National Geographic
type: channel
link: https://www.national-geographic.pl
date: 2026-03-17T10:22:08.000Z
update period: hourly
update frequency: 1
update base: 2000-01-01T12:00+00:00
items: Gdzie wyjechać w marcu na last minute? Oto najlepsze kierunki
items: Alpejski region, w którym słychać dwa języki. Włoski temperament spotyka się tu z tyrolską tradycją
items: Duże psy w końcu będą podróżować w kabinie samolotu. Właściciele czworonogów czekali na to latami
items: Środkowy palec Galileusza. Niezwykła relikwia wielkiego uczonego
items: Eksperci wybrali europejskie pizzerie, które warto odwiedzić w tym roku. Dwie z Polski znalazły się wśród nich
items: Delfin Mimmo robi furorę w Wenecji. Jednak czyha na niego poważne zagrożenie
items: Ślub jak z filmu? Coraz więcej par mówi „tak” za granicą. Te miejsca są hitem 2026 roku
items: Symbol wiecznej miłości zniknął. Łuk Zakochanych runął do morza
items: Świat ma dość turystów? Tu tego nie odczujesz. Oto 10 najbardziej gościnnych miejsc
items: Powstaje jedno z najbardziej innowacyjnych schronisk świata. Po olimpiadzie stanie w Alpach
items: Płynne złoto Italii. Poznajcie nieznaną historię antycznej oliwy
items: Miasto św. Walentego naprawdę istnieje. Przyjeżdżają do niego pary z całego świata
items: Włoski fenomen, który wciąż bywa niedoceniany. Luty to najlepszy czas na wizytę
items: DNA ujawniło historię matki i córki żyjących 12 tysięcy lat temu. To opowieść o bliskości
items: Zimowe Igrzyska Olimpijskie to święto nie tylko dla kibiców. Mediolan udostępnia ukryte dzieło Leonarda da Vinci
items: Jedna chwila na stoku i możesz zapłacić setki euro. W Alpach zaostrzono przepisy
items: Ta katedra miała być największa w Europie. Budowano ją przez pokolenia
items: Rysunki i wyznania miłosne na ścianach. Sensacyjne odkrycie w Pompejach
items: Cortina d’Ampezzo w nowej odsłonie. Co zachwyca gości przed igrzyskami zimowymi?
items: W cieniu marmurów i mozaik kryło się niebezpieczeństwo. Oto mroczna strona życia w Pompejach
items: DNA Ferrari. Podróż do źródeł włoskiej legendy motoryzacyjnej
items: Jedno z najczęściej fotografowanych miejsc świata wygląda romantycznie. Jego historia jest znacznie mroczniejsza
items: Robi furorę od XVIII wieku i uwielbiał go Ernest Hemingway. Ten napój to kwintesencja Turynu
items: Archeolodzy przebadali willę cesarzowej Rzymu. Oto spektakularne znaleziska z czasów wybuchu Wezuwiusza
items: Czy to DNA mistrza renesansu Leonarda da Vinci? Oto co odkryto na listach i rysunkach

Gdzie wyjechać w marcu na last minute? Oto najlepsze kierunki
type: item
date: 2026-03-17T10:21:32.000Z
creator: Sabina Zięba
subject: Kierunki
subject: Traveler
subject: dominikana
subject: kolumbia
subject: teneryfa
subject: wakacje
subject: włochy
subject: zanzibar
description: W marcu dni w Polsce stają się coraz dłuższe, lecz pogoda wciąż potrafi być kapryśna – jednego dnia przypomina wiosnę, a następnego raczej późną jesień. To właśnie dlatego wiele osób zaczyna w tym czasie rozglądać się za krótkim wyjazdem w cieplejsze miejsca. Tym bardziej że w połowie miesiąca często pojawiają się atrakcyjne oferty lotów i wyjazdów last minute. Gdzie więc warto wybrać się teraz na spontaniczny urlop?
encoded: Choć statystyki pokazują, że marzec nie należy do najintensywniejszych miesięcy pod względem podróży Polaków, z danych Głównego Urzędu Statystycznego wynika, że w tym okresie i tak odbywa się zwykle około 3-5% wszystkich rocznych wyjazdów turystycznych. Oznacza to wciąż setki tysięcy podróży – szacunkowo od około 600 tysięcy do nawet ponad miliona. Wiele osób wykorzystuje ten czas na krótkie city breaki w europejskich miastach, inni natomiast decydują się na spontaniczny wyjazd do cieplejszych krajów. W połowie marca oferty last minute potrafią być szczególnie atrakcyjne, dlatego coraz więcej turystów traktuje ten miesiąc jako dobrą okazję do krótkiego, wiosennego urlopu. Gdzie zatem warto teraz wyjechać? Teneryfa w marcu, czyli słońce, wulkaniczne krajobrazy i brak tłumów Największa z Wysp Kanaryjskich od lat pozostaje jednym z najbardziej niezawodnych kierunków na spontaniczny wyjazd o każdej porze roku. W marcu panują tu bardzo komfortowe warunki pogodowe – temperatury często sięgają 23-25°C, a liczba słonecznych dni jest znacznie większa niż w wielu innych częściach Europy, dzięki czemu można połączyć wypoczynek na plaży z aktywnym zwiedzaniem wyspy. Teneryfa oferuje bowiem ogromną różnorodność krajobrazów – od czarnych, wulkanicznych plaż po zielone doliny i spektakularne formacje skalne w Parku Narodowym Teide. To właśnie tam znajduje się najwyższy szczyt Hiszpanii oraz jedne z najbardziej charakterystycznych krajobrazów archipelagu. Popularnym miejscem odwiedzanym przez turystów jest także Loro Park, czyli znany ogród zoologiczno-botaniczny, w którym można zobaczyć m.in. papugi, delfiny i orki. – Teneryfa to prawdziwy urlopowy raj o każdej porze roku, ale wiosną zachwyca najbardziej. Opadów jest już wtedy zdecydowanie mniej, jest też bardziej przystępnie cenowo i najważniejsze – nie ma tłumów, więc można wypoczywać w spokojnej i kameralnej atmosferze. Choć północ i południe wyspy różnią się od siebie krajobrazem i klimatem, każda z nich zachwyca – tłumaczy Al…

shutterstock2444975583-e59dbd3.jpg
width: 5265
height: 3943

Alpejski region, w którym słychać dwa języki. Włoski temperament spotyka się tu z tyrolską tradycją
type: item
date: 2026-03-15T12:46:54.000Z
creator: Łukasz Załuski
subject: Kierunki
subject: Traveler
subject: alpy
subject: fakty i mity
subject: południowy tyrol
subject: włochy
subject: wyjazd na narty
description: Południowy Tyrol to region, gdzie alpejski krajobraz, włosko-austriacka kultura i bogata oferta aktywnego wypoczynku łączą się w wyjątkowe doświadczenie podróżnicze. Poznaj najważniejsze ośrodki narciarskie, atrakcje i tradycje tego niezwykłego zakątka Europy.
encoded: Spis treści: Południowy Tyrol – najważniejsze ośrodki narciarskie i ich oferta Południowy Tyrol poza nartami – atrakcje i tradycje przez cały rok Praktyczne wskazówki dla podróżujących do Południowego Tyrolu Południowy Tyrol to region w północnej części Włoch, w którym harmonijnie przenikają się dwa światy: alpejska tradycja oraz włoska lekkość i styl. Miejsce to wyróżnia się nie tylko wyjątkowymi krajobrazami – od monumentalnych Dolomitów, przez zielone doliny po malownicze miasteczka – ale także różnorodnością oferty turystycznej. Latem zachęca do pieszych wędrówek i rowerowych wypraw pośród gór, zimą zaś przyciąga nowoczesnymi ośrodkami narciarskimi i bogatym życiem après ski. Południowy Tyrol oferuje niezłą jakość infrastruktury, szeroki wybór noclegów, wellness i bogactwo wydarzeń kulturalnych, co czyni go jednym z najbardziej uniwersalnych kierunków podróżniczych w Alpach. Południowy Tyrol – najważniejsze ośrodki narciarskie i ich oferta Alta Badia – trasy, kuchnia i après ski Alta Badia uznawana jest za jeden z najpiękniejszych ośrodków narciarskich Dolomitów. Dysponuje ponad 130 km świetnie przygotowanych tras o zróżnicowanym poziomie trudności oraz słynnym stokiem Gran Risa, na którym regularnie rozgrywane są zawody Pucharu Świata. Ośrodek oferuje zarówno łagodne, rodzinne stoki, jak i wyzwania dla zaawansowanych narciarzy. Kuchnia regionu wyróżnia się autentycznością i innowacyjnością – w górskich schroniskach organizowane są cykliczne wydarzenia, takie jak A Taste for Skiing, podczas których można spróbować potraw przygotowanych przez wyróżnianych szefów kuchni. Alta Badia słynie również z klimatycznego après ski – szczególną popularnością cieszy się Club Moritzino z muzyką na żywo oraz panoramicznymi widokami na Dolomity. Poza nartami, region oferuje 74 km szlaków pieszych, 30 km tras biegowych i dwa tory saneczkowe. To sprawia, że jest doskonałą bazą także dla miłośników zimowych wędrówek czy rodzinnych rozrywek poza stokiem. Seiser Alm/Alpe di Susi – r…

poludniowy-tyrol-d3da303.jpg
width: 2813
height: 1875

Duże psy w końcu będą podróżować w kabinie samolotu. Właściciele czworonogów czekali na to latami
type: item
date: 2026-03-11T07:32:55.000Z
creator: Sabina Zięba
subject: Kierunki
subject: Przyroda
subject: Traveler
subject: linie lotnicze
subject: loty samolotem
subject: psy
subject: transport
subject: włochy
description: Psy coraz częściej traktowane są dziś jak pełnoprawni członkowie rodziny. Towarzyszą swoim właścicielom nie tylko podczas spacerów, lecz także w restauracjach, hotelach czy w podróży. Dla wielu opiekunów szczególnie ważne jest to, by czworonogi mogły być blisko nich również w trakcie lotu samolotem. Teraz może stać się to znacznie łatwiejsze – jedna z linii lotniczych zdecydowała się dopuścić do podróży w kabinie pasażerskiej psy ważące nawet do 30 kilogramów.
encoded: Podróżowanie z psem od lat stanowi wyzwanie dla właścicieli czworonogów. W większości linii lotniczych zwierzęta większe niż kilka kilogramów muszą być przewożone w luku bagażowym, co dla wielu opiekunów jest rozwiązaniem stresującym i budzącym obawy o komfort pupila. Coraz częściej pojawiają się jednak inicjatywy, które mają to zmienić. Jedna z linii zdecydowała się pójść o krok dalej i umożliwić lot w kabinie także większym psom – pod warunkiem, że będą podróżowały obok swojego właściciela na specjalnie przygotowanym miejscu. Podróż z psem samolotem. Nowe zasady ułatwią loty z czworonogami Podróżowanie samolotem z psem wciąż wiąże się z licznymi ograniczeniami. W większości linii lotniczych do kabiny pasażerskiej mogą trafić jedynie niewielkie zwierzęta – zazwyczaj takie, których waga wraz z transporterem nie przekracza około 8 kilogramów. Muszą one przez cały lot pozostawać w specjalnej torbie lub transporterze umieszczonym pod fotelem właściciela. Większe psy przewożone są w luku bagażowym jako tzw. bagaż specjalny, w odpowiednio przygotowanych klatkach transportowych. Z tego powodu wielu właścicieli – szczególnie podczas dłuższych podróży – stara się wybierać przewoźników, którzy umożliwiają lot z pupilem w kabinie. Taką opcję oferują m.in. linie Lufthansa, Air France, KLM, Turkish Airlines czy LOT, choć również tam obowiązują restrykcyjne limity dotyczące wielkości i wagi zwierząt. W praktyce oznacza to, że możliwość wspólnego lotu dotyczy głównie bardzo małych psów. Jednocześnie doświadczenia przewoźników pokazują, że obecność niewielkich czworonogów na pokładzie (pod warunkiem, że pozostają w transporterach) jest zazwyczaj dobrze akceptowana przez pozostałych pasażerów. Właśnie dlatego każda inicjatywa rozszerzająca możliwość podróży z większymi zwierzętami budzi duże zainteresowanie wśród właścicieli psów. Ostatnio nowy krok w tym kierunku ogłosił włoski przewoźnik ITA Airways, należący do grupy Lufthansa. Po uzyskaniu zgody regulacyjnej od włoskiego Urzędu…

duze-psy-na-poklad-1971a3a.jpeg
width: 6720
height: 4480

Środkowy palec Galileusza. Niezwykła relikwia wielkiego uczonego
type: item
date: 2026-03-07T15:04:46.000Z
creator: Ewelina Zambrzycka-Kościelnicka
subject: Historia
subject: astronomia
subject: florencja
subject: galileusz
subject: muzeum
subject: włochy
description: We Florencji, tuż przy brzegu rzeki Arno, na tyłach jednej z najwspanialszych galerii świata Ufizzi, znajduje się pełne skarbów Muzeum Historii Nauki, zwane też Muzeum Galileusza. Tam, pośród bogato zdobionych map, kunsztownych modeli sfery niebieskiej, oryginalnych przyrządów samego Galileo Galilei, stoi niepozorne szklane jajo. A w nim – zasuszony środkowy palec prawej ręki ojca współczesnej astronomii. Prawdziwa relikwia nauki.
encoded: Spis treści: Panteon florencki Tajny pochówek Galileusza Szczątki naukowca Świecka relikwia Galileusz był człowiekiem tak ciekawym świata, że trudno o dziedzinę naukową, na którą nie wywarł wpływu. Zmarł 8 stycznia 1642 roku, w wieku 77 lat, w swojej willi w Arcetri pod Florencją. W willi spędził ostatnią dekadę życia. Skazany przez inkwizycję za szerzenie herezji, którą było propagowanie teorii heliocentrycznej Mikołaja Kopernika i zmuszony do publicznego odwołania swoich opinii, mimo wszystko nie przestawał pracować. Panteon florencki Śmierć przyszła szybko. Astronom zmarł po kilku dniach gorączki, pozostawiając po sobie dwoje nieślubnych dzieci: syna, który przeżył go o zaledwie siedem lat i córkę, która jako młoda dziewczyna trafiła do zakonu i w nim spędziła całe swoje życie. Pozostawił też naukową spuściznę, która do dziś plasuje go na naukowym Olimpie. Ze względu na tę spuściznę ówczesny wielki książę Toskanii Ferdynand II planował uroczysty pogrzeb i wzniesienie Galileuszowi mauzoleum w bazylice Santa Croce. Tej samej, w której pogrzebano m.in. Michała Anioła czy Niccolò di Bernardo dei Machiavelliego. Bazylika Świętego Krzyża we Florencji jest cmentarzyskiem. Posadzka i mury składają się niemal wyłącznie z płyt nagrobnych. Można tam trafić również na grób kompozytora Gioachina Rossiniego, mauzoleum Dantego czy tablicę upamiętniającą „ostatniego człowieka, który wiedział wszystko” – ojca ery atomowej, Enrico Fermiego. Tajny pochówek Galileusza Własny, rodzinny grób, posiadali tam również Galilei i to tam, według testamentu, chciał spocząć najbardziej znany członek rodziny. Jednak papież Urban VIII oraz prowadzący proces Galileusza kardynał Francesco Barberini nie wyrazili zgody. Argumentowali, iż Galileusz został skazany przez inkwizycję za „poważne podejrzenie herezji”, przez co nie należy mu się miejsce w bazylice. Uprzedzając kolejne ruchy dostojników, przyjaciele Galileusza zadecydowali o tajnym pochówku. Złożyli ciało astronoma w niszy pod dzwonnicą San…

palec-Galileusza-882b221.jpg
width: 2813
height: 1875

Eksperci wybrali europejskie pizzerie, które warto odwiedzić w tym roku. Dwie z Polski znalazły się wśród nich
type: item
date: 2026-02-27T08:32:55.000Z
creator: Magdalena Rudzka
subject: Kierunki
subject: Smaki świata
subject: Traveler
subject: europa
subject: fakty i mity
subject: pizza
subject: polska
subject: włochy
description: 50 najlepszych pizzerii Europy 2025 zostało ogłoszonych w ramach rankingu 50 Top Pizza Europe. W zestawieniu znalazły się dwie restauracje z Polski – z Pabianic i Warszawy – które potwierdziły rosnącą pozycję naszego kraju na kulinarnej mapie kontynentu. Sprawdzamy, kto zwyciężył, jakie lokale znalazły się w ścisłej czołówce oraz czym wyróżniają się polskie pizzerie.
encoded: Spis treści: Numer jeden w Europie: Napoli on the Road Dwie pizzerie z Polski w TOP 50 Europy Zielona Górka z Pabianic – 18. miejsce w Europie Ciao a Tutti z Warszawy – stolica na kulinarnej mapie Europy Czym kierują się twórcy rankingu 50 Top Pizza? Dlaczego pizza neapolitańska dominuje w Europie? Polska na kulinarnej mapie Europy Ranking 50 Top Pizza a inne wyróżnienia Ranking 50 Top Pizza Europe 2025 to jedno z najbardziej opiniotwórczych zestawień w świecie gastronomii. Obejmuje najlepsze pizzerie w Europie poza Włochami – osobna lista dedykowana jest bowiem lokalom z Italii. Jurorzy odwiedzają restauracje anonimowo, oceniając m.in. jakość składników, technikę wypieku, strukturę ciasta, obsługę oraz spójność koncepcji kulinarnej. W tegorocznej edycji bezkonkurencyjna okazała się pizzeria Napoli on the Road z Londynu, która zdobyła 1. miejsce w Europie. To potwierdzenie, że stolica Wielkiej Brytanii stała się jednym z najmocniejszych ośrodków nowoczesnej pizzy neapolitańskiej poza Włochami. Numer jeden w Europie: Napoli on the Road Za sukcesem londyńskiego lokalu stoi konsekwentne trzymanie się zasad tradycyjnej pizzy neapolitańskiej (pizza napoletana), której fundamentem jest: ciasto o wysokiej hydracji (czyli ma duży udział wody w stosunku do mąki) i długiej fermentacji, ręczne formowanie bez użycia wałka, piec opalany drewnem, wypiek w temperaturze przekraczającej 450°C przez około 60–90 sekund. Efekt to charakterystyczne, puszyste ranty (tzw. cornicione) oraz miękki, elastyczny środek. Napoli on the Road łączy klasyczne receptury z nowoczesnym podejściem do sezonowości składników i selekcji produktów DOP (Denominazione di Origine Protetta). Dwie pizzerie z Polski w TOP 50 Europy W rankingu 50 najlepszych pizzerii Europy 2025 znalazły się dwie polskie restauracje: Zielona Górka (Pabianice) – 18. miejsce. Przeczytaj naszą relację z tego lokalu. Ciao a Tutti (Warszawa) – około 28. miejsce To ogromne wyróżnienie, biorąc pod uwagę silną konkurencję z Hiszpanii, Fr…

najlepsze-pizzerie-GettyImages-109697738-b4d83dd.jpg
width: 5500
height: 3667

Delfin Mimmo robi furorę w Wenecji. Jednak czyha na niego poważne zagrożenie
type: item
date: 2026-02-25T06:56:09.000Z
creator: Jan Stradowski
subject: Przyroda
subject: delfiny
subject: dzikie zwierzęta
subject: NatGeoBN
subject: ochrona zwierząt
subject: wenecja
subject: włochy
description: Samotny delfin butlonosy o imieniu Mimmo od czerwca 2025 r. zadziwia mieszkańców i turystów Wenecji. Obserwowany w Basenie św. Marka, staje się ikoną miasta, ale eksperci ostrzegają – największe zagrożenie czyha na niego nie w morzu, lecz wśród ludzi.
encoded: Latem 2025 roku laguna wenecka stała się areną wydarzeń, które wywołały sensację wśród mieszkańców i turystów. Samotny delfin butlonosy, nazwany Mimmo, pojawił się w okolicach Wenecji i bardzo szybko przyciągnął uwagę naukowców, lokalnych władz i mediów. Zespół badaczy z Uniwersytetu w Padwie, w tym dr Guido Pietroluongo oraz dr Giovanni Bearzi, rozpoczął intensywny monitoring zwierzęcia już w czerwcu 2025. Od tego czasu Mimmo przemierzał lagunę, by ostatecznie zadomowić się w najbardziej rozpoznawalnej części miasta – Basenie św. Marka, tuż obok tłumnie odwiedzanego Placu św. Marka. Delfin w Wenecji jest zagrożony przez ludzkie zachowania Badania wykazały, że butlonosy są wyjątkowo dobrze adaptującymi się ssakami morskimi. Jednak obecność Mimmo w samym centrum Wenecji wywołuje poważne obawy o jego bezpieczeństwo. Największym zagrożeniem nie jest tu natura, lecz ludzie. Naukowcy zaobserwowali, że Mimmo regularnie poluje na ryby zwane cefalami i prezentuje typowe dla gatunku zachowania. Jednak bliskość łodzi turystycznych, nieodpowiedzialne prowadzenie jednostek oraz próby zbliżania się do zwierzęcia stanowią realne ryzyko, którego nie doświadczałby na otwartych wodach. Władze i eksperci przeprowadzili próby wypłoszenia Mimmo z laguny za pomocą środków akustycznych. Jednak działania te nie przyniosły skutku i nie są obecnie zalecane. Próby chwytania lub przemieszczenia delfina również zostały uznane za zbyt ryzykowne. Zamiast tego badacze i specjaliści podkreślają, że najważniejsze jest zarządzanie zachowaniem ludzi. Zakaz szkodliwych interakcji i ścisłe egzekwowanie przepisów chroniących dzikie zwierzęta mają kluczowe znaczenie dla bezpieczeństwa Mimmo. Niebezpieczne spotkania człowieka z dziką przyrodą Obecność delfina w Basenie św. Marka, tuż obok epicentrum ruchu turystycznego Wenecji, stanowi nie tylko niecodzienną atrakcję, ale i wyzwanie dla miejskich służb i badaczy. Mimo historycznych związków delfinów z Adriatykiem, współczesne zagrożenia wynikają przede ws…

delfin-wenecja-1e6a9e9.png
width: 1659
height: 925

Ślub jak z filmu? Coraz więcej par mówi „tak” za granicą. Te miejsca są hitem 2026 roku
type: item
date: 2026-02-22T11:10:33.000Z
creator: Sabina Zięba
subject: Kierunki
subject: Traveler
subject: alaska
subject: grecja
subject: majorka
subject: sardynia
subject: ślub
subject: szkocja
subject: szwajcaria
subject: włochy
subject: wyspy owcze
subject: zermatt
description: Ucieczki do spektakularnych zakątków świata stają się coraz popularniejszym sposobem na rozpoczęcie małżeńskiej drogi. Zamiast wielomiesięcznych przygotowań i rozbudowanych przyjęć, wiele par decyduje się dziś na kameralną ceremonię w wyjątkowej scenerii. Gdzie zatem najlepiej pobrać się za granicą w 2026 roku?
encoded: Spis treści: Ślub w Szkocji – formalności i romantyczne plenery Highlands Majorka na ślub za granicą – warunki formalne i wymagania Ślub na greckiej wyspie Folegandros. Ile trwa procedura? Zermatt w Szwajcarii. Czas oczekiwania na ślub w Alpach Sardynia i ślub we Włoszech bez wymogu pobytu Ślub na Alasce – szybka procedura dla zagranicznych par Wyspy Owcze – ślub w Tórshavn i wymagane formalności Popularność ślubów w plenerze rośnie na całym świecie, co napędza zarówno rosnące koszty tradycyjnych wesel, jak i zmieniające się oczekiwania młodych par. W 2026 roku średni koszt organizacji ślubu w Polsce szacuje się na poziomie od 85 tys. do nawet 120 tys. zł, dlatego coraz więcej narzeczonych rozważa alternatywę w postaci tzw. ślubnych ucieczek. Choć kiedyś kojarzone były np. z szybkim, spontanicznym ślubem w Las Vegas, dziś mają zupełnie inny charakter. – „Ślubne ucieczki” kiedyś postrzegano jako tandetne, tajemnicze i wstydliwe. W 2026 roku natomiast oznaczają one kameralne śluby, podczas których najważniejsza jest para, a nie goście – stwierdziła fotografka ślubna Maddie Mae. Co więcej, pandemia COVID-19 przyczyniła się do popularyzacji tej formy zawierania małżeństwa, dając parom „pozwolenie” na zamianę dużych uroczystości na prywatne przysięgi. Obecnie coraz częściej przyjmują one formę stylizowanych ceremonii z udziałem maksymalnie kilkunastu gości, co pozwala przeznaczyć budżet nie na logistykę przyjęcia, lecz na wyjątkowe doświadczenie w starannie wybranej lokalizacji. Gdzie w takim razie najlepiej w 2026 roku zorganizować kameralny ślub za granicą? Ślub w Szkocji – formalności i romantyczne plenery Highlands Rozległe krajobrazy szkockich wyżyn oraz surowe wyspy należą dziś do często wybieranych miejsc na kameralne ceremonie ślubne poza granicami kraju. Co istotne z punktu widzenia zagranicznych par, Szkocja uchodzi za jedno z najbardziej liberalnych miejsc na świecie pod względem lokalizacji ceremonii – ślub może odbyć się legalnie niemal wszędzie, od górskich…

slub-6fe11b4.jpg
width: 6048
height: 4024

Symbol wiecznej miłości zniknął. Łuk Zakochanych runął do morza
type: item
date: 2026-02-19T13:25:17.000Z
creator: Sabina Zięba
subject: Kierunki
subject: Traveler
subject: atrakcje turystyczne
subject: burza
subject: skały
subject: włochy
description: Włoskie nadmorskie miejsce znane jako „Łuk Zakochanych” – od lat popularne wśród par wybierających się tam na romantyczne randki i zaręczyny – zawaliło się podczas gwałtownej burzy, która przeszła przez południe kraju w Walentynki. Jeden z lokalnych urzędników nazwał to wydarzenie „ciosem w serce” dla mieszkańców i wszystkich, którzy wiązali z tą lokalizacją osobiste wspomnienia.
encoded: Faraglioni di Sant’Andrea, formacja skalna położona na wybrzeżu Salento (w tzw. pięcie włoskiego buta) od dziesięcioleci przyciągała romantyków z całego świata. Naturalny łuk wykuty przez fale w wapiennych klifach stał się symbolem miłości i jednym z najbardziej rozpoznawalnych punktów regionu. To właśnie tutaj zakochani od lat oświadczali się sobie, wymieniali pierwsze pocałunki lub świętowali rocznice ślubu. Lokalna legenda głosiła, że para, która pocałuje się pod skalnym sklepieniem, będzie sobie przeznaczona na zawsze. W miniony weekend jednak potężna nawałnica doprowadziła do zawalenia się tej charakterystycznej formacji, zamieniając ją w rumowisko i wywołując poruszenie wśród mieszkańców oraz turystów. Zawalił się „Łuk Zakochanych” w Apulii. Region stracił swoją wizytówkę Do dramatycznego zdarzenia doszło w nocy z 14 na 15 lutego, kiedy charakterystyczna skalna arkada – będąca jednym z najbardziej rozpoznawalnych symboli wybrzeża Apulii – runęła do Morza Adriatyckiego. Naturalna formacja przez lata stanowiła nie tylko popularną atrakcję turystyczną, lecz także pomnik przyrody, który na stałe wpisał się w krajobraz regionu Salento i był jednym z najczęściej fotografowanych fragmentów adriatyckiego wybrzeża. Jak podkreślił w rozmowie z mediami burmistrz pobliskiego Melendugno, Maurizio Cisternino, utrata łuku to „niszczycielski cios dla wizerunku Salento i turystyki”, a także wydarzenie o ogromnym znaczeniu emocjonalnym dla lokalnej społeczności. Miejsce to, ukształtowane przez stulecia działania wiatru i fal uderzających o wapienne klify nad turkusowymi wodami Adriatyku, początkowo pełniło funkcję punktu obserwacyjnego, z którego wypatrywano zagrożeń nadciągających od strony morza. Z czasem jednak jego znaczenie uległo zmianie – od końca XVIII wieku formacja zaczęła przyciągać podróżnych, fotografów i pary odwiedzające region, stając się jedną z najbardziej rozpoznawalnych naturalnych atrakcji Apulii. W ostatnich latach popularność tego miejsca znacząco wzrosła…

zdj-29-2ca0fcf.jpg
width: 4608
height: 3069

Świat ma dość turystów? Tu tego nie odczujesz. Oto 10 najbardziej gościnnych miejsc
type: item
date: 2026-02-15T08:12:45.000Z
creator: Sabina Zięba
subject: Kierunki
subject: Traveler
subject: argentyna
subject: australia
subject: brazylia
subject: japonia
subject: litwa
subject: namibia
subject: ranking
subject: stany zjednoczone
subject: tajwan
subject: turystyka
subject: wielka brytania
subject: włochy
description: W czasach, gdy w wielu popularnych kurortach coraz częściej mówi się o nadmiarze turystów, gościnność przestaje być oczywistością, a staje się wartością samą w sobie. Nikt nie chce przyjechać na wymarzony urlop tylko po to, by poczuć, że jest nieproszonym gościem. Dlatego przy wyborze kierunku coraz więcej osób zwraca uwagę nie tylko na krajobrazy czy atrakcje, lecz także na nastawienie mieszkańców. Gdzie więc podróżni mogą liczyć na autentycznie życzliwe przyjęcie i poczucie, że są naprawdę mile widziani?
encoded: Rosnące zjawisko overtourismu sprawia, że w części najpopularniejszych regionów świata relacje między turystami a lokalnymi społecznościami stają się napięte. W niektórych miejscach wprowadzane są dodatkowe opłaty, limity odwiedzających czy restrykcje mające ograniczyć napływ gości – jak dzieje się to choćby w niektórych regionach Hiszpanii czy w alpejskich obszarach północnych Włoch. Równocześnie istnieją destynacje, które wciąż budują swoją markę na otwartości i wysokiej jakości obsługi. To właśnie one znalazły się w najnowszym zestawieniu najbardziej gościnnych miejsc na świecie na 2026 rok, przygotowanym w ramach corocznego plebiscytu Booking.com Traveller Review Awards. Montepulciano, Toskania – gościnność w sercu włoskiej krainy wina Montepulciano to przykład miejsca, w którym turysta od pierwszych chwil czuje się bardziej gościem niż klientem. Położone na wzgórzu w południowej Toskanii miasto zachowało średniowieczny układ ulic i kamienną zabudowę, dzięki czemu spacer po jego stromych zaułkach ma niemal filmowy charakter. Gościnność budowana jest tu wokół lokalnych tradycji – od rodzinnych trattorii po niewielkie enoteki, w których właściciele chętnie opowiadają o winie Vino Nobile di Montepulciano. Region uchodzi za jeden z najważniejszych obszarów winiarskich we Włoszech, ale mimo renomy nie zatracił kameralności. Mieszkańcy przyzwyczajeni są do odwiedzających, lecz wciąż utrzymują bezpośredni, serdeczny kontakt, co sprawia, że pobyt ma charakter osobisty, a nie anonimowy. Otaczające miasto wzgórza, gaje oliwne i winnice dodatkowo wzmacniają poczucie spokoju i autentyczności. Warto dodać, że właśnie tu kręcono sceny „włoskiego miasta” w filmie „Zmierzch: Księżyc w nowiu”, choć w fabule miejsce to występowało jako Volterra. Magong na Tajwanie – tradycja, świątynie i azjatycka serdeczność Magong, położone na archipelagu Penghu, łączy nadmorskie krajobrazy z silnie zakorzenioną kulturą religijną i społeczną. Jednym z najważniejszych punktów miasta jest świątyn…

Montepulciano-750c9be.jpg
width: 8051
height: 4926

Powstaje jedno z najbardziej innowacyjnych schronisk świata. Po olimpiadzie stanie w Alpach
type: item
date: 2026-02-10T10:01:13.000Z
creator: Sabina Zięba
subject: Kierunki
subject: Technologia
subject: Traveler
subject: alpy
subject: architektura
subject: dolomity
subject: góry
subject: schronisko
subject: włochy
description: Włoscy architekci zaprojektowali innowacyjne, samowystarczalne drewniane schronisko górskie, które wkrótce zostanie zainstalowane w rejonie Dolomitów. Na razie jednak konstrukcję można oglądać w Mediolanie, gdzie prezentowana jest w związku z trwającymi zimowymi igrzyskami olimpijskimi jako przykład nowego podejścia do architektury wysokogórskiej. Projekt już teraz wzbudza zainteresowanie, ponieważ łączy surowe warunki alpejskie z ideą pełnej samowystarczalności energetycznej i minimalnej ingerencji w krajobraz.
encoded: Rola schronisk górskich zmieniała się przez dekady, jednak ich podstawowe zadanie pozostaje takie samo – mają zapewniać bezpieczeństwo i schronienie osobom poruszającym się w wymagającym terenie wysokogórskim. Współczesne wyzwania klimatyczne oraz rosnąca presja turystyczna sprawiają jednak, że tradycyjna infrastruktura musi być projektowana inaczej niż dawniej. Odpowiedzią na te potrzeby jest nowa koncepcja futurystycznego, przyjaznego środowisku i samowystarczalnego biwaku, który dzięki zastosowaniu nowoczesnych technologii i naturalnych materiałów ma funkcjonować niezależnie od stałych sieci energetycznych. Już tej zimy konstrukcja ma zostać przetransportowana i osadzona w wysokogórskim krajobrazie włoskich Alp. Samowystarczalne schronisko przyszłości w Dolomitach Projekt Cortina 2026 to wizja nowej generacji architektury wysokogórskiej opracowana przez pracownię Carlo Ratti Associati z Turynu i prezentowana w Mediolanie w kontekście wydarzeń towarzyszących zimowym igrzyskom. Obiekt ma zostać docelowo zainstalowany w rejonie Dolomitów jako w pełni samowystarczalne, kompaktowe schronisko zdolne funkcjonować w ekstremalnych warunkach alpejskich. Punktem wyjścia dla architektów była krytyka sposobu, w jaki współczesne schroniska wpisują się w krajobraz. W odpowiedzi zaprojektowano strukturę, której geometria powstała na podstawie trójwymiarowych skanów rzeczywistych alpejskich skał. Jak wyjaśnił Carlo Ratti: „Stworzyliśmy strukturę, która wtapia się w otoczenie tak bardzo, jak to możliwe. (...) Wielki XX-wieczny włoski architekt Gio Ponti powiedział kiedyś, że architektura jest jak kryształ. Potraktowaliśmy to porównanie dosłownie, wykorzystując produkcję cyfrową, aby zaprojektować schronisko, które będzie wyglądać tak, jakby było częścią naturalnej formacji skalnych, kształtujących Alpy”. Stworzona we współpracy z ekspertami z prestiżowych mediolańskich targów Salone del Mobile konstrukcja wykorzystuje drewno klejone krzyżowo (CLT), stal oraz ultralekki aerożel – m…

schronisko-c925a6e.jpg
width: 1536
height: 1152

Płynne złoto Italii. Poznajcie nieznaną historię antycznej oliwy
type: item
date: 2026-02-05T11:20:55.000Z
creator: Szymon Zdziebłowski
subject: Historia
subject: archeologia
subject: oliwa
subject: oliwki
subject: starożytny rzym
subject: włochy
description: Historia oliwy z oliwek w Italii okazuje się znacznie starsza, niż sądzono. Naukowcy przez dekady twierdzili, że była ona importowana z innych regionów basenu Morza Śródziemnego. Nowe analizy archeologiczne pokazują jednak, że Italia rozwijała własne tradycje uprawy i produkcji. I to na długo przed narodzinami imperium.
encoded: Oliwa była dla starożytnych tym, czym dla nas jest dzisiaj ropa naftowa i elektryczność w jednym. Służyła jako główne paliwo do lamp, ważny lek, kosmetyk oraz podstawowy składnik diety. Przez długi czas historycy uważali, że starożytna Italia nie radziła sobie z produkcją własną. Sądzono, że większość zapasów sprowadzano z Hiszpanii lub Afryki Północnej. Najnowsze badania naukowe całkowicie zmieniają ten obraz. Kierował nimi dr Emlyn Dodd z University of London School of Advanced Study w Wielkiej Brytanii. Opisano je na łamach „American Journal of Archaeology”. Wiele metod, jeden wynik Naukowcy dokonali kompleksowego przeglądu i ponownej oceny dowodów dotyczących uprawy oliwek oraz produkcji oliwy w całej Italii. Badaniami objęli okres od pradziejów (neolitu i epoki brązu) aż po czasy rzymskie, co pozwoliło uchwycić długofalowe trendy. Wykorzystano nowoczesne techniki, takie jak palinologia (badanie pyłków) oraz analiza zwęglonych pestek i drewna. W ten sposób tropiono obecność drzew oliwnych w starożytnym krajobrazie. Poza tym zastosowano analizę pozostałości organicznych na naczyniach, co pozwoliło wykryć ślady kwasów tłuszczowych oliwy. Badacze ponownie przyjrzeli się pozostałościom tłoczni oraz systemów basenów do separacji oliwy. Spektrum zastosowanych metod robi wrażenie. A celem była weryfikacja tego, czy uprawa oliwek faktycznie dotarła do Italii dopiero dzięki Grekom i Fenicjanom, jak wcześniej sądzono. Badanie objęło nie tylko południe kraju, ale całą linię brzegową i wnętrze Półwyspu Apenińskiego, w tym Sycylię i Sardynię Italska oliwa od tysiącleci Do tej pory dominowało przekonanie, że intensywna uprawa oliwek i produkcja oleju w Italii rozpoczęły się dopiero w I tysiącleciu p.n.e. pod wpływem kontaktów kolonizatorów. Historycy uważali Italię za region głównie importujący oliwę, a lokalną produkcję na dużą skalę przypisywano niemal wyłącznie południowej części półwyspu,. Dane paleośrodowiskowe wykazały, że dzikie oliwki rosły w Italii już w plejstocenie…

oliwa-caf02d3.jpg
width: 5616
height: 3744

Miasto św. Walentego naprawdę istnieje. Przyjeżdżają do niego pary z całego świata
type: item
date: 2026-02-05T09:45:11.000Z
creator: Sabina Zięba
subject: Kierunki
subject: Traveler
subject: małżeństwo
subject: miłość
subject: ślub
subject: świątynie
subject: walentynki
subject: włochy
description: Zbliżające się Walentynki co roku kierują uwagę milionów osób ku postaci św. Walentego, uznawanego za patrona miłości i narzeczonych. Choć współczesne obchody często mają charakter symboliczny i komercyjny, ich źródło tkwi w kulcie męczennika z pierwszych wieków chrześcijaństwa. Właśnie dlatego na kilka dni przed 14 lutego do jednego miasta w środkowych Włoszech zaczynają przybywać pary z różnych krajów. Nie przyciąga ich wyłącznie romantyczna atmosfera, lecz przekonanie, że to miejsce pozostaje związane z historią świętego, którego wstawiennictwu powierzają swoje relacje.
encoded: Choć Walentynki bywają dziś kojarzone głównie z komercją, sama data 14 lutego ma podłoże religijne i historyczne. To dzień, który w tradycji chrześcijańskiej łączony jest z męczeńską śmiercią św. Walentego. Z tego powodu szczególne znaczenie zyskało umbryjskie miasto Terni, gdzie według przekazu przechowywane są jego relikwie. W tamtejszej świątyni, Basilica di San Valentino, od wieków rozwija się kult patrona zakochanych, co sprawia, że w lutym miejscowość staje się celem zarówno pielgrzymów, jak i par pragnących symbolicznie powierzyć swój związek opiece świętego. Święty Walenty i tradycja, która uczyniła Terni miastem zakochanych Postać św. Walentego, z którą dziś łączy się święto zakochanych, wywodzi się z wczesnochrześcijańskiej tradycji Włoch. Według przekazów biskup Walenty urodził się około 175 roku w Interamnie, czyli dzisiejszym Terni. Żył w czasach, gdy imperium rzymskim rządził m.in. cesarz Klaudiusz II Gocki. Z późniejszych relacji wynika, że władca ten miał sprzyjać przekonaniu, iż najlepszymi żołnierzami są mężczyźni niezwiązani rodziną, dlatego ograniczano możliwość zawierania małżeństw przez młodych legionistów. Walenty jako duchowny sprzeciwiał się takiemu podejściu – potajemnie błogosławił związki i udzielał ślubów parom, które nie chciały rezygnować z życia rodzinnego mimo obowiązujących restrykcji. Ten gest sprzeciwu wobec decyzji władzy, a zarazem obrona prawa do miłości i małżeństwa, stał się osią legendy łączącej jego postać z patronatem nad zakochanymi. Według tradycji za swoją działalność trafił do więzienia, a następnie został stracony 14 lutego 273 roku w pobliżu Via Flaminia. Jego kult rozwijał się w Terni od VI–VII wieku, a w 1644 roku oficjalnie ogłoszono go głównym patronem miasta. Najważniejszym miejscem związanym z jego kultem pozostaje Basilica di San Valentino w Terni, gdzie w srebrnym relikwiarzu przechowywane są szczątki świętego, opatrzone inskrypcją wskazującą go jako patrona miłości. Co roku, w niedzielę poprzedzającą Walenty…

zdj-21-224ed2e.jpg
width: 4864
height: 3240

Włoski fenomen, który wciąż bywa niedoceniany. Luty to najlepszy czas na wizytę
type: item
date: 2026-02-03T13:30:48.000Z
creator: Sabina Zięba
subject: Kierunki
subject: Smaki świata
subject: Traveler
subject: czekolada
subject: miasta
subject: włochy
description: Luty to okres, w którym znaczna część Włoch wyraźnie zwalnia – kurorty nadmorskie pustoszeją, a turystyczny rytm wielu miast podporządkowany jest chłodniejszej porze roku. Okazuje się jednak, że istnieje miejsce, gdzie właśnie zimą kalendarz wypełnia się wydarzeniami, a atmosfera staje się bardziej intensywna niż w szczycie sezonu. Tym miejscem jest Turyn.
encoded: Choć w tym roku uwagę świata przyciągają zimowe igrzyska olimpijskie organizowane we Włoszech, nie tylko tamtejsze krajobrazy mają szansę stać się magnesem dla podróżnych. Jedno z historycznych włoskich miast rozpoczęło okres pełen barwnych tradycji, widowiskowych uroczystości i karnawałowych celebracji, które od lat kształtują jego tożsamość. To właśnie zimą życie nabiera tam wyjątkowego rytmu, łącząc lokalne dziedzictwo z festiwalową energią. Turyn – historia i znaczenie miasta na tle Włoch Turyn, położony u podnóża Alp w regionie Piemontu, od stuleci pełni rolę jednego z kluczowych ośrodków północnych Włoch – zarówno gospodarczych, jak i kulturalnych. Jego początki sięgają czasów rzymskich: w I wieku p.n.e. powstał tu obóz wojskowy Augusta Taurinorum, którego regularny, szachownicowy układ ulic do dziś wyznacza strukturę historycznego centrum. Ten antyczny porządek urbanistyczny przetrwał kolejne epoki i stał się fundamentem późniejszej rozbudowy miasta, widocznej w reprezentacyjnych placach, arkadowych ulicach i osiowych założeniach przestrzennych, które nadają Turynowi charakter niemal „planowanego” miasta. Przełomowe znaczenie przyniosły jednak czasy nowożytne, gdy miasto stało się siedzibą dynastii sabaudzkiej i politycznym zapleczem procesu jednoczenia Włoch. Rezydencje królewskie, pałace i monumentalne place do dziś przypominają o okresie, gdy Turyn należał do najważniejszych stolic Półwyspu Apenińskiego. Co więcej, od 1578 roku w miejscowej katedrze przechowywany jest Całun Turyński – relikwia o ogromnym znaczeniu dla chrześcijaństwa, która uczyniła miasto jednym z istotnych punktów na mapie europejskich pielgrzymek i wzmocniła jego duchowy prestiż. Równolegle rozwijała się funkcja intelektualna i artystyczna. Jeszcze w XIX i na początku XX wieku Turyn uchodził za jedno z najbardziej wyrafinowanych centrów kultury we Włoszech, wyróżniając się m.in. silną obecnością secesji, rzadko spotykanej w innych częściach kraju. Miasto stało się również ważnym ośrodki…

turyn-d163323.jpg
width: 5575
height: 3722

DNA ujawniło historię matki i córki żyjących 12 tysięcy lat temu. To opowieść o bliskości
type: item
date: 2026-02-03T06:57:38.000Z
creator: Szymon Zdziebłowski
subject: Historia
subject: genetyka
subject: kości
subject: odkrycia archeologiczne
subject: włochy
description: Dwa szkielety sprzed 12 tysięcy lat od momentu odkrycia we włoskiej jaskini intrygowały badaczy swoim ułożeniem. Osoby złożono do grobu czułym uścisku. Nowoczesne badania genetyczne ujawniły nie tylko pokrewieństwo zmarłych. Przyniosły też najstarszą diagnozę rzadkiej choroby.
encoded: W 1963 roku archeolodzy dokonali niezwykłego odkrycia w południowych Włoszech. W jaskini Grotta del Romito znaleźli wspólny grób dwóch osób. Większa postać obejmowała mniejszą, co bywa interpretowane jako gest czułości. Przez dekady badacze zastanawiali się, kim byli ci ludzie. Mniejszy szkielet, nazwany „Romito 2”, należał do osoby o wzroście zaledwie 110 centymetrów. Miała ona nienaturalnie krótkie ręce i nogi. Większy szkielet, „Romito 1”, miał 145 centymetrów, co również było niskim wynikiem jak na tamte czasy. Naukowcy długo spierali się o ich płeć i stopień pokrewieństwa. Czy łączyły ich więzy krwi, czy może wspólna choroba? Tradycyjne metody badania kości nie dawały jasnej odpowiedzi na to pytanie. Genetyczne śledztwo w skali mikro Przełom przyniosły prace międzynarodowego zespołu ekspertów z Uniwersytetu Wiedeńskiego oraz współpracowników z Włoch, Portugalii i Belgii, który postanowił zbadać DNA z kości skroniowych. Ta część czaszki jest twarda jak skała i doskonale chroni materiał genetyczny przed zniszczeniem. Wyniki analizy genetycznej, opublikowane właśnie na łamach czasopisma „New England Journal of Medicine” były jednoznaczne: obie osoby to kobiety. Co więcej, badania potwierdziły, że to matka i córka. W ich kodzie genetycznym odkryto konkretną „usterkę” w genie NPR2. Gen ten działa w organizmie jak kontroler wzrostu kości. U córki naukowcy znaleźli dwie zmienione kopie tego genu. Bardzo rzadka mutacja Oznacza to, że naukowcom udało się wykryć najstarszą w historii ludzkości diagnozę rzadkiej choroby: dysplazji akromezomelicznej typu Maroteaux. Matka posiadała tylko jedną wadliwą kopię genu, co wyjaśniało jej nieco niższy wzrost. Paleogenomika pozwoliła więc zidentyfikować konkretną mutację u osób żyjących tysiące lat temu. – Dzięki zastosowaniu analizy kopalnego DNA możemy teraz zidentyfikować specyficzne mutacje u osób żyjących w pradziejach. Pomaga to ustalić, jak dawno temu istniały rzadkie schorzenia genetyczne, a także może odkryć nieznane wcześn…

jaskinia-4fac841.png
width: 1575
height: 1050

Zimowe Igrzyska Olimpijskie to święto nie tylko dla kibiców. Mediolan udostępnia ukryte dzieło Leonarda da Vinci
type: item
date: 2026-01-30T11:44:32.000Z
creator: Magdalena Rudzka
subject: Kierunki
subject: Traveler
subject: dzieła sztuki
subject: igrzyska olimpijskie
subject: leonardo da vinci
subject: mediolan
subject: włochy
description: Mediolan przygotował na czas zimowych Igrzysk coś wyjątkowego. Nie udostępniany zwiedzającym od wielu lat fresk autorstwa Leonarda da Vinci, będzie można zobaczyć aż przez 7 tygodni. Zwiedzający będą mieli unikatową szansę podziwiania malowidła dostępnego wyłącznie konserwatorom.
encoded: Podczas Zimowych Igrzysk Olimpijskich Mediolan–Cortina 2026, wyjątkowe dzieło Leonarda da Vinci zostanie na krótko udostępnione publiczności. Przez pięć tygodni, od 7 lutego do 14 marca, zwiedzający będą mogli zobaczyć rzadko dostępny mural autorstwa Leonarda, w komnacie zwanej „Salla delle Asse” w Castello Sforzesco (Zamku Sforzów) w Mediolanie. To miejsce na codzień pozostaje zamknięte z powodu trwających od wielu lat prac konserwatorskich. Fresk Leonarda ukryty na zamku w Mediolanie Monumentalne malowidło z końca XV wieku pokrywa sufit i ściany sali, niegdyś reprezentacyjnego pomieszczenia książęcej rezydencji, a dziś części muzealnego kompleksu. Włoska nazwa „Salla delle Asse” ozancza dosłownie „salę desek” i odnosi się do dawnego wystroju pomieszczenia, które było wyłożone drewnianymi panelami. Leonardo da Vinci rozpoczął pracę nad muralem w 1498 roku. Przedstawia on splątane pnie, gałęzie, korzenie i skały, tworzące iluzję naturalności na sklepieniu. Projekt nigdy nie został ukończony – już rok później Mediolan został zajęty przez wojska francuskie, a artysta musiał uciekać z miasta. Przez kolejne stulecia malowidło popadło w zapomnienie, przykryte warstwami tynku. Dzieło odkryto ponownie dopiero na przełomie XIX i XX wieku, gdy historycy i archeolodzy zaczęli usuwać tynk. Wczesne prace konserwatorskie polegały na uzupełnianiu wyblakłych fragmentów, co z czasem wzbudziło kontrowersje. Niektórzy badacze uznali, że przez przemalowania mural przestał być w pełni autentycznym dziełem Leonarda i stał się raczej jego późniejszą interpretacją. Dzieło Leonarda będzie można zobaczyć z rusztowań konserwatorskich W ramach specjalnych, zorganizowanych wizyt goście wejdą na około sześciometrowe rusztowania i będą mogli oglądać dzieło z bardzo bliskiej odległości – kilku centymetrów. Każda wizyta potrwa 30 minut, a uczestnicy będą musieli nosić kaski ochronne. Zwiedzający będą mogli też podglądać pracę konserwatorów. Odnawianie fresku odbywa się z użyciem specjalnego, japoń…

leonardo-igrzyska-mediolan-6e65dbf.jpg
width: 1463
height: 975

Jedna chwila na stoku i możesz zapłacić setki euro. W Alpach zaostrzono przepisy
type: item
date: 2026-01-29T13:29:46.000Z
creator: Sabina Zięba
subject: Kierunki
subject: Porady
subject: Traveler
subject: alpy
subject: czas na narty
subject: jazda na nartach
subject: włochy
description: Zimowe urlopy w Alpach kojarzą się z prędkością, adrenaliną i beztroską zabawą na śniegu. Tymczasem nawet drobne zachowania, które wielu narciarzy uznaje za zupełnie normalne, mogą zakończyć się nie tylko upomnieniem, lecz także dotkliwym mandatem. Na europejskich stokach obowiązują bowiem przepisy, o których turyści często dowiadują się dopiero wtedy, gdy jest już za późno.
encoded: Sezon narciarski w pełni, a alpejskie kurorty przeżywają oblężenie. Wraz ze wzrostem liczby turystów rośnie jednak również liczba interwencji służb porządkowych na stokach. Lokalne władze coraz częściej egzekwują przepisy dotyczące bezpieczeństwa i zachowania na trasach zjazdowych, a ich naruszenie może skutkować wysokimi karami finansowymi. Co istotne, część regulacji różni się w zależności od kraju. Datego to, co w jednym ośrodku uchodzi płazem, w innym może kosztować setki euro. Zakaz zatrzymywania się na stoku. Za postój grożą mandaty Wielu urlopowiczom stok narciarski przypomina otwartą przestrzeń rekreacyjną, w której można w dowolnym momencie przystanąć, zrobić zdjęcie, poprawić sprzęt czy poczekać na wolniejszych uczestników grupy. Tymczasem, zgodnie z międzynarodowymi zasadami bezpieczeństwa narciarskiego, takie zachowanie w określonych miejscach jest uznawane za poważne zagrożenie. Kodeks Postępowania FIS jasno wskazuje, że narciarz nie powinien zatrzymywać się w przewężeniach tras, pod stromymi załamaniami terenu, za zakrętami ani w punktach o ograniczonej widoczności. Osoba stojąca tuż za garbem stoku lub na wąskim odcinku może zostać dostrzeżona przez nadjeżdżających dopiero w ostatniej chwili, co przy dużej prędkości często uniemożliwia bezpieczne ominięcie przeszkody. W szczycie sezonu, gdy na trasach panuje duży ruch, problem staje się szczególnie widoczny. Rodziny i grupy zatrzymują się, by zebrać wszystkich uczestników zjazdu, zrobić zdjęcia czy porozmawiać, nie zdając sobie sprawy, że tworzą realne ryzyko kolizji. W wielu krajach alpejskich przepisy te mają nie tylko charakter zaleceń, lecz także podstawę prawną. We Włoszech za postój w niebezpiecznym miejscu grozi mandat wynoszący co najmniej około 100 euro, a w innych państwach kary mogą sięgać nawet 500 euro. Podobne zasady obowiązują także we Francji, Austrii i Szwajcarii, gdzie patrole narciarskie regularnie kontrolują zachowanie na trasach i mogą nakładać kary finansowe lub odbierać karnety …

alpy-stoki-5eb2619.jpg
width: 5472
height: 3648

Ta katedra miała być największa w Europie. Budowano ją przez pokolenia
type: item
date: 2026-01-25T13:22:34.000Z
creator: Artur Białek
subject: Historia
subject: Kierunki
subject: Traveler
subject: architektura
subject: florencja
subject: katedra
subject: renesans
subject: włochy
description: Santa Maria del Fiore, powszechnie znana jako II Duomo, stanowi jeden z najbardziej rozpoznawalnych symboli włoskiego renesansu i gotyku. Historia katedry, sięgająca XIII wieku, odzwierciedla ambicje Florencji jako dumnej i zamożnej republiki miejskiej, która dążyła do ustanowienia swojej duchowej i politycznej dominacji na Półwyspie Apenińskim. Imponująca świątynia, która dziś jest jednym z najbardziej rozpoznawalnych zabytków miasta, powstawała przez kilkaset lat. Jaka jest jej historia? Co można zobaczyć w jej wnętrzach? Na te i inne pytania odpowiadamy poniżej.
encoded: Spis treści: Symbol potężnej republiki Pięć dekad przerwy Genialna konstrukcja Brunelleschiego Ewolucja fasady Wnętrza katedry Zwiedzanie katedry Wzniesiona na fundamentach wcześniejszego kościoła, Santa Maria del Fiore miała symbolizować potęgę Florencji. Realizacja tej wizji trwała niemal sześć wieków. W efekcie tak długich prac powstała iście monumentalna świątynia. Santa Maria del Fiore dosłownie uderza tytanicznymi rozmiarami – mierzy 153 m długości i 90 m szerokości w przekroju. Kopuła, która jest najcharakterystyczniejszym elementem kompleksu, osiąga 114,5 m wysokości. Symbol potężnej republiki Do XIII stulecia duchowe potrzeby mieszkańców Florencji były zaspokajane przez kilka niewielkich kościołów i baptysterium San Giovanni. Decyzję o budowie nowej katedry podjęto w 1294 roku. Tamtejsza signoria zadecydowała o wzniesieniu kościoła godnego wspaniałego, potężnego miasta. Swoją skalą i wspaniałością katedra miała prześcignąć świątynie rywalizujących miast-państw, takich jak Siena czy Piza. Budowa rozpoczęła się 8 września 1296 roku, kiedy położono pierwszy kamień pod elewację. Katedra, której nazwa oznacza „Święta Maria od Kwiatu”, symbolicznie odwołuje się do Chrystusa jako „Kwiatu”, wyrastającego z łodygi Marii, wywodzącej się z rodu Dawida. Od samego początku Santa Maria del Fiore była finansowana przez gminę jako „kościół państwowy”, co zatarło tradycyjne granice między sferą sakralną a obywatelską. Pięć dekad przerwy Pierwotny projekt katedry został zatwierdzony w 1294 roku przez radę miejską. Arnolfo di Cambio zaprojektował monumentalny budynek na planie krzyża łacińskiego. Po jego śmierci w 1302 roku, prace zatrzymały się na ponad pięćdziesiąt lat. Wznowiono je dopiero w 1349 roku, pod kierownictwem Francesco Talentiego. Talenti nie tylko kontynuował prace, ale także powiększył ogólny projekt, wprowadzając zmiany w obrębie absydy i bocznych kaplic. Główny korpus katedry, pokryty już kolorowymi marmurami w typowym stylu włoskiego gotyku, został ukończon…

Santa-Maria-del-Fiore-9af1998.jpg
width: 1950
height: 1300

Rysunki i wyznania miłosne na ścianach. Sensacyjne odkrycie w Pompejach
type: item
date: 2026-01-23T06:51:41.000Z
creator: Jakub Rybski
subject: Historia
subject: archeologia
subject: pompeje
subject: sztuka
subject: włochy
description: Dzięki technologii obrazowania 3D i fotografii obliczeniowej naukowcy odkryli nieznane wcześniej malowidła i inskrypcje zapisane na ścianach jednego z korytarzy w Pompejach. Rysunki przedstawiają m.in. walki gladiatorów.
encoded: Pompeje do dziś pozostają jedną z największych skarbnic wiedzy o starożytnym Cesarstwie Rzymskim. Choć erupcja Wezuwiusza była straszliwą tragedią, która spotkała miasto i jego mieszkańców, to wulkaniczny pył sprawił, że miejsce to stało się istną kapsułą czasu. Zatrzymane w chwili zagłady ulice, domy i przedmioty codziennego użytku opowiadają historię miasta, które zniknęło w jednej chwili. A badacze do dziś dokonują tam kolejnych odkryć rzucających światło na życie w starożytności. Nowe odkrycie w Pompejach Zespół francusko-kanadyjskich naukowców postanowił jeszcze raz zbadać wąski korytarz łączący dwa teatry w Pompejach. Była to przestrzeń na co dzień często uczęszczana przez ludzi. Po raz pierwszy odkopano ją w 1794 roku, a kolejne 200 lat badań ujawniło wiele malowideł i inskrypcji. Większość z nich była jednak na tyle zniszczona, że dawniej trudno było dostrzec dokładnie, co te starożytne dzieła – często wykonane przez przypadkowych przechodniów, niczym współczesne graffiti – przedstawiają. W ostatnich badaniach naukowcy postanowili wykorzystać metody obrazowania trójwymiarowego, fotografii obliczeniowej i technologię RTI, aby przeanalizować dokładniej ściany owego korytarza. W ten właśnie sposób naukowcy odkryli niewidoczne wcześniej malunki przedstawiające walki gladiatorów, a także bardzo osobiste wyznania miłosne. – Dwie kampanie terenowe w 2022 i 2025 roku wzbogaciły dotychczas znaną bazę starożytnych graffiti o 79 wcześniej niepublikowanych inskrypcji. Nasz projekt ma na celu przywrócenie tym dziełom ich kontekstu przestrzennego, ujawniając poprzez nie interakcje i wielorakie formy relacji towarzyskich zapisanych w przestrzeni publicznej – podkreślają we wstępie swojej pracy, która ukazała się na stronie internetowej Parku Archeologicznego w Pompejach. Korytarz pełen wyznań Korytarz w pompejskim teatrze ma ok. 27 metrów długości. Już wcześniej badacze odkryli tu graffiti przedstawiające m.in. rzymskie imiona, rysunki zwierząt i statków, a nawet obelgi. –…

Corridoio-Teatri-1200x801-01122d9.jpg
width: 1200
height: 801

Cortina d’Ampezzo w nowej odsłonie. Co zachwyca gości przed igrzyskami zimowymi?
type: item
date: 2026-01-18T09:46:38.000Z
creator: Sarah Barrell
subject: Kierunki
subject: Traveler
subject: dolomity
subject: igrzyska olimpijskie
subject: narciarstwo
subject: włochy
subject: zima
description: Cortina d’Ampezzo przygotowuje się do Zimowych Igrzysk Olimpijskich 2026, ale już teraz turyści mogą odkrywać jej luksusowe atrakcje, nowoczesne inwestycje i oszałamiające widoki.
encoded: Spis treści: Dziedzictwo olimpijskie i nowe obiekty Kolejki, kulinaria i widoki Spa, koktajle i wieczorne spacery Aperitivo i nocne życie w Cortinie Czy to najbardziej spektakularnie położone miasteczko w Dolomitach? Konkurencja między ośmioma północnowłoskimi miejscowościami wybranymi na gospodarzy igrzysk jest zacięta. Tylko szeroka dolina Ampezzo otaczająca Cortinę oferuje jednak widoki „od ulicy po szczyt” – z poszarpanymi masywami wyrastającymi jak pionowe ściany ponad okoliczne lasy. Przy Corso Italia, głównej ulicy, stoją butiki Diora, Prady i Monclera. Nawet dalej, poza tym deptakiem, czuć blichtr. Cortina od dawna jest ulubioną przystanią włoskiej „starej” fortuny – a coraz częściej także tej nowej. To przyciąga inwestycje od lat, na długo przed ogłoszeniem igrzysk w 2026 roku. Dziedzictwo olimpijskie i nowe obiekty Igrzyska odbyły się tu już w 1956 roku. Modernizacja istniejącej infrastruktury objęła m.in. Olimpijski Stadion Lodowy – zachowano w nim oryginalne drewniane trybuny, dzięki czemu podczas zawodów curlingowych ma panować przytulna atmosfera. Stadion świetnie nadaje się też na pierwszą lekcję tego nietypowego sportu albo na mecz hokeja. Skocznia narciarska pozostaje z kolei pomnikiem olimpijskiej Cortiny z połowy XX wieku. Lutowe konkursy skoków odbędą się jednak w Predazzo, miasteczku położonym ok. dwie godziny jazdy na południowy zachód. Tuż nad stadionem, wijąc się po zboczu jak gigantyczny tor samochodowy, powstało nowe centrum Eugenio Monti Sliding Centre – nazwane na cześć włoskiego mistrza olimpijskiego. To właśnie tu rozegrane zostaną zawody bobslejowe oraz „kuzyni” bobslejów: skeleton i saneczkarstwo. Projekt budził kontrowersje ze względu na wpływ na środowisko i koszty, szacowane na 118 mln euro. W założeniach jego dziedzictwem ma być także udostępnienie obiektu dla publiczności – dla odważnych. Kolejki, kulinaria i widoki Kolejka linowa Freccia nel Cielo, tuż za stadionem, oferuje widoki z góry na ekstremalnie wyprofilowane bandy toru …

2026-01-14-100949-What-to-do-in-Cortina-a-2026-Winter-Olympics-host-city--National-Geographic---fc433dd.png
width: 1291
height: 861

W cieniu marmurów i mozaik kryło się niebezpieczeństwo. Oto mroczna strona życia w Pompejach
type: item
date: 2026-01-13T14:30:04.000Z
creator: Szymon Zdziebłowski
subject: Historia
subject: archeologia
subject: higiena
subject: pompeje
subject: starożytny rzym
subject: włochy
description: Zamiast czystej wody – pot, fekalia i metale ciężkie. Tak wyglądały kąpiele w starożytnych Pompejach do czasów wybudowania akweduktu. Nowe badania pokazują, jak dramatyczne były warunki sanitarne w mieście zniszczonym przez Wezuwiusza.
encoded: Położone około 25 km od Neapolu Pompeje są jednym z najważniejszych stanowisk archeologicznych nie tylko we Włoszech, ale i w całej Europie. Ruiny tego starożytnego miasta znajdują się na liście Światowego Dziedzictwa UNESCO. Pompeje zniszczyła i zasypała popiołem wulkanicznym erupcja Wezuwiusza w 79 roku n.e. Dzięki temu dramatycznemu wydarzeniu miasto uległo nietypowej konserwacji. Daje to wgląd w życie jego mieszkańców. Piękne miasto, piękni ludzie? Wielu osobom Pompeje kojarzą się w przepychem. Archeolodzy odkrywają tam wielkie wille, w których mieszkały ważne osobistości. Zdobione były pięknymi mozaikami i malowidłami. Ale to tylko jedna strona medalu. Naukowcy z Uniwersytetu Johannesa Gutenberga w Moguncji (JGU) zrekonstruowali system zaopatrzenia miasta w wodę na podstawie osadów węglanowych. Wyniki badań opublikowali w czasopiśmie „PNAS”. „Warunki higieniczne dalekie od idealnych” Aby zrekonstruować starożytne zasoby wody, naukowcy wykorzystali analizę izotopową do zbadania osadów węglanowych, które utworzyły się w różnych elementach miejskiej infrastruktury wodnej – takich jak akwedukt, wieże ciśnień, szyby studzienne i baseny łaźni publicznych. – Łaźnie pierwotnie były zasilane przez głębokie studnie z urządzeniami do podnoszenia wody, a panujące w nich warunki higieniczne były dalekie od idealnych – mówi dr Gül Sürmelihindi z Instytutu Nauk o Ziemi JGU, pierwsza autorka publikacji. Kiepska i brudna woda Z analiz wynika, że początkowo mieszkańcy Pompejów korzystali z niezbyt zdrowej i silnie zmineralizowanej wody z głębokich studni wulkanicznych. Nawet nie nadawała się do picia. Poza tym wodę wymieniali niewolnicy i działo się to stosunkowo rzadko, prawdopodobnie tylko raz dziennie. Badania osadów wykazały, że ówczesne baseny były silnie zanieczyszczone ludzkimi odchodami, potem, wydzielinami i olejami. Dodatkowo zdrowiu zagrażały metale ciężkie, takie jak ołów, uwalniane z antycznych kotłów i rur. Z czasem – coraz lepiej – Z czasem jednak urządzenia do po…

pompejeeee-bef7759.png
width: 1575
height: 1050

DNA Ferrari. Podróż do źródeł włoskiej legendy motoryzacyjnej
type: item
date: 2026-01-13T07:01:32.000Z
creator: Olaf Kardaszewski
subject: Technologia
subject: Traveler
subject: motoryzacja
subject: siena
subject: toskania
subject: włochy
description: Sława włoskiej marki motoryzacyjnej Ferrari sięga daleko poza granice Europy. Twórcy jednych z najszybszych samochodów świata konsekwentnie podkreślają swoje pochodzenie, na każdym kroku akcentując włoski charakter marki. Nic więc dziwnego, że wydarzenia organizowane przez motoryzacyjnego potentata często odbywają się w sercu północnych Włoch – a my mieliśmy okazję uczestniczyć w jednym z takich wyjątkowych spotkań.
encoded: Spis treści: Czarny rumak w XI-wiecznym klasztorze „Czysta krew” Dom Ferrari Tam, gdzie wyrabia się pici Ferrari to nie tylko czterokołowe maszyny osiągające zawrotne prędkości. W samochodzie zawarta jest historia, kultura i zwyczaje regionu, w którym w 1947 roku powstało pierwsze auto ze stajni Enzo Ferrariego. Od tamtej pory firma zdołała osiągnąć międzynarodowy rozgłos, a pojazdy z czarnym rumakiem w herbie zaczęły uchodzić za synonim luksusu i sportu. Mimo, że z fabryki w Maranello wyjeżdżają auta takie jak Ferrari Purosangue, które na pierwszy rzut oka swoim kształtem odbiegają od pierwotnej koncepcji motoryzacyjnej firmy, producenci zapewniają, że w nowych samochodach stale zawarte jest DNA modeli tworzonych prawie osiemdziesiąt lat temu. Na czym więc polega – przekazywany z pokolenia na pokolenie – rodzimy charakter motoryzacyjnej potęgi? Podróż po zakątkach Półwyspu Apenińskiego pozwoli nam odpowiedzieć na to pytanie. Czarny rumak w XI-wiecznym klasztorze Wydarzenie organizowane przez markę Ferrari pod koniec listopada odbywało się luksusowym hotelu Castel Monastero w prowincji Siena. Podobnie jak w przypadku samochodów, ośrodek pod nowoczesną i elegancką fasadą kryję pokaźny zbiór historii dotyczącej tamtego regionu. W hotelowych murach zawarta jest przeszłość związana z XI-wiecznym klasztorem benedyktyńskich mnichów, którzy przez stulecia zamieszkiwali te tereny. W trakcie ponad 700 lat klasztor przechodził z rąk do rąk pomiędzy toskańskimi magnatami, aż w końcu w pierwszej dekadzie XXI wieku rozpoczął swoją działalność jako luksusowy pięciogwiazdkowy hotel. Samo dotarcie do hotelu przywodzi na myśl skojarzenia z wjazdem do średniowiecznej rezydencji. Aby przekroczyć mury obiektu, należy najpierw wspiąć się na wzgórze, na którym mieści się resort, a następnie przedostać się przez bramę wjazdową. Oczom gości ukazuje się wtedy dziedziniec rodem z XI wieku, wokół którego ciągną się klasztorne mury – obecnie miejsce hotelowych pokoi, restauracji z gwiazdką Mic…

GreenPurosangue022-2d094ff.jpg
width: 3000
height: 2000

Jedno z najczęściej fotografowanych miejsc świata wygląda romantycznie. Jego historia jest znacznie mroczniejsza
type: item
date: 2026-01-11T10:30:34.000Z
creator: Marzena Wardyn-Kobus
subject: Kierunki
subject: Traveler
subject: architektura
subject: wenecja
subject: włochy
description: Most Westchnień w Wenecji to zabytek owiany legendą, który pierwotnie miał funkcję wyłącznie praktyczną.
encoded: Spis treści: Gdzie znajduje się Most Westchnień? Historia Mostu Westchnień – połączenie pałacu i więzienia Wyjątkowa architektura mostu Skąd wzięła się nazwa „Most Westchnień”? Most Westchnień w kulturze i zbiorowej wyobraźni Ciekawostki o Moście Westchnień Most Westchnień to jeden z najbardziej rozpoznawalnych zabytków Wenecji, choć w przeciwieństwie do wielu innych mostów nigdy nie był ogólnodostępny dla mieszkańców miasta. Powstał jako element zaplecza sądowego Pałacu Dożów. Jego obecna popularność wynika w dużej mierze z późniejszych interpretacji, które nadały mu znaczenie wykraczające mocno poza pierwotną, ściśle użytkową rolę. Zestawienie faktów historycznych z narosłą wokół mostu narracją pozwala lepiej zrozumieć, skąd wzięła się jego wyjątkowa pozycja w krajobrazie Wenecji. Gdzie znajduje się Most Westchnień? Most Westchnień znajduje się w historycznym centrum Wenecji, w bezpośrednim sąsiedztwie Pałacu Dożów. Przerzucony jest nad wąskim kanałem Rio di Palazzo, który oddziela dawną siedzibę władzy republiki od budynku Nowego Więzienia. Lokalizacja mostu nie jest przypadkowa – stanowił on element wewnętrznej infrastruktury administracyjno-sądowej, a nie ogólnodostępną przeprawę dla mieszkańców miasta. Z zewnątrz most najlepiej widoczny jest z pobliskiego mostu Ponte della Paglia, a także z mostu Ponte della Canonica. Drugą perspektywą jest widok z poziomu wody podczas rejsu gondolą. Historia Mostu Westchnień – połączenie pałacu i więzienia Most Westchnień został ukończony w 1614 roku jako element rozbudowy kompleksu Pałacu Dożów. Jego zadaniem było połączenie sal sądowych z nowym skrzydłem więziennym wzniesionym po drugiej stronie kanału. Projekt mostu przypisuje się Antoniowi Continowi, architektowi działającemu w cieniu bardziej znanych twórców epoki, lecz doskonale zaznajomionemu z praktycznymi potrzebami weneckiej administracji. Konstrukcja miała umożliwiać bezpieczne i dyskretne przemieszczanie więźniów pomiędzy sądem a celami, bez ingerencji w życie pub…

most-westchnien-shutterstock2499429475-e239a37.jpg
width: 5759
height: 3839

Robi furorę od XVIII wieku i uwielbiał go Ernest Hemingway. Ten napój to kwintesencja Turynu
type: item
date: 2026-01-11T08:16:17.000Z
creator: Emiko Davies
subject: Lifestyle
subject: czekolada
subject: kawa
subject: napoje
subject: włochy
description: Bicerin to nie tylko kawowo-czekoladowa przyjemność, ale też ważna część turyńskiej tradycji. Narodził się w XVIII wieku w Caffè Al Bicerin i do dziś jest symbolem miasta. Poznaj przepis na ten zimowy napój i miejsca, gdzie smakuje najlepiej.
encoded: Spis treści: Skąd pochodzi bicerin? Jak przygotować bicerin w domu? Gdzie spróbować bicerinu w Turynie? Warstwa śnieżnobiałej śmietanki wieńcząca gorącą kawę podkręconą czekoladą. Bicerin jest idealnym antidotum na chłodny dzień. To także wystarczający powód, by wybrać się do pełnych historii kawiarni eleganckiego, północnowłoskiego miasta u stóp Alp. Turyn słynie z wielowiekowej kultury kawiarnianej oraz wybitnych czekoladowych słodyczy. Nic więc dziwnego, że to właśnie tutaj narodził się bicerin. Nazwa oznacza „małą szklankę” w lokalnym dialekcie piemonckim (po włosku: „biccherino”). Ten rozgrzewający, dekadencki napój składa się z warstw gęstej, roztopionej czekolady i espresso oraz lekko ubitej śmietanki. W Caffè Al Bicerin w Turynie serwuje się go od XVIII wieku. Napój szybko stał się stałym elementem oferty kawiarni w całym mieście. Dziś uznaje się go za symbol nie tylko Turynu, lecz także okolicznego regionu usianego alpejskimi szczytami. Ma też rzesze fanów. Ernest Hemingway, który zatrzymał się w Turynie po I wojnie światowej, napisał, że bicerin to jedna ze „100 rzeczy, które ocaliłbym na świecie”. Skąd pochodzi bicerin? W wielu zabytkowych kawiarniach Turynu we Włoszech można napić się bicerinu. Jednak Caffè Al Bicerin, otwarta w 1763 roku przy Piazza della Consolata, przypisuje sobie wynalezienie napoju. Receptura jest tam pilnie strzeżoną tajemnicą. Uważa się, że inspiracją był XVIII-wieczny napój zwany bavareisa. Była to specjalność wszystkich wielkich turyńskich kawiarni tamtych czasów. Bavareisa przygotowywano z gorącej, roztopionej czekolady, mleka, syropu cukrowego i kawy. Podawano ją w dużej szklance. Wkrótce pojawiły się kolejne wersje. W jednej składniki – czekoladę, kawę i mleko – serwowano osobno. W innych łączono tylko dwa z trzech elementów. Na przykład kawa z mlekiem dawała napój podobny do dzisiejszego cappuccino, znany lokalnie jako pur e fiur („czyste i kwiat”). Z kolei kawa z gorącą czekoladą tworzyła pur e barba („czyste i czekolada”).…

GettyImages-1599340443-2a4d2f4.jpg
width: 5026
height: 3392

Archeolodzy przebadali willę cesarzowej Rzymu. Oto spektakularne znaleziska z czasów wybuchu Wezuwiusza
type: item
date: 2026-01-09T13:27:31.000Z
creator: Szymon Zdziebłowski
subject: Historia
subject: pompeje
subject: starożytność
subject: starożytny rzym
subject: wezuwiusz
subject: włochy
description: Nieznane dotąd freski, ogrody i pomieszczenia ukryte za grubymi warstwami wulkanicznego pyłu odkryli archeolodzy nie w słynnych Pompejach, ale w pobliskim starożytnym mieście Oplontis. Znalezisk dokonano w olbrzymiej willi należącej do żony słynnego cesarza Nerona.
encoded: W sierpniu 79 roku n.e. wulkan Wezuwiusz spalił i przysypał grubą warstwą popiołów zarówno znane wszystkim pasjonatom historii starożytne Pompeje, jak i pobliskie Herkulanum oraz Stabie. Jeszcze mniej znaną miejscowością, która uległa zagładzie było Oplontis. Dom badany od dziesiątków lat Włoscy archeolodzy poinformowali właśnie o nowych wynikach wykopalisk w obrębie Willi Poppei. Należała do Poppei Sabiny (30–65 r. n.e.), która była drugą żoną cesarza Nerona. Zasłynęła ze swojej urody. Poppea Sabina miała swoją własną willę w Oplontis. Nowoczesne badania tego kompleksu rozpoczęły się w 1964 roku, kiedy ruszyły systematyczne i zakrojone na szeroką skalę wykopaliska. Przez kolejne dekady naukowcy cierpliwie wydzierali wulkanicznym osadom kolejne fragmenty tej gigantycznej rezydencji. Teraz badacze podsumowali wykopaliska prowadzone w 2025 roku. Potężny kompleks zdradza tajemnice Willa Poppei w Oplontis była potężną rezydencja o charakterze imperialnym, której skala i przepych dorównywały najważniejszym budowlom starożytnego Rzymu. Najnowsze badania archeologiczne dowiodły, że obiekt jest znacznie większy, niż dotychczas sądzono. W ubiegłym roku archeolodzy skupili się na zachodniej części rezydencji, która przebiega wzdłuż współczesnej drogi Via dei Sepolcri. Głównym celem jest ochrona cennych struktur przed wilgocią i niszczeniem. Badacze chcą też dokładnie zrozumieć, jak wyglądał układ pomieszczeń przed katastrofą. Dyrektor Parku Archeologicznego w Pompejach Gabriel Zuchtriegel wyjaśnia, że wiele aspektów planu willi pozostawało dotąd niepewnych. Pawica i stary głupiec na ścianie Prawdziwą sensacją okazało się odsłonięcie tzw. salonu maski teatralnej i pawia. Pomieszczenie to zachwyca wyrafinowanymi dekoracjami w drugim stylu pompejańskim. Na ścianach archeolodzy odsłonili postać ptaka, a konkretnie – pawicy. Jest ona idealnym, lustrzanym odbiciem pawia odkrytego wcześniej w innej części pokoju. Obok ptaków wyłoniła się maska przedstawiająca Pappusa. W starożytnych…

poppea-e8f0d91.png
width: 1575
height: 1050

Czy to DNA mistrza renesansu Leonarda da Vinci? Oto co odkryto na listach i rysunkach
type: item
date: 2026-01-07T09:57:41.000Z
creator: Szymon Zdziebłowski
subject: Historia
subject: genetyka
subject: leonardo da vinci
subject: renesans
subject: sztuka
subject: włochy
description: DNA Leonarda da Vinci może wciąż istnieć – i to nie tylko w jego grobie, lecz na... papierze. Naukowcy znaleźli genetyczny ślad na jednym z przypuszczalnych rysunków mistrza oraz w listach rodzinnych z XV wieku. Co geny mówią o wybitnym mistrzu renesansu?
encoded: Od lat międzynarodowy zespół działający w ramach Leonardo da Vinci DNA Project (LDVP) próbuje pozyskać materiał genetyczny jednego z najsłynniejszych artystów wszech czasów – Leonarda da Vinci. Celem takiego działania jest potwierdzenie autorstwa spornych dzieł, a nawet zrozumienie biologicznych podstaw geniuszu renesansowego mistrza. Badacze opublikowali właśnie swoje najnowsze ustalenia na platformie bioRxiv w formie preprintu, czyli wstępnej wersji artykułu naukowego, zanim przeszła pełny proces recenzji. Skąd czerpać DNA mistrza? Najprostszym sposobem pobrania materiału genetycznego Leonarda byłoby sięgnięcie do jego grobu. To wydaj się oczywiste. Jednak jego domniemane miejsce pochówku w Amboise we Francji zostało naruszone na początku XIX wieku. A to znacznie utrudnia, a nawet uniemożliwia pozyskanie wiarygodnych próbek jego DNA z kości, jeśli w ogóle jakiekolwiek przetrwały. Poza tym urzędnicy odpowiedzialni za grobowiec poinformowali zespół LDVP, że ewentualny dostęp do grobowca będzie im udzielony dopiero po wcześniejszym wyizolowaniu przypuszczalnego DNA Leonarda z innych źródeł. Dlatego badacze postawili na próby pozyskania DNA mistrza z przedmiotów, z którymi miał do czynienia za życia. DNA z obrazu i listu Leonardo da Vinci nie pozostawił po sobie potomków. Dlatego naukowcy postanowili spróbować swoich sił w pozyskaniu śladów genetycznych mistrza z kilku obiektów. Były to: rysunek „Holy Child” („Święte Dziecię”). ). Jest to szkic czerwoną kredą na papierze, datowany na około 1472–1476 r., którego autorstwo jest przedmiotem sporu. Mógł go wykonać Leonardo lub jego uczeń. DNA pobrano z powierzchni rysunku (zarówno z przodu, jak i z tyłu) za pomocą minimalnie inwazyjnej metody podobnej do tej używanej w testach na COVID-19; listy napisane w XV wieku przez Frosino di ser Giovanni da Vinci, krewnego dziadka Leonarda. Jeden z listów zawierał dużą ilość ludzkiego DNA osadzonego w woskowej pieczęci. Listy zbadano metodą wymazu na sucho. Ich analiza miała na cel…

leonardo-8c7d56f.png
width: 1575
height: 1050