Pokochałam to polskie „morze” w sercu Bieszczad. Latem trudno o lepszy kierunek
Jednego dnia odpoczynek nad jeziorem, drugiego pieszy spacer wśród łąk na punkt widokowy, trzeciego przejażdżka kolejką nad zaporą, a w drodze powrotnej wizyta w Galerii Zdzisława Beksińskiego i przystanek na podkarpacką kuchnię. Solina i okolice Jeziora Solińskiego to bieszczadzka perełka i idealny przepis na długi weekend.
Solina i okolice Jeziora Solińskiego to jedno z najpiękniejszych miejsc w Bieszczadach, ale i na całym Podkarpaciu. To jednocześnie idealny kierunek, kiedy trudno się zdecydować, czy woli się spędzić urlop nad jeziorem, czy może jednak w górach. Odpowiedź jest prosta – wcale nie trzeba wybierać. Kajaki, piesze wędrówki, trasy rowerowe, rajdy konne, a wszystko to blisko natury i wśród pięknych widoków. Największy plus jest taki, że to kierunek, który sprawdzi się o każdej porze roku. Co warto zobaczyć nad Soliną? Zapora w Solinie Będąc w Solinie, nie można pominąć największej w Polsce betonowej zapory. Została wybudowana przede wszystkim w celu wykorzystania potencjału energetycznego Sanu, a dziś pełni również funkcję retencyjną i przeciwpowodziową. To monumentalna konstrukcja o 664 metrach długości i 82 metrach wysokości. Poza podziwianiem jej z zewnątrz można zwiedzić z przewodnikiem także jej wnętrze. To absolutna wizytówka Soliny, która co roku przyciąga wielu turystów i skupia wokół siebie liczne stoiska z pamiątkami. Ścieżka spacerowa „Perła Polańczyka” To krótka, spokojna i bardzo przyjemna trasa, której szacowany czas przejścia wynosi około dwóch godzin. To dowód na to, że nawet podczas niezbyt wymagającej wędrówki można podziwiać piękne widoki. Droga prowadzi przez pola, łąki oraz las bukowy prosto do punktów widokowych, między innymi na Kabajce i Horbie, skąd roztacza się panorama jeziora, Polańczyka i otaczających je wzgórz. Ścieżka spacerowa „Zielone Wzgórza nad Soliną” To trasa również niezbyt wymagająca, ale dłuższa od poprzedniej. Szacowany czas jej przejścia to około pięciu godzin, jednak istnieje możliwość pokonania tylko części wyznaczonego odcinka i dojazdu albo powrotu kursującym w okolicy autobusem. Podczas spaceru można dostrzec bieszczadzkie połoniny, widok na przystań statków, a także Jezioro Myczkowieckie. Ścieżka spacerowa „Niebieska Łezka” Jest to trasa, która prowadzi wokół Jeziora Myczkowieckiego, skąd wzięła się jej nazwa. To najdłuższa ze wskazanych ścieżek spacerowych, jednak – podobnie jak w przypadku „Zielonych Wzgórz nad Soliną” – istnieje możliwość jej skrócenia i powrotu autobusem. To właśnie tutaj, znad skraju skalnej ściany, można podziwiać oba jeziora, a przy czystym niebie także szczyt Połoniny Wetlińskiej. Trasa rowerowa Jest również opcja dla tych, którzy nie wyobrażają sobie wyjazdu bez roweru. Trasa rowerowa prowadzi z Polańczyka przez nadsolińskie miejscowości: Wołkowyję, Górzankę, Bereżnicę Wyżną, Wolę Matiaszową, Berezkę oraz Myczków, a następnie wraca do Polańczyka. Chociaż satysfakcja po takim przejeździe jest gwarantowana, trzeba mieć na uwadze, że po drodze czeka kilka dość stromych i męczących podjazdów. Solina: atrakcje w okolicach Już samo Jezioro Solińskie zapewnia wiele atrakcji. Mowa oczywiście o szerokim wyborze sportów wodnych. Rowery wodne, kajaki, SUP-y, żaglówki, deski do kitesurfingu, a także statki spacerowe – każdy znajdzie wodną aktywność dostosowaną do własnych preferencji i możliwości. Można je znaleźć w większości miejscowości nad linią brzegową, natomiast statki kursują między innymi z Soliny oraz Polańczyka. Warto też zapoznać się z ofertą wybranej bazy noclegowej, ponieważ ośrodki wczasowe bardzo często dysponują własnym sprzętem do pływania i przystanią. Bieszczadzki Park Narodowy Będąc nad Soliną i mając odpowiednią ilość czasu, warto przeznaczyć chociaż jeden lub dwa dni, by pojechać kilkadziesiąt kilometrów na południe, do samego serca Bieszczad – Bieszczadzkiego Parku Narodowego. To tutaj znajdują się jedne z najpiękniejszych szlaków górskich w Polsce, między innymi trasa na Tarnicę, Małą i Wielką Rawkę czy Połoninę Caryńską. To idealna opcja, żeby na nowo zakochać się w pieszych wędrówkach. Nie można jednak zapominać o odpowiednim sprzęcie oraz przygotowaniu. Choć wiele bieszczadzkich tras uchodzi za przyjazne turystom, w górach zawsze trzeba sprawdzać warunki, pogodę i realnie ocenić własne możliwości. Rajdy i przejażdżki konne Bieszczady to nie tylko piesze wędrówki. W lesie można bardzo często natknąć się na konny rajd, który akurat przejeżdża jednym ze specjalnie wyznaczonych szlaków, a na terenie Bieszczadzkiego Parku Narodowego znajduje się Zachowawcza Hodowla Konia Huculskiego. W wielu miejscach wokół Soliny można natknąć się na stadniny oferujące przejażdżki konne dla turystów – zarówno w obrębie wyznaczonego padoku, jak i po górskich trasach. Miłośnicy tej formy aktywności mogą w przyszłości rozważyć udział w kilkudniowych rajdach, które dają możliwość zwiedzania Bieszczad z zupełnie innej perspektywy. Kolejka gondolowa Solina To jedna z największych atrakcji nad Soliną i jedna z najchętniej wybieranych przez turystów. Kolej gondolowa Solina prowadzi od dolnej stacji Plasza do górnej stacji Jawor, gdzie znajduje się wieża z tarasem widokowym. Jednak najpiękniejszą panoramę jeziora oraz widok na zaporę można zobaczyć podczas samego przejazdu. Warto rozważyć tę formę podziwiania Bieszczad, szczególnie jeśli ma się mocno ograniczony czas. Muzeum Beksińskiego w Sanoku Sanok znajduje się około 45 minut jazdy samochodem w północno-zachodnim kierunku od Soliny. Dlatego warto rozważyć go jako przystanek w drodze powrotnej znad jeziora, szczególnie że wiele tras powrotnych prowadzi właśnie tędy. To tu miłośnicy historii oraz sztuki znajdą prawdziwą perełkę na mapie regionu – Muzeum Historyczne w Sanoku. W ramach muzeum można zobaczyć między innymi Galerię Zdzisława Beksińskiego, który jest uznawany za jednego z najwybitniejszych polskich artystów współczesnych. Mało kto wie, że to właśnie w Sanoku Beksiński się wychował, a następnie – po czasowym wyjeździe – wrócił i założył rodzinę. Co warto zjeść podczas pobytu nad Jeziorem Solińskim? Będąc nad Jeziorem Solińskim, warto spróbować tradycyjnych bieszczadzkich smaków. Solina i okoliczne miejscowości mogą się pochwalić naprawdę wyśmienitą kuchnią podkarpacką. Dlatego będąc tam, koniecznie trzeba spróbować regionalnych potraw. Proziaki To podkarpacki zamiennik chleba, przygotowywany z mąki pszennej, jajka, maślanki, soli i sody. Proziaki wykorzystuje się na różne sposoby, jednak warto spróbować ich w tradycyjnej formie, na przykład z masłem czosnkowym. Fuczki To podkarpacki specjał, który na pierwszy rzut oka może wydawać się dziwnym połączeniem, ale naprawdę jest wart spróbowania. To delikatne naleśnikowe ciasto wymieszane z kiszoną kapustą i podawane w formie słonych placków. Hreczanyki To niezwykle sycące kotlety z mielonego mięsa i kaszy gryczanej, wywodzące się z kuchni łemkowskiej i bojkowskiej. Najlepiej smakują w towarzystwie sosu z grzybów zebranych właśnie w bieszczadzkich lasach. Knysze Podkarpacie ma nawet swoją własną wersję pierogów. Knysze są wypełnione farszem z kaszy gryczanej, twarogu i cebuli oraz smażone na głębokim tłuszczu. Naleśniki z jagodami Lato to pora jagodowa w Bieszczadach. Tutejsze pierogi i naleśniki z jagodami to pozycja obowiązkowa, zwłaszcza po długiej górskiej wędrówce. Szczególnie że po legendarnego Naleśnika Giganta w Schronisku Aniołów w Wetlinie ustawiają się długie kolejki. Kiedy warto jechać nad Jezioro Solińkie? Bieszczady są urokliwe o każdej porze roku – zarówno pod grubą warstwą śniegu, jak i w pełnym sierpniowym słońcu. Dlatego nad Jezioro Solińskie warto wybrać się zawsze. Aby jednak w pełni skorzystać z możliwości, jakie oferują Solina i jej okolice, najlepiej przyjechać tutaj późną wiosną lub latem. Od wspomnianych kajaków, przez piesze wędrówki, aż po pierogi ze świeżymi jagodami – lato w Bieszczadach ma po prostu szczególny klimat. Zwłaszcza że można znaleźć tutaj również pola namiotowe i kempingi, czyli idealne rozwiązanie dla tych, którzy chcą spędzić czas jak najbliżej natury. Baza noclegowa w tym rejonie jest bardzo dobrze rozwinięta, dlatego każdy znajdzie coś dla siebie – od uzdrowiska po domki letniskowe. Warto jednak pamiętać, że jest to jedno z najbardziej turystycznych miejsc w Bieszczadach, dlatego nocleg dobrze rezerwować z większym wyprzedzeniem. Źródła: Gmina Solina, Podkarpackie.Eu, Muzeum Historyczne w Sanoku, Grupa PKL Solina Nasza autorka Gabriela Celińska Dziennikarka i studentka psychologii. Najchętniej opowiada historie na styku człowieka, miejsca i doświadczenia – pisząc o psychologii oraz podróżach. Jej największą pasją jest fotografia, szczególnie podróżnicza i kulinarna, dzięki której zatrzymuje chwile, smaki oraz emocje. Zakochana w Hiszpanii, nieustannie poszukuje inspiracji w kulturze, ludziach i codziennych historiach.
Niedźwiedź na rynku w Przemyślu. Zagubione zwierzę spacerowało po śródmieściu
Nocną porą na przemyskiej starówce przechadzał się nietypowy gość. Liczne filmy opublikowane w internetowych mediach udokumentowały niedźwiedzia, który jakimś sposobem pojawił się w Przemyślu. Eksperci i służby porządkowe apelują, by w kontakcie z dużym zwierzęciem zachować spokój i nie podchodzić do zagubionego drapieżnika.
W ostatnim czasie możemy mówić o nasileniu kontaktów ludzi z niedźwiedziami. W efekcie jednego z takich spotkań doszło do tragedii w powiecie sanockim, gdzie zwierzę śmiertelnie zaatakowało 58-letnią kobietę. Na szczęście podczas podobnego zdarzenia w Przemyślu niedźwiedź nikogo nie zaatakował i odszedł w stronę lasu. Niedźwiedź w Przemyślu Chodź niedźwiedzie nieodzownie kojarzone są z terenami Podkarpacia, ich obecność w tamtejszych miastach stanowi egzotyczny widok. Nie dziwi więc zaskoczenie mieszkańców Przemyśla, którzy po godzinie 22 dostrzegli dużego ssaka, przechadzającego się po śródmiejskich uliczkach. Niemal niezwłocznie internet obiegły nagrania, gdzie zagubione zwierzę tuła się po przemyskim rynku. Jednym z internautów, który opublikował podobne wideo, był burmistrz tego miasta Wojciech Bakun. Samorządowiec apelował o zachowanie ostrożności oraz o natychmiastowe powiadomienie Straży Miejskiej w momencie spotkania niedźwiedzia. Oglądając niektóre z nagrań udostępnionych w internecie, można dojść do skutku, że apele burmistrza były zrozumiałe. W spotkaniu z tak niebezpiecznym ssakiem najważniejsze jest zachowanie zdrowego rozsądku. Nie znając zamiarów zwierzęcia, należy wycofać się w bezpieczne miejsce, a nie prowokować stworzenie, podchodząc jak najbliżej w trosce o dobry kadr. Niedźwiedź poza miastem Na szczęście niedźwiedź po odwiedzeniu Przemyśla skierował się w stronę lasu, jego naturalnego domu. Jak przekazała w rozmowie z PAP mł. asp. Karolina Kowalik z Komendy Miejskiej Policji w Przemyślu, funkcjonariusze przez cały czas obserwowali zachowanie zwierzęcia, kontrolując jego drogę powrotną. Ssak sam udał się w kierunku lasu, a służby porządkowe nie musiały stosować bezpośrednich środków przymusu. Niedźwiedzi kryzys – jak poradzić sobie z napływem dużych ssaków? W związku z nasilającą się liczbą incydentów, w których udział biorą ludzie oraz niedźwiedzie, Regionalna Dyrekcja Ochrony Środowiska w Rzeszowie zdecydowała się wprowadzić program monitoringu tych niebezpiecznych ssaków. Wart ponad 16 mln zł projekt ma ograniczyć występowanie potencjalnych konfliktów. Do tej pory służbom udało się odłowić osiem drapieżników na terenie gmin Solina i Baligród. Siedmiu z nich założono obroże GPS, pozwalające na śledzenie ssaków. Monitoring ma pomóc służbom w szybszym reagowaniu na zagrożenia, a sam program – zaplanowany do końca 2029 roku – zakłada m.in. montaż odpornych na niedźwiedzie śmietników oraz sadzenie drzew owocowych w głębi lasów, co zachęci zwierzęta do pozostawania w swoim naturalnym środowisku. Równolegle w połowie maja Sejm przyjął nowelizację przepisów, która pozwala myśliwym na odstraszanie niedźwiedzi i żubrów za pomocą broni gładkolufowej z gumową, nieśmiercionośną amunicją. Nowe prawo, będące odpowiedzią na spadek skuteczności dotychczasowych metod, wyłącza także odpowiedzialność karną w przypadku przypadkowego zranienia lub zabicia zwierzęcia w stanie wyższej konieczności, np. w obronie ludzi. Podobne działania realizowane są w innych krajach, gdzie liczba niedźwiedzich incydentów znacząco wzrasta. Słowacki rząd w ubiegłym roku zezwolił na rekordowy odstrzał tych zwierząt, doprowadzając do zabicia ponad 150 ssaków. Według prawa gatunek ten pozostaje całorocznie chroniony. Źródło: Przemyśl.naszemiasto.pl
Niezwykłe odkrycie na Podkarpaciu. To grecka amfora z namalowaną literą
W Chotyńcu na Podkarpaciu archeolodzy odnaleźli grecką amforę na wino, wykonaną na przełomie VII i VI wieku p.n.e. Na jej powierzchni namalowano grecką literę „delta”. Naczynie rozbito czasie rytuałów. Czy stoją za tym wojowniczy Scytowie?
Chotyniec to maleńka wieś na pograniczu polsko-ukraińskim. Od wieków spotykają się tu światy Wschodu i Zachodu, czego namacalnym dowodem jest wpisana na listę UNESCO pochodząca z początku XVII wieku drewniana cerkiew greckokatolicka pod wezwaniem Narodzenia Przenajświętszej Bogurodzicy. Kończy się tu Płaskowyż Tarnogórski, a teren stromo opada w kierunku podmokłej doliny rzeki Wiszni; miejsce to wyznacza również granicę stref klimatycznych. Grodzisko w Chotyńcu Nad wsią górują zabudowania nieczynnego Państwowego Gospodarstwa Rolnego, na ogrodzeniu dawnej szkoły wisi zaś tabliczka Instytutu Archeologii Uniwersytetu Rzeszowskiego: „Terenowa Stacja Badawcza w Chotyńcu”. Tuż za nim rozciąga się ogromne pole. Oko uważnego wędrowca odnotuje, że od strony południowej jest ono ograniczone potężnym, porośniętym drzewami wałem. Na starych mapach miejsce to opisywano jako Grodzisko. Przez długi czas nikt nie prowadził tu jednak wykopalisk, a obiekt uważano za wczesnośredniowieczny. Dopiero prace rzeszowskich naukowców pod kierunkiem profesora Sylwestra Czopka przyniosły zaskakujące odkrycie, które w archeologii zdarza się raz na sto lat! Zagadkowe miejsce kultu W czasie badań sondażowych kolistej struktury wyłaniającej się na polach uprawnych odkryto liczne kości oraz pradziejową ceramikę. Ku zaskoczeniu badaczy, z obiektu pozyskano również zabytek kojarzony z kręgiem scytyjskim: brązowy grot strzały. Kolista struktura okazała się pozostałością tak zwanego zolnika, obiektu również charakterystycznego dla kultury Scytów. W jego obrębie odbywały się obrzędy ofiarne i uczty. Koliście ułożone fragmenty glinianej polepy to pozostałości ścian obiektu, wewnątrz znaleziono zaś bardzo duże ilości węgli drzewnych i kości zwierząt, zwłaszcza bydła i źrebaków. Kłóci się to z wizją stepowych czcicieli koni! Być może mięso źrebięcia miało wedle Scytów jakąś szczególną moc? Kultowa amfora z deltą Do najbardziej zaskakujących znalezisk należy rozbita in situ grecka amfora po winie z umieszczoną na powierzchni literą delta – jak się okazało, niejedyna na stanowisku. Z grodziska w Chotyńcu podjęto w czasie badań fragmenty innych amfor, pochodzące z warsztatów w Milecie czy na greckiej wyspie Lesbos. Dowodzą one, że z nadczarnomorskich faktorii handlowych sprowadzano wino, spożywane zapewne w czasie uczt. Jak zauważa profesor Czopek, o pitym przez Scytów winie wspomina sam Herodot. Ojciec historiografii w rozdziale czwartym „Dziejów” pisze: „Raz do roku każdy naczelnik powiatu miesza w swoim powiecie krater wina, z którego piją ci wszyscy Scytowie, którzy zabili nieprzyjaciół, którzy zaś tego nie dokonali, ci nie kosztują tego wina, lecz siedzą nie uczczeni na boku, a jest to dla nich największą hańbą”. W tym samym rozdziale czytamy, że wino odgrywało też kluczową rolę podczas zawierania sojuszy: „Przymierza zawierają Scytowie z kimkolwiek bądź w taki sposób: Wlewają do wielkiego glinianego kielicha wino i mieszają je z krwią tych, którzy zawierają ze sobą sojusz, przy czym nakłuwają szydłem lub nacinają nieznacznie nożem ciało, następnie zanurzają w kielichu miecz, strzały, topór i oszczep”. Scytowie w Polsce? Z tych okruchów przeszłości wyłania się wizja potężnego założenia, związanego ze scytyjskim kręgiem kulturowym. Niestety, stanowisko zostało w znacznym stopniu zniszczone za sprawą intensywnej, głębokiej orki w czasach funkcjonowania PGR-u. Grodzisko wzniesiono na naturalnym cyplu; zajmowało ono powierzchnię około 30 hektarów. Początkowo majdanu broniła palisada, w kolejnym etapie rozpoczęto zaś sypanie wałów ziemnych, których podstawa była szeroka na 15 metrów, a wysokość dochodziła do około 3,5 metra. Do wzniesienia takiego wału o obwodzie mniej więcej 2 kilometrów trzeba było przenieść około 90 tysięcy ton ziemi. Czy dokonali tego jeńcy uprowadzeni przez scytyjskich wojowników, czy mieszkańcy grodu? Do wnętrza założenia prowadziły bramy, zlokalizowane w odstępach około 400 metrów. Do tej pory odkryto trzy. Enigmatyczna twierdza w Chotyńcu Grodzisko i zespół osad, tworzące tak zwaną aglomerację chotyniecką, to wysunięte najdalej w kierunku północno-zachodnim założenie związane ze scytyjskim kręgiem kulturowym. Nie wiemy jednak, kim byli jego mieszkańcy. Być może to wspominani przez Herodota tak zwani Scytowie-oracze, czyli rolnicza ludność kontrolowana przez elity władców stepu? Czy grodzisko było zapleczem dla handlowej i militarnej kontroli regionu? A może emporium handlowym na szlaku pomiędzy Pontem a Bałtykiem? Kim byli Neurowie? Profesor Sylwester Czopek zwraca uwagę na wzmiankowany u greckiego historyka lud Neurów – próba lokalizacji ich siedzib wskazuje na współczesne pogranicze polsko-ukraińskie, gdyż miały one być położone na północny zachód od Morza Czarnego. Jak twierdzi Herodot: „Neurowie mają scytyjskie zwyczaje”. Opisuje też, jakoby raz do roku na kilka dni przemieniali się w… wilki. Z antycznych źródeł wiemy, że Scytowie – w sojuszu z Neurami – wyruszyli przeciwko wojskom niezwyciężonego króla perskiego Dariusza I. Ten potężny władca, prowadzący kampanie przeciwko koczownikom w dolinie Dunaju, nie zdołał pokonać Scytów, którzy – stosując taktykę spalonej ziemi oraz walkę podjazdową – zadawali Persom dotkliwe straty. Świat władców stepów może szokować, kiedy czytamy o skalpowaniu ofiar, ale zdumiewa też bogactwem władców, grzebanych pod okazałymi kurhanami. Odkrycia takich pochówków dokonał w Ryżanówce w Ukrainie Julian Talko-Hryncewicz. Okoliczności upadku kultury Scytów są wciąż przedmiotem dyskusji, znamy za to jego moment – jest datowany na V i VI wiek p.n.e. To jest przedruk z książki „Amazonki i ludożercy. Opowieści z prapolski” autorstwa Adriana Pogorzelskiego, która ukazała się nakładem wydawnictwa Wielka Litera. Tytuł, śródtytuły i lead pochodzą od redakcji.
Atak niedźwiedzia na Podkarpaciu zakończył się tragedią. Takiego przypadku nie było od ponad 10 lat
Atak niedźwiedzia niedaleko wsi Płonna w powiecie sanockim zakończył się śmiercią 58-letniej kobiety. Zgłoszenie złożył jej 27-letni syn. Na miejscu pracują służby i prokuratura, a eksperci mówią o możliwym zaskoczeniu zwierzęcia.
Do zdarzenia doszło w czwartek, 23 kwietnia 2026 roku, na terenie leśnym w powiecie sanockim. Zgłoszenie o ataku wpłynęło o 10.26, a na miejsce skierowano trzy zastępy Państwowej Straży Pożarnej oraz policję. Kobieta była nieprzytomna, skala jej obrażeń była tak rozległa, że odstąpiono od czynności medycznych. Gdzie doszło do tragicznego ataku? Regionalna Dyrekcja Ochrony Środowiska w Rzeszowie podała, że miejsce zdarzenia znajduje się około 1,5 km w głąb lasu i mniej więcej 2,5 km od zabudowań. To rejon trudno dostępny i rzadko odwiedzany przez ludzi. Według dostępnych informacji, ofiara wraz z synem szukała w lesie poroża. Nieco więcej szczegółow podaje we wpisie na Facebooku lokalne biuro podróży Bieszczader, z siedzibą we wsi Mokre, której mieszkanką była ofiara niedźwiedzia. Do zdarzenia doszło w niedostępnym terenie, oddalonym od szlaków turystycznych, na granicy Wysoczan i Płonnej, pomiędzy wzgórzami Dziady i Żurawinka. Kobieta do lasu chodziła często, szukając poroży i grzybów. Jak podkreśla biuro podróży, mimo że jego członkowie bywają w okolicach tragicznego zdarzenia bardzo często, nigdy nie widzieli niedźwiedzia na okolicznych łąkach. "Aby spotkać się z niedźwiedziem trzeba by go szukać w młodnikach, czy gęsto rosnącym lesie, więc wchodząc w taki obszar sami narażamy się na kłopoty" - pisze Bieszczader. Dlaczego niedźwiedź zaatakował? W Polsce, według najnowszych danych Instytutu Biologii Ssaków w Białowieży, żyje około stu niedźwiedzi brunatnych, większość w Bieszczadach. Spotkanie jednego z nich należy do rzadkości, ataki na człowieka są jeszcze rzadsze, a śmiertelne - wyjątkowo rzadkie. Przyrodnik Adam Wajrak przywołuje poprzedni taki przypadek: w 2014 roku w Olszanicy niedźwiedź zabił 61-letniego mężczyznę, który również szukał poroża. "Powtarza się niebezpieczny schemat. Na ataki najbardziej narażeni są zbieracze poroża. Na razie do podobnych tragedii nie dochodzi we wsiach, w pobliżu domów, gdzie niedźwiedzie są zwabiane przez odpadki. Być dlatego, że ludzie są wtedy świadomi obecności niedźwiedzi, a niedźwiedzie - ludzi" - pisze Wajrak w mediach społecznościowych. Tomasz Zając z Tatrzańskiego Parku Narodowego w rozmowie z Wirtualną Polską wysuwa przypuszczenie, że śmiertelny atak to prawdopodobnie reakcja obronna samicy z młodymi, zaskoczonej pojawieniem się intruza. RDOŚ zwrócił też uwagę na warunki w dniu zdarzenia: wiatr mógł utrudnić niedźwiedziowi usłyszenie i wywąchanie zbliżającej się kobiety. Tomasz Zając podkreśla, że niedźwiedź brunatny, mimo że jest największym drapieżnikiem Europy, nie poluje na człowieka, nie zbliża się do niego i raczej się go boi. Nie dąży do kontaktu z ludźmi. W lesie nie warto poruszać się bezszelestnie. Rozmowa, umiarkowany hałas czy sygnalizowanie obecności daje zwierzętom szanse na zauważenie nas i czas na odejście. W żadnym wypadku nie należy zbliżać się do zwierzęcia, krzyczeć, wykonywać gwałtownych ruchów, odwracać się i rzucać do ucieczki. Absolutna większość spotkań niedźwiedzi i ludzi kończy się odejściem zwierzęcia. Źródła: Gazeta Wyborcza, TVN24, Biuro Podróży Bieszczader, Onet
Słynny górski szlak na nowo. Wielka modernizacja podkarpackiego odcinka
Główny Szlak Beskidzki przejdzie gruntowną modernizację. Trasa zyska m.in. nowe oznaczenia, wiaty, a nawet platformy widokowe. Całość ma ułatwić użytkowanie najdłuższej ścieżki turystycznej w polskich górach.
Główny Szlak Beskidzki imienia Kazimierza Sosnowskiego to najdłuższa trasa turystyczna w polskich górach. Ten liczący prawie 500 kilometrów szlak przebiega przez niemal całe polskie Karpaty, łącząc Wołosate w Bieszczadach z Ustroniem w Beskidzie Śląskim. Wyjątkowe ścieżki górskie przez lata traciły jednak na atrakcyjności przez niewystarczającą infrastrukturę turystyczną – w szczególności poszkodowany był odcinek podkarpacki. Naprzeciw potrzebom odwiedzających wychodzi projekt modernizacji, który zakłada kompleksową renowację istniejących tras oraz budowę nowych obiektów. Inicjatywa ta kładzie szczególny nacisk na wdrożenie nowoczesnych rozwiązań, które zwiększą dostępność turystyczną dla zróżnicowanych grup użytkowników. Czego brakuje na podkarpackim szlaku? Podkarpacki odcinek GSB od lat pozostaje ubogi w schrony przeciwdeszczowe, których brak staje się wyjątkowo uciążliwy w obliczu zmiennej pogody. Podczas ulewnych opadów wędrujący turyści zmuszeni są do marznięcia na otwartej przestrzeni. Budowa dodatkowych wiat ułatwiłaby więc znacznie podróżowanie i delektowanie się widokami bez obaw o nadchodzącą aurę. Innym problemem wymagającym interwencji jest oznakowanie, którego na szlaku zdecydowanie brakuje. Część znaków uległa naturalnej degradacji, a część została zdewastowana. Inwestycja w nowoczesne tablice informacyjne i czytelne drogowskazy jest niezbędna, aby przywrócić wędrowcom poczucie pewności na każdym rozwidleniu dróg. Dzięki tym zmianom podkarpacki fragment trasy zyska profesjonalny standard, przyciągając jeszcze większą liczbę entuzjastów górskich wypraw. Projektowanie uniwersalne na Podkarpaciu Głównym celem wielomilionowej rewitalizacji jest stworzenie nowej jakości turystyki poprzez modernizację ponad 200 kilometrów podkarpackiego odcinka. Obiekty takie jak wieże widokowe i „chatki traperskie”, pełniące funkcję schronienia, zapewnią bezpieczeństwo oraz uatrakcyjnią przestrzeń. Ważnym punktem planu jest utworzenie Centrum Obsługi Turystów, które zadba o komfort odwiedzających. Ważną cechą nadchodzących działań jest ich uniwersalny charakter. Projekt przewiduje wdrożenie rozwiązań zwiększających dostępność, tak aby wyjątkowymi widokami mogli cieszyć się turyści o każdym stopniu sprawności ruchowej. Zasięg modernizacji Przedsięwzięcie o łącznej wartości ponad 18 mln zł zakłada gruntowną odnowę szlaków na Podkarpaciu. W ramach tych środków powstanie 14 nowych obiektów infrastruktury, a oferta sportowa wzbogaci się o blisko cztery kilometry tras narciarstwa biegowego. Inwestycja ta stanowi kompleksowy krok w stronę unowocześnienia regionu, dzięki któremu podkarpackie wzniesienia przyciągną kolejne rzesze turystów. Źródła: Wbieszczadach.pl, <a href="https://rzeszow.wyborcza.pl/rzeszow/7,34962,31030258,26-mln-zl-na-rewitalizacje-glownego-szlaku-beskidzkiego-nowe.html?_gl=1*hcrwen*_gcl_au*MTAyNDMxMDMzNS4xNzY4NDk1MTQxLjQ2MTUzMzk4Mi4xNzc1MTIwNTgxLjE3NzUxMjA1ODE.*_ga*MTg3MDI2OTMyNS4xNzY4NDk1MTQz*_ga_6R71ZMJ3KN*czE3NzUyMTM4OTMkbzE0JGcwJHQxNzc1MjEzODkzJGo2MCRsMCRoMA..#do_w=167&do_v=1470&do_st=RS&do_sid=2152&do_a=2152&s=S.related-K.C-B.1-L.1.zw" target="_blank" rel='"nofollow noopener'>Wyborcza.pl Nasz autor Olaf Kardaszewski Absolwent Instytutu Stosowanych Nauk Społecznych na Uniwersytecie Warszawskim. Obecnie student magisterskiego kierunku Studiów Miejskich na tej samej uczelni. Interesuje się społecznymi i kulturowymi aspektami zmieniającego się świata, o czym chętnie pisze w swoich pracach. Współprowadzący projekt „Podziemna Warszawa” w National Geographic Polska. Uwielbia podróże, w trakcie których zawsze stara się obejrzeć mecz lokalnej drużyny piłkarskiej.
Bieszczadzkie żubry rosną w siłę. Rekordowe wyniki marcowego spisu zwiastują potężne wyzwania
Podczas marcowego liczenia żubrów w bieszczadzkich nadleśnictwach udało się naliczyć 940 ogromnych ssaków. Tegoroczny wynik stanowi znaczącą poprawę względem ubiegłorocznego pomiaru – wtedy naliczono o 100 osobników mniej. Jednak nie powinniśmy wyłącznie się cieszyć: naukowcy tłumaczą, jakie negatywne skutki może nieść za sobą tak duży wzrost populacji.
Luty przyniósł historyczne wieści z polskiej części Puszczy Białowieskiej, gdzie populacja żubrów osiągnęła poziom 1176 osobników. Ten imponujący wynik to m.in. efekt udanych migracji zwierząt pomiędzy puszczami Białowieską a Knyszyńską. Powody do świętowania mają również leśnicy z Podkarpacia – bieszczadzka populacja zwiększyła się w ciągu roku o kolejne 100 sztuk. Eksperci studzą jednak entuzjazm, przypominając, że tak dynamiczny wzrost wymaga czujności i monitorowania zagrożeń ekologicznych oraz zdrowotnych. Dokładność bieszczadzkiego spisu Na pierwszy rzut oka dziwić może dokładność, z jaką przeprowadzony został spis. Precyzyjna liczba policzonych osobników jest jednak wynikiem jednodniowej akcji liczenia, która odbywa się we wszystkich jednostkach leśnych (nawet tych zarządzanych przez podmioty prywatne). Finał ten poprzedzają wielodniowe obserwacje stad. Dzięki tak dokładnemu przygotowaniu leśnicy doskonale znają strukturę grup, co pozwala wyeliminować ryzyko dwukrotnego policzenia tych samych osobników. Ile żubrów żyje w Bieszczadach? Jak podaje Edward Marszałek, rzecznik prasowy Regionalnej Dyrekcji Lasów Państwowych w Krośnie, podczas marcowego spisu doliczono się łącznie 940 żubrów. Spośród nich 880 osobników bytuje po stronie polskiej, a 60 po słowackiej. Tytuł największej ostoi gatunku przypadł Nadleśnictwu Baligród, gdzie w 14 stadach odnotowano blisko 400 żubrów. Jednak to w Nadleśnictwie Lutowiska, u podnóża masywu Otryt, zaobserwowano największe pojedyncze stado. Obecna struktura populacji, skupionej w dużych grupach rodzinnych, jest charakterystyczna dla okresu wczesnowiosennego. Już niebawem stada ulegną rozproszeniu – znaczna część osobników uda się w wyższe partie gór, gdzie pod okiem żubrzyc (samica nazywana jest również krową) dorastać będzie kolejne pokolenie. To właśnie dlatego spis przeprowadzany jest w marcu: to ostatni moment, na obserwowanie ssaków w dużych skupiskach. Zagrożenia sukcesu populacyjnego Dynamiczny przyrost na ograniczonym obszarze generuje konkretne wyzwania. Edward Marszałek wskazuje m.in. na narastające szkody w uprawach rolnych będące konsekwencją żerowania tych największych polskich ssaków. Kluczowym zagrożeniem pozostaje jednak kwestia zdrowotna. Przegęszczenie stad sprzyja szybkiemu rozprzestrzenianiu się chorób, takich jak gruźlica czy telazjoza, która co roku dziesiątkuje bieszczadzkie żubry. Przy tak dużej liczbie osobników i częstych kontaktach między grupami ryzyko wystąpienia epidemii drastycznie rośnie, co w przyszłości może doprowadzić do załamania się liczebności gatunku. Aby ograniczać skalę problemu, należy dokładnie prowadzić monitoring osobników, co pozwala szybko reagować na zachodzące w lasach zmiany. Jak zachować się w obecności żubra? Wzrost populacji niesie ze sobą również wyższe ryzyko konfliktów ludzko-zwierzęcych. Największym zagrożeniem jest tu nieodpowiedzialna turystyka, która może prowadzić do tragicznych w skutkach zdarzeń. Już w zeszłym roku przyrodnik Adam Wajrak apelował o zachowanie bezpiecznego dystansu – minimum 100 metrów – podczas obserwacji. Taka odległość gwarantuje żubrowi komfort psychiczny i pozwala na swobodne fotografowanie bez płoszenia stada. Przekroczenie tej granicy jest skrajnie niebezpieczne – odczuwający zagrożenie żubr może zaatakować, co stanowi bezpośrednie zagrożenie dla życia turysty. Źródła: Nauka w Polsce, Regionalna Dyrekcja Lasów Państwowych w Krośnie Nasz autor Olaf Kardaszewski Absolwent Instytutu Stosowanych Nauk Społecznych na Uniwersytecie Warszawskim. Obecnie student magisterskiego kierunku Studiów Miejskich na tej samej uczelni. Interesuje się społecznymi i kulturowymi aspektami zmieniającego się świata, o czym chętnie pisze w swoich pracach. Współprowadzący projekt „Podziemna Warszawa” w National Geographic Polska. Uwielbia podróże, w trakcie których zawsze stara się obejrzeć mecz lokalnej drużyny piłkarskiej.
Na podkarpackim wzgórzu odtworzono osadę sprzed tysięcy lat. To podróż do pradziejów ziem polskich
Skansen Archeologiczny Karpacka Troja to jedno z najważniejszych stanowisk archeologicznych w Polsce, sięgające czasów epoki brązu. Położony w malowniczej dolinie rzeki Ropy skansen pozwala zanurzyć się w historię sprzed ponad 4000 lat, odkrywając tajemnice pradawnych kultur i średniowiecznego grodu.
Spis treści: Najważniejsze odkrycia archeologiczne w Trzcinicy – co skrywa Karpacka Troja? Dwie epoki historii Trzcinicy – od epoki brązu po średniowiecze Skansen Karpacka Troja – historia na żywo i nowoczesna edukacja Jak zaplanować wizytę w Karpackiej Troi – dojazd, bilety, noclegi i czas zwiedzania W południowo-wschodniej Polsce, nieopodal Jasła, znajduje się miejsce, które łączy najstarsze dzieje ziem polskich z nowoczesnym podejściem do archeologii i edukacji historycznej. Skansen Archeologiczny Karpacka Troja w Trzcinicy to wyjątkowa przestrzeń, gdzie odkrycia sprzed tysięcy lat ożywają w formie imponujących rekonstrukcji i ekspozycji muzealnych. Dzięki wieloletnim badaniom archeologicznym, prowadzonym przez specjalistów z Muzeum Podkarpackiego w Krośnie Trzcinica stała się skarbnicą prahistorii ziem polskich, porównywaną nawet do ruin Troi. To miejsce fascynuje nie tylko badaczy, ale i turystów, rodziny z dziećmi oraz miłośników historii. Najważniejsze odkrycia archeologiczne w Trzcinicy – co skrywa Karpacka Troja? Rekonstrukcja i odkrycia archeologiczne Badania w Trzcinicy rozpoczęły się pod koniec XX wieku z inicjatywy Janusza Gancarskiego z Muzeum Podkarpackiego w Krośnie. Już w latach 90. XX w. natrafiono na ślady niezwykle dawnej osady obronnej z ok. 2100 roku p.n.e., znacznie starszej niż wiele znanych grodzisk w Europie Środkowej. W wyniku długoletnich wykopalisk odkryto pozostałości kompleksu fortyfikacji ziemno-drewnianych, który funkcjonował nieprzerwanie przez setki lat, przechodząc ewolucję technologiczną i kulturową. W grodzisku znaleziono około 160 tys. zabytków – od naczyń ceramicznych, narzędzi krzemiennych, przedmiotów z brązu, po ślady kontaktów międzykulturowych z terenami dzisiejszych Bałkanów, Kotliny Karpackiej, a nawet z kręgiem cywilizacji mykeńskiej. Odkryto również fragmenty metalurgicznych pieców, co wskazuje na zaawansowany poziom technologiczny osady jak na ówczesne czasy. Na podstawie układu i liczby warstw archeologicznych udało się potwierdzić, że Trzcinica była miejscem ciągłego osadnictwa przez ponad 1000 lat, a nie jednorazową strukturą obronną. To właśnie z uwagi na strategiczne położenie, rozbudowaną strukturę obronną oraz wyjątkowe znaczenie kulturowe osada zyskała przydomek „Karpackiej Troi” – przez analogię do legendarnej Troi znanej z eposu Homera. Nazwa ta podkreśla wyjątkowość i historyczną rangę stanowiska archeologicznego, które do dziś pozostaje jednym z najważniejszych w Polsce i Europie Środkowej. Dwie epoki historii Trzcinicy – od epoki brązu po średniowiecze Skansen Archeologiczny Karpacka Troja prezentuje dwa główne etapy dziejów osady, które razem tworzą ciągłość osadniczą na przestrzeni ponad trzech tysięcy lat. To wyjątkowe na skalę europejską miejsce dokumentuje zarówno pradziejową aktywność ludzką, jak i średniowiecze w Polsce. Osada z epoki brązu (ok. 2100–1300 p.n.e.) to pierwotna warownia, która zachwyca skalą i poziomem zaawansowania. Na jej terenie odkryto system umocnień ziemno-drewnianych, którego pozostałości dowodzą przemyślanej organizacji przestrzeni i funkcji obronnej. Znalezione artefakty, w tym ceramika i ozdoby charakterystyczne dla kultury Otomani‑Füzesabony, wskazują na intensywne kontakty handlowe i kulturowe z terenami dzisiejszych Węgier, Rumunii i Bałkanów. To jedno z najstarszych tak dobrze udokumentowanych grodzisk w Europie Środkowej. Grodzisko słowiańskie (ok. 770–1031 n.e.) to kontynuacja osadnictwa, która ukazuje przemiany zachodzące na tych terenach w okresie formowania się struktur państwowych. Warownia zajmowała niemal 3,5 ha powierzchni, a jej wały obronne sięgały miejscami nawet 10 metrów wysokości, co czyniło ją jednym z najpotężniejszych grodów w regionie. Wykopaliska potwierdzają istnienie zaawansowanej zabudowy drewnianej, obecność kuźni, a nawet ślady życia codziennego ówczesnych mieszkańców – od narzędzi po fragmenty tkanin i biżuterii. Obie fazy osadnicze w Trzcinicy świadczą nie tylko o ciągłości kulturowej i gospodarczej, ale również o strategicznym znaczeniu tych terenów na przecięciu szlaków handlowych i migracyjnych. To miejsce, w którym historia odcisnęła swoje piętno przez całe tysiąclecia, pozostawiając po sobie świadectwo wielokulturowości i zaawansowanej cywilizacji zamieszkującej te ziemie. Skansen Karpacka Troja – historia na żywo i nowoczesna edukacja Skansen Archeologiczny Karpacka Troja to wyjątkowe miejsce, gdzie przeszłość spotyka się z nowoczesnością, tworząc przestrzeń do nauki, eksploracji i zanurzenia się w codzienność sprzed tysięcy lat. Na powierzchni ponad 8 hektarów odtworzono z niezwykłą dokładnością warunki życia w epoce brązu i we wczesnym średniowieczu. Odwiedzający mogą tu zobaczyć autentyczne rekonstrukcje osady z epoki brązu, w tym chaty, warsztaty rzemieślnicze, wały obronne, bramy i ulice. Elementy te zostały odtworzone na podstawie badań archeologicznych i stanowią wierne odwzorowanie ówczesnej architektury i technologii. Równie imponujące są średniowieczne struktury obronne, które pokazują, jak wyglądał gród słowiański w okresie IX–XI wieku. Sercem Karpackiej Troi jest nowoczesny pawilon ekspozycyjny, gdzie znajdują się muzealne zbiory, sala wystaw czasowych oraz interaktywne ekspozycje multimedialne. Dzięki nim historia staje się zrozumiała i fascynująca zarówno dla dorosłych, jak i najmłodszych gości. Skansen oferuje bogaty program edukacyjny – od warsztatów archeologicznych, pokazów dawnych rzemiosł, po lekcje muzealne prowadzone przez specjalistów. Szczególną atrakcją jest „Sala Małego Odkrywcy”, gdzie dzieci mogą poprzez zabawę poznawać historię i archeologię. Nie brakuje również atrakcji multimedialnych – w tym kina 3D, które przenosi widzów w realia życia w osadzie sprzed wieków. Na terenie obiektu działa także punkt gastronomiczny, gdzie można odpocząć i posmakować lokalnych przysmaków. Skansen Karpacka Troja to doskonałe miejsce na rodzinny weekend, wycieczkę szkolną, jak i indywidualne zwiedzanie z przewodnikiem lub audioguide’em. Całość tworzy unikatowe doświadczenie, które łączy wiedzę, emocje i autentyczny kontakt z przeszłością. Jak zaplanować wizytę w Karpackiej Troi – dojazd, bilety, noclegi i czas zwiedzania Skansen Archeologiczny Karpacka Troja to miejsce, które warto odwiedzić z odpowiednim przygotowaniem. Najłatwiej dotrzeć tu samochodem – najlepiej kierować się do Jasła, a stamtąd w stronę Biecza i Gorlic, podążając za czytelnymi tablicami informacyjnymi prowadzącymi do skansenu. Dojazd transportem publicznym jest możliwy, ale wymaga sprawdzenia lokalnych rozkładów jazdy – autobusy z Jasła kursują sezonowo i nieregularnie. Na miejscu warto zarezerwować sobie co najmniej 2–3 godziny, aby zobaczyć rekonstrukcje osad, pawilon wystawienniczy, punkt widokowy oraz wziąć udział w zajęciach edukacyjnych. Dla bardziej zaangażowanych odwiedzających dzień może okazać się za krótki – zwłaszcza przy okazji wydarzeń specjalnych lub warsztatów. Bilety wstępu są dostępne w różnych wariantach: normalne, ulgowe i rodzinne, a także z opcją oprowadzania lub udziału w warsztatach. Ceny są umiarkowane i dostosowane do możliwości turystów rodzinnych, a skansen regularnie organizuje dni bezpłatnego wstępu lub promocyjne wydarzenia tematyczne. Źródła: karpackatroja.pl; podkarpackie.eu Nasz ekspert Łukasz Załuski Redaktor naczelny „National Geographic Polska” i National-Geographic.pl. Dziennikarz podróżniczy i popularnonaukowy z 20-letnim stażem. Wcześniej odpowiedzialny m.in. za magazyny „Focus”, „Focus Historia” i „Sekrety Nauki”. Uważny obserwator zmieniającego się świata i nowych trendów podróżniczych. Inicjator projektu pierwszej naukowej rekonstrukcji wizerunków władców z dynastii Jagiellonów. Po świecie podróżuje w poszukiwaniu smaków lokalnych kuchni. Miłośnik tenisa, książek kryminalnych i europejskich stolic.
Ornitologiczna sensacja na Podkarpaciu. Ten ptak nie pojawia się w Polsce prawie nigdy
Do karmnika na Podkarpaciu zawitał ptak tak rzadki, że trafił na wszystkie branżowe portale. Samica trznadla białogłowego to prawdziwa sensacja – ten gatunek widziano w Polsce tylko dwa razy.
Ta historia dowodzi, że warto dokarmiać ptaki. W swoim karmniku w Iwoniczu (woj. podkarpackie) Janusz Mendrala doczekał się gościa tak wyjątkowego, że rozpalił wyobraźnię miłośników ptaków w całej Polsce. Wśród stadka pospolitych, rodzimych trznadli, pożywiała się samica niezwykle rzadkiego u nas trznadla białogłowego. O obserwacji donosi m.in. branżowy portal Clanga.com oraz fanpage Birding Poland. Kulisy wyjątkowej obserwacji O to, jak udało się zaobserwować tego rzadkiego gościa, zapytaliśmy u źródła. Janusz Mendrala tak opisuje swoje spotkanie z trznadlem białogłowym: „6 stycznia, obserwując ptaki korzystające z mojego karmnika, z większą uwagą przyglądałem się licznemu w tym dniu stadu trznadli. Żerowały bardzo intensywnie przy samym karmniku i znajdującej się nieopodal skarpie, częściowo pokrytej śniegiem. Tam, oddalony trochę od innych trznadli, żerował ptak w widocznie innej kolorystyce, odbiegającej od typowej dla trznadli. Był rdzawobrązowy z czysto białym spodem ciała. Upierzenie pozbawione było żółtego koloru. Pierwsze skojarzenie było w kierunku potrzosa ale ptak nie posiadał typowego pociemnienia na gardle. Obserwując tego ptaka na tle białego śniegu odnosiłem wrażenie jakby się rozmywał. Z kolei inne trznadle w widoczny sposób od śniegu odstawały. Dokumentacja fotograficzna pozwoliła zweryfikować obserwację jako samicę trznadla białogłowego. Następnego dnia obecność ptaka pozwoliła mi na wykonanie kolejnych zdjęć.” Jeśli Komisja Faunistyczna potwierdzi obserwację Janusza Mendrali, będzie to oficjalnie trzeci raz w historii, kiedy był widziany w Polsce. Trznadel białogłowy: bardzo rzadki gość ze Wschodu Trznadel białogłowy (Emberiza leucocephalos) to mały ptak, który gniazduje w Azji oraz na wschodnich skrajach Europy. Jest gatunkiem wędrownym; zimuje m.in. w Afganistanie, Nepalu, Iranie i Japonii, choć populacja z Chin jest osiadła. Można go spotkać także np. na Syberii, w Mongolii i Turkmenistanie. W Polsce stwierdzony jedynie dwa razy, w 1994 i 2015 roku. Jest u nas objęty ścisłą ochroną. Osiąga 16–18 cm długości, samce w szacie godowej mają charakterystyczną białą głowę. W 1994 roku trznadel białogłowy doczekał się jaj z samicą trznadla zwyczajnego. Takie mieszane lęgi zdarzają się częściej. Niestety, gniazdo zostało splądrowane przez drapieżniki. Międzynarodowa Unia Ochrony Przyrody uznaje trznadla białogłowego za gatunek najmniejszej troski. Źródła: Clanga.com, Birding Poland, Janusz Mendrala Nasza autorka Magdalena Rudzka Dziennikarka „National Geographic Traveler" i „Kaleidoscope". Przez wiele lat również fotoedytorka w agencjach fotograficznych i magazynach. W National-Geographic.pl pisze przede wszystkim o przyrodzie. Lubi podróże po nieoczywistych miejscach, mięso i wino.
Kraina zamków, ikon i drewnianych świątyń. To jeden z najpiękniejszych regionów Polski
Tytuł laureata prestiżowego plebiscytu „Cuda Polski 2025” dla województwa Podkarpackiego otrzymał renesansowy Zamek w Krasiczynie. To jednak nie jedyna atrakcja tego wyjątkowego regionu. Co jeszcze warto zobaczyć, zwiedzając południowo-wschodnią Polskę?
Spis treści: Cztery Baszty zamku w Krasiczynie Zamkowy ogród rodziny Sapiehów Zamek w Krasiczynie współcześnie Losy Twierdzy Przemyśl Nowe życie twierdzy Na styku wielu kultur – szlakiem Łemków, Bojków i innych mniejszości etnograficznych W środku łemkowskiej osady Jak powinno się mówić o Beksińskim? Podkarpackie ikony Rzeka San, w okolicy której położone są mury zamku w Krasiczynie, wije się wśród innych podkarpackich atrakcji, o których warto wiedzieć, planując wyjazd na południowy wschód Polski. Oprócz zapierającej dech w piersiach przyrody – warto wspomnieć choćby słynne połoniny Wetlińską i Caryńską – na Podkarpaciu odkryjemy wiele miejsc przypominających o losach tego regionu, jego mieszkańcach, narodach i burzliwej historii. Cztery Baszty zamku w Krasiczynie Z perspektywy drogi krajowej numer 28, biegnącej przez sam środek Krasiczyna, trudno dostrzec potęgę i monumentalność zamku wznoszącego się w tej miejscowości. Ogród otaczający rezydencję skutecznie uniemożliwia przypadkowym gapiom przyglądanie się fasadom budynku. Kiedy jednak pokonamy bramę wjazdową, naszym oczom ukaże się spektakularna budowla, której wygląd przywodzi na myśl skojarzenia z zamczyskami z bajek Disneya. Aby wejść przez główną bramę zamku, należy najpierw przedostać się przez most nad fosą, w której niegdyś znajdował się forteczny kanał obronny. Po wejściu na zamkowy dzieciniec naszym oczom ukażą się cztery różniące się od siebie baszty. Każda z nich powstała na przełomie XVI i XVII wieku, kiedy to mecenas sztuki i właściciel zamku, Marcin Krasicki, zdecydował się na przebudowę rezydencji w stylu renesansowo-manierystycznym. Szlachcic nadał każdej z baszt osobną nazwę, odzwierciedlającą jej przeznaczenie. W ten sposób powstały: Baszta Papieska – w której funkcjonowały komnaty dla dygnitarzy papieskich; Baszta Królewska – z komnatami na wypadek przyjazdu króla; Baszta Boska – zawierająca genialnie zachowaną kaplicę przyrównywaną do Kaplicy Zygmuntowskiej na Wawelu; Baszta Szlachecka – zwana również rycerską. Przeznaczenie nie miało jedynie symbolicznego charakteru. Zamek rzeczywiście gościł polskich władców, takich jak Zygmunt III Waza, Jan Kazimierz czy Władysław IV Waza. W baszcie papieskiej nocować miał nuncjusz papieski Cosimo de Torres, przebywający w Polsce z misją zachęcenia polskich władz do wzięcia udziału w wojnie z Turkami. Baszty połączone są attyką, która stanowi jeden z najpiękniejszych elementów zamku. Elewacja pokryta jest sgraffito – zdobieniem wytwarzanym techniką polegającą na nakładaniu na mur kilku warstw różnie zabarwionego tynku i zeskrobywaniu według wzoru warstw wierzchnich. Metoda ta tworzy spektakularny efekt. Zamkowy ogród rodziny Sapiehów Po latach, gdy zamek przechodził z rąk do rąk pomiędzy różnymi rodzinami szlacheckimi, w XIX wieku trafił w końcu do rodziny Sapiehów, która znacznie przyczyniła się do rozwoju rezydencji. To właśnie ona rozbudowała park otaczający budowlę, sadząc w nim wiele roślin, które porastają zamkowe ogrody do dziś. Spacerując po parku można natrafić na liczne egzotyczne gatunki sprowadzone przez Sapiehów, znanych z pasji do podróży. W 1939 roku, wraz z nadejściem II wojny światowej, zamek został odebrany Sapiehom, po czym trafił w ręce wojsk sowieckich. Na tamte lata przypadają mroczne czasy dla budowli, podczas których rezydencja została splądrowana, a wiele znajdujących się tam elementów wystroju już nigdy nie wróciło na swoje oryginalne miejsce. Po wojnie obiekt pełnił jeszcze funkcję m.in. siedziby technikum leśnego, aż w 1996 r. teren przejęła Agencja Rozwoju Przemysłu, która po remoncie udostępniła obiekt zwiedzającym. Zamek w Krasiczynie współcześnie Obecnie zamek jest otwarty dla turystów. Oferta zawiera odwiedzenie m.in. dziedzińca, kaplicy w Baszcie Boskiej oraz grobowca rodziny Sapiehów. Goście mogą również spacerować rozległymi ogrodami zamkowymi, odpoczywać na parkowych ławkach czy posilać się w eleganckiej restauracji. Zamek jest unikatową budowlą nie tylko w skali regionu, ale i całego kraju, a każda forma spędzania czasu w zamkowych murach przybliża nas do epoki, gdy w komnatach rezydencji gościli polscy królowie. Losy Twierdzy Przemyśl „Centrum Dowodzenia – Twierdza Przemyśl ma być wizytówką turystyczną dla całego miasta”. W takich słowach nowo powstały obiekt opisuje Anna Cichy z Przemyskiego Ośrodka Sportu i Rekreacji. Muzeum zostało otwarte w 2024 roku i ma za zadanie wprowadzić zwiedzających w realia funkcjonowania twierdzy – od jej powstania, do kapitulacji w 1915 roku. To od Centrum Dowodzenia należy zacząć swoją przygodę z systemem kilkudziesięciu fortów położonych w Przemyślu i okolicach. Fortyfikacje, których budowa rozpoczęła się w 1871 r. na wniosek cesarza Austrii Franciszka Józefa, układają się w dwa pierścienie: wewnętrzny i zewnętrzny. Pierwszy z nich początkowo okalał granice miasta, lecz wraz z rozbudową Przemyśla został wchłonięty przez miejską zabudowę. Zewnętrzny krąg natomiast okrąża podkarpackie miasto w promieniu ok. 40 km. Centrum Dowodzenia stanowi doskonałą „bazę wypadową”, w której odwiedzający zostają wyposażeni w wiedzę pomocną przy odkrywaniu kolejnych elementów przemyskich fortyfikacji. Nowe życie twierdzy Obiekt spełnia wszelkie standardy nowoczesnej placówki muzealnej. Dzięki interaktywnej ekspozycji turyści mogą zgłębić historię całej Twierdzy Przemyśl. Wystawa nie tylko opisuje dzieje tamtejszych umocnień, ale przede wszystkim podkreśla rolę ludzi, którzy przez lata tworzyli tę potężną linię obronną. W C.D. ukazane są losy wielu narodowości, które przez lata brały udział w konfliktach austriacko-rosyjskich. Świadectwem międzynarodowego znaczenia obiektu są m.in. historie węgierskich turystów, którzy traktują Twierdzę Przemyśl jak narodowy pomnik – symbol odwagi i bohaterstwa swoich rodaków. Forty, podobnie jak większość ówczesnych terenów Podkarpacia, były miejscem splotu kultur. Wśród około 131 000 żołnierzy byli Polacy, Węgrzy, Ukraińcy i wielu przedstawicieli innych narodowości. Ich historia, eksponowana w Centrum Dowodzenia, pozwala lepiej zrozumieć losy tych unikatowych w skali Europy budynków fortecznych. Na styku wielu kultur – szlakiem Łemków, Bojków i innych mniejszości etnograficznych. Opowiadając historię południowo-wschodnich ziem Polski, nie sposób pominąć wątku dotyczącego kulturowego tygla, jaki przez wieki kształtował te tereny. Doliny i góry południowego Podkarpacia zamieszkiwało wiele grup etnograficznych, różniących się od Polaków obyczajami i tradycją. Najpopularniejszą mniejszość stanowili greckokatoliccy Łemkowie, osiadli w niższych partiach współczesnego województwa podkarpackiego. Ich głównym zajęciem było rolnictwo, choć słynęli przede wszystkim z pasterstwa. Redyki – uroczyste spędy owiec z hal i pastwisk do wsi na zakończenie sezonu pasterskiego – na stałe wpisały się w bieszczadzki krajobraz. Łemkowie nie stanowili jedynej grupy etnograficznej zamieszkującej tereny tej części Karpat. Należy wspomnieć jeszcze o innych grupach karpackich „górali”, takich jak Bojkowie – zamieszkujący wyższe partie bieszczadzkich gór – lub Głuchoniemcy – potomkowie niemieckich osadników sprowadzonych na wschód w celu polepszenia infrastruktury regionu. Wszystkie te grupy przez wieki współistniały na terenach Podkarpacia, kształtując razem kulturę tego regionu. W dzisiejszym pejzażu można dostrzec liczne obiekty przypominające o czasach, gdy te ziemie stanowiły prawdziwą mozaikę kultur. W środku łemkowskiej osady Na wytyczonym w 2001 roku Szlaku Architektury Drewnianej, który obejmuje ok. 130 obiektów i podzielony jest na dziewięć tras turystycznych, odnajdziemy wiele obiektów będących pozostałościami po podkarpackiej kulturze łemkowskiej. Wśród najpopularniejszych budowli znajdują się m.in. Cerkiew św. Mikołaja w Rzepedzi czy Cerkiew Opieki Matki Bożej w Komańczy. Oprócz budynków sakralnych (zarówno kościołów jak i cerkwi), zobaczymy też zabudowę uzdrowiskową, dworki czy pałace. Wędrówka szlakiem pozwala nie tylko podziwiać dawne drewniane budowle, lecz także odkryć, jak zmieniły się ich funkcje na przestrzeni lat, np. poprzez transformacje niektórych cerkwi w kościoły rzymskokatolickie. Dla entuzjastów architektury drewnianej obowiązkowym punktem na trasie jest Muzeum Budownictwa Ludowego w Sanoku. Wchodząc do tego największego muzeum etnograficznego w Polsce, przeniesiemy się do epoki „ludów pogranicza”. W skansenie możemy spacerować po galicyjskim rynku, wejść do środka osiemnastowiecznej synagogi lub skorzystać z usług poczty z początków XX wieku… i rzeczywiście można stamtąd wysłać pocztówkę! Muzeum podzielone jest na kilka stref, z których większość odnosi się do konkretnych podkarpackich grup etnograficznych. Odwiedzający mogą więc zajrzeć do łemkowskiej wioski, wejść do bojkowskiej cerkwi lub usiąść w doliniańskiej karczmie. Wszystkie obiekty zostały wiernie odwzorowane lub „żywcem” przeniesione z różnych zakątków regionu. W skansenie zobaczymy również budowle związane z przemysłową historią regionu, takie jak tartak wodny czy sektor naftowy wyposażony w szyby. Jak powinno się mówić o Beksińskim? Obrazy wybitnego polskiego malarza Zdzisława Beksińskiego mogą budzić grozę, obrzydzenie, a nawet strach. Mogłoby się więc wydawać, że muzeum, które przecież dysponuje najpokaźniejszą kolekcją dzieł artysty, stanowić będzie coś na kształt „koszmarnego domu”. Dodatkowo wyobraźnię podkręca powszechnie znana historia rodziny Beksińskich – syn malarza Tomek popełnił samobójstwo, a sam Beksiński został zamordowany we własnym mieszkaniu w Warszawie. Czy jednak rodzinne losy powinny przysłaniać nam to, co najważniejsze w artyście – jego obrazy? Na to pytanie stara się odpowiadać Galeria Zdzisława Beksińskiego, będąca częścią bogatej kolekcji Muzeum Historycznego w Sanoku. Sanocka ekspozycja stanowi największą na świecie prezentację prac Zdzisława Beksińskiego. Spektakularna kolekcja trafiła w ręce muzeum za sprawą testamentu, w którym artysta zobowiązał się do przekazania wszystkich swoich dzieł placówce z Sanoka. W muzeum możemy zresztą zobaczyć ów dokument, który zdobi salę odwzorowującą warszawską pracownię Beksińskiego. Po wyjściu z pomieszczenia ekspozycja prowadzi do pokoju pełnego najbardziej znanych obrazów Beksińskiego. Artysta zwykł nie nazywać swoich prac, a wymienianie ich jedynie z numerologicznych tytułów niewiele mówi. Mimo to obrazy na stałe wpisały się w zarówno przeszłą, jak i współczesną popkulturę. Charakterystyczne obiekty malowane przez Beksińskiego były inspiracją dla wielu filmów (np. nominowana do nagrody Oscar „Katedra”), gier komputerowych czy komiksów. Nie będzie przesadą stwierdzenie, że współcześni artyści garściami czerpali z twórczości sanockiego malarza. Jej ponadczasowość stanowi jedną z najistotniejszych cech i doskonały powód, aby odwiedzić mury Zamku w Sanoku, w którym mieści się Muzeum Historyczne. Podkarpackie ikony Muzeum to jednak nie tylko skarbnica sztuki Beksińskiego. Dysponuje ono również „najcenniejszym w kraju zbiorem ikon” – jak z dumą przyznaje Jarosław Serafin, dyrektor Muzeum Historycznego. Kolekcja sztuki cerkiewnej zawiera ponad 1200 eksponatów, wśród których znajdują się m.in. ikony, drewniane krzyże czy szaty liturgiczne. Zbiory pochodzą z prawosławnych i greckokatolickich świątyń, które znajdowały się na terenach południowo-wschodniej Polski i Ukrainy. Eksponaty ulokowane są w zamkowych komnatach. Drewno, będące dominującym materiałem używanym przy tworzeniu przedmiotów liturgicznych, wytwarza charakterystyczny, wilgotny zapach, który zostaje z nami na długo po opuszczeniu zamku. Prawdziwą „perłę w koronie” kolekcji stanowi gotycka figura św. Pawła. Posąg mierzy 187 cm wysokości i pozbawiony jest oryginalnej polichromii. Z wielobarwnej ozdoby zachował się tylko niewielki fragment koloru na tylnej części szaty świętego. Skrawek kolorowego drewna rozbudza głód koneserów sztuki, wzdychających nad tym, jak okazale wyglądałaby figura w pełnej szacie barw. Zarówno dla Beksińskiego, jak i dla kolekcji sakralnej, którą eksponuje muzeum, warto przyjechać do tego obiektu w Sanoku. Ta mało znana atrakcja dysponuje zbiorami na europejską skalę. Należy o tym pamiętać, będąc w okolicy doliny Sanu. Źródło: Podkarpackie Travel Nasz autor Olaf Kardaszewski Absolwent Instytutu Stosowanych Nauk Społecznych na Uniwersytecie Warszawskim. Obecnie student magisterskiego kierunku Studiów Miejskich na tej samej uczelni. Interesuje się społecznymi i kulturowymi aspektami zmieniającego się świata, o czym chętnie pisze w swoich pracach. Współprowadzący projekt „Podziemna Warszawa” w National Geographic Polska. Uwielbia podróże, w trakcie których zawsze stara się obejrzeć mecz lokalnej drużyny piłkarskiej.
Wąż Eskulapa wspina się po drzewach w Polsce – niezrozumiany olbrzym budzi podziw, ale też lęk
Jeśli udało wam się osobiście trafić na węża Eskulapa, to jesteście prawdziwymi szczęściarzami – w Polsce żyje mniej niż 200 osobników tego wielkiego gada. Ostatnio do wyjątkowego spotkania doszło w okolicach Krosna, gdzie łagodny olbrzym wywołał niemałe poruszenie. Co robił na drzewie, gdzie jeszcze można go spotkać i czy należy się bać tego rzadkiego węża? Ssssssprawdźmy.
Wąż Eskulapa to płynny cień poruszający się na granicy światów – tak określają go niektórzy. Jest wyjątkowy, bo ten olbrzymi gad może osiągać nawet 2 metry długości i lubi towarzystwo ludzi. Ostatnie wyjątkowe spotkanie z dusicielem zaprezentowali przedstawiciele Regionalnej Dyrekcji Lasów Państwowych w Krośnie, co przypomniało nam wszystkim, że wielki wąż na co dzień żyje w naszym sąsiedztwie. Jak rozpoznać węża Eskulapa? Jeszcze niedawno wydawało nam się, że wąż Eskulapa zniknął z Polski na zawsze. Teraz wiemy, że Rzeczpospolita jest siedliskiem około 200 osobników tego gatunku. Kiedyś rozproszony po Roztoczu, Beskidach czy Gorcach, teraz spotykany głównie w Bieszczadach i kilku innych, niewielkich enklawach. Sto lat temu spotkanie z nim nie było niczym zaskakującym! A jest to wąż niezwykły. Przede wszystkim wyróżnia go jego rozmiar: to olbrzym dorastający nawet do 2 metrów długości, chociaż spotykane w Bieszczadach samce mają zwykle około 170 centymetrów. To największy wąż w Polsce, a także jedyny rodzimy… dusiciel. W trakcie polowania łagodny olbrzym wykorzystuje masę swojego ciała – chwyta ofiary zębami i zaciska się wokół nich. Nie ma jednak strachu: jego dietę stanowią głównie małe ssaki, ptaki, jaszczurki czy płazy, a z boa dusicielem czy anakondą ma wspólny tylko styl polowania. Tak naprawdę to krewniak zaskrońców i gniewoszy. Wąż wspinający się po drzewach Ten wielki gad to mistrz kamuflażu: nieuchwytny, cichy i świetnie stapiający się w otoczeniem. Często mijamy go bez zauważenia. A może znajdować się w naszej okolicy, bo chętnie korzysta z dobrodziejstw urbanizacji: wchodzi do budynków, szuka kryjówek, ciepła czy poluje na szczury, myszy i nornice. To jednak nie wszystko: jako jedyny z rodzimych węży z gracją wspina się na drzewa. Widok dwumetrowego gada na lokalnej roślinności może przyspieszyć bicie serca! To właśnie w takiej pozycji zaobserwowali go przedstawiciele Regionalnej Dyrekcji Lasów Państwowych w Krośnie. Swoje spotkanie udokumentowali na Facebooku. Gatunki węży zamieszkujące Polskę Od niedawna Polska stała się siedliskiem nie czterech – jak było niegdyś – a pięciu gatunków węży. Grono rozszerzył zaskroniec rybołów, czyli polujący w wodzie przybysz z południowo-wschodniej Europy. Żaden z pozostałych, czy to rodzimych, czy napływowych, nie może jednak równać się z wężem Eskulapa – na pewno pod względem rozmiarów. Warto pamiętać, że to niegroźny gad. Przy kontakcie z człowiekiem najpewniej ucieknie, a jeśli nie będzie miał gdzie, to zwinie się w kłębek, prychnie czy zasyczy. Nie zaatakuje jednak pierwszy człowieka. Nie ma też co bać się jego ugryzienia, bo rozmiar zębów pozwoli mu co najwyżej zadrapać ludzki naskórek. Od wieków łączy się go z medycyną. To właśnie jego Eskulap ma owiniętego wokół swojego kostura, a olbrzymi wąż gości na logotypach aptek czy strojach ratowników medycznych. Niestety, jego przetrwanie wciąż jest zagrożone. Postępująca urbanizacja w nawet najdzikszych regionach Polski nieustannie odbiera mu siedliska, a olbrzym odchodzi po cichu – tak samo bezszelestnie, jak się porusza. Źródło: Regionalna Dyrekcja Lasów Państwowych w Krośnie, Polskie Parki Narodowe Nasz autor Jonasz Przybył Redaktor i dziennikarz związany wcześniej m.in. z przyrodniczą gałęzią Wydawnictwa Naukowego PWN, autor wielu tekstów publicystycznych i specjalistycznych. W National Geographic skupia się głównie na tematach dotyczących środowiska naturalnego, historycznych i kulturowych. Prywatnie muzyk: gra na perkusji i na handpanie. Interesuje go historia średniowiecza oraz socjologia, szczególnie zagadnienia dotyczące funkcjonowania społeczeństw i wyzwań, jakie stawia przed nimi XXI wiek.
Zamek, o którym zapomniała Polska. Fredro pisał tu „Zemstę”?
Poziomem popularności nawet nie zbliża się do zamku Książ w Wałbrzychu czy słynnego Ogrodzieńca, mimo to zamek Kamieniec w Korczynie-Odrzykoniu potrafi zaskoczyć. Jak piszą turyści, aura tego miejsca jest „nie do podrobienia”.
Spis treści: Zamek Kamieniec i Aleksander Fredro – historia, która przetrwała upadek Rzeczypospolitej Lata PRL i kryzys lat 90. – trudna historia odbudowy zamku Kamieniec Zamek Kamieniec dziś – godziny otwarcia, bilety i opinie turystów Zamek Kamieniec w Korczynie-Odrzykoniu (województwo podkarpackie) spodoba się głównie miłośnikom dawnych ruin, legend i historii, którzy w trakcie wycieczek wolą unikać tłumów. Obiekt ten – w rankingu popularności – jest bowiem daleko w tyle za innymi turystycznymi perłami, takimi jak zamek w Malborku, Ogrodzieniec czy zamek Czocha. Zaskakuje jednak ciekawą historią i aurą tajemnicy. Zamek Kamieniec i Aleksander Fredro – historia, która przetrwała upadek Rzeczypospolitej Pierwsze wzmianki o zamku pochodzą z 1348 roku. Wówczas Kamieniec był własnością króla Kazimierza Wielkiego. Kilkadziesiąt lat później został podarowany przez Władysława Jagiełłę podkanclerzemu Klemensowi z Moskorzewa. To on rozbudował obiekt, który wkrótce stał się jego rezydencją. W kolejnych latach zamek się zmieniał, podobnie jak jego właściciele. Ostatecznie rola Kamieńca jako warowni i punktu strategicznego skończyła się w pierwszej połowie XVII w. „Podczas potopu szwedzkiego zamek poważnie ucierpiał i pomimo remontów podejmowanych przez kolejnych właścicieli, w połowie XVIII w. coraz bardziej chylił się ku upadkowi, a w 1786 roku był już zrujnowany” – czytamy na oficjalnej stronie poświęconej budowli. Przemiana zamku w ruinę symbolicznie wiązana jest z upadkiem Rzeczypospolitej. Jednocześnie coraz częściej obiekt zaczynał gościć w krainie sztuki; widok budowli pojawiał się na płótnach słynnych artystów. Jednym z nich był Jan Matejko. W 1860 roku stworzył cykl rejestrujący wygląd Odrzykonia. Warto zaznaczyć, że budowla jest także kojarzona z literaturą. W 1829 roku ówczesny kapitan armii napoleońskiej, hrabia Aleksander Fredro dzięki małżeństwu z Zofią Jabłonowską został właścicielem zamku odrzykońskiego. Lata PRL i kryzys lat 90. – trudna historia odbudowy zamku Kamieniec W okresie PRL-u rozpoczęto prace konserwatorskie obiektu. W roku 1952 zabezpieczono najbardziej zagrożone odcinki elewacji, prowadzono tam również badania archeologiczne. Z wieloetapowego projektu i planu modernizacji tylko część została wykonana. Prawdziwy kryzys nadszedł w 1990 roku, wówczas prace zostały wstrzymane decyzją wojewody. „Nastąpił trudny okres dla obiektu, faktycznie pozbawionego opieki właścicielskiej, skazanego na dewastację wandali i pseudoturystów. Zamek położony na granicy dwóch gmin: Korczyny i Wojaszówki, stał się problemem zarówno dla służb konserwatorskich, jak i władz samorządowych” – czytamy na stronie obiektu. Osiem lat później komisyjnie budowla została uznana za własność Skarbu Państwa i oddana mu w wieloletnią dzierżawę. Zamek Kamieniec dziś – godziny otwarcia, bilety i opinie turystów Obecnie tajemnicze ruiny zamku można zwiedzać codziennie w okresie od 25 kwietnia do 31 października w godz. 10:00 do 17:00. Poza sezonem obiekt jest niedostępny dla turystów indywidualnych z uwagi na trudne warunki terenowe oraz prowadzone prace konserwatorskie. Bilet wstępu umożliwiający zwiedzanie ruin zamku Kamieniec oraz interaktywnej sali tortur kosztuje 15 zł dla osoby dorosłej i 11 zł dla młodzieży szkolnej. Na miejscu organizowane są również kreatywne warsztaty dla dzieci z zakresu ceramiki. Biorąc pod uwagę opinie internautów zamieszczane w sieci, największym atutem tego miejsca jest aura tajemniczości i walory historyczne. „Kameralny zamek i piękne widoki”, „Bardzo ciekawy obiekt”, „Idealne miejsce pokazujące piękno historii i jej ulotne chwile” – czytamy w opiniach turystów. Źródło: zamekkamieniec.pl Nasza ekspertka Wiktoria Szydło Dziennikarka i miłośniczka dalekich wypraw rowerowych, okazjonalnie poetka. Z pasją pisze o ciekawych miejscach, zapomnianych szlakach oraz niestworzonych – i tych realnych – historiach.
Cuda Polski 2025 – nominacje z województwa pomorskiego i podkarpackiego
Plebiscyt Cuda Polski 2025 w pełni! Czas na kolejnych finalistów, którzy mierzą się o zaszczytny tytuł „cudu”. Tym razem poznacie reprezentantów województwa podkarpackiego i pomorskiego. Redakcja „National Geographic Traveler” przygotowała dla Was same perełki, więc wybór nie jest prosty. Liczy się każdy głos!
Cuda Polski to plebiscyt organizowany co roku przez „National Geographic Traveler”. Zwycięzców, którymi są najciekawsze, nieodkryte miejsca z każdego województwa, wyłaniają w internetowym głosowaniu czytelnicy magazynu oraz serwisu national-geographic.pl. Każde z 16 województw reprezentuje 3 kandydatów, a wybory trwają do 13 października. Dzisiaj prezentujemy kolejną szóstkę nominowanych z dwóch regionów: województwa pomorskiego i podkarpackiego. Który z nich okaże się najbardziej interesujący? Cuda Polski 2025 – nominacje z województwa pomorskiego Gospoda Mały Holender Rezerwat Przyrody „Ptasi Raj” Zatopiony Las Gospoda Mały Holender w Żelichowie Dom podcieniowy z XVIII w., który łączy tradycję Żuław z warsztatami kulinarnymi i historycznymi. Rodzina Opitzów dba tu o lokalne dziedzictwo, organizując wydarzenia inspirowane kulturą mennonitów, Prusów i osadników z Kresów. Miejsce przyciąga zarówno architekturą, jak i wyjątkową atmosferą. To kulinarno-historyczna podróż przez Żuławy. Rezerwat Ptasi Raj Położony u ujścia Wisły rezerwat chroni siedliska ptaków wodnych i błotnych. Wyznaczono tu 6 km ścieżki edukacyjnej z tablicami informacyjnymi. To idealne miejsce do obserwacji ptaków i spacerów wśród dzikiej przyrody. Bliskość Gdańska sprawia, że jest łatwo dostępny komunikacją miejską. Zatopiony Las koło Czołpina Odsłonięty przez morze starożytny las sprzed 3 tys. lat, zachowany w wodach Bałtyku. Widoczne pnie buków i dębów tworzą surrealistyczny krajobraz na plaży. To unikalne zjawisko naturalne pokazuje siłę morza i historię regionu. Może jednak zniknąć po kolejnym sztormie – warto się pospieszyć. Cuda Polski 2025 – nominacje z województwa podkarpackiego Rezerwat Prządki Cerkiew św. Paraskewy w Radrużu Zamek w Krasiczynie Rezerwat Prządki Malowniczy rezerwat w Beskidzie Niskim słynący z wysokich formacji skalnych o fantazyjnych kształtach. Skały nazwano m.in. Prządką-Matką i Zbójem Madejem, a ich powstanie tłumaczą liczne legendy. To idealne miejsce na wędrówki i podziwianie widoków. Prowadzi przez niego czarny szlak turystyczny. Cerkiew św. Paraskewy w Radrużu Jedna z najstarszych drewnianych cerkwi w Polsce, zbudowana w XVI wieku. Zachwyca autentyczną architekturą i ikonostasem. Otoczona cmentarzem i murami, tworzy wyjątkowy klimat duchowy. To cenny zabytek wpisany na listę UNESCO. Zamek w Krasiczynie Renesansowy zamek nad Sanem zachwyca sgraffitowymi zdobieniami i czterema symbolicznymi wieżami. Gościli tu królowie i możni rodów magnackich. Otoczony parkiem, stanowi perłę architektury i historii regionu. To obowiązkowy punkt dla miłośników zamków. Który z nich powinien zostać nowym „cudem”? Zapraszamy do głosowania poniżej:
Nowy rezerwat na Podkarpaciu chroni unikatową rzekę płynącą do Morza Czarnego
Na Podkarpaciu powołano nowy rezerwat przyrody – „Przełom Strwiąża”. To jeden z największych w regionie, a jego wyjątkowość wynika nie tylko z walorów przyrodniczych, lecz także z jedynej w Polsce rzeki, która nie płynie do Bałtyku.
Spis treści Wyjątkowy rezerwat na północ od Bieszczadów Historia sięgająca dóbr królewskich Obfitość chronionych gatunków roślin, zwierząt, grzybów i porostów Obszar nowego rezerwatu to ponad 437 ha, co czyni go jednym z największych na Podkarpaciu. Blisko 99% jego powierzchni znajduje się pod zarządem Lasów Państwowych, fragment koryta rzeki Strwiąż nadzorują Wody Polskie. Wyjątkowy rezerwat na północ od Bieszczadów Teren znajduje się w województwie podkarpackim, między Brzegami Dolnymi a Krościenkiem, w Górach Sanocko-Turczańskich, leżących na północ od Bieszczadów. Akt założycielski podpisano 28 lipca 2025 r. Rezerwat utworzono w ramach ogólnopolskiej inicjatywy „100 rezerwatów na 100‑lecie Lasów Państwowych”; jest to już 105. rezerwat w regionie i kolejny z szeregu powołanych w ramach tej akcji. Obejmuje malowniczy przełomowy odcinek doliny rzeki Strwiąż, który znajduje się pomiędzy szczytami Kiczery i Kuźmina i ma zaledwie ok. 200 metrów szerokości w najwęższym miejscu. Przebiega tam droga krajowa oraz linia kolejowa z czasów Austro-Węgier. Rzeka Strwiąż to unikat – to jedyna w Polsce duża rzeka, której wody nie płyną do Bałtyku, tylko do Dniestru i dalej do Morza Czarnego. Jeszcze tylko niewielki potok Mszaniec należy do zlewiska tego morza. Historia sięgająca dóbr królewskich Miejsce to ma też od lat historyczne znaczenie, bo od lat pozostawało w rękach państwowych. Były to najpierw tereny królewskie, następnie tzw. dobra kameralne cesarstwa Austro-Węgier, a w międzywojniu należały do Nadleśnictwa Berehy Dolne. Leśnicy proponowali ochronę tego obszaru już w latach 90. i od tego czasu jest wyłączony z gospodarki leśnej. Ostatecznie, po konsultacjach społecznych z NGO-sami i mieszkańcami, rezerwat objął większy teren. Obszar porastają buczyny karpackie i lasy o wysokim stopniu naturalności (typu N1), zasiedlone przez wskaźnikowe mchy i porosty. Obfitość chronionych gatunków roślin, zwierząt, grzybów i porostów W nowym rezerwacie występują liczne rzadkie i chronione gatunki flory, fauny i grzybów — w tym orlik krzykliwy i bocian czarny, dla których wyznaczono strefy ochronne. Zidentyfikowano tu aż 64 stanowiska chronionych organizmów, w tym 33 stanowiska porostów: np. puchlinki ząbkowanej i granicznika płucnika. To jedno z najważniejszych miejsc występowania ksylobiontów (organizmów żyjące na martwym drewnie) w regionie. Źródło: Regionalna Dyrekcja Ochrony Środowiska w Rzeszowie, Lasy Państwowe Nasza autorka Magdalena Rudzka Dziennikarka „National Geographic Traveler" i „Kaleidoscope". Przez wiele lat również fotoedytorka w agencjach fotograficznych i magazynach. W National-Geographic.pl pisze przede wszystkim o przyrodzie. Lubi podróże po nieoczywistych miejscach, mięso i wino.
Zapomniani Niemcy z Podkarpacia. Kim byli Głuchoniemcy?
Wpływy narodowości niemieckiej kojarzą nam się głównie z zachodnimi terenami Polski. To w miastach takich jak Wrocław czy Szczecin jesteśmy w stanie dojrzeć za sprawą architektury i urbanistyki ślady dawnych mieszkańców tych miast. Mimo, że tereny wschodniej Polski nie obfitują w niemieckie pozostałości, to i na tych terenach możemy mówić o historycznym występowaniu zachodniej mniejszości narodowej. Wszystko za sprawą Głuchoniemców – ludności, która została sprowadzona na tereny współczesnego Podkarpacia przez króla Kazimierza III Wielkiego w XIV wieku.
Spis treści: Jak Głuchoniemcy znaleźli się na terenach Królestwa Polskiego? Jak wyglądała niemiecka wieś w sercu Podkarpacia? Od odrębności do polonizacji Ślady Głuchoniemców we współczesnej Polsce Według Romana i Michała Zychów związanych z Podkarpackim Centrum Edukacji Nauczycieli w Rzeszowie nazwa „Głuchoniemcy” posiada wielowarstwową etymologię. Aby zrozumieć znaczenie określenia należy wyszczególnić trzy płaszczyzny, dzięki którym możemy zrozumieć sposób nazywania tej niemieckiej mniejszości: „Niemi” – mówiący obcym, niezrozumiałym językiem. Ludność Głuchoniemców porozumiewała się językiem niemieckim, przez co inni mieszkańcy wschodnich ziem mieli trudności ze zrozumieniem swoich sąsiadów; „Głusi” – nierozumiejący polskiego ani standardowego niemieckiego. Co ciekawe wraz z procesem polonizacji Głuchoniemców następowało zanikanie języka niemieckiego w tej grupie ludności. Język podlegał modyfikacjom, przez co Głuchoniemcy stawali się niezrozumiani również dla swoich germańskich rodaków; „Z głuszy” – osadzeni w odludnych, zalesionych rejonach. Tereny rubieży polsko-rusko-węgierskich, gdzie sprowadzona została mniejszość niemiecka uchodziły za peryferie Królestwa Polskiego. Jak Głuchoniemcy znaleźli się na terenach Królestwa Polskiego? W XIII wieku wschodnie tereny Królestwa Polskiego narażone były na regularne najazdy wojsk tatarskich. Skutkiem tej agresji było doszczętne plądrowanie oraz unicestwienie jakiejkolwiek infrastruktury znajdującej się na terenach wschodnich rubieży. Taktyka „spalonej ziemi”, polegająca na niszczeniu każdej najechanej osady doprowadziła do kompletnego wyludnienia na terenach pomiędzy Sanem, Wisłoką a Przemyślem. Nie dziwi więc, że obszar ten w dokumentach z tamtego okresu nazywany był „głuchym” lub „pustym” co spowodowane było brakiem zwartej sieci osadniczej. Aby nadać rubieżom charakter osadniczy oraz wyposażyć te tereny w infrastrukturę spójną z resztą kraju, król Kazimierz Wielki rozpoczął sprowadzanie na te tereny niemieckich kolonistów. Uchodzili oni ówcześnie za model nowoczesnego osadnika, posiadającego umiejętności organizacji życia wiejskiego. Nowi przybysze zostali głównie przeniesieni z przeludnionych terenów Saksonii, Bawarii czy Śląska. W ten sposób rozpoczęło się funkcjonowanie Głuchoniemców na ziemiach polskich, którzy mieli wnieść życie w „głuche” tereny Podkarpacia. Jak wyglądała niemiecka wieś w sercu Podkarpacia? Niemieckie realia urbanistyczne różniły się w porównaniu do rubieży polsko-rusko-węgierskich. Niemieccy kolonizatorzy rozpoczęli rozbudowę spustoszonych terenów od wykarczowania lasów i przygotowania ziemi pod uprawy. Takie działania stanowiły organizację życia wiejskiego od zupełnych podstaw. Następnie na terenach zostały wprowadzone nowoczesne metody rolnicze, takie jak używanie narzędzi żelaznych, zakładanie młynów oraz trójpolówka (dawny system uprawy roli podzielonej na trzy pola, uprawiane na przemian). Metody te znacznie podniosły jakość życia w tych rejonach oraz podniosły znaczenie ekonomiczne wyludnionych ziem. Inną innowacją było zakładanie wsi na tzw. prawie magdeburskim. Prawo to oznaczało chociażby wprowadzenie władz lokalnych wybieranych przez mieszkańców oraz ustanowienie przywilejów ekonomicznych – np. „wolnizna” czyli kilkuletnie zwolnienie z podatków i danin. Efektem tego działania było nadanie praworządności, porządku przestrzennego i wolność gospodarczej terenom rubieży. Od odrębności do polonizacji Proces niemieckiej kolonizacji miał charakter wyspowy. Oznaczało to tworzenie wielu osad wewnątrz regionu, a nie rozbudowy jednego większego ośrodka miejskiego. Niemcy żyli więc obok Polaków, a ich wsie położone były wśród istniejących wcześniej polskich domostw. Wraz z nadejściem kolejnych pokoleń kolonizatorów, ich odrębność coraz bardziej traciła na znaczeniu. W wyniku kontaktów z polskimi sąsiadami, migracji wewnętrznych, wspólnych małżeństw i życia religijnego zaczęła zanikać znajomość języka niemieckiego. Tworzenie jednej wspólnoty dbającej o dobra takie jak bezpieczeństwo regionu i rozwój gospodarczy doprowadziły ostatecznie do pełnej asymilacji Głuchoniemców. Stało się tak nie tylko przez bliskość obu grup, ale również przez brak instytucjonalnej odrębności potomków niemiecich kolonizatorów. Na terenach rubieży nie działały specjalne szkoły czy prasa, które dbałyby o wzmacnianie niemieckiej tożsamości. Doszło więc do pokojowego włączenia mniejszości niemieckiej w polskie społeczeństwo. Ślady Głuchoniemców we współczesnej Polsce Głuchoniemcy zniknęli z ziem polskich w XIX–XX wieku. Do dziś jednak możemy dostrzec ślady ich pobytu na podkarpackich terenach. Nie są one jednak tak widoczne i oczywiste jak ma to miejsce np. na Śląsku. Aby dostrzec pozostałości należy przyjrzeć się chociażby etymologii nazw występujących w rejonach Rzeszowa. Niektóre tamtejsze miasta lub wsie posiadają nazwy pochodzące z niemieckiego. Przykładem może być Łańcut – dawniej Landshut czy Frysztak – dawniej Freistadt. Niemieckie ślady językowe dostrzec można również w pewnych nazwiskach występujących na tamtych terenach. Bardziej namacalne pozostałości dostrzeżemy w poszczególnych obiektach architektury podkarpackiej. Są nimi np. cmentarze z niemieckimi inskrypcjami (chociażby cmentarz w Markowej) oraz obiekty z elementami niemieckiego stylu osadniczego (np. Kościół pw. Wniebowzięcia NMP w Haczowie). Źródło: Uniwersytet w Białymstoku
Naukowcy biją na alarm: inwazyjne gatunki obce panoszą się w Polsce. Na wolność wydostał się „biegnący bambus”, a w Sanie zaobserwowano nawet piranię
Biolodzy z Polski na łamach „Scientific Reports” ostrzegają przed „ucieczką” roślin ozdobnych do środowiska naturalnego. W pobliżu rzek na południu Polski, Magierki i Lubatówki, stwierdzono dwie groźne rośliny nie występujące naturalnie ani w Polsce, ani w Europie.
Spis treści Gatunki inwazyjne – jak się rozprzestrzeniają? „Biegnący” bambus i miskant olbrzymi: nowe groźne rośliny Świadomość na temat inwazyjnych gatunków obcych w Polsce rośnie. Jednak rośnie głównie dlatego, że co chwila odkrywamy ogromną skalę, na jaką występują w naszym kraju. Zarówno rośliny, jak i zwierzęta obce dla naszych ekosystemów potrafią mocno w nie ingerować i wypierać rodzime gatunki. Najnowsze doniesienia polskich naukowców opisane w czasopiśmie „Scientific Reports” mówią o dwóch kolejnych niebezpiecznych roślinach. Gatunki inwazyjne – jak się rozprzestrzeniają? Inwazyjne gatunki obce w Polsce i na świecie rozprzestrzeniają się przede wszystkim dzięki działalności człowieka, który świadomie lub przypadkowo przenosi je na nowe tereny. Na przykład jako rośliny ozdobne, zwierzęta hodowlane lub podczas transportu towarów. Mogą też migrować naturalnie, wykorzystując korytarze ekologiczne, takie jak rzeki czy drogi. Częste są „ucieczki” roślin ozdobnych z ogrodów do środowiska naturalnego. Tak było m.in. w przypadku niezwykle żywotnego rdestowca japońskiego. To samo dotyczy dwóch nowo stwierdzonych gatunków: bambusa Bisseta i miskanta olbrzymiego. Roślin tych jeszcze nie wpisano na listę gatunków inwazyjnych, ale naukowcy z Polski uważają że najwyższy czas to zrobić. „Biegnący” bambus i miskant olbrzymi: nowe groźne rośliny Polscy naukowcy zaobserwowali na południu Polski ogniska występowania dwóch ekspansywnych roślin. W pobliżu dwóch rzek: Magierki i Lubatówki, stwierdzono dwie rośliny nie występujące naturalnie ani w Polsce ani w Europie: bambus Bisseta i miskant olbrzymi – bardzo żywotne rośliny trzymane w ogrodach dla ozdoby. Bambus Bisseta to krewniak bambusów znanych np. z Japonii. Dobrze zimuje w Polsce i znosi mrozy, więc jest coraz popularniejszą rośliną ogrodową. Należy do rodzaju Phyllostachys, określanego jako „running bamboos” – biegnące bambusy. Rozprzestrzeniają się tak szybko, że dorobiły się takiego właśnie przydomka. Miskant olbrzymi to trawa ozdobna, dorastająca do 4 metrów wysokości. Jej sadzonki można bez trudu kupić już za 20 zł. “Istnieje pilna potrzeba podniesienia świadomości wśród ogrodników, hobbystów, sprzedawców i importerów roślin na temat zagrożeń dla środowiska wynikających z rozprzestrzeniania się roślin inwazyjnych” – piszą autorzy artykułu. Opisane rośliny mogą odrodzić się nawet z resztek wyciętych i wyrzuconych łodyg, a kłącza bambusa bez trudu przeciskają się pod ogrodzeniami. Dr hab. Aneta Bylak, hydrobiolog z Uniwersytetu Rzeszowskiego opowiada też o innych obserwacjach z Podkarpacia. W Sanie zaobserwowano niedawno rybę z rodziny piraniowatych. Zdarzają się też żółwie czerwonolice – popularne gady hodowane w domach. Do gatunków inwazyjnych w Polsce należą też m.in.: szop pracz, jenot, wizon amerykański (dawniej norka amerykańska), nawłoć kanadyjska, klon jesionolistny, a nawet orzech włoski. Źródła: Scientific Reports, Nauka w Polsce Nasza autorka Magdalena Rudzka Dziennikarka „National Geographic Traveler" i „Kaleidoscope". Przez wiele lat również fotoedytorka w agencjach fotograficznych i magazynach. W National-Geographic.pl pisze przede wszystkim o przyrodzie. Lubi podróże po nieoczywistych miejscach, mięso i wino.
Przeniósł się z Lipska na Podkarpacie. Opowiada, czego Polakom zazdroszczą Niemcy
Nigdy nie planował mieszkać w Polsce. Tak ułożyło się jego życie. Vincent Helbig w rozmowie z Łukaszem Załuskim opowiada o życiu codziennym na Podkarpaciu i o tym czego Polakom zazdroszczą Niemcy oraz mierzy się z najtrudniejszymi polskimi słowami.
Spis treści: Vincent Helbig w podcaście National Geographic Polska Najtrudniejsze polskie słowa „Jestem Niemcem i powiem Wam, jak Polacy zmienili moje życie. Postanowiłem uczyć się polskiego, aby Polaków lepiej poznać, obalać stereotypy i budować lepsze relacje między naszymi narodami. Dziś płynnie mówię po polsku, a Polska zmieniła może życie”. Tymi słowami Vincent Helbig wita obserwujących na prowadzonym przez siebie kanale „Wasz Niemiec” na Instagramie. Zebrał już tam ponad 60 tys. fanów i trudno się dziwić – niewielu Niemców w naszym kraju tak głośno mówi o tym, że więcej nas łączy niż dzieli. Vincent Helbig w podcaście National Geographic Polska – Wszystko zaczęło się od moich dziadków, którzy pochodzili z Dolnego Śląska. Przed wojną te ziemie były częścią państwa niemieckiego. Kiedy skończyła się wojna moi dziadkowie byli jeszcze dziećmi, ale świetnie pamiętali swoje rodzinne domy. Ja po maturze zdecydowałem się pojechać do Polski i odnaleźć rodzinny dom moich przodków. Przy okazji poznałem Polaków, a ja byłem bardzo pozytywnie zaskoczony ich gościnnością i serdecznością. Było czuć, że chcieli mi pomóc. Co było dla mnie szczególnie ważne, nie czułem żadnych uprzedzeń w stosunku do mnie i do Niemiec w ogóle – opowiada nam o pierwszym spotkaniu z Polską autor kanału „Wasz Niemiec”. Kiedy postanowił uczyć się polskiego, od razu zanurzył się w języku. – Język polski mnie otaczał, słuchałem muzyki, czytałem, uczyłem się przynajmniej godzinę dziennie. W końcu zapisałem się na intensywny kurs w Krakowie. Najtrudniejsze były dla mnie czasowniki. Szybko się zorientowałem, że języka polskiego nie da się nauczyć bez gramatyki”. Najtrudniejsze polskie słowa Zdaniem Vincenta najtrudniejszym polskim słowem jest „cześć”. Z tego powodu chętniej sięga po inne sposoby powitania po polsku, jak „siema”. Zgodnie z zapisami XVI-wiecznego wydania „Rocznika Krasińskich” w czasach Władysława Łokietka testem na polskość mieszkańców Krakowa było wyraźne wymówienie 4 polskich słów: „soczewica, koło, miele, młyn”. W rozmowie z Łukaszem Załuskim Vincent świetnie zdał test wymowy tych słów. Aby dowiedzieć się więcej o niemieckich stereotypach na temat Polski oraz czego dzisiejsi Niemcy mogą nam zazdrościć posłuchajcie nowego odcinka podkastu. Cała rozmowa do wysłuchania w playerze na górze strony. Odcinki naszych wideopodkastów są również dostępne na kanałach National Geographic Polska na YouTube i na Spotify. Źródło: National Geographic Polska Nasz ekspert Łukasz Załuski Redaktor naczelny „National Geographic Polska” i National-Geographic.pl. Dziennikarz podróżniczy i popularnonaukowy z 20-letnim stażem. Wcześniej odpowiedzialny m.in. za magazyny „Focus”, „Focus Historia” i „Sekrety Nauki”. Uważny obserwator zmieniającego się świata i nowych trendów podróżniczych. Inicjator projektu pierwszej naukowej rekonstrukcji wizerunków władców z dynastii Jagiellonów. Miłośnik tenisa, książek kryminalnych i europejskich stolic.
Zimowe szaleństwo na Podkarpaciu – Najlepsze stoki narciarskie regionu
Malownicze krajobrazy Bieszczadów i Beskidu Niskiego, nowoczesne wyciągi i doskonale przygotowane trasy sprawiają, że region przyciąga miłośników sportów zimowych z całego kraju. Oto przewodnik po najciekawszych stacjach narciarskich na Podkarpaciu.
Spis treści: Wańkowa – nowoczesny kompleks z widokiem na Bieszczady Ustrzyki Dolne – zimowa stolica Bieszczad Arłamów – śnieżna zabawa w sercu Pogórza Przemyskiego Gogołów.Ski – idealna opcja na krótki wypad w góry KiczeraSki – trasy dla każdego Oprócz świetnej infrastruktury, stoki narciarskie na Podkarpaciu wyróżniają się mniejszą liczbą turystów w porównaniu z popularnymi kurortami w Tatrach czy Karkonoszach. Malownicze krajobrazy, lokalne karczmy z regionalnymi przysmakami i gościnność mieszkańców tworzą tu jednak niezapomnianą atmosferę. W tym sezonie warto rozważyć zimowy odpoczynek w Podkarpackiem. Wańkowa – nowoczesny kompleks z widokiem na Bieszczady Stacja narciarska BIESZCZAD.ski Wańkowa to jedna z największych i najnowocześniejszych atrakcji zimowych w województwie podkarpackim. Główną atrakcją ośrodka jest 4-osobowa kolejka linowa o długości niemal kilometra oraz wyciągi talerzykowe i 3 ruchome chodniki. Rodziny z dziećmi docenią przedszkole narciarskie oraz profesjonalną szkółkę snowboardową. Dostępne są różne długości tras – od 250 do 1550 metrów. Daje to szerokie możliwości zarówno dla początkujących, jak i doświadczonych narciarzy. Stacja jest otwarta codziennie od godz. 9 do 20, co pozwala cieszyć się jazdą jeszcze po zachodzie słońca. Ustrzyki Dolne – zimowa stolica Bieszczad Podkarpacie to Bieszczady, a Bieszczady to m.in. Ustrzyki Dolne i tamtejsze wyciągi: Gromadzyń i Laworta Ski. Gromadzyń Położona na północnym zboczu Gromadzynia, Stacja Narciarska „Gromadzyń” góruje nad Ustrzykami Dolnymi, nieformalną zimową stolicą Podkarpacia. Stacja oferuje – czteroosobową Kolej linową o długości 720 metrów, wyciągi orczykowe o długości 700 metrów oraz wyciągi talerzykowe: 300 i 200 metrów. Na stacji znajdują się 3 trasy o długościach: 750 m z homologację „FIS” slalom, 800m oraz 900m. Różnica wzniesień wynosi 164 metry. Dodatkowo na stacji funkcjonuje najstarsza w regionie szkółka narciarska, wypożyczalnia sprzętu, serwis oraz dwa punkty gastronomiczne. Gromadzyń jest szczególnie upodobany przez rodziny z dziećmi, a to za sprawą szerokiej wyspecjalizowanej kadry instruktorskiej, która ma do dyspozycji osobny teren szkoleniowy z wyciągiem talerzykowym oraz wyciągiem taśmowym. Przy Stacji znajdują się przestronne darmowe parkingi a lokalizacja Stacji w samym mieście pozwala na swobodny dostęp do bazy noclegowej oraz atrakcji. Nowoczesny system naśnieżania powoduje, iż pomimo zmian w pogodzie Stacja otwiera sezon zazwyczaj w połowie grudnia i kończy w marcu. Laworta Ski Laworta Ski to dobre miejsce dla miłośników adrenaliny. W stacji znajduje się m.in. wyciąg krzesełkowy i trasy o długości do 1250 metrów, w tym trasę z homologacją FIS na slalom gigant. Stok jest dobrze oświetlony, sztucznie naśnieżany i ratrakowany, co zapewnia doskonałe warunki do jazdy. Dla fanów alternatywnych form zabawy przygotowano hit tego sezonu – snowtubing, czyli trasę do zjazdów na pontonach o długości 100 metrów. Arłamów – śnieżna zabawa w sercu Pogórza Przemyskiego Hotel Arłamów i pobliska stacja narciarska to opcja dla osób, które łączą narciarską frajdę z luksusowym wypoczynkiem. Długość tras wynosi od 100 do 550 metrów, co sprawia, że miejsce sprawdzi się zarówno wśród dzieci, jak i osób poszukujących spokojnej jazdy. Stacja działa codziennie, jednak godziny otwarcia zależą od dnia tygodnia – od poniedziałku do czwartku do godz. 18, a w weekendy do 20. Gogołów.Ski – idealna opcja na krótki wypad w góry Zlokalizowana w pobliżu Jasła stacja Gogołów.Ski to kameralne miejsce oferujące trasę zjazdową o długości 700 metrów. Stok jest oświetlony, naśnieżany i ratrakowany, co zapewnia komfort nawet przy trudniejszych warunkach pogodowych. Warto sprawdzić godziny funkcjonowania, ponieważ – jak informuje strona stacji – są one uzależnione od warunków atmosferycznych. KiczeraSki – trasy dla każdego Ośrodek KiczeraSki w Puławach Górnych to aż 5 tras o różnorodnym poziomie trudności – od 150 do 1200 metrów. Do dyspozycji narciarzy są 4 wyciągi, w tym jeden krzesełkowy. Wypożyczalnia sprzętu i szkółka narciarska sprawiają, że to miejsce jest przyjazne dla rodzin i grup znajomych. Źródło: National Geographic Traveler, Podkarpackie.Travel
Zamek w Łańcucie był kiedyś znany w całej Europie. Do dziś zachwyca stylem i bogactwem zbiorów
Zbudowany na zamówienie rodu Pileckich zamek w Łańcucie jest jedną z najlepiej zachowanych rezydencji magnackich w Polsce. Historia tego urokliwego miejsca sięga czasów Kazimierza Wielkiego. Ale współcześnie znany nam gmach powstał w pierwszej połowie XVII wieku w modnym wówczas stylu „palazzo in fortezza”.
Spis treści: Historia Łańcuta Zamek w Łańcucie – historia powstania Zamek w rękach Lubomirskich Magnacka siedziba Łańcut w rękach Potockich Luksusowa rezydencja Zamek w Łańcucie dziś Najbardziej znany obiekt w tym mieście to zamek w Łańcucie. Jednak sam Łańcut ma długą historię, której początki sięgają wczesnego średniowiecza. Założenie tego leżącego na pograniczu Podgórza Rzeszowskiego i Pradoliny Podkarpackiej miasta przypisuje się królowi Kazimierzowi Wielkiemu w 1349 roku. Historia Łańcuta Król ściągnął do nowego miasta niemieckich kolonistów z leżącego w Bawarii Landshut, znanego jako „strażnica kraju”. Właśnie ta nazwa została przeniesiona przez kolonistów i dostosowana fonetycznie do języka polskiego, dzięki czemu powstał „Łańcut”. Miasto było wymieniane w różnych formach: Landshut, Lanczuth (1375), Landssuth (1381), Lanchth (1384), Lanczuth (1494) oraz jeszcze jako Landshut w 1650 roku. W pobliżu Łańcuta w 1450 roku utworzono również niemiecką wieś Helwigau. Niemiecka ludność w okolicy Łańcuta zachowała swoją odrębność językową aż do pierwszej połowy XVIII wieku. Przez wieki Łańcut należał do kilku rodów, w tym Pileckich, Stadnickich, Lubomirskich i Potockich. A wraz z Łańcutem obronny pałac, który – szczęśliwie dla nas – zachował się do dziś. Zamek w Łańcucie – historia powstania Już w XV wieku, na wzgórzu w północnej części miasta wzniesiono zamek. Pierwotna konstrukcja była drewniana. Mimo to pozwalała bronić się mieszkańcom przed licznymi najazdami tatarskimi, które w XV wieku przetaczały się przez kresy. Zamek został rozbudowany przez ród Stadnickich około 1610 roku. Został znacznie powiększony oraz zyskał potężną fortyfikację w okresie przebudowy przypadającej na latach 1629–1641. Prace prowadzone były pod kierunkiem Macieja Trapoli – pochodzącego z Włoch architekta. Wsławił się on również przebudową zamku w Nowym Wiśniczu oraz zaprojektowaniem urokliwej krakowskiej Willi Decjusza. Zamek w rękach Lubomirskich Prace te zlecił i opłacił wojewody krakowski i ruski Stanisław Lubomirski. To najpotężniejszy magnat ówczesnej Polski, właściciel 18 miast, 313 wsi i 163 folwarków, obrońca Chocimia i Marszałek Trybunału Głównego Koronnego. Odkupił Łańcut od Stanisława Stadnickiego, zwanego „Diabełkiem”. Dziedzic Łańcuta z rodu Stadnickich znany był ze swojej gwałtowności, małostkowości i przede wszystkim okrucieństwa. Był zmuszony sprzedać rodzinną rezydencję Lubomirskiemu, aby mieć jak opłacić liczne grzywny za bandyckie napaści swoje, swych braci, a nawet ojca. W ten sposób pograniczna rezydencja zyskała nowych właścicieli, którzy zadbali o podkarpacką perłę. Magnacka siedziba Szczególną uwagę należy poświęcić innemu Stanisławowi Lubomirskiemu, który stał się „Panem na Łańcucie” w 1745 roku. Ten marszałek wielki koronny, uczestnik konfederacji barskiej walczący z wpływami rosyjskimi w Polsce i ceniony polityk poślubił Izabelę z Czartoryskich Lubomirską. Księżna, do której należał wówczas Pałac w Wilanowie, była znaną miłośniczką i kolekcjonerką sztuki. W czasie, gdy jej mąż angażował się w politykę, Izabella z Czartoryskich Lubomirska zleciła przebudowę zamku w Łańcucie, aby dostosować go do popularnego stylu rokoko. Przemieniła zamek w rezydencję pałacowo-parkową, współpracując z artystami takimi jak Szymon Bogumił Zug i Vincenzo Brenna. Zamek został unowocześniony i przystosowany do aktualnych potrzeb, a wnętrza wypełniono dziełami sztuki. W latach 70. XVIII wieku rozpoczęto prace nad parkiem otaczającym zamek, tworząc aleję z lip wzdłuż drogi krytej. Pod koniec XVIII wieku zamek w Łańcucie stał się jedną z najważniejszych rezydencji w Polsce. Tętniła życiem artystycznym i towarzyskim, bywali tam znani artyści i ważne osobistości. Łańcut w rękach Potockich Po śmierci księżnej Lubomirskiej w 1816 roku majątek trafił w ręce jej wnuka, Alfreda I Potockiego, który w 1830 roku ustanowił ordynację. Syn Alfreda, Alfred II Józef, nieczęsto odwiedzał Łańcut, co doprowadziło do pogorszenia stanu zamku i parku. Jednak jego następca, Roman Potocki, wraz z żoną Elżbietą, przywrócili rezydencję do dawnej świetności. W latach 1889–1911 przeprowadzono kompleksową modernizację zamku, dodając nowoczesne instalacje i przekształcając elewacje w stylu neobarokowym. Prace nad parkiem trwały od 1890 roku, a w jego sąsiedztwie utworzono Ogród Włoski i Ogród Różany. Luksusowa rezydencja Po tej modernizacji zamek w Łańcucie stał się jedną z najbardziej luksusowych rezydencji w Europie. Zamek odwiedzali liczni przedstawiciele arystokracji. Na początku XX wieku ordynacja łańcucka była jedną z największych w Polsce. W 1915 roku ordynatem został Alfred III Potocki. W latach 20. XX wieku zlecił kolejną modernizację, w tym instalację centralnego ogrzewania i stworzenie łaźni. Zamek stał się miejscem spotkań dla europejskich elit. Alfred III opuścił Łańcut w 1944 roku. Zmarł na emigracji w 1958 roku. Podczas II wojny światowej zamek nie ucierpiał. Alfred Potocki zdołał uciec na Zachód, wywożąc część zamkowych dóbr. Po wojnie zamek stał się muzeum. Oferuje zajęcia edukacyjne oraz organizuje ważne wydarzenia muzyczne, w tym Festiwal Muzyki od 1960 roku. Zamek pełni także funkcje reprezentacyjne. M.in. w 1996 roku odbyło się tu spotkanie prezydentów państw Europy Środkowej. Zamek w Łańcucie dziś Zamek w Łańcucie, jak niemal żadna z zachowanych polskich rezydencji, pokazuje magnackie życie okresu XVIII i XIX wieku. Posiada wielką salę balową, teatr dworski, galerię rzeźb i malarstwa. Do najcenniejszych dzieł sztuki należą m.in. autoportret Sofonisby Anguissoli z 1556 r. i rzeźba dłuta Antonia Canovy, przedstawiająca Henryka Lubomirskiego jako Amora. W Łańcucie znajduje się również największy w Polsce i najlepiej zachowany przykład biblioteki magnackiej. Liczy ona aż 22 tys. woluminów. Nie należy zapomnieć o powozowni z cennymi i wciąż używanymi na specjalne okazje powozami oraz o urokliwej oranżerii. Łańcucki zamek do dziś wygląda tak, jakby Stanisław i Izabela Lubomirscy mieli za chwilę powrócić w jego progi. Nasza autorka Ewelina Zambrzycka-Kościelnicka Dziennikarka i redaktorka zajmująca się tematyką popularnonaukową. Związana z magazynami portali Gazeta.pl oraz Wp.pl. Współautorka książek „Człowiek istota kosmiczna”, „Kosmiczne wyzwania” i „Odważ się robić wielkie rzeczy”.
Weekend na Podkarpaciu – co warto zobaczyć? Lista atrakcji, które nas urzekły
Planujesz weekend na Podkarpaciu, ale nadal nie wiesz, jakie miejsca warto odwiedzić? Nic nie szkodzi! Oto nasze propozycje, które (mamy nadzieję) pomogą w zaplanowaniu wycieczki po regionie.
W tym artykule: Gdzie jechać na weekend na Podkarpaciu? Schron „Marysieńka” Schron kolejowy w Stępinie Centrum Dziedzictwa Szkła w Krośnie Muzeum Przemysłu Naftowego i Gazowniczego w Bóbrce Bieszczadzka Szkoła Rzemiosła BIESZCZAD.ski Wańkowa Bieszczadzkie Drezyny Rowerowe Zamek Kamieniec w Odrzykoniu Spływ kajakiem rzeką San Cergowa Podkarpacie – informacje praktyczne Zamek z „Zemsty”, najdłuższa w Polsce i Europie Środkowo-Wschodniej tyrolka czy najstarsza na świecie kopalnia ropy naftowej. Podkarpacie, jak się okazuje, to prawdziwa kraina różnorodności, obfitująca w całą masę pięknych zabytków, obiektów historycznych i niezwykle malownicze krajobrazy. Z myślą o osobach, które planują spędzić weekend w tym najdalej wysuniętym na południe województwie Polski, przygotowaliśmy listę must see. Wybór jest naprawdę spory – oto najciekawsze propozycje! Gdzie jechać na weekend na Podkarpaciu? Weekend na Podkarpaciu z całą pewnością zaliczysz do udanych. I to niezależnie od tego, czy preferujesz aktywny wypoczynek na świeżym powietrzu, czy może zwiedzanie zabytków. Położone w południowo-wschodniej Polsce i kojarzone głównie z Bieszczadami województwo oferuje szeroki wachlarz atrakcji zarówno dla dorosłych, jak i najmłodszych. Aby nieco ułatwić zaplanowane wycieczki po regionie, wybraliśmy najciekawsze miejsca na Podkarpaciu, do których warto się wybrać w czasie jedno- lub dwudniowego wyjazdu. Co ważne, wskazane propozycje nie są od siebie bardzo oddalone, dzięki czemu z łatwością można się między nimi przemieszczać i przy okazji odkrywać uroki tej części kraju. Schron „Marysieńka” Trudno uwierzyć, że niewzbudzający żadnych podejrzeń, zwykły, biały domek jednorodzinny, na obrzeżach Rzeszowa, skrywa jedną z największych atrakcji militarnych regionu. Mowa o liczącym 400 m kw. schronie atomowym „Marysieńka”, będącym jedyną tak spektakularną pozostałością po czasach zimnej wojny. Jeden z czterech tego typu obiektów w kraju powstał w latach 1950–1960 na wypadek wybuchu wojny nuklearnej. Miał być schronieniem dla 58 osób na maksymalnie 21 dni. Aby nie wzbudzać podejrzeń okolicznych mieszkańców, ówczesne władze w budynku przy ul. Królowej Marysieńki osiedliły zobowiązaną tajemnicą państwową rodzinę. Do dziś na miejscu można podziwiać oryginalne urządzenia i wyposażenie wojskowe z tamtych lat, w tym m.in. służący do nasłuchu radiowego odbiornik OK. Grupowe zwiedzanie „Marysieńki” z przewodnikiem odbywa się w każdą niedzielę o godz. 15:00. Schron kolejowy w Stępinie Mamy jeszcze jedną gratkę dla miłośników historii. Na Podkarpaciu, pomiędzy miejscowościami Stępina i Cieszyna, znajduje się największy na świecie naziemny schron kolejowy. Liczący blisko 400 metrów długości obiekt powstał po wybuchu II wojny światowej z rozkazu Adolfa Hitlera. Wchodził w skład kompleksu schronów Kwatery Dowodzenia „Południe”. Na przestrzeni lat fortyfikacja pełniła różne funkcje. W 1944 roku mieścił się tu rosyjski szpital polowy, magazyny wojskowe, a nawet pieczarkarnia. Po tym, jak schron trafił w ręce gminy Frysztak, został on udostępniony zwiedzającym. W ramach ciekawostki dodajmy, że właśnie tutaj, w dniach 27–28 sierpnia 1941 r., doszło do spotkania Adolfa Hitlera z włoskim dyktatorem, Benito Mussolinim. Centrum Dziedzictwa Szkła w Krośnie Krośnieńskie szkło od lat cieszy się ogromną popularnością w kraju, jak i za granicą. Placówka została otwarta w 2012 roku w celu promocji szklanej historii Krosna, które nie bez powodu uznawane jest za polską stolicą szkła i światowa perłę hutnictwa. W Centrum Dziedzictwa Szkła na żywo można podziwiać i obserwować pracę hutników. Na miejscu dowiesz się, jak ręcznie formowane są szklane przedmioty oraz poznasz różnorodne techniki ich zdobienia. Oprowadzanie odbywa się z przewodnikiem, który w czasie zwiedzania niejednokrotnie zaskoczy uczestników wycieczki ciekawostkami, anegdotami i historiami na temat pracy w hucie. Chętni mogą także wziąć udział w warsztatach szklanego rzemiosła, do czego zachęcamy! Kościół „końca świata”, „Olbrzym” z Chojny i inne zachodniopomorskie ciekawostki Pomorze Zachodnie to jeden z najmniej odkrytych regionów naszego kraju. Oto 10 ciekawostek, a jednocześnie powodów do zaplanowania wakacji w najbardziej wysuniętym na zachód województwie Polski. Muzeum Przemysłu Naftowego i Gazowniczego w Bóbrce Muzeum Przemysłu Naftowego i Gazowniczego im. Ignacego Łukasiewicza w Bóbrce to pierwsza i najstarsza kopalnia ropy naftowej na świecie. Choć dla wielu z pewnością będzie to nie lada zaskoczenie, to właśnie na Podkarpaciu narodziła się epoka czarnego złota. Rok 1854 okazał się przełomowy dla regionu. Właśnie wtedy rozpoczęto prace górnicze mające na celu wydobycia oleju skalnego. Nawiązanie współpracy Karola Klobassy Zrenckiego, Tytusa Trzecieskiego i Ignacego Łukasiewicza było ważnym momentem w historii światowego przemysłu naftowego oraz wzorem dla innych tego typu przedsiębiorstw. Teren kopalni zyskał status Pomnika Historii w 2018 r. i jest jednym z ważniejszych zabytków na mapie Polski. Co zaskakujące, skansen nadal posiada aktywne studnie, z których wydobywany jest surowiec. Bieszczadzka Szkoła Rzemiosła To jedyne w swoim rodzaju interaktywne muzeum prowadzące warsztaty ginących zawodów. Obiekt znajduje się w odremontowanym budynku dawnej szkoły z początku XX wieku. Każdą wycieczkę w Bieszczadzkiej Szkole Rzemiosła rozpoczyna kilkuminutowy film, w którym dwie hologramowe postaci opowiadają o ginących zawodach i Bieszczadach z czasów, gdy mieszkali tutaj w zgodzie ze sobą Rusini, Polacy, Łemkowie i Żydzi. Kolejno odwiedzający udają się do jednej z trzech pracowni rzemieślnicznych, w których odbywają się warsztaty edukacyjne z kaligrafii i ceramiki. Chętni mogą również upiec własne poziaki, czyli podkarpackie placki na sodzie. BIESZCZAD.ski Wańkowa Pora na pełną adrenaliny atrakcję turystyczną Podkarpacia, czyli najdłuższą w Polsce i Europie Środkowo-Wschodniej tyrolkę. Dwuliniowa instalacja liczy 1350 metrów długości, a w najwyższym punkcie przebiega 48 m nad ziemią. Pokonać ją można zarówno w pozycji leżącej, jak i siedzącej. Najwięksi śmiałkowie w sprzyjających warunkach potrafią osiągnąć prędkość nawet 120 km/godz. Odwiedzający stację narciarską „BIESZCZAD.ski” w Wańkowej, na terenie której ulokowany jest zjazd tyrolkowy, mogą skorzystać także z atrakcji pobliskiego parku linowego lub spróbować swoich sił na torze tubingowym. Plebiscyt Cuda Polski 2024 rozstrzygnięty. Wybraliście najpiękniejsze miejsca w kraju Poznaliśmy wyniki plebiscytu Cuda Polski 2024. Laureatów z każdego województwa, tak jak w poprzednim roku, wyłonili czytelnicy w głosowaniu internetowym. Walka o zwycięstwo w wielu regionach... Bieszczadzkie Drezyny Rowerowe Jeśli szukasz nieco mniej ekstremalnych atrakcji, proponujemy podróż do pobliskiej miejscowości Uherce Mineralne, gdzie znajduje się największa w Polsce i jedna z największych w Europie turystyczna wypożyczalnia drezyn rowerowych. To propozycja skierowana do rodzin z dziećmi, które chcą wypocząć w przepięknych oklicznościach przyrody i cieszyć się wspólnie spędzonym czasem. Każda z bieszczadzkich drezyn mieści cztery osoby, z których dwie wprawiają kolejowy rower w ruch. Ta wyjątkowa forma aktywności to idealny przykład na to, jak można połączyć historię z nowoczesnym podejściem do rozwoju turystyki. Atrakcja z roku na rok zyskuje na popularności i przyciąga tłumy ludzi nie tylko z Polski, ale i z zagranicy. Zamek Kamieniec w Odrzykoniu „Zemsta” Aleksandra Fredry to klasyk w kanonie lektur. Ale czy widziałeś, że komedia oparta jest na historii dwóch rodzin zamieszkujących właśnie zamek w Odrzykoniu? Mocium Panie, ale nic nie szkodzi! Pierwsze wzmianki o budowli pochodzą z 1348 r., gdy znajdował się w posiadaniu Kazimierza Wielkiego. Obecnie ruiny gotyckiego zamku są dostępne dla zwiedzających. Do naszych czasów zachowały się fragmenty murów zamku górnego i średniego, portal oraz część murów obwodowych. Niech się dzieje wola nieba, ale Zamek Kamieniec w Odrzykoniu to punkt obowiązkowy wycieczki po Podkarpaciu. Ulokowany on jest na trasie szlaku czarnego, który doprowadzi nas także do rezerwatu skalnego „Prządki”. Nieprzypadkowa nazwa opiera się na legendzie o czterech prządkach zaklętych w kamienne formacje. Największa z nich mierzy blisko 20 m. Spływ kajakiem rzeką San Spacer, trekking, rower, a może kajaki? Podkarpackie krajobrazy można podziwiać na wiele sposobów, ale my szczególnie polecam ostatnią z wymienionych opcji. „San Therapy” to idealna propozycja dla miłośników aktywnego wypoczynku po jednym z najpiękniejszych szlaków wodnych w Polsce. Łączy w sobie sielankową aurę oraz malownicze tereny złożone z lasów i gór przedzielonych szerokim korytem rzeki. Błękitny San to główny tego typu szlak na Podkarpaciu, który gwarantuje niezapomniane przeżycia i jeszcze lepsze widoki. Jego początki sięgają źródeł Sanu w Zwierzyniu i wije się przez Lesko, Sanok, Przemyśl, aż do ujścia rzeki do Wisły. Zainteresowani mogą zapoznać się z ofertą firmy „Zielony Ponton”, organizującej spływy po Sanie. Cergowa Beskid Niski to synonim spokojnej atmosfery i bieszczadzkiej dzikości. Dodatkowo okraszony zachwycający krajobrazami. W niedalekiej odległości od miejscowości Dukla znajduje się Cergowa – jedna z najbardziej charakterystycznych gór Beskidu Niskiego, zwieńczona aż trzema szczytami. Na samej górze na pasjonatów pieszych wędrówek czeka 22-metrowa wieża widokowa, skąd rozpościerają się zapierające dech w piersiach widoki na doliny i pozostałe wzgórza Beskidu. Przy dobrych warunkach atmosferycznych szczęśliwcy dostrzegą nawet Tatry. Podkarpacie – informacje praktyczne Polecane obiekty noclegowe na Podkarpaciu – B&B Hotel Rzeszów Centrum; Hotel Bieszczad.SKI w Wańkowej; Osada Podróżnika w Hoczwi; Hotel Nafta Krosno; Siedlisko Janczar w Pstrągowej. W czasie podróży po regionie warto odwiedzić kultową cukiernio-kawiarnie „Słodki Domek” w Lesku (ul. Piłsudskiego 37), gdzie od lat serwują wyśmienite ciasta i desery. Największą popularnością wśród przyjezdnych cieszy się szarlotka z bitą śmietaną oraz sernik po wiedeńsku. Zwiedzaj Bieszczady i Podkarpacie z przewodnikiem – turkula.pl lub kronikapodroznika.pl. Więcej o informacji o regionie, jak i jego atrakcjach, znajdziesz na oficjalnej stronie Podkarpackiej Regionalnej Organizacji Turystycznej – podkarpackie.travel. Obserwuj National Geographic Traveler Poland na Facebooku i podziel się z nami swoją opinią. Znajdziesz nas także na Instagramie – @natgeopl. Nasz ekspert Igor Szulim Od zawsze wiedziałem, co chcę robić w życiu. Dlatego z pasji i z wykształcenia jestem dziennikarzem. W National-Geographic.pl zajmuje się tematyką podróżniczą. Szczególnie bliskie są mi kraje niemieckojęzyczne. Po godzinach najchętniej spędzam czas na korcie tenisowym. Filip Nowek Z wykształcenia dziennikarz, chociaż na co dzień zajmuje się komunikacją marketingową. Pasjonat podróżowania. Autor przewodników po europejskich krajach i ciekawostek o największych miastach świata. Prywatnie miłośnik tenisa i wypadów do kina.
Podkarpacie – ciekawostki, dzięki którym zapragniesz zwiedzić ten region. Przekonaj się!
Podkarpacie skrywa masę unikatowych atrakcji, ogrom tajemnic, a także wiele ciekawych faktów. Zebrane poniżej ciekawostki na temat regionu są tego najlepszym dowodem.
W tym artykule: Krośnieńskie szkło po królewsku Mała Kapadocja Najdłuższa tyrolka w Polsce Podkarpacki Festiwal Szarlotki Podkarpacie ma smak Beksiński projektantem autobusów Schron, w którym Hitler spotkał się z Mussolinim Polski Rockefeller Beskid Niski kolebką polskiego narciarstwa Sami swoi Podkarpacie zwykle kojarzone jest z Bieszczadami. I trudno się temu dziwić, bowiem góry te uchodzą za prawdziwą perłę turystyczną, która stanowi znaczną część całego regionu i rokrocznie przyciąga tysiące miłośników ciszy i spokoju. Aby odkryć mniej znane oblicze tej części Polski, zebraliśmy 10 fascynujących faktów i ciekawostek na temat najdalej wysuniętego na południe województwa w kraju. Nie mamy wątpliwości, że niektóre z nich zaskoczą samych mieszkańców. Krośnieńskie szkło po królewsku Krosno nie od dziś słynie z hutnictwa szkła. Tamtejsza huta jest największym, a zarazem najstarszym zakładem w województwie podkarpackim. Obiekt może poszczycić się wieloletnią tradycją, dużym uznaniem i licznymi nagrodami. Przypomnijmy, że w 2013 r. Centrum Dziedzictwa Szkła Krosno zajęło 4. miejsce w plebiscycie Travelera „7 nowych cudów Polski”. Krośnieńskie wytwory dystrybuowane są do ponad 60 państw. Co najciekawsze, listę nabywców tamtejszego szkła otwierają koronowane głowy – Elżbieta II, król Hiszpanii Juan Carlos i japoński dwór cesarski. Mała Kapadocja Okazuje się, że Krosno to nie tylko miasto szkła, ale także balonów. Co roku w maju organizowane są tu Międzynarodowe Górskie Zawody Balonowe oraz Balonowe Mistrzostwa Polski. W tym okresie nad „małym Krakowem”, jak nazywane bywa Krosno, wznosi się ponad sto balonów, które uatrakcyjniają i tak przecież piękny krajobraz Beskidu Niskiego. Niebo pełne balonów od razu przywołuje na myśl turecką Kapadocję, słynącą z podniebnych rejsów. Ponadto polecamy wybrać się do oddalonej o kilka kilometrów od Krosna restauracji Szklane Lniane, z której rozpościerają się zapierające dech w piersiach widoki na okolicę. Najdłuższa tyrolka w Polsce Teraz ciekawostka dla osób lubiących adrenalinę i doskonale czujących się w powietrzu. W bieszczadzkiej wsi Wańkowa, w gminie Olszanica, znajduje się najdłuższa w Polsce i Europie Środkowo-Wschodniej tyrolka. Dwuliniowa instalacja liczy 1350 metrów długości, a w najwyższym punkcie przebiega 48 m nad ziemią. Pokonać ją można zarówno w pozycji leżącej, jak i siedzącej. Najwięksi śmiałkowie w sprzyjających warunkach potrafią osiągnąć prędkość nawet 120 km/godz. Poza zjazdem tyrolkowym do dyspozycji odwiedzających jest także park linowy oraz tor tubingowy. Podkarpacki Festiwal Szarlotki Siedlisko Janczar w Pstrągowej stanowi obowiązkowy punkt dla każdego miłośnika słodkości, który odwiedza województwo podkarpackie. To właśnie tutaj co roku odbywa się Podkarpacki Festiwal Szarlotki, podczas którego – jak można się domyślić – wykwalifikowane jury wybiera najlepszy jabłecznik w regionie, a zdaniem wielu także w kraju. Stawka jest wysoka, bowiem zwycięski wyrób cukierniczy – oprócz wyróżnienia przyznawanego przez organizatorów – na rok trafia do menu tamtejszej restauracji. Podkarpacie ma smak Wizyta na Podkarpaciu to doskonała okazja nie tylko do odkrywania nowych szlaków turystycznych, ale i... kulinarnych. Po zasmakowaniu najlepszego jabłecznika grzechem byłoby nie spróbować także lokalnych przysmaków. Listę otwiera proziak, czyli niewielki placek przygotowywany z mąki pszennej, maślanki z dodatkiem cukru, soli i składniku obowiązkowego – sody, znanej w regionie jako prozy. Nie wolno zapominać również o fuczkach, a więc bieszczadzkich plackach z kiszonej kapusty. Kościół „końca świata”, „Olbrzym” z Chojny i inne zachodniopomorskie ciekawostki Pomorze Zachodnie to jeden z najmniej odkrytych regionów naszego kraju. Oto 10 ciekawostek, a jednocześnie powodów do zaplanowania wakacji w najbardziej wysuniętym na zachód województwie Polski. Beksiński projektantem autobusów Zdzisław Beksiński to zdecydowanie jeden z najsłynniejszych, a przede wszystkim najbardziej oryginalny polski malarz. Jego dzieła budzą powszechny zachwyt i fascynację na całym świecie. Jak się okazuje, Beksiński nie tylko malował. Projektował także autobusy dla marki Autosan. W firmie odpowiedzialny był za kreowanie wizerunku nowych prototypów oraz ich wnętrz. Jednym z pierwszych projektów był SFW-1 „Sanok”. Schron, w którym Hitler spotkał się z Mussolinim Na Podkarpaciu, pomiędzy miejscowościami Stępina i Cieszyna, znajduje się największy na świecie naziemny schron kolejowy. Liczący blisko 400 metrów długości obiekt powstał po wybuchu II wojny światowej z rozkazu Adolfa Hitlera i wchodził w skład kompleksu schronów Kwatery Dowodzenia „Południe”. To właśnie tutaj w sierpniu 1941 r. spotkali się przywódca III Rzeszy i włoski dyktator Benito Mussolini. Polski Rockefeller O Ignacym Łukasiewiczu można śmiało powiedzieć, że zmienił bieg historii i wywołał międzynarodową rewolucję technologiczną. Urodzony w 1822 r. we wsi Zaduszniki nieopodal Rzeszowa inżynier jako pierwszy człowiek na świecie przeprowadził destylację ropy naftowej. Wspólnie z Janem Zhenem zaprojektowali lampę naftową, która niebawem posłużyła do oświetlenia sali operacyjnej w lwowskim szpitalu. Łukasiewiczowi zawdzięczamy także pierwszy na świecie szyb naftowy oraz rafinerię ropy. Mówi się, że Rockefeller odwiedzał go we własnej osobie i wysyłał swoich ludzi na polskie ziemie, aby uczyli się, jak wydobywać ropę. Ponad 100 lat temu byliśmy jednym z czołowych producentów surowca, a co trzecia baryłka wydobywana poza ZSRR pochodziła z tych rejonów. I to właśnie na Podkarpaciu, a dokładniej we wsi Bóbrka, istnieje najstarsza na świecie kopalnia oleju skalnego. Dzisiaj jest Pomnikiem Historii i Muzeum, ale, co ciekawe, posiada czynne studnie, z których dalej wydobywają surowiec. 10 rzeczy, których prawdopodobnie nie wiesz o Mazurach Przygotowane przez nas ciekawostki o Mazurach z całą pewnością zaskoczą każdego i sprawią, że spojrzycie na ten niezwykle malowniczy region z zupełnie innej strony. Co warto wiedzieć o €.. Beskid Niski kolebką polskiego narciarstwa Narciarstwo w Polsce – wbrew powszechnej opinii – wcale nie narodziło się w Tatrach. Jak się okazuje, pierwsza para nart powstała w niewielkiej miejscowości Ceklinie w okolicach Jasła. Odpowiedzialny za to był Stanisław Barabasz – ceniony artysta, architekt oraz myśliwy. W 1888 r. w polowaniu przeszkadzała mu surowa zima i duża warstwa śniegu. Mając w głowie zasłyszane wcześniej historie o sowieckich „łyżwach” czy norweskich „ski”, zaczął się zastanawiać, jak ułatwić sobie myśliwskie wędrówki. Z wyobraźni Barabasza i współpracy z lokalnym kołodziejem powstały 2-metrowe narty, przytwierdzone za pomocą sznurka. Prototypy testował sam pomysłodawca, zjeżdżając w nocy na Kopcu Kościuszki. Zachęcamy do odwiedzenia Muzeum Narciarstwa w Ceklinie, aby lepiej poznać sylwetkę Stanisława Barabasza. Sami swoi Pomysł na słynną „Zemstę” Aleksandra Fredry narodził się na zamku Kamieniec w Odrzykoniu. Nie każdy wie, że autor wybitnej komedii dzięki małżeństwu z Zofią Jabłonowską w 1828 r. stał się właścicielem wspomnianej budowli. Podczas przeglądania dokumentów archiwalnych jeden z najbardziej cenionych polskich pisarzy znalazł akta procesowe poprzednich właścicieli z pierwszej połowy XVII w. Piotr Firlej i Jan Skotnicki przez wiele lat toczyli ze sobą spór, a za jego koniec uważa się ślub Mikołaja Firleja z Zofią Skotnicką. Parafrazując słynny cytat, „jeśli nie chcesz mojej zguby, krokodyla daj mi luby”, powiemy – „jeśli nie chcesz swojej zguby, zamek w Odrzykoniu odwiedź, luby”. Źródło: podkarpackie.travel Obserwuj National Geographic Traveler Poland na Facebooku i podziel się z nami swoją opinią. Znajdziesz nas także na Instagramie – @natgeopl. Nasz ekspert Igor Szulim Od zawsze wiedziałem, co chcę robić w życiu. Dlatego z pasji i z wykształcenia jestem dziennikarzem. W National-Geographic.pl zajmuje się tematyką podróżniczą. Szczególnie bliskie są mi kraje niemieckojęzyczne. Po godzinach najchętniej spędzam czas na korcie tenisowym. Filip Nowek Z wykształcenia dziennikarz, chociaż na co dzień zajmuje się komunikacją marketingową. Pasjonat podróżowania. Autor przewodników po europejskich krajach i ciekawostek o największych miastach świata. Prywatnie miłośnik tenisa i wypadów do kina.
Plebiscyt Cuda Polski 2024 rozstrzygnięty. Wybraliście najpiękniejsze miejsca w kraju
Poznaliśmy wyniki plebiscytu Cuda Polski 2024. Laureatów z każdego województwa, tak jak w poprzednim roku, wyłonili czytelnicy w głosowaniu internetowym. Walka o zwycięstwo w wielu regionach toczyła się do samego końca.
W tym artykule: Wyniki plebiscytu Cuda Polski 2024 „Cuda Polski 2024” – zwycięskie miejsca Plebiscyt Cuda Polski 2024 zakończony. O miano „nowego cudu”, tak jak w roku minionym, ubiegało 48 niezwykłych, czasem zupełnie nieznanych miejsc z całego kraju. W ich poszukiwaniu pomogły nam regionalne organizacje turystyczne, lokalni przewodnicy, a także sami mieszkańcy. Decydujący głos należał jednak do was, czytelników magazynu „National Geographic Traveler”. I ponownie nie zawiedliście. W tegorocznej edycji plebiscytu oddano łącznie rekordowe 258 tys. głosów. To najlepszy dowód na to, że wciąż uwielbiacie odkrywać nowe miejsca na turystycznej mapie Polski, co bardzo nas cieszy. – Nie mamy wątpliwości, że „Cuda Polski" to największy w naszym kraju plebiscyt, którego celem jest promowanie wciąż niedocenionych miejsc w naszym kraju. W tym roku w wydarzeniu wzięło udział jeszcze więcej osób niż rok temu. Walka była wyrównana do samego końca, a każdy z ponad 250 tys. głosów oddanych na nominowane miejsca mógł zaważyć o zwycięstwie – przyznaje Łukasz Załuski, redaktor naczelny „National Geographic Polska". I dodaje: – Warto podkreślić, że mimo iż tytuł nowych „Cudów Polski" trafi tylko do 16 miejsc, każda z nominowanych destynacji jest warta odwiedzenia. Poniżej przedstawiamy pełną listę zwycięzców plebiscytu Cuda Polski 2024. Wyniki plebiscytu Cuda Polski 2024 Dolnośląskie – Twierdza Srebrna Góra; Kujawsko-Pomorskie – Pałace w Ostromecku; Lubelskie – Chełmskie Podziemia Kredowe; Lubuskie – Park Dworski w Iłowej; Łódzkie – Centralne Muzeum Włókiennictwa z Łódzkim Parkiem Kultury Miejskiej; Małopolskie – Zamek w Muszynie; Mazowieckie – Wzgórze Tumskie w Płocku; Opolskie – Fabryka Robotów w Mosznej; Podkarpackie – Zamek w Łańcucie; Podlaskie – Prawosławny skit w Odrynkach; Pomorskie – Bory Tucholskie; Śląskie – Bielsko-Biała; Świętokrzyskie – Muzeum Archeologiczne w Wiślicy; Warmińsko-Mazurskie – Lidzbark Warmiński; Wielkopolskie – Pyzdry; Zachodniopomorskie – Darłowo. – Wielkie gratulacje dla wszystkich tegorocznych zwycięzców. Kolejny raz nasi czytelnicy wybrali 16 nowych „Cudów Polski", oddając na nie rekordową liczbę głosów. To pokazuje, jak bardzo chcemy promować i odkrywać nasz kraj. I jak bardzo jest on zróżnicowany. Na liście znalazły się bowiem miejsca naturalne, takie jak Bory Tucholskie, także te z wielką historią, jak Zamek w Łańcucie czy Twierdza Srebrna Góra, ale nie brakuje też miast, jak Pyzdry czy Lidzbark Warmiński, które z pewnością warto odwiedzić. Mam nadzieję, że „Cuda Polski 2024” staną się wyjątkowym, zaskakującym szlakiem podróżniczym – podkreśla Michał Cessanis, redaktor prowadzący „National Geographic Traveler” i ambasador plebiscytu. Zagraniczne media zachwycone „polskimi Malediwami”. Każdy może tu wypocząć za darmo „Polskie Malediwy” zostały wyróżnione przez „The Sun". Brytyjski dziennik w swojej publikacji wprost zachęca czytelników, by jeszcze w tym roku wybrali się w to niezwykle malownicze mie... „Cuda Polski 2024” – zwycięskie miejsca Twierdza Srebrna Góra (Dolnośląskie) Jest obiektem unikatowym w skali całej Europy. I to nie tylko dlatego, że jest największą górską fortyfikacją na Starym Kontynencie. Twierdza Srebrna Góra to ciekawa, wielowątkowa historia rozpięta pomiędzy XVIII wiekiem i okresem II wojny światowej, to niesamowite górskie widoki, to miejsce, w którym całe rodziny mogą wyjątkowo ciekawie spędzić czas. Twierdza Srebrna Góra / fot. mat. prasowy Pałace w Ostromecku (Kujawsko-Pomorskie) Niedaleko centrum Bydgoszczy znajduje się niezwykły zespół pałacowo-parkowy zbudowany w stylu warszawskiego rokoka. Z okien pałacu, a także z tarasu znajdującego się za budynkiem roztacza się malowniczy widok na rozciągający się poniżej ogród włoski i Wisłę wraz z jej starorzeczem. W parku odbywają się koncerty i wydarzenia kulturalne, które przyciągają rzesze Bydgoszczan. Pałac Stary w Ostromecku / fot. mat. prasowy Chełmskie Podziemia Kredowe (Lubelskie) Obiekt wyjątkowy w skali kraju i Europy. Wydobycie kredy do celów gospodarczych odbywało się tutaj od średniowiecza do XIX w. W wyniku eksploatacji złóż powstał unikatowy i tajemniczy labirynt podziemnych korytarzy, które ciągną się pod całym Starym Miastem na kilku kondygnacjach. Chełmskie Podziemia Kredowe / fot. mat. prasowy Park Dworski w Iłowej (Lubuskie) Park Dworski okalający pałac zwyciężył już w plebiscycie na najpiękniejsze i najbardziej klimatyczne zielone miejsce w Lubuskiem, zyskując aż 70% głosów internautów. W parku można podziwiać ogrody: różany, japoński i chiński oraz angielski. Ogród japoński utworzony z inicjatywy Friedricha von Hochberga był pierwszym w Europie. Stał się inspiracją do utworzenia ogrodu japońskiego we Wrocławiu. Widok na park z pałacem / fot. mat. prasowy Centralne Muzeum Włókiennictwa z Łódzkim Parkiem Kultury Miejskiej (Łódzkie) Posiada jedną z najbogatszych w świecie kolekcji współczesnej tkaniny artystycznej. Od 1972 r. cyklicznie organizuje prestiżową imprezę wystawienniczą Międzynarodowe Triennale. Muzeum multimedialne oferuje zwiedzającym możliwość wirtualnego obcowania z wybranymi eksponatami, zapoznania się z historią przemysłu włókienniczego, Białej Fabryki oraz rodziny Geyerów, która kryje wiele sekretów. Centralne Muzeum Włókiennictwa z Łódzkim Parkiem Kultury Miejskiej / fot. P. Wacławiak Zamek w Muszynie (Małopolskie) Okazałe ruiny średniowiecznego zamku przyciągają nie tylko amatorów historii. W malowniczej scenerii Beskidu Sądeckiego rozciągają się sensoryczne ogrody zmysłów. Pomimo niezwykle atrakcyjnego położenia, miejsce to zostało zaprojektowane w taki sposób, żeby mogło zapewniać niezwykle intensywne bodźce pozawzrokowe. To idealna propozycja dla osób szukających relaksu i odprężenia. Lot nad Muszyną / fot. Konrad Rogoziński / archiwum MOT Wzgórze Tumskie w Płocku (Mazowieckie) Tu zaczęła się historia miasta w X w., gdy Mieszko I wzniósł na wysokim wzgórzu nad Wisłą gród obronny. To właśnie od tego miejsca najlepiej zacząć spacer po Płocku. Centralną część Wzgórza Tumskiego zajmuje Stary Rynek z kamienicami z XVIII i XIX wieku oraz z ratuszem. Wzgórze Tumskie w Płocku / fot. UM Płock Fabryka Robotów w Mosznej (Opolskie) To dzieło jednego, niezwykle zdolnego człowieka, fana filmów science-fiction i fantasy – pana Sebastiana Kucharskiego. W muzeum można podziwiać zbudowane przez niego roboty. Przede wszystkim postaci z filmów sci-fi, z których największe dochodzą do 3,5 m wysokości i ważą niemal tonę. Fabryka Robotów w Mosznej / fot. mat. prasowy Zamek w Łańcucie (Podkarpackie) Jedna z najcenniejszych rezydencji arystokratycznych w Polsce. Zespół zamkowy słynie ze znakomitych wnętrz mieszkalnych oraz niezwykle cennej kolekcji pojazdów konnych. Liczne dzieła sztuki, pochodzące z dawnych zbiorów łańcuckich, ukazują nie tylko wspaniałość kultury i sztuki minionych epok, ale także historię rodu Lubomirskich i ich dziedzictwo. Zamek otacza stary, malowniczy park w stylu angielskim. Zamek w Łańcucie / fot. mat. prasowy Prawosławny skit w Odrynkach (Podlaskie) Skit Świętych Antoniego i Teodozjusza Pieczerskich w Odrynkach to pierwsza prawosławna pustelnia w Polsce. Miejsce wyjątkowe, chronione przez malownicze rozlewiska Narwi. Jego założycielem i opiekunem był charyzmatyczny ojciec Gabriel. W skicie odbywają się nabożeństwa. Można też spacerować po nadnarwiańskich kładkach i chłonąć spokój tego mistycznego miejsca. Prawosławny skit w Odrynkach / fot. Maciej Nowakowski Bory Tucholskie (Pomorskie) Bory Tucholskie to nazwa parku narodowego oraz popularnego wśród turystów regionu. Są jednym z największych kompleksów borów sosnowych na terenie naszego kraju, nazywanym często zielonymi płucami. Przyciągają nie tylko walorami przyrodniczymi, ale również unikatową mieszanką kultur – Borowiaków Tucholskich, Kaszubów i Kociewiaków. Bory Tucholskie / fot. mat. prasowy Bielsko-Biała (Śląskie) Nazywana „miastem splotów” Bielsko-Biała to kreatywna przestrzeń spotkań ludzi i pomysłów. W unikatowym wielobarwnym wzorze pojawiają się dwa dominujące motywy: przepleciona krętą nicią rzeki Białej historia dwóch kiedyś odrębnych miast. Ciągły ruch interferuje ze spokojem niezmiennie trwającej górskiej przyrody. „Najfajniejsze miasto w Polsce” – tak Bielsko-Białą określił Filip Springer, renomowany polski pisarz specjalizujący się w tematyce miejskiej. Bielsko-Biała / fot. Łukasz Kałwa Muzeum Archeologiczne w Wiślicy (Świętokrzyskie) Wiślica jest najbogatszym zespołem zabytkowym na Ponidziu i jednocześnie kolebką polskiej państwowości. Od czerwca 2022 roku, po czterech latach prac modernizacyjnych, Muzeum Archeologiczne jest dostępne do zwiedzania. Na na turystów czeka unikatowy podziemny szlak łączący najcenniejsze wiślickie skarby. W poznaniu historii Wiślicy pomagają m.in: cyfrowe rekonstrukcje 3D, laserowe hologramy i aplikacja VR. Wiślica z lotu ptaka / fot. mat. prasowy Lidzbark Warmiński (Warmińsko-Mazurskie) Jest nazywany Perłą Warmii (do XIX wieku był jej stolicą). Miasto dąży do tego, aby stać się uzdrowiskiem. Goście już dziś mogą korzystać ze źródeł termalnych, zażywać kąpieli w Termach Warmińskich oraz odwiedzać tężnie. W centrum miasta znajduje się średniowieczny zamek, który jest określany jako „Wawel północy” albo „perła gotyku”. Lidzbark Warmiński / fot. Adobe Stock Pyzdry (Wielkopolskie) Urokliwe małe miasteczko, które rozłożyło się na wysokim brzegu Warty. Niech was jednak nie zwiedzie jego kameralność, bo jest tu naprawdę sporo do zobaczenia i zrobienia. Pyzdry to wielka historia w małym mieście. Swego czasu było jednym z najważniejszych w Wielkopolsce. Zapisało się też na kartach historii w czasach zaborów, kiedy stało się najdalej wysuniętym na zachód miastem pod władzą rosyjskich carów. Darłowo (Zachodniopomorskie) Darłowo to urocze miasteczko nad Bałtykiem. Znane głównie z pięknych plaż i malowniczych widoków, przyciąga turystów z całego kraju i zagranicy. W centrum miasta znajduje się średniowieczny Zamek Książąt Pomorskich. To tu urodził się Eryk Pomorski, jedyny król Danii, Szwecji i Norwegii z pomorskiej dynastii Gryfitów. Darłowo oferuje również liczne możliwości aktywnego wypoczynku, takie jak sporty wodne czy piesze wycieczki po okolicznych lasach i parkach. Darłowo / fot. Shuttertock Wszystkim uczestnikom serdecznie dziękujemy za udział w konkursie, a laureatom gratulujemy! Obserwuj National Geographic Traveler Poland na Facebooku i podziel się z nami swoją opinią. Znajdziesz nas także na Instagramie – @natgeopl.
Cuda Polski 2024 – obiekty z Podkarpackiego i Podlaskiego nominowane w plebiscycie
Trwa głosowanie w plebiscycie Cuda Polski 2024. Poniżej przedstawiamy listę pochodzących z województw podkarpackiego i podlaskiego nominowanych miejsc, które w tym roku rywalizują o ten zaszczytny tytuł. Zwycięzcę z każdego regionu wyłonią internauci.
W tym artykule: Cuda Polski 2024 – nominacje z Podkarpackiego Cuda Polski 2024 – nominacje z Podlaskiego Lista zwycięzców plebiscytu Cuda Polski 2023 Głosowanie w tegorocznej edycji plebiscytu Cuda Polski oficjalnie rozpoczęte. Podobnie jak w latach minionych, także i teraz zwycięzcę z każdego województwa wyłonią czytelnicy magazynu „National Geographic Traveler” i użytkownicy serwisu national-geographic.pl. Dziś prezentujemy kolejną szóstkę nominowanych, tym razem z województw podkarpackiego i podlaskiego. Cuda Polski 2024 – nominacje z Podkarpackiego Jaśliska Dolina Sanu Zamek w Łańcucie Jaśliska Malownicza miejscowość z zachowanymi drewnianymi chatami to żywy fragment dawnej Galicji. Mikrokosmos Jaślisk od lat przyciąga filmowców. Kręcono tu m.in. „Wino truskawkowe”, „Boże ciało” i „Twarz”, a do miejscowości przylgnęło miano „polskiego Hollywood”. Oferuje unikatowy wgląd w tradycyjny sposób życia. Jaśliska to jednocześnie świetny punkt wypadowy do pieszych wędrówek po Beskidzie Niskim. Dolina Sanu San to jedna najpiękniejszych i najbardziej tajemniczych rzek w Polsce. Przecina malowniczą Dolinę Sanu. To miejsce nie tylko pełne urody przyrodniczej, ale także bogate w historię i kulturę. San meandruje przez zalesione wzgórza i urokliwe łąki, tworząc niezwykłą scenerię. Tajemnicza aura rzeki jest wzmocniona przez liczne legendy i opowieści związane z nią. Zamek w Łańcucie Jedna z najcenniejszych rezydencji arystokratycznych w Polsce. Zespół zamkowy słynie ze znakomitych wnętrz mieszkalnych oraz niezwykle cennej kolekcji pojazdów konnych. Liczne dzieła sztuki, pochodzące z dawnych zbiorów łańcuckich, ukazują nie tylko wspaniałość kultury i sztuki minionych epok, ale także historię rodu Lubomirskich i ich dziedzictwo. Zamek otacza stary, malowniczy park w stylu angielskim. Cuda Polski 2024 – nominacje z Podlaskiego Miejsce Mocy w Puszczy Białowieskiej Prawosławny skit w Odrynkach Jezioro Płaskie Miejsce Mocy w Puszczy Białowieskiej Przypuszcza się, że było to centrum kultu dawnych Słowian. Otoczone sosnami, świerkami i nietypowo uformowanymi dębami, ukryte w lesie kamienne kręgi przed laty trudno było znaleźć. Dziś do Miejsca Mocy, zwanego też „podlaskim Stonehenge”, prowadzi drogowskaz. Wskazuje kierunek każdemu, kto na własnej skórze pragnie poczuć oddziaływanie tego miejsca. Prawosławny skit w Odrynkach Skit Świętych Antoniego i Teodozjusza Pieczerskich w Odrynkach to pierwsza prawosławna pustelnia w Polsce. Miejsce wyjątkowe, chronione przez malownicze rozlewiska Narwi. Jego założycielem i opiekunem był charyzmatyczny ojciec Gabriel. W skicie odbywają się nabożeństwa, można też spacerować po nadnarwiańskich kładkach i chłonąć spokój tego mistycznego miejsca. Jezioro Płaskie Nie trzeba podróżować na koniec świata, by podziwiać niecodzienne krajobrazy. Egzotyczne widoki można odnaleźć w Puszczy Augustowskiej. Tutejsze lasy skrywają prawdziwy skarb – Jezioro Płaskie. Sfotografowane z lotu ptaka przypomina wyspę koralową na Pacyfiku. Zdjęcia jeziora biją rekordy popularności w Internecie i wzbudzają zainteresowanie turystów. Przejrzysta woda, przepiękna okolica i spokój wokół czynią je idealnym miejscem na odpoczynek. Swoich faworytów można wspierać za pośrednictwem strony national-geographic.pl/cuda-polski. Głosowanie potrwa do 5 czerwca, a laureatów tegorocznej edycji wydarzenia poznamy 10 czerwca. Wszystko w waszych rękach! Lista zwycięzców plebiscytu Cuda Polski 2023 Poniżej przedstawiamy pełną listę zwycięzców plebiscytu Cuda Polski 2023: Dolnośląskie – Miasto Bardo; Kujawsko-pomorskie – Wyspa Młyńska z Młynami Rothera; Lubelskie – Włodawa; Lubuskie – Park Książęcy Zatonie; Łódzkie – Monopolis; Małopolskie – Pustynia Błędowska; Mazowieckie – Park Nauki Torus w Ciechanowie; Opolskie – Twierdza Nysa; Podkarpackie – Muzeum Przemysłu Naftowego i Gazowniczego im. Ignacego Łukasiewicza w Bóbrce; Podlaskie – Odkrywkowa Kopalnia Kredy w Mielniku; Pomorskie – Zagroda Inicjatyw Twórczych Swołowo; Śląskie – Żelazny Szlak Rowerowy; Świętokrzyskie – Geopark Świętokrzyski; Warmińsko-Mazurskie – Gołdap; Wielkopolskie – Antidotum Airshow Leszno; Zachodniopomorskie – Ogrody Hortulus w Dobrzycy.
Najdłuższa nazwa miejscowości. Nawet nie próbuj jej wymówić, bo polegniesz
Llanfairpwllgwyngyllgogerychwyrndrobwllllantysiliogogogoch. O dziwo nie jest to – jak mogłoby się wydawać – zlepek przypadkowo wybranych liter na klawiaturze, a najdłuższa nazwa miejscowości w Europie, a może i na świecie.
W tym artykule: Najdłuższa nazwa miejscowości w Europie Jaka jest najdłuższa nazwa miejscowości na świecie? Najdłuższa nazwa miejscowości w Polsce Najdłuższa nazwa geograficzna na świecie Oparty na alfabecie łacińskim alfabet polski składa się z 32 liter (nie licząc Q, V oraz X). I choć co poniektórym – niezależnie od wieku – uszeregowanie ich w poprawnej kolejności wciąż sprawia niemały problem, to nic przy próbie wypowiedzenia najdłuższej nazwy miejscowości na świecie, podczas której można sobie połamać język. Ale właśnie na tym, co przyznają sami mieszkańcy, polega cała zabawa. Najdłuższa nazwa miejscowości w Europie Llanfairpwllgwyngyllgogerychwyrndrobwllllantysiliogogogoch to niewielka wioska w północno-zachodniej Walii, na wyspie Anglesey. Liczy aż 58 liter i uznawana jest za najdłuższą nazwę miejscowości w Europie i jedną z najdłuższych nazw geograficznych na świecie. W tłumaczeniu na język polski oznacza: „Kościół Świętej Marii nad stawem wśród białych leszczyn niedaleko wodnego wiru pod czerwoną pieczarą przy kościele św. Tysilia”. Pełna nazwa – jak podają źródła internetowe, w tym Wikipedia – składa się z poszczególnych elementów: llan (kościół, parafia), Fair (miękka mutacja Mair, tzn. św. Maria), pwll (basen, niecka), gwyn (biały), cyll (leszczyna), go ger (obok, koło, przy), y (nietłumaczone na polski, ang. the), chwyrn (zawzięty), drobwll (miękka mutacja trobwll, tzn. wir wodny, z troi (kręcić się)), llan (kościół, parafia), Tysilio (św. Tysilio), -g- (walijski wrostek spółgłoskowy), ogo (regionalna forma ogof, tzn. jaskinia), coch (czerwony). Nie trudno się domyśleć, że Llanfairpwllgwyngyllgogerychwyrndrobwllllantysiliogogogoch – z wiadomych przyczyn – od lat cieszy się niesłabnącą popularnością wśród turystów. Choć na miejscu nie ma zbyt wielu atrakcji, odwiedzający i tak chcą poczuć klimat wioski i zrobić sobie pamiątkowe zdjęcie na stacji kolejowej na tle tabliczki z nazwą miejscowości. Po sieci krążą historie, że pracownicy tamtejszych kolei oferują bilety na przewóz wyłącznie w zamian za prawidłowe wymówienie rekordowo długiej nazwy. Aczkolwiek ci, którzy nie podołają temu zadaniu, nie muszą się martwić. Mieszkańcy i przyjezdni stosują bowiem uproszczoną wersję – Llanfairpwll, a także Llanfair P. G. W ramach ciekawostki wspomnijmy, że do 2007 roku, również w Walii, istniała 68-literowa nazwa stacji kolejowej „Gorsafawddacha’idraigodanheddogleddollônpenrhynareurdraethceredigion” i oznaczała „Stacja Mawddach i jej zęby smoka na północnym szlaku wzdłuż złotej plaży Zatoki Cardigan”. Z czasem została ona jednak skrócona i obecnie nazywa się „Golf Halt”. Ten zamek po raz pierwszy w historii otwiera się na turystów. Warto się spieszyć Zamek Balmoral – ulubiona rezydencja Elżbiety II, w której monarchini spędziła ostatnie chwile swojego życia – po raz pierwszy w historii zostanie udostępniony turystom. Zobaczą go jedna... Jaka jest najdłuższa nazwa miejscowości na świecie? Jeśli uważasz, że Walijczycy postawili wysoko poprzeczkę, to jesteś w błędzie. Pod tym względem bezkonkurencyjni są Tajowie. Pełna nazwa stolicy kraju, Bangkoku, składa się ze 176 liter i brzmi następująco: „Krung Thep Mahanakhon Amon Rattanakosin Mahinthara Ayuthaya Mahadilok Phop Noppharat Ratchathani Burirom Udomratchaniwet Mahasathan Amon Piman Awatan Sathit Sakkathattiya Witsanukam Prasit”. W dosłownym przełożeniu na język polski oznacza ona: „Miasto aniołów, wielkie miasto, rezydencja świętego klejnotu Indry, niezdobyte miasto Boga, wielka stolica świata, ozdobiona dziewięcioma bezcennymi kamieniami szlachetnymi, pełne ogromnych pałaców królewskich, równającym niebiańskiemu domowi odrodzonego Boga; miasto, podarowane przez Indrę i zbudowane przez Wiszwakarmana”. Zagraniczne media zachwycone „polskimi Malediwami”. Każdy może tu wypocząć za darmo „Polskie Malediwy” zostały wyróżnione przez „The Sun". Brytyjski dziennik w swojej publikacji wprost zachęca czytelników, by jeszcze w tym roku wybrali się w to niezwykle malownicze mie... Najdłuższa nazwa miejscowości w Polsce Według danych Głównego Urzędu Statystycznego, położona w województwie podkarpackim Wólka Sokołowska k. Wólki Niedźwiedzkiej jest najdłuższą nazwą miejscowości w naszym kraju. Składa się ona z 38 liter i 43 znaków. Co ważne, w porównaniu do Llanfairpwllgwyngyllgogerychwyrndrobwllllantysiliogogogoch czy pełnej nazwy Bangkoku nie jest trudna do wypowiedzenia i zapamiętania. Do grona polskich miejscowości z najdłuższymi nazwami zaliczyć można także m.in.: Przedmieście Szczebrzeszyńskie (woj. mazowieckie; 29 liter), Leśniczówka Skarżysko Kościelne (woj. świętokrzyskie; 28 liter), Sobienie Kiełczewskie Pierwsze (woj. mazowieckie; 28 liter), Wybudowanie Skarszewy Pierwsze (woj. pomorskie; 28 liter), Warmątowice Sienkiewiczowskie (woj. dolnośląskie; 28 liter). Dodajmy, że tytuł najdłuższej jednowyrazowej nazwy miejscowości w Polsce należy do Siemieniakowszczyzny na Podlasiu. Najdłuższa nazwa geograficzna na świecie Mówiąc o najdłuższych nazwach miejscowości, nie sposób nie wspomnieć o najdłuższej jednowyrazowej nazwie geograficznej świata, czyli Tetaumatawhakatangihangakoauaotamateaurehaeaturipukapihimaungahoronukupokaiwhenuaakitanarahu. To liczące 85 metrów wzgórze w Nowej Zelandii, nieopodal miasta Porangahau, w regionu Hawke’s Bay. Określenie pochodzi z języka maoryskiego i oznacza: „Szczyt wzgórza, gdzie Tamatea, mężczyzna o wielkich kolanach, zdobywca gór, pożeracz ziemi i podróżnik grał na flecie dla swojej ukochanej”. Istnieje także nieco skrócona nazwa, która składa się „tylko” z 57 liter – Taumatawhakatangihangakoauauotamateapokaiwhenuakitanatahu. Co ciekawe, obie znajdują się w Księdze Rekordów Guinnessa. Do najdłuższych nazwa geograficznych na świecie warto zaliczyć również 45-literową nazwę jezioro położonego w Webster w amerykańskim stanie Massachusetts. Mowa o Chargoggagoggmanchauggagoggchaubunagungamaugg, znanym również jako Webster Lake. Nasz ekspert Igor Szulim Od zawsze wiedziałem, co chcę robić w życiu. Dlatego z pasji i z wykształcenia jestem dziennikarzem. W National-Geographic.pl zajmuje się tematyką podróżniczą. Szczególnie bliskie są mi kraje niemieckojęzyczne. Po godzinach najchętniej spędzam czas na korcie tenisowym.
Dlaczego San? Oto powody, dla których spędzimy weekend nad podkarpacką rzeką
Za każdym razem, gdy planujemy urlop stajemy przed tym samym dylematem. Wakacje na łonie natury? Objazd po interesujących zabytkach? A może urlop „na sportowo”? Na południu Polski znajduje się miejsce, które doskonale łączy w sobie wszystkie wspomniane aktywności. Oto kilka powodów, które sprawiły, że kolejne wakacje spędzamy w dolinie Sanu.
Coraz częściej mieszkańcy dużych miast czują, że codzienny pośpiech i mnogość bodźców źle wpływają na ich samopoczucie. Właśnie dlatego planując urlop szukają miejsc, w których dadzą radę odetchnąć i zrelaksować się na łonie dzikiej natury. View Ediplayer on the source website Plan na urlop? Dzika natura Rozglądając się za kierunkiem na kolejne wakacje, warto uważniej spojrzeć na podkarpacką dolinę Sanu. Znaleźć tu można wyjątkowe połączenie gór i rzek, które tworzą region niezwykle bogaty przyrodniczo. Najlepszym dowodem na to jest fakt, że w roku 1992 w ramach międzynarodowego programu „Człowiek i Biosfera” powstał Międzynarodowy Rezerwat Biosfery „Karpaty Wschodnie”. Jest to pierwszy taki rezerwat UNESCO, który leży na obszarze trzech krajów Polski, Słowacji i Ukrainy. Zajmuje powierzchnię 2080,89 kilometrów kwadratowych, z czego największa część leży w granicach państwa polskiego. W rezerwacie spotkać można ponad 320 gatunków ptaków, 2000 gatunków chrząszczy i 1000 gatunków motyli, a pełną gamę fauny i flory eksperci podliczają na kilkadziesiąt tysięcy gatunków roślin i zwierząt. Oznacza to, że lasy w dolinie Sanu są jednymi z najbardziej zróżnicowanych pod względem gatunkowym lasów w Europie. 4 zabytki w dolinie Sanu, które warto zaznaczyć na swojej mapie Jednak podkarpacka dolina Sanu to nie tylko niesamowita przyroda i okazja do odpoczynku od zgiełku miasta. Ta wyjątkowa okolica jest także doskonałym kierunkiem dla osób poszukujących wypoczynku skupionego wokół zabytków i edukacyjnych atrakcji. Doskonałym przykładem jest Muzeum Budownictwa Ludowego w Sanoku, czyli jedno z największych muzeów na wolnym powietrzu w Europie. Ten wyjątkowy skansen został założony w 1958 roku i może pochwalić się powierzchnią aż 38 hektarów. Muzeum to jest też doskonałym miejscem do rozszerzenia swojej wiedzy na temat kultury i tradycji regionu. Na terenie skansenu odwiedzić można sektor bojków, łemków, dolinian, pogórzan, czy rynek galicyjskiego miasteczka z replikami domów drewnianych. Na odwiedziny zdecydowanie zasługuje także Zamek w Dubiecku, który znany jest jako miejsce narodzin biskupa warmińskiego Ignacego Krasickiego, zwanego księciem poetów. Co ciekawe, na zamku urodził się także Stanisław Stadnicki, zwany „łańcuckim diabłem” ze względu na swój awanturniczy charakter. Stadnicki znany był ze swojego okrucieństwa, jednak warto podkreślić, że był też wielkim patriotą i wielokrotnie stawał do walki w obronie ojczyzny. Dzisiaj zamek pełni funkcje hotelowe i słynie ze swojej znakomitej restauracji. Będąc w dolinie Sanu warto zwiedzić także cerkiew w Uluczu, która przez wielu uznawana jest za jedną z najpiękniejszych i najładniej położonych świątyń w Polsce. Źródła historyczne podają czas powstania cerkwi jako lata 1510–1517, jednak z dawnego monastyru ocalała tylko świątynia. Zgodnie z tradycją, nabożeństwa odprawia się w niej jedynie okazjonalnie, najczęściej w święto Wniebowstąpienia Pańskiego. Z kolei Muzeum Historyczne w Sanoku z galerią Zdzisława Beksińskiego (to największa w Polsce kolekcja dzieł artysty) jest prawdziwą gratką dla miłośników sztuk wizualnych. To właśnie tutaj znaleźć można jedną z największych kolekcji sztuki cerkiewnej w Polsce, która gromadzi ponad 1200 obiektów. A dla aktywnych? Przepiękne spływy kajakowe Miłośnicy kajakarstwa podkreślają, że nic nie daje takiego poczucia wolności i możliwości obcowania z dziką naturą jak kilkudniowy spływ kajakowy, a rzeka San idealnie nadaje się do takiej aktywności. Lubiącym zaplanować wakacyjne wojaże polecamy rozpocząć spływ w Sanoku i skierować się na malowniczy szlak wodny prowadzący do Tyrawy Solnej. Odległość między punktami to niecałe 12 km, więc w zależności od doświadczenia kajakowej załogi spływ powinien zająć od 2 do 3 godzin. W kolejnym etapie staniemy przed ważną decyzją w kontekście naszej przeprawy. Na odcinku kajakowego szlaku za Tyrawą Solną znajduje się miejsce zwane „ptasim uskokiem”. To odcinek rzeki, na którym znajduje się kilka trudnych do przepłynięcia momentów i gwałtownych spadków. Jeśli nie będziecie płynąć z doświadczonymi kajakarzami, radzimy oddać kajaki w Tyrawie Solnej i wypożyczyć je ponownie w Dynowie. Po przybyciu do Dynowa, warto spędzić w nim kilka chwil, zwiedzić znajdujący się w okolicy zamek w Dubiecku i wybrać się w podróż kolejką wąskotorową Pogórzanin. Później można wypożyczyć ponownie kajak i wypłynąć na szlak prowadzący w stronę Słonnego i Krasiczyna. Cała trasa liczy 54 km, więc można podzielić ją na dwa jednodniowe etapy. Pierwszy najwygodniej zakończyć w Słonnym, a kolejnego popłynąć do Krasiczyna. Na tym odcinku oprócz pięknych widoków, zwieńczeniem trasy jest renesansowy zamek w Krasiczynie, a w nim jedne z największych w Europie dekoracji metodą sgraffito. Będąc w Krasiczynie, nie zapomnijcie odwiedzić oddalonego o 10 km Przemyśla! Mamy też dobrą wiadomość dla urlopowiczów, którzy szukają możliwości aktywnego wypoczynku, ale nie czują potrzeby samodzielnej organizacji. Już 7 czerwca startuje trzydniowy IV Ogólnopolski Spływ Kajakowy „Błękitny San”. Organizatorzy zaplanowali piękną trasę, która rozpoczynać będzie się w Temeszowie i poprowadzi przez Dynów aż do Słonnego. Co ważne, impreza nie jest tylko zorganizowanym spływem rzeką, ale na odwiedzających czeka cała masa dodatkowych atrakcji, takich jak nocny spacer z nadsańskimi duchami, kajakowa gra terenowa czy turniej siatkówki. Nie zabraknie też wspólnego śpiewania przy ognisku i regionalnych przysmaków przygotowanych przez koła gospodyń wiejskich. Wszystkie informacje na temat wydarzenia znaleźć można na stronie podkarpackie.travel. Materiał promocyjny Podkarpackiej Regionalnej Organizacji Turystycznej.
Archeolodzy badają osadę budowniczych megalitów sprzed 5,5 tys. lat. Odkryto tysiące zabytków
Fragmenty naczyń ceramicznych, narzędzia krzemienne, przęśliki i glinianą łyżkę – w sumie kilka tysięcy zabytków sprzed 5,5 tysiąca lat odkryli archeolodzy w Hnatkowicach w woj. podkarpackiem. Należała do budowniczych megalitów.
W tym artykule: Hnatkowice – bogata pradziejowa osada Kontakty z szerokim światem Trwałe osady – dobre życie W poszukiwani nekropolii Jest to fragment osady należącej do społeczności określanej przez archeologów jako kultura pucharów lejkowatych ze względu na specyficzny typ naczynia, który wykonywała. Ludność ta zajmowała się uprawą roli i hodowlą. Zasiedliła rozległe terytorium Europy, od Jutlandii po Wołyń i Podole. Społeczności te wznosiły olbrzymie grobowce megalityczne, które można dziś zobaczyć między innymi z Wietrzychowicach na Kujawach. To świadectwo postępującego rozwarstwienia społecznego. Takich megalitów odkryto w ostatnim czasie więcej, również w Wielkopolsce. Hnatkowice – bogata pradziejowa osada Miejsce do najnowszych wykopalisk udało się wytypować do badań dzięki analizie zobrazowań satelitarnych i badaniom geofizycznym. Uwagę badaczy zwrócił specyficzny kolor w obrębie jednego z pól uprawnych. Okazało się, że intuicja nie pomyliła badaczy. Na obszarze niespełna 1 ara (10 na 10 m) archeolodzy zidentyfikowali grubą warstwę akumulacyjną, w której zalegało m.in. ponad 4 tys. fragmentów naczyń ceramicznych, kilkaset wyrobów krzemiennych, przedmiotów związanych z tkactwem, a nawet fragment glinianej łyżki. – Nie natrafiliśmy na żadne pozostałości chat, bo wykop był celowo skierowany na tę konkretną warstwę, którą zaobserwowaliśmy podczas analizy zdjęć satelitarnych. Pozostałości po domostwach, jeśli w ogóle się zachowały, znajdują się zapewne na jej obrzeżach – powiedział National Geographic Polska szef badań, dr Dariusz Król z Instytutu Archeologii Uniwersytetu Rzeszowskiego. Kontakty z szerokim światem Wśród zabytków archeolodzy dojrzeli takie fragmenty naczyń ceramicznych, które wskazują na kontakty ze społecznościami z południa i wschodu. Mowa o cywilizacji trypolskiej, która zajmowała obszar dzisiejszej wschodniej Rumunii, Mołdawii i Ukrainy. Znana była z pięknie dekorowanych naczyń. Stosowano motywy wstęg, spiral, kątów czy kół wykonywanych czarną, czerwoną i białą farbą na jaskrawo czerwono-żółtym tle. – W Hnatkowicach niekoniecznie mamy importy, może chodzić o naśladownictwo. Tak czy inaczej pokazuje to, że pomiędzy tymi społecznościami dochodziło do interakcji - zapewnia dr Król Zauważył, że w obrębie innych znanych osad należących do kultury pucharów lejkowatych faktycznie znajdowano produkty pochodzące z tego kręgu kulturowego, na przykład w Gródku nad Bugiem. Trwałe osady – dobre życie Zdaniem badaczy społeczności kultury pucharów lejkowatych mocno skolonizowały również obecny obszar Podkarpacia. Zorganizowały tu stabilne, trwałe osady. Dzięki wykopaliskom być może uda się odpowiedzieć na pytanie, jak wyglądało ówczesne życie. – Właściwa archeologia nie istnieje bez kooperacji z naukami przyrodniczymi. Pobraliśmy liczne próby materii organicznej po to, aby uzyskać jak najwięcej informacji na temat kontekstów przyrodniczych i gospodarczych, w jakich funkcjonowała ta prehistoryczna społeczność – przekazał naukowiec. Ta materia organiczna to szczątki roślinne i zwierzęce, które dadzą wgląd w ówczesną gospodarkę. Dowiemy się na przykład, jakie zboża i rośliny uprawiano. Grobowce megalityczne w Wielkopolsce. Miało ich tam nie być. Naliczono ich już kilkanaście Najstarsze i największe w Polsce grobowce megalityczne znajdują się na Kujawach. Do niedawna były nieznane w Wielkopolsce. Z pomocą przyszła nowoczesna technika. Już namierzono ich tam kilka... W poszukiwani nekropolii Na terenie Podkarpacia znanych jest kilka cmentarzysk z monumentalnymi grobowcami: w Skołoszowie i w Szczytnej. Są podobne do grobowców megalitycznych z Sarnowa i Wietrzychowic na Kujawach. Do ich budowy wykorzystano jednak nie kamień a drewno. – Takich cmentarzysk było na badanych przez nas terenach z pewnością dużo więcej. Skoro odkrywamy i badamy coraz więcej trwałych osiedli, to pewne jest, że gdzieś w ich otoczeniu znajdują się pozostałości po takich monumentach – podkreślił dr Król. Archeolodzy są już na ich tropie. Prowadzą nawet wstępne badania na dwóch takich stanowiskach archeologicznych kilkanaście kilometrów na zachód od Hnatkowic. Źródło: UR. Nasz ekspert Szymon Zdziebłowski Dziennikarz naukowy, z wykształcenia archeolog śródziemnomorski. Przez wiele lat był związany z Serwisem Nauka w Polsce PAP. Opublikował m.in. dwa przewodniki turystyczne po Egipcie, a ostatnio – popularnonaukową książkę „Wielka Piramida. Tajemnice cudu starożytności” o największej egipskiej piramidzie.