National Geographic
type: channel
link: https://www.national-geographic.pl
date: 2026-03-12T09:44:07.000Z
update period: hourly
update frequency: 1
update base: 2000-01-01T12:00+00:00
items: Czy trzmiele potrafią oddychać pod wodą? Entomolodzy przecierali oczy ze zdumienia
items: Bakterie zamiast elektrowni. Czy rewolucja energetyczna drzemie w naszych toaletach?
items: Czym jest zjawisko Leidenfrosta – definicja i kontekst fizyczny
items: Źródła, które zmieniają kolor i nigdy nie zamarzają
items: Najniższy poziom Bałtyku w historii pomiarów. Naukowcy alarmują, że tak źle nie było od 1886 roku – a może dłużej
items: Tajemnica prędkości panczenistów. Jak powstaje lód, na którym padają rekordy świata?
items: Inwersja, przechłodzenie i „czarny lód”. Gołoledź potrafi dać w kość, ale jest dużo ciekawsza, niż się wydaje
items: Gruba Kaśka to popis polskiej myśli inżynieryjnej. Od 60 lat stoi na straży czystości wody w Warszawie
items: Ma wąski dziób uzbrojony w ząbki. To jeden z najlepiej przystosowanych ptaków do łowienia ryb
items: Dla niektórych to czeskie miasto jest piękniejsze od Pragi – przyciąga fantastyczną kuchnią i wyjątkową architekturą
items: Jak zmienić wodę w wino? Nie trzeba mieć boskich mocy – odkryli to już starożytni
items: Licząca 400 milionów lat ziemska roślina potrafi wytwarzać „kosmiczną” wodę
items: Aplikacja Ratunek – trzy kliknięcia, które mogą uratować życie nad wodą
items: Ocean na północnej półkuli Marsa? Na to wskazują dowody geologiczne
items: Dlaczego woda jest niebieska? Powszechne wytłumaczenie to mit
items: Planetoida zdradza tajemnice pochodzenia oceanów na Ziemi. Zbadano kosmiczne próbki
items: Jak ginie woda w Klimkówce. Historia sztucznego jeziora, które znika na naszych oczach
items: Loughareema w Irlandii Północnej: poznajcie tajemnicze znikające jezioro, które wciąż nie do końca rozumiemy
items: Tych napojów unikaj w podróży. Sprawdź, czego lepiej nie pić na wakacjach
items: Efekt Mpemby to przeczące intuicji zjawisko. Do dziś wzbudza wiele kontrowersji
items: Rekordowo niski stan Wisły. Hydrolog wskazuje często pomijaną przyczynę
items: Nie potrzebuje wody, by żyć. Oto zwierzę, które oszukało prawa natury
items: Czy naprawdę musisz pić 8 szklanek wody? Dr Dana Cohen mówi, co działa lepiej
items: To jedno morze w Europie ryczy, jakby krzyczało. Nikt nie ufa jego falom
items: Naukowcom udało się uzyskać wodę i tlen z księżycowego regolitu. Użyli tylko światła słonecznego

Czy trzmiele potrafią oddychać pod wodą? Entomolodzy przecierali oczy ze zdumienia
type: item
date: 2026-03-12T09:43:52.000Z
creator: Jonasz Przybył
subject: Przyroda
subject: dzikie zwierzęta
subject: hibernacja
subject: owady
subject: woda
subject: życie
description: Gdy gniazdo trzmieli zostaje zalane, los zamkniętej w błotnistym tunelu królowej wydaje się być przesądzony. Jednak, wbrew wszelkim oczekiwaniom, po tygodniu woda opada… a z podmokłego tunelu powoli wyłania się żywy trzmiel. To nie bajka – tak wyglądały eksperymenty, które wstrząsnęły królestwem owadów.
encoded: Entomolodzy przypadkowo odkryli, że królowe trzmieli mogą przetrwać pod wodą nawet przez tydzień. Jak im się to udaje? Czy naprawdę oddychają? Owady mają przed nami jeszcze wiele, wiele tajemnic. Ile trzmieli przeżywa zanurzenie i jak to sprawdzić? To był przypadek. Kilka królowych trzmieli, przygotowanych do badań i zahibernowanych, przez pomyłkę trafiło do pojemników zalanych wodą. Naukowcy uważali, że wszystko stracone, że owady po prostu się utopiły. Jednak po kilku dniach – zamiast martwych owadów – naukowcy zobaczyli powoli budzące się do życia królowe. Gdy badacze powtórzyli eksperymenty w kontrolowanych warunkach, 81% hibernujących trzmieli przeżyło tydzień pod wodą. W grupie kontrolnej, która nie była zanurzona, przeżyło 88%. Dla nauki to prawdziwa rewolucja. – Nie mogłam w to uwierzyć – komentuje Sabrina Rondeau, ekolożka z Uniwersytetu w Guelph, która zauważyła żywe trzmiele w zalanych pojemnikach. Diapauza umożliwia przeżycie w najgorszych warunkach Sercem tej historii jest diapauza – trzmiele bowiem zimują, „zamrażając” swoje potrzeby. W tym stanie letargu ich metabolizm zwalnia, a zapotrzebowanie na tlen spada. Organizm staje się oszczędny, gotowy na przetrwanie miesięcy w bezruchu i chłodzie. Kiedy gniazdo zostaje zalane, królowa po prostu jeszcze bardziej „przycina” swój organizm do trybu „ultraoszczędnego” – i to ratuje jej życie. W porównaniu z trzmielami w diapauzie, ale hibernującymi poza wodą, te zanurzone w wodzie wydychały pierwszego dnia o 75% mniej CO2, co wskazuje na zmniejszenie tempa ich metabolizmu jeszcze o ponad połowę. – To naprawdę ogromny spadek – podkreśla Kendra Greenlee, fizjolożka z North Dakota State University. Jakie mechanizmy chronią trzmiele przed utonięciem? Jak można było się spodziewać, nie chodzi o to, że owady nagle zaczynają oddychać pod wodą. Naukowcy sądzą, że podczas podtopienia trzmiele zamykają swoje przetchlinki – otwory oddechowe – nie dopuszczając wilgoci do wnętrza organizmu. Pomaga im też hydrofobowa (czyli …

shutterstock2670472077-add7dab.jpg
width: 2816
height: 1536

Bakterie zamiast elektrowni. Czy rewolucja energetyczna drzemie w naszych toaletach?
type: item
date: 2026-03-01T08:15:26.000Z
creator: Szymon Zdziebłowski
subject: Nauka
subject: energia odnawialna
subject: ochrona przyrody
subject: odpady
subject: woda
description: Codziennie spłukujemy w toaletach fortunę, której kompletnie nie zauważamy. Ścieki to nie tylko uciążliwy odpad, ale gigantyczny, niewykorzystany magazyn energii i cennych minerałów. Naukowcy wskazują, że dzięki pomocy specjalnych bakterii możemy zamienić „brudny” problem w czysty zysk dla całej planety. Jak to zrobić?
encoded: Ścieki, jak nazwa wskazuje, traktowane są jako kłopotliwy i śmierdzący odpad. Każdego roku produkowana jest ich niewyobrażalna ilość: około 359 miliardów metrów sześciennych. To wystarczająco dużo, aby czterokrotnie wypełnić Jezioro Genewskie. Międzynarodowy zespół badaczy pod kierunkiem prof. Uwe Schrödera z Uniwersytetu w Greifswaldzie postanowił bliżej przyjrzeć się potencjałowi drzemiącemu w ściekach. Wnioski opublikował na łamach „Frontiers in Science”. Energia w ściekach Ścieki są prawdziwą kopalnią wartościowych składników – to jeden z wniosków badaczy. Zawierają materię organiczną oraz cenne pierwiastki, takie jak fosfor i azot. Profesor Uwe Schröder wyliczył, że energia chemiczna uwięziona w globalnych ściekach to ponad 800 000 GWh. To tyle, ile rocznie produkuje 100 elektrowni jądrowych. Dodatkowo, odzyskując z nich substancje, moglibyśmy zaspokoić 11% światowego zapotrzebowania na amoniak i 7% na fosforany. Zamiast niszczyć ekosystemy, nasze odpady mogłyby zasilać rolnictwo. Ale jak to zrobić? Mikroby z elektryczną supermocą Jak wydobyć to potencjał płynący wraz z nieczystościami? Kluczem są technologie mikrobowych ogniw elektrochemicznych (MET). Wykorzystują one niezwykłe mikroorganizmy zwane bakteriami elektrogenicznymi. Podczas rozkładania nieczystości potrafią przekazywać elektrony na zewnątrz swojego ciała. Jeśli połączymy je z odpowiednimi elektrodami, stworzą przepływ prądu elektrycznego. To rozwiązanie jest znacznie sprawniejsze niż obecnie stosowane metody. Tradycyjne procesy odzyskują zaledwie 28% energii chemicznej ze ścieków. Nowoczesne systemy MET w laboratorium osiągają już wynik na poziomie 35%. Co to oznacza w praktyce? Cały sektor wodny zużywa obecnie około 4% światowej energii. Wprowadzenie „bakteryjnych elektrowni” mogłoby sprawić, że oczyszczalnie staną się samowystarczalne energetycznie. Technologia MET już działa, ale obecnie znajduje się na etapie przechodzenia z laboratoriów do testów w rzeczywistym świecie. Choć systemy te są tech…

energia-scieki-1d47edc.jpg
width: 3992
height: 2992

Czym jest zjawisko Leidenfrosta – definicja i kontekst fizyczny
type: item
date: 2026-02-22T13:33:03.000Z
creator: Marzena Wardyn-Kobus
subject: Nauka
subject: fizyka
subject: woda
description: Efekt Leidenfrosta to szczególny przypadek wrzenia cieczy. Mamy z nim do czynienia, gdy ciecz styka się z powierzchnią ciała stałego o temperaturze znacznie wyższej niż temperatura wrzenia cieczy. W takich okolicznościach nie dochodzi do gwałtownego parowania całej objętości cieczy, lecz do wytworzenia cienkiej, stabilnej warstwy pary oddzielającej płyn od gorącego podłoża. Ta warstwa działa niczym izolator, istotnie ograniczając dalszy transfer ciepła.
encoded: Spis treści: Na czym polega efekt Leidenfrosta? Punkt Leidenfrosta – kluczowa rola temperatury Dlaczego kropla „tańczy” na rozgrzanej powierzchni? Jakie są zastosowania efektu Leidenfrosta? Czy efekt Leidenfrosta może być niebezpieczny? Zjawisko to zostało opisane po raz pierwszy w 1756 roku przez Johanna Gottloba Leidenfrosta, który zauważył, że krople wody na silnie rozgrzanych powierzchniach utrzymują się zaskakująco długo i poruszają się, zamiast natychmiast odparować. W ujęciu fizycznym zjawisko Leidenfrosta należy do obszaru badań nad wrzeniem, wymianą ciepła i dynamiką fazy ciekłej w pobliżu rozgrzanych powierzchni stałych. Ma ono znaczenie zarówno teoretyczne, jak i praktyczne – od inżynierii cieplnej, po nowoczesne technologie materiałowe. Na czym polega efekt Leidenfrosta? Efekt Leidenfrosta polega na tym, że dolna część kropli cieczy, stykając się z bardzo gorącą powierzchnią, niemal natychmiast ulega odparowaniu. Powstała w ten sposób para tworzy cienką poduszkę gazową, która unosi pozostałą część kropli nad podłożem. W rezultacie ciecz nie ma bezpośredniego kontaktu z gorącą powierzchnią, a proces dalszego ogrzewania zostaje znacząco spowolniony. Kluczową rolę odgrywa tu niska przewodność cieplna pary w porównaniu z metalem lub innym materiałem stałym. Warstwa gazowa działa jak bariera termiczna, ograniczając dopływ energii do wnętrza kropli. Efekt zanika dopiero wtedy, gdy temperatura powierzchni spadnie poniżej tzw. punktu Leidenfrosta. Efekt Leidenfrosta może początkowo wydawać się zjawiskiem przeczącym intuicji, podobnie jak efekt Mpemby. Jednak dokładne zapoznanie się ze schematem jego powstawania pozwala zrozumieć, że jest to w pełni przewidywalny proces fizyczny, wynikający z właściwości cieczy, pary i przewodnictwa cieplnego powierzchni. Punkt Leidenfrosta – kluczowa rola temperatury Punkt Leidenfrosta to minimalna temperatura powierzchni, przy której tworzy się stabilna warstwa pary oddzielająca ciecz od gorącego podłoża. Poniżej tej wartości o…

efekt-leidenfrosta-84b3587.jpg
width: 1925
height: 1200

Źródła, które zmieniają kolor i nigdy nie zamarzają
type: item
date: 2026-02-15T09:04:08.000Z
creator: Marzena Wardyn-Kobus
subject: Kierunki
subject: Przyroda
subject: Traveler
subject: atrakcje turystyczne
subject: geologia
subject: mazowsze
subject: woda
description: Niebieskie Źródła to unikatowy zespół krasowych źródeł położonych w dolinie rzeki Pilicy, w południowo-wschodniej części Tomaszowa Mazowieckiego. Ich wyjątkowość podkreśla przede wszystkim niezwykła barwa wody, która przybiera intensywne odcienie błękitu, zieleni i turkusu. Zjawisko to od lat przyciąga zarówno badaczy, jak i turystów zainteresowanych przyrodą nieożywioną.
encoded: Spis treści: Dlaczego Niebieskie Źródła są niebieskie? Flora rezerwatu Zwierzęta żyjące w Rezerwacie przyrody Niebieskie Źródła Niebieskie Źródła – ciekawostki przyrodnicze i geologiczne Znaczenie Niebieskich Źródeł dla regionu i turystyki przyrodniczej Wywierzyska, czyli źródła krasowe, powstają w skałach węglanowych, gdzie w spękanych wapieniach jurajskich woda podziemna wydostaje się na powierzchnię pod znacznym ciśnieniem. W przypadku Niebieskich Źródeł mamy do czynienia także ze źródłami typu limnokrenowego, które tworzą niewielkie zbiorniki o krystalicznie czystej wodzie. Ich charakterystyczną cechą są silnie pulsujące wypływy, unoszące z dna drobne ziarna piasku i nadające zbiornikom dynamiczny, niemal „żywy” wygląd. Dlaczego Niebieskie Źródła są niebieskie? Niebiesko-zielone zabarwienie źródeł jest wynikiem zjawisk optycznych zachodzących w wyjątkowo czystym środowisku wodnym. Woda pozbawiona zawiesin i zanieczyszczeń pochłania promienie czerwone, natomiast odbija fale z zakresu barwy niebieskiej i zielonej, co tworzy charakterystyczny efekt barwny. Intensywność kolorów nie jest stała. Zmienia się wraz z poziomem nasłonecznienia, zachmurzeniem, porą dnia oraz kątem padania światła. Dzięki temu Niebieskie Źródła tworzą krajobraz, który subtelnie różni się przy niemal każdej wizycie. Flora rezerwatu Na terenie Rezerwatu przyrody Niebieskie Źródła stwierdzono występowanie około 400 gatunków roślin. Mimo iż większość z nich (około 75%) stanowią gatunki pospolite, to jednak występujące tu rośliny chronione wskazują na duże znaczenie obszaru dla regionalnej bioróżnorodności. Wśród interesujących gatunków flory wymienia się m.in. wierzbę czarniawą, rzeżuchę niecierpkową, turówkę wonną oraz paprocie takie jak nasięźrzał pospolity i nerecznica grzebieniasta. Zaskakujący może wydać się fakt, iż roślinność wodna jest stosunkowo uboga. Jest to spowodowane przede wszystkim niską temperaturą wody, która wypływa ze źródeł – ma ona zaledwie około 9 stopni Celsjusza niezależ…

niebieskie-zdrodla-b6e62b7.jpg
width: 1599
height: 1200

Najniższy poziom Bałtyku w historii pomiarów. Naukowcy alarmują, że tak źle nie było od 1886 roku – a może dłużej
type: item
date: 2026-02-13T12:40:19.000Z
creator: Jonasz Przybył
subject: Przyroda
subject: gdańsk
subject: lód
subject: morze bałtyckie
subject: pogoda
subject: porty
subject: woda
subject: zatoka pucka
subject: zima
description: Instytut Oceanografii PAN poinformował, że poziom wody w Morzu Bałtyckim osiągnął prawdziwe „dno” – tak niskiego nie udokumentowano od rozpoczęcia pomiarów w XIX wieku. To jednak nie wysychanie morza, a rzadka anomalia, przez którą cierpi polskie wybrzeże.
encoded: Z Bałtyku „zniknęło” około 275 mld ton wody, a średnie poziomy wody w basenie morza są obecnie aż o 67 cm niższe od wieloletniej normy. Sytuacja ta jest efektem wyjątkowej kumulacji czynników meteorologicznych, które odbierają nam „naszą” część morza. To poważne zagrożenie dla portów, żeglugi i ekosystemu morskiego. Czemu wody w Bałtyku jest tak mało? Naukowcy z Sopotu informują, że za historycznie niski poziom Bałtyku odpowiada specyficzna konfiguracja pogodowa: silne i długotrwałe wiatry z północy, wspierane przez wysokie ciśnienie nad Skandynawią, wypychają wodę z morza w stronę Cieśnin Duńskich i Morza Północnego. W normalnych warunkach wiatry te zmieniają się regularnie, co umożliwia „przepływy wyrównawcze” i stabilizuje poziom morza. Jednak utrzymująca się przez wiele tygodni dominacja jednego kierunku sprawia, że odpływ wody jest znacznie silniejszy niż napływ, prowadząc do gwałtownych anomalii. Ten proces nie jest nowy w oceanografii – nazywa się go efektem „wind set-down” i prowadzi on do lokalnych obniżeń poziomu wód bez ubytku całkowitej wody na świecie. Ta nie znika, tylko po prostu… przenosi się w inne miejsce. Niestety, cierpi na tym polskie nadbrzeże. Paraliż portów, żegluga w kryzysie Poziom wody bezpośrednio wpływa na porty. Zmniejsza się głębokość torów podejściowych, co utrudnia lub uniemożliwia cumowanie dużych jednostek i powoduje konieczność przekierowywania niektórych z nich na tymczasem nabrzeża. Przykładem jest port w Sztokholmie, gdzie odsłonięcie dna umożliwiło nawet odkrycie wraku okrętu z XVII wieku, a niektóre statki musiały cumować daleko od brzegu. Sytuacja jest trudna także w Polsce. W Gdańsku, Gdyni i Szczecinie nie mogą zostać przyjęte statki o dużym zanurzeniu. Armatorzy i służby portowe działają w pocie czoła, by logistyka została jak najmniej zakłócona. Odsłonięte wraki i spektakularne torosy Niski poziom wody powoduje spektakularne efekty – odsłaniają się fragmenty dna, które wcześniej były niewidoczne oraz zmienia się linia br…

EN016718830003-482429a.jpg
width: 5464
height: 3640

Tajemnica prędkości panczenistów. Jak powstaje lód, na którym padają rekordy świata?
type: item
date: 2026-02-10T09:13:57.000Z
creator: Anna Staropoli
subject: Nauka
subject: Technologia
subject: fizyka
subject: igrzyska olimpijskie
subject: lód
subject: sporty zimowe
subject: woda
description: Nie każda tafla lodu oferuje takie same szanse na historyczny wynik. Specjaliści z Calgary i Salt Lake City opanowali do perfekcji sztukę minimalizowania tarcia. To właśnie tam natura i technologia współpracują, by umożliwić sportowcom osiąganie zawrotnych prędkości.
encoded: Spis treści: Lodowiska, na których bije się rekordy świata Sekret idealnego lodu Optymalne warunki dla łyżwiarstwa szybkiego Gdzie kończy się sprzęt, a zaczyna talent Panczeniści długodystansowi trenują latami, by opanować technikę odpychania, płynny ślizg oraz utrzymanie równowagi przy średniej prędkości około 56 km/godz. Jednak w najszybszym na świecie sporcie napędzanym wyłącznie siłą ludzkich mięśni o sukcesie nie decyduje tylko forma zawodnika. Na „medale” zasługiwałyby również dwa konkretne tory: lodowiska w Calgary i Salt Lake City – oba powszechnie uznawane za najszybsze na świecie. Lodowiska, na których bije się rekordy świata Łyżwiarze szybcy ustanowili w Salt Lake City oraz Calgary odpowiednio 15 i 7 aktualnych rekordów świata – to wynik bezkonkurencyjny w skali całego globu. Naukowcy oraz lodomistrzowie upatrują sukcesu tych aren w ich wysokogórskim położeniu oraz skrupulatnych metodach minimalizowania oporu powietrza i tarcia lodu. – W łyżwiarstwie szybkim istnieją tylko dwa czynniki, które cię spowalniają: lód i powietrze. To wszystko – mówi Sean Maw, profesor z Saskatchewan specjalizujący się w inżynierii sportów zimowych. Opór aerodynamiczny spowalnia łyżwiarzy na lodzie w taki sam sposób, jak kolarzy czy narciarzy na lądzie. To właśnie to zjawisko częściowo wyjaśnia, dlaczego tory w Calgary i Salt Lake City pozwalają na osiąganie tak zawrotnych prędkości. – Im wyżej się znajdujesz, tym rzadsze jest powietrze – wyjaśnia Mark Messer, lodomistrz toru w Calgary i siedmiu igrzysk zimowych, w tym podczas tegorocznych igrzysk Mediolan-Cortina. Calgary położone jest na wysokości 1045 m n.p.m., natomiast Salt Lake City wznosi się na około 1425 m n.p.m. „Brązowy medal” pod względem liczby aktualnych rekordów świata w łyżwiarstwie szybkim przypada niemieckiej Max Aicher Arena w Inzell. Obiekt, położony na wysokości 690 m n.p.m., ma obecnie na koncie jeden rekord, ustanowiony w listopadzie 2025 roku. Choć wysokość nad poziomem morza działa na korzyść zawodników…

lyzwiarstwo-szybkie-78f50e1.jpg
width: 5273
height: 3515

Inwersja, przechłodzenie i „czarny lód”. Gołoledź potrafi dać w kość, ale jest dużo ciekawsza, niż się wydaje
type: item
date: 2026-01-16T07:52:47.000Z
creator: Magdalena Rudzka
subject: Przyroda
subject: deszcz
subject: lód
subject: mróz
subject: opady
subject: pogoda
subject: woda
description: Zima ma wiele twarzy, lecz żadna nie jest tak zwodnicza jak gołoledź. Przychodzi najczęściej pod osłoną nocy, by o poranku sparaliżować drogi i łamać gałęzie drzew obciążone lodem. Za jej powstawanie odpowiada kilka niezwykle ciekawych procesów atmosferycznych.
encoded: Za cienką, przezroczystą warstwą lodu kryją się zaskakujące i sprzeczne z intuicją procesy fizyczne, które obalają nasze wyobrażenia o wodzie i zimnie. Gołoledź najczęściej nie jest „zwykłym” zamarzaniem wody. To raczej skomplikowany taniec termodynamiki, meteorologii i fizyki. Woda nie zawsze zamarza przy 0 st. Celsjusza Wbrew powszechnemu przekonaniu, woda nie przechodzi w stan stały natychmiast po osiągnięciu temperatury 0 st. Celsjusza. Do zainicjowania zamarzania potrzebuje tzw. zarodków krystalizacji – mikroskopijnych cząstek, które działają jak włącznik dla tworzącej się siatki krystalicznej. Tam, gdzie takich cząstek brakuje, woda może pozostać w stanie ciekłym w temperaturach znacznie niższych od zera. Zjawisko to nazywa się przechłodzeniem (ang. supercooling). W chmurach krople wody mogą istnieć w stanie płynnym nawet przy -40 st. Celsjusza. Wystarczy, że taka przechłodzona kropla deszczu uderzy w twardą powierzchnię, taką jak asfalt, gałąź czy karoseria samochodu, a proces zamarzania – i tworzenia się gołoledzi – rozpoczyna się natychmiast. Inwersja, czyli atmosferyczny przekładaniec Aby powstała gołoledź, najczęściej potrzebna jest specyficzna, warstwowa struktura atmosfery, z inwersją temperatury. W normalnych warunkach temperatura spada wraz z wysokością, ale podczas inwersji ten porządek zostaje odwrócony, tworząc układ zimno-ciepło-zimno, niczym pogodowa „kanapka”. Wysoko w chmurach, gdzie temperatura jest ujemna, tworzą się płatki śniegu. Śnieg opada w warstwę cieplejszego powietrza, gdzie topnieje i zamienia się w deszcz. Krople deszczu wlatują w przyziemną warstwę mroźnego powietrza, gdzie ulegają przechłodzeniu. Resztę już znamy. Ostrożnie na moście i w tunelu! Specyficzny rodzaj gołoledzi może się pojawić nawet przy bezchmurnym niebie. Powstaje w warunkach cykli zamarzania i odmarzania, gdy temperatura oscyluje wokół 0°C. Woda z topniejącego śniegu lub mgły zamarza nocą, gdy temperatura spada poniżej zera. Może pojawić się nawet wtedy, gdy tempe…

gololedz-bf8e077.jpg
width: 1880
height: 1166

Gruba Kaśka to popis polskiej myśli inżynieryjnej. Od 60 lat stoi na straży czystości wody w Warszawie
type: item
date: 2026-01-06T09:02:11.000Z
creator: Artur Białek
subject: Technologia
subject: inżynieria
subject: warszawa
subject: woda
description: Gruba Kaśka jest dziś czymś więcej niż tylko ujęciem wody. To funkcjonalny pomnik polskiej myśli inżynieryjnej, który po 60 latach pracy nadal skutecznie realizuje swoją kluczową funkcję. Fakt, że tak istotny element infrastruktury komunalnej Warszawy, zaprojektowany w połowie XX wieku, nadal jest filarem zaopatrzenia w wodę i jest modernizowany, a nie zastępowany, stanowi najlepszy dowód na ponadczasową solidność oryginalnej koncepcji inżynierów Skoraszewskiego i Wojnarowicza.
encoded: Spis treści: Lokalizacja nie została wybrana przypadkowo Historia inżynieryjnej innowacji Jak działa Gruba Kaśka? Od drenażu do SUW „Praga” Gruba Kaśka w kulturze Dla wielu Gruba Kaśka jest jedynie cylindryczną budowlą, zakotwiczoną pośrodku Wisły. Należy jednak podkreślić, że ten charakterystyczny obiekt stanowi jeden z najważniejszych elementów Stacji Uzdatniania Wody „Praga”. To inżynieryjna wizytówka stolicy, której rola w zapewnieniu mieszkańcom czystej wody pitnej pozostaje nieoceniona, pomimo upływu sześciu dekad od jej uruchomienia. Lokalizacja nie została wybrana przypadkowo Ujęcie wody i budynek studni miejskiej, który został posadowiony na 509. kilometrze szlaku żeglownego Wisły, w odległości 186 metrów od brzegu, pomiędzy Czerniakowem a Saską Kępą. Obiekt ten, ze względu na swoją masywną, kolumnową formę, wyraźnie dominuje nad odcinkiem rzeki. Studnia ma imponującą wysokość, przekraczającą 49 metrów, a jej obwód to niemal 44 metry. Umiejscowienie w samym nurcie rzeki jest kluczowe dla technicznego działania Grubej Kaśki i stanowi o jej unikatowości. Lokalizacja głęboko w rzecznym korycie umożliwia maksymalne wykorzystanie zasobów infiltracyjnych Wisły przy jednoczesnym zachowaniu bezpiecznego dystansu od potencjalnych źródeł zanieczyszczeń miejskich na brzegach. Mówimy to o największej studni infiltracyjnej w Europie i jedynej, która została usadowiona bezpośrednio w nurcie rzeki. Ta wyjątkowa konstrukcja codziennie pobiera średnio 65000 metrów sześciennych wody, zaspokajając tym samym potrzeby wodociągowe blisko jednej trzeciej mieszkańców Warszawy. Historia inżynieryjnej innowacji Inwestycja rozpoczęła się w 1953 roku. 11 lat później, Gruba Kaśka – konstrukcja efektem nowatorskiego podejścia do problemu pozyskiwania czystej wody dla rozwijającej się stolicy – została uruchomiona. Rozruch ujęcia nastąpił 22 września 1964 roku. Rewolucyjna koncepcja infiltracji Koncepcja ujęcia, znana jako „ujęcie warszawskie”, była niemałym przełomem. Do tamtej pory obi…

gruba-kaska-33e1c3d.jpg
width: 1944
height: 1300

Ma wąski dziób uzbrojony w ząbki. To jeden z najlepiej przystosowanych ptaków do łowienia ryb
type: item
date: 2026-01-03T09:03:28.000Z
creator: Aleksander Kusznir
subject: Przyroda
subject: polska
subject: ptaki
subject: woda
subject: zima
description: Tracz nurogęś zachwyca podwodną zręcznością i troską o młode. Pisklęta wyruszają za matką już kilka godzin po wykluciu. Poluje na ryby jak mały podwodny samolot. Jest jednak wrażliwy na działalność człowieka, drapieżniki i utratę siedlisk. Aby przetrwać, potrzebuje naszej ochrony.
encoded: Spis treści Występowanie i migracje Biologia lęgowa tracza nurogęsi Wygląd i cechy charakterystyczne Dieta i sposoby zdobywania pokarmu Zagrożenia dla gatunku Działania ochronne Nurogęś to mistrzyni nurkowania – potrafi zanurzać się głęboko i szybko, nawet do 4 metrów i zniknąć pod wodą przez 2 minuty. Choć jest rybożercą – w jej diecie występują także płazy, drobne ssaki i ptaki. Potrafi świetnie polować i jest bardzo wytrwała, lecz jej populacje wciąż są nieliczne i wrażliwe na zmiany środowiska. Zanieczyszczenia, degradacja jezior i obecność drapieżników sprawiają, że każda ochrona siedlisk jest na wagę złota. Jej przyszłość w Polsce i na świecie wciąż pozostaje kwestią otwartą. Występowanie i migracje Tracz nurogęś (Mergus merganser) jest ptakiem wodnym występującym w Europie, Azji oraz Ameryce Północnej. W Polsce jest największym przedstawicielem traczy – większym od tracza szlachara (Mergus serrator) oraz gągoła (Bucephala clangula). Najczęściej spotykany jest nad jeziorami, rzekami oraz innymi większymi zbiornikami wodnymi. Północne populacje tego gatunku są wędrowne. W okresie zimowym część ptaków lęgowych z północnej Europy zimuje na terenie Polski. Największe zimowe koncentracje nurogęsi, liczące nawet do 50 tysięcy osobników, obserwowane są m.in. na Zalewie Szczecińskim, w Zatoce Puckiej oraz na jeziorze Dąbie w Dolinie Dolnej Odry. Wielkość populacji krajowej szacuje się na ok. 1500–2500 par lęgowych, dlatego gatunek ten uznawany jest za nielicznie lęgowy. W obrębie tych skupisk ptaki żerują stadnie, wspólnie polując na ławice ryb. Populacje występujące w strefie klimatu umiarkowanego są zazwyczaj osiadłe lub przemieszczają się jedynie na krótkie dystanse. Migracja na zimowiska odbywa się od października do grudnia, a masowe odloty są związane z zamarzaniem terenów lęgowych oraz pierzeniowych, czyli okresu polęgowego związanego z wymianą piór. Zimą nurogęś przebywa na dużych, niezamarzniętych jeziorach, rzekach, lagunach, wodach słonawych oraz na obszara…

AdobeStock464702978-b997568.jpeg
width: 3000
height: 2000

Dla niektórych to czeskie miasto jest piękniejsze od Pragi – przyciąga fantastyczną kuchnią i wyjątkową architekturą
type: item
date: 2025-12-20T11:15:24.000Z
creator: Łukasz Załuski
subject: Kierunki
subject: Traveler
subject: czechy
subject: uzdrowisko
subject: woda
subject: Zdrowie
description: Karlowe Wary, Mariańskie Łaźnie i Franciszkowe Łaźnie tworzą razem jeden z najciekawszych regionów uzdrowiskowych w Europie. Zobacz, co warto w nich zobaczyć i czego spróbować.
encoded: Spis treści: Gorące źródła, cesarz i legenda. Dlaczego warto zacząć od Karlowych Warów? Kolumnady i źródła w Karlowych Warach – gdzie zacząć spacer? Nie tylko źródła. Co jeszcze warto zobaczyć w Karlowych Warach? Zamki i tajemnice między uzdrowiskami. Loket i relikwiarz, który zniknął na dekady Mariańskie Łaźnie – cisza, arystokracja i śpiewająca fontanna w tle Franciszkowe Łaźnie – uzdrowisko, które naprawdę leczy i wycisza Jak zaplanować wyjazd do czeskich uzdrowisk? Transport, noclegi i najlepszy czas na podróż Choć uzdrowiska w zachodnich Czechach kojarzą się głównie z kuracjuszami popijającymi wodę z porcelanowych kubków, kryją w sobie znacznie więcej niż tylko źródła termalne. Karlowe Wary, Mariańskie Łaźnie i Franciszkowe Łaźnie to miejsca o bogatej historii, wyjątkowej architekturze i unikatowym rytmie życia. Od gejzerów i kolumnad, przez średniowieczne zamki, aż po ziołowe likiery i zupy z jajkiem – ten region łączy tradycję z lokalnym kolorytem w sposób, który trudno znaleźć gdziekolwiek indziej. Gorące źródła, cesarz i legenda. Dlaczego warto zacząć od Karlowych Warów? Do Karlowych Warów wjeżdżam wczesnym rankiem, kiedy na dolinę Tepli wciąż jeszcze pada cień, a źródlana para unosząca się nad kolumnadami wygląda jak naturalne przedłużenie rzeki. Trudno znaleźć w Europie miasto, w którym gorąca woda byłaby tak dosłownie wpisana w urbanistykę. Tutaj wszystko zaczyna się od źródeł – jest ich kilkanaście, różnią się temperaturą i składem mineralnym, a każde ma własną historię, nazwę i wiernych bywalców. Najstarsza z lokalnych legend mówi o Karolu IV (ten od Mostu Karola w Pradze), który podczas polowania miał odkryć gorące źródło bijące spod ziemi. Fakt, że cesarz rzymski i król Czech rzeczywiście bywał w tej okolicy, jest dobrze udokumentowany. To on nadał osadzie rangę miasta królewskiego w XIV wieku, a także nazwę – Karlovy Vary, czyli „wrzące źródła Karola”, która przetrwała do dziś. Od tamtej pory woda stała się walutą, kapitałem i znakiem rozpoznawczym …

Karlowe-Wary-5f5be15.jpg
width: 2813
height: 1875

Jak zmienić wodę w wino? Nie trzeba mieć boskich mocy – odkryli to już starożytni
type: item
date: 2025-11-29T13:28:15.000Z
creator: Jonasz Przybył
subject: Historia
subject: Nauka
subject: alkohole
subject: starożytność
subject: wino
subject: woda
description: To zdumiewające, jak zdeterminowani i innowacyjni potrafili być nasi przodkowie. Naukowcy udowodnili, że jednym z ich „wynalazków” było wino z rodzynek, do którego produkcji w kreatywny sposób wykorzystywali specyficzne drożdże… nie mając nawet pojęcia o ich istnieniu. A teraz my możemy się od nich uczyć. Oczywiście wyłącznie z ciekawości i w imię nauki.
encoded: Naukowcy z Kioto dokonali zaskakującego odkrycia: wystarczy zalać wodą naturalnie suszone na słońcu – to ważne – rodzynki, by powstało wino. Badania ujawniły zapomniany, starożytny sposób fermentacji. Fermentacja rodzynek zapomnianym sposobem na wino Zespół badaczy z Uniwersytetu w Kioto pod kierownictwem Wataru Hashimoto odkrył niezwykłe zjawisko: po zalaniu suszonych na słońcu rodzynek rozpoczyna się spontaniczna fermentacja prowadząca do powstania wina. Naukowcy podkreślają, że proces ten zachodzi bez udziału sztucznie dodanych drożdży, a za fermentację odpowiedzialne są naturalnie występujące na powierzchni rodzynek drożdże Saccharomyces cerevisiae. To właśnie one naprowadziły badaczy na odpowiedni trop. Chociaż współczesne winnice często wykorzystują hodowlane szczepy S. cerevisiae, to te same z siebie bardzo rzadko kolonizują skórki winogron. Inaczej sprawa się ma po naturalnym wysuszeniu owoców na słońcu, co z jakiegoś powodu „przyciąga” organizmy konieczne do produkcji alkoholu. To podważa zasadność wykorzystywania świeżych winogron do fermentacji alkoholowej w starożytności. Dlaczego tylko rodzynki suszone na słońcu produkują alkohol? W toku eksperymentu przeprowadzonego w Kioto badacze porównali efekty fermentacji w zależności od sposobu suszenia winogron. Rodzynki przygotowywano z winogron suszonych przez 28 dni na trzy sposoby: w inkubatorze, na słońcu oraz metodą mieszaną (częściowo w inkubatorze i częściowo na słońcu). Następnie każdą z trzech wersji rodzynek zanurzono w jałowej wodzie w stosunku 25% wagi i przechowywano przez 14 dni w temperaturze pokojowej. Rezultaty? Tylko próbki rodzynek suszonych na słońcu w pełni sfermentowały i zawierały znacznie wyższe stężenia etanolu niż pozostałe. Dodatkowo wszystkie trzy próbki z suszenia słonecznego doprowadziły do produkcji wina. Dla porównania, jedynie jedna próbka z suszenia inkubatorowego i dwie z metody mieszanej uległy częściowej fermentacji. Jak sprawdza się zdolność rodzynek do tworzenia wina? Anal…

shutterstock2526154201-aa7ee18.jpg
width: 5175
height: 3737

Licząca 400 milionów lat ziemska roślina potrafi wytwarzać „kosmiczną” wodę
type: item
date: 2025-11-18T10:05:05.000Z
creator: Ewelina Zambrzycka-Kościelnicka
subject: Przyroda
subject: chemia
subject: rośliny
subject: tlen
subject: woda
description: Equisetum laevigatum to wyrastająca współcześnie do nawet półtora metra wysokości roślina z rodziny skrzypów. Analizujący ją amerykańscy badacze zauważyli, że jest ona naturalnym destylatorem, generującym wzorce izotopowe uznawane dotąd za niemożliwe do uzyskania na Ziemi w sposób naturalny. Przefiltrowana przez skrzyp woda najbardziej przypomina... tę pochodzącą z meteorytów.
encoded: – To metrowej wysokości cylinder z milionem równomiernie rozmieszczonych otworów, prawdziwy cud inżynieryjny. Nie dałoby się stworzyć czegoś takiego w laboratorium – mówi o Equisetum laevigatum, czyli skrzypie gładkim prof. Zachary Sharp z Wydziału Nauk o Ziemi i Planetach Uniwersytetu Nowego Meksyku w USA. Prof. Sharp jest głównym autorem badania opublikowanego niedawno na łamach „Proceedings of the National Academy of Sciences”, jednego z najbardziej prestiżowych i najczęściej cytowanych czasopism naukowych na świecie. W artykule „Extreme triple oxygen isotope fractionation in Equisetum” grupa badaczy pod jego przewodnictwem opisuje skrzypy – rośliny o pustych łodygach, istniejące na Ziemi od ponad 400 mln lat. Badacze odkryli, że woda przemieszczająca się przez te rośliny ulega naturalnej filtracji tak intensywnej, iż jej sygnatury izotopowe zaczynają przypominać te obserwowane w meteorytach i innych pozaziemskich materiałach. Naturalny destylator z Rio Grande Izotopy tlenu pełnią funkcję „znaczników” pozwalających ustalić źródła wody, procesy transpiracji oraz właściwości wilgoci atmosferycznej. Cięższe izotopy są rzadkie, co utrudnia przewidywanie zmian ich proporcji w rzeczywistych warunkach środowiskowych. Chcąc zbadać ten proces, zespół Sharpa zebrał skrzypy gładkie rosnące wzdłuż Rio Grande w Nowym Meksyku. Śledzono zmiany wartości izotopowych od dolnych części łodyg do ich szczytów. Najwyższe próbki wykazały ekstremalne wartości, które wcześniej wydawały się wykraczać poza jakikolwiek znany ziemski zakres. Autorzy badania wyjaśniają, że skrzypy działają jak naturalne wieże destylacyjne, wytwarzając niezwykle nietypowe sygnatury izotopowe tlenu – bardziej ekstremalne niż jakiekolwiek dotąd zarejestrowane na Ziemi, czasem przypominające wodę z meteorytów. – Gdybym znalazł próbkę takiej wody poza skrzypem, powiedziałbym, że pochodzi z meteorytu – stwierdził Sharp. 400 milionów lat zmian ziemskiego klimatu Ale odkrycie nie jest tylko ciekawostką. Przede wszyst…

skrzyp-filtruje-wode-513698b.jpg
width: 1802
height: 1200

Aplikacja Ratunek – trzy kliknięcia, które mogą uratować życie nad wodą
type: item
creator: Hanna Zakrzewska
subject: Lifestyle
subject: Współpraca reklamowa
subject: bezpieczeństwo
subject: ratownictwo
subject: woda
description: Plażowanie, rejsy po jeziorach, spływy kajakowe rzekami – wakacje nad wodą kuszą spokojem i perspektywą obcowania z naturą, ale mogą być też zdradliwe. A kiedy sekundy decydują o życiu, liczy się szybka reakcja. Taką właśnie gwarantuje aplikacja Ratunek, stworzona przez służby ratunkowe i markę Plus.
encoded: Promienie słońca tańczą na tafli jeziora, dzieci chlapią się w płytkiej wodzie, a odgłos pluskania miesza się z szumem trzcin. To sceneria, którą zna każdy, kto choć raz spędził wakacje nad wodą. Z jednej strony błogi relaks, z drugiej – potrzeba zachowania czujności. Bo wystarczy chwila nieuwagi, by beztroska zamieniła się w dramat. View oEmbed on the source website Statystyki nie pozostawiają złudzeń – co piąty Polak doświadczył sytuacji, w której konieczna była pomoc ratowników nad wodą, a aż 35% było świadkami takich zdarzeń. Choć nie sposób przewidzieć wszystkiego, technologia może dziś uratować życie. W takich momentach niezastąpionym wsparciem okazuje się aplikacja Ratunek – praktyczne narzędzie, które szybko i precyzyjnie pozwala wezwać pomoc nad wodą. Gdy woda staje się zagrożeniem Wakacyjny wypoczynek najczęściej kojarzy się z wodą. Z badań przeprowadzonych przez Plusa wynika, że aż 82% Polaków wybiera na urlop właśnie plaże, jeziora i inne zbiorniki wodne. Nie dziwi więc, że to właśnie tam najczęściej dochodzi do wypadków. Pływanie w rzekach o nieprzewidywalnym nurcie, kąpiele w nieoznaczonych miejscach czy przecenienie własnych możliwości mogą skończyć się dramatycznie. W takich chwilach naprawdę liczy się każda sekunda. Problem w tym, że wielu wypoczywających nie zna lokalizacji, nie potrafi dokładnie określić miejsca pobytu albo sięga po telefon dopiero wtedy, gdy sytuacja jest już krytyczna. Wówczas ratownicy Wodnego Ochotniczego Pogotowia Ratunkowego mają bardzo ograniczone możliwości szybkiej reakcji. Aplikacja Ratunek – trzy kliknięcia, które mogą ocalić życie Aplikacja Ratunek powstała z myślą o sytuacjach kryzysowych, w których tradycyjne sposoby kontaktu zawodzą. Została stworzona przez Plusa we współpracy ze służbami ratowniczymi, w tym WOPR. Jej głównym zadaniem jest umożliwienie wezwania pomocy w maksymalnie uproszczony sposób – wystarczą trzy kliknięcia, by ratownicy otrzymali sygnał SOS. Największą zaletą aplikacji jest przesyłanie precyzyj…

WOPRAntekteam6-f4af537.jpg
width: 6953
height: 4638

Ocean na północnej półkuli Marsa? Na to wskazują dowody geologiczne
type: item
date: 2025-10-01T12:57:48.000Z
creator: Jonasz Przybył
subject: Kosmos
subject: kosmos
subject: mars
subject: oceany
subject: woda
subject: życie
description: Od jakiegoś czasu naukowcy są zgodni, że po Marsie płynęła woda. Wiemy, że Czerwoną Planetę przecinały liczne rzeki, ale czy znajdował się na niej także… ocean? Nowe badania wskazują, że północna półkula Marsa pokryta była przez olbrzymi zbiornik wodny. Czy to wstęp do odnalezienia form życia?
encoded: Nowe badania przeprowadzone na Uniwersytecie Arkansas przyniosły mocne dowody na istnienie oceanu na północnej półkuli Marsa. Obecność dużego zbiornika wody znacznie zwiększa prawdopodobieństwo odnalezienia życia na Czerwonej Planecie. Czy na Marsie jest woda? Chociaż Mars wydaje się całkowicie wyschnięty, to odnaleziono na nim wodę – jest po prostu dobrze ukryta i zwykle pozostaje pod postacią lodu ukrytego albo głęboko pod powierzchnią planety, albo w pozostałych po wulkanach kalderach wysoko nad ziemią. Badacze odkrywają jednak coraz więcej dowodów na to, że kiedyś woda płynęła po powierzchni planety. Analiza geologiczna wskazuje na rozliczne koryta rzek, a naukowcy porównują ich koryta ze skałami rzecznymi pozostałymi po ciekach, które płynęły po Ziemi miliony lat temu. – Nie znamy żadnych form życia na Ziemi ani nigdzie indziej we Wszechświecie, które nie wymagałyby ciekłej wody. Im więcej ciekłej wody mamy na Marsie, tym bardziej prawdopodobne jest istnienie życia – opowiada Cory Hughes, doktorant nauk o ziemi i główny autor badania. Ślady po dawnych oceanach Nieregulowane rzeki to same w sobie niemalże formy życia. Na Ziemi ewoluują, zmieniają swój bieg, nanoszą osady i przenoszą się w nowe miejsca. Tworzą rozległe delty czy strefy cofki, a w końcu… wpadają do oceanu. To właśnie zainteresowało naukowców – chcieli wykorzystać tę wiedzę i udowodnić, że na Marsie przebiegało to podobnie. Szczególnie strefy cofki wydawały się Hughesowi obiecujące. To charakterystyczne miejsca, w których ocean wdziera się w głąb schodzącej poniżej poziomu morza rzeki. Potrafią być bardzo rozległe: w przypadku Missisipi strefa cofki zaczyna się 370 kilometrów od linii brzegowej. Jego trop okazał się słuszny. Obserwując Czerwoną Planetę z orbity znalazł geologiczne dowody na istnienie dawnych stref cofki rzecznej. To potwierdziło, że ocean na Marsie istniał, a powierzchnię przecinały duże rzeki – wszystko to oczywiście zanim powierzchnia planety wyschła miliardy lat temu. Wyniki opu…

GettyImages-1836080590-4aa9d15.jpg
width: 7280
height: 4805

Dlaczego woda jest niebieska? Powszechne wytłumaczenie to mit
type: item
date: 2025-09-25T11:01:58.000Z
creator: Mateusz Łysiak
subject: Nauka
subject: Przyroda
subject: przyroda
subject: Travel
subject: woda
subject: Wolny czas
description: Dlaczego woda jest niebieska? A może wcale nie ma tego koloru, tylko tak nam się wydaje? To jedno z najczęściej zadawanych pytań, na które przez lata udzielano błędnej odpowiedzi.
encoded: W tym artykule: Dlaczego woda jest niebieska? Jakiego koloru są lodowce? Dlaczego woda jest niebieska? To pytanie najczęściej słyszą rodzice dzieci w wieku przedszkolnym. Dorośli także szukają odpowiedzi na to pytanie. Ciekawość jest naturalna. W końcu oceany gromadzą ponad 97% wody na Ziemi. Są więc niezwykle ważne dla życia na naszej planecie. Codziennie mamy kontakt z wodą. Pijąc, biorąc prysznic, czy uprawiając sporty wodne. Woda to też lwia część krajobrazu Polski. Polacy chętnie wypoczywają na Mazurach czy nad Morzem Bałtyckim. Od wiosny do jesieni ogromną popularnością cieszą się też spływy kajakowe polskimi rzekami. Na zdjęciach i pocztówkach woda zazwyczaj jest niebieska. Ile jest w tym prawdy? Dlaczego woda jest niebieska? Przez wiele lat ludzie wierzyli, że morza i oceany mają niebieski odcień, ponieważ odbijają błękit nieba. To nie do końca prawda. Najwyższy czas rozprawić się z tym mitem. Oczywiście powierzchnia wody odbija kolor nieba. Woda może wydawać się niebieska w słoneczny dzień, szara podczas burzy, a nawet przybierać odcienie różu podczas zachodu słońca. Warto jednak zauważyć, że po zanurzeniu pod wodę, niebieski kolor pozostanie. Na zdjęciach satelitarnych morza i oceany także są niebieskie. W takich przypadkach woda nie odbija koloru nieba. Zachodzi inny proces. Czy morze odbija kolor nieba? – Ocean wydaje się niebieski, ponieważ czerwień, pomarańcz i żółć (światła o dużej długości fali) są pochłaniane przez wodę silniej niż kolor niebieski (światło o krótkiej długości fali). Kiedy więc białe światło słoneczne wpada do oceanu, odbija się głównie światło niebieskie – czytamy w artykule opublikowanym na łamach „Scientific American”. To oznacza, że kolor oceanu i kolor nieba są ze sobą powiązane. Występują jednak niezależnie od siebie. W obu przypadkach powstanie koloru niebieskiego wynika z preferencyjnej absorpcji światła o długich falach. Efekt ten widać tylko wtedy, kiedy woda jest bardzo czysta. Błoto, glony czy inne zanieczyszczenia rozpra…

dlaczego-woda-jest-niebieska-a7589d5.jpg
width: 5890
height: 3927

Planetoida zdradza tajemnice pochodzenia oceanów na Ziemi. Zbadano kosmiczne próbki
type: item
date: 2025-09-15T12:01:53.000Z
creator: Szymon Zdziebłowski
subject: Kosmos
subject: oceany
subject: planetoidy
subject: układ słoneczny
subject: woda
subject: ziemia
description: Planetoidy mogły dostarczyć na powstającą Ziemię zdecydowanie więcej wody, niż do tej pory sądzono. Taki wniosek płynie z analiz skał przywiezionych z takiego obiektu z kosmosu przez japońskich naukowców. Dzięki planetoidom na Ziemi znajdują się oceany.
encoded: Kilka lat temu odbyła się japońska misja Hayabusa2 („Sokół wędrowny 2”). Jej celem było zbadanie planetoidy Ryugu oraz pobranie próbek materiału, z jakiego zbudowane jest to ciało niebieskie. Ryugu jest planetoidą węglistą. Powstała z lodu i pyłu w zewnętrznych rejonach Układu Słonecznego. To dzięki analizie takich obiektów naukowcy mogą zrekonstruować przebieg powstawania Układu Słonecznego i Ziemi. Teraz eksperci opublikowali nowy artykuł na łamach czasopisma „Nature”, w którym donoszą o ważnym ustaleniu. Obalono mit na temat asteroid Naukowcy mają dość dobrą wiedzę na temat powstawania Układu Słonecznego, ale oczywiście istnieje wiele luk. Jedną z nich jest to, w jaki sposób Ziemia uzyskała tak dużo wody. Większa część powierzchni naszej planety pokryta jest oceanami. Zespół naukowców, w tym z Uniwersytetu Tokijskiego, odkrył, że na asteroidzie Ryugu niegdyś płynęła woda w stanie ciekłym. Działo się to nawet ponad miliard lat po jej powstaniu. – Ustaliliśmy, że Ryugu zachowało nieskazitelny zapis aktywności wody, co dowodzi, że płyny przemieszczały się przez jego skały znacznie później, niż się spodziewaliśmy. To zmienia nasze spojrzenie na długoterminowy los wody w asteroidach. Woda utrzymywała się tam przez długi czas i nie wyczerpywała się tak szybko, jak sądzono – powiedział dr Tsuyoshi Iizuka z Wydziału Nauk o Ziemi i Planetach Uniwersytetu Tokijskiego, który jest współautorem publikacji. Taki wniosek możliwy był dzięki analizie skał odnalezionych przez sondę Hayabusa2, należącą do Japońskiej Agencji Eksploracji Aerokosmicznej (JAXA). Tym samym obalono jeden z „kosmicznych” mitów. Według niego aktywność wodna na asteroidach występowała jedynie w najwcześniejszych momentach historii Układu Słonecznego. Skomplikowane losy kosmicznej wody – Myśleliśmy, że zapis chemiczny Ryugu będzie przypominał niektóre meteoryty badane już na Ziemi. Ale wyniki były zupełnie inne – mówi dr Lizuka. Najnowsze badania sugerują następujący przebieg wydarzeń. Woda w asteroidzie Ryu…

FABRIC-KOLAZ-32-19d1367.png
width: 900
height: 600

Jak ginie woda w Klimkówce. Historia sztucznego jeziora, które znika na naszych oczach
type: item
date: 2025-09-12T10:00:20.000Z
creator: Olaf Kardaszewski
subject: Przyroda
subject: beskidy
subject: jeziora
subject: śnieg
subject: woda
description: Mieszkańcy wsi Klimkówka podają, że jeszcze w zeszłym roku na terenach, które teraz są pokryte hałdami piasku, można było spokojnie pływać na rowerach wodnych. Tak kształtuje się niestety krajobraz zbiornika Klimkówka, który od kilku lat sukcesywnie traci kolejne miliony metrów sześciennych wody.
encoded: Zbiornik Klimkówka leży w województwie małopolskim, w powiecie gorlickim, w dolinie rzeki Ropy, pomiędzy wsiami Klimkówka i Uście Gorlickie. Jezioro jest otoczone przez pasmo Beskidu Niskiego oraz Magury Małastowskiej, tworząc unikalny, niemal bajkowy krajobraz. Budowa zapory ziemnej, w wyniku której powstał sztuczny zbiornik, rozpoczęła się w 1984 roku. Władze PRL chciały w ten sposób zabezpieczyć dolinę Ropy przed powodziami, stworzyć rezerwuar wody pitnej oraz wykorzystać energetyczny potencjał rzeki. Inwestycja nie obyła się bez ludzkich dramatów. W latach 80. doszło do wysiedlenia mieszkańców wsi Klimkówka (częściowo także Uście Gorlickie). Ludzi przesiedlono, a ich domy i pola znalazły się pod wodą. Co się dzieje ze zbiornikiem? Dane dotyczące obecnego stanu wody w Klimkówce nie pozostawiają złudzeń – mamy do czynienia z drastycznym spadkiem. Do sierpnia 2025 zbiornik utracił blisko 80% swojej pierwotnej zawartości wody. Oznacza to spadek z ok. 43 mln metrów sześciennych do niespełna 10 mln m³. Aby dostrzec dramatyczną sytuację, nie trzeba zresztą posiłkować się liczbami. Zmiany widać gołym okiem w krajobrazie Klimkówki. Linia brzegowa znacznie się cofnęła, odsłaniając dno i dawne elementy krajobrazu. Niski poziom wody odkrył m.in. pozostałości istniejącego tu kiedyś cmentarza zatopionego w latach 80. Brak wody sprawia, że zbiornik nie spełnia w pełni swoich hydrologicznych funkcji. Obecna rezerwa stanowi jedynie 30% tego, co potrzebne do stabilizacji rzeki Ropy. Klimkówka traci swoje walory ekologiczne, a wraz z nimi – turystyczne i gospodarcze. Dlaczego brakuje wody? W rozmowie z Radiem Kraków hydrogeolog profesor Mariusz Czop tłumaczył, dlaczego sytuacja podgorlickiego zbiornika wygląda tak dramatycznie: „To śnieg był głównym rezerwuarem wody w górach. Woda nie ma czasu na wsiąknięcie w grunt – spływa szybko i odparowuje, szczególnie z powierzchni zbiorników retencyjnych. W efekcie tracimy wodę, której nie jesteśmy w stanie zatrzymać”. Współcześnie, gdy śni…

https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2025/09/KlimkowkaLakeKlimkowkaGorliceCountyPoland202404-c183d9d.jpg
width: 640
height: 480

Loughareema w Irlandii Północnej: poznajcie tajemnicze znikające jezioro, które wciąż nie do końca rozumiemy
type: item
date: 2025-09-04T07:00:01.000Z
creator: Jonasz Przybył
subject: Kierunki
subject: Przyroda
subject: Traveler
subject: geologia
subject: irlandia
subject: jeziora
subject: woda
description: Tajemnicze jezioro w mistycznym regionie Irlandii Północnej może być rano zupełnie puste, a wieczorem wypełnione pod brzegi wodą. Legendy głoszą, że duchy próbujących przekroczyć je śmiałków wciąż podróżują nad brzegiem – bez końca. W czym tkwi sekret Loughareema?
encoded: Naukowcy uważają jezioro Laughareema za jedno z najbardziej zagadkowych stanowisk geologicznych na Wyspach Brytyjskich. Funkcjonuje wprost magicznie: rano zupełnie suche, a wieczorem pełne wody. Albo odwrotnie. Jego rzadka budowa wciąż zaskakuje naukowców, którzy głowią się nad zachodzącymi pod nim procesami. Magicznie znikające jezioro Jak bardzo zaskoczeni musieli być pierwsi osadnicy tego ponurego, odizolowanego zakątku Irlandii Północnej, gdy pierwszy raz trafili na Laughareema. Znikające Jezioro w hrabstwie Antrim, rano pełne wody i niemożliwe do sforsowania, po kilku godzinach stawało się suchą niecką. Nic dziwnego, że tłumaczono to magią. Mimo upływu lat naukowcy nadal nie odkryli wszystkich jego sekretów. Wiemy, że za wyjątkowe zjawisko odpowiedzialny jest skomplikowany system drenażowy, ale jak to dokładnie działa? Tajemnica jeziora Loughareema W ogromnym uproszczeniu irlandzkie jezioro działa jak… wanna. Wpływają do niego trzy osobne strumienie, swojego rodzaju „krany”, a jedynym ujściem jest „odpływ” na jego dnie. Strumienie systematycznie nanoszą do jeziora zanieczyszczenia – liście czy osady, które zatykają odpływ. Wtedy poziom wody się podnosi. Gdy jednak osiąga poziom krytyczny, ciśnienie wywierane na naturalny korek staje się tak duże, że natychmiast go udrażnia. To powoduje, że woda ucieka w mgnieniu oka – jak po wyciągnięciu korka z wanny. Wkrótce napełnia się na nowo i tak w kółko: co kilka godzin. Skomplikowany system drenażowy Uciekająca z jeziora woda znika, by następnie zaskakująco pojawić się aż 2,5 kilometra dalej i jako duży strumień dołączyć do rzeki Carey. – Loughareema rozpościera przed nami dynamicznie zmieniający się krajobraz. Zbliżając się do jeziora z ekscytacją zgadujemy, w jakim stanie obecnie się znajduje – mówi w wywiadzie dla „The Geological Society” Paul Wilson, hydrogeolog z British Geological Suvey w Belfaście. – Woda znika w podziemnym systemie drenażowym, o którego szczegółach obecnie wiemy bardzo niewiele – dodaje. Tajemn…

Zrzut-ekranu-2025-09-03-143333-74fde58.png
width: 645
height: 364

Tych napojów unikaj w podróży. Sprawdź, czego lepiej nie pić na wakacjach
type: item
date: 2025-08-31T08:45:25.000Z
creator: Sabina Zięba
subject: Porady
subject: Traveler
subject: napoje
subject: porady w podróży
subject: woda
subject: Zdrowie
description: Egzotyczne drinki, kolorowe soki i chłodzące kostki lodu to dla wielu nieodłączny element wakacyjnego relaksu. Jednak to właśnie one mogą stać się źródłem poważnych problemów zdrowotnych. Z pozoru niewinne napoje serwowane w tropikach często kryją w sobie zagrożenie, które może zmienić wymarzoną podróż w walkę o powrót do zdrowia.
encoded: Podróżowanie do odległych zakątków świata wiąże się z odkrywaniem nowych smaków i kultur, ale też z ryzykiem, którego często nie bierze się pod uwagę, a mianowicie – wodą. To właśnie ona, jeśli pochodzi z nieoczyszczonych źródeł, może stać się największym zagrożeniem dla zdrowia. Jeziora, rzeki, a nawet pozornie orzeźwiające kostki lodu w napojach mogą zawierać bakterie i pasożyty wywołujące groźne choroby. Niebezpieczne bywa także picie świeżych soków i koktajli przygotowanych z niepewnych źródeł. Na co więc zwrócić uwagę i jak skutecznie się chronić? Czy woda z kranu jest bezpieczna? Sprawdź, zanim napijesz się za granicą W czasie podróży szczególnie ważne jest zwracanie uwagi na to, co pijemy. W wielu krajach rozwijających się dostęp do czystej wody jest ograniczony, a standardy higieniczne nie zawsze są przestrzegane. To sprawia, że nawet tak prozaiczna czynność, jak zaspokojenie pragnienia, może nieść ze sobą ryzyko poważnych problemów zdrowotnych. Jak podkreślił Bill McIntyre, rzecznik Global Rescue: „Podczas podróży zagranicznych jedną z najważniejszych kwestii jest jakość wody kranowej. Choć w niektórych państwach można ją pić bez obaw, w innych stanowi realne zagrożenie dla zdrowia”. Światowa Organizacja Zdrowia na bieżąco aktualizuje mapę krajów, gdzie woda z kranu nadaje się do picia. Tam jednak, gdzie jest ona niebezpieczna, ryzykowne stają się nawet produkty przygotowane na jej bazie – od kostek lodu w napojach po świeżo wyciskane soki czy kolorowe koktajle. To, co z pozoru wygląda na niewinną przyjemność, może szybko zamienić wakacje w koszmar. Niebezpieczne napoje za granicą. Co może zaszkodzić turystom? Przekonała się o tym m.in. Annika Kariniemi, dyplomowana pielęgniarka z Phoenix. – W upalny dzień kupiłam świeży sok owocowy z ulicznego wózka. Smakował wyśmienicie, dopóki nie zdałam sobie sprawy, że lód prawdopodobnie przygotowano z wody kranowej. Dwanaście godzin później leżałam zwinięta w kłębek w pokoju hotelowym, walcząc z dreszczami i skurczami…

drinki-e5ae4c3.jpg
width: 4072
height: 2712

Efekt Mpemby to przeczące intuicji zjawisko. Do dziś wzbudza wiele kontrowersji
type: item
date: 2025-08-30T06:29:26.000Z
creator: Artur Białek
subject: Nauka
subject: fizyka
subject: lód
subject: woda
description: Efekt Mpemby był obserwowany już wiele wieków temu, a mimo to wciąż wzbudza niemałe kontrowersje i nie jest powszechnie uznawany za udowodnione zjawisko. Trudno się temu dziwić. Odkryty przypadkiem fenomen zdaje się przeczyć fundamentalnym prawom fizyki. Na czym polega efekt Mpemby? Wyjaśnienie zamieszczamy poniżej.
encoded: Spis treści: Ciepła woda zamarza szybciej niż zimna? Właśnie to zakłada efekt Mpemby Skąd wzięła się nazwa tego efektu? To rezultat przypadkowego ponownego odkrycia Jak naukowcy tłumaczyli efekt Mpemby? Efekt Mpemby występuje także w układach kwantowych Krytyka efektu Mpemby Elementarne reguły poprawnego rozumowania jednoznacznie podpowiadają, że im niższa temperatura cieczy, tym szybciej powinien postępować proces zamarzania. Wydaje się to absolutnie logiczne. W końcu nikt, kto chce zrobić kostki lodu, nie umieszcza w zamrażalniku ciepłej wody. Tymczasem już starożytni myśliciele sądzili, że w tym przypadku logika prowadzi nas na manowce. W drugiej połowie XX wieku przypadkowo potwierdził to pewien uczeń szkoły podstawowej z Tanzanii. Ciepła woda zamarza szybciej niż zimna? Właśnie to zakłada efekt Mpemby Choć wydaje się to stać w sprzeczności ze zdrowym rozsądkiem, efekt Mpemby odnosi się do sytuacji, w której w pewnych warunkach woda o wyższej temperaturze zamarza szybciej niż chłodniejsza. Mamy tu zatem do czynienia z absolutnym paradoksem, nad którym naukowcy głowią się do dziś. Zgodnie z podstawowymi zasadami termodynamiki, obiekt o niższej temperaturze powinien szybciej osiągnąć punkt zamarzania i zakończyć proces krzepnięcia. A jednak dzieje się inaczej. W tym miejscu należy podkreślić, że efekt Mpemby nie jest zjawiskiem uniwersalnym. Żeby zaszedł, muszą zostać spełnione specyficzne parametry, a te trudno uzyskać: musi istnieć znacząca różnica temperatur początkowych wody ciepłej i zimnej (zaobserwowano, że najkorzystniejsze efekty daje gradient temperatur na poziomie około 40 stopni Celsjusza), oba naczynia z wodą muszą być umieszczone w identycznych warunkach zamrażania, należy jasno zdefiniować „zamarznięcie” – czy chodzi o moment, w którym na powierzchni cieczy pojawia się warstwa lodu, czy o całkowite zamarznięcie całej objętości? Wiedziano o tym już w starożytności Nie wiadomo, kto jako pierwszy zaobserwował ten fenomen. Pierwszeństwo w opisie niezwyk…

efekt-Mpemby-3fae023.jpg
width: 1000
height: 667

Rekordowo niski stan Wisły. Hydrolog wskazuje często pomijaną przyczynę
type: item
date: 2025-08-28T12:58:17.000Z
creator: Jonasz Przybył
subject: Przyroda
subject: klimat
subject: rzeki
subject: susza
subject: wisła
subject: woda
description: Niski stan Wisły niepokoi nie tylko warszawskich spacerowiczów, ale mieszkańców całej Polski. W wielu rzekach poziomy wody spadły do absolutnego minimum. Hydrolog Piotr Bednarek tłumaczy powody tego stanu i wyjaśnia, czy grozi nam pustynnienie.
encoded: W poniedziałek na stacji pomiarowej Warszawa-Bulwary stan Wisły spadł do 9 cm. To niechlubny rekord w historii pomiarów. Niski stan rzek obserwuje się nie tylko na Mazowszu, ale i w całej Polsce. Przyczyną może być działalność człowieka – i to bardziej bezpośrednią, niż by się wydawało. Przyczyna niskiego stanu wody w Wiśle – Powodem tak niskiego stanu wody jest przede wszystkim szybko postępująca erozja wgłębna, czyli pogłębianie się koryta Wisły – przekazał PAP Piotr Bednarek, hydrolog i doktorant w Zakładzie Hydrologii Instytutu Geografii i Gospodarki Przestrzennej UJ, a także prezes fundacji Wolne Rzeki. Erozji winna jest głównie postępująca regulacja rzek i funkcjonowanie kopalni piasku. Powyżej Warszawy działają takie dwie i zatrzymują one materiał niesiony przez rzekę. Za sytuację na Wiśle odpowiedzialna jest także susza. Przyczyniły się do niej nierównomierne rozłożone opady. Chociaż deszczu było całkiem dużo, to większość wody spadła latem – przez to wyparowała, zanim zdążyła zasilić rzeki. Do prawidłowego funkcjonowania rzek konieczne są obfite opady śniegu zimą, które stają się rzadkością. Czym grozi brak wody w rzekach? Na niskim stanie Wisły cierpi w szczególności elektrociepłownia Siekierki – jest ona odpowiedzialna za ogrzanie 55 procent budynków w stolicy. Kompleks wykorzystuje wodę czerpaną z Wisły do chłodzenia swoich urządzeń. Przez jej brak pojawiają się problemy z funkcjonowaniem instalacji grzewczych. To tylko wierzchołek góry lodowej: takich placówek jest w Polsce o wiele więcej. Niski stan rzek to więc nie tylko problem z punktu widzenia ekosystemu, ale także związanej wodą infrastruktury. Jak zapobiegać wysychaniu rzek? – Do prostych i tanich rozwiązań, które powinny zostać wdrożone „na wczoraj”, należy przede wszystkim zaprzestanie regulacji i pogłębiania rzek – mówi Piotr Bednarek. Według hydrologa wspierające rzeki renaturyzacje mogłyby obejmować np. zasypywanie rowów melioracyjnych, których w Polsce jest kilkukrotnie więcej niż samych rz…

GettyImages-2222759399-7a127ff.jpg
width: 3992
height: 2992

Nie potrzebuje wody, by żyć. Oto zwierzę, które oszukało prawa natury
type: item
date: 2025-08-24T07:10:03.000Z
creator: Sabina Zięba
subject: Przyroda
subject: afryka
subject: afryka wschodnia
subject: woda
subject: zwierzęta
description: Gerenuk, będący wyjątkowym przykładem adaptacji do jednego z najsurowszych klimatów świata, jest prawdziwym cudem natury. Bez zdecydowanych działań ochronnych jego obecność w afrykańskim krajobrazie może jednak stać się jedynie wspomnieniem.
encoded: Wydaje się, że o podstawowych potrzebach do życia wiemy już wszystko. Woda – obok powietrza i pożywienia – jest przecież uznawana za absolutny warunek przetrwania, a jej brak szybko prowadzi do odwodnienia i poważnych problemów zdrowotnych. Natura lubi jednak burzyć nasze przekonania. Na afrykańskich równinach żyje bowiem niezwykłe zwierzę, które udowadnia, że można obejść się bez tego, co dla większości gatunków jest niezbędne. Otóż ten gatunek antylopy potrafi przeżyć całe życie bez picia wody, czerpiąc wszystko, czego potrzebuje z zupełnie innych źródeł. Generuk długoszyi – wygląd i występowanie Gerenuk, którego nazwa w języku somalijskim oznacza „żyrafią szyję”, to gatunek antylopy zamieszkujący suche obszary wschodniej Afryki – od Somalii, przez południowe Dżibuti, po północną Kenię i wschodnie Tsavo. Jego charakterystyczna sylwetka jest bezpośrednią odpowiedzią na wymagające warunki środowiskowe. Smukła budowa ciała, mniejsza niż u innych antylop głowa z dużymi oczami i uszami oraz dwubarwne brązowe futro pomagają mu skutecznie maskować się wśród krzewów sawanny. Z kolei długie rzęsy i czuciowe włoski na pysku oraz uszach chronią przed skaleczeniami podczas żerowania w gęstych, ciernistych zaroślach. Wyjątkowa długość szyi, w połączeniu z silnymi tylnymi nogami i wzmocnionymi kręgami lędźwiowymi, pozwala gerenukowi stawać na dwóch nogach i sięgać do liści oraz młodych pędów roślin rosnących nawet na wysokości dwóch metrów. Taka zdolność umożliwia mu korzystanie z zasobów pokarmowych niedostępnych dla wielu innych roślinożerców. Co istotne, badania lotnicze wykazały też, że gerenuki preferują suche rejony oddalone od stałych źródeł wody, dzięki czemu ograniczają konkurencję z innymi roślinożercami bardziej uzależnionymi od jej codziennego picia. To przystosowanie pozwala im przetrwać w środowiskach, gdzie dostęp do zbiorników wodnych jest minimalny, a walka o pożywienie – wyjątkowo zacięta. Mistrz przetrwania w suchym klimacie To właśnie niezwykłe umiejętności …

generuk-06f7dc5.jpg
width: 4576
height: 3216

Czy naprawdę musisz pić 8 szklanek wody? Dr Dana Cohen mówi, co działa lepiej
type: item
date: 2025-07-26T08:01:56.000Z
subject: Nauka
subject: nauka
subject: woda
description: Picie wody to temat, który wraca co lato. Dr Dana Cohen i Wendy Bazilian tłumaczą, dlaczego nie wystarczy tylko pić wodę i obalają najpopularniejsze mity o nawodnieniu.
encoded: Spis treści: Mit 1: Dorośli powinni pić 2 litry wody dziennie Mit 2: Pragnienie to wiarygodny znak, że potrzebujesz wody Mit 3: Picie płynów to jedyny sposób na nawodnienie Mit 4: Picie dużej ilości wody naraz wystarczy Mit 5: Kawa i herbata odwadniają Mit 6: Napoje izotoniczne są lepsze od wody podczas treningu Chociaż woda jest najobficiej występującą substancją w ludzkim ciele, nie zawsze otrzymuje należny jej szacunek. Prawie połowa dorosłych w USA spożywa mniej niż zalecana dzienna ilość wody — według sondażu CivicScience z 2023 roku, przeprowadzonego wśród 2 861 osób. To problem — ponieważ utrzymanie prawidłowego nawodnienia to jeden z najprostszych i najskuteczniejszych sposobów wspierania zdrowia. Na początek: woda jest niezbędna do regulacji temperatury ciała, smarowania stawów, trawienia, detoksykacji, transportu składników odżywczych, produkcji energii, a także funkcjonowania serca i mózgu. Ponadto, odpowiednie nawodnienie wiąże się z niższym ryzykiem wystąpienia chorób przewlekłych, przedwczesnej śmierci i biologicznego starzenia się szybciej niż wynikałoby to z wieku metrykalnego — jak wskazują najnowsze badania amerykańskiego Narodowego Instytutu Zdrowia (NIH). – Nawodnienie to podstawa każdej funkcji komórkowej w organizmie – mówi Dana Cohen, lekarka specjalizująca się w medycynie integracyjnej w Nowym Jorku oraz współautorka książek FuelUp i Quench. – Wielu ludzi chodzi codziennie w stanie przewlekłego, lekkiego odwodnienia i nawet o tym nie wie. Taki stan może prowadzić do zmęczenia, bólów głowy, zaburzeń koncentracji, bólu stawów, a nawet do napadów głodu, które są w rzeczywistości pragnieniem. Mit 1: Dorośli powinni pić 2 litry wody dziennie — Pomysł ośmiu szklanek dziennie mocno zakorzenił się w naszej kulturze, ale prawda jest taka, że potrzeby nawodnienia różnią się w zależności od osoby — w zależności od wielkości ciała, aktywności fizycznej i środowiska – mówi Wendy Bazilian, specjalistka ds. żywienia i wellness z San Diego oraz prowadząca po…

nawodnienie-bad13d8.jpg
width: 5350
height: 3543

To jedno morze w Europie ryczy, jakby krzyczało. Nikt nie ufa jego falom
type: item
date: 2025-07-20T07:56:44.000Z
subject: Adventure
subject: Kierunki
subject: Traveler
subject: morze północne
subject: woda
description: Filmy przedstawiające ogromne fale Morza Północnego robią furorę w internecie. Rybacy jednak wiedzą, że ten żywioł nie wybacza błędów – i mają na to dowody.
encoded: Spis treści: Morze Północne w akcji Gdzie leży Morze Północne? Jak wygląda żeglowanie po Morzu Północnym Co wyróżnia Morze Północne? Skąd wzięła się reputacja niebezpiecznego morza? Morze, które ryczy Filmy przedstawiające ogromne, zapierające dech w piersiach fale Morza Północnego często stają się viralami na TikToku – ale ludzie żeglują po tych burzliwych wodach od tysiącleci. Morze Północne cieszy się reputacją niebezpiecznego i groźnego. Czy słusznie? Morze Północne w akcji Czasem Morze Północne po prostu postanawia zaatakować. Henk Buitjes wie, jak to jest. Pewnej nocy, podczas sztormowej pogody, ten holenderski rybak krewetek wciągał sieci na pokład, kątem oka zauważył falę. Była większa niż wszystkie pozostałe — uderzyła w tył jego kutra rybackiego. Fala uderzyła w jedną z belek statku — długich poziomych prętów wystających poza burtę, z których zwisają sieci. Siła uderzenia wygięła belkę, przez co sieć zwisała luźno i była prawie niemożliwa do odzyskania. Było to bardzo niebezpieczne – mogła owinąć się wokół śruby napędowej statku lub zaczepić o wraki na dnie morza. Jemu i załodze udało się ją odzyskać, ale adrenalina buzowała. – Całe ciało się trzęsie – wspomina. Gdzie leży Morze Północne? Morze Północne, leżące tuż na południe od Arktyki, zajmuje obszar 570 000 km² i oddziela Wielką Brytanię od Skandynawii. Na południu jego brzegi tworzą północne wybrzeża Francji, Belgii, Holandii i Niemiec. Kiedyś było szlakiem dla Wikingów, dziś to jeden z głównych szlaków żeglugowych. Znajdują się tu platformy wiertnicze i farmy wiatrowe. W mediach społecznościowych krążą nagrania z falami potworami i sztormami uderzającymi w statki. Ale ludzie przemierzają te wody od wieków. Jak wygląda żeglowanie po Morzu Północnym Buitjes i jego rodzina łowią na Morzu Północnym od 11 pokoleń. – Mój pradziadek i jeden z jego synów zginęli podczas połowów w czasie wielkiego sztormu – mówi. Dwóch braci jego babci również zginęło na morzu. Żegluga jest dziś bezpieczniejsza niż kilkadzies…

morze-4547627.jpg
width: 5472
height: 3648

Naukowcom udało się uzyskać wodę i tlen z księżycowego regolitu. Użyli tylko światła słonecznego
type: item
date: 2025-07-18T11:30:57.000Z
creator: Ewelina Zambrzycka-Kościelnicka
subject: Kosmos
subject: chemia
subject: księżyc
subject: loty w kosmos
subject: tlen
subject: woda
description: Zespół naukowców z Chin odkrył metodę pozwalającą wydobyć z księżycowych skał i pyłu niezbędną do życia wodę oraz tlen. W dodatku pokazali, jak dokonać tego w tylko jednym kroku. Czy ta sama metoda zadziała poza laboratorium oraz czy będzie opłacalna dla przyszłych lunonautów?
encoded: Spis treści: 23 tys. dolarów za litr wody Jak zrobić księżycowy metan? Próbki księżycowe pobrane przez Chang’e 5 Możliwość szybkiego i taniego pozyskiwania wody oraz tlenu jest jedną z głównych zagwozdek programu Artemis. Ze względu na odległość od Ziemi oraz koszty wynoszenia ładunków, baza księżycowa musi być możliwie niezależna od dostaw z naszej planety. A najbardziej kluczowe są tlen oraz woda. Właśnie dlatego odkrycie chińskich badaczy może być absolutnie przełomowe dla obecności człowieka na Księżycu. 23 tys. dolarów za litr wody – Największym zaskoczeniem dla nas był namacalny sukces tego zintegrowanego podejścia. Jednoetapowa integracja ekstrakcji wody księżycowej i fototermicznej katalizy dwutlenku węgla może zwiększyć efektywność wykorzystania energii oraz zmniejszyć koszty i złożoność rozwoju infrastruktury – napisał w oświadczeniu członek zespołu Lu Wang, chemik z Chińskiego Uniwersytetu w Hongkongu. Analizy wykazały, że transport jednego litra wody z Ziemi na Księżyc kosztowałby około 23 tys. dolarów, a każdy lunonauta potrzebowałby dziennie przynajmniej 4 litrów wody. Na całe szczęście zarówno badania prowadzone na powierzchni Księżyca, jak i te z orbity wykazały, że na Księżycu jest dużo wody, chociaż nie jest to od razu widoczne. Woda, która trafiła na Księżyc w wyniku uderzeń komet, planetoid i mikrometeorytów, a nawet wiatru słonecznego, kryje się w stale zacienionych kraterach na biegunach księżycowych, uwięziona w minerałach takich jak ilmenit. Samo wydobycie wody pitnej jest stosunkowo łatwe i istnieje wiele technologii opisujących, jak można to zrobić. Jedną z opisywanych wcześniej metod jest również ogrzewanie księżycowego regolitu poprzez skupienie na nim promieni słonecznych. Jednak chiński zespół był w stanie pójść o krok dalej. Jak zrobić księżycowy metan? – Chińska metoda zakłada wykorzystanie gleby księżycowej jako katalizatora do rozkładu cząsteczek dwutlenku węgla i połączenia ich z wydobywaną wodą w celu wytworzenia metanu – powiedzi…

tlen-woda-ksiezyc-f2067b9.jpg
width: 1000
height: 563