Ebola rozprzestrzenia się w zastraszającym tempie. To największa epidemia w historii DRK
W ciągu niespełna trzech miesięcy w Demokratycznej Republice Konga potwierdzono ponad 3,6 tys. przypadków eboli. Zmarło już co najmniej 1587 osób, a wirus dotarł do pięciu prowincji. Lekarze bez Granic ostrzegają, że działania ratunkowe wciąż nie nadążają za rozwojem epidemii. Sytuację utrudniają konflikty zbrojne, przemieszczanie się ludności oraz brak zatwierdzonej szczepionki przeciwko atakującemu wariantowi wirusa.
Epidemia wywołana przez wirusa Bundibugyo stała się największym ogniskiem eboli w historii Demokratycznej Republiki Konga. Tylko w ostatnim tygodniu objętym pełnymi danymi WHO potwierdzono 641 nowych zakażeń i 282 zgony. Organizacje medyczne alarmują, że bez natychmiastowego zwiększenia pomocy liczba ofiar będzie nadal szybko rosła. Największa epidemia eboli w historii DRK. Liczba zakażeń rośnie z tygodnia na tydzień Pierwszy alarm dotyczący skupiska przypadków nieznanej choroby o wysokiej śmiertelności WHO otrzymała 5 maja 2026 roku. Zachorowania wykryto w strefie zdrowia Mongbwalu w prowincji Ituri, na północnym wschodzie Demokratycznej Republiki Konga. W ciągu czterech dni zmarło tam czterech pracowników ochrony zdrowia. Badania laboratoryjne wykazały, że chorobę wywołuje wirus Bundibugyo, jeden z wirusów powodujących ebolę. Władze DRK oficjalnie ogłosiły wybuch epidemii 15 maja, a dwa dni później Światowa Organizacja Zdrowia uznała ją za zagrożenie zdrowia publicznego o zasięgu międzynarodowym. Skala zakażeń rosła niezwykle szybko. Według najnowszego szczegółowego raportu WHO, obejmującego dane do 30 lipca, w DRK potwierdzono 3605 przypadków i 1587 zgonów. Oznacza to śmiertelność na poziomie około 44 proc. Wyzdrowiało 651 pacjentów. Epidemia przekroczyła już rozmiary największego wcześniejszego ogniska eboli w DRK z lat 2018–2020. Wówczas potwierdzono 3323 zakażenia. Nie jest jednak największą epidemią eboli w skali świata – pozostaje nią katastrofa w Afryce Zachodniej z lat 2013–2016, podczas której odnotowano ponad 28 tys. przypadków. W ciągu siedmiu dni zachorowało ponad 600 osób Dane WHO pokazują, jak gwałtownie rozwija się sytuacja. W ciągu siedmiu dni poprzedzających 30 lipca w DRK potwierdzono 641 nowych zakażeń i 282 zgony. Aktywne ogniska występowały w 33 strefach zdrowia. Od początku epidemii przypadki pojawiły się w 49 strefach położonych w pięciu prowincjach: Ituri, Kiwu Północnym, Kiwu Południowym, Górnym Uele i Tshopo. Zdecydowanie najtrudniejsza sytuacja panuje w Ituri, gdzie odnotowano 88 proc. wszystkich potwierdzonych zakażeń. Najwięcej przypadków wykryto w strefach zdrowia Bunia, Rwampara, Mongbwalu i Nizi. Są to obszary, w których trwające konflikty, słaba infrastruktura oraz duża mobilność mieszkańców poważnie utrudniają prowadzenie badań, izolowanie chorych i monitorowanie osób mających z nimi kontakt. Zakażenia związane z ogniskiem w DRK wykryto również w Ugandzie. Pojedynczych pacjentów ewakuowano i leczono w Niemczech oraz we Francji. WHO podkreśla jednak, że w ostatnim okresie dalszy gwałtowny wzrost liczby przypadków dotyczył przede wszystkim DRK. Chorzy nie trafiają do systemu odpowiednio wcześnie Jednym z największych problemów jest wykrywanie chorych dopiero wtedy, gdy ich stan staje się ciężki. Lekarze bez Granic informują, że 90 proc. pacjentów przyjętych do prowadzonego przez organizację ośrodka leczenia eboli w Bunii nie figurowało wcześniej na liście kontaktów osób zakażonych. Oznacza to, że znaczna część łańcuchów transmisji pozostaje niewidoczna dla służb sanitarnych. Osoby, które miały kontakt z chorymi, powinny być obserwowane przez 21 dni, czyli przez maksymalny okres wylęgania wirusa. Jeżeli nie zostaną odpowiednio wcześnie zidentyfikowane, mogą przemieszczać się między miejscowościami i korzystać z placówek medycznych nieprzygotowanych do przyjmowania pacjentów z ebolą. – Reakcja na sytuację jest coraz szersza, ale nadal nie dociera do społeczności wystarczająco szybko, by przerwać łańcuchy zakażeń – ostrzega dr Philippa Boulle, zastępczyni dyrektora medycznego Lekarzy bez Granic. Jej zdaniem nie wystarczy rozbudowa laboratoriów i punktów przesiewowych. Konieczna jest również ścisła współpraca z lokalnymi społecznościami. Brak zaufania do instytucji i ekip medycznych może prowadzić do ukrywania chorych, unikania testów lub organizowania pogrzebów bez zachowania zasad bezpieczeństwa. Wirus Bundibugyo jest szczególnie trudnym przeciwnikiem Ebola nie przenosi się w taki sposób jak grypa czy COVID-19. Do zakażenia dochodzi przede wszystkim przez bezpośredni kontakt z krwią oraz innymi płynami ustrojowymi chorej lub zmarłej osoby, a także z zanieczyszczonymi przedmiotami, takimi jak pościel, ubrania czy sprzęt medyczny. Chory zaczyna zakażać po wystąpieniu objawów. Okres wylęgania trwa od dwóch do 21 dni. Pierwsze symptomy – gorączka, osłabienie, bóle mięśni, głowy i gardła – mogą przypominać malarię, grypę lub inne częste w regionie infekcje. Następnie pojawiają się wymioty, biegunka, wysypka oraz zaburzenia pracy wątroby i nerek. Krwawienia nie występują u wszystkich pacjentów. Problemem jest również brak zatwierdzonej szczepionki i swoistego leczenia przeciwko wirusowi Bundibugyo. Preparaty używane podczas epidemii wywołanych przez wirusa Ebola-Zaire nie mają potwierdzonej skuteczności wobec obecnego patogenu. Trwają badania nad kandydatami na szczepionki, a w DRK rozpoczęto próbę kliniczną dwóch terapii: przeciwciała monoklonalnego MBP134 oraz remdesiwiru. Podstawą leczenia pozostaje intensywna terapia wspomagająca, między innymi nawadnianie, wyrównywanie poziomu elektrolitów i leczenie powikłań. Im wcześniej pacjent trafi pod opiekę lekarzy, tym większe ma szanse na przeżycie. Ebola może też pozostawać w niektórych płynach ustrojowych ozdrowieńców przez długi czas. W przeszłości doprowadziło to do ponownego pojawienia się wirusa po latach. Ebola uderzyła w region wyniszczony przez konflikty i inne epidemie Wschodnia część DRK od lat zmaga się z działalnością grup zbrojnych, przymusowymi przesiedleniami oraz ograniczonym dostępem do opieki medycznej. Ataki i niestabilna sytuacja bezpieczeństwa utrudniają zespołom medycznym docieranie do niektórych miejscowości. Jednocześnie mieszkańcy chorują na malarię, odrę i cholerę, a wiele dzieci cierpi z powodu niedożywienia. Strach przed ebolą może sprawiać, że pacjenci przestają zgłaszać się do placówek medycznych również z innymi chorobami. Prowadzi to do dodatkowych zgonów, których nie uwzględniają statystyki samej epidemii. Lekarze bez Granic skierowali do walki z epidemią ponad 1400 pracowników. Organizacja prowadzi siedem ośrodków leczenia eboli i ponad 15 oddziałów izolacyjnych, dysponujących łącznie przeszło 480 łóżkami. Jej zespoły przyjęły ponad 1300 pacjentów. Nadchodząca pora deszczowa może jeszcze bardziej ograniczyć dostęp do odległych miejscowości. Zalane lub nieprzejezdne drogi utrudnią transport próbek, leków i personelu. Dr Boulle ostrzega, że każdy stracony dzień pozwala wirusowi wyprzedzać działania ratunkowe. Czy epidemia eboli zagraża Polsce i Europie? Mimo dramatycznego rozwoju epidemii w DRK ryzyko dla ogółu mieszkańców Polski i Europy pozostaje bardzo niskie. Taką ocenę podtrzymuje Europejskie Centrum ds. Zapobiegania i Kontroli Chorób. Ebola nie przenosi się przez zwykłe przebywanie w tym samym pomieszczeniu ani podczas kontaktu z osobą, która nie ma jeszcze objawów. Możliwe są jednak pojedyncze przypadki importowane, zwłaszcza wśród pracowników medycznych i humanitarnych działających bezpośrednio w regionie epidemii. Tak było w przypadku pacjentów przetransportowanych z DRK do Niemiec i Francji. Odpowiednia izolacja, środki ochrony osobistej i śledzenie kontaktów znacznie ograniczają prawdopodobieństwo dalszej transmisji w Europie. CDC odradza obecnie podróże do prowincji Ituri i Kiwu Północne, z wyjątkiem wyjazdów związanych z pomocą humanitarną. W przypadku Górnego Uele i Tshopo zaleca rezygnację z podróży, które nie są konieczne. Wcześniejsze epidemie pokazały, że ebolę można zatrzymać, ale wymaga to szybkiego wykrywania zakażeń, izolowania chorych, bezpiecznych pochówków i współpracy z mieszkańcami. Źródło: WHO; Lekarze bez Granic Nasz ekspert Łukasz Załuski Od ponad 20 lat opowiada o świecie – jego historii, nauce i miejscach, do których warto wyruszyć z otwartą głową. Jest redaktorem naczelnym „National Geographic Polska” oraz National-Geographic.pl. Wcześniej kierował m.in. „Focusem”, „Focusem Historia” czy „Sekretami Nauki”, konsekwentnie rozwijając tematykę popularnonaukową i podróżniczą. Jest inicjatorem projektu pierwszej naukowej rekonstrukcji wizerunków władców z dynastii Jagiellonów. Po godzinach miłośnik gimnastyki sportowej, książek kryminalnych i europejskich stolic.
Afryka walczy ze śmiertelnymi wirusami. Marburg w Ugandzie, ebola w już w dwóch państwach
Sytuacja w Afryce jest alarmująca. Śmiertelnie groźne wirusy Marburg i Ebola uderzyły jednocześnie w Ugandzie oraz Kongu. Bilans ofiar przekroczył 430 osób, a sytuację pogarsza fakt, że ebolę wywołał rzadki szczep Bundibugyo, na który wciąż nie ma zarejestrowanej szczepionki.
W Ugandzie oraz Demokratycznej Republice Konga doszło do nagłego pogorszenia sytuacji epidemiologicznej, w związku z nowymi ogniskami wirusów Marburg i Ebola. W Kongu bilans ofiar eboli przekroczył już 430 osób przy ponad 1400 zakażeniach. W Ugandzie ebola wywołała 20 potwierdzonych zakażeń i dwa przypadki śmiertelne. Teraz, w Ugandzie potwierdzono także izolowany przypadek wirusa Marburg u dziecka. Sytuacja jest alarmująca – w obu krajach ebolę wywołał rzadki szczep Bundibugyo, na który brak zatwierdzonej szczepionki. Pojawienie się obu patogenów jednocześnie to ogromne zagrożenie. Gorączka Marburg w Ugandzie W Ugandzie oficjalnie potwierdzono przypadek gorączki Marburg w zachodniej części kraju, w dystrykcie Kyegegwa. Zakażenie zdiagnozowano u półtorarocznego dziecka, które zmarło, a wirusa wykryto dzięki rutynowym pracom nadzorczym prowadzonym w związku z trwającą równolegle w tym regionie epidemią eboli. Chociaż Światowa Organizacja Zdrowia (WHO) została poinformowana o jednym przypadku, pojawiają się doniesienia o drugim, co skłoniło między innymi ambasadę USA w Kampali do wydania ostrzeżeń dla podróżnych. Władze Ugandy deklarują, że sytuacja jest opanowana, a osoby, które miały kontakt z zakażonym dzieckiem są pod obserwacją i nie wykazują objawów. Historia występowania tego wirusa w Ugandzie jest długa – od momentu jego identyfikacji w 1967 roku odnotowano tam już pięć większych ognisk choroby. Mimo dużego doświadczenia lokalnych służb w opanowywaniu epidemii, wyzwaniem pozostaje fakt, że wirus Marburg pojawił się w tym samym czasie, gdy kraj walczy z ebolą. Ebola i trudna sytuacja w Kongu Sytuacja epidemiologiczna jest znacznie trudniejsza w sąsiedniej Demokratycznej Republice Konga, która zmaga się ze znacznie większą falą zachorowań na ebolę, wywołaną rzadkim szczepem Bundibugyo. Najnowsze dane mówią o 1406 zakażeń i 438 ofiarach śmiertelnych. Wskaźnik śmiertelności przekracza 31%. Epidemia najgorzej wygląda w prowincji Ituri i Kiwu Północne, ale rozprzestrzenia się na nowe obszary, docierając nawet do Kisangani, położonego setki kilometrów od początkowych ognisk. Ze względu na brak zarejestrowanej szczepionki na ten konkretny szczep wirusa, lekarze wspólnie z WHO rozpoczęli badania kliniczne nad nowymi formami terapii. Testowo podaje się pacjentom przeciwciała monoklonalne MBP134 oraz lek przeciwwirusowy remdesivir. Marburg i ebola: jedne z najgroźniejszych wirusów na Ziemi Wirusy Marburg i Ebola należą do tej samej rodziny Filoviridae i pod mikroskopem wyglądają podobnie – jak poskręcane pałeczki. Rezerwuar tych wirusów w przyrodzie pozostaje nieznany, jednak dominująca hipoteza wskazuje na nietoperze owocożerne, a także niektóre gatunki małp i gryzoni. Przenoszenie na ludzi następuje poprzez bezpośredni kontakt z krwią, wydzielinami, czy wydalinami zakażonych osób lub zwierząt. Choroby szerzą się nie tylko przez kontakt z chorymi, ale i podczas tradycyjnych obrzędów pogrzebowych. Po okresie inkubacji, trwającym od 2 do 21 dni dla eboli i od 4 do 16 dni dla gorączki Marburg, u pacjentów pojawiają się gwałtowne objawy grypopodobne: wysoka gorączka, dreszcze oraz silne bóle mięśni i stawów. Bardzo szybko dochodzi do pogorszenia stanu zdrowia, pojawiają się wymioty, krwawa biegunka oraz rozległe objawy krwotoczne, prowadzące do zgonu. Śmiertelność jest bardzo wysoka – w przypadku gorączki Marburg wynosi ona do 80%, natomiast gorączka Ebola zabija od 25% do nawet 90% zakażonych osób. Źródła: Interia, Główny Inspektorat Sanitarny, CNBC Africa Nasza autorka Magdalena Rudzka Redaktorka i wydawczyni National-Geographic.pl. Wcześniej związana m.in. z National Geographic Traveler i magazynem pokładowym PLL LOT Kaleidoscope. Z wykształcenia humanistka (MISH i SNS PAN), ale to przyroda stanowi jej największą pasję. Szczególnie bliskie są jej ekosystemy słodkowodne, a prawdziwym „konikiem” są ryby. W National-Geographic.pl pisze o swoich przyrodniczych pasjach, nauce i medycynie. Prywatnie ceni sobie podróże po nieoczywistych kierunkach, ze szczególnym sentymentem do Europy Środkowej i Wschodniej.
Nowy wybuch epidemii eboli. Dlaczego ten wirus jest groźniejszy od znanych nam dotąd odmian?
Światowa Organizacja Zdrowia (WHO) ogłosiła stan zagrożenia zdrowia publicznego o zasięgu międzynarodowym. Powodem jest gwałtowny wzrost zachorowań na gorączkę krwotoczną w Demokratycznej Republice Konga oraz pierwsze przypadki w Ugandzie. Choć ludzkość kojarzy ebolę głównie z jej najbardziej znaną odmianą Zair, to tym razem mierzymy się z przeciwnikiem, na którego nie mamy jeszcze odpowiedzi – wirusem Bundibugyo.
Wszystko zaczęło się od niedomówień. 5 maja 2026 roku do WHO dotarł alarmujący raport o tajemniczej, wysoce śmiertelnej chorobie w prowincji Ituri w DRK. Pierwsze ofiary – w tym czterech pracowników ochrony zdrowia – zmarły w ciągu zaledwie czterech dni. Dochodzenie epidemiologiczne potwierdziło obawy – sprawcą jest szczep Bundibugyo, którego obecność w tym regionie ponownie wywołała ogromny chaos. Jak wygląda sytuacja? Dlaczego szczep Bundibugyo jest tak groźny? Większość z nas kojarzy wirusa Eboli z obrazami, które znamy z mediów podczas epidemii w latach 2018–2020. Wtedy walczyliśmy ze szczepem Zair. Mieliśmy szczęście – udało się opracować skuteczne szczepionki i metody leczenia. W przypadku wirusa Bundibugyo sytuacja wygląda zupełnie inaczej. Nie istnieje obecnie żadna zatwierdzona szczepionka ani dedykowane leczenie farmakologiczne dla tego wariantu, a ten szybko się rozprzestrzenia. Jak rozprzestrzenia się choroba? Wirus przenosi się przez bezpośredni kontakt z krwią lub wydzielinami zakażonych zwierząt (m.in. nietoperzy czy małp), a następnie błyskawicznie rozprzestrzenia się między ludźmi. Okres wylęgania choroby trwa od 2 do 21 dni. Problemem jest „podstępna” natura początkowych objawów, które do złudzenia przypominają grypę lub malarię: gorączka, silne bóle mięśni, głowy i gardła. To opóźnia diagnozę, a w efekcie – izolację chorego. Jak wskazują doniesienia z DRK, początkowe lekceważenie objawów i szukanie pomocy w domach modlitewnych zamiast u lekarzy tylko przyspieszyło transmisję wirusa w lokalnych społecznościach. Tragedia regionu bogatego w złoto Epicentrum epidemii – prowincja Ituri – to region bogaty w złoto, górnicy w związku ze swoją pracą dużo się przemieszczają. Dodatkowym czynnikiem utrudniającym walkę z wirusem jest niestabilność polityczna i obecność grup zbrojnych, które paraliżują działania służb medycznych. Aktualne statystyki są alarmujące. Według danych WHO i ministerstw zdrowia, podejrzewa się istnienie ponad 350 przypadków zakażenia – w momencie czytania tego tekstu z pewnością jest jeszcze więcej. Wśród ofiar dominują osoby młode (20–39 lat), a ponad 60% chorych to kobiety, co sugeruje, że wirus najszybciej rozprzestrzenia się wewnątrz gospodarstw domowych – podczas opieki nad dziećmi i chorymi członkami rodziny. Dlaczego jeszcze nie mamy szczepionki? Po prostu nam nie zależy Prof. Adrian Esterman z Uniwersytetu w Adelaide zwracają uwagę na smutny aspekt ekonomiczny. 90% badań nad lekami koncentruje się na chorobach dotykających mieszkańców krajów bogatych. Ebola Bundibugyo, która występuje głównie w biedniejszych rejonach Afryki, przez dwie dekady pozostawała na marginesie zainteresowania koncernów farmaceutycznych. Naukowcy apelują o przyspieszenie prac nad szczepionkami wielowariantowymi, które chroniłyby przed różnymi szczepami filowirusów jednocześnie. Technologia mRNA, która tak skutecznie sprawdziła się w walce z pandemią COVID-19, daje nadzieję, że prace te można znacznie przyspieszyć. Czy groźni nam nowa pandemia? WHO uspokaja – ryzyko globalne jest oceniane jako niskie. Ebola nie rozprzestrzenia się drogą kropelkową tak łatwo, jak wirusy układu oddechowego. Mimo to lekarze na całym świecie powinni zachować czujność. Raina MacIntyre z University of New South Wales podkreśla, że dzisiaj najważniejszy jest tzw. wywiad podróżny. Każdy pacjent zgłaszający się do szpitala z wysoką gorączką powinien być zapytany o niedawne podróże do Afryki Środkowej. To prosty krok, który może zapobiec rozprzestrzenieniu się epidemii poza granice kontynentu. Co musisz wiedzieć o bezpieczeństwie? Ważne informacje dla osób planujących podróże w rejony zagrożone. Przede wszystkim: unikaj bliskiego kontaktu z osobami wykazującymi jakiekolwiek objawy gorączkowe, przestrzegaj surowej higieny, zwłaszcza mycia rąk, unikaj kontaktu z dzikimi zwierzętami oraz mięsem zwierząt łownych. Pamiętaj, że w przypadku wystąpienia objawów, szybka izolacja i fachowa pomoc medyczna są jedyną skuteczną drogą powrotu do zdrowia. Póki co – przed stworzeniem szczepionki – należy zachowywać szczególną ostrożność. I trzymać kciuki. Źródła: WHO, www.gov.pl, ScienceAlert, Nature Nasz autor Jonasz Przybył Redaktor i dziennikarz związany wcześniej m.in. z przyrodniczą gałęzią Wydawnictwa Naukowego PWN, autor wielu tekstów publicystycznych i specjalistycznych. W National Geographic skupia się głównie na tematach dotyczących środowiska naturalnego, historycznych i kulturowych. Prywatnie muzyk: gra na perkusji i na handpanie. Interesuje go historia średniowiecza oraz socjologia, szczególnie zagadnienia dotyczące funkcjonowania społeczeństw i wyzwań, jakie stawia przed nimi XXI wiek.
Wirus Ebola pozostawał uśpiony w organizmie człowieka przez 7 lat. Stał się źródłem nowej epidemii
Byłam naprawdę zszokowana – tak ekspertka ds. wirusologii zareagowała na wiadomość, że wirus Ebola mógł pozostawać uśpiony w organizmie swojego nosiciela przez siedem lat. Na takie wyjaśnienie wskazują badania genetyczne wirusa, który odpowiada za wybuch nowej epidemii w Gwinei.
W tym artykule: Uśpiony śmiertelny wróg Człowiek rezerwuarem wirusa Ebola Potrzebne są masowe szczepienia Nowe badanie pokazuje, że obecna epidemia wirusa Ebola w Gwinei została najprawdopodobniej wywołana przez kogoś zarażonego podczas epidemii siedem lat temu. Wirusy z obu epidemii są prawie identyczne pod względem genetycznym. To sugeruje, że za powstanie obecnego ogniska nie odpowiada przeskoczenie wirusa ze zwierzęcia na ludzi, jak początkowo sądzili naukowcy. Bardziej prawdopodobne, że wirus przez lata czaił się ukryty w ludzkim ciele. – Po tych informacjach byłam naprawdę zszokowana. Odkrycie sugeruje istnienie jakiegoś dziwnego mechanizmu, którego wcześniej nie widziano, ale nie oznacza, że wybuchy epidemii wirusa Ebola z uśpionych w ludzkim organizmie wirusów będą się zdarzać przez cały czas. W tej chwili to, co mogło się wydarzyć, jest tajemnicą. Prawdopodobnie odkryjemy mechanizm, ale w tej chwili niewiele o nim wiemy – mówi Angela Rasmussen, wirusolożka z Uniwersytetu Georgetown w Waszyngtonie, w rozmowie z Science News. Uśpiony śmiertelny wróg Niedawne badania, niezwiązane z epidemią w Gwinei, zdają się potwierdzać zdolność wirusa Ebola do długotrwałego ukrywania się w ludzkim organizmie. Białka immunologiczne, które rozpoznawały wirusa Ebola, stwierdzono miesiąc po wyzdrowieniu w krwi 39 z 51 pacjentów. Chociaż zespół naukowy nie znalazł we krwi badanych dowodów na to, że wirus wciąż się namnażał, pobudzona odpowiedź immunologiczna wskazywała, że mógł ukrywać się gdzieś w ich organizmach. – Byliśmy dość zaskoczeni, widząc te dane – przyznaje wirusolog molekularny Georgios Pollakis z Uniwersytetu w Liverpoolu, główny autor badań, które ukazały się w Nature w połowie lutego. Chociaż eksperci twierdzą, że przenoszenie wirusa Ebola z ludzi zarażonych dawno temu na nowych pacjentów wydaje się rzadkie, wybuch nowej epidemii budzi obawy. Istnieje też ryzyko, że chorzy, którzy zostali wyleczeni po zakażeniu, spotkają się z tego powodu ze społecznym ostracyzmem i uprzedzeniami. Odkrył Ebolę, teraz prof. Muyembe ostrzega przed „wirusem X" – Żyjemy w świecie, w którym pojawiają się nowe patogeny. I to właśnie stanowi zagrożenie dla ludzkości – mówi profesor Jean-Jacques Muyembe-Tamfum, który w 1976 roku był jednym z p... <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/934ef75246879b3c123f109f570de5356d457039-3cdd504.jpeg" width="938" height="605" alt="Nowe wirusy mogą być o wiele groźniejsze od SARS-CoV-2 odpowiedzialnego za obecną pandemię - uważa Muyembe (fot. Getty Images)" title="Nowe wirusy mogą być o wiele groźniejsze od SARS-CoV-2 odpowiedzialnego za obecną pandemię - uważa Muyembe (fot. Getty Images)" /> Człowiek rezerwuarem wirusa Ebola Pierwsze przypadki zachorowań, wskazujące na wybuch nowego ogniska wirusa Ebola w Afryce Zachodniej zaczęły pojawiać się pod koniec stycznia bieżącego roku. Władze kraju oficjalnie ogłosiły wybuch epidemii 13 lutego po tym, jak trzy osoby uzyskały pozytywny wynik testu na obecność wirusa. Ten region Afryki uznawany był za wolny od wirusa Ebola od czasu epidemii w latach 2013-2016, która pochłonęła ponad 11 000 istnień ludzkich. Obecnie z epidemią wirusa zmaga się także Kongo. Tam wybuch kryzysu – niepowiązanego z epidemią w Gwinei – ogłoszono 7 lutego. Według danych Africa Centers for Disease Control and Prevention w obu krajach odnotowano 29 przypadków zakażenia i 13 zgonów (stan na 6 marca). Analiza genetyczna próbek pobranych od pacjentów wykazała, że wirus pochodzący od czterech osób zarażonych podczas epidemii w Gwinei jest „bliskim krewnym” wirusa, który odnotowano w 2014 roku – wynika ze wstępnych wyników zamieszczonych w serwisie virological.org. "Długi COVID" jak Ebola i Chikungunya. Naukowcy widzą podobieństwo między trzema wirusami W przypadku wirusa Ebola, który powoduje ciężką i często śmiertelną gorączkę krwotoczną, aż siedemdziesiąt pięć procent osób, które przeżyły zakażenie, zgłosiło, że doświadcz... Nowy wariant wirusa od jego „przodka” z 2014 roku odróżnia tylko kilkanaście mutacji. To znacznie mniej niż przewidywane przez naukowców ponad 100 mutacji, które nagromadziłyby się w tym okresie, gdyby doszło do trwałej transmisji wirusa. Brak prognozowanej liczby mutacji sugeruje, że nowa epidemia nie zaczęła się, gdy wirus przeskoczył z nietoperzy na ludzi. Wydaje się raczej, że doszło do odrodzenia tego samego szczepu, który spowodował wybuch epidemii w latach 2013-2016, a który musiał być przenoszony przez kogoś, kto był wówczas zarażony. Potrzebne są masowe szczepienia Naukowcy wiedzą, że wirus Ebola może pozostawać w organizmie pacjenta po wyzdrowieniu. Niektóre przypadki wykryte podczas wybuchu w latach 2013-2016 dotyczyły osób, które zostały zakażone i wyzdrowiały wiele miesięcy wcześniej. Jednak nowe odkrycie sugeruje, że wirus może pozostawać uśpiony. Przez ostatnie lata nie replikował się i nie zarażał, nie odnotowano żadnego nowego przypadku, aż do tegorocznego wybuchu. Zarówno władze Gwinei, jak i Konga podjęły błyskawiczne kroki w celu ochrony społeczności przed epidemią. Po potwierdzeniu pierwszych przypadków zlokalizowano i odizolowano osoby mające wcześniej kontakt z chorymi i zakażonymi. Wszystkich z tej grupy ryzyka zaszczepiono i poddano obserwacji. Gwinea podje, że zaszczepiono już ponad 1600 osób w ramach tzw. szczepień pierścieniowych, w ramach których szczepi się wszystkie osoby z bliskiego kontaktu z chorym/zakażonym, a w drugiej kolejności osoby kontaktujące się z tymi bliskimi. Eksperci ds. wirusologii podkreślają jednak, że jest to raczej strategia szybkiego reagowania, która nie daje pełnej ochrony i należy wprowadzić masową kampanię szczepień ochronnych tak, aby chronić jak największą część populacji.
Epidemia Eboli w Gwinei. Śmiertelny wirus wrócił po 5 latach
Po śmierci trzech z siedmiu zarażonych wirusem Ebola władze Gwinei ogłosiły, że ich kraj po ponad 5 latach znów doświadcza epidemii tej zabójczej choroby.
Cała siódemka doświadczyła objawów w rodzaju ostrej biegunki, wymiotów i krwawienia po tym, jak wzięła udział w pogrzebie pielęgniarki. Zmarła kobieta pracowała w centrum zdrowia w Goueké. Zmarła 28 stycznia, pogrzeb odbył się 4 dni później. Związane z pogrzebem lokalne rytuały zakładają wspólne mycie ciała zmarłej osoby. Niestety, to bardzo dobry sposób transmisji wirusa. Ciała zabitych przez wirusa Ebola są niezwykle toksyczne. Okres inkubacji przy takim zarażeniu wynosi od 2 dni do 3 tygodni. Ebola jest przykładem wirusa zoonotycznego, czyli zdolnego przeskakiwać ze zwierząt na ludzi. Zainfekowane nim są szympansy, żywiące się owocami nietoperze czy leśne antylopy. Mięso upolowanych dzikich zwierząt jest często pierwszym ogniwem kolejnych epidemii. Między ludźmi Ebola roznosi się przez kontakt z płynami ustrojowymi chorego albo jego tkankami. Możliwa jest też infekcja poprzez kontakt ze skażonymi powierzchniami. Wszyscy zarażeni na pogrzebie pielęgniarki mieli ponad 25 lat. Cała siódemka trafiła do izolatek a miejscowe władze rozpoczęły poszukiwania wszystkich, z którymi zarażeni mieli kontakt. Chodzi przynajmniej o 70 osób. Nowa epidemia pojawiła się mniej więcej na tym samym obszarze, co poprzednia sprzed blisko 8 lat. Światowa Organizacja Zdrowia zamierza przeprowadzić w Gwinei dystrybucję nowo wytworzonej szczepionki. W latach 2013 a 2016 patogen, który wydostał się z Gwinei właśnie zabił w regionie Afryki Zachodniej ponad 11 tys. osób. Poza Gwineą zabijał też mieszkańców Demokratycznej Republiki Konga, Liberii i Sierra Lone. W reakcji na epidemię rozpoczęto testy kliniczne kilku szczepionek, które od tego czasu skutecznie stosowano m.in. w Kongu. Światowa Organizacja Zdrowia podała także, że rok po ogłoszeniu Demokratycznej Republiki Konga strefą wolną od wirusa Ebola, w regionie Północnego Kivu odkryto nowy przypadek infekcji. Zarażona kobieta, która w międzyczasie zmarła w szpitalu w Butembo, była żoną rekonwalescenta po epidemii wygaszonej w czerwcu 2020 roku.
"Długi COVID" jak Ebola i Chikungunya. Naukowcy widzą podobieństwo między trzema wirusami
W przypadku wirusa Ebola, który powoduje ciężką i często śmiertelną gorączkę krwotoczną, aż siedemdziesiąt pięć procent osób, które przeżyły zakażenie, zgłosiło, że doświadczało objawów nawet pół roku od zachorowania, a niekiedy znacznie dłużej.
Mając nadzieję na znalezienie nowych metod leczenia, eksperci badają również podobieństwa między przedłużonymi objawami COVID-19 i przebiegiem choroby wywołanej wirusem Chikungunya. Naukowcy zauważyli, że w przypadku tych wszystkich trzech stosunkowo nowych wirusów pacjenci często zmagają się z przedłużonymi objawami, które mogą znacznie utrudniać codzienne funkcjonowanie. Przedłużające się objawy W przypadku wirusa Ebola, który powoduje ciężką i często śmiertelną gorączkę krwotoczną, aż siedemdziesiąt pięć procent osób, które przeżyły zakażenie, zgłosiło, że doświadczało objawów nawet pół roku od zachorowania, a niekiedy znacznie dłużej. Wśród najczęstszych przedłużających się symptomów naukowcy wymieniają ból mięśni i stawów, migrenowe bóle głowy, problemy ze wzrokiem i chroniczne zmęczenie. Podobnie jest w przypadku Chikungunya, czyli wirusa przenoszonego przez komary, który atakuje głównie w krajach afrykańskich i azjatyckich, powodując gorączkę i przeszywający ból stawów. U około jednej trzeciej pacjentów odnotowano paraliżujące zapalenie stawów, które trwało nawet latami, a także chroniczne zmęczenie, problemy poznawcze i wiele innych symptomów. "Doświadczenia z wirusami Chikungunya i Ebola powinny być sygnałem alarmowym, bo choć mówimy o bardzo różnych rodzinach wirusów i bardzo zróżnicowanych infekcjach, to wydają się one działać podobnie. By lepiej zrozumieć te procesy, pilnie potrzebne są dalsze badania immunologiczne " – powiedział Danny Altmann, profesor immunologii z uczelni Imperial College w Londynie. COVID-19, Ebola i Chikungunya – podobieństwa Niektóre z tych badań już trwają. Profesor Yves Lévy i jego współpracownicy z Uniwersytetu Paris-Est Créteil przyglądali się krwi osób, które dwa lata wcześniej przeszły zakażenie wirusem Ebola w Gwinei. "Zazwyczaj kiedy organizm walczy z infekcją, pojawia się stan zapalny i następuje aktywacja układu odpornościowego, jednak po wyzdrowieniu wszystko wraca do normy. To, co odkryliśmy w przypadku wirusa Ebola, to fakt, że wirus znika i pacjenci wracają do zdrowia, ale organizm cały czas walczy ze stanem zapalnym i nadmierną aktywacją układu odpornościowego” – powiedział Lévy. Jego zespół przyznaje, iż jeszcze nie jest jasne, czy właśnie to jest przyczyną przedłużających się objawów, chociaż zaznacza, że istnieją już badania, które wykazały związek między niektórymi markerami zapalnymi a zmęczeniem. Naukowcy przyznają również, że na razie przyczyna przedłużającego się stanu zapalnego jest nieznana, ale może wynikać to z tego, że układ odpornościowy potrzebuje dużo więcej czasu na regenerację. Aktualnie zespół profesora Lévy przeprowadza analizę krwi pacjentów, którzy wyzdrowieli z Covid-19, szukając podobieństw do Eboli między zachowaniem markerów informujących o stanie zapalnym. Podobne badania przeprowadza obecnie agencja Singapore Immunology Network wśród osób, które wyleczyły się z wirusa Chikungunya. Główna badaczka agencji Lisa Ng podkreśla, że chociaż wirus Chikungunya również mocno osłabia, to jednak rzadko charakteryzuje się problemami oddechowymi i ciężkim przebiegiem, więc bardzo różni się od COVID-19. Mimo to badacze twierdzą, że istnieje prawdopodobieństwo, że w obu przypadkach chroniczne zmęczenie wynika z reakcji obronnej organizmu – badania Ng sugerują, że może przyczyniać się ona do przedłużające się stanu zapalnego w stanach osób, które pozbyły się wirusa Chikungunya. Nie wiadomo jeszcze, czy podobne reakcje immunologiczne leżą u podstaw długiego przebiegu koronawirusa, ale istnieją już pewne dowody na to, żeby tak zakładać, a nowy kierunek badań jest na dobrej drodze do odkrycia alternatywnych metod leczenia długotrwałych skutków zachorowania na choroby wirusowe.
Odkrył Ebolę, teraz prof. Muyembe ostrzega przed „wirusem X"
– Żyjemy w świecie, w którym pojawiają się nowe patogeny. I to właśnie stanowi zagrożenie dla ludzkości – mówi profesor Jean-Jacques Muyembe-Tamfum, który w 1976 roku był jednym z pierwszych badaczy wirusa Eboli. Ostrzega, że ludzkość stoi w obliczu nieznanej liczby nowych i potencjalnie śmiertelnych wirusów wyłaniających się z tropikalnych lasów deszczowych Afryki.
Jako młody badacz, Muyembe pobrał pierwsze próbki krwi od ofiar tajemniczej choroby, która powodowała krwotoki i zabiła około 88% pacjentów i 80% personelu, który pracował w szpitalu Yambuku Mission Hospital w 1976 roku. Fiolki z krwią wysłano do Belgii i Stanów Zjednoczonych, gdzie naukowcy odkryli nowego wirusa. Nazwali go Ebola, od nazwy rzeki w pobliżu miejsca wybuchu pierwszej epidemii. Groźnego wirusa udało się opanować, powstała też chroniąca przed zakażeniem szczepionka, jednak zarówno mieszkańcy, jak i lekarze oraz naukowcy muszą pozostawać czujni. Gdy pojawia się nowy przypadek gorączki krwotocznej, pacjent poddawany jest szczegółowym badaniom, aby upewnić się, czy w grę wchodzi Ebola, czy inny – nowy i potencjalnie śmiertelny wirus. Jednym ze „strażników” ostrzegających przed nowymi chorobami, mogącymi pojawić się w Afryce, jest właśnie profesor Jean-Jacques Muyembe-Tamfum, pracujący obecnie w Institut National de la Recherche Biomédicale w Kongo (INRB). Dzięki laboratoriom Biosafety Level 3 tamtejsze kompleksy badawcze są strategiczną inwestycją wspieraną przez organizacje i instytuty naukowe z całego świata. INRB są światowym systemem wczesnego ostrzegania o nowych ogniskach znanych chorób i o chorobach, których jeszcze nie odkryliśmy. W udzielonym dziennikarzom CNN wywiadzie Muyembe ostrzega przed nowymi wirusami i chorobami odzwierzęcymi, mogącymi pojawić się na przestrzeni przyszłych miesięcy lub lat. Na przykład badania INRB nad nietoperzami pozwoliły odkryć w ostatnich latach dziesiątki nowych koronawirusów. Na razie nie wiadomo, jak groźne mogą być dla ludzi. Czytaj też: Wirus Chapare. Tajemnicza gorączka z Boliwii może przenosić się między ludźmi Muyembe uważa, że wciąż nieznane wirusy, które mogą przejść na ludzi w niedalekiej przyszłości okażą się znacznie groźniejsze i bardziej śmiertelne od SARS-CoV-2, z którym obecnie się mierzymy. Muyembe ostrzega przed „chorobą X” - według WHO to na razie hipotetyczna epidemia, co do której naukowcy i eksperci ds. zdrowia publicznego obawiają się, że może doprowadzić do poważnych chorób na całym świecie. „X” oznacza więc nieoczekiwane. Choroba X już tu jest? W szpitalu w Ingende w Kongo przebywa pacjentka wykazująca objawy podobne do tych, jakie wywołuje wirus Ebola. Jednak testy przeprowadzone zarówno w miejscowych laboratoriach, jak i wyniki z próbek wysłanych do Stanów Zjednoczonych, nie potwierdzają zakażenia. Może to być nowy wirus, lub inna znana już choroba, ale nie udaje się jej zdiagnozować. – Spotykamy przypadki, które wyglądają bardzo podobnie do wirusa Ebola, ale kiedy przeprowadzamy testy, są one negatywne. Musimy przeprowadzić dodatkowe badania, aby zobaczyć, co naprawdę się dzieje… w tej chwili jest tam kilka podejrzanych przypadków – mówi szef służby medycznej w Ingende, dr Christian Bompalanga. Czytaj też: Dlaczego świat nie był gotowy na wirusa? Czy ignorowaliśmy sygnały? – Wszyscy musimy się bać. Ebola była nieznana. Covid był nieznany. Musimy się bać nowych chorób – mówi lekarz opiekujący się pacjentką, dr Dadin Bonkole. „Co jeśli pacjentka nie ma wirusa Ebola? Co by było, gdyby zamiast tego była pacjentką zero z chorobą X, pierwszym znanym przypadkiem infekcji nowym patogenem, który mógłby ogarnąć świat tak szybko jak Covid-19, ale który miałby 50% do 90% śmiertelności wirusa Ebola?” - pyta CNN. Zapobiegać zamiast leczyć Chce temu zaradzić międzynarodowy zespół badawczy, łączący naukowców z USA, Chin, Kenii i Brazylii. Obliczyli oni, że globalna inwestycja w wysokości 30 miliardów dolarów rocznie w projekty mające na celu ochronę lasów deszczowych, zatrzymanie handlu dzikimi zwierzętami i hodowlą wystarczyłaby, aby zrównoważyć koszty zapobiegania przyszłym pandemiom. A wydatki w wysokości 9,6 miliardów dolarów rocznie na globalne programy ochrony lasów mogą doprowadzić do 40% redukcji globalnego wylesiania na obszarach najbardziej zagrożonych rozprzestrzenianiem się wirusów. Takie działania pozwoliłyby na ograniczenie liczby nowych wirusów odzwierzęcych. Rocznie odkrywa się trzy lub cztery nowe wirusy. Eksperci twierdzą, że rosnąca liczba pojawiających się wirusów jest w dużej mierze wynikiem niszczenia środowiska i handlu dzikimi zwierzętami.Od czasu pierwszej infekcji odzwierzęcej zidentyfikowanej w 1901 roku, naukowcy odkryli co najmniej 200 innych wirusów powodujących choroby u ludzi. „Żółta febra, różne formy grypy, wścieklizny, brucelozy i choroby z Lyme należą do tych, które przenoszą się ze zwierząt na ludzi, często za pośrednictwem wektorów takich jak gryzonie lub owady” – wylicza CNN. Przypomina, że także SARS, MERS i nowy koronawirus SARS-CoV-2 przeskoczyły na ludzi z nieznanych „rezerwuarów” (termin używany przez wirusologów na określenie naturalnych żywicieli wirusa) w królestwie zwierząt.
Wirus Chapare. Tajemnicza gorączka z Boliwii może przenosić się między ludźmi
Śmiertelny odzwierzęcy wirus, który powoduje gorączkę, bóle brzucha, wymioty, krwawienie z dziąseł, wysypkę skórną i ból głowy, może przenosić się między ludźmi – podała w ostatnich dniach amerykańska agencja ds. kontroli chorób CDC.
Wirus Chapare, wywołujący objawy podobne jak przy zakażeniu wirusem Ebola, jest słabo znany. Pierwszy pojedynczy przypadek wystąpienia tego wirusa u człowieka odnotowano w 2004 roku w boliwijskiej prowincji Chapare, od której wziął swoją nazwę. Po latach pozornego uśpienia, w 2019 roku potwierdzono zakażenie wirusem Chapare u co najmniej pięciu osób – ujawniają badania, których wyniki ostatnio upubliczniono. Wirus doprowadził do śmierci co najmniej trzech osób w regionie w pobliżu La Pa, stolicy Boliwii. Teraz CDC poinformowało, że wirus przenosił między ludźmi przez płyny ustrojowe. Amerykańska agencja uspokaja, że w 2020 roku nie ma aktywnych ognisk epidemii wirusa Chapare. Eksperci mówią, że obecna wiedza pozwala sądzić, że jest mało prawdopodobne, aby potencjalne przypadki wirusa mogły doprowadzić do wybuchu epidemii czy pandemii. Istnieją jednak powody do niepokoju – zwraca uwagę serwis Live Science. Według oświadczenia CDC trzech z pięciu pacjentów z 2019 r., u których potwierdzono zakażenie wirusem Chapare, było pracownikami służby zdrowia. Był to młody lekarz, lekarz pogotowia ratunkowego i gastroenterolog. Wszyscy zarazili się Chapare po kontakcie z płynami ustrojowymi zakażonych pacjentów. Dwóch lekarzy zmarło. Gorączki krwotoczne (jak Ebola czy Chapare) nie rozprzestrzeniają się tak szeroko i łatwo jak choroby układu oddechowego (w tym COVID-19). Po pierwsze w ich przypadku bardzo szybko pojawiają się pierwsze symptomy choroby, co pozwala na szybkie zlokalizowanie i odizolowanie chorych. Po drugie – do zakażenia dochodzi przez kontakt z płynami ustrojowymi, co ogranicza rozprzestrzenianie się wirusa. Ale właśnie droga zakażenia jest ogromnym czynnikiem ryzyka dla pracowników ochrony zdrowia opiekujących się chorymi. Taka epidemia mogłaby zrujnować system opieki zdrowotnej – mówi Colin Carlson, naukowiec badający choroby odzwierzęce, w rozmowie z Live Science. Łatwy do przeoczenia Wybuch wirusa Chapare z 2019 roku początkowo został przeoczony, bowiem lekarze uznali, że pacjenci zarazili się dengą – wirusem potencjalnie śmiertelnej choroby przenoszonym przez komary, który również może powodować gorączkę i krwawienie wewnętrzne. Jednak testy przeprowadzone w rządowym laboratorium w Santa Cruz nie wykazały śladu wirusa dengi w próbkach pobranych od pacjentów. Naukowcy przebadali inne patogeny endemiczne dla tego regionu, takie jak żółta febra i Machupo (kolejna rzadka, śmiertelna choroba krwotoczna), ale te testy również okazały się negatywne. Boliwijskie laboratorium nie dysponowało testem w kierunku wirusa Chaparo. Laboratorium w La Paz skontaktowało się z laboratorium CDC za pośrednictwem Panamerykańskiej Organizacji Zdrowia (PAHO) i poprosiło o pomoc w zbadaniu próbek.Ostatecznie naukowcy zidentyfikowali w próbkach fragmenty materiału genetycznego znanego jako RNA wirusa z Chapare. Wirus zachowany w spermie Szczegóły dotyczące wybuchu epidemii z 2019 roku wskazywały, że choroba przenosiła się z człowieka na człowieka. Na przykład zarażony ratownik medyczny prawdopodobnie zaraził się wirusem podczas reanimacji chorego w trakcie transportu do szpitala. CDC wysłało na miejsce naukowców, którzy współpracowali z lokalnymi ekspertami. Odkryli oni, że RNA wirusa nadal było obecne w nasieniu jednego z ocalałych - 168 dni po zakażeniu. Znaleźli również oznaki wirusa u gryzoni zebranych wokół „domu i pobliskich pól uprawnych” pierwszego pacjenta zakażonego wirusem podczas epidemii w 2019 roku. Eksperci podkreślają, że to nie dowodzi, że źródłem epidemii były gryzonie. Na razie nie wiadomo, czy wirus może przenosić się z nich na ludzi. Eksperci pracujący nad badaniami wirusa Chapare zauważają, że liczba nowych wirusów i chorób odzwierzęcych w ostatnich latach wyraźnie wzrosła. W większości przypadków jest mało prawdopodobne, aby wirus, który przeskoczył na ludzi, miał cechy niezbędne do rozwoju i zarażania innych ludzi.Jednak wirusy, które krążą w populacjach zwierząt w bliskim sąsiedztwie ludzi - na przykład zwierząt hodowlanych i gryzoni - mają większe możliwości rozprzestrzeniania się w populacjach ludzkich. Dodatkowo zmiany klimatyczne i niszczenie zwierzęcych siedlisk zmieniają sposób życia dzikich zwierząt, zmieniając relacje między ludźmi a światem przyrody. W związku z tym więcej osób ma kontakt z niegdyś odległymi wirusami.
Drugi w historii najtragiczniejszy wybuch Eboli oficjalnie zakończony. Ale walka trwa
Druga co do wielkości epidemia wirusa Ebola nareszcie dobiegła końca. Ognisko wybuchło we wschodniej części Demokratycznej Republiki Konga w sierpniu 2018 roku. Przez cały okres epidemii zachorowało 3 470 osób, a prawie dwie trzecie z nich – czyli 2287 pacjentów – zmarło.
25 czerwca minęło dokładnie 42 dni od czasu, kiedy ostatni pacjent zakażony wirusem w rejonie epidemii opuścił szpital. Miało to miejsce 14 maja. 42 dni to dwa pełne okresy inkubacji wirusa Eboli. W związku z tym, że w tym okresie nie zgłoszono żadnego nowego przypadku infekcji, urzędnicy ochrony zdrowia Konga i Światowa Organizacja Zdrowia oficjalnie ogłosiły zakończenie epidemii w tym rejonie. Najwięcej przypadków miało miejsce w prowincjach North Kivu i Ituri, a urzędnicy ds. ochrony zdrowia musieli tam walczyć z grupami bojowników, aby powstrzymać wirusa. Trwająca 22 miesiące epidemia była dziesiątym ogniskiem Eboli w Kongo, od 1976 roku, kiedy po raz pierwszy zetknięto się z tą śmiertelnie groźną chorobą. Skuteczne leki i szczepionki W przeciwieństwie do poprzednich epidemii wirusa Ebola, tym razem lekarze mieli w swoim arsenale skuteczną szczepionkę, która pomogła ograniczyć liczbę przypadków. W 2019 r. szczepionka stała się pierwszą i wciąż jedyną szczepionką, która uzyskała aprobatę amerykańskiej Agencji ds. Żywności i Leków. Dwa nowe sposoby leczenia okazały się również bardzo skuteczne w utrzymywaniu pacjentów przy życiu w badaniach klinicznych podczas epidemii. WHO twierdzi, że w celu ograniczenia rozprzestrzeniania się śmiertelnego wirusa lokalni pracownicy służby zdrowia zidentyfikowali 250 000 osób, które miały kontakt z zarażonymi osobami, przetestowali 220 000 próbek i zaszczepili 303 000 osób. – Kongo jest teraz lepsze, mądrzejsze i szybsze w reagowaniu na Ebolę, a jest to trwałe dziedzictwo, które wspiera reakcję na COVID-19 i inne epidemie – powiedział Matshidiso Moeti, dyrektor regionalny WHO dla Afryki. Doświadczenie to zostanie przetestowane w nadchodzących miesiącach, gdy lokalni urzędnicy ds. zdrowia będą podejmować kolejne wysiłki w zwalczaniu COVID-19, epidemii odry i kolejnego – już 11. w historii Konga – wybuchu epidemii wirusa Ebola, który 1 czerwca ogłoszono w północno-zachodniej prowincji Equateur. Katarzyna Grzelak
Nowe ognisko Eboli w Kongo. „Świat walczy nie tylko z koronawirusem”
Pięć osób, w tym 15-letnia dziewczynka, zmarło na Ebolę w Demokratycznej Republice Konga – podał UNICEF. Łącznie zgłoszono dziewięć przypadków zachorowania. To już 11 wybuch epidemii Eboli w tym kraju od 1976 roku, kiedy po raz pierwszy zetknięto się z śmiertelnie groźną chorobą.
Czterej chorzy pacjenci – podobnie jak wcześniej zmarłe osoby – przebywają w izolatkach w szpitalu w miejscowości Wangata niedaleko Mbandaki. Przypadki śmiertelne odnotowano między 18 a 30 maja, ale dopiero teraz potwierdzono, że były związane z rozprzestrzenianiem się wirusa Ebola. W poniedziałek dyrektor generalny Światowej Organizacji Zdrowia Tedros Adhanom Ghebreyesus napisał na Twitterze, że w mieście Mbandaka w północno-zachodniej prowincji Equateur, zgłoszono sześć przypadków wirusa. Kongijski minister zdrowia, Eteni Longondo potwierdził, że kraj ma do czynienia z nową epidemią. - Krajowy Instytut Badań Biomedycznych (INRB) właśnie potwierdził, że próbki z Mbandaki są pozytywne na obecność wirusa Ebola. Bardzo szybko wyślemy szczepionkę, a także leki. Nowa epidemia jest faktem – powiedział na konferencji prasowej. – Jest to przypomnienie, że COVID-19 nie jest jedynym zagrożeniem dla zdrowia, z jakim spotykają się ludzie. Chociaż większość naszej uwagi skupia się na pandemii, WHO nadal monitoruje i reaguje na wiele innych zagrożeń zdrowia – powiedział Ghebreyesus. Podał też informacje na temat sytuacji związanej z koronawirusem, jaka panuje w Kongo. Do tej pory potwierdzono tam 3 195 przypadków zakażenia, a 72 osoby zmarły. Śmiertelnie groźna Ebola jest jednym z najbardziej śmiertelnych wirusów na świecie. Odsetek śmiertelności może osiągać od 25 do nawet 90 proc. – zależy od warunków, szybkości reakcji i miejsca wybuchu epidemii. Wirus przenosi się przez kontakt z płynami ustrojowymi chorego. W Wangata, mimo szybkiej reakcji, władze są przekonane, że w najbliższym czasie pojawią się kolejne przypadki zachorowań. WHO obawia się, że w kraju mogą pojawić się kolejne ogniska epidemiczne. Sytuacja jest o tyle trudna, że zbiega się w czasie z największą jak dotychczas epidemią odry. Od jej wybuchu w 2019 roku zarażonych zostało już prawie 370 000 osób, a zmarło ponad 6 700 osób. W kraju panuje też cholera. We wschodnich rejonach Demokratycznej Republiki Konga prawie udało się opanować epidemię Eboli, z którą ten region zmagał się od 2018 roku. Od wybuchu tego ogniska zachorowało 3 400 mieszkańców, a zmarło blisko 2 500 z nich. W ciągu ostatnich 21 dni nie odnotowano tam żadnego nowego zachorowania. Ale okres inkubacji wirusa wynosi właśnie 21 dni, dlatego WHO rekomenduje odczekanie dwóch pełnych okresów – czyli 42 dni – przed ogłoszeniem zakończenia epidemii. Największy jak dotąd wybuch epidemii Eboli miał miejsce w latach 2014-2016 w zachodnioafrykańskich krajach Liberii, Sierra Leone i Gwinei. Ponad 28 000 osób zostało wówczas zarażonych, a ponad 11 000 zmarło. Katarzyna Grzelak
Wybuch w rosyjskim centrum wirusologii. Tu składowane są próbki wąglika i ospy prawdziwej
Personel laboratorium Wektor potwierdził w oficjalnym oświadczeniu – doszło do eksplozji butli z gazem i pożaru. To jedno z ostatnich dwóch miejsc na świecie, gdzie składowano próbki wirusa powodującego ospę prawdziwą.
Do wypadku doszło w godzinach prac remontowych i inspekcji sanitarnej Państwowego Rosyjskiego Centrum Badań Wirusologii i Biotechnologii, znanym pod nazwą Wektor. Laboratorium znajduje się w osiedlu Kołcowo, należącego do obwodu syberyjskiej metropolii Nowosybirsk. W mieście tym mieszka w nim 1,5 mln ludzi i nieoficjalnie uznawane jest za stolicę Syberii. "Na 5 piętrze 6-piętrowego budynku laboratorium żelbetowego w remontowanym pomieszczeniu inspekcji sanitarnej wybuchł pożar z butlą gazową (zlikwidowany na powierzchni 30 m2). ” – czytamy w oświadczeniu na stronie placówki naukowej. Personel laboratorium dodaje, że w czasie wypadku nie przeprowadzano żadnych prac z próbkami wirusów oraz, że nie została uszkodzona konstrukcja budynku. Jeden z pracowników trafił na intensywną terapię z obrażeniami od oparzeń. Placówka Wektor powstała w 1974 roku i owiana była złą sławą miejsca gdzie opracowywano broń sowiecką biologiczną podczas Zimnej Wojny. Obecnie to jedno z największych na świecie centr opracowujących nowe szczepionki oraz metody diagnozowania i walki z chorobami zakaźnymi. Powołując się na lokalne władze agencja RIA-Novosti podaje, że nie wykryto żadnego biologicznego zagrożenia w związku z wypadkiem. Drugim z ośrodków przechowujących wirusa jest amerykańskie laboratorium Centr Kontroli i Zapobiegania Chorób Zakaźnych (CDC) w Atlancie. Wirus ospy prawdziwej został w 1980 roku uznany w przez Światową Organizację Zdrowia za eradykowany, czyli pokonany i wyeliminowany ze środowiska wśród ludzi, roślin i zwierząt. Zniszczony i niezdolny do powrotu. Ośrodek Wektor przechowuje także próbki wirusów Ebola oraz wąglika. Poniedziałkowy wypadek nie jest pierwszym w tym miejscu, o którym dowiedział się świat. W 2004 roku zmarła pracująca tam Antonina Presniakowa, która przypadkowo ukłuła się igłą z wirusem Ebola, na którego wciąż nie mamy szczepionki ani antidotum. Patogen wywołuje śmiertelną w skutkach gorączkę krwotoczną. O incydencie władze poinformowały WHO dopiero po dwóch tygodniach. Choć eksperci oceniają, że wypadek raczej nie jest groźny, a wirusy nie dość, że są trzymane w najmocniej zabezpieczonych miejscach, których tego typu wydarzenie nie powinno naruszyć. Z drugiej strony wydarzenie budzi na całym świecie duży niepokój w związku z niedawną nieudaną próbą rakietową. W wyniku awarii napędu i eksplozji zginęło 5 pracowników laboratorium. Po wypadku Rosja zamknęła na miesiąc dla żeglugi część Morza Białego, a zdawkowe informacje z Kremla odnośnie tej sprawy tworzyły wrażenie, jakby władza chciała ukryć cały incydent. Błażej Grygiel
Epidemia Eboli w Kongu. WHO ogłasza alarm międzynarodowy
Według danych Światowej Organizacji Zdrowia (WHO) to druga co do wielkości epidemia wśród notowanych w historii.
- Ryzyko rozprzestrzeniania się wirusa Eboli w Demokratycznej Republice Konga jest wciąż bardzo wysokie, ale podobne ryzyko poza tym obszarem pozostaje niskie – mówił na konferencji prasowej w środę (18.07) dr Tedros Adhanom Ghebreyesus, dyrektor generalny WHO – Teraz jest czas gdy międzynarodowa społeczność powinna solidarnie stanąć wraz z ludźmi z DRK. Według oceny ekspertów zagrożenie zdrowia na skalę międzynarodową jest „wyjątkowe”. - Walka trwa już od roku – dodaje Robert Steffen, szef komisji WHO do spraw walki z wirusem Ebola. Przedstawiciele komisji dodają, że niedługo powinny pojawić się wytyczne dla innych państw Afryki by ograniczyć możliwe rozprzestrzenianie się wirusa. Dla samego DRK ewentualne ogłoszenie międzynarodowego alarmu nie oznacza zmian w walce z wirusem. - Jest tylko jedna strategia walki z Ebolą – mówi tamtejszy minister zdrowia Oly Ilunga Kalenga – To zestaw czynności przy każdym przypadku. Potrzebujemy zidentyfikować kontakty, zaszczepić je, zdezynfekować i zachować zasady higieny. Te środki pozwalają zatrzymać epidemię. To, co się zmienia, to kontekst. Niestety liczba przypadków zachorowań na powodowaną przez wirus gorączkę krwotoczną cały czas rośnie. Liczba śmiertelnych ofiar przekroczyła już 1 600, a zakażeń wirusem zanotowano ponad 2 500. Śmiertelność ocenia się na 67%. Na szczęście nie zanotowano, póki co, rozprzestrzeniania się wirusa poza Demokratyczną Republikę Konga. Podczas największej epidemii wirusa w historii, w Gwinei w 2014 roku, zmarło 11 315 na 28 637 zakażonych. WHO zwraca uwagę, żę brakuje mu funduszy i apeluje do międzynarodowej społeczności o większe wsparcie. Na program walki z ebolą potrzeba około 98 milionów dolarów, zebrano około 44 milionów. - Każdego dnia kobiety, mężczyźni i dzieci umierają z powodu wirusa Ebola i zbyt łatwo zapomina się o tej wciąż rosnącej liczbie ludzi – apeluje Laura Miller z organizacji Mercy Corps, która liczy na to, że międzynarodowy alarm sprowadzi więcej funduszy na walkę z wirusem – Wraz z deklaracją WHO pojawia się możliwość reakcji ze strony sąsiednich krajów w postaci blokady ruchu granicznego i handlu międzynarodowego. Byłoby to dewastujące dla ekonomii w regionie i dla wielu oznaczałoby zagrożenie głodem. Obecnie sztab kryzysowy w WHO pracuje nad sposobem zatrzymania wirusa przed dotarciem do miasta Goma. W lipcu tego roku zanotowano tam pierwszy przypadek zakażenia. To miasto jest stolicą prowincji Kivu Północne i mieszka tam około miliona osób. To także ważny punkt tranzytowy przy granicy z Rwandą. Na miejscu są już zespoły ludzi organizacji, którzy dbają o to by przybywający i wyjeżdżający z miasta przyjęli szczepionkę. Minister Kalenga powiedział niedawno, że jednym z przypadków był wędrowny pastor, który w ramach religijnych obrzędów kładł dłonie na wiernych, a to mogło zwiększyć zagrożenie przejściem wirusa na kolejnych. Dlatego Kalenga wezwał duchownych do zaprzestania takich praktyk. Po raz pierwszy wirus Ebola zidentyfikowano w 1976 roku. Jego nazwa pochodzi od rzeki przepływającej przez teren Demokratycznej Republiki Konga. Nad jej brzegiem doszło do pierwszej notowanej epidemii. Wirus powoduje gorączkę, ból głowy i mięśni, wymioty oraz biegunkę, wreszcie obfite krwawienia. Wywoływana przez niego gorączka krwotoczna może być śmiertelnie niebezpieczna. Niestety pierwsze objawy wirusa mogą przywodzić na myśl katar albo grypę, co może opóźnić odpowiednią reakcję. Może być on przenoszony drogą kropelkową.
Mikroby na wojennej ścieżce. Wojna ludzkości z chorobami
My kontra choroby. Ten bój toczy się od zarania dziejów. Czy mamy szansę wreszcie go wygrać?
Pan od eboli. Poznaj twórcę broni do walki z zabójczym wirusem
Ten człowiek stworzył szybki test na ebolę, za co dostał Travelera w kategorii "Naukowe osiągnięcie roku". Zdradził nam sekrety swojej pracy i opowiedział o perspektywach polskich naukowców.
Widział pan ten słynny film Epidemia? Beznadziejny jest. Polecam lepszy: Epidemia strachu. Zachwycił mnie, bo chociaż w filmie gra cała hollywoodzka śmietanka, jest niesłychanie rzeczywisty. Widziałem tam scenę, w której ktoś pracuje pod laminarem (urządzeniem, w którym panują sterylne warunki, a powietrze nie wydostaje się na zewnątrz - red.), dostaje próbkę do badania, po czym wykonuje wszystkie czynności tak, jak naprawdę się je robi. Zakłada rękawiczki i okleja je taśmą. My też tak robimy! Film pokazuje całe dochodzenie epidemiologiczne i zapobieganie epidemii na przykładzie USA. Wy – biolodzy – też wyglądacie w laboratoriach jak roboty? Mamy w Narodowym Instytucie Zdrowia Publicznego najlepiej izolowane laboratorium BSL-3, o jednym z najwyższych stopni bezpieczeństwa biologicznego (wyżej stoi już tylko BSL-4), gdzie możemy badać tak niebezpieczne patogeny, jak wirus ebola, wąglik, cholera, SARS czy dżuma. Zakładamy wtedy na siebie strój roboczy: lekki, wielowarstwowy, ale niestety jest w nim strasznie duszno. Nakłada się go na bawełnianą bieliznę. Dodatkowe botki wiąże się przed kolanem, potem na to jeszcze zewnętrzne botki, rękawiczki, które się przykleja taśmą do kombinezonu, żeby całościowo chroniły ręce, na to zarękawki, i na koniec niebieskie rękawiczki. W trakcie pracy pod komorą laminarną wkłada się tam tylko ręce i wyjmując, jednocześnie zdejmuje się zarękawki. To strasznie upierdliwe. Do tego gogle, maska, zewnętrzny fartuch. Faktycznie jak na filmach. Kiedy zaczął pan myśleć nad szybkim testem na ebolę? Był sierpień 2014 r., szczyt zachorowań w Afryce Zachodniej. We wrześniu zapytano mnie, czy nie włączyłbym się w pracę zespołu BSL-3. Zgodziłem się. Każdego tygodnia obserwowaliśmy ze zdumieniem, jak się ebola rozwija. We wrześniu zaczęliśmy już całodobowe dyżury. Wcześniej mieliśmy dostęp do naukowego testu, wystarczyło zakupić odczynniki. Ale na wynik potwierdzenia choroby trzeba było czekać prawie godzinę. W przypadku epidemii to bardzo długo. Wirusa trzeba nie tylko stwierdzić, ale i potwierdzić? Dokładnie! I temu służy mój test. Wydanie fałszywie dodatniego wyniku byłoby straszne: długa i skrupulatna kwarantanna, dochodzenie epidemiologiczne, panika w społeczeństwie i ogromne koszty dla systemu ochrony zdrowia. Dlatego też takie organizacje jak WHO, ECDC czy EVNID rekomendują wykonywanie testu potwierdzającego dodatni wynik. Ebola to gorączka krwotoczna, może przypominać zwykłą grypę ze stanem podgorączkowym. Jakieś inne objawy? Osłabienie, bóle głowy, mięśni, biegunka, wymioty. Ważny jest więc u pacjenta link epidemiologiczny: gdzie kto był, w jakim rejonie, z kim się stykał. Gdy mamy pacjenta z podejrzeniem zakażenia ebolą, dyspozytor nie wysyła po niego zwykłej karetki, a specjalną, która różni się chociażby tym, że sanitariusze chodzą w odpowiednich kombinezonach, a pacjent jest izolowany od środowiska. Rok temu jeden z widzów napisał do telewizji, że widział, jak w Łodzi podjeżdża pod szpital karetka i wysiada z niej kierowca w kombinezonie. Źródłem przecieku nie był nikt z nas, bo my milczymy, kiedy pojawia się podejrzana próbka surowicy krwi, żeby nie wzbudzać paniki. Ale telewizja już wiedziała, więc po wyjściu z pracy pisałem do szefa, że chyba zaraz będziemy do niej wracać. I tak też się stało. Nawet nie dojechałem do domu. Próbka do nas dotarła, telewizja już grzała temat, że mamy w kraju ebolę, a okazało się, że pacjent był pijany, naćpany i w ogóle nie opuszczał Polski, tylko gadał głupoty. Wróćmy jednak do testów na ebolę. Komercyjne kosztują tak dużo, że szybko zrezygnowaliśmy z zakupu. Za 10 reakcji Instytut miał zapłacić 12,5 tys. złotych. A jeden pacjent to już trzy reakcje. Na początku nie było na to pieniędzy, ale i tak musieliśmy jeden taki test kupić. Od dawna w Polsce zdrowie ludzi jest bezcenne, co oznacza, że nie trzeba za nie płacić. Wniosek: między „bezcenne” a „bezwartościowe” jest bardzo cienka granica. Myślałem: co zrobimy, gdy trafi nam się wynik dodatni, czyli że jest ebola? Przecież będziemy musieli to potwierdzić! Z moim szefem zaczęliśmy kombinować. Po jednej takiej rozmowie siedziałem w domu i przeglądałem genomy różnych gatunków wirusa. Są takie enzymy restrykcyjne, które rozpoznają konkretną sekwencję w łańcuchu DNA i tną w tym miejscu jak nożyczkami. Zawziąłem się, żeby znaleźć enzym tani, powszechnie używany, obecny w wielu laboratoriach, a nie drogi i egzotyczny. Po trzech godzinach znalazłem taki układ enzymów, które mamy na pewno my i każde laboratorium molekularne na świecie, bo wszyscy używają ich do analiz genetycznych. Zadałem sobie jeszcze trud, żeby ten enzym dawał odpowiedź po 10–15 minutach, a nie po całej nocy. Przyszedłem z tym projektem do pracy. Mamy próbki nieaktywnej eboli, na której te enzymy ćwiczyliśmy. Do żywego wirusa potrzebne jest laboratorium najwyższego na świecie bezpieczeństwa – BSL-4 – a takiego w Polsce nie ma. Tam chodzi się już w skafandrach i podłącza wewnątrz pod powietrze. Zaczęliśmy to jednak sprawdzać. I działało. Mógł pan być już bogaty, opatentowując indywidualnie ten test. Nie. Po pierwsze dlatego, że nad ebolą pracowaliśmy w świetnym zespole, stąd patentowaliśmy wszyscy. A poza tym ten test jest tak banalny i prosty, że nie mam szans go upilnować. Każdy go wykona w laboratorium. Przecież patenty są jawne. A po drugie złożyliśmy patent polski, bo potrzebny był nam, naukowcom, oraz Instytutowi. Niektórzy jak słyszą, że nie chcę chronić patentu, myślą, że jestem głupi. A mnie to jest potrzebne tylko do dorobku, żebym w przyszłości mógł opatentować coś, co będzie miało sens i na czym będę chciał zarobić. To dla mnie forma inwestycji. Instytut przy okazji też korzysta. Dorobek jest ważny, bo jak składa się patenty, to recenzenci patrzą, czy dana instytucja w ogóle potrafi patentować. Jeśli ktoś patentów nie ma, pieniędzy na kolejne nie dostanie. Opłaca się w Polsce być naukowcem? Niestety nie. Praca jest ciekawa, zespół w Zakładzie Bakteriologii mamy super, chociaż za mały. Około 14 osób. Ludzie odchodzą, były też redukcje, bo od wielu lat w tym kraju zarzyna się instytuty, czyli państwo z każdym rokiem przeznacza na ich działalność coraz mniej pieniędzy. Wymaga się jednak, by wciąż robić tyle samo. Naukowcy zresztą to specyficzny typ ludzi: jak im każą pracować po 12 godzin, to będą to robić, mimo że nikt nie zapłaci im za nadgodziny. Przecież ja swój test opracowywałem w domu, po godzinach. A zarobki? Nazwanie ich skandalicznymi byłoby komplementem. W ostatnim czasie zarabiałem 1,7 tys. zł na rękę. To z czego taki naukowiec ma się utrzymać? Dobre pytanie. Na kasie w Biedronce zarabia się chyba więcej niż w polskiej nauce. I po powrocie do domu można już zająć się czymś innym. Moja praca w domu różni się tylko tym, że oprócz klikania w komputer mogę też popijać naleweczkę. Jest szansa trochę dorobić z projektów, ale trzeba je mieć. To mnóstwo roboty za w sumie niewielkie pieniądze. Pensja zazwyczaj zwiększa się o kilka tysięcy w skali roku. A stypendia? Złożyłem niedawno wniosek o stypendium ministra, mam nadzieję, że parę groszy z tego dostanę. W ubiegłym roku rozdrażnił nas, naukowców, rządowy program „Polonez”. Są to granty dla osób z zagranicy, by robiły prace badawcze w Polsce. Albo dla Polaków, którzy już przeszło trzy lata pracują za granicą – by ich do Polski ściągnąć. Taki grant to prawie 4 tys. euro miesięcznie plus 300 dodatkowo na rodzinę i 300 na akomodację, czyli zamieszkanie. Szczerze mówiąc, jak to zobaczyłem, to się wściekłem. Bo jeśli polska nauka nie ma funduszy dla swoich i ja zarabiam 2 tys. złotych na rękę, a ktoś z zagranicy ma zarabiać 10 razy tyle, to o czym my mówimy! Nie łudźmy się zresztą, że przyjadą najlepsi, bo tamci zarabiają u siebie więcej albo choćby tyle samo. Zejdźmy z tematu pieniędzy, bo się robi nerwowo. Na świecie ebolą zaraziło się prawie 30 tys. ludzi, jedna trzecia zmarła. Jak dużym zagrożeniem dla świata jest dzisiaj broń biologiczna? Możliwości ataków terrorystycznych taką bronią są niestety ogromne, dlatego nie o wszystkim powiem. Chociażby podczas Euro 2016 pełniliśmy stałe dyżury, również na wypadek ataku bioterrorystycznego. W 2012 r. mieliśmy problem z wyciągnięciem z ministerstwa nauki niewielkich pieniędzy na te dyżury, nie mówiąc o gotowości odczynnikowej. A jak było z ebolą? Pojawiła się, świat o tym mówił, odpowiednie osoby w naszym państwie zadawały pytania instytucjom zajmującym się monitoringiem: Co robić? Czy jesteśmy gotowi? Okazuje się, że nie. Poza nami, czyli Państwowym Zakładem Higieny, nie wiem, czy ktokolwiek był gotowy. Po eboli, kiedy zaczął się wirus mers (powodujący ciężką infekcję dróg oddechowych i niewydolność nerek), też była panika. Wszystko to brzmi mało optymistycznie. Kampania antyszczepionkowa też jest straszna. Gdy słyszę jej zwolenników, to mną trzęsie, bo ci ludzie stwarzają regularne zagrożenie dla innych. W zeszłym roku Amerykanie ocknęli się nagle, że mają odrę. Słyszałem o przypadku dziecka, które w Polsce zachorowało na odrę i od wielu lat bardzo cierpi, bo mózg mu powoli umiera. Uważam, że nieszczepienie dzieci to znęcanie się nad nimi, zwykły sadyzm, nic więcej. Ostatnio dotarły do mnie doniesienia o badaniu (gigantycznym, na próbie ponad 150 tys. ludzi) polegającym na tym, że po szczepieniu robiono statystykę z częstotliwości występowania autyzmu. I w grupie szczepionej ten autyzm był na niższym poziomie. Ruchy antyszczepionkowe są zresztą bardzo podobne do paranoi wywołanej obawami przed GMO. Jeśli ktoś napisałby na opakowaniu, że warzywo czy owoc są modyfikowane genetycznie, to ja je kupię! Naukowcy od dawna mówią, że GMO nie powinno być powodem do paniki, a wręcz przeciwnie. Ale niestety nikt ich nie słucha. Przecież oni nigdy nie wyjdą na ulicę i nie zastrajkują. To nie jest grupa buntowników, więc jak mogą być słyszani? Pan, znawca bakterii, mówi, że GMO jest dobre? Ludzkość od dawna tworzy GMO. Świetnym przykładem jest zwykła pszenica. Poprzez selekcję nasion przez wieki udało się stworzyć zupełnie nowy gatunek. Albo weźmy mak: bardzo ciekawy przykład GMO. Przecież dziki mak nie ma opioidów. Człowiek tak selekcjonował go przez lata, że jakoś ta ilość opioidów wzrastała. Bo przecież GMO to nic innego, jak wybieranie z natury tego, co najlepsze. Umiemy to robić i potrafimy kontrolować. To co w tym złego? Żywność GMO jest przebadana tak jak żadna inna. A jeśli jeszcze pozwala na zmniejszenie stosowania np. pestycydów, to ja jestem za. I wolałbym jeść tę przebadaną i czystszą. Wyjedzie pan z Polski, jak wielu naukowców przed panem? Na razie nie planuję, chociaż po powrocie może zarabiałbym wreszcie sensowne pieniądze w „Polonezie”. Po tym, jak we Wprost ukazał się artykuł o mnie, komentarze czytelników były dwojakiego rodzaju: część osób wysyłała mnie za granicę do pracy („na pewno już wyjedzie”!). Poczułem się wręcz wyganiany z kraju. A reszta utyskiwała, że ebolę, jak na filmie, wymyślili Amerykanie i koncerny farmaceutyczne, żeby wykończyć Afrykanów. Ludzie naprawdę nie czytają ze zrozumieniem. Tylko jeden wpis internauty brzmiał logicznie: brawo, kropka, gratulacje. Rozmawiała: Iza Michalewicz Obejrzyjcie kolejny odcinek naszego serialu "Warto spróbować"! Tym razem odkrywamy skarby w zatopionym kamieniołomie. View oEmbed on the source website
To nie jest ponury żart. Masz większe szanse na przetrwanie eboli jeśli... zarazisz się malarią
Osoby zarażone zarodźcem malarii mają średnio o 20 proc. większe szanse przeżycia w razie zakażenia wirusem Ebola.
Naukowcy z amerykańskiego National Institute of Allergy and Infectious Diseases przeanalizowali dane zebrane w laboratorium diagnostycznym w Monrovii (Liberia) w latach 2014-15. Przebadano tam 1868 próbek krwi. O badaniach informuje pismo "Clinical Infectious Diseases” Testy potwierdziły zakażenie wirusem Ebola w przypadku 1182 próbek. 956 z nich przebadano także na obecność zarodźca malarii – w 185 przypadkach wynik był dodatni. Przeżyło 58 proc. osób zakażonych zarówno malarią, jak i ebolą, podczas gdy w grupie zakażonej tylko ebolą - 46 proc. Jak się okazało, im więcej malarycznych pasożytów było w organizmie, tym większe szanse przeżycia miała zakażona wirusem eboli osoba. Spośród pacjentów z najwyższym poziomem występowania zarodźca przeżyło aż 83 proc. Zależność ta była wyraźna także po uwzględnieniu różnic dotyczących wieku oraz liczebności wirusa w organizmie. Leki przeciwmalaryczne były podawane rutynowo wszystkim leczonym z powodu eboli i objętym badaniami pacjentom, co nie miało wpływu na przeżycie osób zarażonych malarią. Ponadto przeprowadzone w USA na myszach eksperymenty nie wykazały, aby leki przeciwmalaryczne wpływały na przeżycie myszy zakażonych ebolą. Obecnie autorzy badań pracują nad ustaleniem mechanizmu, który chroni osoby z malarią przed ebolą. Może to doprowadzić do opracowania nowych metod leczenia. Źródło: PAP Jakie uczucia towarzyszą ci, gdy przelatujesz szybowcem nad Himalajami? Posłuchaj opowieści Sebastiana Kawy! View oEmbed on the source website
WHO ogłasza koniec epidemii eboli w Afryce Zachodniej
Światowa Organizacja Zdrowia (WHO) ogłosiła w czwartek koniec epidemii gorączki krwotocznej wywołanej przez wirus ebola w Liberii i tym samym w całej Afryce Zachodniej. Ostrzegła jednak, że może dojść do nowych epidemii tej choroby.
"Dzisiaj WHO ogłasza koniec epidemii eboli w Liberii i informuje, że wszystkie znane łańcuchy zakażeń w Afryce Zachodniej zostały zahamowane" - poinformowano w komunikacje tej wyspecjalizowanej agencji ONZ. Jednak "praca nie zakończyła się" i nowe "wybuchy (epidemii) są spodziewane" - ostrzegła WHO. "Musimy pozostać zmobilizowani" - oświadczył na konferencji prasowej dyrektor WHO ds. walki z ebolą Peter Graaff. Agencja Reutera zwraca uwagę, że może dojść do nawrotu epidemii, ponieważ wirus jest w stanie przetrwać w nosicielu do roku i zostać przeniesiony drogą płciową i innymi sposobami. Ebola szerzy się poprzez bezpośredni kontakt z krwią lub innymi płynami ustrojowymi zakażonych ludzi i zwierząt; wirus nie roznosi się drogą kropelkową. W środę sekretarz generalny ONZ Ban Ki Mun ostrzegał, że "w przyszłości możemy spodziewać się nowych wybuchów eboli". Dodał jednak, że ich siła i częstotliwość "z czasem powinny spadać". Kraj można ogłosić wolnym od epidemii po zakończeniu sześciotygodniowego okresu przejściowego od wyleczenia ostatniego zakażonego pacjenta. W Liberii już dwukrotnie ogłaszano, że kraj jest wolny od wirusa - w maju i wrześniu 2015 roku, jednak w listopadzie zmarła na gorączkę krwotoczną kolejna ofiara, 15-letni chłopiec. Sierra Leone i Gwinea zostały już ogłoszone wolnymi od epidemii odpowiednio 7 listopada i 29 grudnia. Źródło: PAP
Koniec eboli w Liberii! Władze kraju planują ogłosić zakończenie epidemii
W Liberii po dwóch latach prawdopodobnie wygasła wywoływana przez ebolę epidemia gorączki krwotocznej. AFP twierdzi, że władze tego kraju zamierzają to ogłosić oficjalnie w czwartek lub piątek.
To trzecia już próba ogłoszenia zakończenia zmagań z tą epidemią, która w Liberii wybuchła wiosna 2014 r. Poprzednie dwie miały miejsce w maju i we wrześniu 2015 r. Jednak za każdym razem wciąż jeszcze wykrywano pojedyncze przypadki zakażenia ebolą. Odpowiedzialny w Liberii za walkę z epidemią Francis Karteh powiedział, że tym razem powinno być inaczej. Ostatnie dwa przypadku zakażenia ebolą odnotowano 3 grudnia 2015 r. Przyjmuje się, że po 42 dniach od wykrycia infekcji nie mogą oni zakażać innych osób. W Liberii na wywoływaną przez wirus ebola gorączkę krwotoczna zmarło 4,8 tys. osób, a w całej Afryce Zachodniej – ponad 11 tys. W szczycie zachorowań w sierpniu 2014 r. tygodniowo umierało 400 chorych. Poza Liberią epidemia rozwinęła się również w Gwinei i Sierra Leone. Jedynie pojedyncze przypadki odnotowano w Mali, Nigerii i Senegalu. Pierwszy przypadek zakażenia odnotowano w Gwinei pod koniec 2013 r. Potem choroba przenosiła się na sąsiednie kraje. Epidemia mocno dotknęła służbę zdrowia oraz gospodarkę w całej Afryce Zachodniej. Według Banku Światowego, Sierra Leone jest w silnej recesji. Źródło: PAP
Chłopczyk z Méliandou w Gwinei (Afryka Zachodnia) nazywał się Emile Ouamouno. W grudniu 2013 r. zachorował. Miał wysoką gorączkę, czarne stolce i wymioty.
Po kilkudniowej chorobie zmarł. Przykro to mówić, ale w afrykańskich wioskach dzieci nadal często umierają z powodu biegunek czy gorączek o niezidentyfikowanej przyczynie. Wkrótce jednak zmarła też siostra chłopca, a potem jego matka, babka, wioskowa położna i pielęgniarka. Zakażenie rozprzestrzeniło się z Méliandou na inne wioski południowej Gwinei. Taki był początek makabrycznej epidemii eboli, która zdewastowała trzy kraje i wywołała strach i dyskusje na całym świecie. Ani rezydujące w Konakry, stolicy Gwinei, instytucje służby zdrowia, ani zagraniczni wirusolodzy nie byli w Méliandou, gdy zmarł Emile Ouamouno. Gdyby tam pojechali i gdyby domyślili się, że to on był pierwszym przypadkiem w łańcuchu, być może więcej uwagi poświęciliby w odpowiednim czasie pewnym pytaniom. W jaki sposób Emile się zaraził? Co robił, czego dotykał, co jadł? Jeśli w jego ciele namnażał się ebola, to skąd się tam wziął? Jednym z najbardziej zagadkowych aspektów wirusa od czasu, gdy po raz pierwszy zidentyfikowano go niemal cztery dekady temu, jest jego umiejętność znikania, często na wiele lat. Od epidemii 1976 r. w ówczesnym Zairze (dziś Demokratyczna Republika Konga) i jednoczesnej fali zachorowań wywołanej blisko spokrewnionym wirusem w południowym Sudanie ebola atakuje sporadycznie. Przez 17 lat (1977–1994) nie odnotowano ani jednego potwierdzonego przypadku śmierci człowieka z powodu zakażenia ebolą. A nie jest to łagodny mikrob, który przemyka w populacji, wywołując jedynie ból głowy czy katar. Gdyby w tym okresie krążył wśród ludzi, wiedziano by o tym. Ebola nie potrafi długo przeżyć ani nie namnaża się poza żywym organizmem. To oznacza, że potrzebuje gospodarza – zwierzęcia, rośliny, grzyba, bakterii – którego ciało może mu posłużyć za środowisko dające się zaadaptować do celów replikacji. Niektóre groźne wirusy na co dzień mieszkają w ciele zwierząt i tylko czasami przenoszą się na człowieka. Tego typu wirusowe zakażenia naukowcy określają mianem zoonoz, czyli chorób odzwierzęcych. Ebola należy właśnie do zoonoz, tyle że jest wyjątkowo paskudna i zadziwiająca zarazem. Wiele swych ludzkich ofiar zabija w ciągu zaledwie kilku dni, inne pociąga na skraj śmierci, po czym... znika. Jak mikrob umie stać się niewidzialnym? Gdzie się ukrywa między epidemiami? Na pewno nie wśród goryli czy szympansów; badania wykazały, że wirus je także często zabija. Spektakularne wymierania tych zwierząt notowano mniej więcej w tym samym czasie i na tych samych terenach co epidemie eboli wśród ludzi, a niektóre ciała małp nosiły ślady wirusa. Zjadanie małpich trucheł jest zresztą jedną z dróg, jakimi ludzie zarażają się ebolą. Jest zatem mało prawdopodobne, by to afrykańskie naczelne mogły być nosicielami. Istotę, w której zoonotyczne wirusy mogą przebywać przez długi czas, zwykle nie wywołując objawów chorobowych, nazywamy żywicielem utajonym. Małpy są takim żywicielem dla żółtej gorączki. Azjatyckie owocożerne nietoperze z rodzaju Pteropus noszą w sobie wirusa nipah, który w czasie epidemii 1998–1999 zabił w Malezji ponad 100 osób. Ich australijscy kuzyni są z kolei źródłem wirusa hendra, który z nietoperzy przenosi się na konie, a z nich na weterynarzy i opiekunów, których często zabija. Proces przechodzenia wirusa z żywiciela utajonego na inne gatunki określa się mianem spillover (w dość wolnym tłumaczeniu: niezamierzone rozprzestrzenienie). Co do utajonego żywiciela eboli – jeśli słyszałeś, że tu też winne są owocożerne nietoperze, pomyśl ponownie; to bardziej przypuszczenia niż fakty. Mimo żmudnych wysiłków badaczy nigdy nie udało się prześledzić wirusa aż do źródła jego występowania. – Gdzie on jest, gdy nie zaraża ludzi? – spytał mnie ostatnio Karl M. Johnson, pionier badań nad ebolą, były szef Viral Special Pathogens Branch (sekcji specjalnych patogenów wirusowych) w CDC (amerykańskich Centrach Kontroli Chorób). To on prowadził międzynarodową ekspedycję ratunkową w czasie pierwszej epidemii w Zairze. On też szefował zespołowi, który wyizolował wirusa w laboratorium CDC, potwierdził, że to organizm nowy dla nauki, i nazwał go od niewielkiej zairskiej rzeki – Ebola. Johnson już wtedy zastanawiał się, gdzie wirus mógłby się ukrywać, ale nagląca potrzeba pomocy ludziom w trakcie każdej z epidemii sprawiała, że prowadzenie badań nad ekologią wirusa jest trudne i niepopularne. Deszcz nietoperzy W kwietniu 2014 r., niedługo po tym, jak świat dowiedział się, że za zgony w południowej Gwinei odpowiada ebola, przyjechał tam Fabian Leendertz z zespołem badaczy. Leendertz to niemiecki weterynarz i ekolog chorób pracujący w Instytucie Roberta Kocha w Berlinie. Jego konikiem są polowe badania nad śmiertelnymi zoonozami, ze szczególnym uwzględnieniem Afryki Zachodniej. Do południowej Gwinei dotarł samochodem z Wybrzeża Kości Słoniowej, gdzie przez 15 lat pracował w Parku Narodowym Taï, badając epizoocje (opanowanie populacji przez chorobę) wśród szympansów i innych zwierząt. Przywiózł trzy ciężarówki pełne sprzętu i ludzi i dwa pytania: Czy ostatnio obserwowano w okolicy masowe padanie szympansów albo innych zwierząt, co dla głodnych mięsa ludzi mogło stanowić ryzyko zarażenia? To tylko fragment artykułu z lipcowego "National Geographic Polska" – już w kioskach!