National Geographic
type: channel
link: https://www.national-geographic.pl
date: 2026-06-24T09:02:08.000Z
update period: hourly
update frequency: 1
update base: 2000-01-01T12:00+00:00
items: Włochy kłócą się o prawo łowieckie. Papież Leon XIV zabrał głos w sprawie zwierząt
items: Ślub gwiazdy pop rozwścieczył mieszkańców Palermo. Efekt okazał się odwrotny
items: Wprowadzono „zakaz cienia” na rajskiej plaży. Nowy regulamin nie spotkał się z przychylnym odbiorem
items: Wielodniowy trekking w Europie bez namiotu. 5 tras z doskonałą bazą noclegową
items: Paestum – greckie świątynie, które przetrwały ponad 2500 lat
items: Zwierzęcy świadkowie katastrofy. Co kości koni mówią o ostatnich chwilach Pompejów?
items: Pompeje – praktyczny przewodnik po skamieniałej tragedii
items: Parma to miejsce pachnące serem i szynką. Historia przenika tam codzienność
items: Plac św. Marka to bijące serce Wenecji. Odbywały się tu uroczystości kościelne, karnawały i egzekucje
items: Spiaggia Rosa zachwyca mimo zakazów. Natura powoli odbudowuje równowagę tego miejsca
items: Potężne trzęsienie ziemi u wybrzeży Włoch. Kalabrię uratowała głębokość wstrząsów
items: Capri zachwyca historią i przyrodą. To wyspa o dwóch obliczach
items: Miłość i śmierć w pięknej Weronie. Jak zdobyta przez Rzymian osada stała się symbolem nieszczęśliwej miłości
items: Odkrywamy tajemnice Bolonii. Tu historia spotyka się ze smakiem
items: Decyzja, która zmieniła bieg historii. Czego nie wiemy o piekle Monte Cassino?
items: Genua to jedno z najpiękniejszych miast we Włoszech. Jej symbolem jest unikatowa zabudowa
items: Procida zachwyca spokojem. To wyspa, która żyje własnym rytmem
items: Awanturnik, literat, mason i kobieciarz – prawdziwa historia Giacoma Casanovy
items: Positano – perła Wybrzeża Amalfi, która zachwyca od pierwszego spojrzenia
items: Pescara – przewodnik po nadmorskim mieście Abruzji
items: Zamek św. Anioła to wieczny symbol Rzymu. Budowla przetrwała w niemal niezmienionej formie
items: To miasto nazywane „małym Rzymem”. Wielu turystów wciąż je pomija
items: AI ożywia historię. Cyfrowa rekonstrukcja ostatniej ucieczki z antycznego miasta
items: Polska autorka wyróżniona przez „Travelera”. Opisała wyspę, na której czas płynie inaczej
items: To koniec swobodnego wjazdu w Dolomity. Pozwolenie dostanie tylko 150 aut dziennie

Włochy kłócą się o prawo łowieckie. Papież Leon XIV zabrał głos w sprawie zwierząt
type: item
date: 2026-06-24T09:01:09.000Z
creator: Magdalena Rudzka
subject: Przyroda
subject: dzikie zwierzęta
subject: papież
subject: polowanie
subject: prawo
subject: watykan
subject: włochy
description: Projekt nowej ustawy łowieckiej we Włoszech wywołał ogromny opór organizacji ekologicznych. Kontrowersyjna reforma zakłada m.in. obniżenie statusu ochrony wilka. Głos w gorącej dyskusji zabrał również papież Leon XIV.
encoded: Przedmiotem sporu jest projekt ustawy DDL 1552, znany jako ustawa Malana, który zdaniem krytyków drastycznie osłabia standardy ochrony przyrody na rzecz postulatów lobby myśliwskiego. Debata ta przyciągnęła uwagę nie tylko organizacji ekologicznych i Komisji Europejskiej, ale również najwyższych autorytetów, w tym samego papieża. Co przewiduje nowa ustawa łowiecka we Włoszech? Kontrowersyjna ustawa, firmowana przez senatora Lucio Malana z partii Fratelli d’Italia, zmierza do aktualizacji przepisów z 1992 roku. Do najbardziej kontrowersyjnych planów należy obniżenie statusu ochronnego wilka z gatunku „ściśle chronionego” na „chroniony”, co zdaniem naukowców jest decyzją polityczną, a nie merytoryczną. Reforma otwiera też możliwość polowań na koziorożce, które są symbolem Alp i ocalały niegdyś dzięki królewskim rezerwatom, a także na dzikie gęsi oraz gołębie miejskie. Nowe prawo przewiduje również uznanie Sardynii za „jednolite terytorium łowieckie” aż do wybrzeży, dopuszczenie polowań zbiorowych na dziki, strzelanie z łodzi wiosłowych oraz używanie noktowizorów, co narusza postanowienia Konwencji Berneńskiej. Wyjątkowo emocjonujący jest zapis, który kryminalizuje utrudnianie polowań, co uderza bezpośrednio w pokojowe protesty obywatelskie. Projekt ustawy budzi silny sprzeciw Sprzeciw wobec reformy zjednoczył szeroką koalicję 58 organizacji prozwierzęcych i przyrodniczych, w tym m.in. WWF Italia, LIPU (Lega Italiana Protezione Uccelli – liga ochrony ptaków) oraz LAV (Lega Anti Vivisezione, walcząca z eksperymentami na zwierzętach) , które apelują do rządu o wstrzymanie prac nad DDL 1552. Krytyka płynie także z Brukseli. Komisja Europejska ostrzegła Rzym przed naruszaniem dyrektywy ptasiej i siedliskowej, na co Minister Rolnictwa Francesco Lollobrigida odpowiedział lekceważąco, określając ostrzeżenia mianem „biurokratycznych”. Zoolog Luigi Boitani alarmuje, że osłabienie ochrony wilka nie opiera się na rzetelnych danych, lecz jest wynikiem presji myśliwskiego lobby. De…

wlochy-papiez-zwierzeta-2d2430a.jpg
width: 1463
height: 975

Ślub gwiazdy pop rozwścieczył mieszkańców Palermo. Efekt okazał się odwrotny
type: item
date: 2026-06-17T06:48:10.000Z
creator: Sabina Zięba
subject: Kierunki
subject: Traveler
subject: celebryci
subject: miasta
subject: palermo
subject: protesty
subject: ślub
subject: sycylia
subject: włochy
description: Ślub popularnej piosenkarki Duy Lipy i aktora Calluma Turnera na Sycylii odbił się szerokim echem nie tylko w mediach plotkarskich. Włoska wyspa, od lat należąca do najchętniej odwiedzanych regionów Morza Śródziemnego, zyskała dzięki wydarzeniu dodatkową promocję, a zainteresowanie podróżami do tego zakątka Europy wyraźnie wzrosło. Nie wszyscy byli jednak zachwyceni. Uroczystość zorganizowana w jednym z najbardziej malowniczych miast Sycylii wywołała niezadowolenie części mieszkańców.
encoded: W ostatnich latach śluby światowych gwiazd coraz częściej stają się nie tylko wydarzeniami towarzyskimi, lecz także potężnymi kampaniami promującymi konkretne kierunki turystyczne. Gdy celebryci wybierają na miejsce ceremonii historyczne miasta, luksusowe kurorty czy malownicze wyspy, zainteresowanie podróżnych potrafi wzrosnąć niemal natychmiast. W ubiegłym roku głośno było o ślubie Jeffa Bezosa w Wenecji, który wywołał falę protestów lokalnych aktywistów oskarżających miliardera o traktowanie miasta jak prywatnej scenografii. Teraz podobne kontrowersje pojawiły się na Sycylii przy okazji ślubu Duy Lipy i Calluma Turnera. Tym razem jednak medialny rozgłos przełożył się również na rosnące zainteresowanie włoską wyspą i jej najpiękniejszymi zakątkami. Protesty w Palermo po ślubie Duy Lipy. Mieszkańcy mieli dość utrudnień Luksusowe wesele Duy Lipy i Calluma Turnera, które odbyło się na początku czerwca w Palermo, wzbudziło ogromne emocje nie tylko ze względu na listę gwiazd obecnych na uroczystości, lecz także z powodu skali ograniczeń wprowadzonych w historycznym centrum miasta. Trzydniowe wydarzenie, którego koszt szacowano na około 1,7 mln dolarów, rozpoczęło się w zabytkowym Palazzo Valguarnera-Gangi i wymagało rozbudowanych środków bezpieczeństwa. W okolicach najważniejszych miejsc związanych z uroczystościami pojawiły się metalowe barierki, zamknięto część ulic oraz dwa centralne place – Piazza Sant’Anna i Piazza Croce dei Vespri. Według medialnych doniesień wprowadzono również zakaz lotów dronów, a niektórzy mieszkańcy mieli zostać zobowiązani do przestrzegania zasad poufności. Dla wielu osób mieszkających w centrum oznaczało to jednak realne utrudnienia w codziennym funkcjonowaniu. W rozmowie z „The Guardian” właścicielka lokalnego baru Clarissa skarżyła się, że przez kilka dni mieszkańcy musieli zostawiać samochody daleko od domów i pieszo docierać do pracy. – Nie wypada blokować miasta. Zrozumiałabym, gdyby chodziło o papieża, ale nie o piosenkarkę – mówiła.…

zdj-80-9ce80c1.jpg
width: 4608
height: 3069

Wprowadzono „zakaz cienia” na rajskiej plaży. Nowy regulamin nie spotkał się z przychylnym odbiorem
type: item
date: 2026-06-16T05:56:23.000Z
creator: Olaf Kardaszewski
subject: Kierunki
subject: Traveler
subject: plaże
subject: regulamin
subject: sardynia
subject: włochy
description: Na włoskiej Sardynii wprowadzono radykalne obostrzenia, które całkowicie zmieniają zasady nadmorskiego wypoczynku. Władze gminy Villasimìus na plaży Punta Molentis zakazały większości dorosłych używania parasoli słonecznych, wprowadzając jednocześnie wysokie opłaty za wstęp. Choć nowe przepisy mają na celu ochronę zniszczonego przez pożar ekosystemu, wywołały one ogromne oburzenie i lawinę prześmiewczych komentarzy ze strony turystów.
encoded: Polska linia brzegowa od lat trawiona jest zjawiskiem potocznie nazywanym „parawaningiem”. Od wczesnych godzin porannych najpopularniejsze plaże w kraju zaczynają zapełniać się kolorowymi tkaninami, gęsto ustawionymi obok siebie. Patrząc na wybrzeże z lotu ptaka można by stwierdzić, że łatwiej na plaży dostrzec fragment osłaniającej przed wiatrem konstrukcji niż piasek. Na taki widok oczy ze zdziwienia przecierałaby pewnie rada gminy Villasimìus na włoskiej Sardynii. Na tamtejszej plaży został właśnie wprowadzony surowy zakaz montowania jakichkolwiek instalacji, które mają pomóc przetrwać turystom upalne dni. Zabroniony parasol Nowo wprowadzone zasady korzystania z plaży Punta Molentis w Villasimìus na Sardynii zupełnie zmieniają tamtejszy sposób relaksu. Z najsilniejszym sprzeciwem spotkała się reguła odnosząca się do umieszczania na wybrzeżu parasoli. W jej świetle zakazuje się urlopowiczom korzystania z konstrukcji chroniących przed promieniami słońca. Zakaz nie obejmuje jednak wszystkich grup: z parasoli korzystać mogą seniorzy po 65. roku życia oraz rodziny z dziećmi, których wiek nie przekroczył 10 lat. Ta druga ulga spowodowała lawinę prześmiewczych komentarzy w internecie. Zakaz wnoszenia na Punta Molentis parasoli to nie jedyne obostrzenie wprowadzone na sardyńskiej plaży. Aby postawić stopę na piasku będzie od teraz trzeba zapłacić aż 10 euro. Przypływający łodzią również będą musieli uiścić opłatę w wysokości 5 euro. Dla nich też obowiązuje limit pobytu wynoszący 1 godzinę oraz zakaz wnoszenia plecaków i lodówek. Sprzeciw urlopowiczów Wprowadzenie tak restrykcyjnego prawa nie spotkało się przychylnym odbiorem użytkowników plaży. Na profilu rady gminy Villasimìus na Facebooku, która ogłosiła nowe obostrzenie pojawiły się liczne komentarze kwestionujące słuszność decyzji. Internauci zaczęli prześmiewczo pytać: „Żeby postawić parasol, muszę wynająć dziecko?” albo „Więc żeby przyjść na plażę z parasolem, muszę albo przyprowadzić dziadka, albo muszę urodzić dz…

shutterstock2232241157-1974e86.jpg
width: 5464
height: 3640

Wielodniowy trekking w Europie bez namiotu. 5 tras z doskonałą bazą noclegową
type: item
date: 2026-06-14T10:17:53.000Z
creator: Sean Newsom
subject: Kierunki
subject: Traveler
subject: anglia
subject: austria
subject: europa
subject: hiszpania
subject: portugalia
subject: szwajcaria
subject: trasy
subject: trekking
subject: wędrówki
subject: włochy
description: Kilkudniowy trekking w Europie wcale nie musi oznaczać spania pod namiotem. Oto subiektywny ranking najpiękniejszych szlaków, które gwarantują miękkie łóżko i dach nad głową.
encoded: Spis treści: South West Coast Path, Anglia El Camino de Santiago, Portugalia i Hiszpania Tour of Monte Rosa, Szwajcaria i Włochy Berliner Höhenweg, Austria Alta Via 1, Włochy Kilkudniowa wędrówka to bardzo szczególny rodzaj wyzwania. Wymagania stawiane ciału i umysłowi kumulują się dzień po dniu, a aby mierzyć się z nimi w możliwie najlepszej formie, ważne jest, by każdej nocy naprawdę odpocząć. Łatwiej to osiągnąć pod dachem niż trzepoczącym płótnem namiotu – poza tym w niektórych chronionych krajobrazach biwakowanie na dziko jest zabronione. Na szczęście w Europie jest sporo schroniskich górskich, hosteli dla pielgrzymów i hoteli położonych tuż przy szlakach. Wiele wyjątkowych miejsc noclegowych znajduje się w Alpach – choć, jak przekonasz się z naszego przewodnika, nie wszystkie. South West Coast Path, Anglia Na początku może się to wydawać szaleństwem – 1014 kilometrów marszu po plażach i ścieżkach wśród klifów, pełnych podejść i zejść, wijących się przez jedne z najpopularniejszych nadmorskich miejscowości Anglii. Im lepiej jednak poznaje się South West Coast Path, tym bardziej trasa zaczyna kusić – zwłaszcza w Kornwalii. To tutaj znajdują się najwyższe klify i najbardziej dziewicze krajobrazy, a także głębokie warstwy kultury i historii. Surfing, dawne kopalnie cyny, celtyckie grodziska, sztuka współczesna w St Ives – wszystko to nada twojej wędrówce zupełnie nową perspektywę. A po drodze trafisz na rewelacyjne puby i pensjonaty B&B, które zapewnią ci wygodę i serdeczną atmosferę. W większości rejonów transport publiczny pozwala wybierać konkretne odcinki trasy zgodnie z własnymi zainteresowaniami i apetytem na bardziej wymagające ścieżki. W gruncie rzeczy, jeśli ominiesz ruchliwe okresy szkolnych wakacji, rozsądnie rozłożysz siły i z dużym wyprzedzeniem zarezerwujesz noclegi, jedynym prawdziwym wyzwaniem okaże się pogoda. Bądź gotów porzucić plany na dzień lub dwa – albo złapać autobus – jeśli nadejdzie porządny atlantycki sztorm. Droga św. Jakuba (El Camino …

trasy-w-Europie-b22d292.jpg
width: 7952
height: 5304

Paestum – greckie świątynie, które przetrwały ponad 2500 lat
type: item
date: 2026-06-14T09:28:15.000Z
creator: Marzena Wardyn-Kobus
subject: Kierunki
subject: Traveler
subject: archeologia
subject: atrakcje turystyczne
subject: starożytność
subject: włochy
description: Paestum we Włoszech jest jednym z najlepiej zachowanych świadectw obecności starożytnych Greków na Półwyspie Apenińskim. Położone na południe od Neapolu, w regionie Kampania, przyciąga słynnymi świątyniami i rozległym parkiem archeologicznym. Choć wielu podróżnych wybiera Pompeje lub Wybrzeże Amalfitańskie, Paestum często okazuje się jednym z najbardziej interesujących miejsc podczas podróży po południowych Włoszech.
encoded: Spis treści: Starożytne miasto Wielkiej Grecji Dlaczego Paestum jest tak wyjątkowe? Zwiedzanie Paestum – praktyczne informacje To właśnie tutaj można zobaczyć jedne z najlepiej zachowanych świątyń greckich na świecie. Ruiny starożytnego miasta, zachowane budowle sakralne i bogate zbiory archeologiczne pokazują znaczenie, jakie Paestum miało w czasach Wielkiej Grecji. Dodatkowym atutem jest położenie – bliskość wybrzeża sprawia, że zwiedzanie można połączyć z wypoczynkiem nad morzem. Starożytne miasto Wielkiej Grecji Historia miasta sięga około 600 roku p.n.e., kiedy greccy osadnicy z kolonii Sybaris założyli tutaj miasto Posejdonia. Nazwa nawiązywała do Posejdona, boga mórz, choć z czasem najważniejszym kultem religijnym stał się kult Hery. Położenie nad Morzem Tyrreńskim sprzyjało rozwojowi handlu i kontaktów z innymi greckimi koloniami. Posejdonia szybko stała się ważnym ośrodkiem politycznym, gospodarczym i religijnym. W kolejnych wiekach miasto znalazło się pod panowaniem Lukanów, a następnie Rzymian, którzy w 273 roku p.n.e. nadali mu nazwę Paestum. Przez wiele stuleci miasto prosperowało, jednak zmiany środowiskowe, rozwój terenów bagiennych, malaria oraz najazdy Saracenów doprowadziły do jego stopniowego opuszczenia. W średniowieczu dawne centrum życia niemal całkowicie zniknęło pod roślinnością. Dopiero podczas budowy nowej drogi wzdłuż wybrzeża w XVIII wieku odkryto monumentalne ruiny. Ich widok wywołał ogromne zainteresowanie uczonych, artystów i podróżników z całej Europy. Dlaczego Paestum jest tak wyjątkowe? Wiele stanowisk archeologicznych zachowało pojedyncze budowle lub fragmenty dawnych miast. Paestum wyróżnia się tym, że można tu zobaczyć niemal kompletny układ starożytnego ośrodka miejskiego. Na obszarze dawnego miasta zachowały się: trzy monumentalne świątynie greckie, fragmenty forum, amfiteatr, pozostałości głównych ulic, niemal kompletny system murów obronnych, cenne eksponaty z czasów greckich i rzymskich prezentowane w Muzeum Archeologicznym …

paestum-462a8d3.jpg
width: 1856
height: 1200

Zwierzęcy świadkowie katastrofy. Co kości koni mówią o ostatnich chwilach Pompejów?
type: item
date: 2026-06-13T07:17:23.000Z
creator: Szymon Zdziebłowski
subject: Historia
subject: archeologia
subject: konie
subject: odkrycia archeologiczne
subject: pompeje
subject: starożytność
subject: starożytny rzym
subject: włochy
description: Tuż obok przepięknych fresków w zawalonym domu w Pompejach archeolodzy odkryli coś poruszającego: szczątki zwierząt koniowatych. Grzywa jednego z nich była przyozdobiona paciorkami. Często zapomina się, że w tym starożytnym mieście na skutek erupcji Wezuwiusza oprócz ludzi, zginęli też ich zwierzęcy towarzysze.
encoded: Insula dei Casti Amanti (Dom Czystych Kochanków) jest jednym z ciekawszych zabudowań odkrytych do tej pory w Pompejach. Mieściła się tu okazała rezydencja połączona z dużą piekarnią, wyposażoną w piece i magazyny. Najnowsze prace badawcze, prowadzone przez interdyscyplinarny zespół archeologów, archeozoologów i antropologów, mają na celu nie tylko konserwację zabytków, ale systematyczną rekonstrukcję życia codziennego i systemów produkcyjnych starożytnego miasta. Teraz archeolodzy ogłosili ciekawe odkrycie związane ze zwierzętami. Koń w piekarni? Wewnątrz starożytnej piekarni archeolodzy odkryli szczątki dwóch zwierząt koniowatych. Trudno stwierdzić jednoznacznie, czy były to konie, muły lub osły. Ale co robiły w tym pomieszczeniu? Wygląda na to, że w momencie erupcji Wezuwiusza w 79 roku n.e. piekarnia prawdopodobnie nie funkcjonowała. Znaleziono liczne dowody na trwające w budynku prace renowacyjne i zmiany konstrukcyjne. Remont mógł być spowodowany przez wcześniejszej trzęsienia ziemi z lat 68–69 n.e., które spowodowały m.in. osunięcie się podłóg. Wygląda więc na to, że zwierzęta trafiły tu tylko tymczasowo. Siła robocza czy przyjaciele? Pierwsze ze zwierząt miało w momencie śmierci około 10–12 lat, natomiast drugie było znacznie młodsze – od 3,5 do 6 lat. Wśród szczątków starszego odkryto w okolicach jego szyi dwa żelazne kółka stanowiące fragment uprzęży oraz trzy szklane paciorki – jeden błękitny i dwa białe. Były one prawdopodobnie wplecione w grzywę lub przymocowane do rzędu końskiego. Dla naukowców jest to rzadki dowód na bliską więź emocjonalną między człowiekiem a zwierzęciem roboczym. Jak zginęły zwierzęta? Szczegółowa analiza kości oraz warstw ziemi pozwoliła odtworzyć dynamikę śmierci zwierząt. W przeciwieństwie do wielu innych ofiar z Pompejów, konie te nie zginęły bezpośrednio od zasypania drobnymi kamieniami wulkanicznymi, ponieważ pod ich ciałami nie znaleziono tej warstwy. Koniowate zostały przygniecione przez walący się strop pod wpływem obalonyc…

Equide-Casti-Amanti-7-1200x801-d61802e.jpg
width: 1200
height: 801

Pompeje – praktyczny przewodnik po skamieniałej tragedii
type: item
date: 2026-06-08T07:55:27.000Z
creator: Ewelina Zambrzycka-Kościelnicka
subject: Historia
subject: Kierunki
subject: Traveler
subject: archeologia
subject: atrakcje turystyczne
subject: pompeje
subject: starożytność
subject: starożytny rzym
subject: wezuwiusz
subject: włochy
description: Rankiem 24 sierpnia 79 roku n.e. z Wezuwiusza wystrzeliła w górę wysoka na 34 kilometry kolumna kamieni, popiołów i gazów wulkanicznych. Na budzących się mieszkańców pobliskich miast – Pompeje, Herkulanum, Oplontis i Stabie – spadł grad gorących skał i tony palącego popiołu. Niemal dwa tysiące lat później Pompeje są archeologicznym skarbem, po którym przechadzają się tysiące turystów dziennie.
encoded: Spis treści: Miasto luksusu Najważniejsze domy i budowle Zwiedzanie miasta „«Dom mój do dzisiaj pokazują co dzień, I pustkę tę daleki ogląda przechodzień, I w najtajniejsze wchodzi rozwalin zakątki, A przecież imię rzadki zaznał dla pamiątki...»” C.K. Norwid, „Pompeja” Pompeje zbudowano na plateau utworzonym przez prehistoryczny potok lawowy Wezuwiusza. Pierwsze osady powstały tam już na przełomie VII i początku VI wieku p.n.e. Wpływ na rozwój miasta mieli Etruskowie, Grecy oraz ludność miejscowa. W V wieku p.n.e. Pompeje otoczono murami obronnymi. Miasto luksusu Gdy na przełomie IV–III wieku p.n.e. Rzym rozszerzał swoje wpływy w Kampanii, Pompeje stały się sojusznikiem republiki rzymskiej. Prawdziwy rozkwit przeżyły w okresie panowania cesarzy Augusta i Tyberiusza. Powstały wówczas liczne świątynie, łaźnie, teatry i luksusowe domy. W 62 r. n.e. silne trzęsienie ziemi zniszczyło znaczną część miasta. Odbudowę przerwała erupcja Wezuwiusza 24 sierpnia 79 r. n.e., która zasypała Pompeje popiołem i pumeksem. Miasto odkryto ponownie pod koniec XVI wieku, a systematyczne wykopaliska rozpoczęto w 1748 r. za panowania Karola III Burbona. W tej chwili stanowisko archeologiczne obejmuje około 66 hektarów. Jednak to nie ze względu na wielkość Pompeje są tak interesujące. Stanowisko jest wyjątkowe, ponieważ zachowało się całe rzymskie miasto „zamrożone w czasie”: domy, sklepy, piekarnie, graffiti, freski, a nawet odlewy ludzi i zwierząt. Większość stanowisk archeologicznych to ruiny monumentalnych budowli. Natomiast Pompeje pokazują codzienne życie zwykłych mieszkańców niemal minuta po minucie przed katastrofą. Najważniejsze domy i budowle Dom Cytrzysty (House of the Citharist) to jedna z największych rezydencji w Pompejach, zajmująca niemal cały kwartał miasta. Posiadała dwa atria i trzy perystyle. W centralnym ogrodzie znajdował się basen z fontannami i brązowymi rzeźbami zwierząt. Nazwa domu pochodzi od znalezionego posągu Apollina grającego na cytrze. Dom Casca Longusa, ele…

pompeje-327be38.jpg
width: 3908
height: 2803

Parma to miejsce pachnące serem i szynką. Historia przenika tam codzienność
type: item
date: 2026-06-08T06:02:49.000Z
creator: Artur Białek
subject: Kierunki
subject: Traveler
subject: atrakcje turystyczne
subject: Kuchnia
subject: miasta
subject: włochy
description: Parma to miejsce, gdzie europejska historia spotyka się z wyrafinowaną sztuką renesansu i wyjątkową tradycją kulinarną. Na przestrzeni wieków miasto ewoluowało z rzymskiej kolonii w potężną stolicę niezależnego księstwa, by w XXI wieku stać się symbolem gastronomicznej jakości.
encoded: Spis treści: Tożsamość ukształtowana przez lokalizację Od Rzymian do zjednoczenia Włoch Artystyczne dziedzictwo Parmy Kompleks Palazzo della Pilotta Muzyczna Dusza Parmy Kreatywne Miasto Gastronomii UNESCO Rokrocznie Włochy plasują się w górnej części rankingów najchętniej wybieranych destynacji turystycznych. Nic dziwnego, że większość tamtejszych miast nie oparła się komercjalizacji. Jednak Parma, mimo globalnej sławy swoich produktów, zdołała zachować swój unikatowy klimat. Z jednej strony oferuje ona arystokratyczny dystans, widoczny w neoklasycznych fasadach teatrów i surowości romańskich murów katedry. Z drugiej – jest miejscem niezwykle inkluzywnym, gdzie wielka sztuka Correggia spotyka się z codziennym celebrowaniem smaku w lokalnych winiarniach. Tożsamość ukształtowana przez lokalizację Parma jest usytuowana w północnych Włoszech, w samym sercu regionu Emilia-Romania. Jej granice rozciągają się na Nizinie Padańskiej, u stóp Apeninów. Miasto jest przecięte przez rzekę o tej samej nazwie, dopływ Padu, która naturalnie dzieli je na dwie sfery – arystokratyczne centrum wschodnie i dzielnicę bohemy Oltretorrente na zachodzie. Specyficzny mikroklimat doliny rzeki Pad, charakteryzujący się wilgotnymi, mglistymi zimami i gorącymi latami, stał się niezbędnym elementem procesów produkcyjnych, które uczyniły Parmę sławną. To właśnie te warunki klimatyczne umożliwiają naturalne dojrzewanie szynki Prosciutto di Parma oraz produkcję sera Parmigiano Reggiano (parmezanu), które wymagają precyzyjnej interakcji z lokalnym mikroklimatem. Od Rzymian do zjednoczenia Włoch Historia Parmy rozpoczęła się już w czasach Etrusków. Najprawdopodobniej to właśnie lud z północnej Italii założył i nazwał miasto. W 183 roku p.n.e. stała się kolonią rzymską i ważnym węzłem handlowym na Via Aemilia. Po okresie panowania barbarzyńskiego i bizantyjskiego w IX wieku wzrosło znaczenie miejscowego biskupstwa, co zapoczątkowało jej wzrost jako centrum administracyjnego i religijnego. Czas panowani…

parma-eec6b02.jpg
width: 1801
height: 1200

Plac św. Marka to bijące serce Wenecji. Odbywały się tu uroczystości kościelne, karnawały i egzekucje
type: item
date: 2026-06-07T12:32:41.000Z
creator: Ewelina Zambrzycka-Kościelnicka
subject: Kierunki
subject: Traveler
subject: atrakcje turystyczne
subject: wenecja
subject: włochy
subject: zabytki
description: Zdaniem Napoleona Bonaparte na całym świecie nie było znakomitszego miejsca niż wenecki Plac św. Marka. Centralny plac miasta był świadkiem wizyt cesarzy i papieży. To przy nim stoją najznamienitsze zabytki Wenecji. To również on był miejscem egzekucji i najważniejszym punktem na mapie weneckiego karnawału. Jego historia jest tak różnorodna, jak tylko bywa życie.
encoded: Spis treści: W bizantyjskim stylu Pałac Dożów Wenecja widziana z góry Najstarsza kawiarnia świata Nie można zwiedzić Wenecji nie zahaczając o plac św. Marka. Ten wydłużony czworobok o długości 170 metrów i szerokości między 50 a 80 metrów jest centralnym punktem miasta. Otaczają go cuda architektury i historia bijąca z każdego kamienia. Trudno o bardziej zachwycającą świątynię niż Bazylika św. Marka. Pierwotny kościół powstał w IX wieku, aby być miejscem spoczynku relikwii św. Marka Ewangelisty. Weneccy kupcy wywieźli relikwie w 828 roku z Aleksandrii. Nie było to jedyne przywłaszczenie tworzące to wyjątkowe miejsce. W bizantyjskim stylu Świątynia jest znakomitym przykładem sztuki bizantyjskiej w Europie. Budowla była wzorowana na kościele Świętych Apostołów w Konstantynopolu, stolicy Cesarstwa Bizantyjskiego. Wschodni przepych można dostrzec niemal w każdym centymetrze kwadratowym bazyliki. Budowla została zaprojektowana na planie krzyża greckiego i zwieńczona pięcioma dużymi kopułami, charakterystycznymi dla architektury bizantyjskiej. Fasada bazyliki ozdobiona jest bogatymi mozaikami, łukami i orientalnymi detalami. Za to jej wnętrze pokrywają tysiące metrów złotych mozaik przedstawiających sceny biblijne. Świątynia często określana jest mianem „kościoła ze złota”. Stanowi wyjątkowe połączenie kultury zachodniej i wschodniej. Wenecja utrzymywała silne kontakty handlowe i polityczne z Konstantynopolem. Stąd w bazylice widoczne są liczne wpływy wschodnie – zarówno w architekturze, jak i dekoracjach. Lecz wpływy to jedno, a zrabowane z miasta dzieła sztuki – drugie. Po zdobyciu Konstantynopola przez krzyżowców w 1204 roku Wenecjanie zabrali stamtąd wiele dzieł sztuki i elementów architektonicznych. Samą bazylikę ozdobiono marmurami, kolumnami oraz słynną kwadrygą koni z hipodromu konstantynopolitańskiego. Pałac Dożów Tam, gdzie Canal Grande spotyka się z południową częścią Placu św. Marka, znajduje się Pałac Dożów (Palazzo Ducale). Doża to określenie głowy państwa z…

plac-sw-Marka-b4133ad.jpg
width: 1600
height: 1200

Spiaggia Rosa zachwyca mimo zakazów. Natura powoli odbudowuje równowagę tego miejsca
type: item
date: 2026-06-06T08:03:17.000Z
creator: Artur Białek
subject: Kierunki
subject: Traveler
subject: morze śródziemne
subject: piasek
subject: plaże
subject: sardynia
subject: włochy
subject: wyspy
description: Spiaggia Rosa, czyli absolutnie wyjątkowa różowa plaża, stanowi jeden z najbardziej unikatowych i rygorystycznie chronionych ekosystemów nadmorskich w całym basenie Morza Śródziemnego. Piaszczysty skrawek lądu na niewielkiej wyspie stał się globalnym symbolem konieczności ochrony przyrody przed destrukcyjnym wpływem masowej turystyki i sukcesu w tym zakresie. Skąd wziął się niezwykły kolor plaży? Czy to niezwykłe miejsce można zobaczyć na własne oczy? Na te i inne pytania odpowiadamy poniżej.
encoded: Spis treści: Gdzie znajduje się różowa plaża? Dziedzictwo Mauro Morandiego Skąd wziął się różowy piasek? Ochrona środowiska i ewolucja przepisów prawnych Jak podziwiać różową plażę? Spiaggia Rosa pozostaje „zakazanym owocem”, jednak to właśnie ta niedostępność sprawia, że każda minuta spędzona na obserwowaniu jej z dystansu staje się niezapomnianym przeżyciem. Tamtejszy różowy piasek stanowi dowód potęgi i niezwykłej finezji procesów biologicznych, które trwają niezmiennie od tysięcy lat. Gdzie znajduje się różowa plaża? Spiaggia Rosa znajduje się w Cala di Roto, w południowo-wschodniej części wyspy Budelli, będącej jedną z pereł archipelagu La Maddalena. Grupa ta znajduje się w obszarze cieśniny Bonifacio, oddzielającej Sardynię od francuskiej Korsyki. Struktura administracyjna i status ochronny W ujęciu administracyjnym, Budelli należy do gminy La Maddalena, wchodzącej w skład prowincji Sassari w autonomicznym regionie Sardynii. Od 1994 roku, cała wyspa (wraz z otaczającymi ją wodami), jest integralną częścią Parku Narodowego Archipelagu La Maddalena. Spiaggia Rosa została sklasyfikowana jako strefa A – obszar ochrony ścisłej, co oznacza całkowity zakaz wstępu, kąpieli i kotwiczenia jednostek pływających w jej bezpośrednim sąsiedztwie. Dziedzictwo Mauro Morandiego Mówiąc o wyspie i różowej plaży, nie sposób nie wspomnieć o Mauro Morandim. Ten współczesny Robinson Crusoe spędził na wyspie 32 lata, stając się najważniejszym głosem w obronie Spiaggia Rosa. W 1989 roku Morandi, nauczyciel wychowania fizycznego z Modeny, wyruszył w rejs katamaranem w stronę Polinezji, chcąc uciec przed nowoczesnym społeczeństwem, które uważał za skorumpowane i konsumpcyjne. Awaria silnika zmusiła go do zatrzymania się przy archipelagu La Maddalena. Kiedy dowiedział się, że ówczesny strażnik Budelli odchodzi na emeryturę, postanowił sprzedać swoją łódź i przejąć jego obowiązki. Życie w izolacji Morandi zamieszkał w dawnym budynku radiostacji z czasów II wojny światowej. Przez dekady żył…

Spiaggia-Rosa-51fe546.jpg
width: 1800
height: 1200

Potężne trzęsienie ziemi u wybrzeży Włoch. Kalabrię uratowała głębokość wstrząsów
type: item
date: 2026-06-02T10:46:07.000Z
creator: Magdalena Rudzka
subject: Kierunki
subject: Przyroda
subject: Traveler
subject: ruchy sejsmiczne
subject: trzęsienie ziemi
subject: wakacje we włoszech
subject: włochy
description: W nocy z 1 na 2 czerwca mieszkańców Kalabrii wyrwał ze snu potężny wstrząs o sile 6,2 w skali Richtera. Włochy ocalały przed katastrofą tylko dlatego, że hipocentrum trzęsienia ziemi znajdowało się bardzo głęboko.
encoded: To mogła być katastrofa. Wstrząs o magnitudzie 6,2 w skali Richtera, która zazwyczaj obraca miasta w ruinę. Tym razem jednak Włochy mogą mówić o niezwykłym szczęściu: hipocentrum nocnego trzęsienia ziemi znajdowało się tak głęboko pod dnem Morza Tyrreńskiego, że nie odnotowano żadnych ofiar ani poważnych strat. Żywioł 250 km pod ziemią Epicentrum wstrząsu znajdowało się pod dnem Morza Tyrreńskiego, zaledwie 20 kilometrów od północno-zachodniego wybrzeża Kalabrii – w pobliżu miejscowości Amantea oraz Paola w prowincji Cosenza. Wstrząs o sile 6,2 stopnia w skali Richtera wystąpił na bardzo dużej głębokości – tzw. hipocentrum znajdowało się około 250 kilometrów pod powierzchnią ziemi. Sejsmolodzy z Narodowego Instytutu Geofizyki i Wulkanologii (INGV) oraz Europejsko-Śródziemnomorskiego Centrum Sejsmologicznego (EMSC) wyjaśniają, że tak znaczna głębokość spowodowała rozproszenie energii fali sejsmicznej, zanim ta zdołała dotrzeć do powierzchni. Gdyby analogiczne trzęsienie ziemi wystąpiło płytko – na przykład 10 kilometrów pod ziemią – skutki byłyby katastrofalne. Wstrząs odczuwalny od Sycylii po Bałkany Mimo że energia uległa rozproszeniu, trzęsienie było odczuwalne na ogromnym obszarze. Raporty od zaniepokojonych mieszkańców spływały nie tylko z Kalabrii, ale i z Sycylii, Basilicaty, Apulii, okolic Neapolu. Wstrząs zarejestrowano i odczuto także poza granicami Włoch – w Chorwacji, Czarnogórze oraz Albanii. Lokalne służby ratunkowe, w tym straż pożarna (Vigili del Fuoco) oraz Obrona Cywilna, ruszyły w teren. Przeprowadzono inspekcje w gminach położonych najbliżej epicentrum, takich jak Amantea, Cetraro czy Lamezia Terme. Ratownicy nie stwierdzili uszkodzeń konstrukcyjnych w budynkach, a sytuacja została szybko opanowana. Dlaczego Ziemia drży pod Włochami? Włochy są jednym z najbardziej aktywnych sejsmicznie krajów na świecie. Ich położenie na styku dwóch potężnych płyt tektonicznych – afrykańskiej i euroazjatyckiej – sprawia, że wstrząsy są tam codziennością. Największ…

kalabria-trzesienie-9654c8b.jpg
width: 1800
height: 1200

Capri zachwyca historią i przyrodą. To wyspa o dwóch obliczach
type: item
date: 2026-05-31T07:57:06.000Z
creator: Artur Białek
subject: Kierunki
subject: Traveler
subject: morze śródziemne
subject: neapol
subject: wakacje we włoszech
subject: włochy
subject: wyspy
subject: zatoka neapolitańska
description: Capri – niewielka wyspa „wyrastająca” z błękitnych głębin Morza Tyrreńskiego u południowych wrót Zatoki Neapolitańskiej – od lat stanowi synonim luksusu. Należy jednak podkreślić, że to wyjątkowe miejsce ma jeszcze jedno oblicze – autentyczniejsze i naturalniejsze. Czym zachwyca ta włoska wyspa? Na to i inne pytania odpowiadamy poniżej.
encoded: Spis treści: Biała wyspa na lazurowym morzu Od prehistorycznych gigantów po cesarską stolicę Dwa oblicza wyspy Przyroda i atrakcje naturalne Mimo skromnej, bo wynoszącej zaledwie 10,4 kilometra kwadratowego powierzchni, Capri przyciąga turystów z całego świata. Trudno się temu dziwić. Ta niewielka wyspa skrywa niezwykle bogatą i odległą historię, której ślady są tam widoczne do dziś. Jeżeli dodamy do tego wspaniałą przyrodę, otrzymamy destynację kompletną, oferującą wszystko, co definiuje udany urlop. Biała wyspa na lazurowym morzu Capri wyłania się z Morza Tyrreńskiego, w obszarze Zatoki Neapolitańskiej. Znajduje się naprzeciwko Półwyspu Sorrentyńskiego, od którego w czasach prehistorycznych została oddzielona w wyniku procesów geologicznych. Mówimy tu o formacji o charakterze górzystym, zdominowanej przez surowy krajobraz wapienny. To właśnie ta cecha najbardziej odróżnia ją od sąsiednich wysp Zatoki Neapolitańskiej, takich jak Ischia czy Procida, mających pochodzenie wulkaniczne. Morfologia i struktura terenu Capri jest zbudowana głównie z wapieni. Najwyższym punktem jest Monte Solaro, wzniesienie o wysokości 589 metrów n.p.m. Krajobraz charakteryzuje się stromymi klifami, licznymi grotami morskimi i charakterystycznymi iglicami skalnymi znanymi jako Faraglioni. Podział administracyjny W kontekście administracyjnym, ten niewielki skrawek lądu jest częścią miasta metropolitalnego Neapol w regionie Kampania. Wyspa jest podzielona na dwie odrębne gminy (comuni), które od 1496 roku funkcjonują na równych prawach: Capri – obejmuje centrum i wschodnią część wyspy. Jest to obszar bardziej zurbanizowany, skupiony wokół słynnej Piazzetty i portu Marina Grande; Anacapri – znajduje się w zachodniej, wyższej części wyspy. Charakteryzuje się większym spokojem, rozproszoną zabudową i bezpośrednim dostępem do Monte Solaro. Od prehistorycznych gigantów po cesarską stolicę Dzieje wyspy sięgają prehistorii. Najstarsze ślady obecności człowieka na Capri sięgają neolitu i epoki brąz…

Capri-537d9b6.jpg
width: 2133
height: 1200

Miłość i śmierć w pięknej Weronie. Jak zdobyta przez Rzymian osada stała się symbolem nieszczęśliwej miłości
type: item
date: 2026-05-24T06:28:09.000Z
creator: Ewelina Zambrzycka-Kościelnicka
subject: Historia
subject: Kierunki
subject: Traveler
subject: literatura
subject: miasta
subject: werona
subject: włochy
description: „Dwa rody, równą odziane godnością, W pięknej Weronie, gdzie przebiega sztuka, Gniew dawny nową podsycają złością I krew szlachetna dłonie szlachty bruka”* – ten prolog z „Romea i Julii” Williama Shakespeare’a zapisał się w historii Werony. Mimo tego, że jego autor nigdy nie był w mieście, a przeklęci przez gwiazdy kochankowie nigdy nie istnieli. Trzeba jednak przyznać, że zakochać się w Weronie jest wyjątkowo łatwo. Zarówno w jej mieszkańcach, jak i w samym liczącym ponad dwa tysiące lat mieście.
encoded: Spis treści: 2000 lat historii miasta Arena di Verona Najwspanialszy festiwal operowy świata Och Romeo, czemuś ty jesteś Romeo? Werona położona jest w północnych Włoszech, nad rzeką Adygą, u podnóża gór Lessini. Początki miasta sięgają czasów prehistorycznych. Niewielka osada rozwijająca się między IV a III wiekiem p.n.e. stała się w I wieku p.n.e. rzymskim municypium. Szybko zyskała na znaczeniu handlowym i militarnym. Problemy zaczęły się V wieku n.e., gdy miasto najeżdżali Ostrogoci pod wodzą Teodoryka Wielkiego, następnie Longobardowie. W 774 roku przez Weronę podbiły wojska Karola Wielkiego. 2000 lat historii miasta W początkach XII wieku Werona stała się niezależną komuną. Ale dopiero przejęcie władzy przez ród della Scala przyniosło rozwój i wzrost potęgi miasta. W 1405 roku Werona została przyłączona do Wenecji. W 1796 roku Weronę zajęły wojska Napoleona Bonaparte. Rok później, na mocy traktatu w Campo Formio, przekazał on miasto Austrii, co nastąpiło po antyfrancuskim powstaniu znanym jako Werońska Wielkanoc. Kolejne ustalenia, wynikające z traktatu w Lunéville, doprowadziły do podziału miasta wzdłuż rzeki Adygi: prawy brzeg znalazł się pod kontrolą Francji, natomiast lewy – określany przez Francuzów mianem „Veronette” – przypadł Austrii. Taki stan utrzymywał się do 1805 roku, kiedy Austria oddała Francji całe terytorium Wenecji Euganejskiej. Po kongresie wiedeńskim Werona została na stałe włączona do monarchii austriackiej i pozostawała pod jej panowaniem aż do 1866 roku. W tym okresie miasto stało się kluczowym elementem tzw. Czworokąta Fortyfikacji – strategicznego systemu obronnego imperium Habsburgów. Obszar ten pełnił funkcję zabezpieczenia przed ekspansją Królestwa Sardynii, które dążyło do przejęcia kontrolowanego przez Austrię Królestwa Lombardzko-Weneckiego. W 1822 roku w Weronie odbyło się również jedno ze spotkań Świętego Przymierza. Arena di Verona Główna część miasta świetnie oddaje jego historię. Znajdują się tam liczne i świetnie zachowane z…

werona-10f863a.jpg
width: 1950
height: 1300

Odkrywamy tajemnice Bolonii. Tu historia spotyka się ze smakiem
type: item
date: 2026-05-20T12:41:50.000Z
creator: Krzysztof Stypułkowski
subject: Kierunki
subject: Traveler
subject: miasta
subject: podróże kulinarne
subject: unesco
subject: włochy
subject: zabytki
subject: zwiedzanie
description: Zapach podgrzewanej oliwy, świeżych ziół i unosząca się w powietrzu mgiełka semoliny – tak wita mnie niewielkie pastificio „Ramaciotto” przy Viale Dodici Giugno. Za ladą stoi Michele Ramacieri. Jego dłonie z matematyczną precyzją i niezwykłą zręcznością zagniatają żółte, sprężyste ciasto. Przez piętnaście lat pracował jako sfoglino, czyli rzemieślnik specjalizujący się w tradycyjnym, ręcznym wałkowaniu bolońskiego makaronu, aż w końcu cztery lata temu otworzył własny biznes. To właśnie tutaj, między oprószoną mąką stolnicą a gwarem lokalnych rozmów, zaczyna się moja podróż.
encoded: Spis treści: Pod dachem Europy Buntowniczy kościół i gniewny Neptun Anatomia i weneckie sekrety Pokaż, jak bogaty jesteś (Nie) tylko dla lokalsów Michele tworzy w miejscu niezwykłym. Bolonia leży bowiem dokładnie na granicy dwóch krain, które wspólnie tworzą kulinarny monolit Włoch. Zachodnia Emilia to ojczyzna dojrzewającej w wietrze szynki parmeńskiej i twardego Parmigiano Reggiano, natomiast wschodnia Romania słynie z łagodniejszych smaków, jak półtwardy ser Caciotta. Bolonia idealnie spaja te tradycje. Nic dziwnego, że Włosi od stuleci niezmiennie określają ją trzema słowami: la Dotta (uczona – ze względu na najstarszy uniwersytet), la Grassa (tłusta – od tutejszej bezkompromisowej kuchni) oraz la Rossa (czerwona – od koloru nasyconych słońcem dachów i ceglanych fasad). Słuchając opowieści Michele, zamawiam passatelli – makaron głęboko zakorzeniony w tutejszej chłopskiej tradycji (cucina povera). Nie ma w nim ani grama mąki pszennej. Powstaje wyłącznie z czerstwej bułki tartej, jajek, parmezanu i szczypty gałki muszkatołowej. Michele podaje go tak, jak nakazuje obyczaj – w esencjonalnym rosole. Zanim zdążę dokończyć, na talerzu lądują zielone, barwione szpinakiem pierożki Balanzoni, napakowane farszem z ricotty i tutejszej dumy, mortadeli. Chowam solidną porcję na później i pełen energii ruszam na spotkanie z moją lokalną przewodniczką, Barbarą Stolecką. Pod dachem Europy Basia to fascynatka historii, która zamieszkała tu z Polski 30 lat temu i zdążyła poznać miasto jak własną kieszeń. Nasz spacer zaczynamy w sposób typowy dla bolończyków – nie wychodząc spod portyków. Bolonia to pod tym względem absolutny światowy fenomen, doceniony w 2021 roku wpisem na listę światowego dziedzictwa UNESCO. Znajdują się tu 62 kilometry arkad, z czego blisko 40 kilometrów oplata ścisłe centrum. Ich powstanie jest nierozerwalnie związane z założoną w 1088 roku Alma Mater Studiorum – najstarszym nieprzerwanie działającym uniwersytetem cywilizacji zachodniej. Gdy uczelnia zyskiwała…

11-a03cb53.jpg
width: 4389
height: 2926

Decyzja, która zmieniła bieg historii. Czego nie wiemy o piekle Monte Cassino?
type: item
date: 2026-05-19T06:59:29.000Z
creator: Hubert Rój
subject: Historia
subject: historia polski
subject: II wojna światowa
subject: klasztor
subject: włochy
description: Biało-czerwona flaga nad ruinami Monte Cassino stała się symbolem jednego z największych triumfów w historii polskiego oręża. Mało kto jednak wie, że decyzja o udziale Polaków w tej rzezi zapadła w atmosferze buntu, a sami Niemcy wcale nie zostali stamtąd wyparci siłą. Jak naprawdę wyglądały kulisy najkrwawszej bitwy 2. Korpusu Polskiego i czy tej ogromnej ofiary można było uniknąć? Odkrywamy fakty, o których milczą szkolne podręczniki.
encoded: Spis treści: Lądowanie aliantów we Włoszech Historia 2 Korpusu Polskiego spod Monte Cassino, czyli dzieje Armii Andersa Dlaczego polskie wojsko walczyło w bitwie o Monte Cassino? Piekło Monte Cassino i polski triumf Bój pod Monte Cassino, czyli druga bitwa narodów Ilu ludzi zginęło w bitwie o Monte Cassino? Polskie symbole i legendy bitwy o Monte Cassino W 1944 roku losy II wojny światowej były już przesądzone, a nieuchronna klęska III Rzeszy zdawała się kwestią czasu. Choć niemiecka armia cofała się na większości frontów, a wizja rozliczenia wojennych zbrodni stawała się coraz bardziej realna, Berlin nie zamierzał kapitulować bez walki. Doskonałym tego dowodem były Włochy, gdzie wokół rygla obronnego Monte Cassino Niemcy utworzyli swoją najważniejszą linię oporu na południu Europy. To właśnie tam rozegrała się jedna z najkrwawszych batalii całego konfliktu. Kluczową rolę odegrali w niej żołnierze 2. Korpusu Polskiego. Podkomendni generała Władysława Andersa dokonali niemożliwego – przełamali elitarną obronę wroga i zatknęli biało-czerwoną flagę na gruzach benedyktyńskiego opactwa. Droga do tego triumfu była jednak niezwykle długa i okupiona dramatycznymi wyborami. Lądowanie aliantów we Włoszech Przełom na frontach II wojny światowej w Europie przyniosła bitwa pod Stalingradem. Od tego momentu Niemcy znaleźli się w defensywie, a alianci starali się ze wszystkich sił, by jak najszybciej doszło do pokonania wojsk Adolfa Hitlera. Jednym z elementów tego przyspieszenia miało być otwarcie przez Brytyjczyków i Amerykanów tak zwanego drugiego frontu w walce z państwami Osi. Chciano w ten sposób odciążyć walczący na wschodzie Związek Radziecki. Alianci nie byli gotowi na przyspieszenie planowanej inwazji na zachodzie Francji. Tak narodziła się idea „skoku” do południowej Italii z północnej Afryki, gdzie w 1943 roku poradzono sobie z wojskami państw Osi. Akcja rozpoczęła się od operacji Husky w lecie 1943 roku, czyli od zajęcia Sycylii. Najazd aliantów doprowadził do utraty …

bitwa-pod-monte-cassino-77832cc.png
width: 2813
height: 1875

Genua to jedno z najpiękniejszych miast we Włoszech. Jej symbolem jest unikatowa zabudowa
type: item
date: 2026-05-16T06:24:17.000Z
creator: Artur Białek
subject: Kierunki
subject: Traveler
subject: architektura
subject: miasta
subject: włochy
description: Genua, nosząca dumny tytuł „La Superba”, należy do najniezwyklejszych miast w basenie Morza Śródziemnego. Jeden z największych ośrodków miejskich we Włoszech rozciąga się na wąskim pasie lądu, wciśnięty między fale Morza Liguryjskiego a surowe szczyty Apeninów. To właśnie ta unikatowa topografia ukształtowała charakter miasta – od jego średniowiecznych labiryntowych uliczek, przez renesansową wspaniałość pałaców, aż po nowoczesne wizje architektoniczne. Co warto zobaczyć w Genui? Na to i inne pytania odpowiadamy poniżej.
encoded: Spis treści: Między morzem a górami Od antycznej osady do republiki morskiej Architektoniczne serce miasta Jako atrakcja turystyczna Genua często pozostaje w cieniu innych włoskich miast. Niesłusznie, bo stolica Ligurii ma naprawdę wiele do zaoferowania. Miasto z jednej strony otacza morze, a z drugiej – wzgórza i góry. Należy jednak podkreślić, że nie tylko położenie, ale także niezwykła zabudowa świadczy o wyjątkowości tego miejsca. Między morzem a górami Miasto rozciąga się w północno-zachodnich Włoszech, nad Morzem Liguryjskim – częścią Morza Śródziemnego między Wybrzeżem Liguryjskim i Toskańskim a francuską Korsyką. Od strony północnej i wschodniej graniczy z Apeninami Liguryjskimi, a od zachodniej – z Alpami Liguryjskimi. Naturalna bariera górska wznosi się gwałtownie tuż za linią zabudowy, osiągając wysokość przekraczającą 1000 metrów n.p.m. Bliskość gór i morza tworzy specyficzny mikroklimat. W Genui każda dzielnica może charakteryzować się nieco innymi warunkami pogodowymi, wynikającymi z ekspozycji na wiatr i wysokości nad poziomem morza. Krajobraz „pionowego miasta” Charakter miasta jest determinowany przede wszystkim przez jego „pionowość”. Ze względu na naturalne bariery, Genua nie mogła rozwijać się wszerz. Musiała więc wspinać się po zboczach gór, tworząc w ten sposób wyjątkowy system tarasów, schodów i wąskich przejść. To ukształtowanie terenu wymusiło innowacyjne rozwiązania w transporcie publicznym, które dziś stanowią jedną z najcharakterystyczniejszych cech miasta. Od antycznej osady do republiki morskiej Historia Genui jest nierozerwalnie związana z jej portem i handlem. Najstarsze ślady osadnictwa na tym terenie pochodzą z czasów antycznych, kiedy to istniała tu osada Ligurów. Ze względu na strategiczne położenie u stóp przełęczy górskich, miejsce to szybko stało się ważnym punktem wymiany handlowej między światem greckim, etruskim i punickim. Nazwa „Genua” pojawiła się w okresie rzymskim. Etymologia tego słowa prawdopodobnie wywodzi się z łaci…

genua-f975de8.jpg
width: 1800
height: 1200

Procida zachwyca spokojem. To wyspa, która żyje własnym rytmem
type: item
date: 2026-05-09T12:33:05.000Z
creator: Artur Białek
subject: Kierunki
subject: Traveler
subject: morze śródziemne
subject: wakacje we włoszech
subject: włochy
subject: wyspy
description: Procida z całą pewnością nie jest miejscem do szybkiego „odhaczenia” na liście atrakcji. Tę niezwykłą wyspę najlepiej eksplorować powoli, obserwując codzienne rytuały mieszkańców. Mówimy tu o jednej z ostatnich autentycznych enklaw dawnej kultury na Morzu Śródziemnym, gdzie czas wciąż płynie w zgodzie z rytmem przypływów i odpływów, a nie według globalnych trendów turystycznych. Pozostając otwartą na nowoczesne formy wyrazu kulturowego, zdołała zachować swoją unikatową tożsamość i właśnie to czyni ją jedną z najniezwyklejszych atrakcji we Włoszech.
encoded: Spis treści: Gdzie znajduje się Procida? Od antycznych osad do stolicy kultury Kolorowa wyspa Atrakcje turystyczne wyspy Procida jest najmniejszą, a przy tym – także najmniej obleganą przez turystów zamieszkaną wyspą Zatoki Neapolitańskiej. Czy to oznacza, że pod względem atrakcyjności ustępuje Capri i Ischii? Nie, to po prostu zupełnie inne miejsce – mniej luksusowe, za to spokojniejsze i bardziej senne, gdzie życie toczy się zupełnie innym rytmem. Gdzie znajduje się Procida? Pod względem geograficznym, Procida usytuowana jest w północno-zachodniej części Zatoki Neapolitańskiej, która od zachodu otwiera się na Morze Tyrreńskie. Znajduje się między przylądkiem Capo Miseno na stałym lądzie a Ischią. Administracyjnie stanowi samodzielną gminę, wchodzącą w skład Miasta Metropolitalnego Neapol w regionie Kampania. Obejmuje ona nie tylko główną wyspę o powierzchni około 4 kilometrów kwadratowych, ale również przylegającą do niej, połączoną mostem wysepkę Vivara. Procida charakteryzuje się wulkaniczną genezą. Jest produktem erupcji czterech obecnie wygasłych (i w dużej mierze zatopionych) wulkanów. To właśnie pochodzenie determinuje specyficzną morfologię terenu, w tym obecność półkolistych zatok, które są pozostałościami po dawnych kraterach niszczonych przez erozję morską. Najwyższym punktem wyspy jest wzniesienie Terra Murata, osiągające wysokość około 91 metrów n.p.m., co w kontekście relatywnie płaskiego ukształtowania reszty terenu czyni je naturalnym punktem obserwacyjnym. Od antycznych osad do stolicy kultury Najstarsze dowody obecności człowieka na Procidzie pochodzą z epoki brązu, co potwierdzają znaleziska archeologiczne na wysepce Vivara i na głównej wyspie, wskazujące na kontakty z kulturą mykeńską. Mykeńczycy wykorzystywali te tereny prawdopodobnie jako punkty przeładunkowe na szlakach handlowych, prowadzących na zachód Morza Śródziemnego. Okres grecki i rzymski W VIII wieku p.n.e. na wyspę dotarli osadnicy greccy z Eubei, a następnie – Grecy z pobliskiej Ku…

procida-41dfd90.jpg
width: 1793
height: 1200

Awanturnik, literat, mason i kobieciarz – prawdziwa historia Giacoma Casanovy
type: item
date: 2026-05-03T12:27:29.000Z
creator: Ewelina Zambrzycka-Kościelnicka
subject: Ludzie
subject: kochankowie
subject: literatura
subject: polska
subject: wenecja
subject: włochy
description: Dziś Casanova znany jest przede wszystkim jako jeden z najsłynniejszych kochanków w historii. Ale Wenecjanin był kimś więcej niż tylko kobieciarzem. Był bez wątpienia oszustem i przestępcą, który nieraz trafił do więzienia, samozwańczym alchemikiem, szpiegiem, duchownym, ale też znakomitym obserwatorem i wysokiej klasy intelektualistą. Jego krótki pobyt w Polsce zaowocował brzemiennym w skutkach pojedynkiem i trzytomowym dziełem „Historia niepokojów w Polsce”.
encoded: Spis treści: Czarownica z Murano Przystojny uwodziciel Bractwo wolnomularskie 300-letni alchemik Warszawski skandal Historia jego życia Giacomo Casanova, najstarszy z sześciorga dzieci aktorów Gaetano Giuseppe’a Casanovy i Zanetty Farussi z Wenecji, urodził się 2 kwietnia 1725 roku. Rodzina nie posiadała majątku, tytuł szlacheckich ani niczego, co dawałoby oparcie i pozwoliło na spokojne życie. W dodatku rodzice dużo podróżowali, przez co Giacomem i jego rodzeństwem zajmowała się babka. Czarownica z Murano Giacomo był dzieckiem inteligentnym, ale chorowitym. Aby odpędzić od wnuka złe duchy, babka wezwała czarownicę z wyspy Murano. Tej samej, która od średniowiecza słynie z wyrobu wyjątkowego szkła, nazywanego weneckim. Czarownica wysmarowała chłopca odchodami nietoperzy i masą innego paskudztwa, lecz o dziwo ta specyficzna kuracja przyniosła znakomite rezultaty. Tak dobre, że kila lat później, mając 12 lat Giacomo rozpoczął studia na Uniwersytecie w Padwie. W tamtych czasach dzieci szybko trafiały na uniwersytety. Niekoniecznie dlatego, że były nad wyraz rozwinięte. Po prostu edukację akademicką rozpoczynano znacznie wcześniej. W tym czasie dał się też poznać jako kochanek, a historie o jego uroku i sprawności seksualnej rozchodziły się pocztą pantoflową. Przystojny uwodziciel Faktem jest, że Giacomo wyróżniał się na tle innych mężczyzn. Był bardzo wysoki, miał ponad 186 cm wzrostu, ciemną karnację, ciemne włosy i brązowe oczy. Gdy połączy się to z niewątpliwą inteligencją i ujmującym sposobem bycia, mamy przepis na mężczyznę budzącego powszechne zainteresowanie. Kłopot w tym, że możliwości intelektualne i towarzyskie Casanovy nie szły w parze z tymi finansowymi. Pracował jako sekretarz, był przez pewien czas duchownym. Jednak jego kariera kościelna nie trwała długo. Długi hazardowe zaprowadziły go do więzienia. Po wyjściu na wolność stwierdził, że zostanie żołnierzem. „Kupiłem długi miecz i, z elegancką laską w dłoni, w dopasowanym kapeluszu z czarną kokardą, z prz…

Casanova-ff8649a.jpg
width: 1575
height: 1050

Positano – perła Wybrzeża Amalfi, która zachwyca od pierwszego spojrzenia
type: item
date: 2026-05-03T11:46:17.000Z
creator: Marzena Wardyn-Kobus
subject: Kierunki
subject: Traveler
subject: atrakcje turystyczne
subject: miasta
subject: plaże we włoszech
subject: wakacje we włoszech
subject: włochy
description: Positano to jedno z tych miejsc, które trudno pomylić z jakimkolwiek innym. Położone na stromych zboczach Wybrzeża Amalfi, od dekad przyciąga podróżników swoją architekturą, historią i niezwykłą atmosferą. Choć dziś kojarzy się głównie z luksusem i wakacjami, jego przeszłość jest znacznie bardziej złożona. To właśnie połączenie historii, krajobrazu i kultury sprawia, że pozostaje jednym z najbardziej rozpoznawalnych miejsc w Europie.
encoded: Spis treści: Historia Positano – od starożytności po współczesność Positano dziś – turystyczny fenomen napędzany przez influencerów Z czego słynie Positano? Positano – co zobaczyć podczas zwiedzania? Kiedy najlepiej odwiedzić Positano? Positano to miasteczko położone na południu Włoch w regionie Kampania. Zostało ono zbudowane na stromych, wapiennych zboczach Gór Lattari, które opadają w kierunku Morza Tyrreńskiego. Domy układają się tarasowo, tworząc charakterystyczną kaskadę prowadzącą w dół – aż do plaży. W praktyce oznacza to jedno: zwiedzanie wiąże się tu z pokonywaniem dziesiątek, a czasem setek schodów. Klimat śródziemnomorski, z długim, słonecznym latem i łagodną zimą, od wieków sprzyjał osadnictwu i rozwojowi turystyki. Już w czasach rzymskich miejsce to było cenione jako przestrzeń wypoczynku. Historia Positano – od starożytności po współczesność Historia Positano sięga znacznie dalej niż epoka turystyki. Pierwsze ślady obecności człowieka w tym rejonie pochodzą jeszcze z czasów prehistorycznych, kiedy pobliskie jaskinie były wykorzystywane przez zbieraczy i myśliwych. W okresie rzymskim Positano zaczęło pełnić funkcję luksusowego kurortu. Na wybrzeżu powstawały okazałe wille należące do elit. Do dziś pod współczesną zabudową odkrywane są fragmenty tych rezydencji. W średniowieczu miasto rozwijało się jako port handlowy związany z Republiką Amalfi, co wpłynęło na jego znaczący rozwój gospodarczy. Sytuacja zmieniła się w XIX wieku, kiedy miasto dotknął kryzys gospodarczy. Ponad połowa mieszkańców zdecydowała się na emigrację, głównie do Stanów Zjednoczonych. W efekcie Positano na pewien czas utraciło swoje znaczenie. Nowy rozdział rozpoczął się dopiero w XX wieku. Początkowo była to niewielka, uboga wioska rybacka, jednak stopniowo zaczęła przyciągać artystów i pisarzy. Wzrost popularności miasta Przełomowym momentem był artykuł Johna Steinbecka, który ukazał się w modowym miesięczniku „Harper’s Bazaar” w 1953 roku. Dziennikarz skutecznie zwrócił uwagę świa…

positano-e2ffc19.jpg
width: 1799
height: 1200

Pescara – przewodnik po nadmorskim mieście Abruzji
type: item
date: 2026-05-02T11:46:53.000Z
creator: Marzena Wardyn-Kobus
subject: Kierunki
subject: Traveler
subject: atrakcje turystyczne
subject: miasta
subject: plaże we włoszech
subject: wakacje we włoszech
subject: włochy
description: Pescara to nadmorskie miasto położone w środkowych Włoszech. Leży nad Adriatykiem, u ujścia rzeki Pescara i stanowi jedno z najważniejszych centrów miejskich tej części kraju. To kierunek, który pozostaje nieco w cieniu bardziej znanych włoskich miast jak Rzym czy Florencja, jednak właśnie ta „niedoceniana” lokalizacja jest jednym z jego atutów. Tu życie toczy się spokojniej, a turystyka ciągle nie zdominowała codzienności mieszkańców.
encoded: Spis treści: Krótka historia miasta Pescara – co zobaczyć w mieście i okolicy? Co wyróżnia lokalne plaże? Pescara od kuchni Kiedy najlepiej przyjechać do Pescary? Pescara to dobry wybór dla osób, które chcą połączyć wypoczynek nad morzem z odkrywaniem mniej oczywistych regionów Włoch. Choć nie jest miastem monumentalnych zabytków, rekompensuje to dostępem do natury i komfortowym, sprzyjającym relaksowi klimatem. Znana jest przede wszystkim z długich, szerokich plaż oraz przyjemnej, wakacyjnej atmosfery. To jeden z najważniejszych kurortów nad Adriatykiem, szczególnie popularny wśród samych mieszkańców. Choć miasto charakteryzuje się wyraźnie wakacyjnym charakterem, to jednocześnie funkcjonuje przez cały rok jako dynamiczne centrum regionu. Zwiedzanie Pescary nie wymaga pośpiechu. Najlepiej poznaje się ją spacerując promenadą, zaglądając do lokalnych kawiarni i obserwując codzienne życie mieszkańców. Miasto jest zadbane, dobrze skomunikowane i przyjazne turystom, ale nie przytłacza tłumami. Krótka historia miasta Historia Pescary sięga czasów przedrzymskich, kiedy funkcjonowała jako port plemion Vestini i Marrucini. W okresie rzymskim miasto, znane jako Aternum, zyskało na znaczeniu dzięki połączeniom drogowym z Rzymem i pełniło rolę ważnego ośrodka handlowego oraz militarnego. W VI wieku Pescara została zniszczona przez Longobardów, co zapoczątkowało okres upadku. W średniowieczu odrodziła się jako niewielka osada rybacka, a nazwa „Piscaria” nawiązywała do bogactwa ryb i znaczenia połowów dla lokalnej gospodarki. W kolejnych stuleciach miasto pozostawało pod władzą różnych rodów i państw, stopniowo zyskując znaczenie strategiczne jako twierdza Królestwa Neapolu. W XVI wieku Pescara odpierała ataki osmańskie, co potwierdza jej militarną rolę w regionie. Mimo że nie została zdobyta, okoliczne tereny uległy zniszczeniu. Także podczas II wojny światowej w regionie trwały walki, a Pescara została poważnie zniszczona, jednak szybka odbudowa nadała jej współczesny, nowocze…

pescara-907e0e9.jpg
width: 1800
height: 1200

Zamek św. Anioła to wieczny symbol Rzymu. Budowla przetrwała w niemal niezmienionej formie
type: item
date: 2026-05-02T10:16:16.000Z
creator: Artur Białek
subject: Historia
subject: Kierunki
subject: Traveler
subject: atrakcje turystyczne
subject: cesarstwo rzymskie
subject: rzym
subject: włochy
subject: zamki
subject: zwiedzanie
description: Zamek św. Anioła jest prawdziwym symbolem. Trudno znaleźć inny obiekt, który tak płynnie przeszedłby przez tyle epok, zachowując swoją pierwotną formę i strukturę, mimo że na przestrzeni stuleci jego funkcja wielokrotnie ewoluowała. Tym samym stanowi dowód na to, że Rzym jest wieczny nie tylko z nazwy. Gdzie znajduje się ta niezwykła budowla? W jakim celu ją wzniesiono? Na te i inne pytania odpowiadamy poniżej.
encoded: Spis treści: Monumentalny grobowiec nad brzegiem rzeki Geneza budowli Skąd wzięła się nazwa? Twierdza papieży Podział funkcjonalny Zamku św. Anioła Ogień nad Tybrem Cylindryczny kolos, wznoszący się na prawym brzegu Tybru, skupia w sobie wszystkie warstwy historii Rzymu. Od monumentalnego mauzoleum cesarskiego, przez mroczną średniowieczną twierdzę, aż po luksusowe apartamenty papieskie i dzisiejsze muzeum narodowe – ta wyjątkowa budowla od dwóch tysiącleci jest świadkiem triumfów i tragedii, a to czyni ją jedną z tych atrakcji, które po prostu trzeba zobaczyć. Monumentalny grobowiec nad brzegiem rzeki Zamek św. Anioła jest zlokalizowany w rione Borgo, na prawym brzegu Tybru, niemal u samych wrót Watykanu. To strategiczne położenie sprawia, że monumentalna budowla wyraźnie dominuje nad okolicą, łącząc się z lewym brzegiem rzeki za pomocą Mostu św. Anioła – jednej z najbardziej zachwycających tego typu konstrukcji na świecie. W starożytności teren ten znajdował się poza właściwym miastem, co pozwalało na budowę monumentalnych grobowców. Dziś to ścisłe centrum turystycznego Rzymu – miejsce, gdzie echo historii łączy się z nowoczesnym rytmem miasta. Geneza budowli W II wieku n.e. cesarz Hadrian – wielki budowniczy i miłośnik architektury – postanowił wznieść dla siebie i swoich następców miejsce wiecznego spoczynku, które przyćmiłoby mauzoleum Augusta na Polu Marsowym. Prace nad budowlą, zwaną wówczas Mole Adriana, rozpoczęły się około 134–135 roku n.e. Władca nie zdążył zobaczyć finalnego efektu. Budowę sfinalizował w 139 roku jego następca, Antoninus Pius. Wtedy też przeniesiono tam prochy zmarłego cesarza i Sabiny, jego żony. Oryginalna konstrukcja była cudem antycznej inżynierii. Składała się z kwadratowej podstawy o boku około 86–89 metrów, na której wznosił się potężny cylinder o średnicy 64 i wysokości 20 metrów. Całość wieńczył ziemny nasyp z cyprysami, a na samym szczycie znajdowała się rzeźba z brązu, przedstawiająca Hadriana jako Heliosa, boga słońca powożąc…

zamek-sw-Aniola-2906f37.jpg
width: 1799
height: 1200

To miasto nazywane „małym Rzymem”. Wielu turystów wciąż je pomija
type: item
date: 2026-05-01T11:44:40.000Z
creator: Sabina Zięba
subject: Kierunki
subject: Traveler
subject: europa
subject: miasta
subject: przewodniki
subject: werona
subject: włochy
description: Włochy od lat należą do najchętniej wybieranych kierunków podróży – zarówno na dłuższe wakacje, jak i krótkie city breaki. Turyści najczęściej kierują się do takich miejsc jak Rzym, Wenecja czy Mediolan, a także na Sycylię czy w Dolomity. Popularność tych kierunków ma jednak swoją cenę w postaci tłumów i rosnących kosztów. Tymczasem na północy kraju znajduje się miasto, które zachwyca historią i architekturą, a bywa pomijane, choć jest nazywane przez wielu „małym Rzymem”.
encoded: Werona, choć najczęściej kojarzona z historią Romea i Julii, oferuje znacznie więcej niż literacką legendę. Położona w regionie Veneto, między Wenecją a Mediolanem, należy do najlepiej zachowanych zespołów miejskich północnych Włoch. Miasto jest dobrze skomunikowane i łatwo dostępne dzięki połączeniom kolei dużych prędkości, co czyni je wygodnym przystankiem w trakcie podróży po tej części kraju. Dodatkowym atutem jest bliskość Jeziora Garda – jednego z najważniejszych i najchętniej odwiedzanych akwenów regionu. Jednak mimo dogodnej lokalizacji i bogatego dziedzictwa kulturowego, Werona pozostaje mniej oblegana niż największe włoskie metropolie, co pozwala odkrywać jej architekturę i atmosferę w spokojniejszym tempie. Dlaczego Werona nazywana jest „małym Rzymem”? Historia sięgająca starożytności Werona należy do tych europejskich miast, których dzieje sięgają nieprzerwanie od starożytności aż po współczesność. Jej początki związane są z osadnictwem plemion przedrzymskich, jednak kluczowy moment rozwoju nastąpił wraz z włączeniem miasta do Imperium Rzymskiego. W 89 roku p.n.e. Werona uzyskała status kolonii rzymskiej i szybko zyskała znaczenie dzięki strategicznemu położeniu na skrzyżowaniu ważnych szlaków handlowych prowadzących z Italii na północ Europy. Do dziś w strukturze miasta widoczne są liczne ślady tego okresu – od fragmentów murów i bram po układ urbanistyczny wywodzący się z rzymskiego planowania. Najbardziej rozpoznawalnym symbolem tej epoki pozostaje Arena – monumentalny amfiteatr z I wieku n.e., należący do najlepiej zachowanych obiektów tego typu na świecie. To właśnie dzięki takim zabytkom Werona bywa określana mianem „małego Rzymu”. Po upadku Cesarstwa miasto przechodziło pod panowanie kolejnych władców (od Ostrogotów i Longobardów po Franków), by w średniowieczu rozwinąć się jako ważny ośrodek miejski. Szczególny rozkwit przypadł na okres rządów rodu della Scala, który na trwałe wpisał się w historię miasta i stał się tłem dla późniejszej literacki…

maly-rzym-750857f.jpg
width: 6104
height: 4365

AI ożywia historię. Cyfrowa rekonstrukcja ostatniej ucieczki z antycznego miasta
type: item
date: 2026-04-28T12:40:04.000Z
creator: Szymon Zdziebłowski
subject: Historia
subject: archeologia
subject: erupcja wulkanu
subject: odkrycia archeologiczne
subject: pompeje
subject: pył wulkaniczny
subject: sztuczna inteligencja
subject: wezuwiusz
subject: włochy
description: Archeolodzy odkryli szczątki mężczyzny, który próbował przetrwać dwa tysiące lat temu erupcję Wezuwiusza. Biegnąc przez Pompeje, desperacko osłaniał głowę ceramicznym naczyniem. W ten sposób chronił się przed deszczem wulkanicznych odłamków. Dzięki zaawansowanej sztucznej inteligencji naukowcy zrekonstruowali jego wygląd i ostatnie chwile przed śmiercią.
encoded: Pompeje są jednym z najbardziej znanych stanowisk archeologicznych świata, obok piramid w Gizie czy Machu Picchu. Archeolodzy prowadzą tam wykopaliska od kilkuset lat. W 79 roku n.e. to rzymskie miasto zostało unicestwione przez wybuch Wezuwiusza – pokryła je gruba warstwa popiołów. A to dało wielką szansę archeologom – w ten sposób naturalna katastrofa na swój sposób zakonserwowała starożytną architekturę, ale także inne ślady. Nieskuteczne ucieczka Najnowsze wykopaliska ujawniły szczątki dwóch mężczyzn tuż za murami Pompejów na nekropolii Porta Stabia. Zginęli w różnych momentach erupcji. Eksperci, wśród których jest dyrektor Parku Archeologicznego w Pompejach Gabriel Zuchtriegel, opublikowali właśnie na ten temat artykuł. Pierwsza ofiara, silnie umięśniony mężczyzna w wieku 18-20 lat, zginął prawdopodobnie drugiego dnia katastrofy. Został on uwięziony przez gwałtowną, energetyczną chmurę piroklastyczną – falę gorącego gazu i popiołu, która dotarła do Pompejów między godziną 7 a 8 rano. Przy jego stopach odnaleziono żelazne gwoździe (clavi caligarii), co sugeruje, że miał na sobie solidne, podkute sandały, typowe dla podróżnych lub legionistów. Moździerz nad głową, jak kask Druga ofiara, mężczyzna w wieku około 35 lat, zmarła kilka godzin wcześniej. Jego ciało znaleziono w pozycji skulonej, a prawa ręka wciąż zdawała się unosić ceramiczny moździerz, którym próbował osłonić głowę. Gest ten stanowi przejmujące potwierdzenie relacji Pliniusza Młodszego, który opisywał ludzi wiążących poduszki na głowach dla ochrony przed spadającymi kamieniami. Na moździerzu zachował się stempel rzemieślnika: „CN(aei) DOMITI / SALUTARIS”. Mężczyzna ten był przygotowany na dłuższą ucieczkę w ciemnościach – trzymał glinianą lampkę oliwną, miał na palcu metalowy sygnet, a przy pasie sakiewkę z dziesięcioma monetami. Sztuczna inteligencja użyta do rekonstrukcji Naukowcy postanowili wykorzystać sztuczną inteligencję do stworzenia cyfrowej rekonstrukcji mężczyzny (i jego otoczenia), który …

Foto-Vittime-San-Paolino-e-ricostruzione-IA-12-a34b22b.jpg
width: 2560
height: 1428

Polska autorka wyróżniona przez „Travelera”. Opisała wyspę, na której czas płynie inaczej
type: item
date: 2026-04-11T10:14:37.000Z
creator: Andżelika Doba
subject: Kierunki
subject: Traveler
subject: konkurs travelera
subject: morze śródziemne
subject: wakacje we włoszech
subject: włochy
subject: wyspy
description: Artykuł Andżeliki Doby o Archipelagu Eolskim – znanym z aktywnych wulkanów – znalazł się w gronie wyróżnionych prac w konkursie „Zostań Autorem National Geographic Traveler”, zorganizowanym z okazji 20-lecia magazynu.
encoded: Spis treści: Echa przeszłości: maski, pumeks i ludzkie historie Homerycka Odyseja: wiatr Eola i błądzący bohater W pracowni Paolino Spady: rozmowy o sztuce i życiu Rowerem przez krajobrazy i smaki wyspy Budzik ustawiony na czwartą trzydzieści rano na Lipari to nie przymus, lecz obietnica. Wschodzące słońce, malujące horyzont nad majaczącymi w oddali wulkanicznymi stożkami Stromboli i Panarei, jest spektaklem, który porywa. Poranne światło godzinami tańczy na falach, odbija się od bielonych fasad domów, budząc wyspę do życia bez pośpiechu. Tu, na największej z siedmiu wulkanicznych sióstr Archipelagu Eolskiego, życie płynie innym rytmem. To podróż w poszukiwaniu dolce far niente w jego najbardziej autentycznej, nieperfekcyjnej, a jednocześnie głęboko satysfakcjonującej formie. Dzień na Lipari zawsze zaczynam od sycylijskiego „buongiorno” – brzoskwiniowej granity z odrobiną lokalnego wina Malvasia, podanej z puszystą brioche. Ten rytuał, spożywany w ciszy poranka, szybko stał się moim ulubionym. Stąd już tylko krok do portu i na łódź. Błękit krystalicznych wód Eolskich kontrastuje z czernią wulkanicznej ziemi, a na horyzoncie kolejno wynurzają się Alicudi, Filicudi, Salina i Vulcano. Okrążając wyspę, podziwiać można imponujące klify, ukryte zatoczki i malownicze jaskinie. Nierzadko towarzyszami podróży okazują się figlarne delfiny, dodając magii do tej surowej, autentycznej destynacji, która w naturalny sposób selekcjonuje turystów. Echa przeszłości: maski, pumeks i ludzkie historie Lipari to wyspa przesiąknięta historią sięgającą ponad sześciu tysięcy lat. Regionalne Muzeum Archeologiczne im. Luigi Bernabò Brea, mieszczące się w kompleksie Zamku Lipari, to prawdziwa skarbnica wiedzy. Od starożytnej ceramiki neolitycznej po rzymskie artefakty, każda gablota opowiada o cywilizacjach, które kształtowały to miejsce. Szczególne miejsce w kolekcji zajmują maski teatralne, odnajdywane podczas wykopalisk. Te gliniane wyobrażenia ludzkich twarzy, pochodzące głównie z okresu h…

lipari-30be41a.jpg
width: 1800
height: 1200

To koniec swobodnego wjazdu w Dolomity. Pozwolenie dostanie tylko 150 aut dziennie
type: item
date: 2026-04-09T11:55:35.000Z
creator: Sabina Zięba
subject: Kierunki
subject: Traveler
subject: dolomity
subject: góry
subject: samochody
subject: transport
subject: turystyka
subject: włochy
description: Problem nadmiernej turystyki w ostatnich latach urósł do rangi jednego z najważniejszych wyzwań współczesnej branży podróżniczej. W 2025 roku pojęcie overtourismu było tak powszechnie dyskutowane, że trafiło na listy najbardziej wpływowych terminów roku. Zjawisko to dotknęło wiele popularnych kierunków, jednak to właśnie Włochy należą do krajów, które odczuwają jego skutki szczególnie dotkliwie.
encoded: W obliczu rosnącej liczby podróżnych coraz więcej destynacji decyduje się na wprowadzanie ograniczeń mających chronić lokalną infrastrukturę i środowisko. Z problemem overtourismu mierzą się między innymi Hiszpania czy Japonia, jednak to działania podejmowane we Włoszech przyciągają dziś szczególną uwagę. Wenecja wprowadziła opłaty za wstęp do miasta, Rzym ogranicza dostęp do najbardziej obleganych zabytków, a na Wybrzeżu Amalfi testowano system ruchu naprzemiennego uzależnionego od numerów rejestracyjnych. Rozwiązania te nie zawsze przynoszą oczekiwane efekty, dlatego kolejne regiony sięgają po bardziej zdecydowane środki. Teraz na podobny krok zdecydowały się również Dolomity – jeden z najbardziej malowniczych i jednocześnie najbardziej obleganych obszarów we Włoszech. Ograniczenia ruchu w Dolomitach. Tylko 150 aut dziennie Jednym z najbardziej zdecydowanych działań w walce z nadmierną turystyką jest planowane wprowadzenie strefy ograniczonego ruchu w sercu Dolomitów. Od września 2026 roku na odcinku pomiędzy Val Gardeną a Val Badią obowiązywać będzie limit – każdego dnia wjazd zostanie umożliwiony maksymalnie 150 samochodom, a dostęp będzie regulowany poprzez system wcześniejszych rezerwacji online. To radykalna zmiana w regionie, który przez dekady pozostawał stosunkowo łatwo dostępny dla odwiedzających. Decyzja ta jest odpowiedzią na rosnącą presję turystyczną – w szczycie sezonu przez górskie przełęcze przejeżdżało nawet ponad 10 tys. pojazdów dziennie, co prowadziło do przeciążenia infrastruktury, hałasu oraz pogorszenia jakości powietrza. Nowe regulacje mają ograniczyć ruch i poprawić warunki środowiskowe, jednak jednocześnie wywołują szeroką dyskusję na temat przyszłości turystyki w regionach alpejskich. Coraz częściej pojawiają się głosy, że nie chodzi już wyłącznie o kontrolowanie liczby odwiedzających, lecz o wprowadzenie selektywnego dostępu do przestrzeni, która dotychczas była postrzegana jako powszechnie dostępna. Część ekspertów traktuje to rozwiąza…

dolomi-1-3bef5de.jpg
width: 7831
height: 5538