To jeden z najstarszych kiermaszów w Europie. Brałem udział w wileńskich Kaziukach
Kaziuki to jeden z najstarszych jarmarków w Europie. Od ponad 400 lat, wraz z początkiem marca, Wilno wypełnia się stoiskami, na których lokalni rzemieślnicy i sprzedawcy prezentują swoje wyroby. Choć targi organizowane na cześć świętego Kazimierza mają wielowiekową tradycję, wiele towarzyszących im zwyczajów pozostaje od stuleci niezmiennych, co nadaje świętu wyjątkowo autentyczny charakter.
Spis treści: W pogoni za Kazimierzem Parada na cześć Kazimierza Wesołe świętowanie Palmowe rzemiosło Nowoczesna tradycja Podczas wileńskich Kazioków czuć nadchodzącą wiosnę. W pierwszy weekend marca Wilno zatapia się w dźwięku ludowych instrumentów i gwarze ulicznych kiermaszów. Mieszkańcy stolicy Litwy wychodzą na ulice, by wspólnie świętować dzień kanonizacji swojego narodowego patrona. To wyjątkowe połączenie religijnych i ludowych tradycji przetrwało lata wojen oraz sowieckiej okupacji, gdy władze starały się wymazać Kaziuki z przestrzeni miasta. Jak dziś wygląda to kipiące autentycznością święto i czy na jarmarku wciąż można kupić tradycyjne kaziukowe wyroby? W pogoni za Kazimierzem Wychodzę z miejsca swojego noclegu w centrum Wilna. Hotel Vilnia, którego nazwa nawiązuje do okalającej słynne Zarzecze rzeki Wilejki, znajduje się u stóp wzgórza Giedymina, zaraz przy placu Katedralnym. Nic więc dziwnego, że chwilę po przekroczeniu hotelowych wrót do moich uszu trafiają pierwsze dźwięki ludowej muzyki i odgłosy zgiełku, jaki ma miejsce kilkaset metrów ode mnie. Choć to na placu Katedralnym znajduje się Bazylika świętego Stanisława Biskupa, w której pochowane jest ciało litewskiego patrona – bezpośredniego prowodyra wileńskich Kaziuków – to nie ten fragment miasta pełni najistotniejszą rolę w kiermaszu. By dostać się do tego miejsca, muszę przedrzeć się przez kilkaset stoisk. Docieram do alei Giedymina – ulicy, na której rozgrywa się główna część kaziukowych obchodów. Od samego początku uderza mnie zainteresowanie, z jakim spotykają się lokalne stoiska sprzedające regionalne wyroby. Przy straganie zaopatrzonym w słynne piernikowe serca gromadzi się już pokaźna kolejka osób chcących nabyć kultowy wypiek. Zaraz obok starsza pani z pogranicza Litwy i Białorusi sprzedaje smorgońskie obwarzanki – ikony wileńskich Kaziuków. Te charakterystyczne przysmaki, które po upieczeniu nawleka się na sznur, tworząc kaziukowy naszyjnik, przywędrowały do stolicy Litwy z miasta Smorgon w dzisiejszej Białorusi. Tamtejsi handlarze, dowiedziawszy się w XIX wieku o hucznych targach w pobliskim Wilnie, zdecydowali się wziąć udział w Kaziukach, co zapoczątkowało kilkusetletnią tradycję związaną z tymi łakociami. Nie mam, niestety, teraz chwili na delektowanie się słynnymi obwarzankami. Do miejsca rozpoczęcia inauguracyjnej parady zostało mi jeszcze kilkaset metrów. Parada na cześć Kazimierza Parada otwierająca obchody wileńskich Kaziuków to najważniejsze wydarzenie całego kiermaszu. Rozpoczyna się na samym początku alei Giedymina – tam, gdzie ulica dociera do rzeki Wilii – i idzie przez całą długość targowiska. To jednak nie trasa owej parady jest wyjątkowa, a obiekt, który przewodzi tłumowi. Na czele mieszkańców Wilna kroczy czterometrowa maskotka świętego Kazimierza ubranego w charakterystyczne, bordowe szaty. Uroczyste obchody, rozgrywające się od ponad 400 lat w stolicy Litwy, związane są bowiem z procesem kanonizacji narodowego patrona. Syn króla Kazimierza IV Jagiellończyka przez całe swoje życie był mocno związany z Wilnem – to tutaj ponoć prowadził swoją działalność charytatywną, rozdając pieniądze litewskim biednym. Sto osiemnaście lat po śmierci królewicza został on oficjalnie mianowany świętym przez papieża Klemensa VIII. Informacja ta wzbudziła wśród mieszkańców Wilna taką euforię, że dwa lata po kanonizacji zaczęto urządzać w mieście huczne obchody na cześć nowego świętego. Tak zrodziła się tradycja Kaziuków, rozbudzająca do dzisiaj entuzjazm wśród naszych wschodnich sąsiadów. Wesołe świętowanie Staram się nadążyć za św. Kazimierzem, choć nie jest to łatwe. Tłumy, które – tak jak ja – starają się uchwycić na zdjęciu otwierającą paradę maskotkę, kłębią się wokół litewskiego świętego. Niektórzy stają na tyle blisko, że dłońmi są w stanie dotknąć dzierżonej przez królewicza lilii – symbolu czystości i niewinności. Całe szczęście uczestnictwo w tym, co dzieje się za plecami patrona, również zasługuje na uwagę. Za maskotką kroczy bowiem szpaler mieszkańców ubranych w ludowe litewskie stroje. Widzimy parę kroczącą na szczudłach, która z góry pokrzykuje do innych świętujących, grupę noszącą rozżarzony węgiel, co jakiś czas buchający do góry za sprawą sypanego proszku, oraz młodych ludzi namawiających innych do wzięcia udziału w paradzie. Patrząc na uczestników parady, trudno nie odnieść wrażenia, że są oni czymś rozweseleni. Ich szerokie uśmiechy świadczą o szczęściu, jakie unosi się nad aleją Giedymina. Pytam więc lokalnej przewodniczki: czym ci ludzie się tak radują? „Nadchodzi wiosna” – odpowiada mieszkanka Wilna, a ja czuję, jak całe miasto przebudza się do życia po srogiej zimie. Palmowe rzemiosło Kaziuki to nie tylko śpiewy i zapachy – to też moc żywych kolorów, które towarzyszą świętu. Z kiermaszem nierozerwalnie związane są jaskrawe wileńskie palmy, które można nabyć na wielu kaziukowych stoiskach. Sztuka ta, choć niepozorna w swoim kształcie, jest efektem długoletnich praktyk, w trakcie których artyści uczą się tworzyć coraz bardziej awangardowe struktury. Na pewnym etapie zaawansowania, gdy patrzę na stworzoną przez mistrza palemkę, zaczynam się zastanawiać, jak zrobienie takiego dzieła jest w ogóle możliwe. Jeszcze większe wątpliwości rodzą się, gdy sam siadam do zrobienia takiego przedmiotu. Nić w moich dłoniach zaczyna się niekontrolowanie plątać, a uparcie przyczepiane do trzonu gałązki co rusz zmieniają swoje miejsce, zaburzając całość kompozycji. Ostatecznie udaje mi się skonstruować coś na wzór wileńskiej palemki, która jednak w porównaniu do oryginału przypomina raczej obdrapany patyk. Gdy po raz kolejny obserwuję tworzone przez profesjonalistów palemki, czuję tym większy podziw dla prezentowanego na Kaziukach rzemiosła. Nowoczesna tradycja Kaziuki – tak jak wiele innych miejsc w Wilnie – reprezentują świeże spojrzenie na litewską tradycję. Mimo że wyroby, które sprzedawane są na kiermaszu, wykonywane były również setki lat temu, do dzisiaj ich smak zachwyca lokalnych smakoszy. Podobna sytuacja ma miejsce w przypadku wileńskich restauracji, takich jak Kristoforas, 14 horses czy przede wszystkim Eleno. Ta ostatnia prowadzona jest przez pochodzącego z Kłajpedy Martyna Meida, jednego z najbardziej interesujących przedstawicieli młodego pokolenia litewskich szefów kuchni. Stawia on na nowoczesną interpretację lokalnych produktów, a w jego kuchni tradycyjne smaki regionu spotykają się z technikami współczesnej gastronomii. Pobyt w Eleno to przede wszystkim doświadczenie samo w sobie, które wraz z gośćmi pozostaje na długo po wizycie. Podobnie jak same Kaziuki. Źródło: Go Vilnius Nasz autor Olaf Kardaszewski Absolwent Instytutu Stosowanych Nauk Społecznych na Uniwersytecie Warszawskim. Obecnie student magisterskiego kierunku Studiów Miejskich na tej samej uczelni. Interesuje się społecznymi i kulturowymi aspektami zmieniającego się świata, o czym chętnie pisze w swoich pracach. Współprowadzący projekt „Podziemna Warszawa” w National Geographic Polska. Uwielbia podróże, w trakcie których zawsze stara się obejrzeć mecz lokalnej drużyny piłkarskiej.
20 marca przywitamy astronomiczną wiosnę. Czym nas uraczy na niebie i czym się różni od kalendarzowej i meteorologicznej?
Astronomiczne pory roku wyznaczane są przez momenty górowania Słońca w zenicie nad równikiem lub zwrotnikami. Wiosna rozpoczyna się w momencie równonocy, który w tym roku nastąpi dokładnie 20 mara o godzinie 15:46.
Nauka rozróżnia kilka rodzajów wiosny, a każdy opiera się na innych kryteriach pomiarowych. Wiosna kalendarzowa ma stałą datę i w Polsce zawsze rozpoczyna się 21 marca, co ułatwia planowanie terminów administracyjnych. Z kolei wiosna meteorologiczna została wyznaczona przez klimatologów na potrzeby porównywania danych statystycznych. Obejmuje zawsze trzy pełne miesiące: marzec, kwiecień i maj. Najbardziej dynamiczna jest jednak wiosna astronomiczna, której początek wyznacza moment równonocy wiosennej. W tym ułamku sekundy Słońce przetnie równik niebieski w tzw. punkcie Barana, sprawiając, że dzień i noc będą miały równą długość, a każda kolejna doba na półkuli północnej będzie stawała się coraz dłuższa, aż do przesilenia letniego 21 czerwca o godzinie 10:25. Mechanika nieba i wędrówka punktu Barana Astronomiczne pory roku są wynikiem nachylenia osi obrotu Ziemi względem płaszczyzny jej orbity wokół Słońca. Z perspektywy obserwatora na Ziemi, Słońce przemieszcza się po niebie na tle gwiazdozbiorów. Tę drogę nazywamy ekliptyką. Astronomiczna wiosna trwa od momentu, gdy Słońce znajduje się w zenicie nad równikiem (równonoc), do chwili jego górowania nad zwrotnikiem Raka (przesilenie letnie). Kluczowym pojęciem jest tutaj punkt Barana – jedno z dwóch miejsc przecięcia się ekliptyki z równikiem niebieskim. Co ciekawe, ze względu na zjawisko precesji, czyli powolnych zmian położenia osi obrotu Ziemi (pełen cykl trwa około 25 800 lat), punkt ten nie znajduje się już w gwiazdozbiorze Barana. Od I wieku naszej ery punkt Barana znajduje się w konstelacji Ryb, a około roku 2597 wkroczy w granice gwiazdozbioru Wodnika. Co nas czeka na niebie tej wiosny? Niekwestionowanym królem nieba pozostanie Jowisz. W nocy z 20 na 21 marca zaprezentuje się w pełnej krasie w pobliżu gwiazdozbiorów Oriona i Bliźniąt. Będzie też bohaterem licznych koniunkcji z Księżycem (25–26 marca oraz w kolejnych miesiącach). Jeszcze jaśniejsza będzie Wenus, widoczna początkowo nisko nad horyzontem po zachodzie Słońca, by z każdym tygodniem piąć się coraz wyżej. Szczególnie widowiskowo zapowiada się 19 kwietnia, gdy wąski sierp Księżyca znajdzie się w bliskim sąsiedztwie Wenus i gromady gwiazd Plejady. 19 czerwca dojdzie do rzadkiego zbliżenia Księżyca jednocześnie z Wenus i Jowiszem. Osoby dysponujące teleskopem będą mogły dodatkowo zapolować na Urana w pobliżu Plejad oraz Merkurego, który ukaże się nisko nad horyzontem w czerwcowe wieczory. Druga połowa wiosny to czas „spadających gwiazd”. W nocy z 22 na 23 kwietnia swoje maksimum osiągną Lirydy, a na początku maja Eta Akwarydy, których częstotliwość może teoretycznie wynieść nawet 60 zjawisk na godzinę. Astronomowie z niecierpliwością czekają również na dwie komety: C/2026 A1 (MAPS) oraz C/2025 R3 (PanSTARRS). Istnieje szansa, że obie staną się widoczne gołym okiem pod koniec kwietnia, choć ich jasność zależy od tego, jak zniosą bliskie spotkanie ze Słońcem. Źródło: Nauka w Polsce Nasza autorka Magdalena Rudzka Redaktorka i wydawczyni National-Geographic.pl. Wcześniej związana m.in. z National Geographic Traveler i magazynem pokładowym PLL LOT Kaleidoscope. Z wykształcenia humanistka (MISH i SNS PAN), ale to przyroda stanowi jej największą pasję. Szczególnie bliskie są jej ekosystemy słodkowodne, a prawdziwym „konikiem” są ryby. W National-Geographic.pl pisze o swoich przyrodniczych pasjach, nauce i medycynie. Prywatnie ceni sobie podróże po nieoczywistych kierunkach, ze szczególnym sentymentem do Europy Środkowej i Wschodniej.
Czas letni to duże wyzwanie dla serca człowieka. Naukowcy ostrzegają przed skutkami zmiany czasu
Choć przesunięcie wskazówek o zaledwie sześćdziesiąt minut wydaje się błahostką, dla naszego organizmu jest to brutalne wyrwanie z naturalnego rytmu. Nauka dostarcza coraz więcej dowodów na to, że ten „brakujący czas” odbija się echem m.in. na kondycji naszego serca.
Spis treści: Serce a rytm dobowy Dlaczego jedna godzina snu może mieć znaczenie? Niedobór snu zwiększa ryzyko chorób serca Regularność też ma znaczenie Słuchajmy rytmu dobowego Wielu z nas złorzeczy na senność i oszołomienie, które pojawiają się po zmianie czasu z zimowego na letni. Jak się okazuje, w tym okresie cierpi nie tylko nasz poziom energii. Zakłócenia snu i rytmu okołodobowego mogą odbijać się rykoszetem również na zdrowiu serca. Serce a rytm dobowy – Kiedy śpimy, nasze serce może odpocząć i przejść w tryb regeneracji. Wtedy cały układ sercowo-naczyniowy się naprawia i regeneruje – mówi prof. Kelsie Full, epidemiolożka behawioralna z Vanderbilt University Medical Center. – Jeśli więc nie śpimy dobrze, a nasz sen jest przerywany, dochodzi do upośledzenia lub rozregulowania pracy tego układu. Układ sercowo-naczyniowy, podobnie jak reszta organizmu, funkcjonuje w oparciu o nasz rytm dobowy – wewnętrzny, 24-godzinny zegar regulujący procesy biologiczne. Jednak gdy wiosną następuje zmiana czasu, godziny naszej aktywności przestają współgrać z tym systemem, sterowanym przez naturalną długość dnia. Jedna godzina może wydawać się niewielką zmianą, ale badania pokazują, że przejście na czas letni i rozregulowanie rytmu dobowego mogą mieć realne konsekwencje dla zdrowia serca. Oto jak zmiana czasu może wpłynąć na serce w pierwszych dniach po jej wprowadzeniu oraz w nadchodzących, bardziej słonecznych miesiącach. Dlaczego jedna godzina snu może mieć znaczenie? W Polsce czas letni obowiązuje od końca marca do końca października. Zegary przestawiamy wtedy tak, aby wiosną i latem lepiej wykorzystać światło dzienne w godzinach aktywności. Około jedna trzecia krajów na świecie stosuje podobne rozwiązanie, choć dokładne terminy się różnią. Coraz więcej badań sugeruje jednak, że zmiana czasu – zwłaszcza wiosenny „skok” wskazówek do przodu – może wywoływać szereg problemów zdrowotnych, w tym schorzenia serca. Choć co jakiś czas pojawiają się badania wskazujące na wzrost liczby hospitalizacji z powodu zawałów serca dzień po wprowadzeniu czasu letniego, znacznie szersza analiza opublikowana w 2025 roku obala tę teorię. Analizując dane niemal 170 000 pacjentów, badacze nie stwierdzili istotnego wzrostu przypadków zawałów serca po zmianie czasu na letni. Największe obawy budzą miesiące następujące po zmianie czasu. Choć początkowe uczucie zmęczenia zwykle ustępuje po dwóch–pięciu dniach — jak wyjaśnia prof. Susan Redline, specjalistka medycyny snu z Harvard Medical School — czas letni nie jest zjawiskiem, które zaczyna się i kończy w ciągu jednej doby. – Kiedy dokonujemy tej jednogodzinnej zmiany, nasze organizmy wchodzą w stan przewlekłego rozregulowania — procesy fizjologiczne zachodzące w ciele nie są już zsynchronizowane z sygnałami środowiskowymi, do których należy m.in. naturalne światło słoneczne — mówi prof. Kelise Full. – W pewnym sensie pozostajemy więc w tej fazie rozregulowania przez osiem miesięcy. Niedobór snu zwiększa ryzyko chorób serca Utrata jednej godziny snu może wydawać się nieistotna, jednak ogólny niedobór snu zmusza serce do cięższej pracy, ponieważ zwiększa poziom hormonów stresu, podnosi ciśnienie krwi oraz nasila stany zapalne. To z kolei zwiększa ryzyko chorób serca, zawału serca i udaru. W jednym z badań wykazano, że spanie krócej niż sześć godzin na dobę wiązało się z 20-procentowym wzrostem ryzyka zawału serca. Jedna utracona godzina snu prawdopodobnie nie wystarczy, by wywołać zawał serca, ale z czasem takie niedobory się kumulują. Jeśli przez dłuższy okres nie dbamy o odpowiednią higienę snu, może to wiązać się ze wzrostem masy ciała, częstszym występowaniem obturacyjnego bezdechu sennego, podwyższonym ciśnieniem krwi, a w konsekwencji zwiększać ryzyko chorób układu sercowo-naczyniowego. Badanie opublikowane w lutym 2026 roku wykazało, że krótszy czas snu wiązał się z występowaniem migotania przedsionków — nieregularnego rytmu serca, który może prowadzić do powstawania zakrzepów — u osób po pięćdziesiątce. Regularność też ma znaczenie Znaczenie ma nie tylko liczba godzin snu (lekarze zalecają co najmniej siedem godzin na dobę), lecz także jego regularność. Jedno z badań, prowadzone przez prof. Redline oraz zespół badaczy snu z Harvard Medical School, wykazało, że uczestnicy o nieregularnym harmonogramie snu mieli ponad dwukrotnie wyższe ryzyko rozwoju chorób sercowo-naczyniowych — niezależnie od długości snu oraz wcześniejszych czynników ryzyka. W badaniach obejmujących osoby w wieku 35 lat i starsze stwierdzono, że „ludzie, u których godziny snu z dnia na dzień różnią się nawet o jedną godzinę, ryzyko rozwoju chorób serca oraz różnych zaburzeń metabolicznych, w tym cukrzycy, jest wyższe o około 30–50 procent — mówi prof. Redline. Taki stan pozostaje w sprzeczności z naszym rytmem dobowym, który reguluje czas przebiegu wielu procesów w organizmie, także w sercu. Skutki rozregulowania rytmu dobowego często przypominają konsekwencje złej jakości snu, jego niewystarczającej długości i nieregularności. Gdy czynniki te występują jednocześnie — jak często ma to miejsce w okresie obowiązywania czasu letniego — mogą dodatkowo potęgować negatywny wpływ na układ sercowo-naczyniowy. Słuchajmy rytmu dobowego Zakłócenie naturalnego cyklu snu i czuwania wpływa na zdolność organizmu do regulowania ciśnienia krwi i wiąże się ze wzrostem częstości chorób układu sercowo-naczyniowego. Wiemy też, że długotrwałe zaburzenia rytmu dobowego mogą mieć realne konsekwencje: badania pokazują, że osoby pracujące na nocne zmiany mają o 17 procent wyższe ryzyko chorób sercowo-naczyniowych. Skutki te mogą nie być widoczne od razu, jednak regularny, wysokiej jakości i zgodny z rytmem dobowym sen jest kluczowy dla zdrowia serca – niezależnie od tego, czy konsekwencje jego braku ujawnią się po jednym dniu, czy dopiero po latach. – Jeśli zauważysz, że podczas zmiany czasu na letni lub w ciągu całego tego ośmiomiesięcznego okresu naprawdę ciężko ci się wyspać, warto wiedzieć, że istnieją klinicyści i specjaliści od medycyny snu, którzy mogą pomóc. Konsultacja z nimi to naprawdę świetny pomysł – przekonuje prof. Kelise Full. Źródło: National Geographic
Wiosenne przesilenie czy tylko wymówka? Naukowcy sprawdzili ten fenomen na 400 osobach
Wiele osób narzeka na brak energii, gdy tylko zakwitną pierwsze pąki na drzewach albo gdy po wielu zimnych i pochmurnych zimowych dniach zrobi się cieplej i bardziej słonecznie. Nazywamy to wiosennym przesileniem i szukamy ratunku w witaminach lub dodatkowej kawie. Najnowsze badania szwajcarskich naukowców sugerują jednak, że problem może tkwić w naszych głowach, a nie w biologii.
W ostatnich dniach słupek rtęci wystrzelił gwałtowanie w górę. Temperatura sięga miejscami nawet 17 stopni Celsjusza. A do tego doszły dni pełne upragnionego słońca. Ludzie, podobnie jak zwierzęta, podlegają rytmom natury. Zmiany długości dnia wpływają na nasz sen i procesy okołodobowe, ale w społeczeństwach uprzemysłowionych te różnice są mniej widoczne niż u ludów pierwotnych. Mimo to wiele osób skarży się właśnie teraz na zmęczenie, które czasem określa się jako wiosenne przesilenie. Do tej pory jednak brakowało mocnych dowodów naukowych na istnienie takiego syndromu. Naukowcy postanowili sprawdzić, czy to zjawisko to fakt, czy tylko miejska legenda. Wiosenne przesilenie pod lupą badaczy Dwoje szwajcarskich badaczy, dr Christine Blume z Uniwersytetu w Bazylei i dr Albrecht Vorster ze Szpitala Uniwersyteckiego w Bernie opublikowało właśnie wyniki analiz dotyczących przesilenia wiosennego, na platformie bioRxiv, która udostępnia artykuły naukowe przed recenzją. Naukowcy przez ponad rok, od kwietnia 2024 do września 2025 roku, obserwowali grupę ponad 400 dorosłych osób. Uczestnicy, głównie kobiety, co sześć tygodni wypełniali szczegółowe kwestionariusze online. Naukowcy mierzyli ich: poziom zmęczenia, senność w ciągu dnia, jakość snu. Używali do tego profesjonalnych narzędzi, które oceniają wpływ zmęczenia na codzienne życie. Dzięki tak gęstej sieci pomiarów mogli wychwycić każdą, nawet najmniejszą sezonową zmianę. Zaskakujący wynik. Wiosną mamy więcej sił? Wyniki badania okazały się dla wielu osób zimnym prysznicem. Aż 47% uczestników zadeklarowało na wstępie, że cierpi na wiosenne zmęczenie. Jednak twarde dane statystyczne opowiedziały zupełnie inną historię. Analizy nie wykazały żadnych istotnych wahań zmęczenia ani senności zależnych od pory roku. Poziom bezsenności i jakość snu pozostawały stabilne przez pełne dwanaście miesięcy. Co najbardziej zaskakujące, zmęczenie odczuwane podczas codziennych zajęć... malało wraz z wydłużaniem się dnia. Oznacza to, że z biologicznego punktu widzenia w marcu powinniśmy czuć się lepiej, a nie gorzej. „Podsumowując, wyniki dostarczają dowodów przeciwko temu, że zmęczenie wiosenne jest rzeczywistym sezonowym zjawiskiem. Rozbieżność między wysokim wskaźnikiem samooceny tego zjawiska a stabilnymi wzorcami długoterminowymi sugeruje, że zmęczenie wiosenne może odzwierciedlać kulturowe etykietowanie i wynikać z uprzedzeń poznawczo-percepcyjnych, a nie odzwierciedlać rzeczywistego syndromu sezonowego” – czytamy w podsumowaniu publikacji naukowej. Dlaczego oszukujemy własne zmysły? Skąd więc bierze się to nasze marudzenie na przedwiośnie, skoro liczby mówią co innego? Naukowcy wskazują na tak zwany „efekt etykiety”. W naszej kulturze termin przesilenia czy zmęczenia wiosennego jest tak popularny, że staje się gotowym wyjaśnieniem dla każdego gorszego dnia. W marcu każdy spadek formy nazywamy przesileniem, ignorując fakt, że w listopadzie czuliśmy się tak samo. Utwierdzamy się jednak w tym, że nasze chwilowe zmęczenie wynika ze zmiany pory roku z tego względu, że na ten temat trąbią media. Zatem z nowych badań wynika, że mamy do czynienia z fascynującym fenomenem psychologicznym, a nie biologiczną adaptacją. Musimy jednak pamiętać, że artykuł ukazała się na platformie, która umożliwia publikacje artykułów nie poddanych jeszcze recenzji przez innych badaczy, więc należy do nich podchodzić z pewną ostrożnością. Ale duża grupa badanych osób i afiliacje naukowców wskazują na wysoką jakość przeprowadzonych eksperymentów. Źródło: bioRxiv Nasz autor Szymon Zdziebłowski Dziennikarz naukowy i podróżniczy, z wykształcenia archeolog śródziemnomorski. Przez wiele lat był związany z Serwisem Nauka w Polsce PAP. Opublikował m.in. dwa przewodniki turystyczne po Egipcie, a ostatnio – popularnonaukową książkę „Wielka Piramida. Tajemnice cudu starożytności” o największej egipskiej piramidzie. Miłośnik niewielkich, lokalnych muzeów. Uwielbia długie trasy rowerowe, szczególnie te prowadzące wzdłuż rzek. Lubi poznawać nieznane zakamarki Niemiec, zarówno na dwóch kółkach, jak i w czasie górskiego trekkingu.
Te miejsca lada dzień zakwitną na różowo. Spektakularne wiśnie zobaczysz blisko Polski
Kwitnące wiśnie to niekwestionowany symbol japońskiej wiosny, który co roku przyciąga tysiące turystów spragnionych widoku różowych płatków. Choć tradycja hanami wywodzi się z Azji, podobne spektakle przyrody można dziś podziwiać w sercu Nowego Jorku czy na ulicach europejskich miast.
W tym artykule: Gdzie oglądać kwitnące wiśnie w Japonii? Tak wygląda Central Park wiosną Tam w Europie zobaczysz kwitnące wiśnie Japonia przywodzi na myśl na wiele skojarzeń, ale wiosną są to przede wszystkim kwitnące wiśnie. Różowawe kwiaty symbolizują efemeryczną naturę życia i piękno nowych początków. Każdej wiosny, poza pandemiczną przerwą, do Japonii przylatują tysiące turystów aby na własne oczy zobaczyć ten wyjątkowy spektakl w przyrodzie. W parkach, świątyniach i sanktuariach robi się wtedy tłoczno. Gdzie oglądać kwitnące wiśnie w Japonii? Sezon kwitnienia wiśni w Japonii zwykle rozpoczyna się na południu, a następnie przesuwa się na północ. Zaczyna się na przełomie marca i kwietnia i zazwyczaj trwa około pięciu tygodniu. Szczyt kwitnienia przypada w różnym czasie w zależności od regionu i pogody. Najpopularniejszym miejscem do oglądania kwitnących wiśni w Japonii jest park Ueno w Tokio. Inne sprawdzone miejscówki to: Ścieżka Filozofów w Kioto, park Nakanoshima w Osace, ogród Shukkeien w Hiroszimie. Oglądanie kwitnących wiśni to nie tylko atrakcja turystyczna. To wiekowa tradycja, nazywana przez Japończyków hanami. Pod koniec marca i na początku kwietnia ludzie zbierają się w parkach, aby śpiewać, pić sake, a nawet pisać wiersze. Wszystko ku chwale otaczającego piękna. Współcześnie zakochani i całe rodziny wykorzystują ten czas na sesje fotograficzne w plenerze. Kwiat wiśni jest integralną częścią kultury japońskiej. Motyw ten pojawia się w dziełach sztuki, literaturze, a nawet na monetach jenów. Przypomina o kruchości życia i docenianiu każdej chwili. Tak wygląda Central Park wiosną Nie tylko w Japonii wiosna patrzy przez różowe okulary. Kwitnące wiśnie są również symbolem nowojorskiego Central Parku. Jedna z odmian (Okame) rosnących wzdłuż zachodniej strony zbiornika wodnego zdążyła już zakwitnąć. Kolejne dopiero czekają na swój szczyt. Nowojorczycy i turyści mogą śledzić, gdzie w Central Parku jest już różowo za pomocą aplikacji przygotowanej przez Central Park Conservancy. David Bayne, kierownik ds. zarządzania krajobrazem wytłumaczył w komunikacie prasowym, że łagodne przejście z zimowej aury na wiosenno-letnią sprzyja wczesnemu kwitnięciu wiśni. Nagłe upały mogłyby zaburzyć rytm przyrody. Łącznie w Central Parku na ponad 340 hektarach rosną cztery rodzaje wiśni: Kwanzan (znany z ciemnoróżowego odcienia), Higan (białe i różowe kwiaty), Yoshino (białe kwiaty), Okame (różowe kwiaty). Tam w Europie zobaczysz kwitnące wiśnie Pola Marsowe w Paryżu Trudno o bardziej malownicze miejsce na piknik niż Pola Marsowe w Paryżu. Szczególnie wiosną robi się tam jeszcze bardziej fotogenicznie. To zasługa kwitnących wiśni. Co prawda nie ma ich tam tak wiele jak w Central Parku, ale to nie szkodzi. Okolica, w tym wieża Eiffla, dopełnia wrażenia estetyczne. Bonn w Niemczech Mniej oczywistym wyborem jest Bonn położone w zachodnich Niemczech. W kwietniu turystyka sprowadza się tam do dwóch ulic: Heerstrasse i Breite Straße. Rosnące wzdłuż nich wiśnie zostały przywiezione z Japonii po zjednoczeniu Niemiec. Heerstrasse jest nazywana przez mieszkańców „Aleją Kwitnącej Wiśni” i nie ma co się dziwić. Wiosną wygląda jak różowy tunel. Taka sceneria przyciąga fotografów z całego kraju i zagranicy. Kersenbloesempark w Amstelveen/Amsterdamie Znanym i sprawdzony miejscem jest również Kersenbloesempark położony niedaleko lotniska Amsterdam Schiphol. Podarowane miastu przez Japanese Women’s Club w 2000 roku prawdziwe japońskie drzewa sakura tworzą jeden z najlepszych ogrodów kwitnących wiśni w Europie. Każde drzewo ma nawet swoją własną nazwę – są to imiona kobiet w języku japońskim lub holenderskim. Nasz ekspert Mateusz Łysiak Dziennikarz zakręcony na punkcie podróżowania. Pierwsze kroki w mediach stawiał w redakcjach internetowej i papierowej magazynu „Podróże”. Redagował i wydawał m.in. w gazeta.pl i dziendobrytvn.pl. O odległych miejscach (czasem i tych bliższych) lubi pisać nie tylko w kontekście turystycznym, ale też przyrodniczym i społecznym. Marzy o tym, żeby zobaczyć zorzę polarną oraz Machu Picchu. Co poza szlakiem? Kuchnia włoska, reportaże i pływanie.
Wiosna leci do Polski na skrzydłach ptaków. Żurawie już na Polesiu, a bocian Krutek miał ciężką podróż
Poleski Park Narodowy, Mazurski Park Krajobrazowy i Grupa EkoLogiczna donoszą o ptasich zwiastunach nadchodzącej wiosny. Pierwsze obserwacje dotyczą żurawi i bocianów. Klangor żurawi słychać już w wielu miejscach kraju.
„Jedna jaskółka wiosny nie czyni” – mówi polskie przysłowie. Wiosna to na terenie Polski czas wielkich powrotów ptaków z zimowisk w cieplejszych regionach świata, m.in. na południu Europy, Bliskim Wschodzie, północy i centrum Afryki. Bociany i żurawie to tylko niektóre z gatunków, które wracają do Polski po zimowej nieobecności. I pierwsze z nich już się pojawiły. Żurawie w Poleskim Parku Narodowym Poleski Park Narodowy doniósł o pojawieniu się żurawi 20 lutego. Były słyszane i widziane nad Bagnem Bubnów. Ptaki zaobserwował i sfotografował Sławomir Wróbel, podleśniczy w Poleskim Parku Narodowym. Stado około 30 osobników pojawiło się 20 lutego, kiedy panował jeszcze siarczysty mróz – aż -19 st. Celsjusza. Żurawie potrafią przeżyć w takich temperaturach – niektóre z nich spędzają w Polsce całą zimę, tym bardziej że statystycznie nasze zimy są coraz cieplejsze, choć obecna się z tego trendu wyłamuje. Bociany: wybierają się, już lecą, a może już są? Stowarzyszenie Grupa EkoLogiczna obserwuje ruchy bocianów za pomocą nadajników GPS. Według najnowszych informacji dwa osobniki – Drugi i Zbysia – intensywnie przemieszczają się nad terenem Afryki. Choć nie oznacza to jeszcze, że lecą prosto do Polski, taki wzrost aktywności to zwiastun nadchodzącej migracji. Według informacji z 22 lutego 2026, Zbysia „zimowała w Czadzie. Na początku roku przemieściła się do Sudanu. Pierwszego lutego wleciała do Etiopii. Aż do przedwczoraj siedziała w tym samym miejscu. Od trzech dni, leci dość wyrównanym rytmem, w kierunku północnym. W ciągu ostatnich kilku dni pokonała około 450 km. Bocian Drugi, według informacji z 19 lutego, „leci intensywnie w kierunku Europy (...). Od wczoraj rana do dziś, do 14.52 Drugi pokonał 270 km. Tempo przemieszczania się jest dość szybkie i dowodzi, że ptak znajduje się w silnej grupie migrującej w kierunku Europy”. Trudna podróż bociana Krutka Z kolei Mazurski Park Krajobrazowy systematycznie donosił o migracji bociana Krutka. Pierwsze odczyty dotarły już na początku stycznia. Krutek przebywał wtedy na Półwyspie Synaj, niedaleko Szarm el-Szejk. Następnie przeleciał nad Izraelem, Jordanią, Libanem i Syrią i Turcją. Pokonał Cieśninę Bosfor, przeleciał nad Rumunią i Ukrainą i w niedzielę, 22 lutego, przekroczył granice Polski. 23 lutego dotarł do Krutyni, czyli do domu. Długa podróż i chłody dały mu się jednak we znaki. „Bocian został znaleziony przy jednej z dróg w miejscowości Jedwabno (pow. szczycieński) przez Beatę Kołakowską i Sebastiana Młynarczyka. Dzięki ich szybkiej reakcji ptak został zabezpieczony do czasu przyjazdu Straży Parku. Aktualnie Krutek przebywa pod obserwacją w Ośrodku Okresowej Rehabilitacji Bocianów w Krutyni, gdzie nabiera sił. Jeśli wszystko będzie dobrze – już za kilka dni wróci na swoje gniazdo! Trzymamy kciuki za szybki powrót do pełni sił!” – pisze Mazurski Park Krajobrazowy. „Choć w 2025 roku pojawił się pierwszego dnia wiosny (21 marca), to przez kilka lat z rzędu wracał do swojego gniazda już pod koniec lutego – czym wzbudzał sensację” – pisze Park w mediach społecznościowych. Tym razem znów dotarł do domu wyjątkowo wcześnie, choć z przygodami. Źródła: Poleski Park Narodowy, Grupa EkoLogiczna, Mazurski Park Krajobrazowy Nasza autorka Magdalena Rudzka Redaktorka i wydawczyni National-Geographic.pl. Wcześniej związana m.in. z National Geographic Traveler i magazynem pokładowym PLL LOT Kaleidoscope. Z wykształcenia humanistka (MISH i SNS PAN), ale to przyroda stanowi jej największą pasję. Szczególnie bliskie są jej ekosystemy słodkowodne, a prawdziwym „konikiem” są ryby. W National-Geographic.pl pisze o swoich przyrodniczych pasjach, nauce i medycynie. Prywatnie ceni sobie podróże po nieoczywistych kierunkach, ze szczególnym sentymentem do Europy Środkowej i Wschodniej.
Jak bardzo wprzód możemy prognozować pogodę i kiedy wreszcie będzie wiosna? IMGW wyjaśnia, od kiedy zaczynają się spekulacje
Czy długoterminowe prognozy pogody działają? A może da się przewidywać pogodę tylko na kilka dni wprzód? Meteorolodzy i synoptycy wykorzystują skomplikowane modele matematyczne, żeby nam żyło się łatwiej. Ich praca wymaga ogromnej wiedzy, ale co jest w niej najtrudniejsze?
Denerwujesz się, bo jeszcze dwa miesiące temu sprawdzałeś pogodę na swój wyjazd nad jezioro i miało być słonecznie, a po przyjeździe okazuje się, że pada rzęsisty deszcz? Agnieszka Prasek, synoptyczka i rzeczniczka IMGW-PIB tłumaczy, jak realnie można prognozować pogodę i na ile to działa. Jak powstają prognozy pogody? Podstawą wszystkich prognoz jest tzw. modelowanie numeryczne. Oznacza to, że komputery przeliczają setki tysięcy równań opisujących ruch atmosferyczny i wymianę energii na podstawie dostarczanych danych meteorologicznych: obrazów satelitarnych, radarowych oraz obserwacji naziemnych i balonowych. Na ich podstawie tworzone są bardzo szczegółowe mapy. – Dane wejściowe prognoz modeli numerycznych zaburzane są także niewielkimi błędami: wszystko po to, by uzyskać szereg możliwych scenariuszy. Wyniki poddawane są następnie analizie statystycznej w celu określenia prawdopodobieństwa występowania określonych zjawisk – tłumaczy rzecznika IMGW. Uzyskiwane w procesie modelowania dane są następnie analizowane przez synoptyków. Ci, na podstawie swojej wiedzy, umiejętności i doświadczenia przygotowują oficjalne prognozy pogody. Najbardziej wiarygodne są prognozy krótkoterminowe Prognozy krótkoterminowe obejmują zazwyczaj okres do 72 godzin. To je użytkownicy sprawdzają najczęściej. Wykorzystujemy je do codziennego planowania strojów, weekendowych wycieczek czy imprez plenerowych. Na szczęście skuteczność takich prognoz sięga nawet 90–95%. – Modele globalne numerycznej prognozy pogody cechują się wysoką sprawdzalnością w horyzoncie czasowym 5–7 dni, co pozwala określić ogólną sytuację synoptyczną oraz w miarę wiarygodny przebieg zjawisk atmosferycznych. Bardziej szczegółowe prognozy modeli mezoskalowych są wykonywane na ogół w horyzoncie czasowym do 3 dób – mówi Agnieszka Prasek. Te ostatnie charakteryzują się gęstą siatką obliczeniową o rozdzielczości nawet setek metrów. To pozwala odwzorować procesy zachodzące w mniejszej skali, np. konwekcję i przez to opracować prognozę dla konkretnych miast czy obszarów. Gdzie szukać prognoz pogody? W Polsce to Instytut Meteorologii i Gospodarki Wodnej publikuje tego rodzaju prognozy i warto mieć je „na oku”. Są one aktualizowane nawet kilka razy na dobę, reagując na dynamiczne zmiany pogody. Instytut współpracuje ze Światową Organizacją Meteorologiczną i innymi agendami ONZ. Czy można przewidzieć pogodę na miesiąc wprzód? Prognozy długoterminowe Prognozy długoterminowe (od 8 dni do kilku miesięcy) opierają się głównie na analizie trendów klimatycznych. Są one przydatne do oceny czy miesiąc będzie cieplejszy lub chłodniejszy od średniej lub czy suma opadów przekroczy normę. Jednak ze względu na chaotyczny charakter atmosfery oraz wrażliwość modeli na początkowe warunki, dokładność prognoz długoterminowych jest niska. Według synoptyków IMGW-PIB można traktować je bardziej jako prognozy trendów, a nie szczegółowe rozpiski pogody na poszczególne dni. Co jest najtrudniejsze w prognozowaniu pogody i czemu te czasem się mylą? – Najtrudniejsze jest prognozowanie zjawisk zachodzących w stosunkowo małej skali – wyjaśnia rzeczniczka IMGW. – Jest to trudność charakteryzująca zarówno prognozowanie krótkoterminowe, jak i długoterminowe. Niestabilność numeryczna algorytmów, które rozwiązują równania różniczkowe, wynikająca z niekorzystnych uwarunkowań wykorzystywanych schematów różnicowych oraz nawet niewielkie błędy pomiarowe stanowią główne przyczyny ograniczonej sprawdzalności prognoz. Na powyższe czynniki nakłada się ponadto parametryzacja procesów mikrofizycznych – z racji ograniczonej rozdzielczości modeli niektóre procesy reprezentowane są w uproszczony sposób. To także bezpośrednio wpływa na błędy, bo pogoda to bardzo skomplikowane i delikatne zagadnienie. Kiedy będzie wiosna? W Polsce początek kalendarzowej wiosny przypada na 21 marca. Nie trzeba o to pytać synoptyków – to oficjalny początek nowej pory roku w naszym klimacie i nie zależy on od faktycznych zmian w pogodzie. Faktyczny przełom, który zakończy okres kożuchów, czapek i szalików, jest trudny do przewidzenia. Im dłuższy horyzont czasowy, tym więcej wariantów pogodowych jest możliwych. Tak jak wspomina Agnieszka Prasek, prognozy długoterminowe mają charakter jedynie orientacyjny. Chociaż nie wiemy dokładnie, kiedy zrobi się ciepło, to mamy pewne pocieszenie – przeżyliśmy już okres 10 tygodni największej „ciemnicy”, a dni nieubłaganie robią się dłuższe i dłuższe. Najmniej Słońca w roku doświadczamy bowiem pomiędzy 16.11 a 25.01. Idzie ku dobremu, a wiosna, jak co roku, nadejdzie. Bądźmy dobrej myśli. Źródła: IMGW, National Geographic Polska Nasz autor Jonasz Przybył Redaktor i dziennikarz związany wcześniej m.in. z przyrodniczą gałęzią Wydawnictwa Naukowego PWN, autor wielu tekstów publicystycznych i specjalistycznych. W National Geographic skupia się głównie na tematach dotyczących środowiska naturalnego, historycznych i kulturowych. Prywatnie muzyk: gra na perkusji i na handpanie. Interesuje go historia średniowiecza oraz socjologia, szczególnie zagadnienia dotyczące funkcjonowania społeczeństw i wyzwań, jakie stawia przed nimi XXI wiek.
Songkran to jedno z najważniejszych świąt w Tajlandii. Woda leje się wówczas strumieniami
Songkran jest jednym z najważniejszych świąt w buddyjskim kalendarzu. Wraz z nadejściem trzynastego dnia kwietnia, zapełniają się ulice w tajlandzkich miastach, miasteczkach i wioskach, a wielka fiesta trwa przynajmniej przez trzy dni. Przynajmniej, bo coraz częściej odchodzi się od tradycyjnego formatu tego wydarzenia. Co symbolizuje Songkran? Na to i inne pytania odpowiadamy poniżej.
Spis treści: Nowy Rok po tajlandzku Gdzie najlepiej obchodzić Songkran? Festiwal Songkran ma też ciemną stronę Na pierwszy rzut oka, Songkran może wydawać się hucznym ulicznym festiwalem, niewiele różniącym się od tych, które z różnych okazji są organizowane na całym świecie. Nic bardziej mylnego. To, co dla nas wygląda na dobrą zabawę, dla Tajlandczyków jest wielkim świętem. A że obchodzą je nie w podniosłej, a w wesołej atmosferze? Radość towarzysząca wychodzącym na ulice tłumom jest bezpośrednio związana z symboliką Songkranu. Nowy Rok po tajlandzku Słowo „songkran” pochodzi od sanskryckiego „sankrānti”, oznaczającego „przejście” lub „zmianę”. W Tajlandii nazwa ta dotyczy tradycyjnego Nowego Roku. Tradycyjnego, czyli obchodzonego zgodnie z kalendarzem buddyjskim. Zresztą nie tylko tam, bo obchody Songkranu praktykowane są również w Mjanmie, Kambodży, południowych Chinach, Malezji, Laosie i na Sri Lance. W 1940 roku władze Syjamu ustaliły dzień oficjalnych obchodów nadejścia nowego roku na 1 stycznia. Tradycja Songkranu jednak wciąż jest żywa. Święto rozpoczyna się 13 kwietnia, czyli w dniu, w którym Słońce przechodzi ze znaku Ryb do Barana. Jak w Tajlandii świętuje się Nowy Rok? Co kraj to obyczaj i w wielu zakątkach świata Nowy Rok świętuje się inaczej niż u nas. Przykładem niech będzie irańskie święto Nowruz, rozpoczynające się w dniu równonocy wiosennej i obchodzone przy tradycyjnie zastawionym stole. Także obchody Songkranu wyglądają zupełnie inaczej niż świętowanie Nowego Roku w krajach świata zachodniego. Tradycje i obyczaje Na temat tradycji towarzyszących temu świętu dużo mówi jego chińska nazwa, która dosłownie oznacza „Święto Lania Wody”. Wraz z nastaniem buddyjskiego nowego roku, woda na ulicach Tajlandii leje się strumieniami. Rytuał ten symbolizuje oczyszczenie. Pod tym względem Songkran przypomina nieco rzymskie Luperkalia, z tą różnicą, że w tym przypadku nie ma mowy o smaganiu przechodniów rzemieniami. Istotną rolę odgrywają także kolorowe proszki, którymi posypują się uczestnicy obchodów. Ta tradycja służy z kolei wygnaniu złej energii. Podczas trwania Songkranu w wielu miastach i wioskach organizowane są parady. Uczestnicy przywdziewają kolorowe stroje, przy czym warto podkreślić, że kolor wiodący zawsze zależy od dnia tygodnia, w którym odbywa się pochód. Songkran jest świętem rodzinnym. Tajlandczycy udają się wówczas do swoich rodzinnych domów, by spędzić ten czas z najbliższymi. Tradycją są wówczas wspólne modlitwy, a młodsi obmywają ręce starszym, co jest wyrazem szacunku. Z kolei starsi udzielają młodszym błogosławieństw i wręczają im symboliczne podarunki. Pierwszy dzień W buddyjskiej tradycji, 13 kwietnia nosi nazwę Wan Songkhan Lohng. Pierwszego dnia ludzie udają się do świątyń, gdzie składają ofiarę i oddają się modlitwie. To także odpowiedni czas na medytację. Drugi dzień 14 kwietnia, nazywany Wan Nao, to dzień oczyszczenia. Tradycja nakazuje wówczas posprzątać domostwo i pozbyć się niepotrzebnych starych rzeczy. Drugiego dnia wielu Tajlandczyków polewa swoje domy wodą, żeby wejść w nowy rok w całkowitej czystości. Trzeci dzień 15 kwietnia, czyli Wan Payawan, to oficjalnie ostatni dzień święta. Uczestnicy obchodów oddają się wówczas zabawie. Najpierw spotykają się w rodzinnym gronie, by zjeść razem posiłek w radosnej atmosferze. Następnie wychodzą na ulice, by polewać się wodą. Tradycja powoli traci na znaczeniu Warto wspomnieć, że w Tajlandii coraz częściej odchodzi się od trzydniowych obchodów Songkranu, co teoretycznie ma mieć wymiar praktyczny. W 2018 roku festiwal w całym kraju trwał przez tydzień, by każdy Tajlandczyk mógł bez przeszkód dotrzeć do domu. Rok później święto obchodzono od 9 do 16 kwietnia, ponieważ 13. dzień miesiąca przypadał na sobotę. W 2024 roku Songkran trwał niemal przez cały kwiecień. Czy zmiany tradycyjnym formacie święta są podyktowane wyłącznie względami praktycznymi? Trudno w to uwierzyć, tym bardziej, że w tym czasie Tajlandia notuje rekordowe zyski z turystyki. Tylko dla miejscowych? Trzeba bowiem wiedzieć, że do udziału w obchodach zapraszani są nie tylko wyznawcy buddyzmu. Nikt nie jest dyskryminowany i w zabawie może wziąć udział każdy, bez względu na narodowość czy wyznanie. Gdzie najlepiej obchodzić Songkran? Songkran to święto państwowe i jako takie jest obchodzone w całej Tajlandii. Wypada jednak wspomnieć, że w niektórych miejscach obchody mają szczególnie intensywny charakter. Najciekawsze propozycje to: Bangkok – w stolicy organizowane są największe bitwy na wodę. Zabawie towarzyszy głośna muzyka puszczana przez DJ-ów. Najwięcej turystów gromadzi się na Silom Road i Khaosan Road. Miejscowi chętniej wybierają Banglamph, gdzie obchody mają bardziej tradycyjny chjarakter; Chaing Mai – starożytne miasto w północnej części kraju daje możliwość wejścia w nowy rok w wyjątkowej scenerii. Obchody święta rokrocznie przeciągają się tam do 7 dni; Phuket – górzysta, zalesiona wyspa daje możliwość świętowania przez całą dobę. Festiwal nie kończy się tam wraz z nastaniem nocy. Zabawa przenosi się wówczas na tamtejsze plaże, gdzie odbywają się huczne imprezy. Festiwal Songkran ma też ciemną stronę Dla turystów Songran najczęściej jest okazją do wyśmienitej zabawy. Trudno się temu dziwić. Na ulicach Tajlandii panuje wówczas niesamowita atmosfera, więc nie jest specjalnie zaskakujące, że wiele osób planuje urlop właśnie pod kątem tego wydarzenia. Warto jednak pamiętać, że Songkran nie powinien być tylko czasem dobrej zabawy, ale także wzmożonej uwagi. Wypadki drogowe Okres obchodów buddyjskiego nowego roku jest czasem, w którym liczba wypadków drogowych osiąga apogeum. Osoby uczestniczące w obchodach nie oszczędzają nikogo. Wlewają wodę przez otwarte okna jadących samochodów i wylewają ją na motocyklistów. Nie brakuje też wtedy „śmiałków”, którzy prowadzą „na podwójnym gazie”. Przestępstwa dokonywane na turystach To jeszcze nie wszystko. Jako że od 13 do 15 kwietnia Tajlandia przeżywa istny najazd turystów, wzrasta aktywność przestępców. Władze robią, co mogą, by zapewnić bezpieczeństwo. Praktykowane są nawet aresztowania prewencyjne, ale nie da się zapobiec wszystkim kradzieżom czy przestępstwom z użyciem przemocy. Nasz autor Artur Białek Dziennikarz i redaktor. Wcześniej związany z redakcjami regionalnymi, technologicznymi i motoryzacyjnymi. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o historii, kosmosie i przyrodzie, ale nie boi się żadnego tematu. Uwielbia podróżować, zwłaszcza rowerem na dystansach ultra. Zamiast wygodnego łóżka w hotelu, wybiera tarp i hamak. Prywatnie miłośnik literatury.
Nowruz to starożytne święto wiosny. 300 mln ludzi będzie celebrować nadejście nowego roku
Święto Nowruz, znane również jako perski Nowy Rok, jest obchodzone od ponad 3000 lat. Symbolizuje zwycięstwo wiosny nad mrokiem.
W tym artykule: Jak świętuje się Nowruz? Kto świętuje Nowruz? Na półkuli północnej 20 marca jest pierwszym dniem wiosny. Ale dla 300 milionów ludzi na całym świecie ten dzień to także początek nowego roku. Nowruz – co oznacza „nowy dzień” – to święto upamiętniające nadejście wiosny i pierwszy dzień roku w Iranie. Stosowany w tym państwie kalendarz słoneczny rozpoczyna się w momencie równonocy wiosennej. Nowruz obchodzone jest w Iranie i diasporze perskiej od ponad 3000 lat. Jego korzenie sięgają zaratusztrianizmu – religii praktykowanej w starożytnej Persji. W jej ujęciu nadejście wiosny to zwycięstwo światła nad ciemnością. Święto przetrwało islamski podbój Persji w VII wieku i upadek popularności zaratusztrianizmu. Rozprzestrzeniło się po całym świecie wskutek migracji ludności pochodzenia perskiego. Jak świętuje się Nowruz? Wiele osób rozpoczyna przygotowania do Nowruz z tygodniowym wyprzedzeniem. W okresie poprzedzającym święto ludzie wykonują rytualne tańce. Napełniają też w swoich domach naczynia wodą, która kojarzy się ze zdrowiem, próbując w ten sposób odpędzić zły los. W ostatnią środę przed Nowruz wielu świętuje Charshanbe Suri. To noc, podczas której przeskakuje się nad ogniskami. Inny obyczaj to walenie łyżkami w drzwi, co ma zapewniać pomyślność. Ludzie odwiedzają także cmentarze i składają ofiary dla zmarłych. Podobno ich duchy nawiedzają nasz świat przed Nowruz. Wiosenne święto koncentruje się na płodności i nowym życiu. Dlatego na wielu stołach pojawiają się nasiona i jajka (podobnie jak podczas Wielkanocy). Gospodarstwa domowe ozdabiają stoły siedmioma symbolicznymi przedmiotami, które nazywają haft-sin. Haft oznacza „siedem”, a „sin” to „s” w języku perskim. Wszystkie przedmioty zaczynają się na tę literę. Należą do nich: kiełki (zwykle pszenicy, owsa i innych roślin, które symbolizują odrodzenie), senjed (suszone owoce oliwnika wąskolistnego, podobno sprzyjają miłości), czosnek (ochrona), jabłko (płodność), przyprawa sumak (miłość), ocet (cierpliwość), samanu, budyń z kiełków pszenicy (dobrobyt). Na stole może znajdować się również Koran, jajka, lustra i tomiki poezji. Chociaż tradycja Nowruz liczy sobie tysiące lat, aspekt kulinarny jest znacznie młodszy. Jak zauważa A. Shapur Shahbazi w „Encyclopedia Iranica”, pojawił się on dopiero w ubiegłym stuleciu. Kto świętuje Nowruz? Nowruz ma się dobrze także dziś. Po rewolucji islamskiej w Iranie w 1979 r. nowy rząd podjął próbę likwidacji święta w obawie, że może to zaszkodzić religii państwowej. Nie udało się jednak. Nowruz jest obecnie obchodzone w Iranie jako oficjalne święto państwowe. <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/300-mln-ludzi-bedzie-dzis-celebrowac-nadejscie-nowego-roku-nowruz-to-starozytne-swieto-wiosny-fot-celal-gunes-anadolu-agency-via-getty-images-ee9bfb5.jpg" width="1024" height="683" alt="300 mln ludzi będzie dziś celebrować nadejście nowego roku. Nowruz to starożytne święto wiosny (fot. Celal Gunes/Anadolu Agency via Getty Images)" title="300 mln ludzi będzie dziś celebrować nadejście nowego roku. Nowruz to starożytne święto wiosny (fot. Celal Gunes/Anadolu Agency via Getty Images)" /> Jest to także oficjalne święto w Afganistanie, Albanii, Azerbejdżanie, Gruzji, irackim Kurdystanie, Kazachstanie, Kosowie, Kirgistanie, mongolskiej prowincji Bayan-Ölgii, Tadżykistanie, Turkmenistanie i Uzbekistanie. Powszechnie obchodzi się Nowruz także w Turcji, Indiach i innych krajach zamieszkiwanych przez perską diasporę. W 2009 roku UNESCO umieściło to święto na swojej liście niematerialnego dziedzictwa kulturowego ludzkości. W uzasadnieniu napisano, że Nowruz „promuje takie wartości, jak pokój i solidarność między pokoleniami i w rodzinach, a także pojednanie i dobrosąsiedztwo”. 21 marca oficjalnie uznawany jest za Międzynarodowy Dzień Nowruz, chociaż samo święto obchodzone jest między 19 a 22 marca, w zależności od tego, kiedy wypada równonoc wiosenna. Źródło: National Geographic.
Nie tylko bociany i żurawie. Ptaki przylatujące na wiosnę to cała gama gatunków, a ich migracja trwa w sumie kilka miesięcy
Rozpoczął się coroczny spektakl natury: wiosenna migracja ptaków. Niektóre ptaki przylatujące na wiosnę już się w Polsce pojawiły. Przed nami kilka tygodni ptasich powrotów, kiedy to powitamy kolejno kilkadziesiąt gatunków ptaków.
Spis treści Najpopularniejsze ptaki przylatujące na wiosnę Kiedy przylatują ptaki? Zjawisko migracji ptaków „Jedna jaskółka wiosny nie czyni” – mówi polskie przysłowie. Wiosna to na terenie Polski czas wielkich powrotów ptaków z zimowisk w cieplejszych regionach świata, m.in. na południu Europy, Bliskim Wschodzie, północy i centrum Afryki. Bociany, skowronki, jerzyki, jaskółki i żurawie to tylko niektóre z gatunków, które wracają do Polski po zimowej nieobecności. Ich pojawienie się to nie tylko oznaka zmieniających się pór roku, ale także niezwykle istotny element ekosystemu. Migracje ptaków zależą od pogody, ale ogromny wpływ na ich terminy mają także zmiany klimatu. A Polska jest dla ptasich migracji niezwykle ważnym obszarem, skrzyżowaniem szlaków łączących Europę, Afrykę i Azję. Najpopularniejsze ptaki przylatujące na wiosnę Niektóre najbardziej charakterystyczne gatunki ptaków przylatujących na wiosnę co roku wywołują sensację. Są zauważane niemal przez wszystkich i traktowane jako długo wyczekiwani goście oraz dowody na to, że wiosna zadomowiła się na dobre. Są to między innymi: żuraw zwyczajny, bocian biały, szpak, kilka gatunków jaskółek, skowronek zwyczajny, jerzyk, słowik szary, kukułka, pliszka siwa, gęś gęgawa. Nieco mniej rozpoznawalne i liczne ptaki przylatujące na wiosnę to także pleszka, perkoz dwuczuby, derkacz, słonka, trzmielojad, krogulec, błotniak stawowy, rybitwa rzeczna, czajka. Najbardziej znanym i symbolicznym w Polsce gatunkiem jest bocian biały. Jego migracja jest uważnie śledzona i badana przez ornitologów, a dzięki nadajnikom GPS znamy zwyczaje i drogę przelotu wielu osobników. Organizacja przyrodnicza Grupa EkoLogiczna śledzi w tym roku migrację trzech bocianów białych: Zbysi, Szybkiego i Vito. Ptaki już lecą na północ, jako część głównej fali migracji. <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/10/shutterstock2464891023-257f62e.jpg" width="1000" height="666" alt="Bociany są w Polsce od zawsze? Naukowcy już wiedzą, kiedy pojawiły się u nas po raz pierwszy/Fot. Piotr Poznan via Shutterstock" title="Bociany są w Polsce od zawsze? Naukowcy już wiedzą, kiedy pojawiły się u nas po raz pierwszy/Fot. Piotr Poznan via Shutterstock" /> Ptaki przylatujące na wiosnę to ogromna grupa spośród 477 występujących w Polsce gatunków. Zdecydowanie łatwiej wyliczyć te, które zostają u nas na zimę (np. sikory, sójka, dzwoniec, wróbel, gawron, sroka, kos). Dla niektórych ptaków to właśnie Polska jest ciepłym krajem, do którego przylatują by przezimować, migrując jesienią w odwrotnym kierunku niż większość, czyli z północy na południe. Są to m.in. jemiołuszka, łabędź krzykliwy czy – niezwykle rzadkie i zagrożone wyginięciem – edredon zwyczajny i nur czarnoszyi. Kiedy przylatują ptaki? Na to pytanie nigdy nie ma jednoznacznej odpowiedzi. Pogoda, klimat, chwilowe warunki atmosferyczne (np. kierunek i siła wiatru czy prądy konwekcyjne, z których korzystają ptaki) co roku się różnią. W różnych regionach Polski ptaki pojawiają się w różnych terminach. Dlatego np. pierwsze bociany są zawsze sensacją, a potem wypatrujemy kolejnych, coraz później przylatujących gatunków. W tym roku bociany białe pojawiły się mniej więcej dwa tygodnie przed zwyczajowym uśrednionym terminem ich migracji, który przypada na połowę marca. Pierwszego bociana białego zaobserwowano na Podkarpaciu już 1 marca. Przeważnie najwcześniej w Polsce pojawiają się żurawie – zwykle na przełomie lutego i marca. Ten rok jest jednak wyjątkowy także i pod tym względem, bo żurawie zaobserwowano na południu Polski już w pierwszej połowie lutego, w Bieszczadach. Luty to także miesiąc, kiedy przylatują do Polski kolejne z pierwszych zwiastunów wiosny – skowronki zwyczajne. Należy jednak zaznaczyć, że przysłowie „jedna jaskółka wiosny nie czyni” jest wyjątkowo trafne. Pierwsze stwierdzone bociany czy żurawie to jeszcze nie jest główna fala migracji tych gatunków. Pojedyncze osobniki mogły bowiem zimować bliżej niż większość populacji, a w wyjątkowych przypadkach nawet wcale nie odlecieć. Marzec to powitanie m.in. szpaków, czapli, gęsi gęgawy, pliszki siwej i zięby. W kolejnych tygodniach, aż do maja, przylatuje do nas jeszcze kilkadziesiąt gatunków ptaków, np. dudek, kukułka, rybitwy, gołąb grzywacz, jaskółki, jerzyk, lelek i wilga. Migracje ptaków to zjawisko, które trwa w Polsce niemal przez cały rok, bo już w lipcu zaczynają się pierwsze ptasie odloty. Latem opuszczają Polskę np. czajki, sieweczki i bojowniki bataliony. Wiosna to też czas, kiedy część zimnolubnych ptaków odlatuje z terytorium Polski, szukając chłodnych rejonów na dalekiej Północy. Są to np. łabędzie krzykliwe, gile i jemiołuszki. Jak widać niebo nad Polską to arena niemal nieustannych ptasich podróży. Zjawisko wędrówek ptaków A dlaczego właściwie ptaki migrują, pokonując często tysiące kilometrów i narażając się na ogromny wysiłek? Odpowiedzią jest przede wszystkim dostępność pokarmu. Tam, gdzie jest cieplej i trwa roślinna wegetacja oraz występuje obfitość owadów, bezkręgowców i innych drobnych zwierząt, zarówno ptaki roślinożerne, jak i drapieżne znajdują pokarm. A to z kolei ma związek z możliwością wykarmienia piskląt – większość migracji to podróże między zimowiskami a terenami lęgowymi. Sygnałem do migracji jest dla ptaków przede wszystkim zmieniająca się długość dnia. Nawigują obserwując pozycje Słońca i gwiazd, wyczuwając pole magnetyczne Ziemi oraz kierując się po prostu pamięcią. Przed wędrówką w ciałach ptaków zachodzi sporo zmian, m.in. gromadzą zapasy tłuszczu przed tym wielkim wysiłkiem. Ptaki lecące nocą przestawiają też swój rytm dobowy. Wiele gatunków ptaków migruje, lecąc w szyku. Klucze gęsi czy żurawi i ich głośne nawoływania to stały element każdej polskiej wiosny. W ten sposób ptaki oszczędzają mnóstwo energii, minimalizując opór powietrza niczym kolarze w peletonie. Najwięcej pracy wykonuje ptak prowadzący klucz, dlatego lider często się zmienia. Klucze formują przede wszystkim ptaki duże, równomiernie poruszające skrzydłami. Grupa ptaków synchronizuje ruch skrzydeł, by zaoszczędzić jeszcze więcej energii. Nasza autorka Magdalena Rudzka Dziennikarka „National Geographic Traveler" i „Kaleidoscope". Przez wiele lat również fotoedytorka w agencjach fotograficznych i magazynach. Lubi podróże po nieoczywistych miejscach, mięso i wino.
Zielone drzewa w marcu. Czy wczesna wiosna przesunie sezon na warzywa i owoce?
Wczesne ocieplenie przynosi ze sobą szereg konsekwencji dla środowiska naturalnego, w tym zmiany w okresie wegetacji roślin. Nie powinniśmy się zatem cieszyć z dojrzałych truskawek w maju. Wczesna wiosna może mieć bowiem dalekosiężne skutki dla ekosystemów – alarmują naukowcy z SGGW.
W tym artykule: Jak się zmienia okres wegetacyjny w Polsce? Czy wczesna wiosna ma wpływa na okres wegetacji roślin w Polsce? Co wczesna wiosna oznacza dla drzew? Czy będziemy się cieszyć polskimi truskawkami wcześniej niż zwykle? Nie cieszmy się z krótkiej zimy Luty i marzec były w tym roku rekordowo ciepłe. Padła też najwyższa dla lutego temperatura notowana na ziemiach Polskich. Dotychczasowy rekord dla lutego ustanowiono w 1990 r. w Makowie Podhalańskim i wynosił 21,4°C. 25 lutego tego roku temperatura w tym samym miejscu wyniosła rekordowe 22,1°C. 30 marca padł z kolei rekord maksymalnej temperatury dla marca. W Tarnowie odnotowano 26,4 stopnia Celsjusza, co jest najwyższą wartością odnotowaną w naszym kraju w marcu – informował Instytut Meteorologii i Gospodarki Wodnej. Jak się zmienia okres wegetacyjny w Polsce? Co to jest okres wegetacyjny? Tym terminem określa się tę część roku, kiedy rośliny mają już dostateczną ilość światła, ciepła i wilgoci, by móc się rozwijać. W Polsce okres wegetacji roślin różni się w zależności od regionów i panującego tam klimatu. Najmniej czasu na rozwój mają rośliny na Mazurach, gdzie sprzyjające im warunki panują zaledwie do 180 do 190 dni w roku. Najdłuższy okres wegetacyjny trwa na Dolnym Śląsku, zwanym czasami „polskim biegunem ciepła". Od kilku lat obserwujemy, że długość okresu wegetacyjnego w Polsce się zmienia. Nie tylko wiosna zaczyna się wcześniej. Później robi się zimno. Dotychczas pierwsze przymrozki zazwyczaj pojawiały się już w październiku. W tej dekadzie mroźne noce zaczynają się dopiero w połowie listopada. Również średnie temperatury w najchłodniejszych miesiącach zimowych i podczas wczesnej wiosny rosną z roku na rok. Czy wczesna wiosna ma wpływa na okres wegetacji roślin w Polsce? Aby roślina zakiełkowała, musi wystąpić szereg czynników zewnętrznych. Przede wszystkim nasienie musi mieć dostęp do wody i tlenu oraz musi na nie działać odpowiednia temperatura. Optymalna temperatura kiełkowania nasion większości roślin w Polsce to zakres od 12 do 22°C. Niektóre rośliny, jak choćby jabłonie, są zdolne kiełkować dopiero po długim okresie oddziaływania niskiej temperatury. – Zmiany klimatyczne, charakteryzujące się między innymi wzrostem średnich temperatur, mają bezpośredni wpływ na wydłużenie się okresu wegetacyjnego roślin w Polsce – mówi nam prof. dr hab. Hazem M. Kalaji, fizjolog roślin ze Szkoły Głównej Gospodarstwa Wiejskiego. Dlaczego tak się dzieje? – Wcześniejsze nadejście ciepłych dni stymuluje rośliny do rozpoczęcia procesów życiowych, takich jak kiełkowanie, kwitnienie czy pączkowanie, wcześniej niż to miało miejsce w przeszłości. Jednakże ten wcześniejszy start wegetacji niesie za sobą również ryzyko uszkodzenia roślin przez późne przymrozki, które mogą wystąpić do połowy maja, zagrażając nowym liściom, kwiatom i pędom. Takie zjawisko ma negatywny wpływ na różnorodność biologiczną, z uwagi na brak kwiatów i pożytku dla owadów zapylających. To z kolei wpływa na całe łańcuchy pokarmowe – tłumaczy prof. Kalaji. Długa zima ma więc bezpośredni wpływ na kiełkowanie nasion. Gdyby nasiona kiełkowały w bardzo niskich temperaturach, siewki nie mogłyby w takich warunkach przeżyć. Stąd obawy plantatorów o późne przymrozki, które mogą uszkodzić budzące się do życia rośliny. Czy brud jest dobry dla dzieci? Brak higieny jest korzystny dla ich układu odpornościowego Każde dziecko od czasu do czasu musi się ubrudzić. Eksperci wskazują, że to nic złego. Okazuje się, że odrobina brudu wzmacnia układ odpornościowy najmłodszych. Co wczesna wiosna oznacza dla drzew? W tym roku niektóre drzewa zaczęły się zielenić i wypuszczać liście już na przełomie marca i kwietnia. Taka wcześniejsza wegetacja nie zawsze przynosi drzewom pozytywne skutki. Z roślinami jest bowiem trochę jak z ludźmi. Jeśli nie prześpimy wystarczającej liczby godzin w nocy, nie zdążymy się odpowiednio zregenerować. – Okres wegetacji to czas intensywnego wzrostu rośliny. Po jego zakończeniu rośliny jednoroczne zamierają, zaś rośliny wieloletnie wchodzą w tzw. stan spoczynku. Ocieplenie może powodować to, że okres spoczynku dla roślin będzie niewystarczający. Nie wiadomo, czy okres spoczynku będzie na tyle długi, by te mogły się zregenerować i prawidłowo rozwijać – tłumaczy dr hab. inż. Marzena Sujkowska-Rybkowska z Katedry Botaniki, SGGW. – Ponadto drzewa i inne rośliny mogą doświadczać dodatkowych stresów spowodowanych urbanizacją, takich jak wyspy ciepła, susza czy zanieczyszczenie światłem. To sprawia, że wcześniejsza wiosna jest kolejnym czynnikiem potęgującym trudności adaptacyjne roślin – dodaje prof. Hazem M. Kalaji. Czy będziemy się cieszyć polskimi truskawkami wcześniej niż zwykle? Według badań Kantar dla większości z nas truskawki są najbardziej oczekiwanymi owocami sezonu letniego. Średnio w czerwcu te słodkie owoce zjada aż 85% Polek i Polaków. Kupujemy je wówczas częściej niż choćby pomidory czy maliny. Owocujące jednorazowo odmiany truskawek zazwyczaj dojrzewają w czerwcu i zbieramy je przez około trzy tygodnie. Czy wczesna wiosna sprawi, że będziemy się nimi cieszyć dużo wcześniej? – Wcześniejsze pojawienie się cieplejszych temperatur może faktycznie przyspieszyć dojrzewanie truskawek, co skutkuje możliwością ich zbioru już w maju. Jest to korzystne z perspektywy rynkowej, jednak rośliny te stają się bardziej podatne na ryzyko uszkodzeń spowodowanych przez przymrozki. Ponadto wyższe temperatury mogą zintensyfikować procesy parowania terenu, zwiększając ryzyko suszy, szczególnie po łagodnej zimie z małą ilością opadów śniegu. To może negatywnie wpływać na plonowanie i jakość owoców – wyjaśnia prof. Hazem M. Kalaji. W przypadku uprawy truskawek w szklarniach, istotne jest uwzględnienie ryzyka związanego ze zmianami temperatur. – Należy pamiętać, że optymalna średnia temperatura dla truskawek uprawianych w szklarniach powinna wynosić około 13,5°C (średnia z temperatury dziennej i nocnej), przy czym idealna temperatura nocna to około 8°C, co sprzyja zwiększeniu słodyczy owoców. Natomiast w ciągu dnia optymalne warunki zapewnia temperatura w okolicach 18°C oraz pełne nasłonecznienie. Jakiekolwiek odstępstwa od tych warunków mogą negatywnie wpływać na plon i jakość owoców – dodaje naukowiec z SGGW. Przesunięcie sezonu na warzywa i owoce uzależnione jest od wielu czynników. – Rośliny potrzebują czasu na zaadoptowanie się do nowych warunków. Aby były owoce, potrzebne są też zapylacze, których cykl życiowy również podlega zmianom klimatycznym. Ponadto łagodniejsze zimy sprzyjają przetrwaniu patogenów i szkodników i ich namnażaniu. Wyższe temperatury dodatkowo sprzyjają rozprzestrzenianiu się chwastów i zwiększają ryzyko wystąpienia zjawisk niekorzystnych dla rolnictwa, takich jak: susza, upały, czy gwałtowne burze – mówi dr Marzena Sujkowska-Rybkowska. Nie cieszmy się z krótkiej zimy Jak alarmują naukowcy, wcześniejsza wiosna i związane z nią zmiany klimatyczne mają złożony wpływ na wegetację roślin w Polsce, wymagający od rolników, ogrodników i zarządców lasów stałej adaptacji do nowych warunków. Wymaga to nie tylko dostosowania technik uprawy, ale również rozwoju strategii zarządzania ryzykiem, aby minimalizować potencjalne straty spowodowane zmiennością warunków pogodowych. Ciepła wiosna stwarza też ryzyko dla pszczół. Źródła: naukawpolsce.pl, „Biologia", Solomon, Berg, Martin, Villee, Multico Oficyna Wydawnicza, Warszawa, 1996 Nasz ekspert Łukasz Załuski Redaktor naczelny „National Geographic Polska". Uważny obserwator zmieniającego się świata i nowych trendów w technologiach. Miłośnik tenisa i europejskich stolic.
Ciekawostki o wiośnie. Co warto wiedzieć o tej porze roku?
Ciekawostki o wiośnie – porze roku, w której przyroda budzi się z zimowego snu. Z poniższego artykułu dowiesz się między innymi kiedy tak naprawdę zaczyna się wiosna oraz jakie święta obchodzimy w tym czasie.
W tym artykule: Kiedy wypada pierwszy dzień wiosny? Jakie święta obchodzimy wiosną? Ciekawostki o wiośnie Wiersze o wiośnie Cytaty o wiośnie Ciekawostki o wiośnie, czyli jednej z czterech astronomicznych pór roku, która następuje po zimie i poprzedza lato. Mimo że większości z nas wiosna kojarzy się głównie z budzącą się do życia przyrodą, powrotem bocianów z ciepłych krajów i pierwszymi promykami słońca, skrywa ona znacznie więcej tajemnic. Z dalszej części artykułu dowiesz się: kiedy wypada pierwszy dzień kalendarzowej i astronomicznej wiosny; jakie święta obchodzimy wiosną; poznasz mało znane fakty na temat wiosny, najciekawsze cytaty i wiersze o tej porze roku. Kiedy wypada pierwszy dzień wiosny? Wiosna, jak już zostało wspomniane, następuje po zimie i poprzedza lato. Na półkuli północnej, czyli w Europie, Azji, Ameryce Północnej oraz częściowo w Ameryce Południowej i Afryce, pierwszy dzień kalendarzowej wiosny przypada zawsze 21 marca. Z kolei na półkuli południowej, obejmującej Antarktydę, Australię oraz częściowo Czarny Ląd i Amerykę Łacińską, 23 września. Zupełnie inaczej jest w przypadku pierwszego dnia astronomicznej wiosny, która nie ma stałej daty. W naszej części świata może zaczynać się 20 lub 21 marca (22/23 września na półkuli południowej), a decyduje o tym ruch Słońca. Astronomiczna wiosna rozpoczyna się w dzień przesilenia wiosennego (inaczej równonoc wiosenna), gdy dzień i noc trwają tyle samo. Astronomiczna wiosna kończy się wraz z letnim przesileniem (najdłuższy dzień i najkrótsza noc w roku) – 20 lub 21 czerwca. Ciekawostki o Polsce – odkryj zaskakujące fakty Uważasz, że wiesz wszystko na temat swojej ojczyzny? Teraz masz szansę zweryfikować swoją wiedzę. Poniżej wymieniamy mało znane ciekawostki o Polsce. Jakie święta obchodzimy wiosną? Wiosną powodów do świętowania nie brakuje. Już na 21 marca, pierwszy dzień kalendarzowej wiosny, przypada – popularny szczególnie wśród dzieci – zwyczaj topienia Marzanny, kukły wykonanej ze słomy. W kulturze słowiańskiej Marzanna była boginią zimy i śmierci, a nasi przodkowie niszczyli ją, by w ten osób pożegnać najmniej urodziwą porę roku. Nieco starsi uczniowie celebrują pierwszy dzień wiosny nieco inaczej. 21 marca obchodzą Dzień Wagarowicza – opuszczają lekcje w szkole i spędzają dzień na łonie natury. Warto wspomnieć, że wiele szkół tego dnia organizuje akademie, przedstawienia czy inne wydarzenia zachęcające do aktywności. Najważniejszym świętem w tym okresie jest Wielkanoc, gdy chrześcijanie na całym świecie upamiętniają śmierć i zmartwychwstanie Jezusa Chrystusa. Jest to uroczystość ruchoma, dlatego nie ma stałej daty w kalendarzu. Najwcześniej może być obchodzona 22 marca, najpóźniej – 25 kwietnia. Wypadają one jednak bardzo rzadko. W ramach ciekawostki dodajmy, że Święta Wielkanocne 22 marca będą celebrowane dopiero w 2285 r., a 25 kwietnia nieco wcześniej, bo w 2038 r. Święta na wiosnę: Niedziela Palmowa (w 2023 roku Niedziela Męki Pańskiej obchodzona będzie 2 kwietnia) Święta Wielkanocne (w 2023 roku Wielkanoc wypada 9 kwietnia, a Poniedziałek Wielkanocny – 10 kwietnia) Święto Chrztu Polski (14 kwietnia) Święto Pracy (1 maja) Dzień Flagi Rzeczypospolitej Polskiej Święto (2 maja) Święto Narodowe Trzeciego Maja (3 maja) Narodowy Dzień Zwycięstwa (8 maja) Dzień Mamy (26 maja) Zielone Świątki (Zesłanie Ducha Świętego w 2023 r. wypada 28 maja) Dzień Dziecka (1 czerwca) Boże Ciało (w 2023 roku Uroczystość Najświętszego Ciała i Krwi Chrystusa przypada 8 czerwca) Polacy mają tłusty czwartek, a Brytyjczycy – Pancake Day. Kto może wziąć udział w wyścigu z patelnią? Pancake Day to angielski odpowiednik tłustego czwartku. Zamiast pączków Brytyjczycy pochłaniają jednak naleśniki. <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/polacy-maja-tlusty-czwartek-a-brytyjczycy-pancake-day-kto-moze-wziac-udzial-w-wyscigu-z-patelnia-0e171e8.jpeg" width="938" height="500" alt="Polacy mają tłusty czwartek, a Brytyjczycy Pancake Day. Kto może wziąć udział w wyścigu z patelnią?" title="Polacy mają tłusty czwartek, a Brytyjczycy Pancake Day. Kto może wziąć udział w wyścigu z patelnią?" /> Jak się wita wiosnę na świecie? Poznaj 5 niezwykłych zwyczajów z całego globu >> Ciekawostki o wiośnie Słowo „wiosna” pochodzi od prasłowiańskiego wyrazu „vesna” („ves” oznacza wesoły). Vesna była starosłowiańską boginią, symbolizującą odrodzenie. Wiosna jest symbolem odrodzenia i nowego życia. Wyróżnia się kilka rodzajów wiosny, między innymi wiosnę astronomiczna, kalendarzową, meteorologiczną i termiczną. Rośliny zwiastujące wiosnę to przebiśniegi, krokusy, fiołki, tulipany, narcyzy, żonkile, hiacynty i wierzba. Zmiana czasu na letni odbywa się zawsze w ostatnią niedzielę marca. Najzimniejszy początek wiosny miał miejsce w 1942 roku. Termometry pokazywały wówczas 24 st. C na minusie. Najcieplejszy pierwszy dzień wiosny zanotowano w 1974 r., gdy za oknem było 25 st. C. Węgierscy naukowcy z Uniwersytetu Semmelweisa w Budapeszcie wykazali, że osoby urodzone wiosną to życiowi optymiści i ludzie sukcesu, a na dodatek wykazują się niezwykłą kreatywnością. Okres wiosenny jest szczególnie trudny dla alergików. W tym okresie zwiększa się stężenie pyłków roślin. Wiersze o wiośnie Wiosna od wieków inspirowała największych polskich artystów. Pięknem budzącej się z zimowego snu przyrody w swoich dziełach zachwycali się zarówno malarze, kompozytorzy, jak i poeci. Oto tytuły popularnych wierszy o wiośnie, które z pewnością omawiałeś na lekcjach języka polskiego w szkole. Jeśli nie – koniecznie nadrób zaległości! „Wiosenne porządki” – Jan Brzechwa „Przyjście wiosny” – Jan Brzechwa „Wiosna” – Julian Tuwim „Ogród” – Maria Pawlikowska-Jasnorzewska „Już w powietrzu czuję wiosnę” – Jan Brzechwa „Wiosna” – Bolesław Leśman „Wiosna” – Krzysztof Kamil Baczyński „Wiosna” – Maria Konopnicka „Pobudka wiosny” – Maria Konopnicka Najlepsze cytaty o podróżach, które sprawią, że zaczniesz przebierać nogami Cytaty o podróżach od razu budzą w nas chęć do wybrania się w nieznane. Podczas gdy większość krajów stosuje się do rygorystycznych obostrzeń dotyczących podróżowania, wiele osób us... Cytaty o wiośnie Co na temat wiosny mówili znani i lubiani? Przedstawiamy cytaty o wiośnie, które posłużą nie tylko jako opis do zdjęcia, ale przede wszystkim zainspirują do okrywania piękna świata. Kiedy liście opadły z drzew, gdy słońce świeci na zieloną trawę i ptak ćwierka, można by pomyśleć, że to wiosna. Z pewnością tak samo i stary człowiek w jesieni swego życia miewa chwile, w których serce jego śni o wiośnie – Hans Christian Andersen. Nikt nigdy nie zgłębił zamysłów wiosny – Bruno Schulz. Kiedy nadeszła wiosna, nawet fałszywa wiosna, nie było problemów, z wyjątkiem tego, gdzie być najszczęśliwszym. Jedyną rzeczą, która mogła zepsuć dzień, byli ludzie, a jeśli można było powstrzymać się od zaręczyn, każdy dzień nie miał granic. Ludzie zawsze ograniczali szczęście, z wyjątkiem nielicznych, które były tak dobre jak sama wiosna – Ernest Hemingway. Wiosna to czas planów i projektów – Lew Tołstoj. Życie ma swój ustalony biologiczny rytm. Od czasu do czasu burze przerywają jego bieg, ale wiosna, lato, jesień, zima następują po sobie jak urodzenie, życie, śmierć. Tyle, że przyroda zmartwychwstaje – my nie – Zofia Kucówna. Wiosna nie zna różnic wieku – każdy wydaje się młody i radosny. Troski idą na chwilę w zapomnienie, a serca pulsują przeczuciem nieśmiertelności – L.M. Montgomery. Gdybyśmy nie mieli zimy, wiosna nie byłaby tak przyjemna: gdybyśmy czasami nie zasmakowali przeciwności, pomyślność nie byłaby tak mile widziana – Anne Bradstreet. To był jeden z tych marcowych dni, kiedy słońce świeci gorąco, a wiatr wieje zimno: kiedy jest lato w świetle, a zima w cieniu – Charles Dickens. Wiosną policzyłem 136 różnych rodzajów pogody w ciągu 24 godzin – Mark Twain Gdzie kwitnie kwiat – musi być wiosna, a gdzie jest wiosna – wszystko wkrótce zakwitnie – Friedrich Rückert. Choćby wszyscy postanowili, że nie, wiosna i tak przyjdzie – Věroslav Mertl. Nasz ekspert Igor Szulim Od zawsze wiedziałem, co chcę robić w życiu. Dlatego z pasji i z wykształcenia jestem dziennikarzem. W National-Geographic.pl zajmuje się tematyką podróżniczą. Szczególnie bliskie są mi kraje niemieckojęzyczne. Po godzinach najchętniej spędzam czas na korcie tenisowym.
Majówka 2022. Nie masz jeszcze planów? Te kierunki są teraz najtańsze!
Majówka coraz bliżej. Znamy listę miejsc, do których w czasie majówki dolecimy za mniej niż 500 zł.
W tym artykule: Majówka w Polsce lub za granicą Korzystne oferty na długi weekend majowy Długi weekend majowy jest doskonałą okazją na kilkudniowe wakacje w mieście. Niestety, w tym okresie ceny biletów lotniczych mogą drożeć nawet kilkukrotnie. Zagraniczna majówka 2022 nie jest jednak niemożliwa. Sprawdź, gdzie warto polecieć za rozsądne pieniądze? Majówka w Polsce lub za granicą Jeśli wolisz spędzać długi weekend majowy w Polsce, może warto pomyśleć o city breaku? Majówka we Wrocławiu to klasyk i świetny pomysł na aktywny wypoczynek. Stolica Dolnego Śląska uchodzi za jedno z najpiękniejszych miast w Polsce. Dodatkowo jest świetnie z komunikowana. Dojedziemy tam i autobusem i pociągiem niemal z każdego miejsca w Polsce. Majówka last minute: 16 pomysłów na weekend majowy w Polsce Gdzie na majówkę w Polsce? W Polsce znajdziemy wiele pięknych i ciekawych miejsc, które polecają się na weekend majowy. Majówka w Polsce nad morzem, a może w górach? Oto lista 20 propozycj... Korzystne oferty na długi weekend majowy Z prośbą o przygotowanie zestawienia najtańszych w tym momencie lotów zagranicznych zwróciliśmy się do wyszukiwarki turystycznej KAYAK (przeszukuje inne strony turystyczne i umożliwia znalezienie najtańszych ofert lotów, hoteli, wynajmu samochodów oraz wczasów). Majówka: kilka pomysłów na wyjazd Gdzie na majówkę 2024? Długi weekend majowy się coraz większymi krokami. W tym roku majówka wypada wyjątkowo korzystnie, co daje nam okazję na pierwszy dłuższy odpoczynek w tym roku. Wart... – W najnowszej analizie przedstawiamy najtańsze kierunki na nadchodzącą majówkę. W rankingu znalazła się lista najpopularniejszych miast, do których podróżni z Polski mogą dotrzeć w granicach 500 zł oraz wskazówki, mówiące o tym, jak najlepiej wykorzystać swój budżet już na miejscu – mówi Vera Pershina Dyrektor Regionalny KAYAK na Europę Wschodnią i kraje nordyckie. Majówka: dokąd w tym roku pojechać? Początek maja oficjalnie uznać można za rozpoczęcie sezonu urlopowego. Najwyższy czas zaplanować długi weekend majowy. Jaka będzie twoja majówka? Jeżeli nadasz szukasz pomysłów i inspiracji na długi weekend majowy, zajrzyj do galerii. Na pewno znajdziesz coś dla siebie. To będzie udana majówka! Nawet jeśli nie zdecydujesz się na daleki wyjazd, już sama przerwa od pracy będzie odpoczynkiem. Co zrobić, żeby trwała jak najdłużej? W 2022 roku Święto Pracy (1 maja) wypada w niedzielę, a Święto Konstytucji 3 Maja we wtorek. Oba dni są ustawowo wolne od pracy. Jeśli weźmiemy urlop w poniedziałek, nasz weekend będzie automatycznie dłuższy. Niektórzy rozszerzają go aż do dziewięciu dni.
Zapłakana deszczem wyspa na obrzeżach Europy? Tylko pozornie. Zobacz, czym przyciąga Irlandia
Zieleń, celtyckie legendy, dzikie krajobrazy, gościnność i poczucie humoru.
W tym artykule: Po lepsze życie W krainie legend Uwaga, przejście dla skrzatów! Plan zwiedzania Dublina wylądował w koszu już pierwszego dnia. Zakładał pikniki w Phoenix Park i na St Stephen’s Green, przechadzanie się po centrum miasta i nad rzeką Liffey. Gapienie się na ludzi na Grafton Street. I może jeszcze chrupanie ryby z frytkami na nadbrzeżu w Dún Laoghaire z widokiem na przypływające promy. Nic z tego. Siekący poziomo deszcz zagonił mnie do Kilmainham Gaol – dawnego więzienia, w którego murach gnili i rzezimieszki, i bojownicy o wyzwolenie spod angielskiej okupacji. W Muzeum Pisarzy – w końcu Dublin to miasto literatury – czytałam listy George’a Bernarda Shawa, podziwiałam chusteczkę do nosa Jamesa Joyce’a i kaligrafię Oscara Wilde’a. A pod Numerem Dwudziestym Dziewiątym, w muzeum na Lower Fitzwilliam Street, dowiedziałam się, jak wyglądał mieszczański dom dubliński na przełomie XVIII i XIX w. Schronienie przed żywiołami znalazłam też w bibliotece Trinity College. Kto nie chciałby rzucić okiem na słynną Księgę z Kells – kapiący od iluminacji manuskrypt, który ma ponad 1200 lat? Ale teraz, choć nasycona kulturą i historią, siedziałam ponura w pubie i liczyłam krople goniące się po oknie. Czy naprawdę czeka mnie dwutygodniowa podróż w strugach deszczu? Następnego dnia nie mogłam uwierzyć własnym oczom, byłam nawet w stanie uwierzyć, że jestem w innym kraju. Takim, w którym niebo ma kolor intensywnego lazuru, a zieleń oślepia soczystością. Glendalough w hrabstwie Wicklow, do którego dotarłam po godzinie od wyruszenia z Dublina, wyglądało jak lakierowana pocztówka. Szare ruiny zakonów z VI w., celtyckie krzyże i okrągła wieża, w której mnisi szukali schronienia przed najeźdźcami, kontrastowały ze szmaragdem łąk i okolicznych wzgórz. Nieopodal szumiał strumyk, znad którego przepłoszyłam czaplę. Oprócz mnie po ruinach snuła się tylko para japońskich turystów. Po lepsze życie Kierując się na południe, ruszyłam dalej wynajętym samochodem przez interior. Z pozoru nudne drogi M7 i M8 okazały się pełne kuszących przerywników: najsłynniejszy tor wyścigów koni rasowych Curragh, miasto Kildare, założone rzekomo przez świętą Brygidę, i wreszcie perła wśród irlandzkich zamków: Rock of Cashel. Nad zieloną (a jakże!) równiną hrabstwa Tipperary wyrasta niespodziewanie wzgórze zwieńczone szarym ogromem konstrukcji rodem jak ze złych baśni. Legenda głosi, że skała, na której stoi zamek, wylądowała tu, gdy św. Patryk wygonił diabła z pobliskiej jaskini. Dojeżdżając do Cork, zbaczam jeszcze do Cobh – dawniej Queenstown – skąd w swój pierwszy i ostatni rejs wypłynął Titanic. Jak widać na zdjęciach w miejskim muzeum, nadbrzeże nie zmieniło się zbytnio od tamtych czasów – stoi oryginalna drewniana keja, kamienice wciąż cieszą kolorowymi fasadami. Legenda Titanica nie przysłania faktu, że przede wszystkim odpływali stąd nie tyle turyści, ile gnani biedą i głodem emigranci do Kanady i USA. Lektura ewidencji skazańców wysyłanych z tego portu do Australii i innych kolonii karnych doprowadza do łez: „kryminaliści” skazani na wygnanie za włóczęgostwo czy ścięcie drzewa, dzieci wysłane na antypody za drobne kradzieże. Muzeum było zadziwiająco zatłoczone, ale rzut oka na port wyjaśnił mi to oblężenie. Miasto kuliło się w cieniu liniowca turystycznego, z którego wylała się masa zwiedzających. Ci, którzy nie szukali w archiwach swoich irlandzkich przodków, wsiadali już do autokarów zmierzających do Cork. W krainie legend „Miasto rebeliantów” – zawsze w opozycji do byłych angielskich okupantów, a dziś prężny ośrodek artystyczny – przywitało mnie śladami niedawnej powodzi. Najstarsza jego część leży na wyspie na rzece Lee i regularnie jest zalewana. Miejscowi traktują to jako element krajobrazu niewart nawet komentarza. Kawiarnie i restauracje są pełne jak zawsze, kupujący na zabytkowym English Market przebierają wśród lokalnych serów, warzyw i targują ceny ostryg. Fasady domów i sklepów konkurują o tytuł najbardziej pstrokatej elewacji. Wspinam się na wzgórze do kościoła St Anne’s Shandon. Jego wieża to symbol miasta, a za opłatą można uderzyć w kościelne dzwony. Dziś mam pecha, przyszłam za późno. Może zdążę chociaż pocałować kamień w zamku w Blarney? Legenda głosi, że zapewni mi to dar potoczystej wymowy. Po pół godzinie jazdy stoję u wrót zamku zaskoczona, że otarcie się o legendę kosztuje 12,50 euro. Warto je wysupłać, żeby zobaczyć zamkowe ogrody i malownicze ruiny. Z całowania kamienia na wieży, oblizanego wcześniej przez setki turystów, rezygnuję bez żalu. Następnego dnia zostawiam za sobą Cork, portowe Kinsale z najlepszymi restauracjami w kraju i prę na zachód. Tu wreszcie wszystko zaczyna wyglądać tak, jak powinno. Jedzenie, nawet w najmniejszym wiejskim pubie, jest pyszne. Ludzie niezmiennie gadatliwi i życzliwi. Zieleń razi w oczy, a strome klify, coraz wyższe pagórki, plaże i ocean napełniają głowę i płuca przestrzenią. Na zachodzie hrabstwa krajobraz robi się dzikszy. Zatrzymuję się przy kamiennym kręgu w Drombeg, który Celtowie postawili tu ok. 150 lat przed naszą erą. Przechodzący obok farmer ze stadem owiec nie kryje rozbawienia. – Lubi pani kamienie? Tu w okolicy pełno tego: dolmeny, portale megalityczne. Część to prawdziwe zabytki, jak ten. Ale niektóre to żart – dzieciaki ze wsi, jak się nudzą, to budują je z polnych kamieni, a turyści się nabierają... Czy latające krowy na klifach Mizen Head, dokąd zmierzam, to też kolejna legenda na użytek przyjezdnych? – O nie. Jeśli trafi tam pani w wietrzny dzień, to sama pani zrozumie. Do latarni morskiej na Mizen docieram pod wieczór. Wiatr urywa głowę. W jednej z zatoczek na dole schroniły się foki, kolonie morskich ptaków kulą się we wciśniętych w ściany gniazdach. Na okolicznych pastwiskach ani śladu trzód. – W taką pogodę jest zakaz wypasu – zdarza się, że wiatr zwiewa krowy z klifu – tłumaczy dziewczyna w centrum dla zwiedzających. Mimo wichury można przejść się po moście nad przepaścią. Po raz pierwszy w życiu czuję lęk wysokości, oddech łapię dopiero w sklepie z pamiątkami. W jednym z pudeł leżą kamyki. Pewnie pozbierane na plaży, ktoś przedsiębiorczy namalował na nich koniczynkę i napisał „Lucky Irish Stone”. Cena 3 euro. Chętnych nie brakuje. Uwaga, przejście dla skrzatów! Najpiękniejsza droga do hrabstwa Kerry wiedzie przez przełęcz Healy. Łyse zbocza gór Caha, droga jak szara wstążka, oczka jezior, a u twoich stóp – cała Irlandia. Z Kenmare – kolejnego miasteczka jak pudełko czekoladek – ruszam rano w objazd słynnego Ring of Kerry, jednej z najbardziej widokowych tras wyspy. Niestety nie jestem jedyna – razem ze mną po wąskiej drodze sunie kawalkada autobusów i kamperów. Nie mam czasu na postoje w malowniczych wioskach, podziwianie znaków drogowych ostrzegających o przechodzących skrzatach ani – o rozpaczy! – na robienie zdjęć. Muszę dotrzeć w porę do Portmagee, gdzie czeka na mnie uprzednio zabukowana łódź, którą dostanę się na wyspę Skellig Michael. Na pokład wbiegam ostatnia, wdzięczna, że morze jest dziś spokojne. Po 40 min rejsu docieramy na sterczącą skałę, w której tysiąc lat temu wykuto strome schody. Przez 600 lat mieszkali tu w kamiennych „ulach” kopiujący księgi mnisi zakonu św. Fionana. A jeśli wierzyć nowej części Gwiezdnych wojen, to właśnie tu ukrywał się Luke Skywalker. Największe na Wyspach Brytyjskich kolonie głuptaków i maskonurów żegnają nas ochrypłymi wrzaskami. Z żalem zostawiam za sobą bajkowe Kerry, ale położone na północ hrabstwo Clare, z klifami Moher i wapiennym płaskowyżem Burren, to jeden z najbardziej niezwykłych zakątków Europy. To dzika ziemia. Nie dość tu wody, by kogoś utopić, nie ma drzew, by go powiesić, ani ziemi, by go pogrzebać – pisał o Burren w 1640 r. wysłannik znienawidzonego tu Thomasa Cromwella odpowiedzialnego za brutalną kolonizację Irlandii. Dziś to górzyste, wapienne pustkowie, pełne kamiennych kręgów, unikalnych roślin skalnych i opuszczonych chat, tchnie surowym pięknem i romantyzmem, ale w XVII w. było gęsto zaludnione. Większość rdzennych mieszkańców wygnały stąd endemiczna nędza i głód. Ze wsi Doolin płynę promem na bezdrzewną Inis Mór – największą z wysp Aran. Tu w domach wciąż mówi się po irlandzku, miejscowi robią na drutach najlepsze wełniane swetry, a rybacy pływają na połów w tradycyjnych łodziach curach. Na wynajętym rowerze przejeżdżam całą wyspę aż pod neolityczny, półkolisty fort Dún Aonghasa. Ktokolwiek go zbudował na tym mierzącym ponad 100 m klifie, wolał odgrodzić się od lądu niż od morza. Czekam na zachód słońca, ale mam wrażenie, że na tym zrębie świata czas stoi w miejscu.
Podpowiadamy, czego warto spróbować wiosną, by jak najlepiej wykorzystać tę porę roku - w Polsce i nie tylko.
Wiśnie zakwitły w Japonii najwcześniej od 1200 lat
Przeszło 1000 lat kwitnące drzewa sakura w Japonii głosiły swoimi kolorami i zapachem nadejście wiosny. Dziś opadające na ziemię kwiatki zwiastują raczej dramatyczną zmianę klimatu.
Wiosna 2021 w Kyoto nadeszła szybciej niż ktokolwiek pamięta, a nawet wcześniej, niż kiedykolwiek w historii zapisków kwitnienia drzew wiśni. A to ponad 1200 lat historii. Nikt nigdzie nie prowadzi dłużej regularnych zapisów wydarzeń opisujących cykliczne zjawisko. View oEmbed on the source website Sakura w Tokio zakwitła w ostatnim tygodniu marca. Tak samo jak rok temu i jak w 1953 roku, pierwszym prowadzenia rejestru przez japońską służbę meteo. Drzewko służące do kontrolowania tego zjawiska, odmiana wiśni jedońskiej (somei-yoshino) rosnące w tokijskiej świątyni Yasukuni w okręgu Chiyoda, zakwitło 12 dni wcześniej niż zwykle. Wiśnie najwcześniej w Japonii zakwitły w tym roku w Hiroszimie, 11 marca, czyli 16 dni wcześniej niż zwykle. Raz tylko kwitnienie odnotowano wcześniej – 10 marca 2010 roku w parku koło zamku Kochi, w prefekturze Kochi - czytamy w „Japan Times”. – Cieplejszy luty niż zwykle przyśpieszył kwitnienie w całym kraju – zwróciła uwagę japońska agencja meteo, JMA. Drzewo kwitnie, podaje definicję JMA, jeżeli 80 proc. pączków na gałęziach otworzy się. W 2018 roku wiśnie jedońskie wokół zamku Kochi na wyspie Shikoku zakwitły jako pierwsze w całej Japonii (ze wszystkich pod obserwacją), 11 dni wcześniej niż zwykle i 18 dni wcześniej niż w roku 2017. Z kolei drzewka wiśni w Tokio zakwitły 9 dni wcześniej, niż zwykle. Wczesne kwitnięcia w ostatnich dekadach odnotowano 21 marca 2002 w tokijskim okręgu Chiyoda oraz w prefekturze Kochi w 2010 roku. Biorąc pod uwagę tereny, których JMA już nie monitoruje, w 1973 roku wiśnie zakwitły 20 marca w prefekturze Kagoshima. Pierwsze oficjalne dokumenty dotyczące kwitnienia drzew wiśni pochodzą z 812 roku. Najwcześniejsze odnotowane w przeszłości kwitnienie sakury wypadło 27 marca 1409 roku. Przez stulecia podziwianie ukwieconych drzew zmieniło się z rozrywki zarezerwowanej dla cesarskiego dworu do czegoś co chętnie robi większość zwykłych Japończyków. Przybiera to formę praktykowanego co roku przez dwa pierwsze tygodnie kwietnia tradycji hanami, podziwiania urody kwiatów, w szczególności kwiatów ozdobnych wiśni piłkowanych (Cerasus serrulata, sakura). Przyjęło się w historii uważać 17 kwietnia za szczyt kwitnienia, ale przez dziesiątki lat data ta przesunęła się do 5 kwietnia. W tym roku pełne kwitnienie przyszło jeszcze zanim marzec się skończył. Oficjele w Kioto ogłosili ten moment 26 marca. View oEmbed on the source website - Dowody w postaci zapisków o kwitnieniu to rodzaj historycznego pomiaru który naukowcy wykorzystują do rekonstrukcji dawnych trendów klimatycznych – klimatolog Michael Mann powiedział dziennikowi „Washington Post”. Kwitnienie rosnących w górach Japonii drzew wiśnie od IX wieku odnotowano 732 razy. Zdaniem Manna, prowadzone od 1200 lat zapiski na temat osadzonego w japońskiej kulturze zwyczaju pokrywają się z rygorystycznie dokumentowaną wiedzą naukową na temat zmian klimatu. – Wywołane przez człowieka i obserwowane obecnie ocieplenie klimatu jest z perspektywy czasu wydarzeniem bez precedensu – dodaje naukowiec. Im wcześniej wiosna dociera na północną półkulę, tym szybciej niektóre rośliny i zwierzęta zmieniają swoje zachowanie. W tym moment kwitnienia. Gdy naukowcy nałożyli na wykres daty kwitnienia wiśni w Kioto, zaczął wyglądać niemal identycznie jak wykres reprezentujący globalne ocieplenie, zauważa „Washington Post”. Obecne modele prognostyczne nie wróżą dobrej przyszłości japońskim tradycjom związanym z wiosennym kwitnieniem wiśni. Przy podniesieniu globalnych temperatur o 2,5 stopnia, kwiaty wiśni zdążą już opaść w położonym w górach mieście Takayama zanim krajowy festiwal z okazji nadejścia wiosny w ogóle się rozpocznie.
Wiosenny kalendarz alergika, czyli co i kiedy pyli?
Wiosną przyroda budzi się do życia. Wraz z nadejściem pierwszych cieplejszych dni, rośliny wchodzą w okres pyleń i rozkwitu, który potrwa aż do późnej jesieni. Wielu z nas z wielkim optymizmem dostrzega pierwsze pączki na drzewach, jednak warto zauważyć, że to czas szczególnie trudny dla alergików. Jeżeli dokucza Ci swędzenie i zaczerwienienie oczu, lub inne objawy charakterystyczne dla alergii, sprawdź na co możesz być uczulony i jak możesz zadbać o swoje oczy.
Artykuł sponsorowany Jak rozpoznać alergię na pyłki? W czasie, gdy przyroda jest najaktywniejsza, stężenie pyłków stale ulega zmianie. Pierwsze oznaki pylenia mogą pojawić się w powietrzu już nawet w połowie lutego. Nieprzyjemne swędzenie, pieczenie i łzawienie oczu, uporczywy katar czy kaszel - to najczęstsze objawy alergii. Twój organizm pokazuje w ten sposób, że jest na nie nadwrażliwy. Marzec Dla leszczyny i olszy to czas największej emisji pyłków. Do życia budzą się również cisy i topola, której alergeny odczuć można już w drugiej połowie miesiąca. Aktywne stają się wierzby – jednak tu dobra informacja, dla wszystkich uczuleniowców - ze względu na dużą cząsteczkę pyłku, nie są częstym powodem reakcji alergicznych. Kwiecień Kwiecień to trudny miesiąc, w którym alergikom najmocniej dają się we znaki brzoza oraz topola -to właśnie te drzewa emitują wtedy najwięcej pyłków. W tym czasie okres pylenia rozpoczyna również jesion, grab oraz dąb. Do życia budzą się także zarodniki grzybów Cladosporium oraz Alternaria. Maj To czas, kiedy rozpoczyna się okres kwitnących traw. W pierwszych tygodniach tego pięknego miesiąca, alergeny buku, brzozy i dębu również pozostają w wysokim stężeniu. Osoby uczulone na babkę oraz szczaw powinny również mieć się na baczności. Podczas tego miesiąca, wiele łez może wycisnąć z nas pokrzywa, która jest nie tylko popularnym chwastem, ale również jednym z silniejszych wiosennych alergenów. Warto zaznaczyć, że pylenie zaczynają także rośliny iglaste, takie jak sosna i świerk. Czerwiec To miesiąc, który jest prawdziwym wyzwaniem dla niejednego alergika - stężenie pyłków traw, szczawiu oraz pokrzywy osiąga maksimum, a do życia budzi się także komosa i żyto oraz czarny bez. To również okres największej aktywności grzybów Cladosporium oraz Alternaria - stężenie zarodników tych grzybów jest bardzo wysokie przez cały czerwiec, aż do końca września. Do rodziny aktywnie pylących roślin dołącza z końcem miesiąca lipa drobnolistna. A jak zadbać o oczy? Walka z alergią może być ciężka, nierówna i niestety bardzo męcząca. Szybka reakcja na pierwsze objawy alergii pozwoli ją złagodzić. W momencie, kiedy oczy pieką czy swędzą warto zastosować krople do oczu z ektoiną np. Ektin, które utrudnią wnikanie alergenu do organizmu, tworząc naturalną tarczę. Z alergią da się żyć, choć nie jest to najprostsze. Znając swój organizm i biorąc pod uwagę kalendarz pyleń możesz pomóc sobie w zaplanowaniu aktywności i cieszyć się wiosną. Źródła: - https://www.bausch.com.pl/twoje-oczy/infekcje-i-podraznienia-oka/alergie/ - https://www.pta.med.pl/dla-alergikow/kalendarz-pylenia-roslin/ - http://www.vpvaleant.pl/pl/a/alergia
Tak się wita wiosnę! Poznaj 5 niezwykłych zwyczajów z całego świata
Podziwianie kwitnących wiśni, czerpanie mocy z meksykańskich piramid - to tylko niektóre z fascynujących zwyczajów związanych z powitaniem wiosny. Sprawdź, czy znasz je wszystkie. Zdążysz jeszcze zaplanować podróż i na własnej skórze doświadczyć wiosennych festiwali.
Czujecie wiosnę w powietrzu? Marcowe przesilenie jest symbolem nowego początku, do którego trzeba się odpowiednio przygotować. Chyba wszystkim zdarzyło się topić marzannę – symbol słowiańskiej bogini zimy i śmierci. A jakie złe duchy odgania się w innych częściach świata? Sprawdźcie! Zdążycie jeszcze zaplanować podróż i na własnej skórze doświadczyć tych niezwykłych wiosennych festiwali. Poznaj 5 niezwykłych obyczajów związanych z powitaniem wiosny >>> Źródło: r.pl
Jest takie miejsce, gdzie naprawdę odpoczniesz. Ruszamy w Bieszczady
Tu zrelaksuje cię ptasi śpiew i zapach lasu. Jeśli jednak brak internetu i centralnego ogrzewania, ryzyko spotkania wilka i wszechobecne odgłosy ptaków stanowią dla ciebie problem, nie jedź tutaj!
Przystanek Alaska Kiedy po raz pierwszy odwiedzałem Bieszczady, skojarzenia z Alaską pojawiały się bardzo często. Wszystko co mnie otaczało to bezkresna przestrzeń lasów i łąk, nietkniętych wpływem ludzkiej cywilizacji. Krajobraz zamieszkują najrzadsze i często nie spotykane nigdzie indziej w kraju, gatunki ssaków, ptaków czy gadów. Właściwie to największy urok tego zakątka Polski. Wybrałem się tam z rodziną na kilka dni wczesną wiosną na przełomie kwietnia i marca. Do Balnicy, czyli w zachodnie Bieszczady jadę zawsze przez Cisną. To małe bieszczadzkie miasteczko jest dla okolicy tym samym, co Cicely dla serialu "Przystanek Alaska". Porównania nasuwają się same, jeśli ktoś zna ten serial i miał przyjemność gościć w Cisnej - wie o czym piszę. Cisna to miejsce, gdzie krzyżują się trzy drogi. U ich zbiegu żyje 460 mieszkańców. Wszyscy znają się jak łyse konie, ale nigdy nie przepuszczą okazji, żeby ze sobą porozmawiać, czy to w sklepie spożywczym, czy w słynnej Siekierezadzie. Żyją tu też ludzie legendy, wcale nie mniejsze niż serialowy doktor Fleischman. Każdy ma tu swoje lepsze i gorsze dni, upadki i wzloty. Jedno się nie zmienia - piękny, dziewiczy krajobraz wokół. Przystanek Balnica Żeby dostać się z Cisnej do Balnicy, trzeba kierować się na południowy-zachód. Jeśli nie podróżujemy samochodem terenowym, zapomnijmy, że dojedziemy wiosną do celu. Każde, inne auto musimy zostawić na małym parkingu w okolicy Woli Michowej. Dalsza droga, która wiedzie trudniejszym terenem na południe do Balnicy, pnie się urokliwie pośród gęstych jodłowo-bukowych lasów. Przed wojną w tej okolicy mieszkało kilkuset mieszkańców, dziś śladu po wsiach już niewiele, jedynie leśne polany z drzewami owocowymi przypominają o pradawnych sadach. Właśnie na takich łąkach często możemy wypatrzyć sarny i jelenie. Późną wiosną przy dużym szczęściu wypatrzymy orlika krzykliwego, który chętnie tu poluje. Wczesną wiosną, na przełomie marca i kwietnia na drodze zalega duża ilość błota - stąd samochód terenowy jest niezbędny. Jeśli takim nie dysponujemy to musimy iść na piechotę lub poprosić Wojtka (gospodarza przystanku Balnica) o pomoc. Tak też było w naszym wypadku. Deszcz lał nam się na głowę, brodziliśmy w błocie po kolana i niektórzy z nas już na starcie mieli nie tęgie miny... Wojtek, Luna i Wigor Przyjeżdżając do Balnicy, przyjeżdżamy tak naprawdę do człowieka, który gospodarzy tu już od 30 lat. Jego dom należał bardzo dawno temu do pracownika kolejki, który dbał o to, żeby zimą nie zamarzały tory. Historia bieszczadzkiej wąskotorówki sięga przełomu XIX i XX wieku, gdy za jej pośrednictwem transportowano drewno. Dziś w domu Wojtka odnajdziemy wiele śladów i pamiątek znalezionych na strychu, na łąkach czy w lesie. To ślady ludzkiej bytności z przed lat i wieków. Warto odnotować, że jeszcze przed akcją "Wisła" Balnica była wsią, w której żyło 420 osób. Dziś spotkacie tu Wojtka. To typ człowieka, który porzucił zgiełk miast na korzyść przeżywania życia tu i teraz - na łonie natury. Żona Wojtka - Dorota, mieszka na co dzień niedaleko - w Cisnej. Dzieciaki już powyrastały i rozjechały się po świecie. Dumny tata często podkreśla, że zawsze, gdy z nimi rozmawia, sentymentalnie rozmowa wraca do tematu Balnicy. Oprócz odwiedzin żony, Wojtek może liczyć na odwiedziny turystów i przyrodników z całego świata. My również mamy przyjemność poznać Dorotę oraz miłośnika przyrody z Belgii - Emmanuel'a. Trzeba dodać, że Wojtek dzieli życie jeszcze z kotem, koniem Wigorem oraz cudowną Luną. Cała trójka to oczywiście prawowici członkowie Wojtkowej rodziny. Luna to prawdziwa strażniczka domowego ogniska i animatorka zabaw z dziećmi. To z krwi i kości wilczyca z domieszką psich genów. Tak fantastycznej opiekunki do dzieci nie spotkacie nigdzie indziej... Początek Godzina 6 rano. Za oknem intensywne światło księżyca miesza się z jaśniejącą łuną zapowiadającą wschód słońca. Ilość ptasich śpiewów i treli, która do mnie dociera, zupełnie mnie dezorientuje. To jakiś, kompletny, leśny harmider do którego każdy przyjezdny musi po prostu przywyknąć. Początkowo ciężko się w tym połapać. Próbuję wyłuskać pojedyncze fragmenty głosów, celem ich rozpoznania. Dobiegają od północnego-wschodu (od tej strony las przylega do domu). Nie jest łatwo, choć rozpoznaję sikory, kowaliki, zięby i rozwrzeszczane sójki. Wchodzę do lasu. Włączam czołówkę. Idę śmiało przed siebie, ale stopniowo coraz bardziej paraliżuje mnie lekki strach. W lesie wyczuwalny jest jeszcze wilgotny chłód, a pod butami trzeszczą oszronione, zeszłoroczne liście. Jestem świadomy, że sam o świcie wypuściłem się do dziczy, gdzie regularnie polują wilki i rysie, a stałymi rezydentami są również niedźwiedzie. - Może wracać? - myślę sobie. Wczoraj wieczorem podziwiałem zdjęcia niedźwiedzi wykonane przez Wojtka w najbliższym sąsiedztwie jego domu. Dlatego dźwigam aparat z długim obiektywem. Staram się przekonać sam siebie, że skoro przejechaliśmy pół tysiąca kilometrów, żeby tu być, to jednak bez sensu siedzieć w domu. W końcu moją uwagę zwraca ogromna ilość śladów odbita w błotnistym podłożu leśnych dróg. Eksplorując las podczas pierwszego spaceru, po kilku kilometrach mam już zaliczone tropy jeleni, saren, wilków i rysia. Tropów niedźwiedzi nigdzie nie spotykam co mnie nieco uspokaja. Cały czas wsłuchuje się w odgłosy ptaków, udaje się usłyszeć jeszcze grzywacza i dzięcioły: dużego i czarnego. Wychodząc z lasu rejestruję wyraźny głos orła przedniego, który nawołuje od strony południowego zbocza Matragony. Podczas śniadania ustalamy plan dzisiejszej wycieczki. Ponieważ jesteśmy z małymi dzieciakami, konsultujemy go z Wojtkiem. O 10 ruszamy torowiskiem kolejki wąskotorowej na wschód. Z każdą minutą słońce zaczyna grzać co raz mocniej. Gdy niebo zupełnie pozbywa się chmur, gościmy na nim bociana czarnego. Wszyscy podziwiamy jego szybowcowy lot. Dalej co raz częściej spotykamy tropy rysia i wielu wilków. To nie przypadek, Wojtek wspominał, że to ulubiony szlak jednej z okolicznych watach. Zanim ujrzeliśmy wielką polanę, znaleźliśmy kilka, wielkich kości jelenia - to takie, których wilki nie zjadają (bardzo często mniejsze kości są pożerane razem z mięsem). Wielka łąka na której się znaleźliśmy to wspomnienie przedwojennej, bieszczadzkiej wsi. Świadczą o tym rosnące tu jabłonie i grusze. Kiedyś w takich osadach mieszkali: Łemkowie, Polacy, Żydzi i Ukraińcy. W okolicy znajdziecie wiele takich miejsc. W pobliżu podziwiamy jeszcze olbrzymią tamę bobrową, wzniesioną w górnym biegu Solinki, po czym wracamy do domu na obiad. Koniec dnia niestety przynosi silne zachmurzenie i nocne opady. Jest jasne - że sów dziś już nie usłyszymy... Rytuał Początek każdego następnego dnia rozpoczynam stałym rytuałem. Melduję się o świcie przed domem i ruszam do lasu. Codziennie o tej porze wybieram tę samą trasę. Moim celem jest dokładne poznanie południowego zbocza Matragony i jej mieszkańców. Miejsce o tyle ciekawe, że znane są tu przypadki gawrowania przez niedźwiedzie. Szczyt wznosi się na wysokość 990 m n.p.m. i łagodnie opada do poziomu 711 m n.p.m., na którym znajduje się dom Wojtka, czyli przystanek Balnica. Z opowieści wiem, że ten fragment lasu równie często gości puszczyka uralskiego, którego bardzo chciałem zobaczyć i oczywiście sfotografować. Niestety zdominował nas front niżowy, pogoda stała się wietrzna i deszczowa. To niestety bardzo niedobry prognostyk, jeśli chodzi o tropienie ptaków, sów w szczególności. O dziwo, o godz. 9:30, gdzieś z głębi lasu odzywa się samiec puszczyka zwyczajnego. Trudno pomylić jego zawołanie z innym ptakiem, choć warunki atmosferyczne i pora dnia karzą mi uznać tę sytuację za wybryk natury. Kolejnego dnia, sytuacja się powtarza punktualnie o 9:30, gdy mijam ten sam fragment lasu co uprzednio. Konsultuję to z Wojtkiem, który był wtedy niedaleko i też go słyszał. Nie znajdujemy na to logicznego wytłumaczenia, zwłaszcza, że nocą, która jest typową porą aktywności puszczyka zwyczajnego - kompletnie go nie słyszeliśmy. Jedyne logiczne wytłumaczenie, jakie przyszło mi do głowy to prawdopodobne w tej okolicy zagrożenie ze strony puszczyka uralskiego, który dość często poluje na puszczyki zwyczajne. Wnikając co raz głębiej w las, rozpoznaję dynamicznie podrygującego mysikrólika, pozwala mi się fotografować z dość bliska. W jego pobliżu obserwuję również łanię, zamieramy wspólnie w bezruchu na minutę. Sytuacja jest przezabawna, dzieli nas raptem 30 metrów i zupełnie spokojnie obserwujemy tak siebie na wzajem. Decyduje się na zrobienie zdjęcia, ale ruch, który wykonałem spowodował, że łania czmychnęła w gęstwiny i już jej nie wypatrzyłem. Wielokrotnie przeszukuje korony buczyn w poszukiwaniu ptasiej braci, niestety bezskutecznie. Sporadycznie słyszę orła przedniego, dwukrotnie mam przyjemność zauważyć na ułamek sekundy jego sylwetkę w locie. W drodze do domu dostrzegam na polanie dudka, który w tym okresie wraca z dalekiej podróży i najprawdopodobniej kieruje się dalej na północ. Przed domem spotykam Emmanuela, rozmawiamy chwilę wymieniając doświadczenia i obserwacje. Wspomina, że słyszał dziś głębokie, donośne huczenie, o którym ja nie miałem pojęcia. Co ciekawe, w trakcie naszej rozmowy, dało się je słyszeć po raz drugi. Spoglądamy na siebie, po czym biegnę do Wojtka. Mamy wrażenie, że to właśnie puszczyk uralski, na którego tak polowałem z aparatem. Wojtek potwierdza, to prawdopodobnie "ural". Deszczowe noce skłaniają mnie coraz bardziej do spoglądania pod nogi, zwłaszcza tam, gdzie dominuje piaszczysto-gliniasty dywan. Znajduję kolejne wilcze i rysie tropy, ale niedźwiedziego nadal brak. Jedyny jego trop to misiowa toaleta, która nie pozostawia złudzeń i demaskuje autora. O zachodzie słońca regularnie próbuje swoich sił w gwizdaniu. Kto słyszał kiedyś sóweczkę, ten wie, że to dość nieskomplikowane gamy, a efekt często bywa zaskakujący, bowiem ta najmniejsza, europejska sowa bardzo dobrze znosi ludzką obecność, a przy stymulacji głosowej niejednokrotnie podlatuje dość blisko. Niestety efektów brak, a pogoda nadal nie rozpieszcza. Dzień ostatni Po raz ostatni podczas marcowo-kwietniowego pobytu w Balnicy wstaję o świcie i ruszam w kierunku Matragony. Wielkim optymizmem napawa mnie gwałtowna poprawa pogody, niebo jest bezchmurne i nie wieje, co dobrze wróży. Poszukuję sóweczki w okolicy, niestety bezskutecznie. Jedynie mała, ptasia brać wszczyna wspólny alarm, co jest dla mnie informacją, że gwizd sóweczki jest tu dobrze znany. Gdy wznosi się słońce, las ożywa feerią barw i kolorów. Promienie słońca z łatwością o tej porze roku docierają do leśnego podszytu, co jest szansą dla niskiej roślinności. Jedynie w gęstych jodłowych zagajnikach spotykam miejsca zacienione, które kryją w sobie z pewnością nie jedną tajemnicę. Szczęśliwie jedną z nich udaje mi się odkryć. Podążając w dół zbocza, słyszę głośny ostrzegawczy pisk. Zatrzymuje się i przez lornetkę szukam źródła tego dźwięku. Nic nie udaje mi się dostrzec, więc ruszam na przód, idę lasem w kierunku balnickiej polany. Zdążyłem wykonać około dziesięciu kroków nim spostrzegłem zrywającego się z gałęzi orła przedniego. To była sekunda, może dwie, ale był dość blisko. Dzięki dużej ilości słońca widziałem dokładnie, jego połyskujące, brązowo-złote pióra na karku i charakterystyczne jasne fragmenty na spodzie skrzydeł. Po kilkunastu sekundach mignął mi szybko po raz kolejny na błękicie nieba, wydając przy tym -jak się okazało później - pożegnalne zawołanie. Gdy zbliżałem się do domu, na spotkanie wyszła, wesoło merdająca ogonem, Luna. W tej sytuacji jestem jej winien wynagrodzić jakoś to poranne przywitanie. Jak widać słoneczna pogoda poprawiła nastrój wszystkim domownikom bez wyjątku. Jeszcze tylko ostatnie drapanki za uchem Luny i siadamy w komplecie do śniadania. Wspólnie decydujemy się na Słowację, do której mamy dość blisko. Wiedzie tam kilka szlaków, między innymi graniczne - czerwony i niebieski. Pogoda jak marzenie, szkoda będzie dziś opuszczać Balnicę, ale póki co wszyscy staramy się napawać każdą chwilą. Wędrujemy wzdłuż granicy na zachód. Podczas gdy reszta rodziny wyrwała na przód, ja wlekę się z bratem i jego córką na końcu, skrupulatnie obserwujemy każde drzewo i wsłuchujemy się w odgłosy lasu. Mniej więcej w połowie drogi, moją uwagę zwraca małe zgrubienie, na jednej z bukowych gałęzi. Sprawdzam przez lornetkę. Sóweczka!!! Siedzi bardzo blisko szlaku, więc możemy się do niej nieco zbliżyć. Lornetkę oddaje bratu, a sam pstrykam kilka zdjęć. Zbijamy piątkę, bo to nasza pierwsza, bieszczadzka sóweczka! Dalej wędrujemy już w wyraźnie szczęśliwsi. Co ciekawe próba stymulacji głosowej w tamtym miejscu, mimo milczenia obserwowanego ptaka, spowodowała odzew innej sóweczki, za pewne samca, którego nie udało nam się namierzyć. Nie zmieniło to jednak faktu, że ten dzień zapisaliśmy w swojej pamięci jako bardzo udany. Robimy przerwę, delektujemy się słońcem i wracamy. Dobra, wyżowa pogoda z pewnością nam pomaga w obserwacji ptaków, bo i one mają ochotę na wygrzewanie się w słońcu. W domu pakujemy nasze bagaże i szykujemy obiad. Czekamy na Wojtka, który razem z Dorotą też postanowił skorzystać z pogody i również podążył na Słowację. Po południu pogoda nadal niesamowita, więc stwierdzam, że mam jeszcze czas na godzinny spacer i chcę to wykorzystać. Wracam na Słowację, tym razem żółtym szlakiem do serca rezerwatu Udava. Ten fragment lasu przylega do balnickiej polany, więc wystarczy przejść na drugą stronę torowiska i już możemy się delektować całym bogactwem tego ściśle chronionego obszaru. Droga wiedzie, małym wąwozem w dół. Rozglądam się bacznie, bowiem ilość zwierzyny w tej części lasu bywa bardzo duża. W pewnym momencie, znajduję na niewielkiej brzozie, małe zgrubienie. Jego kolor wydaje mi się, bardzo zbliżony do kory tego drzewa, więc pomijam ten fakt i idę dalej. Po kilkunastu krokach, zaczynam mieć wątpliwości. Wracam. Spoglądam przez lornetkę. To sóweczka! Bardzo blisko, około 10 metrów ode mnie. Zupełnie nic sobie nie robi z mojej obecności. Wykorzystuję to robiąc około stu zdjęć z różnych kątów i odległości. Niesamowite, jak jasne opierzenie brzucha tej sowy wprowadziło mnie w błąd. Odkładam aparat i przysiadam na chwilę. Wspólnie w ciszy korzystamy z kąpieli słonecznej. Kilka głębszych wdechów i trzeba wracać. Macham sóweczce na do widzenia i melduję się w domu. Gdy spotykam Wojtka chwalę się moimi zdobyczami. - No wychodziłeś tę sóweczkę! -kwituje Wojtek.Trudno się nie zgodzić bo czuję w nogach tych kilka dni. Codziennie przemierzałem ok. 10-12 kilometrów. Było warto! Pakujemy bagaże do samochodu Wojtka, który zawiezie je nam w kierunku parkingu. Część naszej brygady korzysta z transportu, ja idę na piechotę i rozkoszuje się ostatnimi chwilami pośród balnickiej dziczy. Po drodze spotykam jeszcze Emmanuela, rozmawiamy chwilę i wymieniamy pozdrowienia. Robię ostatnie zdjęcie o zachodzie słońca i... wracamy do Warszawy. Epilog Minęło kilka tygodni od powrotu i zupełnie szczerze - brakuje Balnicy na co dzień. Piękne jest to, że gdy otworzymy się na świat przyrody i damy się uwieść balnickiej naturze, dostaniemy w prezencie kolekcję bodźców, które zapamiętamy na długo. Chciałem jeszcze dodać, że Przystanek Balnica to nie hotel, czy nawet pensjonat. To skromnie urządzony, stary domek, który w tej okolicy jest najmniej ważny, choć owszem, zapewni każdemu dach nad głową i wspaniałego gospodarza. Piszę te słowa, ponieważ jestem świadomy, że to nie miejsce dla wszystkich. Właściwie należałoby napisać, że - dla niewielu. Domatorzy mogą być rozczarowani. Oczekiwania bywają różne, więc jeśli nie jest dla ciebie problemem brak internetu, zasięgu telefonicznego, opalanie drewnem w domowych piecach, brak sklepów, załamania pogody czy odwiedziny wilków i niedźwiedzi to jest duża szansa, że polubisz to miejsce. Dosłownie przed chwilą, Wojtek zamieścił w internecie, nowe zdjęcie puszczyka uralskiego. Zerkam na nie i już wiem, wrócę na pewno. Autor: Łukasz Madziar
21 marca północna półkula oficjalnie wita wiosnę. Czasem w bardzo nietypowy sposób
Ponad milion ludzi ubranych na biało lub przystrojonych w pióropusze przybywa w nocy 21 marca pod Piramidę Słońca w meksykańskim Teotihuacánie. Wczesne wstawanie tego dnia popłaca, bo pierwsi mogą nie tylko podziwiać piękny wschód słońca, ale też powitać wiosnę z samego szczytu piramidy, czyli tak jak nakazuje tradycja. Wystawiają ręce w kierunku słońca i czekają, aż spłynie na nich wiosenna moc. Obchodom towarzyszą też rytualne tańce, śpiewy i palenie kadzideł. A przede wszystkim kosmiczna energia tego miejsca, w którą wierzy się tu od wieków. Zupełnie inaczej, bo na wodzie, pierwszy dzień wiosny spędzają mieszkańcy angielskiego hrabstwa Gloucestershire. Wskakują bowiem na deski surfingowe i próbują okiełznać falę przypływu przy ujściu rzeki Severn. Najlepsi śmiałkowie mają szansę przepłynąć z nią kilkadziesiąt kilometrów i wznieść się na wysokość nawet 15 m! Ci, którzy nie utrzymają się na wodzie, muszą liczyć się z rzeczną kąpielą. Na szczęście nie mają co się obawiać zimna. Przecież zima właśnie się skończyła!
5 powodów, dla których Estonię warto odwiedzić wiosną
Sezon rozpoczęty! Zobacz, dlaczego Estonia powinna znaleźć się na liście wiosennych kierunków podróży.
Pełna krokusów Dolina Chochołowska w 360 stopniach. Zobacz ten cudowny widok!
"Staraliśmy się uchwycić piękno krokusowej doliny, by pokazać ją tym, którzy nie mogą być na miejscu".
Przełom marca i kwietnia to czas, gdy w polskich Tatrach zaczynają kwitnąć krokusy. Gzie jest ich najwięcej? Oczywiście w Dolinie Chochołowskiej. Ekipa Dron Photo (w składzie: Stanisław Szewczyk i Joanna Burakowska) nie mogła przegapić takiej okazji do fotografowania i ruszyła na szlak z pełnym sprzętem. - Wędrówkę rozpoczęliśmy o 7.30, gdy słońce budziło się ze snu. Pogoda była rewelacyjna, a niebo bezchmurne. Dzięki temu mogliśmy podziwiać budzące się do życia górskie lasy. Po dwóch godzinach marszu ujrzeliśmy „morze” fioletowych kwiatów. Widok zapierał dech w piersiach! – opowiadają. Starali się zrobić jak najwięcej zdjęć, by uchwycić piękno krokusów i pokazać je tym, którzy nie mogą być na miejscu. By jeszcze bardziej przybliżyć krokusową łąkę, przygotowali coś wyjątkowego – panoramę Doliny Chochołowskiej wykonana w technice 360 stopni. Panorama zachwyci wszystkich miłośników górskich widoków: dookoła fioletowe pola, a w oddali skrzące się śniegiem górskie szczyty. Teraz każdy może podziwiać te widoki! Zobacz film, który powstał podczas fotograficznej wycieczki do Doliny Chochołowskiej: View oEmbed on the source website Więcej: dron-photo.pl
Kiedy przychodzi wiosna? I gdzie są polskie bieguny ciepła i zimna? [WIDEO]
"Kiedy przyjdzie wiosna?" to jedno z częstszych pytań, które zadajemy sobie w marcu, wyczekując z utęsknieniem słonecznych dni i pierwszych pąków na drzewach. Odpowiedź zna Marcin Nowak, autor kanału geograficznego "Motyl i Globus".
Jak się okazuje, data początku wiosny nie jest czymś, czego musimy uczyć się na pamięć, ponieważ... wyróżniamy kilka rodzajów wiosen, które rozpoczynają się w różnych momentach i na dodatek na terenie Polski w zupełnie różnych miejscach. Opowiada o tym Marcin Nowak autor nowego, geograficznego kanału na YouTube - "Motyl i Globus". Dlaczego wiosna w Żarach przychodzi szybciej a w Suwałkach z ponad miesięcznym opóźnieniem? Gdzie panuje idealny klimat do występowania winorośli? Jakie polskie miasto nazywamy polskim biegunem ciepła? I dlaczego? W jakim polskim mieście przed wojną rosły owoce tropikalne? Co to są izochrony, przednówek oraz nowalijki? Tego dowiecie się, oglądając najnowszy odcinek -"Kiedy zaczyna się wiosna?". W poprzednich Marcin tłumaczy, skąd biorą się trzęsienia ziemi i czy zdarzały się one w Polsce, a także podróżuje na trzy kontynenty, by pokazać, czym różnią się największe metropolie oraz wskazuje miejsca na Ziemi, które przypominają te na innych planetach. Większość ujęć w swoim cyklu autor zrealizował samodzielnie - w ciągu ostatnich 4 lat odwiedził z kamerą kilkanaście krajów. ZOBACZ ODCINEK "KIEDY ZACZYNA SIĘ WIOSNA?": View oEmbed on the source website
Zmiana czasu! Śpimy krócej, ale... No właśnie, czy warto zmieniać czas?
W nocy z soboty na niedzielę zmieniamy czas z zimowego na letni, przez co pośpimy o godzinę krócej. 26 marca nad ranem wskazówki zegarów przesuniemy z godz. 2.00 na 3.00. Do czasu zimowego wrócimy w ostatnią niedzielę października.
W całej Unii Europejskiej czas letni zaczyna się w ostatnią niedzielę marca, a kończy w ostatnią niedzielę października. W 2017 roku do czasu zimowego wrócimy więc 29 października. Mówi o tym obowiązująca bezterminowo dyrektywa UE ze stycznia 2001 r.: "Począwszy od 2002 r. okres czasu letniego kończy się w każdym państwie członkowskim o godz. 1 czasu uniwersalnego (GMT) w ostatnią niedzielę października". W Polsce zmianę czasu reguluje rozporządzenie prezesa Rady Ministrów. Poprzednie obowiązywało do 2016 roku i niektórzy przeciwnicy zmiany czasu, np. Fundacja Republikańska i Stowarzyszenie KoLiber apelowali do premier Beaty Szydło o niepodpisywanie kolejnej decyzji w tej sprawie. Na początku listopada 2016 roku rząd wydał jednak rozporządzenie, które przedłuża stosowanie czasu letniego i zimowego do 2021 roku. Przeprowadzana dwa razy w roku zmiana czasu ma przyczynić się do efektywniejszego wykorzystania światła dziennego i oszczędności energii, choć opinie co do tych korzyści są podzielone. Autorzy raportu "Dobra zmiana to brak zmiany... czasu" z Fundacji Republikańskiej i Stowarzyszenia KoLiber - bazując na dostępnych analizach - argumentowali, że zmiana czasu nie wpływa w sposób znaczący na "zagadnienia energetyczne". Wskazywali za to, że wśród negatywnych skutków jest m.in. zmiana rozkładów firm transportowych, zamknięte w nocy systemy internetowe banków oraz innych instytucji, czy niekorzystny wpływ na zachowanie inwestorów giełdowych. Ich zdaniem w okresach po każdej zmianie czasu spada ponadto wydajność pracowników i zwiększa się liczba zwolnień. Badań dotyczących wpływu zmiany czasu na zużycie energii czy zdrowie i samopoczucie człowieka jest wiele. Badanie zużycia energii elektrycznej w stanie Indiana (USA) wykazały, że po wprowadzeniu czasu letniego rachunki mieszkańców za prąd wzrosły. Z kolei badania prowadzone w Kalifornii dowodziły, że w tym stanie zmiana czasu nie powoduje zmian w zapotrzebowaniu na energię elektryczną. Japończycy wyliczyli, że stosowanie czasu letniego może zmniejszyć emisję dwutlenku węgla o 400 tys. ton i pomóc zaoszczędzić do 930 mln litrów paliwa. Ponadto przyczynia się do spadku liczby ulicznych kradzieży o 10 proc. Zdaniem naukowców z kanadyjskiego Sleep and Fatigue Institute utracona w trakcie weekendu godzina snu może zwiększyć liczbę wypadków w poniedziałek po zmianie czasu. Z badań specjalistów University of Alabama w Birmingham (USA) wynika, że przesunięcie wiosną wskazówek zegara o godzinę do przodu może o 10 proc. zwiększać też ryzyko zawału serca. Główny autor badań, kardiolog prof. Martin Young twierdzi, że odwrotne działanie wykazuje cofnięcia wskazówek o jedną godzinę jesienią – wtedy ryzyko zawału spada o 10 proc. Jego zdaniem zmiana czasu powoduje zakłócenie naszego wewnętrznego zegara biologicznego, co wiosną nasz organizm mocniej odczuwa. Naukowcy z fińskiego Uniwersytetu w Turku wykazali, że przestawienie zegara o godzinę do przodu i zakłócenie rytmu dobowego zwiększa ryzyko udaru niedokrwiennego mózgu, jednak tylko tymczasowo. Analiza danych zbieranych przez 10 lat wśród mieszkańców Finlandii wykazała, że ogólna częstość występowania udaru niedokrwiennego była o 8 proc. wyższa w ciągu pierwszych dwóch dni po zmianie czasu na letni. Natomiast po kolejnych dwóch dniach nie zauważono już żadnej różnicy. Odkryto także, że osoby z chorobą nowotworową, były o 25 proc. bardziej narażone na udar bezpośrednio po przejściu na czas letni, niż w jakimkolwiek innym okresie w ciągu roku. Ryzyko było również zauważalnie wyższe w przypadku osób powyżej 65. roku życia - u nich prawdopodobieństwo wystąpienia udaru tuż po przesunięciu zegarów na czas letni było wyższe o 20 proc. niż w pozostałych tygodniach. Wprowadzenie czasu letniego, tj. przesuwanie wskazówek zegarów o godzinę do przodu w okresie wiosenno-letnim, jako pierwszy proponował podobno Benjamin Franklin w XVIII. Miało to pomóc lepiej dopasować czas aktywności człowieka do godzin, w których jest najwięcej światła słonecznego i przynieść oszczędności. Dlatego też czas letni określa się w języku angielskim, jako "czas oszczędzający światło dzienne". W Polsce zmiana czasu została wprowadzona w okresie międzywojennym, następnie w latach 1946-1949, 1957-1964, a od 1977 r. stosuje się ją nieprzerwanie. Źródło: PAP
To z tutejszych wód wynurzyła się bogini miłości – Afrodyta. To tutaj słońce świeci przez niemal cały rok. I to tutaj znajdziecie aż 59 plaż wyróżnionych Błękitną Flagą. Cypr to doskonały kierunek na każdą okazję. I na wszystkie pory roku.
WIOSNA Kwiaty, festiwale i wędrówki Wiosna na Cyprze zachwyci wielbicieli przyrody i niesamowitych widoków. Zielone stoki i tysiące kwiatów – krokusów, tulipanów oraz orchidei – to nieodłączne elementy krajobrazu o tej porze roku. W maju – na cześć budzącej się do życia natury – organizowane jest Święto Kwiatów (Anthestiria), któremu towarzyszy muzyka, zabawa i parady. Cypr wiosną pokochają również wielbiciele wędrówek. W górach Troodos wyznaczono łącznie ok. 50 km tras. Popularne są piesze wycieczki w okolicach Platres, gdzie wytyczono trzy szlaki krajobrazowe. Jeden z nich, Szlak Mylomeri, prowadzi do 10-metrowego Wodospadu Mylomeri. Szlak Pougiari jest mniej znany, bardziej stromy i niebezpieczny, przez co przeznaczony dla doświadczonych piechurów. Szlak Kaledoński przebiega z kolei w kierunku Wodospadu Kaledońskiego – najwyższego na wyspie, bo sięgającego 12 metrów. Warto wybrać się też na wyprawę wokół szczytu Olimpos (1952 m n.p.m.). Niezapomnianym przeżyciem będzie wędrówka 9-kilometrowym Szlakiem Atalante. Trasa prowadzi przez wiele punktów widokowych, z których można podziwiać Nikozję, Pafos oraz Limassol. Równie znany, choć trzykrotnie krótszy, jest Szlak Persephone prowadzący przez dziewicze tereny porośnięte paprociami i kończący się w punkcie widokowym na wysokości 1660 m n.p.m. To idealna trasa dla koneserów pięknych krajobrazów. LATO „Błękitne” plaże i nurkowanie Latem na Cyprze temperatura powietrza sięga niemal 40 st. Celsjusza, a średnia temperatura wody 27 stopni. Nic więc dziwnego, że największą popularnością w tym czasie cieszą się plaże. I to jakie! Od 2013 roku aż 59 plaż Cypru (czyli niemal połowa) wyróżniono Błękitną Flagą za czystość, bezpieczeństwo i dbałość o środowisko. Najbardziej znane są kurorty w Ayia Napa, Nissi Bay, Paralimni czy Protaras. Dla aktywniejszych osób również coś się znajdzie. Przejrzyste i pełne jaskiń wody u wybrzeży Cypru stwarzają doskonałe warunki do nurkowania. Najciekawsze wyprawy podwodne czekają w rejonie Larnaki oraz Ayia Napa. Zaawansowani mogą ponurkować w poszukiwaniu zatopionych wraków statków i wojennych okrętów. Wśród nich dużą atrakcją jest największy na Morzu Śródziemnym wrak statku „Zenobia”, leżący ok. 1,5 km od Larnaki. Statek o długości 172 m i szerokości 23 m zatonął w 1980 r. JESIEŃ Zwiedzanie i śluby Jesienią na Cyprze jest już nieco chłodniej. Średnia temperatura powietrza wynosi około 25 st. Celsjusza, co zdecydowanie sprzyja zwiedzaniu. A jest co zwiedzać. Na początek Pafos – wizytówka wyspy i miejsce mocno związane z Afrodytą. To właśnie u wybrzeży tego miasta z piany morskiej wynurzyła się Afrodyta. Bogini miłości skutecznie przyciąga zakochanych – Pafos jest popularnym kierunkiem na ślubowanie sobie miłości na całe życie. Najchętniej wybieranym miejscem przez młode pary jest kaplica nad malowniczą zatoką Agios Georgios. Podobno ceremonię trzeba rezerwować z prawie dwuletnim wyprzedzeniem. Pafos to jednak przede wszystkim zabytki. Warto zobaczyć Zamek w Pafos wpisany na listę UNESCO, Grobowce Królewskie z IV wieku p.n.e. i niezwykłe, starożytne mozaiki odkryte w rzymskiej Willi Tezeusza i Domu Ajona. Ważnym punktem na mapie Cypru jest Kurion. To antyczne miasto, początki którego datuje się na XII w. p.n.e., to początek historii wyspy. Ruiny starożytnego Kurionu znajdują się na klifowym wzgórzu – miasto to stanowiło niegdyś miejsce kultu Apollina. Na miejscu możecie zobaczyć Dom Gladiatorów ze słynnymi mozaikami, Dom Achillesa, ruiny teatru rzymskiego oraz nimfeum – zespół kamiennych fontann, z których niegdyś czerpano wodę. Warto poznać również Nikozję. To miasto o burzliwej historii, położone niemal w samym centrum Cypru. Wokół starówki rozciąga się XV-wieczny mur obronny zbudowany jeszcze przez Wenecjan. Miejsce to stale tętni życiem, a wieczorem na wąskich i często zatłoczonych uliczkach spacerują mieszkańcy. W Nikozji warto odwiedzić Muzeum Cypru – największe muzeum archeologiczne na Cyprze. Zbiory muzeum pochodzą z wykopalisk prowadzonych na wyspie i prezentują historię cywilizacji na Cyprze od Neolitu do czasów wczesnego Bizancjum (7 w n.e.). ZIMA Narty z Zeusem i Herą Cypr dla narciarzy? Tak, wszystko się zgadza. Pasmo gór Troodos, a dokładnie najwyższy szczyt Olimpos, wznoszący się na wysokość 1952 m n.p.m., jest ulubionym miejscem miłośników białego szaleństwa. Sezon narciarski trwa tutaj od grudnia do marca, a więc wystarczająco, aby nacieszyć się śniegiem i zimą. Na miejscu znajdziecie cztery wyciągi o charakterystycznych nazwach – Zeus, Hera, Hermes i Afrodyta. Jest również wypożyczalnia sprzętu, a więc o nic nie trzeba się martwić. Kiedy w górach pada śnieg, przy wybrzeżu temperatura powietrza waha się pomiędzy 15-20 st. Celsjusza. Jest to więc doskonały czas na spokojne zwiedzanie i spacery. Sezon zimowy jest także jedynym czasem na wyspie, kiedy można spotkać flamingi i bociany. Ptaki gromadzą się przy słonym jeziorze w Larnace, które latem jest całkowicie wyschnięte. Materiał partnera