Ta winnica „zatrudniła" stado 800 kaczek. Ptaki pilnują, by szkodniki trzymały się z dala od winorośli
Winnica pod Kapsztadem zatrudniła 800 kaczek, które każdego ranka meldują się na swoich stanowiskach. Biegusy indyjskie stoją na straży ekologicznych upraw, pilnując, by szkodniki trzymały się z dala od dojrzewających winorośli.
Spis treści: Kaczki w służbie wina Symbioza ludzi i ptaków Biegusy indyjskie odgrywają istotną rolę w naturalnym utrzymaniu upraw winorośli. Te smukłe, wyprostowane kaczki doskonale radzą sobie z wyszukiwaniem i zbieraniem szkodników – zwłaszcza ślimaków – ukrytych między liśćmi. To dlatego, od ponad 30 lat, setki biegusów indyjskich wspierają ekologiczne uprawy w południowoafrykańskiej winnicy Vergenoegd Löw. Jak przekonuje Peter Stuart zarządzający winnicą, wszystko zaczęło się od zaledwie kilku sztuk. Kaczki w służbie wina Codziennie o ósmej rano w głośnej tyralierze przechodzą przez teren zabudowany i wkraczają na uprawy winorośli, gdzie rozpoczynają ucztowanie. Ptaki pomagają nie tylko w walce ze szkodnikami – ich odchody działają jak naturalny nawóz, który użyźnia glebę bez potrzeby stosowania chemii. Symbioza ludzi i ptaków Winnica funkcjonuje w pełnej harmonii z naturą. Dzięki biegusom, które skutecznie eliminują szkodniki, nie ma potrzeby sięgania po pestycydy. Ptaki realizują swoje naturalne potrzeby, jednocześnie wspierając zdrowie upraw. Towarzyszą im gęsi, pełniące rolę strażników – pilnują gniazd i chronią jaja przed wronami oraz innymi drapieżnikami. Po dniu intensywnej pracy ptaki odpoczywają, zażywając kąpieli w pobliskim stawie. Ich codzienna, barwna parada przez okolicę stała się lokalną atrakcją i przyciąga turystów z całego regionu. Działania właścicieli nie pozostały niezauważone. Za proekologiczne podejście gospodarstwo zostało wyróżnione certyfikatem organizacji WWF. Choć utrzymanie ptaków generuje wyższe koszty niż stosowanie środków chemicznych, ich obecność wspiera bioróżnorodność, wzmacnia lokalny ekosystem i chroni jakość gleby. Zobacz poranny wymarsz biegusów do pracy: View oEmbed on the source website Źródło: News24
Lubuskie – kraina winem płynąca. Co zobaczyć i czego spróbować w Zielonej Górze i okolicach?
Porośnięte krzewami winorośli wzgórza przypominające Toskanię. Historyczny system unikatowych piwnic winiarskich będący częścią Zielonogórskiego Szlaku Wina i Miodu. Rozległy park krajobrazowy wraz z ruinami XIX-wiecznego pałacu w Zatoniu. Lubuskie to miejsce, w którym ciężko się nudzić i łatwo zakochać.
W tym artykule: Podziemne piwnice winiarskie Obiad w Palmiarni Zatonie – park księżnej Doroty de Talleyrand-Périgord 900 lat historii lubuskiego winiarstwa Rodzinna winnica w Sulechowie Ślady kultury winiarskiej można odnaleźć w Zielonej Górze niemalże na każdym kroku, choć często są one niezauważalne na pierwszy rzut oka. Tak jest właśnie w przypadku piwnic winiarskich znajdujących się w podziemiach zabytkowych kamienic, od których zaczynam zwiedzanie miasta. Podziemne piwnice winiarskie Podziemia, na co dzień niedostępne dla turystów, można odwiedzić za darmo w ramach organizowanego corocznie, na przełomie kwietnia i maja Lubuskiego Festiwalu Otwartych Piwnic i Winnic. Ja wykupuję dodatkowo pakiet degustacyjny wina. Wraz z Mariuszem, który będzie moim przewodnikiem po tej winnej krainie przez najbliższe 2 dni, zwiedzamy dziś 3 z kilkunastu piwnic. Tu prezentują swe wyroby 32 lubuskie winnice. Będzie też można posłuchać specjalnie organizowanych koncertów czy pogadanek na temat historii winiarstwa tego regionu. – To właśnie w tych piwnicach, liczących sobie nawet aż kilkaset lat, winiarze trzymali niegdyś beczki i butelki z drogocennym trunkiem. Podziemia zachowały się w różnym stanie, niektóre zostały podzielone na lokatorskie komórki, inne zniszczone i zagruzowane są zupełnie niedostępne, a jeszcze inne jak te, które goszczą nas dzisiaj, wciąż zachwycają architekturą i unikalnym mikroklimatem. To one tworzą drugie, podziemne miasto – tłumaczy Mariusz. Słucham go z ogromnym zaciekawieniem, delektując się kieliszkiem Pinot Noir i rozglądając z podziwem po kilkudziesięciometrowym, ceglanym wnętrzu o charakterystycznym łukowym sklepieniu. To świadectwo dawnej potęgi zielonogórskiego winiarstwa. Obiad w Palmiarni Późnym popołudniem mój przewodnik zabiera mnie na spacer po zielonogórskiej starówce. Jej elegancka zabudowa, choć usytuowana na parcelach wytyczonych jeszcze w średniowieczu, w dużej mierze pochodzi z przełomu XIX i XX. – A to na skutek pożarów, które wielokrotnie trawiły miasto, zwłaszcza w XVII w. – tłumaczy Mariusz. Urokliwymi uliczkami starówki, docieramy do Palmiarni, największej restauracji w Zielonej Górze, znajdującej się na Wzgórzu Winnym. Jest ono jedyną w Polsce winnicą usytuowaną w centrum miasta. – Przed laty winnica należała do Friedricha Augusta Gremplera, który w 1818 roku wybudował tu niewielki domek. W latach 60. XX w. do domku dobudowano małą palmiarnię, we wnętrzu której działała, wspominana do dziś z sentymentem przez starszych mieszkańców miasta, kawiarnia. Palmiarnia doczekała się ostatecznie aż pięciu modernizacji, stawała się coraz większa i wyższa. Dziś może poszczycić się około 150 gatunkami egzotycznych roślin, w tym najprawdopodobniej największym w Polsce daktylowcem kanaryjskim – opowiada mi historię tego miejsca Mariusz. To właśnie pod koroną tego daktylowca jemy dziś późny lunch. Po posiłku wchodzimy na najwyższy taras widokowy, znajdujący się pod samym dachem palmiarni. Jest tu gorąco i duszno, ale zupełnie mnie to nie zniechęca. Spędzam tam dobrą chwilę podziwiając z góry panoramę miasta i krzewy winorośli porastające zbocza wzgórza. Przed wyjściem wstępujemy jeszcze na moment do piwniczki winiarskiej znajdującej się pod samym budynkiem Palmiarni. Tu można kupić wyroby z okolicznych winnic. I o ile piwnice winiarskie pod kamienicami miasta pamiętają jeszcze zamierzchłe czasy, to ta została wybudowana zaledwie 5 lat temu, w 2018 roku. Jest więc póki co najmłodszą piwnicą w mieście. Zatonie – park księżnej Doroty de Talleyrand-Périgord Następnego dnia jedziemy do oddalonego o około 10 km od Zielonej Góry Zatonia. Znajdujący się tu Park Książęcy to jedno z ulubionych miejsc spacerowych zielonogórzan. – Nie ma w tym nic dziwnego. Spacer odnowionymi alejkami po 52-hektarowym parku krajobrazowym czy odpoczynek w cieniu kilkusetletnich drzew gwarantują poprawę nastroju. A i czworonogi są tu mile widziane – mówi Mariusz. Po parku oprowadza nas przewodniczka, przebrana za księżnę Dorotę de Talleyrand-Périgord, najbardziej znaną postać związaną z tym miejscem. – Historia parku w Zatoniu sięga XVII wieku. To wtedy powstał barokowy dwór, wzniesiony przez Baltazara von Unruh. I też prawdopodobnie wtedy wokół rezydencji zaczęto pierwsze nasadzenia – zaczyna swoją opowieść przewodniczka. – Jednak to urodzona w 1793 roku w Berlinie księżna żegańska Dorota de Talleyrand-Périgord, filantropka, mecenaska kultury, a także polityk, która odegrała znaczącą rolę podczas kongresu wiedeńskiego, przyczyniła się najbardziej do rozwoju tego miejsca. Sprowadziła się do Zatonia około 1840 r. To z jej inicjatywy w 1842 roku dokonano przebudowy dworu, przekształcając go w klasycystyczny pałac. W tym czasie wzniesiono również oranżerię oraz cieplarnię i założono okalający pałac park krajobrazowy w formie w jakiej znamy go dzisiaj – mówi przewodniczka. Idąc urokliwymi alejkami porośniętymi bujną roślinnością, dochodzimy do pałacu, który został spalony w 1945 r. przez wojska radzieckie. Mimo że budowla, udostępniona zwiedzającym w 2018 roku pozostaje w postaci trwałej ruiny, to nadal nosi ślady dawnej świetności. Przechadzamy się po parterze budynku. Wyobrażam sobie jak musiały wyglądać niegdyś te wnętrza, które gościły wiele znakomitości, takich jak król pruski, car rosyjski, kompozytor Franciszek Liszt, czy pisarz Wiktor Hugo. Powoli goni nas czas. Z nieukrywaną niechęcią opuszczam tę oazę zieleni i spokoju. 900 lat historii lubuskiego winiarstwa Moje pragnienie zgłębienie historii winiarstwa w lubuskim prowadzi nas do Lubuskiego Centrum Winiarstwa w Zaborze. Budynek centrum, gdzie mieści się min. muzeum wina, zbudowano u stóp wzgórza, na którym rozciąga się 33-hektarowa winnica samorządowa. – Szacuje się, że historia lubuskiego winiarstwa sięga XII w., kiedy pierwsze krzewy winorośli sprowadzili tu osadnicy z Flandrii. Obecnie w regionie zarejestrowanych jest 45 producentów wina, uprawiających około 100 hektarów winnic – mówi Mariusz. Podczas nieśpiesznej przechadzki pomiędzy równo posadzonymi rzędami krzewów, Mariusz tłumaczy mi, dlaczego to akurat te tereny stały się polską Toskanią. – Zielona Góra położona jest pomiędzy dwoma rzekami, Odrą i jej dopływem, Bobrem. Rzeki zatrzymują ciepłe powietrze napływające z południa Europy. Rzadko mamy tu przymrozki majowe. A piaszczyste gleby, 5–6 klasy, absorbujące ciepło, ogrzewają systemy korzenne we wrześniu i październiku, kiedy noce są już naprawdę zimne. Jednocześnie gleby te są na tyle luźne, że pozwalają przebić się systemowi korzennemu winorośli kilkanaście metrów w dół, do pokładów iłu lub gliny, będących rezerwuarem wody. Dzięki temu winorośl rzadko wymaga nawadniania – opowiada. Na koniec wizyty udajemy się do pomieszczenia, gdzie znajduje się odszypułkowarka oraz prasy do winogron. Winiarze mogą korzystać z nich za darmo. Jedyny warunek jest taki, że muszą zostawić po sobie idealny porządek! Rodzinna winnica w Sulechowie Wieczorem, Mariusz zabiera mnie na kolację i degustację wina do założonej w 2007 r., 5,5-hektarowej Winnicy Mozów w Sulechowie. Zanim zasiądziemy do posiłku, zwiedzamy jeszcze nowo wybudowaną piwniczkę i przechadzamy się pomiędzy krzewami winorośli. Wieczorna rosa mieni się w promieniach zachodzącego słońca, a niebo płonie feerią barw. Magda Kucuń, córka właścicieli podając do stołu, opowiada historię rodzinnego biznesu. To jej tata, zainspirowany tym co zobaczył na południu Europy, wpadł na pomysł założenia winnicy. Reszta rodziny podeszła do pomysłu bardzo sceptycznie. Po kilkunastu latach musieli jednak przyznać tacie rację. W winnicy nie tylko skosztujemy win produkowanych z takich odmian jak Souvignier Gris, Chardonnay, Léon millot czy Pinot Gris, ale także serów własnoręcznie robionych przez nestora rodu. Można tu także wynająć nocleg. Jedząc pyszną kolację, z podziwem słucham opowieści Magdy o trudach, które napotykali, o poświęceniu, ciężkiej pracy, ale i ogromnej miłości do winiarstwa. Być może już za kilkanaście lat polskie wina wytrawne i półwytrawne będą się cieszyć światową renomą? Z żalem opuszczam Zieloną Górę, ale już wiem, że na pewno tu wrócę. Czeka tu na mnie jeszcze multum atrakcji. Chociażby spacer szlakiem bachusikowym w poszukiwaniu zabawnych figurek (jest ich już ponoć ponad 60!) przedstawiających Bachusa, rzymskiego boga winnej latorośli i wina, które przycupnęły tu i ówdzie na zielonogórskiej starówce. Jest też Winobranie, święto Beaujolais Nouveau i dziesiątki kilometrów tras rowerowych, przecinających ogromne obszary leśne. Gdy siedzę w samolocie, czekając aż maszyna zacznie kołować, przychodzi mi na myśl bardzo adekwatne powiedzenie: „Cudze chwalicie, swego nie znacie”. Ja wracam do domu zauroczona Zieloną Górą i jej okolicami.
Na odkrywanie Zamościa wybieramy się z Karolem Okrasą. W tym najbardziej włoskim z polskich miast będziemy wspólnie szukać południowej idylli, znakomitej kuchni i aromatycznych win.
W tym artykule: Padwa Północy Pirogi i cebularze Swojskie życie Powstały z inspiracji renesansowymi miastami idealnymi Zamość łączy w sobie urok spokojnego włoskiego miasteczka ze swojskością Lubelszczyzny. Pierwsze skojarzenia na temat Zamościa większość z nas wyniosła pewnie ze szkoły: najbardziej włoskie miasto w Polsce, prywatna inicjatywa hetmana Jana Zamoyskiego i piękny rynek. Wraz z Karolem Okrasą, jednym z najbardziej cenionych polskich szefów kuchni, który na Zamojszczyźnie szukał inspiracji do inspiracji do menu swojej restauracji Platter, sprawdzamy, dlaczego warto tam spędzić trochę więcej czasu. W podróż wybieramy się włoskim – a jakże! – Maserati Levante z napędem hybrydowym. Padwa Północy Projektując Zamość, włoski architekt Bernardo Morando z pieczołowitością zadbał o każdy szczegół. Perfekcyjnie zaplanowane miasto do dziś wyróżnia się rozwiązaniami, które wpływają na codzienną jakość życia. Dzięki szerokim ulicom mieszkańcy Zamościa mogą cieszyć się naturalnym systemem wentylacji, zaś lekkie pochylenie w kierunku rzeki Łabuńki od stulecie ułatwia odpływ nieczystości. Nawet w upalne dni, których w tym regionie Polski nie brakuje, na Starym Mieście czuć przyjemny powiem wiatru. Neapol zyskuje przy bliższym spotkaniu. 7 pomysłów na wycieczki po środkowych Włoszech Stolica regionu Kampania w wielu osobach wzbudza mieszane uczucia. Już na pierwszy rzut oka można wyciągnąć wniosek, że Neapol to miasto kontrastów. Zarówno miasto, jak i cała środkowa It... Na Rynku Głównym Karol ma umówione spotkanie z Danielem Sabacińskim, lokalnym przewodnikiem, który obiecał nam opowiedzieć, jak kształtował się niepowtarzalny charakter Zamościa. – Początkowo Zamość był pomyślany jako miasto wyłącznie dla zamożnych. To oni stają się pierwszymi mieszkańcami, budują kolejne kamienice i decydują o szybkim rozwoju miasta. Z czasem jednak Jan Zamoyski zaczął zapraszać kolejne społeczności. Każda z nich dołożyła się do tworzenia wyjątkowości tego miejsca. Pierwsi przybyli bogaci kupcy ormiańscy. To im zawdzięczamy przepiękne, kolorowe kamienice na prawo od Ratusza. Następnie do miasta trafili Żydzi sefardyjscy, zmuszeni w XV wieku do opuszczenia Hiszpanii, a wraz z nimi zwyczaje i tradycje śródziemnomorskie. To dzięki tej społeczności możemy dzisiaj zwiedzać wspaniale zachowaną późnorenesansową synagogę. Swój wpływ na Zamość mieli też Grecy, za sprawą których w szybko rozwijającym się mieście powstały znakomite zakłady rzemieślnicze – opowiada Daniel Sabaciński. Pirogi i cebularze Zamojska Starówka nie jest duża. Na jej zwiedzanie poświęcamy jednak z Karolem Okrasą całe przedpołudnie. Miasto zachwyca idealnym układem i wszechobecną symetrią. Prosty układ krzyżujących się ulic przypomina założone w tym samym roku argentyńskie Buenos Aires. Rynek Główny o wymiarach sto na sto metrów miał być dokładnie dwa razy większy od położonych w jednej linii dwóch mniejszych rynków – Wodnego i Solnego. Zamojska kuchnia nie akceptuje granic. To tu na Lubelszczyźnie, w małych restauracjach i kawiarniach tętni „włoskie życie miasta”. Wraz z Karolem na obiad siadamy w Piwnicy pod Świętym Kazimierzem (Rynek Wielki 6). Zamawiamy znakomitą zupę dziadówkę, czyli rosół z rwanymi kluseczkami i ziemniakami okraszony boczkiem oraz wielki talerz tarciuchów, czyli regionalną babkę ziemniaczaną – zamojską specjalność. W poszukiwaniu lokalnych smaków warto również zajrzeć do innych restauracji na Starym Mieście. Nietrudno tu o choćby znakomity piróg biłgorajski, czyli chrupiące ciasto faszerowane kaszą gryczaną. W restauracji Skarbiec Wina (Staszica 27) dostajemy talerze chrupiących i świetnie wypieczonych cebularzy lubelskich. Ten przysmak Zamość zawdzięcza tradycji jej żydowskich mieszkańców. „Idealny cebularz powinien mieć złocistą barwę oraz zapach i smak pieczonej cebuli” – wyjaśnia Karol. Do obiadu zamawiamy – a jakże! – butelkę produkowanego na Roztoczu wina. Po obiedzie siadamy na galicyjskie espresso. Jak dowiadujemy się od mieszkańców miasta, najsmaczniejsze podają w Cafe Galicya (Rynek Solny 2). I rzeczywiście podwójne mleko, miód i przyprawy robią swoje. Co ciekawe, w Galicyi serwują też koktajl kawowy „włoska robota”. Kolejne jasne nawiązanie do włoskich korzeni miasta. Swojskie życie Już kilkanaście kilometrów za miastem rozpościerają się zachwycające krajobrazy, w których pejzaże są wpisane kilkusetletnie zabytki, a w porozrzucanych po okolicy dworkach i zagrodach można kosztować prostej i zdrowej kuchni oraz doskonałych win. Brzmi jak Toskania? Tak, choć wciąż jesteśmy na Zamojszczyźnie. – Jadąc przez bezkres tych niesamowitych krajobrazów, czuję, że nie ma żadnych granic. Na tym powinno polegać życie szczęśliwego człowieka – rzuca nagle Karol, prowadząc włoskie Maserati Levante po kolejnych drogach szlaku lubelskiego renesansu. Tu wszystko się zgadza. Nawet klimat jest włoski. W ciągu roku w okolicach Zamościa jest najmniej dni pochmurnych w Polsce, a wygrzane w południowym słońcu warzywa i owoce mają niepowtarzalny smak. 5 najlepszych pizzerii we Włoszech poleca Matteo Brunetti Po prawdziwą pizzę warto wybrać się aż do Włoch. Specjalnie dla nas ranking najlepszych pizzerii w Italii przygotował znany kucharz Matteo Brunetti. Zatrzymujemy się w Zagrodzie Guciów (Zwierzyniec, Guciów 19), jednym z 7 nowych cudów Polski magazynu „National Geographic”, gdzie państwo Anna i Stanisław Jachymkowie utworzyli małe, lecz bogate muzeum etnograficzno-przyrodnicze. Czego tu nie ma! W XIX-wiecznej chałupie i stodole znajdują się stare sprzęty, narzędzia i naczynia zasobowe. W starych stajniach można obejrzeć wystawę meteorytów, minerałów i skamieniałości z obszaru między Wisłą a Bugiem. W spichlerzu z 1764 roku zaś znajdują się prace roztoczańskich mistrzów. Gospodarze zadbają, by z zagrody nikt nie wyszedł głodny. Na nas już czekają półmiski gorących pierogów. To nie wszystko. Rozpoznawszy naszą ekipę, pan Stanisław wnosi świeżą kaszankę. – Coś niesamowitego! Tak smakuje Zamojszczyzna – kwituje Karol Okrasa. Nasz ekspert Łukasz Załuski Redaktor naczelny „National Geographic Polska". Uważny obserwator zmieniającego się świata i nowych trendów w technologiach. Miłośnik tenisa i europejskich stolic.
Przewodnik po Morawach południowych. Dlaczego warto pojechać do Czech kamperem?
Razem z Campiri udaliśmy się na wyprawę kamperem po południowych Morawach. Przekonałem się, że nie ma nic lepszego od karawaningu.
W tym artykule: Dzień pierwszy – przepaść Macocha, pałac Slavkov i zalew Nove Mlyny Dzień drugi – rowerem przez Morawy i Mikulov Dzień trzeci – zamek w Lednicach, wioska Vrbice i przypadkowe spotkanie z Pavelem w jego winnicy Moja fascynacja Czechami zaczęła się w bardzo pokrętny sposób. Wcale nie miała swojego początku w stolicy kraju ani w czeskim piwie. W Pradze bywałem wielokrotnie i choć jest to niewątpliwie piękne miasto, muszę z przykrością przyznać, że nie urzekło mnie na tyle, żeby z wypiekami na twarzy o nim opowiadać. Po pierwsze, wynika to ze względów sentymentalnych. Numerem jeden europejskich stolic zawsze będzie dla mnie Budapeszt. Po drugie, z biegiem lat staram się raczej uciekać od wielkich miast. Czechami zainteresowałem się najpierw poprzez kino, a później przez literaturę. Wszystko zaczęło się od czechosłowackiego horroru „Palacz zwłok” z 1968 roku w reżyserii Juraja Herza, który obejrzałem kilka lat temu. Po seansie filmu stwierdziłem, że naród, który tworzy takie arcydzieła gatunku grozy, musi mieć wiele do zaoferowania. W tym roku z kolei zacząłem nadrabiać czeską literaturę, która mnie wprost oczarowała. Opowiadania Oty Pavela i Josefa Škvorecký’ego sprawiły, że przewracając ostatnią stronę książki tego drugiego, postanowiłem, że w tym roku muszę lepiej poznać ten kraj. Wybór miejsca nie trwał zbyt długo. Od razu wiedziałem, że chcę zwiedzić południowe Morawy. Czechy: Mały kraj pełen wielkich skarbów W kraju cztery razy mniejszym od Polski jest aż 12 zabytków UNESCO, czyli tylko o jeden mniej niż u nas. W Czechach dwa najdalsze są oddalone od siebie raptem o kilka godzin jazdy samochodem, w... Większym problemem natomiast był wybór transportu. Miejsca, które chciałem zobaczyć, znajdowały się w dużej odległości od siebie. Na całą podróż miałem zaledwie 4 dni. Komunikacja publiczna zatem odpadała. Szczególnie, że na mojej liście były miejsca, do których po prostu bym nie dotarł pociągiem ani autobusem. Na ratunek mojej wyprawie przybyło Campiri. Campiri to platforma, na której w prosty sposób można znaleźć wymarzonego kampera. Wystarczy podać termin i wybrać miasto odbioru. To wszystko. Nigdy nie jechałem prawdziwym kamperem i muszę przyznać, że byłem w niemałym szoku, kiedy dowiedziałem się, że jest to tak proste. Kiedy rezerwacja doszła do skutku, pozostało już tylko przygotować się do wyjazdu. Dzień pierwszy – przepaść Macocha, pałac Slavkov i zalew Nove Mlyny Tak jak wspomniałem wcześniej, miałem tylko 4 dni na podróż, a chciałem zobaczyć jak najwięcej miejsc. Wyjechaliśmy zatem w czwartek w nocy, biorąc ze sobą mnóstwo jedzenia i dwa rowery. Jazda dużym autem nie sprawiała większych problemów. Właściwie już po kilku kwadransach przyzwyczaiłem się do jego gabarytów. Po ok. 6-godzinnej jeździe dojechaliśmy do pierwszego punktu programu – przepaści Macochy. Przepaść Macochy, fot. Getty Images To miejsce, które znajduje się w krasie Morawskim, na północ od Brna. Jest to istny raj fanów speleologii, chociaż spośród 1600 jaskiń zaledwie 4 otwarte są dla zwiedzających. Na szczególną uwagę zasługuje Punkevní. To 35-kilometrowy system jaskiniowy, w którym można wziąć udział w spływie podziemną rzeką oraz dotrzeć na dno przepaści Macocha. Czechy pieszo i na rowerze. Przedstawiamy najpiękniejsze szlaki na terenie tego niezwykłego kraju Czechy są prawdziwym rajem dla osób poszukujących pomysłów na aktywne spędzenie urlopu. W kraju dostępnych jest nieskończona liczba szlaków turystycznych, które przy niewielkim wysiłku m... Niestety, nam udało się dotrzeć jedynie na górę, skąd mogliśmy zobaczyć Macochę z nieco innej perspektywy. To przepiękne miejsce, z którego można podziwiać niezwykły leśno-krasowy krajobraz. Idąc ścieżką w dół, można zejść do drugiego punktu widokowego, z którego widać przepaść z bliższej odległości. Często mówię sobie, że jeśli czegoś w trakcie podróży nie zobaczyłem z braku czasu, jest to zawsze dobry powód, żeby tam wrócić. Przepaść Macocha jest definitywnie takim miejscem. Chociaż kusiło nas, żeby spróbować zejść na sam dół przepaści, nie mieliśmy już na to czasu. Ruszyliśmy w dalszą drogę, w stronę miasteczka Slavkov u Brna. To właśnie tam odbyła się słynna bitwa pod Austerlitz, w której Napoleon pokonał Austrię i Rosję. Na początku obawiałem się jazdy kamperem po mieście, a w szczególności szukania miejsca parkingowego na wąskich uliczkach. Niesłusznie. Okazało się to tak samo łatwe, jak manewrowanie samochodem osobowym. Kolejny plus karawaningu. Legenda głosi, że w tym zamku Napoleon Bonaparte świętował zwycięstwo w bitwie pod Austerlitz, fot. Jakub Rybski Na miejscu chcieliśmy zwiedzić barokowy zamek Slavkov. Jest to jeden z najstarszych zachowanych dworów szlacheckich na Morawach. Otacza go przepiękny park, w którym znajdują się rzeźby i baseny. Legenda głosi, że to właśnie w tym miejscu Napoleon Bonaparte celebrował zwycięstwo w bitwie trzech cesarzy. Cóż, mogę tylko potwierdzić, że nie było lepszego miejsca, w którym mógłby cieszyć się z wygranej batalii. Ostatnim punktem czwartku było zdążyć przed zmrokiem i znaleźć miejsce do spania. W tym celu pojechaliśmy dalej na południe, w kierunku zalewu Nove Mlyny. Początkowo planowaliśmy rozbić biwak „na dziko”, ale stwierdziliśmy, że na pierwszą noc wybierzemy camping. Spontaniczne szukanie noclegu nie należy do najłatwiejszych zadań, zwłaszcza kiedy nad zalewem odbywają się akurat regaty. Ostatecznie jednak udało się znaleźć camping, w którym były wolne miejsca. Dzień drugi – rowerem przez Morawy i Mikulov Następnego dnia zjedliśmy śniadanie na łonie natury z widokiem na jezioro. Leniwie wchodząc w ten dzień, musieliśmy opuścić nasz piękny dom na kółkach i jechać w dalszą drogę. Tym razem rowerami do Mikulova. Z okolic zalewu do samego miasta droga jest prosta i cały czas prowadzi ona ścieżką rowerową. Jadąc jeszcze wzdłuż jeziora mijamy wysepkę, na której widać gotycki kościół z XII wieku. Budynek jest opuszczony od lat 70., kiedy socjalistyczne władze postanowiły stworzyć zalew i zatopić wioskę Mušov. Na szczęście aktywiści postanowili uratować obiekt i nie doprowadzić do jego zniszczenia. Morawy jakich nie znacie. Czym przyciągają turystów? Zwiedziłam połowę podziemnego świata, ale piwniczek takich jak tutaj nie widziałam nigdzie. Czym jeszcze zaskoczyły mnie Morawy? Kościół robi piorunujące wrażenie. Podziwiać można go jedynie z drona lub z lądu. W tym miejscu obowiązuje zakaz pływania, a na wyspę można dostać się jedynie z przewodnikiem podczas specjalnie zorganizowanej wycieczki. Kończąc nasze ochy i achy nad iście filmowym widokiem, jedziemy dalej. Po drodze do Mikulova mijamy pola rzepaku, jęczmienia i oczywiście winogron, których na Morawach uprawia się bardzo dużo. Pomimo że Czechy wszystkim kojarzą się z dobrym piwem, to Morawy są niewątpliwie krainą wina. O czym przekonamy się już wkrótce. Pola winogron na Morawach południowych są praktycznie wszędzie, fot. Jakub Rybski Mikoluv okazuje się niezwykle urokliwym miasteczkiem, w którym czas stanął w miejscu. Na początku wspinamy się na ruiny zamku Kozí hrádek, z których jest widok na całe miasto i okolicę. Pani, która sprzedaje bilety wstępu, sprzedaje również wino z lokalnej winnicy ze szczepu pálava. Sprawdzam w internecie informacje o czeskiej kulturze wina. Okazuje się, że już starożytni Rzymianie przywieźli tu zwyczaj uprawy winorośli i produkcji tego napoju. „Cura fugit multo diluiturque mero”. „Troska znika i rozpuszcza się w obfitym winie”, pisał rzymski poeta Owidiusz. Coraz lepiej rozumiem, dlaczego wszyscy tutaj są uśmiechnięci. Z ruin zamku schodzimy w stronę cmentarza żydowskiego. Pochodzi z czasów założenia pierwszej gminy semickiej w regionie, czyli z ok. XV wieku. Jest to jedna z większych żydowskich nekropolii w Czechach. Ma prawie 20 tysięcy m kw. powierzchni. Znajduje się tam ok. 4000 nagrobków. To miejsce spoczynku wielu znanych czeskich i morawskich rabinów. W końcowej części cmentarza znajduje się również pomnik poległych w I wojnie światowej. Tak blisko i tak pięknie! Odwiedź czeskie Skalne Miasta Skalne Miasto w czeskim Adršpach posłużyło filmowcom z Hollywood za plan filmowy podczas ekranizacji powieści fantasy C.S. Lewisa. I fakt - jest tu fantastycznie. Do tego na tyle blisko, że ... Z cmentarza idziemy prosto do pałacu. Jesteśmy spóźnieni i z części wewnętrznej możemy już zwiedzić tylko bibliotekę. To pomieszczenie, w którym znajduje się ok. 15 tysięcy egzemplarzy książek, a najstarsze pochodzą nawet z XVI wieku. Wśród zbiorów są nawet czasopisma modowe „Le Figaro”, które książę Dietrichstein kupował księżnej. Widok na Mikulov z ruin zamku Kozi hradek, fot. Jakub Rybski Ostatnim przystankiem w Mikulovie są pałacowe ogrody i rynek. Próbujemy tam lokalnego wina i czeskiego jedzenia. Rzucamy ostatni raz okiem na wyłaniający się zza budynków pałac i wracamy na camping, żeby skosztować palavy, którą wcześniej kupiliśmy w mieście. Sandor Marai pisał „najlepsze było wino i myślenie. Wino rozpalało myśli, a potem je uspokajało, usypiało”. Dzień drugi dobiegł końca. Dzień trzeci – zamek w Lednicach, wioska Vrbice i przypadkowe spotkanie z Pavelem w jego winnicy To już ostatni dzień naszej podróży po Czechach. Czwartego dnia już tylko wracamy do Polski. Z samego rana jedziemy zatem do zamku w Lednicach. Kolejny raz przekonuję się, że jadąc przez Morawy mógłbym co pięć minut zatrzymywać się, żeby zrobić zdjęcie. Wszędzie jest tak samo pięknie. I wszędzie są te zjawiskowe pola winorośli. W końcu dojeżdżamy do Lednic. Zostawiamy kampera na miejskim parkingu i idziemy zwiedzić zamek. Muszę przyznać, że spośród wszystkich dworów i pałaców ten zrobił na mnie największe wrażenie. Szczególnie widok z perspektywy ogrodów. Przechadzając się wokół, można przez chwilę poczuć się, jakbyśmy przenieśli się do epoki wiktoriańskiej. W głowie słyszę motyw przewodni serialu „Downtown Abbey”. zamek w Lednicach przez setki lat pełnił funkcję letniej rezydencji rodu Liechtensteinów, fot. Jakub Rybski Zamek od XIII–XIV wieku pełnił funkcję letniej rezydencji rodu Liechtensteinów. Przez lata był przebudowywany, a ostatecznie w XVIII wieku przybrał styl neogotycki. Turyści mają możliwość zwiedzić wnętrze budynku i zobaczyć sale reprezentacyjne wraz z apartamentami książęcymi. Chociaż bardzo nie chcieliśmy opuszczać tego wyjątkowego miejsca, czas naglił. Zjedliśmy szybki obiad i ruszyliśmy w stronę wsi Vrbice. To mała wioska, licząca ok. 1000 mieszkańców, która położona jest na północnym wschodzie Lednic. Znajdują się tam liczne piwniczki winne, które zbudowane są w pagórkach. Fanom Tolkiena i uniwersum „Władcy Pierścieni” na pewno skojarzy się to Shire. Jako dziecko zawsze miałem marzenie, żeby odwiedzić Hobbiton. W pewien sposób na Morawach właśnie je spełniłem. Vrbice to mała miejscowość, w której można spróbować lokalnego wina, fot. Jakub Rybski Po dwugodzinnym, pełnym zachwytów spacerze po Vrbicach ruszamy dalej, aby znaleźć miejsce do noclegu „na dziko”. Przejeżdżając przez wieś Terezin, zauważam znak „vinne sklepy”. Postanawiamy zjechać z drogi i sprawdzić, czy któraś winnica jest jeszcze otwarta. Na szczęście tak – ostatnia. W środku siedzi mężczyzna, który uśmiecha się na nasz widok i pyta, czego potrzebujemy. – Wina! – wołamy. – Oczywiście, że chcecie wina, pytanie brzmi „ile?” – odpowiada nam z radością. Wchodzimy do piwniczki i dowiadujemy się, że nasz gospodarz nazywa się Pavel. Wygrał bardzo dużo nagród za swoje wina. Mówi nam, że na Morawach w każdej wiosce ludzie zajmują się winem. – To moje największe hobby. Wino i wędkowanie – opowiada Pavel. Siadamy wspólnie przy stoliku na tarasie, a Czech częstuje nas swoim winem. Ja odmawiam i mówię, że muszę jeszcze dziś prowadzić auto, żeby znaleźć miejsce do spania. – Przecież chyba po to macie kampera – mówi nam ze zdziwieniem Pavel. – Nie musicie już nigdzie jechać, przenocujcie tutaj, na tym polu – dodaje, a ja przyznaję mu rację. To są właśnie zalety karawaningu. Do późnego wieczora siedzimy, opowiadamy sobie różne historie i śmiejemy się, pijąc domowe wino. Dopytuję go o to, jakie są różnice między Pragą a Brnem, północą Czech a Morawami – Prażaki niech sobie piją to swoje piwo. Tutaj jesteśmy na Morawach. Dobrze się bawimy, pijemy wino i jest pięknie – odpowiada mi. Przypominam sobie wtedy zdanie z książki „Smierć pięknych saren”: "Jeżeli chcesz być szczęśliwy przez kilka godzin – napij się. Jeśli pragniesz być szczęśliwy przez kilka miesięcy – ożeń się. Jeżeli marzysz, by być szczęśliwym przez całe życie – zostań wędkarzem". Dziś już jestem pewien, że Ota Pavel pisał te słowa, mając na myśli południowe Morawy. Nasz ekspert Jakub Rybski Dziennikarz, miłośnik kina niezależnego, literatury, ramenu, gier wideo i dobrego rocka. Wcześniej związany z telewizją TVN24 i Canal +. Zawodowo nie boi się podejmować żadnego tematu, prywatnie bardzo zainteresowany polityką. Autor bloga na Instagramie "Mini Podróże".
Autem przez winnice Portugalii. Ruszaj na jedną z najpiękniejszych tras samochodowych na świecie
93 zakręty, 180 km i tysiąc bezcennych widoków. Przejazd tą trasą zajmuje 4 dni i warto wybrać się tu właśnie wiosną.
W tym artykule: Dwa tysiące lat wina Na gorącej ziemi Pojedziecie w prawo, na pierwszym rondzie w lewo, następnie prosto, a dalej będzie już tylko jedna wąska dróżka. I to będzie to. Spodoba wam się – obiecuje staruszka, kiedy po raz kolejny się zgubiliśmy, i żeby nie skończyć na portugalskich bezdrożach, pytaliśmy w okolicznych wioskach o drogę do Pinhão. Objeżdżaliśmy Portugalię w podróży bez planu i co krok ktoś nas przekonywał, że będzie najpiękniej, najsmaczniej, po prostu naj. Bywało różnie, dlatego przytaknęłam niezobowiązująco i pojechaliśmy dalej. Niedługo później okazało się, że staruszka miała rację. To, co zobaczyliśmy, było zachwycające. Musimy się zatrzymać – powtarzałam co kilometr, kiedy wydawało się, że widok nie może być piękniejszy. Tymczasem panorama zmieniała się co chwilę, robiłam zdjęcie za zdjęciem, mrucząc pod nosem: „Nie mogę uwierzyć, że to naprawdę tak wygląda”. Trasa N-222 ciągnie się przez cały kraj, od przygranicznej Almendry aż do Vila Nova de Gaia tuż przy ujściu Duero. 27-kilometrowy odcinek między Pinhão a Peso da Régua ranking firmy Avis uznał za najpiękniejszą drogę widokową na świecie, a my obraliśmy ją za szkielet naszej podróży po północnej Portugalii. Droga wije się wśród pagórków i zahacza o wiekowe miasteczka i senne wioski. Łagodne wzgórza ciągną się po horyzont. Podzielone na nieregularne prostokąty zieleni i ochry zbocza znaczą regularne linie tarasów, na których w równych rządkach rosną krzewy winne. Na dnie doliny raz po raz pojawia się bura wstęga rzeki Duero. Tuż nad lustrem wody, jak biało-rdzawe domki dla lalek, leżą rozrzucone zabudowania Pinhão, naszego pierwszego przystanku. Dwa tysiące lat wina Malutkie Pinhão żyje winem. Bieloną stację kolejową ozdobiono kafelkami azulejos. Błękitny rysunek przedstawia – oczywiście – winobranie. Senną atmo­sferę miasteczka potęguje rosnący upał. Na ulicach nie ma prawie nikogo, psy chowają się w cieniu, rudy kot wytrwale wygrzewa się na murku. Pinhão to idealna baza na wycieczki szlakiem porto. W okolicy znajdują się słynne winnice, quintas, wiele z kilkoma stuleciami tradycji. Quinta do Panascal, uznawana za jedną z piękniejszych winiarni, oferuje wycieczki po plantacji połączone z degustacją produkowanego na miejscu porto. W przedsionku wielkiej bielonej willi dostajemy iPody z nagranym głosem przewodnika i wyruszamy na spacer wśród krzewów winorośli. Soczystozielone zarośla pną się na kamiennych tarasach przez całe wzgórze, aż do rzeki Távora, dopływu Duero. W winnicy nie ma prawie nikogo, pachnie nagrzaną słońcem trawą. Niżej zaczyna się oliwny gaj, drzewka z daleka wyglądają jak srebrzyste kulki. W słuchawkach głos przewodnika opowiada o kolejnych krokach w produkcji porto. Wino wyrabiano bowiem w okolicy od czasów imperium rzymskiego, chociaż – jak podkreślają dumni mieszkańcy – w okolicy znaleziono szczątki winorośli z epoki brązu. Porto ma jednak znacznie krótszą historię. XVII-wieczni kupcy brytyjscy, wobec faktu, że ich kraj był w stanie wojny z Francją, szukali innego dostawcy wina i skontaktowali się z portugalskimi winiarzami. Legenda mówi, że aby zabezpieczyć trunek przed zepsuciem w trakcie żeglugi, Brytyjczycy do beczek dolali brandy. Na szczęście dla Anglików owoce winorośli z rejonu Duero mają intensywny smak i wytrzymały aromat trunku. Tak powstało porto. Kiedy spaleni słońcem wracamy do willi, siadamy na ocienionym tarasie i próbujemy kolejnych kieliszków miejscowych specjałów: wytrawnego białego siroco i tawny, które spędziło trzy lata w drewnianej beczce. Między jednym a drugim łykiem chrupiemy solone migdały. Po degustacji schodzimy ze wzgórz nad rzekę, wprost na miniaturową piaszczystą łachę. Jest wczesne popołudnie, najgorętsza pora dnia. Wskakujemy do zielonkawej wody i kołysząc się, oglądamy krajobrazy doliny z zupełnie innej perspektywy. Po południu docieramy do Lamego. Oddalone o 10 km od Douro miasteczko na pierwszy rzut oka nie zachwyca. Wymalowane na pastelowo domy na przedmieściach przypominają raczej polskie blokowiska i nie wydaje się, żeby w mieście działo się coś ciekawego. Wszystkie wątpliwości znikają jednak, kiedy wchodzimy na główną aleję, którą mieszkańcy nazywają po prostu Jardim, czyli ogród. Otoczona lipami i zdobiona kwiatowymi kompozycjami prowadzi ku zadziwiającej konstrukcji. W oddali, na szczycie wzgórza, majaczy XVIII-wieczny kościół, od którego ciekawsze są... schody. Do świątyni prowadzi 600 stopni ułożonych w kilka zygzakowatych pięter pnących się pod górę. Wspinaczka trochę trwa. Na każdym zakręcie czeka coś nowego: fontanny, mury pokryte azulejos z wymalowanymi obrazami, rzeźby i groty, do których lepiej nie zaglądać. Po powrocie wykończeni siadamy na głównym placu miasta z widokiem na ponadtysiącletnią katedrę Sé. Przed nami toczy się życie portugalskiej prowincji. Zachodzi słońce, upał ustępuje, plac zapełnia się mieszkańcami. Kelner przynosi nam kieliszki raposeiry, miejscowego musującego wina. Na gorącej ziemi Zbliżamy się do granicy z Hiszpanią. Robi się coraz bardziej sucho i upalnie: to portugalska „terra quente”, gorąca ziemia. Okolica musi mieć w sobie coś wyjątkowego: dolina rzeki Côa pierwszych mieszkańców przyciągnęła już w epoce paleolitu. Dobrze się tu polowało, łowiło ryby, krzyżowały się tu szlaki wędrówek różnych ludów, które znaczyły terytorium, żeby zanadto nie wchodzić sobie w drogę. Jeśli wierzyć naukowcom, to wszystko da się wywnioskować z naskalnych rytów. W dolinie Côa odkryto bowiem w latach 90. prehistoryczne rysunki. Mimo że uznano je za największe skupisko sztuki z epoki lodowcowej, które bez ludzkiej ochrony przetrwały w dobrym stanie 22 tys. lat, dwie dekady temu ryty cudem nie uległy zniszczeniu. Na miejscu trwała budowa hydroelektrowni i dno doliny miało zamienić się w jezioro. Nawet prehistoryczna sztuka nie przekonywała inwestora do zmiany planów. Po protestach mieszkańców i archeologów w 1995 r. budowę wreszcie wstrzymano i trzy lata później dolina Côa została wpisana na listę dziedzictwa UNESCO. Siedzimy w dżipie i podskakujemy na wertepach. Trudno mi ukryć zadowolenie, gdy dojeżdżamy do Canada do Inferno i możemy w końcu wysiąść. Jeden rzut oka i wiem, że warto było się trochę pomęczyć. To tutaj odkryto pierwsze rysunki: kontury bizonów i koni. Jeszcze większe wrażenie robi porzucona w połowie budowy tama – na własne oczy widzę, że całe to miejsce było o krok od całkowitego zniszczenia. Po zwiedzaniu przychodzi czas na całkowitą zmianę scenerii. Mimo że musimy nadrobić drogi, nie możemy nie odwiedzić Amarante, miasta perełki. Urodził się tu portugalski święty – Walenty – i co roku na czerwcowe święto São Gonçalo w poszukiwaniu miłości ściągają tu tłumy, żeby przez kilka dni tańczyć, pić i jeść specjalnie na tę okazję wypiekane ciastka o nieprzyzwoitych kształtach. Teraz jednak w miasteczku jest cicho i spokojnie. Dwa brzegi rzeki Tâmega spina średniowieczny most, obok stoją romański kościół i klasztor. Na głównym placu kolejny dzień z rzędu zamawiam jedyne wegetariańskie danie dostępne na portugalskiej prowincji: tosta z serem, ale nie zamierzam narzekać. Pakujemy trójkąty chleba i butelkę miejscowego wina Gatão (czyli Kociak) i idziemy ścieżką wzdłuż brzegu, gdzie można wypożyczyć łódkę. Kilka chwil później przepływamy pod mostem wprost pod balkony zwisające tuż nad lustrem wody. Przed nami reszta drogi 222, która zaprowadzi nas przez Porto na brzeg Atlantyku. Ale zanim ruszymy dalej, chcę się nacieszyć doskonałym portugalskim popołudniem.
Mołdawia – kierunek obowiązkowy dla prawdziwego winopijcy
Podobno jedna trzecia Mołdawian żyje z wina. Zresztą samo lotnisko od niedawna nosi nazwę Wine of Moldova Airport.
Tam nic nie ma – usłyszałam o Kiszyniowie i od razu włączył się mój wschodnioeuropejski radar. Do decyzji o niemal natychmiastowym wyjeździe skłoniły mnie jeszcze trzy rzeczy: bezpośrednie połączenie lotnicze z Warszawą, relacje o ogromnym bazarze oraz dużej ilości niedrogich win. Obserwowanie otwierania się poszczególnych krajów na świat, po upadku ZSRR, jest dla mnie fascynujące. Mołdawia, niepodległa dopiero od 1991 r., jest tak naprawdę wciąż na początku tej drogi. Tu rozmawia się o miliardzie dolarów, który wyparował z banków, o osiemnaściorgu kandydatów na prezydenta, o kredytach hipotecznych z oprocentowaniem 17 proc. Jest jeszcze jeden powód mojego umiłowania prawej strony mapy Europy. Kraje o niezbyt silnej lub zniszczonej kulturze kulinarnej przegrywają w starciu z wolnym rynkiem. Zalewa je, tak jak to się dzieje w Polsce, koncernowa żywność w błyszczących opakowaniach, podczas gdy lokalne produkty i tradycje zanikają. A Mołdawia wciąż jest jak dziewicze tereny łowieckie dla każdego foodie. Poza tym to kierunek obowiązkowy dla prawdziwego winopijcy. Jak w sklepie z zabawkami We wrześniu trwa winobranie. Na lotnisku od razu ktoś mi wciska w rękę buteleczkę lokalnego wina – zresztą samo lotnisko od niedawna nosi nazwę Wine of Moldova Airport. W hotelu Cosmos – biały betonowy wieżowiec z łamanymi balkonami w stylu „jak zrobić piorunujące wrażenie na przyjezdnych w latach 70.” – nie ma wprawdzie etażnej (windziarki), ale za to między pokojami 153 a 155 nie ma śladu mojego 154. Błąkam się po ciemnym piętrze, aż słyszę „czewo iszczysz?”. Rosyjskojęzyczna pani pokojowa kieruje mnie w zaułek, w którym wreszcie odnajduję 154. Na pierwszy rzut oka widać, że od 30 lat nie zmieniono tu niczego. W mieście podobnie. Dla wszystkich ekscytujących się losem warszawskiej Rotundy czy dworca w Katowicach Kiszyniów jest jak sklep z zabawkami. Wszędzie kolorowe mozaiki o tematyce „kraj mlekiem i miodem płynący”. Ruina hotelu National prawie w samym centrum. Bramy Kiszyniowa – dwa ogromne bloczyska przy wjeździe do miasta. Blok w kształcie kolby kukurydzy. Betonowy budynek cyrku, bryłą nawiązujący do okrągłego namiotu. Rozmaite niezidentyfikowane „źle urodzone” gmachy, tu zachowane w niezmienionym stanie i na razie niezagrożone żadną nową inwestycją. Cały kraj na bazarze Idę na bazar Piata Centrala. To giełda wszystkiego, centralny hipermarket pod gołym niebem o powierzchni paru hektarów, gdzie kupuje i sprzedaje cały kraj i wokół którego kręci się cała stolica. Bez Piata Centrala Mołdawia prawdopodobnie przestałaby istnieć. Buty, miski, koniaki, żarówki, meble, ale przede wszystkim jedzenie. Duszący zapach mięsa, krwi i podrobów. W drobiowej alejce – zupełnie inny zapach kurczaków, które nie zaznały fermy. Śmietana i masło pachną tak silnie, jakby można było posmarować chleb samym powietrzem. Ryby są przeważnie jeszcze żywe. Gwiżdżąc, przeciska się przez tłum facet z wózkiem pełnym raków. Można tu oczywiście dobrze zjeść. Oprócz typowych grillowanych klopsików chif­tele są i przekąski – smażona cukinia w cieście za 5 lei (to jedna złotówka!), śledź z groszkiem i cebulką za 9, purée z fasoli za 10 i placinta, czyli lokalny placek z dowolnym nadzieniem. Chodzę po bazarze do bólu pięt, zastanawiając się, ile kilogramów i czego mogę kupić. Zwiedzając zaimprowizowany pchli targ, który rano wyrósł mi tuż koło hotelu, trafiam na dworzec kolejowy. Świeżo odremontowany budynek, na bocznym torze stara lokomotywa z wielką czerwoną gwiazdą z przodu, jeden peron. Pasażerów tylko kilkoro, jakaś pani zaczytana w Komsomolskiej Prawdzie. Połączeń niewiele, ale serce zaczyna bić szybciej, kiedy widzę, że w 5 godz. można być w Odessie. Kolejna szybka decyzja i na drugi dzień siedzę w składzie prowadzonym przez lokomotywę z 1971 r. I obiecuję sobie, że następnym razem wysiądę przynajmniej na parę godzin w nieuznawanej prawie przez żadne państwo Republice Naddniestrzańskiej. Z Ukrainy wracam do Kiszyniowa w sobotę wieczorem. Wysiadłszy, zastanawiam się, czy na pewno jestem na głównym dworcu kolejowym stolicy europejskiego państwa. Przed budynkiem ciemno i oprócz bezpańskich psów nie ma dosłownie nikogo. W największych piwnicach świata Mołdawia dopiero wymyśla swoją turystyczną tożsamość – i robi to bardzo dobrze, promując swoje największe bogactwo, czyli wino. Podobno jedna trzecia Mołdawian żyje właśnie z niego. Bez wątpienia ta ziemia należy do kultury picia tego trunku i to od setek lat. Przez ponad pół wieku była głównym dostawcą win na teren ZSRR. Produkowano tu niewiarygodną ilość butelek, przeważnie win półsłodkich i musujących. W momencie nałożenia przez Rosję embarga na import wina z Mołdawii, Gruzji i Ukrainy, rodzimy przemysł winiarski upadł. Teraz odtwarza się, otwierając na inne rynki, a przede wszystkim podwyższając jakość. Kolekcje win w podziemiach winnic Cricova i Mileștii Mici liczą ponad 3 mln butelek. (Fot. Agencja Gazeta) Dwa potężne molochy – winnice Cricova i Mileștii Mici – to tak naprawdę główne turystyczne atrakcje tego kraju. Największe piwnice świata, w tunelach wykutych w piaskowcu, o długości 120 i 200 km, to bez wątpienia unikaty w skali światowej. Ale to zaledwie początek tego, co tu ciekawego w winiarstwie. Rajd po tutejszych winnicach to prawdziwy kalejdoskop, targowisko różności. Castel Mimi to onieśmielająca milionowa designerska inwestycja. Château Vartely i Purcari – nieco bardziej konserwatywnie wyglądające kombinaty z tradycjami. Et Cetera – niewielka, butikowa winnica prowadzona ze znawstwem przez dwóch braci, świetnie zorientowanych w światowych trendach. Carpe Diem – mały producent stawiający na lokalne odmiany i prowadzący najlepszą winotekę w Kiszyniowie. Podziemna sala degustacyjna w stylu marynistycznym w winnicy Cricova. Takich sal jest tam więcej. (Fot. Shutterstock) Najważniejszym winiarskim wydarzeniem roku jest Narodowy Dzień Wina – wielka impreza na placu Marii Adunari Nationale w centrum miasta, na przełomie września i października. Zjeżdżają się tu wszyscy: lokalna bananowa młodzież, rolnicy, zespoły ludowe, turyści, zwykli kiszyniowianie, no i przede wszystkim dziesiątki producentów wina. Grille pracują pełną parą, można zjeść nawet przepiórki. Setki ludzi siedzą przy stołach i biesiadują. Takiego festiwalu nie powstydziłaby się Francja albo Włochy. Ze względu na sytuację epidemiologiczną w 2020 roku festiwal nie odbędzie się w standardowym formacie w Grand National Assembly Square. Tym razem 3-4 października winiarnie otwierają swoje podwoje dla turystów i we własnym zakresie przygotują turystyczną infrastrukturę wydarzenia, tworząc małe kulturowe programy i wine tasting. Więcej na: moldawia-zywalegenda.pl Po powrocie z winnic, przed wyjazdem do Polski, robię zakupy w całodobowym markecie. Kasjerka nie pozwala kupić lokalnej brandy Kvint. Dzięki tłumaczeniu sąsiada z kolejki dowiaduję się, że po godz. 22 nie sprzedają tu mocnych alkoholi. Ten mały absurd z jakiegoś powodu znowu wprowadza mnie w stan nostalgicznego wschodnioeuropejskiego zrozumienia. MOŁDAWIA - WARTO WIEDZIEĆ ■ Kiedy? Najlepiej jechać od maja do września, kiedy jest najcieplej, w lipcu i w sierpniu nawet do 30°C. Zimą temperatura spada do ok. –7°C. ■ Wiza i waluta Wjazd na dowód osobisty. Przy pobycie turystycznym do 90 dni wiza nie jest wymagana. Walutą jest lej mołdawski; 1 MDL = 0,20 zł. ■ Dojazd, transport Z Polski bezpośrednio LOT-em. Cena biletu ok. 530 zł. lot.com Najlepszym i najtańszym środkiem komunikacji są mikrobusy (marszrutki). Cena biletu jednorazowego w Kiszyniowie to wydatek ok. 60 groszy. W dużych miastach dobrze działa także sieć komunikacji trolejbusowej. W taksówkach z lotniska można, a nawet trzeba się targować. I koniecznie ustalcie stawkę przed kursem. Za noc w pokoju dwuosobowym w hotelu Cosmos płaciłam ok. 160 zł. Jednak w Kiszyniowie nie brakuje znacznie tańszych noclegów, jak np. w hostelu Funky Mamaliga, gdzie łóżko w pokoju wieloosobowym to wydatek ok. 40 zł za noc. ■ Nocleg Wynajmowane są również pokoje w prywatnych mieszkaniach bardzo blisko centrum. Ceny za „dwójkę” zaczynają się od ok. 50 zł za noc. ■ Jedzenie Jadajcie w La Placinte – sieciach tanich jadłodajni podających m.in. najpopularniejszą mołdawską przekąskę, czyli placek placinta z ziemniakami, serem, kapustą lub wiśniami (cena ok. 6 zł). ■ Inne wskazówki Uważajcie na różnice kursów walut w kantorach – potrafią być bardzo duże. Niektóre z nich oferują atrakcyjny na pierwszy rzut oka kurs wymiany, ale pobierają dwuprocentową prowizję. Nie nastawiajcie się na płacenie kartami kredytowymi. W wielu miejscach przyjmowana jest tylko gotówka. Możecie mieć problem z kupnem planu Kiszyniowa, dlatego zabierzcie bezpłatną mapkę z hotelu lub ściągnijcie mapę na smartfona.
Podróż szlakiem mołdawskich winnic. To najprzyjemniejsze, co możesz dla siebie zrobić!
Mieszkańcy Mołdawii często podkreślają, że kontur ich kraju przypomina kiść winogron. Każdy z nas pewnie mógłby coś powiedzieć o tym, jak powinna wyglądać kiść winogron i czy rzeczywiście kształt niewielkiego państwa między Ukrainą a Rumunią odpowiada tym wyobrażeniom. Odstawiając jednak na bok kwestie formalne, trzeba przyznać, że Mołdawian nie trzeba uczyć tego, jak powinna wyglądać winorośl i co się z nią robi.
Mołdawia słynie z upraw i produkcji wina. Doliczono się nawet, że jest to kraj z największym na świecie zagęszczeniem winnic. Taki stan rzeczy wynika z wielu czynników, ale nie będę rozpisywać się o szerokości geograficznej takiej samej jak francuski region Bordeaux, jakości gleb czy mikroklimacie. Tamtejsza tradycja winiarska to przede wszystkim opowieść o społeczeństwie, które ją pielęgnuje i jego historii. W podróż szlakiem mołdawskich winnic ruszyłam z listą przygotowaną przez ekspertów organizacji "Wina Mołdawii" (Wine of Moldova). Jej celem jest promowanie lokalnych win na zagranicznych rynkach, czuwanie nad ich wysoką jakością oraz certyfikacja. Wcześniej, gdy Mołdawia zaopatrywała w wino cały Związek Radziecki, a następnie - już po rozpadzie - eksportowała głównie na rynek rosyjski, skupiano się na produkcji win słodkich o lichej jakości. Dwukrotne embargo handlowe nałożone przez dawnego zwierzchnika (w 2006 i 2013 rok) było tym złym, co wyszło na dobre, przynajmniej dla segmentu winiarskiego. Zaczęto inwestować w produkcję trunków wytrawnych, które zadowolą zachodnie, przyzwyczajone do francuskich szczepów, podniebienia. Z takim właśnie podniebieniem rozpoczęłam wycieczkę, na której pierwszym przystankiem była Cricova. Cricova - siedem kilometrów szampana Winnica Cricova to skarb narodowy. 120 kilometrów podziemnych korytarzy przywołuje skojarzenia z naszą Wieliczką albo tolkienowską Morią. Zwiedzający poruszają się po piwnicach w specjalnych pojazdach, a niektórzy pracownicy na rowerach. Wydrążone na głębokości osiągającej nawet 80 metrów królestwo wina niegdyś było kopalnią wapienia. Za wizytówkę winnicy uznaje się znakomite wina musujące. Same butelki z "szampanem" zajmują 7 kilometrów korytarzy. To tutaj dowiedziałam się, że wina musujące można otwierać na dwa sposoby: rosyjski oraz francuski. Każdy kto ma wujka, który na imprezie rodzinnej wyrywa się do odkorkowywania butelki szampana, powinien znać styl rosyjski - musi być z hukiem. Opcja francuska jest skromniejsza. Jedyny dźwięk, jaki ma prawo powstać przy wyciąganiu korka, to delikatne cmoknięcie, potocznie nazywane francuskim pocałunkiem. Cricova, pola winorośli. (Fot. Shutterstock) Cricova, piwnice. (Fot. Shutterstock) Chateau Vartely – od sadzenia winogron po butelkowanie wina To nowoczesna winiarnia, która w krótkim czasie stała się znaczącym graczem na rynku. Położona jest w miejscowości Orhei, 45 kilometrów od Kiszyniowa. Ambicją Vartely jest produkowanie jedynie win dobrej jakości. Medale zdobywane w międzynarodowych konkursach wskazują, że jest ona uzasadniona. Chateau w nazwie nawiązuje do francuskiej tradycji winiarskiej i oznacza, że w tej posiadłości jest przeprowadzany cały cykl produkcji - od sadzenia winogron po butelkowanie wina. Jakby tego było mało, kompleks dodatkowo obejmuje restaurację i hotel. Trzy spore wille z pokojami gościnnymi wprowadzają nutkę nostalgii do biznesowej rzeczywistości - każda z nich jest wykończona w stylu charakterystycznym dla danego regionu Mołdawii. Region Orhei, okolice winiarni Vartely. (Fot. Shutterstock) Purcari - to brzmi dumnie! Tutaj nikt nie potrzebuje być skromnym. Winnica położona w regionie Stefan Voda (ok. 2,5 h od Kiszyniowa) istnieje od 1827 roku. W jej piwnicach dojrzewały trunki, które następnie trafiały na królewskie dwory. Nawet Francuzi stosunkowo szybko usłyszeli o mołdawskiej miejscowości: wino Negru de Purcari zdobyło złoty medal na odbywającej się w 1878 roku w Paryżu Wystawie Światowej. Ze wzniesienia, na którym mieści się stylizowany na chateau budynek winnicy, rozciąga się malowniczy widok. Malutka wioska otoczona polami winorośli, a tuż za nią Dniestr i granica z Ukrainą. Piwnice, które pozostają w niezmienionym stanie od początku istnienia winnicy, również robią wrażenie. System niskich i wąskich korytarzyków zbudowany został na planie krzyża - wśród starych, pokrytych pajęczynami butelek wina można poczuć się jak skromny zakonnik. Et cetera - rodzinny biznes W trakcie tej podróży kilkakrotnie słyszałam, że Mołdawia to kraj z bogatą tradycją przygotowywania wina domowego. Podobno w każdej rodzinie jest ktoś, kto wytwarza wino. Oczywiście nie zawsze idzie to w parze z jakością trunku. Są jednak familie, które wznoszą poprzeczkę bardzo wysoko i z produkcji wina uczyniły swój sposób na życie. Butikowa winiarnia Et cetera to dzieło braci Alexandru i Igora Luchianov. Jej kameralne i przytulne przestrzenie stoją w kontraście do poprzednich trzech winiarskich posiadłości-instytucji. Właściciele sami oprowadzają gości po posiadłości, ich żony prowadzą restaurację i odpowiadają za działania marketingowe, a wina można skosztować wprost z wielkich metalowych beczek. W rzeczywistości wrażenia są jeszcze przyjemniejsze, gdyż cały kompleks leży pośród pól winogron. Castel Mimi, bo czasem potrzebujemy luksusu Tutaj jest inaczej. Wystarczy rzut oka na samą bramę wjazdową, aby oczekiwać wielkiego wow. Ogrodzenie z jasnego, gładko wypolerowanego kamienia skrywa imponujący projekt architektoniczny, jakim jest winiarnia Castel Mimi. Pałac zbudowany w 1893 roku na zamówienie Constantina Mimi, gubernatora Besarabii, od początku miał pełnić funkcję winiarni. Przy budowie zastosowano wszystkie francuskie kanony. W następstwie dziejowej zawieruchy posiadłość na wiele lat została upaństwowiona. Kamienne ściany imponujących piwnic wyłożono okropnymi kaflami, a wino przetrzymywano w topornych, metalowych baniakach. W ogóle bym się nie zdziwiła, gdyby gubernator Mimi przewrócił się od tego w grobie. Na szczęście przed kilkoma laty ktoś dostrzegł w podupadającym zamku architektoniczną perełkę i tym samym rozpoczął największy w historii Mołdawii prywatny projekt renowacyjny. Pod koniec 2015 roku zamek-winnica zaczął znów przyjmować gości. Odrestaurowano zabytkowy gmach i piwnice, dobudowano nowe skrzydło oraz dodatkowe, nowoczesne pawilony. Posiadłość robi takie wrażenie, że postanowiono umieścić jej wizerunek na znaczku pocztowym (kolekcja „Europa 2017. Castels” zainaugurowana 28 kwietnia br.). Castel Mimi, Bulboaca. (Fot. Shutterstock) Tekst: Martyna Wasilewska
Szlakiem winnic polsko-słowackiego pogranicza
Błyszczące w słońcu, pachnące, dorodne winogrona od lat stanowią jeden z elementów krajobrazu przygranicznych wzgórz. Historia podkarpackich win sięga średniowiecza, kiedy to produkowany przez przyklasztorne winnice napój stosowany był do sprawowania liturgii, a niebawem stał się także popularnym trunkiem wśród mieszczan.
Wraz z rozbudową sieci dróg i szlaków kupieckich podkarpackie wina były stopniowo wypierane przez wina węgierskie. Na szczęście jednak tradycja i sztuka winiarstwa na tym terenie nie upadła, bowiem w wielu zagranicznych winnicach pracowali Polacy – oni także opiekowali się sprowadzonym z południa winem już na miejscu: w piwnicach, podczas leżakowania. Winiarstwo to spory kawałek polskiej i słowackiej historii, stara się o nią dbać marka Carpathia, która powstała z inicjatywy Stowarzyszenie Euroregion Karpacki Polska. Carpathia od lat pracuje nad tym, aby karpackie pogranicze stało się rozpoznawalne wśród polskich i zagranicznych turystów. Również dzięki przybliżaniu dziedzictwa, na którym opiera się współczesny kształt tych terenów, w tym również winnic. Kuszący smak karpackiego wina Prawdziwy rozkwit współczesnego winiarstwa w Polsce to dopiero końcowe lata XX wieku – wraz z powstawaniem coraz to większej liczby winnic pojawiła się również nowa dziedzina turystyki – enoturystyka, czyli turystyka winiarska. Tę gałąź turystyki definiuje się zazwyczaj jako wyjazdy do regionów winiarskich, podczas których turysta zapoznaje się z procesem wytwarzania wina lub uczestniczy w degustacji. Organizatorzy, a przede wszystkim sami gospodarze, nastawieni są przede wszystkim na przekazywanie wiedzy o winie, sposobach jego wytwarzania, przechowywaniu i odmianach winogron. To, co łączy winiarzy pogranicza to przede wszystkim niesamowita pasja: w trudnych podkarpackich warunkach wyprodukowanie jednej butelki wina kosztuje znacznie więcej pracy, niż w krajach południowych. Z tego też powodu uprawiane są tutaj winogrona odmian mieszanych i północnych, które znacznie lepiej znoszą zimowe mrozy i wiosenne przymrozki. Odmiany, z których uprawia się kuszące wino białe to przede wszystkim Bianca, Aurora, Solaris czy też rodzima i niezwykle aromatyczna odmiana o przyjemnej nazwie Jutrzenka. Wina czerwone o przepięknej, głębokiej barwie pochodzą między innymi z odmian Regent, Rondo, Leon Millot i Frontenac. Niektórzy winiarze lubią także eksperymentować z odmianami bardziej wrażliwymi, wiąże się to jednak ze sporym ryzykiem: niekiedy nawet niewielki majowy przymrozek może zaważyć na całorocznych zbiorach. Śmiało jednak można stwierdzić, iż gatunki uprawiane na pograniczu polsko-słowackim dają wino o przepięknych barwach oraz wyrazistym, niezapomnianym bukiecie, który doceniają koneserzy na całym świecie. Święto wina Enoturystyka największą popularnością cieszy się w krajach o długich i bogatych tradycjach winiarskich, takich jak Niemcy, Włochy czy też oczywiście Francja, także jednak i Polska coraz prężniej zaczyna się rozwijać na tym polu: najwięcej winnic znajduje się w województwach małopolskim i podkarpackim, a co za tym idzie – również i w tych rejonach coraz bardziej popularna staje się turystyka winiarska. Na wzrost zainteresowania enoturystyką mają także wpływ wydarzenia i imprezy związane z produkcją wina oraz szlaki tematyczne, biegnące przez lokalne winnice. Dobrze znanym szlakiem tego typu jest Karpacki Szlak Wina, stworzony przez dwadzieścia winnic z Polski i Słowacji, Jasielski Szlak Winny, skupiający kilkanaście winnic z okolic Jasła oraz Małokarpacki Szlak Winny, który zaczyna się w Bratysławie, a kończy w Trnavie, oddalonej od stołecznego słowackiego miasta o trzydzieści kilometrów. Podczas Dnia Otwartych Piwnic, organizowanego tutaj dwa razy w roku (w maju i w listopadzie) uczestnicy mogą zwiedzić około 160 piwnic. Nie ma tu długich korytarzy biegnących pod miastem, są małe, zazwyczaj zakurzone i ciemne piwniczki, w których odpoczywa wino podawane turystom do degustacji. W podkarpackim Jaśle największą zaś imprezą są Międzynarodowe Dni Wina, którym towarzyszy Konkurs Polskich Win, Dzień Otwartych Winnic oraz warsztaty degustacyjne i wystawy. To niezwykle ciekawe wydarzenie odbywa się co roku pod koniec sierpnia, zdecydowanie warto zaplanować sobie wolny weekend, aby wziąć w nim udział – niezapomniane wrażenia, smaki i aromaty gwarantowane! CARPATHIA to coś więcej niż marka terytorialna, to sposób myślenia o Karpatach. Przyłącz się do nas, aby współtworzyć gospodarczy znak jakości Karpat, który skupia najlepsze produkty, atrakcje i usługi o charakterze karpackim. Więcej informacji o CARPATHII uzyskasz: Stowarzyszenie Euroregion Karpacki Polska www.karpacki.pl www.visitcarpathia.com www.wedrowaniebezplecaka.visitcarpathia.com
Najlepszym lekarstwem na złamane serce jest podróż. Nie, to nie cytat z harlequina, ale wyniki badań socjologów zajmujących się turystyką. Nieszczęśliwi w miłości to – obok studentów i emerytów – największa czy też raczej najbardziej zauważalna dla naukowców grupa podróżników (zbiory te nie muszą być rozłączne, zdarzają się np. tragicznie zakochane studentki czy odrzuceni przez niewiasty emeryci). Wyprawa w nieznane pozwala może nie tyle zapomnieć o uczuciu, co nabrać do niego dystansu. Poskładać się na nowo. Otworzyć na świat, na innych ludzi. Tym bardziej zaskoczył nas odzew na konkurs „Beztroskie podróżowanie” (przyszło aż 280 tekstów!). Okazało się, że dla wielu naszych czytelników najlepsza podróż to ta we dwoje. Zarówno pierwsza, jak i po 35 latach małżeństwa. Po Podlasiu, Ameryce czy dookoła świata. Czytając konkursowe teksty, przypomniała nam się rada zaprzyjaźnionego przewodnika po Botswanie: „Chcecie tam jechać? Świetnie, tylko koniecznie zabierzcie kogoś ze sobą – przyjaciela, siostrę, chłopaka. Wszystko jedno. Tam jest tak pięknie, że będziecie się chcieli tym podzielić”. I chyba o to chodzi w podróży. O dzielenie się.No dobrze, ale dokąd jechać w lutym? My proponujemy 10 najwspanialszych wysp świata. Idealnych zarówno dla nieszczęśliwie, jak i szczęśliwie zakochanych.Redakcja
Spis treści: Fotoreportaż: Nowy Jork, centrum cywilizacji planeta travelera Wieści ze świata Kierunek kultura podróżuj z głową Tanie podróżowanie: Alpy francuskie za półdarmo Patent Travelera: Mycie bez mydła Zostań tubylcem: Henna na szczęście Etyka podróżnika: Seks za jeden uśmiech Ludzie w drodze: Jacob A. Sobol o pracy fotografa najpiękniejsze wyspy świata Bora-Bora: Co za rozkosz! Malta: Zbyt mała na tak wiele Lofoty: Krajobrazy nie z tej Ziemi Hajnan: Chińskie Hawaje Cozumel: Nura w głębinę Wyspa Wielkanocna: Pępek świata Reunion: Piecyk daje czadu Vanuatu: Adrenalina na lianach Andamany: Krwiożerczy ludożercy Martynika: Piasek i diament podróże we dwoje Afryka Zachodnia: Śladami Maurów Sardynia: On i ona na wirażach USA: Stany na kanapie Podlasie: Suka z pola rumianku Dookoła globu: Świat na spółkę miasto w 48 godzin: Bratysława Radośnie absurdalna plebiscyt 7 nowych cudów polski Krosno: stolica szkła Polska Magiczna: Pomost do przeszłości Najpiękniejsze mosty biegun adrenaliny Kompas Adventure: W Himalaje z psem Warto spróbować: Góralem po śniegu Test Travelera: Pora na rakiety śnieżne Przerwa techniczna Raport specjalny W przebraniu do Mekki i Medyny Świat na patelni: Apetyt na czekoladę Igor Zalewski o ciałach 10 najdziwniejszych pojazdów na świecie Akademia fotografii Najlepsze zdjęcia czytelników Kalendarz na luty
Polska dla hedonistów: Lubuskie - Między ulem a kieliszkiem
Do wyboru kieliszek chardonnay, pinot noir, rieslinga… Jesteśmy we Francji? Nie, w Lubuskiem!
Największe wyzwanie to ustalić, kto ma być kierowcą. Niemal 30 winiarni i dziesiątki otwieranych butelek pełnych trunku to nie najlepsza sceneria dla przymusowego abstynenta. Losujemy więc metodą tradycyjną: wyciągając zapałki. Uff, trafiam na najdłuższą. Lubuski Szlak Wina i Miodu stoi przede mną otworem! Jeden z najprężniej działających polskich regionów winnych rozciąga się między Mierzęcinem a Zieloną Górą, z mocnym punktem w postaci Gorzowa Wielkopolskiego. Jedną z najstarszych winnic w tym regionie jest Kinga. Pierwsze nasadzenia odbyły się tu 28 lat temu. Niestety powódź w 1997 r. zniszczyła niemal cały areał, oszczędzając zaledwie jeden krzaczek. Historia winnicy toczyła się jednak dalej, wzbogacając się o kolejne szczepy, pochodzące głównie z Mołdawii. Nic na to nie poradzę, ale nie bardzo je toleruję. W przeciwieństwie do przyrządzonych na miejscu gołąbków z marynowanych liści winorośli. Szybciej odnajduję się pośród gości z Zachodu – niemieckich winorośli traminer i riesling czy zweigelta z Austrii. To właśnie Niemcy rozpoczęli winiarską tradycję na tych ziemiach, sadząc tu winorośl dobre 700 lat temu. Właściciele winnicy Stara Winna Góra w Górzykowie wzięli sobie to do serca i skupili się na szczepach przywożonych właśnie z zagranicy. Szczególnie dobrze wypada riesling. Gdy siedzimy przy jego butelce, zanurzając fachowo nosy w kieliszki i doszukując się bukietu kwiatów i jabłek, muszę się powstrzymywać, by za szybko nie sięgać po dolewkę. W przerwie między degustacjami idziemy pospacerować wśród rzędów winorośli. Plantacja przytuliła się do Odry, zajmując łagodny stok otoczony drzewami. Owoce są jeszcze drobniutkie, prawdziwy ruch zacznie się tu dopiero jesienią. Zakończenie winobrania niechybnie oznacza bachusową ucztę. To najlepszy czas, by odkryć, że do polskiego wina świetnie pasują proste potrawy – żytni chleb ze smalcem, a nawet kiszony ogórek. W winnicy Julia gospodyni podsuwa nam też talerzyk miodu. Wielokwiatowy smakołyk pochodzi z własnej pasieki. Nasze brzęczące przyjaciółki świetnie czują się na tym nieskażonym skrawku natury. Gdzieś słyszałem, że miód pomaga na ból głowy zalanej trochę zbyt dużą ilością alkoholu. Skwapliwie więc zaopatruję się w jeden słoiczek. Przyda się jutro rano… Warto wiedzieć: Ponad 300 km ma pas polskich winnic w województwie lubuskim No to w drogę: Mapę winnic i pasiek dostaniemy w informacji turystycznej w Gorzowie Wlkp.oraz Zielonej Górze. Winnice najlepiej odwiedzać latem oraz wczesną jesienią. We wrześniu odbywa się winobranie i możemy wziąć udział w organizowanych z tej okazji imprezach. Wizyta w większości winnic wymaga wcześniejszego umówienia się. WWW ziemialubuska.pl winnicelubuskie.pl
Jednym z najpiękniejszych regionów południowej Australii jest dolina Barossa. Niemieccy imigranci w XIX w. przywieźli tu ze sobą szczepy wyśmienitych winogron z Francji, Hiszpanii, Niemiec, Portugalii i Włoch.
Okazało się, że dojrzewające w pełnym słońcu owoce wytwarzają tyle cukru, że produkowane z nich wino może mieć nawet ponad 15 proc. alkoholu! Jednak smakosze wolą, gdy winogrona zbierane są wcześniej. Tym przeznaczonym do najlepszych odmian trunków – shiraz, chardonnay czy cabernet sauvignon – nikt nie pozwala tyle czasu czekać na słońcu. Winnic w dolinie Barossa jest około 150. I tyleż samo okazji do degustacji. Niewielkie piwnice mają lokalny koloryt. Jednak wiedzę o produkcji trunków najlepiej zdobywać w jednej z największych w regionie winiarni, w Jacob’s Creek. Na pomysłowej interaktywnej wystawie pokazano specyfikę szlachetnych alkoholi Nowego Świata. Polega ona na łączeniu wiedzy przekazywanej przez pokolenia i nowych technologii. W Jacob’s Creek wina robi się z 14 sprawdzonych szczepów winogron. O wprowadzaniu nowoczesnych rozwiązań świadczy m.in. zastąpienie zwykłych korków zakrętkami. Podobno gwarantują zachowanie świeżego smaku, koloru. Nietuzinkowe podejście do produkcji wina ułatwia pewnie fakt, że na światową skalę w Australii wytwarza się je od zaledwie 30 lat. Centrum Turystyczne Jacob’s Creek leży kilkadziesiąt kilometrów na północny wschód od miasta Adelaide. Rocznie odwiedza je ponad 200 tys. osób.
Nazwa pochodzi od dwóch wielkich rzek na kontynencie – Murray, rozdzielającej stany Wiktoria i Nowa Południowa Walia, i Murrumbidgee.
Krajobrazy sielskie, anielskie, otwarte przestrzenie – niekończące się niewysokie wzgórza, poprzecinane dolinami, także wielu mniejszych rzek. A wśród nich rozrzucone farmy produkujące najlepszą żywność w Australii i winnice wysyłające butelki na cały świat. Uroki Krainy Rzek najłatwiej odkryć samochodem. Park Narodowy Cocoparra – ostoja dzikości – zaprasza malowniczymi wąwozami i najdalej na zachód wysuniętymi posterunkami Wielkich Gór Wododziałowych. Dalej już tylko niekończące się niziny. Są wydzielone miejsca na kemping, ale trzeba tu przyjechać z własnym zapasem wody! Z miasteczka Griffith warto pojechać na południe, do Darlington Point nad Murrumbidgee, i przejechać drogą wzdłuż nurtu rzeki, pod prąd, wśród starodrzewu nieprawdopodobnej urody. Fantasmagoryczne kształty, korony zwisające do lustra wody nie raz zatrzymają auto i poproszą o wyciągniecie aparatu fotograficznego. Stuart Highway doprowadzi do historycznej farmy Tubbo, kiedyś największej i najbogatszej w Riverinie. Koala przysypiają nieco dalej, w Narrandera, na drzewach w buszu nad jeziorem Talbot. Jest to jedno z miejsc, gdzie te słodkie leniwce odnawiają swą populację pod czujnym okiem rangera. Można wśród nich rozbić namiot i przyczaić się z wędką na dużą rybę z wielkiej rzeki. Na przyjemne, romantyczne spacery trzeba się udać na północ od Griffith, do Parku Narodowego Willandra, umieszczonego na Liście Światowego Dziedzictwa UNESCO. To będzie także podróż do epoki pionierów pasterstwa owiec w tym regionie i możliwość podpatrywania kangurów, strusi emu i wielu innych gatunków ptaków. Riverina najbardziej jednak winem słynie, próbując zadowolić podniebienia Europejczyków, którzy od kilku lat coraz chętniej sięgają po australijskie butelki. Powodów jest kilka – od mody na wina z tzw. Nowego Świata po niską cenę za wysoką jakość. Również sami Australijczycy całkiem niedawno porzucili piwo i mocniejsze trunki... i masowo oddali się degustowaniu innych smaków. Pamiętam imprezy w Australii kilkanaście lat temu. Przychodziło się w gości z butelką brandy lub kartonem piwa. No, chyba że dom był typowo polski; wtedy mile widziana była – dwukrotnie droższa od przeciętnej whisky – polska wódka. Ale to właśnie piwo było stylem życia Australijczyka. Każdy stan miał swoje najlepsze „stanowe”. Do najbardziej wziętych tematów rozmów w pubach należały dyskusje nad wyższością jednego nad drugim. Kult piwa był tutaj tak silny jak w Czechach czy Niemczech. Kilka lat temu osłupiałem, kiedy na sporym garden party niedaleko Perth na wspólnym stole pojawiły się zaledwie dwie butelki Jasia Wędrowniczka, kilkanaście butelek wina i... zero piwa. To nie był znak ewolucji, ale gwałtownej zmiany upodobań i dynamicznego rynku, który nadążył z ilością i jakością winnych tematów. To była rewolucja. W samym środku krainy winnic znajduje się wspomniane wcześniej Gryffith, leżące 450 km na zachód od Sydney. Zaprojektował je amerykański architekt Walter Burley Griffin – ten sam, który stworzył na początku XX wieku stolicę Australii – Canberrę. Warto zajrzeć do Pioneer Park Museum, czyli do skansenu wioski typowej dla regionu Riverina. Najważniejsze jednak są tutaj winiarnie. W Griffith – osiem, i jeszcze kilka w regionie, 80 proc. produkcji stanu Nowa Południowa Walia. Przy wjeździe do każdej niemal winiarni spotyka nas to samo powitanie i wyrok: „Who’s the skiper?” Kto jest kierowcą, ten będzie najbardziej poszkodowany podczas rozkoszy winnych degustacji. Personel jest zwykle bardzo cierpliwy: nalewa do kieliszków niewiele, ale systematycznie i zachęca do próbowania różnych gatunków. Ach, żeby teraz język giętki zdołał wyrazić to, co czują potraktowane trunkiem kubki smakowe... Winiarnia McWilliam’s, najbardziej utytułowana i renomowana, należy do największych i najstarszych w Australii. Od 1877 roku jest w rękach tej samej rodziny i produkuje wiele win pierwszej klasy, czyli tzw. premium. Popyt na nowe wina okazał się na tyle duży, że już w 1917 roku powstała winnica McWilliam’s Hanwood, która do dzisiaj zdobywa liczne nagrody na międzynarodowych konkursach. Można ją zwiedzać od poniedziałku do soboty, od 9.00 do 17.00. Szczególnej uwadze polecam JJ McWilliam Shiraz Cabernet – aksamitne wino o owocowych smakach... truskawek, czereśni i czarnej porzeczki. Dostępne także w Polsce, w opakowaniu z butelką do góry nogami... Trzeba jednak pomyśleć o wyjściu awaryjnym, aby nie skończyć jak w piosence o Hotelu Kalifornia – łatwo było tu wejść, ale trudno będzie opuścić to miejsce. www.riverinatourism.com.au www.griffith.nsw.gov.au www.mcwilliams.com.au Klimat dla winnic Pierwsze plantacje wyrosły wokół Sydney, ale szybko spaliło je słońce. Bardziej sprzyjający klimat winorośl znalazła w Dolinie Barrosa, koło Adelajdy, w Coonawarra i w krainie Riverina, na północ od Melbourne i na zachód od Sydney. Prym wiedli niemieccy plantatorzy. Od 1988 roku w przemyśle winiarskim mówi się o rozwoju w tzw. australijskim tempie. Najlepiej zadomowił się tu szczep shiraz, dziś ikona australijskiej kultury wina. Mocne, niezwykle bogate w ekstrakt wino doskonale pasuje do dań z wyjątkowej tutaj wołowiny, jeszcze lepiej trawi kangura. Dziś marki nie tylko z Barrosa można znaleźć w każdym niemal polskim supermarkecie i we wszystkich winotekach. Kupując smaki Australii, trzeba wystrzegać się kolorowych etykietek. Najbardziej zacne wina, te z najlepszych winnic, unikają krzykliwości, mają najprostsze wzory i są zwykle jednokolorowe; mogą niesłusznie być wzięte za produkty korporacyjne. Tekst: Marek Tomalik, www.australia-przygoda.com