National Geographic
type: channel
link: https://www.national-geographic.pl
date: 2025-12-20T11:16:09.000Z
update period: hourly
update frequency: 1
update base: 2000-01-01T12:00+00:00
items: Dla niektórych to czeskie miasto jest piękniejsze od Pragi – przyciąga fantastyczną kuchnią i wyjątkową architekturą
items: Jak zmienić wodę w wino? Nie trzeba mieć boskich mocy – odkryli to już starożytni
items: Licząca 400 milionów lat ziemska roślina potrafi wytwarzać „kosmiczną” wodę
items: Aplikacja Ratunek – trzy kliknięcia, które mogą uratować życie nad wodą
items: Ocean na północnej półkuli Marsa? Na to wskazują dowody geologiczne
items: Dlaczego woda jest niebieska? Powszechne wytłumaczenie to mit
items: Planetoida zdradza tajemnice pochodzenia oceanów na Ziemi. Zbadano kosmiczne próbki
items: Jak ginie woda w Klimkówce. Historia sztucznego jeziora, które znika na naszych oczach
items: Loughareema w Irlandii Północnej: poznajcie tajemnicze znikające jezioro, które wciąż nie do końca rozumiemy
items: Tych napojów unikaj w podróży. Sprawdź, czego lepiej nie pić na wakacjach
items: Efekt Mpemby to przeczące intuicji zjawisko. Do dziś wzbudza wiele kontrowersji
items: Rekordowo niski stan Wisły. Hydrolog wskazuje często pomijaną przyczynę
items: Nie potrzebuje wody, by żyć. Oto zwierzę, które oszukało prawa natury
items: Czy naprawdę musisz pić 8 szklanek wody? Dr Dana Cohen mówi, co działa lepiej
items: To jedno morze w Europie ryczy, jakby krzyczało. Nikt nie ufa jego falom
items: Naukowcom udało się uzyskać wodę i tlen z księżycowego regolitu. Użyli tylko światła słonecznego
items: Napoje ze szklanych butelek zawierają więcej mikroplastiku, niż z plastikowych. Jak to możliwe?
items: Wodociąg sprzed dwóch tysięcy lat. Niezwykłe odkrycie pod powierzchnią miasta
items: NASA odkryła rekordowo wysoki wzrost poziomu mórz i oceanów. Jaka jest tego przyczyna?
items: Zbiornik Racibórz Dolny. Zachwycił mieszkańców południowej Polski i zadziwił archeologów
items: Święte miasto Mezopotamii zdradza tajemnice. Setki kilometrów kanałów
items: Woda pojawiła się znacznie wcześniej, niż przypuszczaliśmy. To wynik śmierci pierwszych gwiazd
items: Biała tęcza to piękne, ale rzadkie zjawisko. Pojawia się również w Polsce
items: Fizycy znaleźli sposób na idealnie ugotowane jajko. Jeśli masz pół godziny, możesz go wypróbować
items: Gorąca woda na zimnym Marsie? Meteoryt Black Beauty zdradza nowe informacje sprzed 4,5 mld lat

Dla niektórych to czeskie miasto jest piękniejsze od Pragi – przyciąga fantastyczną kuchnią i wyjątkową architekturą
type: item
date: 2025-12-20T11:15:24.000Z
creator: Łukasz Załuski
subject: Kierunki
subject: Traveler
subject: czechy
subject: uzdrowisko
subject: woda
subject: Zdrowie
description: Karlowe Wary, Mariańskie Łaźnie i Franciszkowe Łaźnie tworzą razem jeden z najciekawszych regionów uzdrowiskowych w Europie. Zobacz, co warto w nich zobaczyć i czego spróbować.
encoded: Spis treści: Gorące źródła, cesarz i legenda. Dlaczego warto zacząć od Karlowych Warów? Kolumnady i źródła w Karlowych Warach – gdzie zacząć spacer? Nie tylko źródła. Co jeszcze warto zobaczyć w Karlowych Warach? Zamki i tajemnice między uzdrowiskami. Loket i relikwiarz, który zniknął na dekady Mariańskie Łaźnie – cisza, arystokracja i śpiewająca fontanna w tle Franciszkowe Łaźnie – uzdrowisko, które naprawdę leczy i wycisza Jak zaplanować wyjazd do czeskich uzdrowisk? Transport, noclegi i najlepszy czas na podróż Choć uzdrowiska w zachodnich Czechach kojarzą się głównie z kuracjuszami popijającymi wodę z porcelanowych kubków, kryją w sobie znacznie więcej niż tylko źródła termalne. Karlowe Wary, Mariańskie Łaźnie i Franciszkowe Łaźnie to miejsca o bogatej historii, wyjątkowej architekturze i unikatowym rytmie życia. Od gejzerów i kolumnad, przez średniowieczne zamki, aż po ziołowe likiery i zupy z jajkiem – ten region łączy tradycję z lokalnym kolorytem w sposób, który trudno znaleźć gdziekolwiek indziej. Gorące źródła, cesarz i legenda. Dlaczego warto zacząć od Karlowych Warów? Do Karlowych Warów wjeżdżam wczesnym rankiem, kiedy na dolinę Tepli wciąż jeszcze pada cień, a źródlana para unosząca się nad kolumnadami wygląda jak naturalne przedłużenie rzeki. Trudno znaleźć w Europie miasto, w którym gorąca woda byłaby tak dosłownie wpisana w urbanistykę. Tutaj wszystko zaczyna się od źródeł – jest ich kilkanaście, różnią się temperaturą i składem mineralnym, a każde ma własną historię, nazwę i wiernych bywalców. Najstarsza z lokalnych legend mówi o Karolu IV (ten od Mostu Karola w Pradze), który podczas polowania miał odkryć gorące źródło bijące spod ziemi. Fakt, że cesarz rzymski i król Czech rzeczywiście bywał w tej okolicy, jest dobrze udokumentowany. To on nadał osadzie rangę miasta królewskiego w XIV wieku, a także nazwę – Karlovy Vary, czyli „wrzące źródła Karola”, która przetrwała do dziś. Od tamtej pory woda stała się walutą, kapitałem i znakiem rozpoznawczym …

Karlowe-Wary-5f5be15.jpg
width: 2813
height: 1875

Jak zmienić wodę w wino? Nie trzeba mieć boskich mocy – odkryli to już starożytni
type: item
date: 2025-11-29T13:28:15.000Z
creator: Jonasz Przybył
subject: Historia
subject: Nauka
subject: alkohole
subject: starożytność
subject: wino
subject: woda
description: To zdumiewające, jak zdeterminowani i innowacyjni potrafili być nasi przodkowie. Naukowcy udowodnili, że jednym z ich „wynalazków” było wino z rodzynek, do którego produkcji w kreatywny sposób wykorzystywali specyficzne drożdże… nie mając nawet pojęcia o ich istnieniu. A teraz my możemy się od nich uczyć. Oczywiście wyłącznie z ciekawości i w imię nauki.
encoded: Naukowcy z Kioto dokonali zaskakującego odkrycia: wystarczy zalać wodą naturalnie suszone na słońcu – to ważne – rodzynki, by powstało wino. Badania ujawniły zapomniany, starożytny sposób fermentacji. Fermentacja rodzynek zapomnianym sposobem na wino Zespół badaczy z Uniwersytetu w Kioto pod kierownictwem Wataru Hashimoto odkrył niezwykłe zjawisko: po zalaniu suszonych na słońcu rodzynek rozpoczyna się spontaniczna fermentacja prowadząca do powstania wina. Naukowcy podkreślają, że proces ten zachodzi bez udziału sztucznie dodanych drożdży, a za fermentację odpowiedzialne są naturalnie występujące na powierzchni rodzynek drożdże Saccharomyces cerevisiae. To właśnie one naprowadziły badaczy na odpowiedni trop. Chociaż współczesne winnice często wykorzystują hodowlane szczepy S. cerevisiae, to te same z siebie bardzo rzadko kolonizują skórki winogron. Inaczej sprawa się ma po naturalnym wysuszeniu owoców na słońcu, co z jakiegoś powodu „przyciąga” organizmy konieczne do produkcji alkoholu. To podważa zasadność wykorzystywania świeżych winogron do fermentacji alkoholowej w starożytności. Dlaczego tylko rodzynki suszone na słońcu produkują alkohol? W toku eksperymentu przeprowadzonego w Kioto badacze porównali efekty fermentacji w zależności od sposobu suszenia winogron. Rodzynki przygotowywano z winogron suszonych przez 28 dni na trzy sposoby: w inkubatorze, na słońcu oraz metodą mieszaną (częściowo w inkubatorze i częściowo na słońcu). Następnie każdą z trzech wersji rodzynek zanurzono w jałowej wodzie w stosunku 25% wagi i przechowywano przez 14 dni w temperaturze pokojowej. Rezultaty? Tylko próbki rodzynek suszonych na słońcu w pełni sfermentowały i zawierały znacznie wyższe stężenia etanolu niż pozostałe. Dodatkowo wszystkie trzy próbki z suszenia słonecznego doprowadziły do produkcji wina. Dla porównania, jedynie jedna próbka z suszenia inkubatorowego i dwie z metody mieszanej uległy częściowej fermentacji. Jak sprawdza się zdolność rodzynek do tworzenia wina? Anal…

shutterstock2526154201-aa7ee18.jpg
width: 5175
height: 3737

Licząca 400 milionów lat ziemska roślina potrafi wytwarzać „kosmiczną” wodę
type: item
date: 2025-11-18T10:05:05.000Z
creator: Ewelina Zambrzycka-Kościelnicka
subject: Przyroda
subject: chemia
subject: rośliny
subject: tlen
subject: woda
description: Equisetum laevigatum to wyrastająca współcześnie do nawet półtora metra wysokości roślina z rodziny skrzypów. Analizujący ją amerykańscy badacze zauważyli, że jest ona naturalnym destylatorem, generującym wzorce izotopowe uznawane dotąd za niemożliwe do uzyskania na Ziemi w sposób naturalny. Przefiltrowana przez skrzyp woda najbardziej przypomina... tę pochodzącą z meteorytów.
encoded: – To metrowej wysokości cylinder z milionem równomiernie rozmieszczonych otworów, prawdziwy cud inżynieryjny. Nie dałoby się stworzyć czegoś takiego w laboratorium – mówi o Equisetum laevigatum, czyli skrzypie gładkim prof. Zachary Sharp z Wydziału Nauk o Ziemi i Planetach Uniwersytetu Nowego Meksyku w USA. Prof. Sharp jest głównym autorem badania opublikowanego niedawno na łamach „Proceedings of the National Academy of Sciences”, jednego z najbardziej prestiżowych i najczęściej cytowanych czasopism naukowych na świecie. W artykule „Extreme triple oxygen isotope fractionation in Equisetum” grupa badaczy pod jego przewodnictwem opisuje skrzypy – rośliny o pustych łodygach, istniejące na Ziemi od ponad 400 mln lat. Badacze odkryli, że woda przemieszczająca się przez te rośliny ulega naturalnej filtracji tak intensywnej, iż jej sygnatury izotopowe zaczynają przypominać te obserwowane w meteorytach i innych pozaziemskich materiałach. Naturalny destylator z Rio Grande Izotopy tlenu pełnią funkcję „znaczników” pozwalających ustalić źródła wody, procesy transpiracji oraz właściwości wilgoci atmosferycznej. Cięższe izotopy są rzadkie, co utrudnia przewidywanie zmian ich proporcji w rzeczywistych warunkach środowiskowych. Chcąc zbadać ten proces, zespół Sharpa zebrał skrzypy gładkie rosnące wzdłuż Rio Grande w Nowym Meksyku. Śledzono zmiany wartości izotopowych od dolnych części łodyg do ich szczytów. Najwyższe próbki wykazały ekstremalne wartości, które wcześniej wydawały się wykraczać poza jakikolwiek znany ziemski zakres. Autorzy badania wyjaśniają, że skrzypy działają jak naturalne wieże destylacyjne, wytwarzając niezwykle nietypowe sygnatury izotopowe tlenu – bardziej ekstremalne niż jakiekolwiek dotąd zarejestrowane na Ziemi, czasem przypominające wodę z meteorytów. – Gdybym znalazł próbkę takiej wody poza skrzypem, powiedziałbym, że pochodzi z meteorytu – stwierdził Sharp. 400 milionów lat zmian ziemskiego klimatu Ale odkrycie nie jest tylko ciekawostką. Przede wszyst…

skrzyp-filtruje-wode-513698b.jpg
width: 1802
height: 1200

Aplikacja Ratunek – trzy kliknięcia, które mogą uratować życie nad wodą
type: item
creator: Hanna Zakrzewska
subject: Lifestyle
subject: Współpraca reklamowa
subject: bezpieczeństwo
subject: ratownictwo
subject: woda
description: Plażowanie, rejsy po jeziorach, spływy kajakowe rzekami – wakacje nad wodą kuszą spokojem i perspektywą obcowania z naturą, ale mogą być też zdradliwe. A kiedy sekundy decydują o życiu, liczy się szybka reakcja. Taką właśnie gwarantuje aplikacja Ratunek, stworzona przez służby ratunkowe i markę Plus.
encoded: Promienie słońca tańczą na tafli jeziora, dzieci chlapią się w płytkiej wodzie, a odgłos pluskania miesza się z szumem trzcin. To sceneria, którą zna każdy, kto choć raz spędził wakacje nad wodą. Z jednej strony błogi relaks, z drugiej – potrzeba zachowania czujności. Bo wystarczy chwila nieuwagi, by beztroska zamieniła się w dramat. View oEmbed on the source website Statystyki nie pozostawiają złudzeń – co piąty Polak doświadczył sytuacji, w której konieczna była pomoc ratowników nad wodą, a aż 35% było świadkami takich zdarzeń. Choć nie sposób przewidzieć wszystkiego, technologia może dziś uratować życie. W takich momentach niezastąpionym wsparciem okazuje się aplikacja Ratunek – praktyczne narzędzie, które szybko i precyzyjnie pozwala wezwać pomoc nad wodą. Gdy woda staje się zagrożeniem Wakacyjny wypoczynek najczęściej kojarzy się z wodą. Z badań przeprowadzonych przez Plusa wynika, że aż 82% Polaków wybiera na urlop właśnie plaże, jeziora i inne zbiorniki wodne. Nie dziwi więc, że to właśnie tam najczęściej dochodzi do wypadków. Pływanie w rzekach o nieprzewidywalnym nurcie, kąpiele w nieoznaczonych miejscach czy przecenienie własnych możliwości mogą skończyć się dramatycznie. W takich chwilach naprawdę liczy się każda sekunda. Problem w tym, że wielu wypoczywających nie zna lokalizacji, nie potrafi dokładnie określić miejsca pobytu albo sięga po telefon dopiero wtedy, gdy sytuacja jest już krytyczna. Wówczas ratownicy Wodnego Ochotniczego Pogotowia Ratunkowego mają bardzo ograniczone możliwości szybkiej reakcji. Aplikacja Ratunek – trzy kliknięcia, które mogą ocalić życie Aplikacja Ratunek powstała z myślą o sytuacjach kryzysowych, w których tradycyjne sposoby kontaktu zawodzą. Została stworzona przez Plusa we współpracy ze służbami ratowniczymi, w tym WOPR. Jej głównym zadaniem jest umożliwienie wezwania pomocy w maksymalnie uproszczony sposób – wystarczą trzy kliknięcia, by ratownicy otrzymali sygnał SOS. Największą zaletą aplikacji jest przesyłanie precyzyj…

WOPRAntekteam6-f4af537.jpg
width: 6953
height: 4638

Ocean na północnej półkuli Marsa? Na to wskazują dowody geologiczne
type: item
date: 2025-10-01T12:57:48.000Z
creator: Jonasz Przybył
subject: Kosmos
subject: kosmos
subject: mars
subject: oceany
subject: woda
subject: życie
description: Od jakiegoś czasu naukowcy są zgodni, że po Marsie płynęła woda. Wiemy, że Czerwoną Planetę przecinały liczne rzeki, ale czy znajdował się na niej także… ocean? Nowe badania wskazują, że północna półkula Marsa pokryta była przez olbrzymi zbiornik wodny. Czy to wstęp do odnalezienia form życia?
encoded: Nowe badania przeprowadzone na Uniwersytecie Arkansas przyniosły mocne dowody na istnienie oceanu na północnej półkuli Marsa. Obecność dużego zbiornika wody znacznie zwiększa prawdopodobieństwo odnalezienia życia na Czerwonej Planecie. Czy na Marsie jest woda? Chociaż Mars wydaje się całkowicie wyschnięty, to odnaleziono na nim wodę – jest po prostu dobrze ukryta i zwykle pozostaje pod postacią lodu ukrytego albo głęboko pod powierzchnią planety, albo w pozostałych po wulkanach kalderach wysoko nad ziemią. Badacze odkrywają jednak coraz więcej dowodów na to, że kiedyś woda płynęła po powierzchni planety. Analiza geologiczna wskazuje na rozliczne koryta rzek, a naukowcy porównują ich koryta ze skałami rzecznymi pozostałymi po ciekach, które płynęły po Ziemi miliony lat temu. – Nie znamy żadnych form życia na Ziemi ani nigdzie indziej we Wszechświecie, które nie wymagałyby ciekłej wody. Im więcej ciekłej wody mamy na Marsie, tym bardziej prawdopodobne jest istnienie życia – opowiada Cory Hughes, doktorant nauk o ziemi i główny autor badania. Ślady po dawnych oceanach Nieregulowane rzeki to same w sobie niemalże formy życia. Na Ziemi ewoluują, zmieniają swój bieg, nanoszą osady i przenoszą się w nowe miejsca. Tworzą rozległe delty czy strefy cofki, a w końcu… wpadają do oceanu. To właśnie zainteresowało naukowców – chcieli wykorzystać tę wiedzę i udowodnić, że na Marsie przebiegało to podobnie. Szczególnie strefy cofki wydawały się Hughesowi obiecujące. To charakterystyczne miejsca, w których ocean wdziera się w głąb schodzącej poniżej poziomu morza rzeki. Potrafią być bardzo rozległe: w przypadku Missisipi strefa cofki zaczyna się 370 kilometrów od linii brzegowej. Jego trop okazał się słuszny. Obserwując Czerwoną Planetę z orbity znalazł geologiczne dowody na istnienie dawnych stref cofki rzecznej. To potwierdziło, że ocean na Marsie istniał, a powierzchnię przecinały duże rzeki – wszystko to oczywiście zanim powierzchnia planety wyschła miliardy lat temu. Wyniki opu…

GettyImages-1836080590-4aa9d15.jpg
width: 7280
height: 4805

Dlaczego woda jest niebieska? Powszechne wytłumaczenie to mit
type: item
date: 2025-09-25T11:01:58.000Z
creator: Mateusz Łysiak
subject: Nauka
subject: Przyroda
subject: przyroda
subject: Travel
subject: woda
subject: Wolny czas
description: Dlaczego woda jest niebieska? A może wcale nie ma tego koloru, tylko tak nam się wydaje? To jedno z najczęściej zadawanych pytań, na które przez lata udzielano błędnej odpowiedzi.
encoded: W tym artykule: Dlaczego woda jest niebieska? Jakiego koloru są lodowce? Dlaczego woda jest niebieska? To pytanie najczęściej słyszą rodzice dzieci w wieku przedszkolnym. Dorośli także szukają odpowiedzi na to pytanie. Ciekawość jest naturalna. W końcu oceany gromadzą ponad 97% wody na Ziemi. Są więc niezwykle ważne dla życia na naszej planecie. Codziennie mamy kontakt z wodą. Pijąc, biorąc prysznic, czy uprawiając sporty wodne. Woda to też lwia część krajobrazu Polski. Polacy chętnie wypoczywają na Mazurach czy nad Morzem Bałtyckim. Od wiosny do jesieni ogromną popularnością cieszą się też spływy kajakowe polskimi rzekami. Na zdjęciach i pocztówkach woda zazwyczaj jest niebieska. Ile jest w tym prawdy? Dlaczego woda jest niebieska? Przez wiele lat ludzie wierzyli, że morza i oceany mają niebieski odcień, ponieważ odbijają błękit nieba. To nie do końca prawda. Najwyższy czas rozprawić się z tym mitem. Oczywiście powierzchnia wody odbija kolor nieba. Woda może wydawać się niebieska w słoneczny dzień, szara podczas burzy, a nawet przybierać odcienie różu podczas zachodu słońca. Warto jednak zauważyć, że po zanurzeniu pod wodę, niebieski kolor pozostanie. Na zdjęciach satelitarnych morza i oceany także są niebieskie. W takich przypadkach woda nie odbija koloru nieba. Zachodzi inny proces. Czy morze odbija kolor nieba? – Ocean wydaje się niebieski, ponieważ czerwień, pomarańcz i żółć (światła o dużej długości fali) są pochłaniane przez wodę silniej niż kolor niebieski (światło o krótkiej długości fali). Kiedy więc białe światło słoneczne wpada do oceanu, odbija się głównie światło niebieskie – czytamy w artykule opublikowanym na łamach „Scientific American”. To oznacza, że kolor oceanu i kolor nieba są ze sobą powiązane. Występują jednak niezależnie od siebie. W obu przypadkach powstanie koloru niebieskiego wynika z preferencyjnej absorpcji światła o długich falach. Efekt ten widać tylko wtedy, kiedy woda jest bardzo czysta. Błoto, glony czy inne zanieczyszczenia rozpra…

dlaczego-woda-jest-niebieska-a7589d5.jpg
width: 5890
height: 3927

Planetoida zdradza tajemnice pochodzenia oceanów na Ziemi. Zbadano kosmiczne próbki
type: item
date: 2025-09-15T12:01:53.000Z
creator: Szymon Zdziebłowski
subject: Kosmos
subject: oceany
subject: planetoidy
subject: układ słoneczny
subject: woda
subject: ziemia
description: Planetoidy mogły dostarczyć na powstającą Ziemię zdecydowanie więcej wody, niż do tej pory sądzono. Taki wniosek płynie z analiz skał przywiezionych z takiego obiektu z kosmosu przez japońskich naukowców. Dzięki planetoidom na Ziemi znajdują się oceany.
encoded: Kilka lat temu odbyła się japońska misja Hayabusa2 („Sokół wędrowny 2”). Jej celem było zbadanie planetoidy Ryugu oraz pobranie próbek materiału, z jakiego zbudowane jest to ciało niebieskie. Ryugu jest planetoidą węglistą. Powstała z lodu i pyłu w zewnętrznych rejonach Układu Słonecznego. To dzięki analizie takich obiektów naukowcy mogą zrekonstruować przebieg powstawania Układu Słonecznego i Ziemi. Teraz eksperci opublikowali nowy artykuł na łamach czasopisma „Nature”, w którym donoszą o ważnym ustaleniu. Obalono mit na temat asteroid Naukowcy mają dość dobrą wiedzę na temat powstawania Układu Słonecznego, ale oczywiście istnieje wiele luk. Jedną z nich jest to, w jaki sposób Ziemia uzyskała tak dużo wody. Większa część powierzchni naszej planety pokryta jest oceanami. Zespół naukowców, w tym z Uniwersytetu Tokijskiego, odkrył, że na asteroidzie Ryugu niegdyś płynęła woda w stanie ciekłym. Działo się to nawet ponad miliard lat po jej powstaniu. – Ustaliliśmy, że Ryugu zachowało nieskazitelny zapis aktywności wody, co dowodzi, że płyny przemieszczały się przez jego skały znacznie później, niż się spodziewaliśmy. To zmienia nasze spojrzenie na długoterminowy los wody w asteroidach. Woda utrzymywała się tam przez długi czas i nie wyczerpywała się tak szybko, jak sądzono – powiedział dr Tsuyoshi Iizuka z Wydziału Nauk o Ziemi i Planetach Uniwersytetu Tokijskiego, który jest współautorem publikacji. Taki wniosek możliwy był dzięki analizie skał odnalezionych przez sondę Hayabusa2, należącą do Japońskiej Agencji Eksploracji Aerokosmicznej (JAXA). Tym samym obalono jeden z „kosmicznych” mitów. Według niego aktywność wodna na asteroidach występowała jedynie w najwcześniejszych momentach historii Układu Słonecznego. Skomplikowane losy kosmicznej wody – Myśleliśmy, że zapis chemiczny Ryugu będzie przypominał niektóre meteoryty badane już na Ziemi. Ale wyniki były zupełnie inne – mówi dr Lizuka. Najnowsze badania sugerują następujący przebieg wydarzeń. Woda w asteroidzie Ryu…

FABRIC-KOLAZ-32-19d1367.png
width: 900
height: 600

Jak ginie woda w Klimkówce. Historia sztucznego jeziora, które znika na naszych oczach
type: item
date: 2025-09-12T10:00:20.000Z
creator: Olaf Kardaszewski
subject: Przyroda
subject: beskidy
subject: jeziora
subject: śnieg
subject: woda
description: Mieszkańcy wsi Klimkówka podają, że jeszcze w zeszłym roku na terenach, które teraz są pokryte hałdami piasku, można było spokojnie pływać na rowerach wodnych. Tak kształtuje się niestety krajobraz zbiornika Klimkówka, który od kilku lat sukcesywnie traci kolejne miliony metrów sześciennych wody.
encoded: Zbiornik Klimkówka leży w województwie małopolskim, w powiecie gorlickim, w dolinie rzeki Ropy, pomiędzy wsiami Klimkówka i Uście Gorlickie. Jezioro jest otoczone przez pasmo Beskidu Niskiego oraz Magury Małastowskiej, tworząc unikalny, niemal bajkowy krajobraz. Budowa zapory ziemnej, w wyniku której powstał sztuczny zbiornik, rozpoczęła się w 1984 roku. Władze PRL chciały w ten sposób zabezpieczyć dolinę Ropy przed powodziami, stworzyć rezerwuar wody pitnej oraz wykorzystać energetyczny potencjał rzeki. Inwestycja nie obyła się bez ludzkich dramatów. W latach 80. doszło do wysiedlenia mieszkańców wsi Klimkówka (częściowo także Uście Gorlickie). Ludzi przesiedlono, a ich domy i pola znalazły się pod wodą. Co się dzieje ze zbiornikiem? Dane dotyczące obecnego stanu wody w Klimkówce nie pozostawiają złudzeń – mamy do czynienia z drastycznym spadkiem. Do sierpnia 2025 zbiornik utracił blisko 80% swojej pierwotnej zawartości wody. Oznacza to spadek z ok. 43 mln metrów sześciennych do niespełna 10 mln m³. Aby dostrzec dramatyczną sytuację, nie trzeba zresztą posiłkować się liczbami. Zmiany widać gołym okiem w krajobrazie Klimkówki. Linia brzegowa znacznie się cofnęła, odsłaniając dno i dawne elementy krajobrazu. Niski poziom wody odkrył m.in. pozostałości istniejącego tu kiedyś cmentarza zatopionego w latach 80. Brak wody sprawia, że zbiornik nie spełnia w pełni swoich hydrologicznych funkcji. Obecna rezerwa stanowi jedynie 30% tego, co potrzebne do stabilizacji rzeki Ropy. Klimkówka traci swoje walory ekologiczne, a wraz z nimi – turystyczne i gospodarcze. Dlaczego brakuje wody? W rozmowie z Radiem Kraków hydrogeolog profesor Mariusz Czop tłumaczył, dlaczego sytuacja podgorlickiego zbiornika wygląda tak dramatycznie: „To śnieg był głównym rezerwuarem wody w górach. Woda nie ma czasu na wsiąknięcie w grunt – spływa szybko i odparowuje, szczególnie z powierzchni zbiorników retencyjnych. W efekcie tracimy wodę, której nie jesteśmy w stanie zatrzymać”. Współcześnie, gdy śni…

https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2025/09/KlimkowkaLakeKlimkowkaGorliceCountyPoland202404-c183d9d.jpg
width: 640
height: 480

Loughareema w Irlandii Północnej: poznajcie tajemnicze znikające jezioro, które wciąż nie do końca rozumiemy
type: item
date: 2025-09-04T07:00:01.000Z
creator: Jonasz Przybył
subject: Kierunki
subject: Przyroda
subject: Traveler
subject: geologia
subject: irlandia
subject: jeziora
subject: woda
description: Tajemnicze jezioro w mistycznym regionie Irlandii Północnej może być rano zupełnie puste, a wieczorem wypełnione pod brzegi wodą. Legendy głoszą, że duchy próbujących przekroczyć je śmiałków wciąż podróżują nad brzegiem – bez końca. W czym tkwi sekret Loughareema?
encoded: Naukowcy uważają jezioro Laughareema za jedno z najbardziej zagadkowych stanowisk geologicznych na Wyspach Brytyjskich. Funkcjonuje wprost magicznie: rano zupełnie suche, a wieczorem pełne wody. Albo odwrotnie. Jego rzadka budowa wciąż zaskakuje naukowców, którzy głowią się nad zachodzącymi pod nim procesami. Magicznie znikające jezioro Jak bardzo zaskoczeni musieli być pierwsi osadnicy tego ponurego, odizolowanego zakątku Irlandii Północnej, gdy pierwszy raz trafili na Laughareema. Znikające Jezioro w hrabstwie Antrim, rano pełne wody i niemożliwe do sforsowania, po kilku godzinach stawało się suchą niecką. Nic dziwnego, że tłumaczono to magią. Mimo upływu lat naukowcy nadal nie odkryli wszystkich jego sekretów. Wiemy, że za wyjątkowe zjawisko odpowiedzialny jest skomplikowany system drenażowy, ale jak to dokładnie działa? Tajemnica jeziora Loughareema W ogromnym uproszczeniu irlandzkie jezioro działa jak… wanna. Wpływają do niego trzy osobne strumienie, swojego rodzaju „krany”, a jedynym ujściem jest „odpływ” na jego dnie. Strumienie systematycznie nanoszą do jeziora zanieczyszczenia – liście czy osady, które zatykają odpływ. Wtedy poziom wody się podnosi. Gdy jednak osiąga poziom krytyczny, ciśnienie wywierane na naturalny korek staje się tak duże, że natychmiast go udrażnia. To powoduje, że woda ucieka w mgnieniu oka – jak po wyciągnięciu korka z wanny. Wkrótce napełnia się na nowo i tak w kółko: co kilka godzin. Skomplikowany system drenażowy Uciekająca z jeziora woda znika, by następnie zaskakująco pojawić się aż 2,5 kilometra dalej i jako duży strumień dołączyć do rzeki Carey. – Loughareema rozpościera przed nami dynamicznie zmieniający się krajobraz. Zbliżając się do jeziora z ekscytacją zgadujemy, w jakim stanie obecnie się znajduje – mówi w wywiadzie dla „The Geological Society” Paul Wilson, hydrogeolog z British Geological Suvey w Belfaście. – Woda znika w podziemnym systemie drenażowym, o którego szczegółach obecnie wiemy bardzo niewiele – dodaje. Tajemn…

Zrzut-ekranu-2025-09-03-143333-74fde58.png
width: 645
height: 364

Tych napojów unikaj w podróży. Sprawdź, czego lepiej nie pić na wakacjach
type: item
date: 2025-08-31T08:45:25.000Z
creator: Sabina Zięba
subject: Porady
subject: Traveler
subject: napoje
subject: porady w podróży
subject: woda
subject: Zdrowie
description: Egzotyczne drinki, kolorowe soki i chłodzące kostki lodu to dla wielu nieodłączny element wakacyjnego relaksu. Jednak to właśnie one mogą stać się źródłem poważnych problemów zdrowotnych. Z pozoru niewinne napoje serwowane w tropikach często kryją w sobie zagrożenie, które może zmienić wymarzoną podróż w walkę o powrót do zdrowia.
encoded: Podróżowanie do odległych zakątków świata wiąże się z odkrywaniem nowych smaków i kultur, ale też z ryzykiem, którego często nie bierze się pod uwagę, a mianowicie – wodą. To właśnie ona, jeśli pochodzi z nieoczyszczonych źródeł, może stać się największym zagrożeniem dla zdrowia. Jeziora, rzeki, a nawet pozornie orzeźwiające kostki lodu w napojach mogą zawierać bakterie i pasożyty wywołujące groźne choroby. Niebezpieczne bywa także picie świeżych soków i koktajli przygotowanych z niepewnych źródeł. Na co więc zwrócić uwagę i jak skutecznie się chronić? Czy woda z kranu jest bezpieczna? Sprawdź, zanim napijesz się za granicą W czasie podróży szczególnie ważne jest zwracanie uwagi na to, co pijemy. W wielu krajach rozwijających się dostęp do czystej wody jest ograniczony, a standardy higieniczne nie zawsze są przestrzegane. To sprawia, że nawet tak prozaiczna czynność, jak zaspokojenie pragnienia, może nieść ze sobą ryzyko poważnych problemów zdrowotnych. Jak podkreślił Bill McIntyre, rzecznik Global Rescue: „Podczas podróży zagranicznych jedną z najważniejszych kwestii jest jakość wody kranowej. Choć w niektórych państwach można ją pić bez obaw, w innych stanowi realne zagrożenie dla zdrowia”. Światowa Organizacja Zdrowia na bieżąco aktualizuje mapę krajów, gdzie woda z kranu nadaje się do picia. Tam jednak, gdzie jest ona niebezpieczna, ryzykowne stają się nawet produkty przygotowane na jej bazie – od kostek lodu w napojach po świeżo wyciskane soki czy kolorowe koktajle. To, co z pozoru wygląda na niewinną przyjemność, może szybko zamienić wakacje w koszmar. Niebezpieczne napoje za granicą. Co może zaszkodzić turystom? Przekonała się o tym m.in. Annika Kariniemi, dyplomowana pielęgniarka z Phoenix. – W upalny dzień kupiłam świeży sok owocowy z ulicznego wózka. Smakował wyśmienicie, dopóki nie zdałam sobie sprawy, że lód prawdopodobnie przygotowano z wody kranowej. Dwanaście godzin później leżałam zwinięta w kłębek w pokoju hotelowym, walcząc z dreszczami i skurczami…

drinki-e5ae4c3.jpg
width: 4072
height: 2712

Efekt Mpemby to przeczące intuicji zjawisko. Do dziś wzbudza wiele kontrowersji
type: item
date: 2025-08-30T06:29:26.000Z
creator: Artur Białek
subject: Nauka
subject: fizyka
subject: lód
subject: woda
description: Efekt Mpemby był obserwowany już wiele wieków temu, a mimo to wciąż wzbudza niemałe kontrowersje i nie jest powszechnie uznawany za udowodnione zjawisko. Trudno się temu dziwić. Odkryty przypadkiem fenomen zdaje się przeczyć fundamentalnym prawom fizyki. Na czym polega efekt Mpemby? Wyjaśnienie zamieszczamy poniżej.
encoded: Spis treści: Ciepła woda zamarza szybciej niż zimna? Właśnie to zakłada efekt Mpemby Skąd wzięła się nazwa tego efektu? To rezultat przypadkowego ponownego odkrycia Jak naukowcy tłumaczyli efekt Mpemby? Efekt Mpemby występuje także w układach kwantowych Krytyka efektu Mpemby Elementarne reguły poprawnego rozumowania jednoznacznie podpowiadają, że im niższa temperatura cieczy, tym szybciej powinien postępować proces zamarzania. Wydaje się to absolutnie logiczne. W końcu nikt, kto chce zrobić kostki lodu, nie umieszcza w zamrażalniku ciepłej wody. Tymczasem już starożytni myśliciele sądzili, że w tym przypadku logika prowadzi nas na manowce. W drugiej połowie XX wieku przypadkowo potwierdził to pewien uczeń szkoły podstawowej z Tanzanii. Ciepła woda zamarza szybciej niż zimna? Właśnie to zakłada efekt Mpemby Choć wydaje się to stać w sprzeczności ze zdrowym rozsądkiem, efekt Mpemby odnosi się do sytuacji, w której w pewnych warunkach woda o wyższej temperaturze zamarza szybciej niż chłodniejsza. Mamy tu zatem do czynienia z absolutnym paradoksem, nad którym naukowcy głowią się do dziś. Zgodnie z podstawowymi zasadami termodynamiki, obiekt o niższej temperaturze powinien szybciej osiągnąć punkt zamarzania i zakończyć proces krzepnięcia. A jednak dzieje się inaczej. W tym miejscu należy podkreślić, że efekt Mpemby nie jest zjawiskiem uniwersalnym. Żeby zaszedł, muszą zostać spełnione specyficzne parametry, a te trudno uzyskać: musi istnieć znacząca różnica temperatur początkowych wody ciepłej i zimnej (zaobserwowano, że najkorzystniejsze efekty daje gradient temperatur na poziomie około 40 stopni Celsjusza), oba naczynia z wodą muszą być umieszczone w identycznych warunkach zamrażania, należy jasno zdefiniować „zamarznięcie” – czy chodzi o moment, w którym na powierzchni cieczy pojawia się warstwa lodu, czy o całkowite zamarznięcie całej objętości? Wiedziano o tym już w starożytności Nie wiadomo, kto jako pierwszy zaobserwował ten fenomen. Pierwszeństwo w opisie niezwyk…

efekt-Mpemby-3fae023.jpg
width: 1000
height: 667

Rekordowo niski stan Wisły. Hydrolog wskazuje często pomijaną przyczynę
type: item
date: 2025-08-28T12:58:17.000Z
creator: Jonasz Przybył
subject: Przyroda
subject: klimat
subject: rzeki
subject: susza
subject: wisła
subject: woda
description: Niski stan Wisły niepokoi nie tylko warszawskich spacerowiczów, ale mieszkańców całej Polski. W wielu rzekach poziomy wody spadły do absolutnego minimum. Hydrolog Piotr Bednarek tłumaczy powody tego stanu i wyjaśnia, czy grozi nam pustynnienie.
encoded: W poniedziałek na stacji pomiarowej Warszawa-Bulwary stan Wisły spadł do 9 cm. To niechlubny rekord w historii pomiarów. Niski stan rzek obserwuje się nie tylko na Mazowszu, ale i w całej Polsce. Przyczyną może być działalność człowieka – i to bardziej bezpośrednią, niż by się wydawało. Przyczyna niskiego stanu wody w Wiśle – Powodem tak niskiego stanu wody jest przede wszystkim szybko postępująca erozja wgłębna, czyli pogłębianie się koryta Wisły – przekazał PAP Piotr Bednarek, hydrolog i doktorant w Zakładzie Hydrologii Instytutu Geografii i Gospodarki Przestrzennej UJ, a także prezes fundacji Wolne Rzeki. Erozji winna jest głównie postępująca regulacja rzek i funkcjonowanie kopalni piasku. Powyżej Warszawy działają takie dwie i zatrzymują one materiał niesiony przez rzekę. Za sytuację na Wiśle odpowiedzialna jest także susza. Przyczyniły się do niej nierównomierne rozłożone opady. Chociaż deszczu było całkiem dużo, to większość wody spadła latem – przez to wyparowała, zanim zdążyła zasilić rzeki. Do prawidłowego funkcjonowania rzek konieczne są obfite opady śniegu zimą, które stają się rzadkością. Czym grozi brak wody w rzekach? Na niskim stanie Wisły cierpi w szczególności elektrociepłownia Siekierki – jest ona odpowiedzialna za ogrzanie 55 procent budynków w stolicy. Kompleks wykorzystuje wodę czerpaną z Wisły do chłodzenia swoich urządzeń. Przez jej brak pojawiają się problemy z funkcjonowaniem instalacji grzewczych. To tylko wierzchołek góry lodowej: takich placówek jest w Polsce o wiele więcej. Niski stan rzek to więc nie tylko problem z punktu widzenia ekosystemu, ale także związanej wodą infrastruktury. Jak zapobiegać wysychaniu rzek? – Do prostych i tanich rozwiązań, które powinny zostać wdrożone „na wczoraj”, należy przede wszystkim zaprzestanie regulacji i pogłębiania rzek – mówi Piotr Bednarek. Według hydrologa wspierające rzeki renaturyzacje mogłyby obejmować np. zasypywanie rowów melioracyjnych, których w Polsce jest kilkukrotnie więcej niż samych rz…

GettyImages-2222759399-7a127ff.jpg
width: 3992
height: 2992

Nie potrzebuje wody, by żyć. Oto zwierzę, które oszukało prawa natury
type: item
date: 2025-08-24T07:10:03.000Z
creator: Sabina Zięba
subject: Przyroda
subject: afryka
subject: afryka wschodnia
subject: woda
subject: zwierzęta
description: Gerenuk, będący wyjątkowym przykładem adaptacji do jednego z najsurowszych klimatów świata, jest prawdziwym cudem natury. Bez zdecydowanych działań ochronnych jego obecność w afrykańskim krajobrazie może jednak stać się jedynie wspomnieniem.
encoded: Wydaje się, że o podstawowych potrzebach do życia wiemy już wszystko. Woda – obok powietrza i pożywienia – jest przecież uznawana za absolutny warunek przetrwania, a jej brak szybko prowadzi do odwodnienia i poważnych problemów zdrowotnych. Natura lubi jednak burzyć nasze przekonania. Na afrykańskich równinach żyje bowiem niezwykłe zwierzę, które udowadnia, że można obejść się bez tego, co dla większości gatunków jest niezbędne. Otóż ten gatunek antylopy potrafi przeżyć całe życie bez picia wody, czerpiąc wszystko, czego potrzebuje z zupełnie innych źródeł. Generuk długoszyi – wygląd i występowanie Gerenuk, którego nazwa w języku somalijskim oznacza „żyrafią szyję”, to gatunek antylopy zamieszkujący suche obszary wschodniej Afryki – od Somalii, przez południowe Dżibuti, po północną Kenię i wschodnie Tsavo. Jego charakterystyczna sylwetka jest bezpośrednią odpowiedzią na wymagające warunki środowiskowe. Smukła budowa ciała, mniejsza niż u innych antylop głowa z dużymi oczami i uszami oraz dwubarwne brązowe futro pomagają mu skutecznie maskować się wśród krzewów sawanny. Z kolei długie rzęsy i czuciowe włoski na pysku oraz uszach chronią przed skaleczeniami podczas żerowania w gęstych, ciernistych zaroślach. Wyjątkowa długość szyi, w połączeniu z silnymi tylnymi nogami i wzmocnionymi kręgami lędźwiowymi, pozwala gerenukowi stawać na dwóch nogach i sięgać do liści oraz młodych pędów roślin rosnących nawet na wysokości dwóch metrów. Taka zdolność umożliwia mu korzystanie z zasobów pokarmowych niedostępnych dla wielu innych roślinożerców. Co istotne, badania lotnicze wykazały też, że gerenuki preferują suche rejony oddalone od stałych źródeł wody, dzięki czemu ograniczają konkurencję z innymi roślinożercami bardziej uzależnionymi od jej codziennego picia. To przystosowanie pozwala im przetrwać w środowiskach, gdzie dostęp do zbiorników wodnych jest minimalny, a walka o pożywienie – wyjątkowo zacięta. Mistrz przetrwania w suchym klimacie To właśnie niezwykłe umiejętności …

generuk-06f7dc5.jpg
width: 4576
height: 3216

Czy naprawdę musisz pić 8 szklanek wody? Dr Dana Cohen mówi, co działa lepiej
type: item
date: 2025-07-26T08:01:56.000Z
subject: Nauka
subject: nauka
subject: woda
description: Picie wody to temat, który wraca co lato. Dr Dana Cohen i Wendy Bazilian tłumaczą, dlaczego nie wystarczy tylko pić wodę i obalają najpopularniejsze mity o nawodnieniu.
encoded: Spis treści: Mit 1: Dorośli powinni pić 2 litry wody dziennie Mit 2: Pragnienie to wiarygodny znak, że potrzebujesz wody Mit 3: Picie płynów to jedyny sposób na nawodnienie Mit 4: Picie dużej ilości wody naraz wystarczy Mit 5: Kawa i herbata odwadniają Mit 6: Napoje izotoniczne są lepsze od wody podczas treningu Chociaż woda jest najobficiej występującą substancją w ludzkim ciele, nie zawsze otrzymuje należny jej szacunek. Prawie połowa dorosłych w USA spożywa mniej niż zalecana dzienna ilość wody — według sondażu CivicScience z 2023 roku, przeprowadzonego wśród 2 861 osób. To problem — ponieważ utrzymanie prawidłowego nawodnienia to jeden z najprostszych i najskuteczniejszych sposobów wspierania zdrowia. Na początek: woda jest niezbędna do regulacji temperatury ciała, smarowania stawów, trawienia, detoksykacji, transportu składników odżywczych, produkcji energii, a także funkcjonowania serca i mózgu. Ponadto, odpowiednie nawodnienie wiąże się z niższym ryzykiem wystąpienia chorób przewlekłych, przedwczesnej śmierci i biologicznego starzenia się szybciej niż wynikałoby to z wieku metrykalnego — jak wskazują najnowsze badania amerykańskiego Narodowego Instytutu Zdrowia (NIH). – Nawodnienie to podstawa każdej funkcji komórkowej w organizmie – mówi Dana Cohen, lekarka specjalizująca się w medycynie integracyjnej w Nowym Jorku oraz współautorka książek FuelUp i Quench. – Wielu ludzi chodzi codziennie w stanie przewlekłego, lekkiego odwodnienia i nawet o tym nie wie. Taki stan może prowadzić do zmęczenia, bólów głowy, zaburzeń koncentracji, bólu stawów, a nawet do napadów głodu, które są w rzeczywistości pragnieniem. Mit 1: Dorośli powinni pić 2 litry wody dziennie — Pomysł ośmiu szklanek dziennie mocno zakorzenił się w naszej kulturze, ale prawda jest taka, że potrzeby nawodnienia różnią się w zależności od osoby — w zależności od wielkości ciała, aktywności fizycznej i środowiska – mówi Wendy Bazilian, specjalistka ds. żywienia i wellness z San Diego oraz prowadząca po…

nawodnienie-bad13d8.jpg
width: 5350
height: 3543

To jedno morze w Europie ryczy, jakby krzyczało. Nikt nie ufa jego falom
type: item
date: 2025-07-20T07:56:44.000Z
subject: Adventure
subject: Kierunki
subject: Traveler
subject: morze północne
subject: woda
description: Filmy przedstawiające ogromne fale Morza Północnego robią furorę w internecie. Rybacy jednak wiedzą, że ten żywioł nie wybacza błędów – i mają na to dowody.
encoded: Spis treści: Morze Północne w akcji Gdzie leży Morze Północne? Jak wygląda żeglowanie po Morzu Północnym Co wyróżnia Morze Północne? Skąd wzięła się reputacja niebezpiecznego morza? Morze, które ryczy Filmy przedstawiające ogromne, zapierające dech w piersiach fale Morza Północnego często stają się viralami na TikToku – ale ludzie żeglują po tych burzliwych wodach od tysiącleci. Morze Północne cieszy się reputacją niebezpiecznego i groźnego. Czy słusznie? Morze Północne w akcji Czasem Morze Północne po prostu postanawia zaatakować. Henk Buitjes wie, jak to jest. Pewnej nocy, podczas sztormowej pogody, ten holenderski rybak krewetek wciągał sieci na pokład, kątem oka zauważył falę. Była większa niż wszystkie pozostałe — uderzyła w tył jego kutra rybackiego. Fala uderzyła w jedną z belek statku — długich poziomych prętów wystających poza burtę, z których zwisają sieci. Siła uderzenia wygięła belkę, przez co sieć zwisała luźno i była prawie niemożliwa do odzyskania. Było to bardzo niebezpieczne – mogła owinąć się wokół śruby napędowej statku lub zaczepić o wraki na dnie morza. Jemu i załodze udało się ją odzyskać, ale adrenalina buzowała. – Całe ciało się trzęsie – wspomina. Gdzie leży Morze Północne? Morze Północne, leżące tuż na południe od Arktyki, zajmuje obszar 570 000 km² i oddziela Wielką Brytanię od Skandynawii. Na południu jego brzegi tworzą północne wybrzeża Francji, Belgii, Holandii i Niemiec. Kiedyś było szlakiem dla Wikingów, dziś to jeden z głównych szlaków żeglugowych. Znajdują się tu platformy wiertnicze i farmy wiatrowe. W mediach społecznościowych krążą nagrania z falami potworami i sztormami uderzającymi w statki. Ale ludzie przemierzają te wody od wieków. Jak wygląda żeglowanie po Morzu Północnym Buitjes i jego rodzina łowią na Morzu Północnym od 11 pokoleń. – Mój pradziadek i jeden z jego synów zginęli podczas połowów w czasie wielkiego sztormu – mówi. Dwóch braci jego babci również zginęło na morzu. Żegluga jest dziś bezpieczniejsza niż kilkadzies…

morze-4547627.jpg
width: 5472
height: 3648

Naukowcom udało się uzyskać wodę i tlen z księżycowego regolitu. Użyli tylko światła słonecznego
type: item
date: 2025-07-18T11:30:57.000Z
creator: Ewelina Zambrzycka-Kościelnicka
subject: Kosmos
subject: chemia
subject: księżyc
subject: loty w kosmos
subject: tlen
subject: woda
description: Zespół naukowców z Chin odkrył metodę pozwalającą wydobyć z księżycowych skał i pyłu niezbędną do życia wodę oraz tlen. W dodatku pokazali, jak dokonać tego w tylko jednym kroku. Czy ta sama metoda zadziała poza laboratorium oraz czy będzie opłacalna dla przyszłych lunonautów?
encoded: Spis treści: 23 tys. dolarów za litr wody Jak zrobić księżycowy metan? Próbki księżycowe pobrane przez Chang’e 5 Możliwość szybkiego i taniego pozyskiwania wody oraz tlenu jest jedną z głównych zagwozdek programu Artemis. Ze względu na odległość od Ziemi oraz koszty wynoszenia ładunków, baza księżycowa musi być możliwie niezależna od dostaw z naszej planety. A najbardziej kluczowe są tlen oraz woda. Właśnie dlatego odkrycie chińskich badaczy może być absolutnie przełomowe dla obecności człowieka na Księżycu. 23 tys. dolarów za litr wody – Największym zaskoczeniem dla nas był namacalny sukces tego zintegrowanego podejścia. Jednoetapowa integracja ekstrakcji wody księżycowej i fototermicznej katalizy dwutlenku węgla może zwiększyć efektywność wykorzystania energii oraz zmniejszyć koszty i złożoność rozwoju infrastruktury – napisał w oświadczeniu członek zespołu Lu Wang, chemik z Chińskiego Uniwersytetu w Hongkongu. Analizy wykazały, że transport jednego litra wody z Ziemi na Księżyc kosztowałby około 23 tys. dolarów, a każdy lunonauta potrzebowałby dziennie przynajmniej 4 litrów wody. Na całe szczęście zarówno badania prowadzone na powierzchni Księżyca, jak i te z orbity wykazały, że na Księżycu jest dużo wody, chociaż nie jest to od razu widoczne. Woda, która trafiła na Księżyc w wyniku uderzeń komet, planetoid i mikrometeorytów, a nawet wiatru słonecznego, kryje się w stale zacienionych kraterach na biegunach księżycowych, uwięziona w minerałach takich jak ilmenit. Samo wydobycie wody pitnej jest stosunkowo łatwe i istnieje wiele technologii opisujących, jak można to zrobić. Jedną z opisywanych wcześniej metod jest również ogrzewanie księżycowego regolitu poprzez skupienie na nim promieni słonecznych. Jednak chiński zespół był w stanie pójść o krok dalej. Jak zrobić księżycowy metan? – Chińska metoda zakłada wykorzystanie gleby księżycowej jako katalizatora do rozkładu cząsteczek dwutlenku węgla i połączenia ich z wydobywaną wodą w celu wytworzenia metanu – powiedzi…

tlen-woda-ksiezyc-f2067b9.jpg
width: 1000
height: 563

Napoje ze szklanych butelek zawierają więcej mikroplastiku, niż z plastikowych. Jak to możliwe?
type: item
date: 2025-06-24T12:00:25.000Z
creator: Magdalena Rudzka
subject: Nauka
subject: mikroplastik
subject: plastik
subject: woda
subject: Zdrowie
description: Mikroplastik w szklanych butelkach występuje częściej niż w plastikowych – to zaskakujące ustalenia francuskiej agencji ANSES. Nowe badanie pokazuje, że źródłem cząstek plastiku są farby używane do malowania zakrętek.
encoded: Spis treści Skąd bierze się mikroplastik w szklanych butelkach? Ile mikroplastiku wykryto w różnych napojach? Mikro- i nanoplastik jest już wszędzie Nowe badania przeprowadzone przez francuską agencję ANSES wykazały, że napoje w szklanych butelkach mogą zawierać nawet do 100 cząsteczek mikroplastiku na litr. To dużo więcej niż w przypadku butelek plastikowych lub puszek. Najwięcej zanieczyszczeń wykryto w napojach gazowanych, lemoniadzie i piwie. Skąd bierze się mikroplastik w szklanych butelkach? To zaskakujące odkrycie dotyczy popularnych napojów, takich jak woda, napoje gazowane, lemoniada, piwo czy wino, dostępnych we Francji. Średnio w szklanych butelkach wykryto około 100 cząstek mikroplastiku na litr – od 5 do 50 razy więcej niż w plastikowych. Jak tłumaczy Iseline Chaib, jedna z autorek badania, mikroplastiki pochodziły z farby pokrywającej zakrętki szklanych butelek. Farba ulegała mikrouszkodzeniom – niewidocznym gołym okiem – wskutek tarcia między zakrętkami podczas transportu i magazynowania. W wyniku tego zanieczyszczenia osadzały się na powierzchni zakrętek i mogły wpadać do napojów po otwarciu. Farba ta miała identyczną strukturę i skład polimerowy jak pływające w napojach cząsteczki plastiku – więc to na pewno ona była ich źródłem. Ile mikroplastiku wykryto w różnych napojach? Woda – zarówno niegazowana, jak i gazowana – zawierała relatywnie mało mikroplastiku: od 4,5 cząstki na litr w szkle do 1,6 w plastiku. Jeszcze mniej wykryto w winach – w coraz popularniejszych butelkach zamykanych zakrętką. Napoje słodzone zawierały około 30 cząstek/litr, lemoniada – 40, a piwo – nawet 60. Badacze podkreślają, że nie ma jeszcze ustalonego progu toksyczności dla mikroplastików, więc nie można jednoznacznie określić, czy ich obecność w tych ilościach stanowi zagrożenie dla zdrowia. Niemniej jednak ANSES zaznacza, że producenci mogą ograniczyć zanieczyszczenia. Prosty proces czyszczenia zakrętek – przedmuch powietrzem, płukanie wodą i alkoholem – zmniejszył obecno…

AdobeStock493636618-ca706cd.jpeg
width: 7360
height: 3984

Wodociąg sprzed dwóch tysięcy lat. Niezwykłe odkrycie pod powierzchnią miasta
type: item
date: 2025-05-12T10:43:54.000Z
creator: Szymon Zdziebłowski
subject: Historia
subject: archeologia
subject: belgia
subject: cesarstwo rzymskie
subject: woda
description: Archeolodzy odkryli w czasie badań wykopaliskowych na terenie miasta Leuven w Belgii drewnianą rurę wodociągową. To niezwykłe znalezisko, bo pochodzi z czasów starożytnych. Ma dwa tysiące lat.
encoded: Spis treści: Zaawansowany system wodociągów w Belgii Drewniana rura sprzed 2 tys. lat Znaczenie Leuven w czasach Imperium Rzymskiego Zachodnia Europa jest bogata w odkrycia archeologiczne związane z Cesarstwem Rzymskim. To starożytne imperium zajmowało olbrzymie terytoria, od Półwyspu Iberyjskiego aż po Mezopotamię. Na podbitych terenach Rzymianie wytyczali trakty, zakładali osady i miasta. W miejscu wielu z nich do dzisiaj istnieją znane miejscowości, na przykład Londinium do dzisiejsza stolica Wielkiej Brytanii – Londyn. Zaawansowany system wodociągów w Belgii Wśród innowacji wprowadzonych przez Rzymian na zajętych terenach był też system wodociągów. Składały się nań nie tylko słynne kamienne akwedukty (należą do najciekawszych rzymskich budowli), których część zachowała się do naszych czasów na terenie Włoch, ale też… rury. To na jedną z takich drewnianych rur natknęli się archeolodzy we flandryjskim mieście Leuven w Belgii. Badacze przeszłości pojawili się tam na polecenie budowlańców, którzy w tym miejscu planują wzniesienie akademika. Były to więc badania ratownicze, mające na celu zebranie jak najwięcej informacji o przeszłości tego miejsca przed zniszczeniem dawnych reliktów. Drewniana rura sprzed 2 tys. lat Z szacunków badaczy wynika, że wydrążony pień pełniący funkcję rury doprowadzającej wodę do osady pochodzi z II–III wieku n.e. Drewno zachowało się wyjątkowo dobrze. Jest to zasługa dużej wilgotności miejsca, w którym spoczywało – obok znajduje się rzeka Dijle. Organiczne przedmioty rozkładają się szybko, gdy jest bardziej sucho. Doskonałym przykładem na to, że konserwacji sprzyja wilgoć jest słynna osada w Biskupinie. Tam w świetnym stanie zachowały się nawet drewniane „ulice” i fundamenty domostw. A to dzięki temu, że już w starożytności osada ta została pochłonięta przez wodę. Znaczenie Leuven w czasach Imperium Rzymskiego Obecnie Leuven położone jest między dwoma ważnym ośrodkami w czasach rzymskich: Boulogne na wybrzeżu francuskim a niemiecką Koloni…

rura-d0221fa.png
width: 1186
height: 894

NASA odkryła rekordowo wysoki wzrost poziomu mórz i oceanów. Jaka jest tego przyczyna?
type: item
date: 2025-05-07T11:55:13.000Z
creator: Ewelina Zambrzycka-Kościelnicka
subject: Przyroda
subject: morze
subject: oceany
subject: woda
description: Dzięki danym satelitarnym naukowcy ustalili, o ile podniósł się poziom wody w morzach i oceanach na Ziemi. Przebił prognozowany stan o niemal 2 milimetry. Ta różnica wygląda na niewielką. Mówimy jednak o ilości wody, która wypełniłaby ponad 180 tysięcy największych tankowców.
encoded: Spis treści: Ile wody mieści się w półcentymetrowej warstwie mórz i oceanów? Satelity na straży oceanów Ciepła woda wypiera lód – sprzężenie zwrotne w praktyce Zaskakujące skutki: fale morskie, powodzie, brak słodkiej wody Globalne ocieplenie nadal topi lodowce na Ziemi, co wywołuje nieustanny wzrost poziomu mórz. W ubiegłym roku poziom ten osiągnął nowe rekordy. Jednak, zdaniem oceanografów z NASA, w 2024 r. to nie globalne ocieplenie, lecz inny mechanizm wywołał największy wzrost objętości wody. – Każdy rok jest nieco inny, ale jasne jest, że ocean nadal się podnosi, a tempo wzrostu jest coraz szybsze. Mimo to zaobserwowany w 2024 roku poziom mórz i oceanów był wyższy, niż się spodziewaliśmy – powiedział oceanograf NASA Josh Willis. Ile wody mieści się w półcentymetrowej warstwie mórz i oceanów? Analizując wcześniejsze trendy, NASA przewidywała na 2024 rok wzrost o 0,43 cm, ale wyniósł on aż 0,59 cm. Te liczby nie wyglądają na niepokojące, ale przyjrzyjmy się przeliczeniu na objętość wody. Łączna powierzchnia ziemskich mórz i oceanów wynosi około 361 milionów kilometrów kwadratowych. To stanowi około 71% całkowitej powierzchni Ziemi. Oznacza to, że różnica między przewidywanym wzrostem a tym zaobserwowanym to około 579 miliardów metrów sześciennych wody. Ilość, która wypełniłaby 180 500 największych tankowców ropy naftowej (ULCC). A mówimy tylko o różnicy w prognozach. Bo jeśli policzymy łączny wzrost poziomu mórz i oceanów, który wyniósł 0,59 cm, wychodzi nam, że w 2024 roku do tych ogromnych akwenów trafiło około 2,13 biliona metrów sześciennych wody. Co mieści się w ponad – uwaga – 6,65 milionach największych tankowców ropy naftowej. Satelity na straży oceanów Dane, na których bazowali naukowcy prognozując wzrost, pochodzą z pomiarów wykonywanych przez pięć międzynarodowych satelitów od 1992 roku. Najnowszy z nich, Sentinel-6 Michaela Freilicha, jest w stanie mierzyć wysokość powierzchni morza z dokładnością do kilku centymetrów dla 90 procent oceanów na Ziemi.…

morza-3ea3115.jpg
width: 1000
height: 673

Zbiornik Racibórz Dolny. Zachwycił mieszkańców południowej Polski i zadziwił archeologów
type: item
date: 2025-03-30T12:29:52.000Z
creator: Szymon Zdziebłowski
subject: Przyroda
subject: archeologia
subject: polska
subject: powódź
subject: rzeki
subject: woda
description: Ta instalacja uratowała setki tysięcy osób podczas katastrofalnej powodzi w 2024 roku. Zajmuje powierzchnię zbliżoną do Kołobrzegu czy Pułtuska. A podczas jej budowy doszło do sensacji archeologicznych. Zbiornik Racibórz Dolny to nowy cud Polski.
encoded: Spis treści: Gdzie jest zbiornik Racibórz Dolny? Kiedy wybudowano zbiornik Racibórz Dolny? Jak działa zbiornik Racibórz Dolny? Jak wygląda zbiornik Racibórz Dolny? Archeolodzy w zbiorniku Racibórz Dolny Niewiele jest tak potężnych inwestycji zrealizowanych w ostatnich latach w Polsce. Budowa zbiornika Racibórz Dolny była olbrzymim wyzwaniem zarówno logistycznym, jak i finansowanym. Gdzie jest zbiornik Racibórz Dolny? Zbiornik Racibórz Dolny jest położony w południowej Polsce na terenie województwa śląskiego. Znajduje się parę kilometrów na południe od miasta Racibórz zarówno na terenach należących do miasta, jak też do gmin Krzyżanowice, Kornowac, Lubomia i Gorzyce. Warto zwrócić uwagę, że jest to potężny zbiornik. Jego powierzchnia to 26 kilometrów kwadratowych. Zbliżoną powierzchnię zajmują takie miasta jak Kołobrzeg (25,67 km kw.) czy Pułtusk (23,1 km kw.). To największy zbiornik przeciwpowodziowy w Polsce. Kiedy wybudowano zbiornik Racibórz Dolny? Pierwsze pomysły wykonania obszernego zbiornika przeciwpowodziowego w górnym biegu Odry powstały już w latach 1880–1906. Po zakończeniu II wojny światowej powrócono do tego pomysłu, ale sprawa stanęła jedynie na rozmowach ze stroną czechosłowacką – ewentualnie spiętrzenie wody mogłoby zagrozić naszym południowym sąsiadom. Kolejne dekady to wiele prac koncepcyjnych i formalnych ustaleń, które ulegały modyfikacjom. W tzw. międzyczasie w latach 1989–2002 powstał mniejszy polder Buków (ponad 800 ha powierzchni) na terenie trzech gmin – Gorzyce i Lubomia w powiecie wodzisławskim oraz Krzyżanowice w powiecie raciborskim. Do koncepcji budowy zbiornika Racibórz powrócono po katastrofalnej powodzi latem 1997 roku. Wówczas ruszyły prace koncepcyjne. Budowa tej konstrukcja wiązała się w potrzebą przesiedlenia mieszkańców blisko 200 gospodarstw w jej planowanym obrysie. Mieszkańcy dwóch wsi zgodzili się na wywłaszczenie. Część z nich przeniosła się do powstałej od podstaw nowej miejscowości Nieboczowy, na terenach, gdzie były pola…

zbiornik-raciborz-dolny-8ee4200.png
width: 900
height: 600

Święte miasto Mezopotamii zdradza tajemnice. Setki kilometrów kanałów
type: item
date: 2025-03-06T12:30:48.000Z
creator: Szymon Zdziebłowski
subject: Historia
subject: archeologia
subject: irak
subject: mezopotamia
subject: odkrycia archeologiczne
subject: rolnictwo
subject: rzeki
subject: woda
description: Wokół jednego z najstarszych miast Mezopotamii, Eridu, naukowcy odkryli gęstą siatkę kanałów nawadniających. To dzięki nim już tysiące lat temu możliwe było intensywne rolnictwo i rozwój cywilizacji.
encoded: Spis treści: Cywilizacja wyrosła na zbożu Eridu – najświętsze miasto Mezopotamii Setki kilometrów starożytnych kanałów Pierwsze cywilizacje rozkwitły na Bliskim Wschodzie w Egipcie i w Mezopotamii. Naukowcy od lat wskazują na ścisły związek intensywnego rolnictwa z rozwojem osiadłego życia, a w konsekwencji urbanizacji. Cywilizacja wyrosła na zbożu Kluczową rolę w uprawie ziemi odegrały sztuczne kanały nawadniające lub odprowadzające nadmiar wody. To o nich przeczytamy w każdym podręczniku na temat początków wielkich cywilizacji. Ale co na ich temat tak naprawdę wiemy? Niewiele, bo archeolodzy od XIX wieku skupiali się głównie na badaniu wspaniałych świątyń i bogatych grobowców. Tam można było znaleźć cenne artefakty i przewieźć do muzeów. Od kilku dekad to się zmienia. Teraz badacze koncentrują się m.in. na analizowaniu dawnych krajobrazów. W tym celu korzystają ze zobrazowań satelitarnych i analiz geomorfologicznych. Eridu – najświętsze miasto Mezopotamii Tak też było w przypadku najnowszych badań wykonanych w rejonie świętego miasta Eridu w Mezopotamii w dzisiejszym Iraku. Istniało tutaj wiele świątyń, w tym ta poświęcona bogowi Enki i ziggurat. Szeroko zakrojone analizy starożytnego krajobrazu wykonano dzięki wykorzystaniu map geologicznych czy prac terenowych. Wyniki opublikowano na łamach „Antiquity”. Autorami są badacze z Iraku, Wielkiej Brytanii i Szwajcarii. Jeśli chodzi o zdjęcia satelitarne, użyto tych archiwalnych pochodzących ze zbioru wykonanego w ramach szpiegowskiego programu USA – CORONA z czasów zimnej wojny. To nie pierwszy raz, gdy są wykorzystywane przez badaczy pierwszych cywilizacji i to z sukcesem. Setki kilometrów starożytnych kanałów W ramach badania w regionie Eridu odkryto ponad 200 głównych i dużych kanałów długości od 1 do 9 km każdy i od 2 do 5 m szerokości. Bezpośrednio łączyły się ze starożytną rzeką Eufrat. Poza tym zidentyfikowano również ponad 4000 mniejszych kanałów długości od 10 do 200 metrów każdy. Oznacza to, że w sumie udało…

eridu-49e6825.png
width: 1200
height: 630

Woda pojawiła się znacznie wcześniej, niż przypuszczaliśmy. To wynik śmierci pierwszych gwiazd
type: item
date: 2025-03-05T07:55:12.000Z
creator: Ewelina Zambrzycka-Kościelnicka
subject: Kosmos
subject: pierwiastki
subject: woda
subject: wszechświat
description: Najważniejszy składnik życia mógł powstać już w ciągu 200 milionów lat od Wielkiego Wybuchu. Do tej pory sądzono, że w początkach Wszechświata nie było odpowiednich warunków do syntezy wody – wynika z najnowszych badań brytyjskich kosmologów.
encoded: Spis treści: Skąd wzięła się woda? Co z tą wodą – nowe badania Brytyjczyków Wirtualna supernowa kluczem do rozwiązania zagadki Woda miała powstać później ze względu na brak cięższych pierwiastków, takich jak tlen. Jednak nowe symulacje wskazują, że młody Wszechświat mógł być zdolny generować wodę na wielką skalę. Pytanie o pojawienie się wody we Wszechświecie jest jednym z najbardziej podstawowych zagadnień kosmologii. Na szczęście odeszliśmy od dominującej niegdyś hipotezy, iż woda jest czymś wyjątkowym w kosmosie poza naszą planetą. Wiemy, że wody w kosmosie jest mnóstwo. W samym Układzie Słonecznym mamy kilka miejsc, w których wody jest więcej niż na Ziemi. Z pewnością księżyc Jowisza, Ganimedes posiada jej wielkie rezerwuary, dalej Europa, Enceladus i wiele innych ciał niebieskich. Skąd wzięła się woda? Przez lata badacze skłaniali się do kilku głównych hipotez dotyczących pojawienia się wody: Pierwotna synteza wodoru i tlenu Opiera się na ogólnej teorii nukleosyntezy Wielkiego Wybuchu, rozwiniętej przez George’a Gamowa, Ralpha Alphera i Roberta Hermana (lata 40. XX wieku). Wodór powstał już w pierwszych minutach po Wielkim Wybuchu (ok. 13,8 mld lat temu), ale tlen pojawił się znacznie później – dopiero po kilku milionach lat, gdy pierwsze gwiazdy zaczęły go syntetyzować. Woda mogła zacząć powstawać po śmierci pierwszych gwiazd, czyli kilkaset milionów lat po Wielkim Wybuchu. Reakcje chemiczne w obłokach molekularnych Hipotezę tę rozwijali astrofizycy badający obłoki molekularne, m.in. Ewine van Dishoeck oraz Eric Herbst (lata 80. i 90. XX wieku). Woda mogła formować się w obłokach molekularnych już ok. 200–500 mln lat po Wielkim Wybuchu, gdy powstały pierwsze pokolenia gwiazd i wzbogaciły przestrzeń międzygwiazdową w tlen. Dostarczanie wody przez komety i planetoidy Hipoteza ta była rozwijana już w XIX wieku (m.in. przez Richarda A. Proctora), ale dopiero w XX i XXI wieku potwierdziły ją badania izotopowe (m.in. Frank Robert i Katharina Lodders). Woda w Układzi…

VariableStarsinaDistantSpiralGalaxy-GPN-2000-000940-a13db3b.jpg
width: 1368
height: 760

Biała tęcza to piękne, ale rzadkie zjawisko. Pojawia się również w Polsce
type: item
date: 2025-03-02T13:24:09.000Z
creator: Artur Białek
subject: Przyroda
subject: fizyka
subject: pogoda
subject: woda
description: Biała tęcza jest rzadkim, a przy tym niezwykle spektakularnym zjawiskiem optycznym. Powstaje w ściśle określonych warunkach pogodowych. Gdy do tego dojdzie, rozpoczyna się niezwykły spektakl natury, więc ci, którzy mieli okazję ją zobaczyć, mogą mówić o niemałym szczęściu. Jak wygląda biała tęcza? Jak powstaje? Na te i inne pytania odpowiadamy poniżej.
encoded: Spis treści: Jak wygląda biała tęcza? Jak powstaje biała tęcza? Gdzie i kiedy można zaobserwować białą tęczę? Chyba każdy miał okazję podziwiać klasyczną, kolorową tęczę, która w niektórych starożytnych kulturach była postrzegana jako pomost pomiędzy światem ludzi a królestwem, którym władają bogowie. Czy białe łuki prezentują się tak samo efektownie? Obiektywnie – nie, jednak należy podkreślić, że obserwacja tego zjawiska zawsze wywołuje ogromne emocje. Częściowo wynika to z faktu, że pojawia się niezwykle rzadko, ale nie można też nie zauważyć, że biała tęcza ma w sobie coś baśniowego i mistycznego, mimo że nie prezentuje bogatej rewii barw. Jak wygląda biała tęcza? Biała tęcza, nazywana też mglistymi łukami lub tęczą we mgle, jest niczym innym niż zjawiskiem meteorologicznym i optycznym, przybierającym formę białych łuków, malujących się na tle rzedniejącej mgły. Od klasycznej, wielobarwnej tęczy jest wyraźnie szersza i w odróżnieniu od niej nie prezentuje wyraźnych efektów barwnych. Jak wskazuje na to sama nazwa, jest przede wszystkim biała. Zdarza się, że na zewnętrznej krawędzi łuku odznacza się słabo widoczny żółtawy połysk. Krawędź wewnętrzna bywa natomiast niebieskawa. Poniżej można zaobserwować ciemniejszy obszar. Jak powstaje biała tęcza? Mechanizm powstawania białej tęczy jest podobny do tego, który sprawia, że przed deszczem lub po opadach powstają kolorowe łuki. Także w tym przypadku dochodzi do załamania i odbicia promieni światła w cząsteczkach wody. Należy jednak podkreślić, że to specyficzne zjawisko tworzy się w innych warunkach niż wielobarwna tęcza. Żeby mogły powstać mgliste łuki, w powietrzu musi unosić się mgła – widoczny aerozol, na który składają się drobne krople wody lub kryształki lodu. Drugim czynnikiem jest wysokość górowania Słońca nad horyzontem. Żeby obserwacja mglistych łuków była możliwa, gwiazda centralna Układu Słonecznego musi znajdować się pod kątem 30–40 stopni względem mgły. Dlaczego tęcza we mgle jest biała? W przypadku teg…

biala-tecza-175aa54.jpg
width: 1000
height: 547

Fizycy znaleźli sposób na idealnie ugotowane jajko. Jeśli masz pół godziny, możesz go wypróbować
type: item
date: 2025-02-10T13:50:25.000Z
creator: Magdalena Salik
subject: Ludzie
subject: Nauka
subject: jajka
subject: nauka
subject: porady
subject: woda
subject: zdrowe odżywianie
subject: Zdrowie
description: Naukowcy opracowali przepis na ugotowanie najlepszego na świecie jajka. Żeby wprowadzić go w życie, potrzeba tylko trochę czasu i cierpliwości.
encoded: W tym artykule: Co potrzeba do ugotowania jajka nową metodą? Po co jest potrzebna nowa metoda gotowania jajek? Przepis na idealnie ugotowane jajko Jedno ma tylko 75 kalorii. Zawiera prawie wszystkie ważne składniki odżywcze i witaminy. Nie podnosi cholesterolu i jest bogate w białka działające jak leki obniżające ciśnienie krwi. Podsumowując – jajko to jeden z najzdrowszych produktów, jakie istnieją. Nie dziwi więc, że istnieje mnóstwo sposobów jego przygotowania. Najczęściej robimy z nich omlety i jajecznice albo je gotujemy. Tutaj zaś działają dwie szkoły. Pierwsza, prostsza, to ugotowanie jajek na twardo. W takiej postaci obie jego części – białko i żółtko – ścinają się. Nieco bardziej zaawansowane jest ugotowanie jajek na miękko. Wymaga gotowania jajka we wrzątku ok. 4 min (a dokładniej – między 3,5 a 5 min, w zależności od wielkości). Jeśli się nie zagapimy, po zdjęciu skorupki będziemy mieli ścięte białko i pyszne, ciepłe, płynne żółtko. Co potrzeba do ugotowania jajka nową metodą? Oczywiście wszystkie powyższe sposoby są najpopularniejsze i najprostsze. Mistrzowie kuchni znają więcej metod przyrządzania jajek. Jednak właśnie będą musieli opanować kolejną. Z pomocą przyszli im bowiem fizycy, którzy przygotowali pracę naukową o nowym, nieznanym dotychczas, najbardziej perfekcyjnym sposobie gotowania jajka. Dobra wiadomość jest taka – każdy może wypróbować ją w domu. Potrzebne będą tylko dwa rondelki, coś do mierzenia temperatury wody w jednym z nich, zegar oraz dokładnie 32 minuty wolnego czasu. Po co jest potrzebna nowa metoda gotowania jajek? Najpierw jednak nieco teorii, którą wzięli pod uwagę autorzy artykułu opublikowanego w czasopiśmie „Communications Engineering” (pod tytułem „Periodyczne gotowanie jajek”). Problem z zanurzaniem jajek we wrzącej wodzie polega na tym, że białko i żółtko gotują się w różnych temperaturach. Białko potrzebuje aż 85 st. C. Jednak wówczas żółto może zrobić się twarde – ponieważ mu wystarczy 65 st. C. Szefowie kuchni radzą sobi…

shutterstock2529378599-2fc4aa9.jpg
width: 1000
height: 666

Gorąca woda na zimnym Marsie? Meteoryt Black Beauty zdradza nowe informacje sprzed 4,5 mld lat
type: item
date: 2024-11-26T07:57:02.000Z
creator: Ewelina Zambrzycka-Kościelnicka
subject: Kosmos
subject: astronomia
subject: geologia
subject: mars
subject: woda
description: Meteoryt „Black Beauty” (NWA 7034) to wyjątkowy fragment Marsa, odkryty w 2011 roku w Maroku. Waży około 320 gramów i pochodzi sprzed około 4,5 miliarda lat. To czyni go jednym z najstarszych znanych fragmentów marsjańskiej skorupy. Badanie kryształów meteorytu wskazało na obecność gorącej wody na młodym Marsie.
encoded: Spis treści: Badanie marsjańskiej gleby Bufet marsjańskiej historii Gorąca woda i magmatyzm Do chwili, w której na Ziemię trafią próbki marsjańskiej gleby zbierane przez robotycznego geologa Perseverance, szansą na bezpośrednie badanie Czerwonej Planety są meteoryty marsjańskie. Jak ważący zaledwie 320 gramów, odnaleziony 13 lat temu w Maroku „Black Beauty” (Czarna Piękność). Badanie marsjańskiej gleby Meteoryt ten jest fragmentem marsjańskiej skały wyrzuconym z Czerwonej Planety w wyniku potężnego uderzenia meteorytu w powierzchnię Marsa. Unikatowa budowa meteorytu, zawierającego różnorodne rodzaje skał cementowane w brekcję, czyni go szczególnie interesującym dla naukowców badających historię Marsa i początki Układu Słonecznego​. Wiemy już np., że „Black Beauty” zawiera dowody na obecność wody w marsjańskim środowisku hydrotermalnym. Analiza cyrkonów w meteorycie wskazała, że już 4,5 miliarda lat temu na Marsie istniały systemy wodne potencjalnie sprzyjające powstaniu życia. Ostatnie badania pozwoliły również zidentyfikować potencjalne miejsce pochodzenia meteorytu na Marsie – jest to obszar Terra Cimmeria-Sirenum. Ustalono, że fragmenty te zostały wyrzucone z Marsa w wyniku uderzeń meteorytów, z których jedno miało miejsce około 5–10 milionów lat temu, tworząc krater nazwany Karratha​. A teraz, dzięki badaczom z Australii, dowiedzieliśmy się, że meteoryt zawiera też dowody na obecność gorącej wody na Marsie. Bufet marsjańskiej historii Dr Aaron Cavosie, geologii i geochemik planetarny z Uniwersytetu Curtin w Perth w Australii i jego zespół spędzili lata na badaniu niewielkiego fragmentu meteorytu, który zawiera kryształ cyrkonu o średnicy 50 mikrometrów. Geolog nazywa „Czarną Piękność” skałą śmietnikową, ponieważ powstała z setek rozbitych, a następnie scalonych razem fragmentów skalnych. – „Black Beauty” to wspaniały bufet marsjańskiej historii, mieszanka bardzo starych i bardzo młodych skał. Ale wiele z tych fragmentów należy do najstarszych skał z Marsa – twie…

https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/032556d72fafe7fc76f4213b82b4ac0858de141e-d8189af.jpeg
width: 760
height: 570