją dookoła, podziwiając archaiczną bryłę, która w niczym nie przypomina konstrukcji łemkowskich. Owszem, trójdzielna, ale to brzuchata nawa, a nie wieża dominuje nad pozostałymi częściami. Wchodzimy do środka, uderza skromny wystrój. Ikonostas został zniszczony wkrótce po przesiedleniu mieszkańców na Ukrainę. Paru odważnych parafian zdążyło w tajemnicy uratować najcenniejsze przedmioty. Wewnątrz ocalał jedynie fragment polichromii, ale elementy wyposażenia można zobaczyć w muzeach we Lwowie i Łańcucie. W drodze powrotnej znów łapiemy stopa i przypadkiem zabiera nas opiekun cerkwi. Rozmowy na jej temat trwają. Tym razem dowiadujemy się o pseudoturystach, którzy kiedyś rozpalali w środku ognisko, oraz o niedźwiedziu, który polował na pszczoły i zostawił ślady pazurów. Wraz z narzeczonym obiecujemy sobie przyjechać tu kiedyś na mszę świętą, która z braku prądu jest odprawiana przy świecach. Strzelista cerkiew św. Paraskewy w Kwiatoniu. Dzięki wpisaniu na listę UNESCO będzie teraz lepiej chroniona. (Fot. Adam Brzoza) Warto wiedzieć: Cerkwie wpisane na listę UNESCO Polska Brunary Wyżne - Cerkiew św. Michała Archanioła z 1797 r., obecnie kościół parafialny NMP Wniebowziętej. Typowy przykład cerkwi zachodniołemkowskiej o wyraźnej trójdzielnej budowie. Kwiatoń - Cerkiew św. Paraskewy z II poł. XVII w., obecnie kościół filialny. Jeden z najlepszych przykładów cerkwi zachodniołemkowskich o strzelistej wieży. Owczary - Cerkiew zachodniołemkowska Opieki Bogurodzicy z 1653 r., obecnie kościół filialny. Przykład autentycznej struktury zespołu cerkiewnego. Powroźnik - Cerkiew św. Jakuba Młodszego Apostoła z 1600 r., obecnie kościół parafialny. Najstarsza cerkiew w polskich Karpatach. Turzańsk - Cerkiew św. Michała Archanioła z lat 1801–1803, obecnie filialna cerkiew prawosławna. Zbudowana w typie wschodniołemkowskim, trójkondygnacyjna, z wolnostojącą dzwonnicą na osi. Smolnik - Cerkiew św. Michała Archanioła z 1791 r., obecnie kościół filialny Wniebowzięcia Matki Bożej. Jedyna zacho­wana cerkiew typu bojkowskiego w Polsce. Chotyniec - Cerkiew Narodzenia Przenajświętszej Bogurodzicy, obecnie filialna cerkiew greckokatolicka. Pochodzi z ok. 1700 r., jest przykładem rzadkich świątyń z galerią wokół kaplicy. Radruż - Cerkiew św. Paraskewy, obecnie filia Muzeum Kresów w Lubaczowie. Jedna z najstarszych cerkwi drewnianych w Polsce (zbudowana ok. 1583 r.). Ukraina Użok - Cerkiew św. Michała Archanioła z 1745 r. Położona najdalej na południe cerkiew bojkowska, nietypowy przykład trójdzielnej cerkwi z dzwonnicą nad przedsionkiem. Jasina - Cerkiew Wniebowstąpienia Pańskiego z 1824 r. Jedna z najstarszych i najlepiej zachowanych cerkwi typu huculskiego (na planie krzyża grec­kiego z jedną kopułą na środku). Wierbiąż Niżny - Cerkiew Narodzenia Przenajświętszej Bogurodzicy z 1808 r. Przedstawia ewolucję cerkwi huculskiej, co jest ciekawostką w regionie. Rohatyn - Cerkiew Zesłania Ducha Świętego z przełomu XV i XVI w., obecnie oddział Iwanofrankowskiego Muzeum Sztuki. Najstarsza cerkiew drewniana spośród ośmiu zgłoszonych z Ukrainy. Drohobycz - Cerkiew św. Jerzego z drugiej poł. XVII w., obecnie stanowi część Regionalnego Muzeum Tradycji Ludowych w Drohobyczu. Zbudowana ponoć bez ani jednego gwoździa. Żółkiew - Cerkiew św. Trójcy z 1720 r. z ośmioboczną kopułą i pełnym wyposażeniem. Najlepszy przykład wystroju wnętrza XVIII-wiecznej cerkwi. Potylicz - Cerkiew Zesłania Ducha Świętego z 1502 r., najlepiej zachowana cerkiew drewniana w stylu archaicznym. Pokazuje początkowy etap budowania cerkwi kopułowych. Matków - Cerkiew św. Dymitra (także Najświętszej Bogurodzicy) z 1838 r. Konstrukcja przypomina chińską pagodę i jest najlepszym przykładem architektury bojkowskiej Joanna Stachowiak, 2013
Kraina miodem i śliwowicą płynąca. Dr Irena Eris Tasty Stories - opowiedziane smakiem
Beskid Sądecki to natura, widoki, ale także kuchnia. Poznajcie dziedzictwo kulinarne tego niezwykłego regionu!
Łącka śliwowica Beskid Sądecki oraz część Podkarpacia jest niczym róg obfitości. Chociaż przeważają lasy, łąki i góry, nie brakuje w niżej położonych obszarach uprawnych pól. Niezwykle zróżnicowany pod względem klimatycznym i warunków do uprawy region co krok oferuje specjały, o które ciężko gdzie indziej. Jak choćby słynna łącka śliwowica pochodząca ze znanej nie tylko w Polsce, ale i w świecie gminie Łącko. Łagodny mikroklimat i dobre gleby korzystnie wpływają na tutejsze sady jabłoniowe i śliwowe, rozsiane po całej okolicy. Pracowite pszczoły Trudno sobie wyobrazić obfite zbiory z sadów bez pracy pszczół. Otoczona koroną gór porośniętych lasami, głównie jodłowymi nieduża wieś Kamianna charakteryzuje się niepowtarzalnym mikroklimatem. Lasy tworzą naturalny filtr, dzięki któremu jest tu spokój, czysta woda, czyste powietrze i czysta gleba. I w takim otoczeniu świetnie mają się pszczoły z Pasieki Barć, słynącej z miodów, miodów pitnych, wyrobów z produktów pszczelich i centrum apiterapii. Miody pitne znane są od wieków, ale polskie wina? Wprawdzie nie każdy miał okazję w nich zasmakować, a jednak i te trunki zagościły na polskich stołach. Może jeszcze trochę nieśmiało, ale z pewnością mogą poszczycić się dużym potencjałem. Wina spod jasielskiej Winnicy Jasiel znalazły uznanie już u niejednego sommeliera. I trudno wskazać czy lepiej udają się wina czerwone czy białe. Krystalicznie czysta woda z górskich potoków jest życiodajnym źródłem dla lokalnych hodowli pstrąga takich jak choćby Pstrągowa Dolina. A zielone łąki dostarczają soczystej paszy owcom i kozom, z których mleka powstają najlepsze sery jakie można sobie wyobrazić w sezonie wiosenno-letnim. Oscypek, bryndza, bundz wpisane są w kulinarny krajobraz polskich gór. One oraz inne produkty charakterystyczne dla górzystych terenów Beskidów stanowią ważną pozycję w menu Restauracji Szósty Zmysł krynickiego Hotelu SPA Dr Irena Eris. Menu inspirowane naturą i Tasty Stories, czyli historie opowiedziane smakiem Janusz Myjak, szef kuchni Hotelu SPA Dr Irena Eris, cieszy się, że w regionie jest tak wielu doskonałych producentów, z którymi można z powodzeniem współpracować. Potrafi szczegółowo i z pasją opowiadać o dostawcach i ich produktach, o tym, jak pracują, jak hodują zwierzęta, czym je karmią, co uprawiają i jak wytwarzają. Zna osobiście każdego z nich. To nie tylko ukłon w stronę lokalnych producentów, ale i wierność idei slow food oraz pewność, że może podpisać się pod każdym daniem swoim nazwiskiem. Dlatego pomysł uczestnictwa w projekcie Tasty Stories przyjął z ogromnym entuzjazmem. Podczas wyjątkowego weekendu w Hotelu SPA Dr Irena Eris w Krynicy-Zdroju, 15-17 września, bohaterami spotkań z gośćmi hotelu, podczas "Śniadania na trawie" i plenerowej kolacji "Flora i Fauna", będą lokalni producenci, między innymi na stałe zaopatrujący hotelową restaurację w sprawdzone, najlepszej jakości ekologicznie wytworzone produkty. Spotkanie będzie okazją do wysłuchania ich historii - o ich umysłach, sercach i pasji tworzenia. Lokalni producenci, jak i wybitni szefowie kuchni - Janusz Myjak z Hotelu SPA Dr Irena Eris i zaproszeni przez niego do współpracy Jacek Grochowina (Restauracja Nolita) i Macin Filipkiewicz (Resturacja Copernicus), którzy wydadzą wspólnie autorską kolację są już bohaterami "historii opowiedzianych smakiem" dostępnych na stronie www.DrIrenaErisTastyStories.com. View oEmbed on the source website Tasty Stories - Opowiedziane smakiem, to unikatowy projekt kulinarny stworzony przez Hotele SPA Dr Irena Eris. Zainspirowany lokalnymi producentami i wybitnymi szefami kuchni oraz ich historiami. Ludźmi, którzy z pasją tworzą i kreują smaki, bo to dzięki nim smak budzi w nas ogromne emocje. Oni są też pierwszym i ważnym źródłem smaków podanych na talerzu w restauracjach Hoteli SPA Dr Irena Eris, w których rozsmakowują się Goście.
Ponad 70 miejsc zagrożonych! Czerwona Księga Podkarpacia jest już gotowa
Miłek letni, zawilec wielkokwiatowy, obuwik pospolity to niektóre z zagrożonych gatunków roślin woj. podkarpackiego, jakie znalazły się w wydanej w Rzeszowie „Czerwonej Księdze”. Publikacja od stycznia będzie nieodpłatnie przekazywana szkołom, bibliotekom i samorządom.
„Czerwona Księga Roślin województwa podkarpackiego” jest pierwszą tego typu publikacją opracowaną dla województwa podkarpackiego. Pokazane i omówione zostały w niej zagrożenia poszczególnych elementów szaty roślinnej regionu i ich skala. Dotyczy to zarówno gatunków roślin, jak i całych zbiorowisk roślinnych. Nad publikacją przez rok pracował zespół ekspertów z Uniwersytetu Rzeszowskiego. Księga powstała w ramach projektu „Zielone Podkarpacie – popularyzacja różnorodności biologicznej w wymiarze ekosystemowym”, który realizowany jest przez Stowarzyszenie na Rzecz Rozwoju i Promocji Podkarpacia „Pro Carpathia” w Rzeszowie. Jak wyjaśniła PAP szefowa projektu Małgorzata Draganik w publikacji uwzględniono prawie 150 gatunków roślin, zarówno tych już wymarłych, czy zagrożonych wyginięciem, jak i też występujących bardzo rzadko w regionie. Wskazano i scharakteryzowano aktualny status poszczególnych gatunków i rozmieszczenie stanowisk. Księga zawiera także informacje na temat siedlisk występowania poszczególnych roślin i głównych czynników zagrażających ich populacjom. W publikacji omówione zostały też zagadnienia dotyczące 70 zbiorowisk roślinnych zanikających bądź narażonych na wyginięcie. Wskazano i omówiono także czynniki przyczyniające się do ich ustępowania. Wśród gatunków roślin zagrożonych znalazły się m.in. Adonis aestivalis, czyli miłek letni i Cypripedium calceolus, czyli obuwik pospolity. Oba te gatunki w woj. podkarpackim są „krytycznie zagrożone wyginięciem”, a w Polsce - narażone na wyginięcie. Jak napisano w „Czerwonej księdze” głównym czynnikiem powodującym wymieranie miłka letniego są herbicydy, powszechnie używane przez rolników, oraz zarastanie pól przez krzewy i drzewa. Z kolei głównym zagrożeniem dla obuwika pospolitego może być ponowne ocienienie stanowiska w wyniku zarastania. Wskazano jednocześnie, że obuwik występuje jedynie w Lesie Czulnia koło Leska. Inną zagrożoną na Podkarpaciu rośliną jest Anemone sylvestris, czyli zawilec wielkokwiatowy, który w kraju jest bliski zagrożeniu. Według księgi gatunek ten obecnie występuje tylko na dwóch stanowiskach: na Górze Filipa koło Makowej oraz w Dąbrowie koło Zaklikowa. Głównymi zagrożeniami dla tej rośliny jest wzrost wilgotności i zarastanie muraw kserotermicznych. Natomiast wśród zagrożonych zbiorowisk roślinnych znalazł się m.in. zespół bagna zwyczajnego i torfowca magellańskiego, który należy do leśnych torfowisk wysokich; zespół wierzby siwej i wrześni pobrzeżnej; zespół dzwonka piłkowanego i mietlicy pospolitej, podzespół z chabrem łąkowym. Od stycznia wydawnictwo będzie nieodpłatnie dystrybuowane do bibliotek i szkół różnego szczebla, a także samorządów, instytucji i organizacji związanych z ochroną przyrody, popularyzacją różnorodności biologicznej woj. podkarpackiego. Źródło: <a href="http://Mi%C5%82ek%20letni,%20zawilec%20wielkokwiatowy,%20obuwik%20pospolity%20to%20niekt%C3%B3re%20z%20zagro%C5%BConych%20gatunk%C3%B3w%20ro%C5%9Blin%20woj.%20podkarpackiego,%20jakie%20znalaz%C5%82y%20si%C4%99%20w%20wydanej%20w%20Rzeszowie%20%E2%80%9ECzerwonej%20Ksi%C4%99dze%E2%80%9D.%20Publikacja%20od%20stycznia%20b%C4%99dzie%20nieodp%C5%82atnie%20przekazywana%20szko%C5%82om,%20bibliotekom%20i%20samorz%C4%85dom.%20%20%20%E2%80%9ECzerwona%20Ksi%C4%99ga%20Ro%C5%9Blin%20wojew%C3%B3dztwa%20podkarpackiego%E2%80%9D%20jest%20pierwsz%C4%85%20tego%20typu%20publikacj%C4%85%20opracowan%C4%85%20dla%20wojew%C3%B3dztwa%20podkarpackiego.%20Pokazane%20i%20om%C3%B3wione%20zosta%C5%82y%20w%20niej%20zagro%C5%BCenia%20poszczeg%C3%B3lnych%20element%C3%B3w%20szaty%20ro%C5%9Blinnej%20regionu%20i%20ich%20skala.%20Dotyczy%20to%20zar%C3%B3wno%20gatunk%C3%B3w%20ro%C5%9Blin,%20jak%20i%20ca%C5%82ych%20zbiorowisk%20ro%C5%9Blinnych.%20Nad%20publikacj%C4%85%20przez%20rok%20pracowa%C5%82%20zesp%C3%B3%C5%82%20ekspert%C3%B3w%20z%20Uniwersytetu%20Rzeszowskiego.%20%20Ksi%C4%99ga%20powsta%C5%82a%20w%20ramach%20projektu%20%E2%80%9EZielone%20Podkarpacie%20%E2%80%93%20popularyzacja%20r%C3%B3%C5%BCnorodno%C5%9Bci%20biologicznej%20w%20wymiarze%20ekosystemowym%E2%80%9D,%20kt%C3%B3ry%20realizowany%20jest%20przez%20Stowarzyszenie%20na%20Rzecz%20Rozwoju%20i%20Promocji%20Podkarpacia%20%E2%80%9EPro%20Carpathia%E2%80%9D%20w%20Rzeszowie.%20%20Jak%20wyja%C5%9Bni%C5%82a%20PAP%20szefowa%20projektu%20Ma%C5%82gorzata%20Draganik%20w%20publikacji%20uwzgl%C4%99dniono%20prawie%20150%20gatunk%C3%B3w%20ro%C5%9Blin,%20zar%C3%B3wno%20tych%20ju%C5%BC%20wymar%C5%82ych,%20czy%20zagro%C5%BConych%20wygini%C4%99ciem,%20jak%20i%20te%C5%BC%20wyst%C4%99puj%C4%85cych%20bardzo%20rzadko%20w%20regionie.%20Wskazano%20i%20scharakteryzowano%20aktualny%20status%20poszczeg%C3%B3lnych%20gatunk%C3%B3w%20i%20rozmieszczenie%20stanowisk.%20Ksi%C4%99ga%20zawiera%20tak%C5%BCe%20informacje%20na%20temat%20siedlisk%20wyst%C4%99powania%20poszczeg%C3%B3lnych%20ro%C5%9Blin%20i%20g%C5%82%C3%B3wnych%20czynnik%C3%B3w%20zagra%C5%BCaj%C4%85cych%20ich%20populacjom.%20%20W%20publikacji%20om%C3%B3wione%20zosta%C5%82y%20te%C5%BC%20zagadnienia%20dotycz%C4%85ce%2070%20zbiorowisk%20ro%C5%9Blinnych%20zanikaj%C4%85cych%20b%C4%85d%C5%BA%20nara%C5%BConych%20na%20wygini%C4%99cie.%20Wskazano%20i%20om%C3%B3wiono%20tak%C5%BCe%20czynniki%20przyczyniaj%C4%85ce%20si%C4%99%20do%20ich%20ust%C4%99powania.%20%20W%C5%9Br%C3%B3d%20gatunk%C3%B3w%20ro%C5%9Blin%20zagro%C5%BConych%20znalaz%C5%82y%20si%C4%99%20m.in.%20Adonis%20aestivalis,%20czyli%20mi%C5%82ek%20letni%20i%20Cypripedium%20calceolus,%20czyli%20obuwik%20pospolity.%20Oba%20te%20gatunki%20w%20woj.%20podkarpackim%20s%C4%85%20%E2%80%9Ekrytycznie%20zagro%C5%BCone%20wygini%C4%99ciem%E2%80%9D,%20a%20w%20Polsce%20-%20nara%C5%BCone%20na%20wygini%C4%99cie.%20%20Jak%20napisano%20w%20%E2%80%9ECzerwonej%20ksi%C4%99dze%E2%80%9D%20g%C5%82%C3%B3wnym%20czynnikiem%20powoduj%C4%85cym%20wymieranie%20mi%C5%82ka%20letniego%20s%C4%85%20herbicydy,%20powszechnie%20u%C5%BCywane%20przez%20rolnik%C3%B3w,%20oraz%20zarastanie%20p%C3%B3l%20przez%20krzewy%20i%20drzewa.%20Z%20kolei%20g%C5%82%C3%B3wnym%20zagro%C5%BCeniem%20dla%20obuwika%20pospolitego%20mo%C5%BCe%20by%C4%87%20ponowne%20ocienienie%20stanowiska%20w%20wyniku%20zarastania.%20Wskazano%20jednocze%C5%9Bnie,%20%C5%BCe%20obuwik%20wyst%C4%99puje%20jedynie%20w%20Lesie%20Czulnia%20ko%C5%82o%20Leska.%20%20Inn%C4%85%20zagro%C5%BCon%C4%85%20na%20Podkarpaciu%20ro%C5%9Blin%C4%85%20jest%20Anemone%20sylvestris,%20czyli%20zawilec%20wielkokwiatowy,%20kt%C3%B3ry%20w%20kraju%20jest%20bliski%20zagro%C5%BCeniu.%20Wed%C5%82ug%20ksi%C4%99gi%20gatunek%20ten%20obecnie%20wyst%C4%99puje%20tylko%20na%20dw%C3%B3ch%20stanowiskach:%20na%20G%C3%B3rze%20Filipa%20ko%C5%82o%20Makowej%20oraz%20w%20D%C4%85browie%20ko%C5%82o%20Zaklikowa.%20G%C5%82%C3%B3wnymi%20zagro%C5%BCeniami%20dla%20tej%20ro%C5%9Bliny%20jest%20wzrost%20wilgotno%C5%9Bci%20i%20zarastanie%20muraw%20kserotermicznych.%20%20Natomiast%20w%C5%9Br%C3%B3d%20zagro%C5%BConych%20zbiorowisk%20ro%C5%9Blinnych%20znalaz%C5%82%20si%C4%99%20m.in.%20zesp%C3%B3%C5%82%20bagna%20zwyczajnego%20i%20torfowca%20magella%C5%84skiego,%20kt%C3%B3ry%20nale%C5%BCy%20do%20le%C5%9Bnych%20torfowisk%20wysokich;%20zesp%C3%B3%C5%82%20wierzby%20siwej%20i%20wrze%C5%9Bni%20pobrze%C5%BCnej;%20zesp%C3%B3%C5%82%20dzwonka%20pi%C5%82kowanego%20i%20mietlicy%20pospolitej,%20podzesp%C3%B3%C5%82%20z%20chabrem%20%C5%82%C4%85kowym.%20Od%20stycznia%20wydawnictwo%20b%C4%99dzie%20nieodp%C5%82atnie%20dystrybuowane%20do%20bibliotek%20i%20szk%C3%B3%C5%82%20r%C3%B3%C5%BCnego%20szczebla,%20a%20tak%C5%BCe%20samorz%C4%85d%C3%B3w,%20instytucji%20i%20organizacji%20zwi%C4%85zanych%20z%20ochron%C4%85%20przyrody,%20popularyzacj%C4%85%20r%C3%B3%C5%BCnorodno%C5%9Bci%20biologicznej%20woj.%20podkarpackiego.">PAP