Słowianie kontra wikingowie. Jakie relacje łączyły ich we wczesnym średniowieczu? – nowy podcast
W Skandynawii znajdowane są słowiańskie naczynia ceramiczne, biżuteria, a nawet pozostałości po konstrukcjach, które mają ponad 1000 lat. Czy to oznacza, że nasi przodkowie przyczynili się do powstania pierwszych skandynawskich królestw? O relacjach wikińsko-słowiańskich rozmawiamy w nowym podcaście National Geographic Polska z dr. Jakubem Jagodzińskim.
To już czwarty odcinek cyklu „Wszystkie Tajemnice Słowian”. Tym razem skupiamy się na kontaktach Słowian z wikingami, do których dochodziło ponad 1000 lat temu. Do tej pory dominowała w przestrzeni publicznej narracja, wedle której to Słowian mieli zdominować przybysze z północy. A Mieszko I miał być wikingiem. Rozmowa z dr. Jakubem Jagodzińskim Nasz kolejny gość, dr Jakub Jagodziński, jest doktorem nauk humanistycznych w zakresie archeologii, a także etnologiem i antropologiem kultury, pracownikiem Działu Naukowego w Muzeum Archeologiczno-Historycznym w Elblągu. Jest też autorem artykułów naukowych i popularnonaukowych oraz książki „Goście, kupcy, osadnicy. Kontakty Słowian Zachodnich i Skandynawów w epoce wikingów”. Zaginione emporium Truso W tym odcinki rozmawiamy między innymi o jedynym na ziemiach polskich wikińskim emporium Truso, które odkryto niedaleko Elbląga 40 lat temu. Miejsce to zostało założone przez Skandynawów i istniało od VIII do schyłku X wieku. Wiedza o istnieniu Truso pochodzi tylko z jednego źródła pisanego – relacji anglosaskiego podróżnika Wulfstana. Głównymi towarami handlowymi był tam bursztyn oraz prawdopodobnie niewolnicy, co potwierdzają znaleziska kajdan i arabskich monet. Osada miała charakter nieagrarny i składała się z trzech części: strefy portowej, centralnej oraz peryferyjnej. – Ta osada była na wskroś skandynawska. Ona była przez Skandynawów założona, kontrolowana, łączyła szlaki handlowe – opowiada dr Jagodziński. Czy Mieszko I był wikingiem? Dr Jakub Jagodziński kategorycznie stwierdza na podstawie źródeł, że Mieszko I nie był wikingiem. Nie istnieją żadne przesłanki historyczne ani archeologiczne, które wskazywałyby na skandynawskie korzenie pierwszych Piastów – przekonuje badacz. Z podcastu dowiemy się, że koncepcja ta zrodziła się w nauce kilkaset lat temu, gdy polscy uczeni zaczęli zastanawiać się nad początkami państwa. Słowianie w Skandynawii Ten temat prawie nie istnieje w szerszej debacie. Mowa o obecności Słowian w Skandynawii. Tymczasem – jak mówi nasz gość – był to proces trwający od VIII wieku, obejmujący tereny dzisiejszej Danii, Szwecji, Norwegii, a nawet odległej Islandii. Najmocniejszym dowodem na fizyczne osadnictwo są słowiańskie ziemianki, które archeolodzy odkryli w takich ośrodkach jak Hedeby czy Aarhus. W duńskim Roskilde istnieje nawet dzielnica o nazwie Windeboder, co oznaczało „słowiańskie kramy”. Takich słowiańskich „śladów” jest zatem sporo. Wpływ słowiańskich przybyszów był widoczny również w codziennym użytku, ponieważ tzw. ceramika bałtycka powszechna w Skandynawii ma w rzeczywistości słowiańską genezę i formy. Partnerski charakter relacji i wzajemne przenikanie się kultur Zdaniem dr. Jagodzińskiego nie można mówić o jednostronnym wpływie agresywnych wikingów na rzekomo bierne i zdominowane społeczności słowiańskie. Zamiast tego badacz proponuje wizje partnerskich relacji między elitami obu grup. Według niego kluczowe znaczenie miała nie etniczność czy pochodzenie, lecz funkcja pełniona w systemie gospodarczym przez kupców i rzemieślników. Skandynawscy i słowiańscy specjaliści współpracowali ze sobą na zasadach rynkowych. Wideo z rozmową z dr. Jakubem Jagodzińskim można obejrzeć bezpośrednio w tym artykule, a także na naszym kanale YouTube i w serwisie Spotify. Jest to czwarty odcinek nowej serii Wszystkie Tajemnice Słowian. W pierwszym rozmawialiśmy z prof. Piotrem Grochowskim o rodzimowiercach, w drugim – o DNA Słowian z dziennikarką „Polityki” Agnieszką Krzemińską, a w trzecim z prof. Pawłem Żmudzkim o Wielkiej Lechii. Źródło: National Geographic Polska Nasz autor Szymon Zdziebłowski Dziennikarz naukowy i podróżniczy, z wykształcenia archeolog śródziemnomorski. Przez wiele lat był związany z Serwisem Nauka w Polsce PAP. Opublikował m.in. dwa przewodniki turystyczne po Egipcie, a ostatnio – popularnonaukową książkę „Wielka Piramida. Tajemnice cudu starożytności” o największej egipskiej piramidzie. Miłośnik niewielkich, lokalnych muzeów. Uwielbia długie trasy rowerowe, szczególnie te prowadzące wzdłuż rzek. Lubi poznawać nieznane zakamarki Niemiec, zarówno na dwóch kółkach, jak i w czasie górskiego trekkingu.
Udałem się tropem „Atlantydy Bałtyku”. Trafiłem do podziemi z zagadkowymi cylindrami
Cztery enigmatyczne, bezbarwne cylindry wypełnione cieczą znajdują się w podziemiach lokalnego muzeum w Greifswaldzie. Czy stanowią odpowiedź na odwieczne pytanie: gdzie położona była legendarna Wineta, czyli „Atlantyda Bałtyku”? Oto, co udało mi się ustalić.
Okres świąteczny to dobry moment nie tylko na siedzenie przy suto zastawionym stole z rodziną, ale też na wspólne bliższe i dalsze podróże. Nie trzeba wcale wylatywać do ciepłych krajów. Również za miedzą może być ciekawie, a czasem wręcz tajemniczo. Tak też było w przypadku mojej wycieczki pod koniec grudnia ubiegłego roku. Celem był Greifswald, ważne miasto w Meklemburgii-Pomorzu Przednim w północnych Niemczech. Swoje kroki skierowałem najpierw do lokalnego Pommersches Landesmuseum, które opowiada historię regionu. W jego podziemiach natknąłem się na coś niezwykłego. I związanego z pasjonującą legendą. „Atlantyda Bałtyku” – to gdzieś tutaj? Jedna z większych archeologicznych zagadek Pomorza Przedniego dotyczy średniowiecznej legendy. Chodzi o losy Winety, czyli wielkiego i bogatego miasta, które miało w średniowieczu pochłonąć morze. Wineta miała znajdować się na południowym wybrzeżu Morza Bałtyckiego i nie mieć sobie równych na całym Morzu Północnym i Bałtyku. Jej mieszkańcy, wraz ze wzrostem bogactwa, stawali się coraz bardziej dumni, aroganccy i bezbożni. Ich domy były zbudowane z marmuru i wyłożone złotem, a w porcie cumowały setki statków. Legenda głosi, że w sztormową listopadową noc boska sprawiedliwość dosięgła miasto, kiedy to straszna powódź zatopiła domy i ludzi; nikt nie uniknął zagłady. Bogate miasto wraz z całą jego chwałą i przepychem zostało zniszczone w ciągu kilku godzin. Skąd czerpiemy informacje o tym miejscu? Niemiecki kronikarz Adam z Bremy w XI wieku opisywał miasto Jumne (identyfikowane z Winetą), które było największe ze wszystkich miast słowiańskich i Europy. Znajdowało się ono u ujścia Odry, na wyspie. Adam z Bremy podkreślał, że miasto było zasobne w towary nordyckich ludów. Wszystkie wskazuje, że Wineta to to samo miejsce opisywane przez Wikingów jako Jomsborg. Trzynastowieczna Saga o Jomsvikingach opisuje to miejsce jako warownię położoną na Słowiańszczyźnie. Według tej sagi miasto miał założyć duński jarl Palnatóki. Inne źródła jako założyciela warowni wskazują Haralda Sinozębego, czyli króla Danii w drugiej połowie X wieku. Ale tak naprawdę pierwsza średniowieczna osada na Wolinie była zapewne stworzona przez Słowian Źródła na temat tej „bałtyckiej Atlantydy” różnie opisują zaginione miasto. Według jednych mieszkali tam Słowianie i Grecy lub barbarzyńcy, a innych – wikingowie. A może opisują one to samo miejsce, tylko w różnych odstępach czasu? Gdzie położona jest Wineta? Powróćmy do mojej wizyty w muzeum w Greifswaldzie. Podróż przez dzieje regionu zaczynam od podziemi. Moje spojrzenie pada na cztery szklane cylindry wypełnione jakąś cieczą. Ponad nimi jest napis: „Gdzie położona była Wineta?” oraz mapka regionu Pomorza Przedniego z zaznaczonymi czterema lokalizacjami. Od dwustu lat naukowcy debatują na temat tego, gdzie położona była „Atlantyda Bałtyku”. Przed II wojną światową niemieccy badacze bardzo chcieli udowodnić, że Jomsborg był germańsko-nordycki (a nie słowiański) i położony w rejonie dzisiejszej wyspy Wolin. Alternatywne lokalizacje zaginionego miasta Padały też inne propozycje położenia legendarnej wyspy. Były to miejsca znajdujące się obecnie na terenie Niemiec: głębiny Bałtyku na wysokości miejscowości Koserow na wyspie Uznam. W XVIII i XIX wieku wielu badaczy wierzyło, że są w morskich topielach widoczne są pozostałości murów obronnych i fundamentów budynków zatopionego miasta; Peenemünder Haken, położone również na wyspie Uznam. Dowodów jest niewiele, wśród nich lokalizacja na mapach z XVII wieku, ale też odkrycia w postaci dziewięciu wikińskich złotych pierścieni w latach 1906–1908; niedaleko Barth – małego miasteczko położonego nad Bałtykiem w Meklemburgii-Pomorzu. Wineta mogła być w obszarze polderów w okolicach tej miejscowości. Liczne znaleziska na powierzchni dowodzą gęstego osadnictwa słowiańskiego. Archeologowie podwodni znaleźli w Barther Bodden pod wodą resztki konstrukcji. Cylindry zdradzą prawdę? Ale jaka jest prawda? Gdzie położone było legendarne miasto? Czy cylindry wspomniane na początku mojego tekstu, które widzę, są jakimiś zabytkami wydobytymi w jednej z tych lokalizacji i postawią kropkę nad „i” w moich rozważaniach? Niestety nie. Jak każda legenda i ta daje duże pole do interpretacji. I każdy może wybrać najbardziej pasującą odpowiedź. Cylindry są tak naprawdę wielkimi, ponad metrowymi urnami do głosowania, wypełnionymi wodą. Każdy z cylindrów symbolizuje jedno z wymienionych przeze mnie powyżej miejsc domniemanej lokalizacji Winety. Głosowanie odbywa się z pomocą monet, które wrzuca się od góry do cylindrów. Na nich zamontowane są cyfrowe liczniki. Gdy jestem w muzeum, na miejscu pierwszym jest Peenemünder Haken z blisko 14 tysiącami głosów. Ostatnie miejsce zajmuje... Wolin z 10,6 tysiącami głosów. Mimo że obecnie naukowcy skłaniają się do tego, że legendarne miasto położone było istotnie na wyspie Wolin. I to wynika również z opisów zawartych w muzeum. Obszerne wykopaliska potwierdzają, że żadne inne miejsce w delcie Odry nie ma tak wielu znalezisk z lat 800 do 1050. Był to okres świetności Winety. Miasto na wyspie Wolin było ogromne. Składało się z trzech części. Mieszkało tam 8 000 do 10 000 osób. Porty miały 300 metrów długości. Były zbudowane z dębowych pali. Archeolodzy znaleźli ślady mieszkańców z różnych krajów i silne wikińskie wpływy. Ale kluczowy był komponent słowiański. Próbuję ratować sytuację i wrzucam dwie monety do cylindra „wolińskiego”. Licznik ani drgnie. Pacnięcie pojemnika nic nie daje. Czyżby był zepsuty? Na wszelki wypadek sprawdzam, wrzucając jedną monetę na rzecz niemieckiego kandydata. I w tym przypadku licznik nie rusza się. Być może więc należy wrzucać monety o wyższym nominale, bo liczy się waga i cyfra zmieni się po przekroczeniu konkretnego progu? Walka o lokalizację legendarnej Winety/Jomsborga – jak widać – nadal się nie skończyła. Nie mam większych wątpliwości, że gdyby wystawa była eksponowana w jakimś polskim muzeum, to cylinder symbolizujący Wolin byłby wypełniony grosikami niemal po brzegi. Kto nie chciałby mieć w granicach swojego kraju reliktów po „bałtyckiej Atlantydzie”? Archeolodzy z Wolina na tropie W minionym roku w Wolinie rozpoczęły się wspólne badania archeologiczne Polaków i Duńczyków. W ich ramach prowadzone będą wykopaliska przez trzy sezony w latach 2025–2027. – Jestem podekscytowany, że mamy teraz okazję zbadać archeologię miasta razem z naszymi duńskimi kolegami. Obecnie jest to jedno z największych stanowisk archeologicznych w regionie Morza Bałtyckiego, którego znaczna część nie została jeszcze zbadana. W Wolinie istnieje potencjał do znalezienia wszystkiego, od statków, po tkaniny i rzadkie towary handlowe – skomentował dr Wojciech Filipowiak z Polskiej Akademii Nauk, który poprowadzi wykopaliska w Wolinie. Czy archeologom uda się odkryć legendarne domostwa pokryte złotem? Raczej nie, ale i tak zapowiada się fantastyczna archeologiczna przygoda. W grudniu ubiegłego roku badacze ogłosili znalezienie na Srebrnym Wzgórzu reliktów po czterech chatach i setek przedmiotów codziennego użytku z czasów średniowiecza. To znalezisko wskazuje – zdaniem dr. Filipowiaka – że początki miasta Wolina być może nie są takie, jak do tej pory sądzono. Wcześniej uważano, że osada rozrastała się od centrum. – Teraz wygląda na to, być może w centrum miasta była ludność słowiańska – podkreśla naukowiec. Źródła: National Geographic Polska, PAN, Nauka w Polsce PAP Nasz autor Szymon Zdziebłowski Dziennikarz naukowy i podróżniczy, z wykształcenia archeolog śródziemnomorski. Przez wiele lat był związany z Serwisem Nauka w Polsce PAP. Opublikował m.in. dwa przewodniki turystyczne po Egipcie, a ostatnio – popularnonaukową książkę „Wielka Piramida. Tajemnice cudu starożytności” o największej egipskiej piramidzie. Miłośnik niewielkich, lokalnych muzeów. Uwielbia długie trasy rowerowe, szczególnie te prowadzące wzdłuż rzek. Lubi poznawać nieznane zakamarki Niemiec, zarówno na dwóch kółkach, jak i w czasie górskiego trekkingu.
Muszle i skrzydła ptaków w grobie kobiety z epoki wikingów. „Najbardziej niezwykła rzecz”
Dwie muszle znajdowały się w ustach zmarłej kobiety żyjącej w Norwegii w epoce wikingów. Ta praktyka nie jest znana z grobów przedchrześcijańskich w tym kraju. W pochówku umieszczono też skrzydła ptaków. Kim była ta tajemnicza kobieta żyjąca 1200 lat temu?
Do tego niezwykłego znaleziska doszło dzięki amatorskiemu poszukiwaczowi. Na początku tego roku Roy Søreng natknął się z wykrywaczem metalu w Bjugn w okręgu Trøndelag w Norwegii na owalną broszkę na polu. Była to typowa biżuteria z epoki wikingów i stuleci poprzedzających. Znalazca zaalarmował archeologów z Muzeum Uniwersyteckiego Norweskiego Uniwersytetu Nauki i Technologii (NTNU) oraz Rady Okręgu Trøndelag. W czasie badań naukowcy natknęli się na dobrze zachowanego szczątki z około 700 roku n.e. Jednak dalsze badania tego obszaru przyniosły nowe znalezisko: kolejny grób, tym razem z bardzo bogatym wyposażeniem. Archeolodzy postanowili go wyeksplorować, bo obawiali się, że zniszczy go rolnicza orka. Były to więc wykopaliska ratownicze. Bogactwo w wikińskim grobie Nowo znaleziony grób był tak bogaty, że archeolodzy prowadzili badania w tajemnicy, by nie przyciągać uwagi potencjalnych rabusiów. – Grób z epoki wikingów zawiera, jak sądzimy, szczątki kobiety, pochowanej w typowym stroju z epoki wikingów i z kompletem biżuterii z IX wieku. Wskazuje to na to, że była kobietą wolną i prawdopodobnie mężatką, być może właścicielką gospodarstwa – mówi Raymond Sauvage z Norweskiego Uniwersytetu Naukowo-Technicznego, który kieruje projektem badawczym w tym miejscu. Na wyposażenie grobu składały się dwie owalne broszki, które mocuje się do ramiączek sukienki na szelkach oraz mała klamra pierścieniowa. Uwagę zwraca też to, że szkielet zachowany był w bardzo dobrym stanie. To rzadkość jeśli chodzi o szczątki z tego okresu z obszaru Skandynawii. Muszle i ptaki. Wyjątkowe dary grobowe Jako „najbardziej niezwykłą rzecz” w grobie badacze wskazuję dwie muszle umieszczone w ustach zmarłej. – To praktyka, która nie była wcześniej znana z przedchrześcijańskich grobów w Norwegii. Nie wiemy jeszcze, z czym związana jest ich symbolika – dodaje Sauvage. Muszle przegrzebków leżały zakrzywioną stroną na zewnątrz, a prostą krawędzią do góry, tak że częściowo zakrywały usta. Ale to nie wszystko. Niezwykłych darów grobowych było więcej. Naukowcy znaleźli również małe kości ptaków wzdłuż grobu, prawdopodobnie były to kości skrzydeł. Genetyka napisze dalszą historię Z uwagi na to, że oba szkielety odkryte na polu zachowały się całkiem dobrze, badacze planują pobranie próbek DNA. W ten sposób ustalą, czy zmarli byli ze sobą spokrewnieni, ale też dowiedzą się więcej na ich temat. Być może uda się dowiedzieć, jak wyglądali zmarli i na jakie choroby cierpieli za życia. Naukowcy zwracają uwagę na godną pochwałę postawę zarówno detektorysty, który zgłosił odkrycie i właściciela pola. Ten ostatni zgodził się na bardziej szczegółowe przebadanie jego terenu. Zasady związane z odkryciem zabytków Każdy kraj posiada własne prawa dotyczące odkrywania zabytków archeologicznych. Polskie zapisy prawne są dość restrykcyjne. Szczegółowe informacje na ten temat można znaleźć na stronie Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego. Źródło: NTNU University Museum Nasz autor Szymon Zdziebłowski Dziennikarz naukowy i podróżniczy, z wykształcenia archeolog śródziemnomorski. Przez wiele lat był związany z Serwisem Nauka w Polsce PAP. Opublikował m.in. dwa przewodniki turystyczne po Egipcie, a ostatnio – popularnonaukową książkę „Wielka Piramida. Tajemnice cudu starożytności” o największej egipskiej piramidzie. Miłośnik niewielkich, lokalnych muzeów. Uwielbia długie trasy rowerowe, szczególnie te prowadzące wzdłuż rzek. Lubi poznawać nieznane zakamarki Niemiec, zarówno na dwóch kółkach, jak i w czasie górskiego trekkingu.
Wikingowie budowali specjalne sale do picia miodu. Jednak co innego było ich ulubionym trunkiem
Powtarzane współcześnie mity o potężnych wikińskich wojownikach każą nam wierzyć, że ci niemal rodzili się z rogiem miodu pitnego w ręku. Wraz z rosnącą popularnością tego trunku jego wytwórcy chętnie nawiązują do wikińskich nazw. Jednak w rzeczywistości wikingowie od miodu woleli inny napój.
Wikingowie i alkohol to połączenie równie mocne, jak silne oddziaływania jądrowe. Główny bóg nordyckiej mitologii Odyn żywił się wyłącznie winem, a o człowieku szalonym, zakochanym lub pijanym mówiono, że jest we władzy Odyna. Ale w erze wikingów, która trwała od VIII do XI wieku, sprowadzanym z południa winem raczyć się mogli i to nie często wyłącznie najbogatsi wikińscy wodzowie. Nie ma władzy bez sali miodowej W sagach wspomina się o innym trunku – miodzie pitnym. Wikińscy władcy budowali nawet specjalne sale lub hale miodowe – pomieszczenia, w których świętowano podboje, wyprawy łupieżcze, przyjmowano możnych i przede wszystkim pito. Weźmy zachowany w jednym rękopisie napisanym w języku staroangielskim i przechowywanym w British Library anglosaski poemat „Beowulf”. Rozgrywa się on przed epoką wikingów, bo w początkach VI wieku. Większość wydarzeń poematu rozgrywa się właśnie w halach miodowych, będących ośrodkami władzy takich postaci jak duński król Hrothgar. W halach miodowych władca raczył wojowników suto zakrapianymi ucztami w zamian za służbę. Ten nierozerwalnie związany z honorem i lojalnością układ stanowi podstawę wojowniczego świata, który poemat wychwala. Sceny picia miodu są w nim częste i silnie nacechowane emocjonalnie. W mitologii nordyckiej halę miodową posiadał też oczywiście Wszechojciec Odyn. Była nieodłączną częścią Walhalli, pałacu dla bohaterskich wojowników, którzy zginęli na polu bitwy. W Walhalli każdego wieczoru odbywają się uczty, a miód w rogi dzielnych wojowników nalewały same Walkirie. Miód opiewano, lecz nie pito Epizody te ukazują symboliczne i kulturowe znaczenie miodu pitnego w mitologii oraz w historiach związanych z bohaterami epoki wikingów. Jednak wcale nie stanowią dowodu na to, że napój był powszechnie spożywany w Anglii lub Skandynawii. Według historyków wiele sal miodowych nigdy nie zaznało widoku ani zapachu miodu pitnego. Bo ten, choć tak opiewany w poezji, wcale nie był ulubionym i najczęściej spotykanym trunkiem wikingów. Już w latach 70. XX wieku filolożka Christine Fell zauważyła, że staroangielskie medu („miód pitny”) i wyrazy od niego pochodzące pojawiają się znacznie częściej w poetyckich, emocjonalnie nacechowanych kontekstach (jak „Beowulf”) niż w praktycznych tekstach: prawach, dokumentach, aktach. Dla porównania, inne słowa oznaczające alkohol – ealu (ale), beor (prawdopodobnie „cydr”, choć nazwa może być myląca) i win (wino) – pojawiają się często w tekstach o charakterze użytkowym. Na tej podstawie Fell uznała, że koncentrowanie się na miodzie pitnym w takich dziełach jak „Beowulf” jest „nostalgiczną fikcją”. Miód pitny miał być elementem wyidealizowanego świata heroicznego, a nie napojem codzienności. Puchar z obietnicą W 2007 roku doktorant Uniwersytetu w Yorku wykazał to samo w odniesieniu do źródeł skandynawskich. Słowo mjǫðr („miód pitny”) występuje o wiele częściej w poezji Eddy i poezji skaldów niż w sagach opisujących życie codzienne. Podobnie zarówno słowo mjǫðr, jak i wyrazy pochodne są używane znacznie rzadziej w praktycznych kontekstach, w których słowa ǫl i mungát (staronordyckie określenia piwa) pojawiają się bardzo często. W takim razie czym raczyli się wikingowie? Zdecydowanie piwem. Wikińskie piwo miało prawdopodobnie nieco większą moc od naszego i – jak dowodzą wykopaliska – było ciemne i słodowe. W dodatku wcale nie pijano go z czaszek wrogów, choć czasami pijano je z rogów. Wikingowie znali szklane i metalowe naczynia i to z nich najczęściej pijali. W trakcie uczt używano czasami specjalnego pucharu zwanego bragarfull – pucharem obietnicy lub pucharem losu. Gdy przyrzekło się coś zrobić i zapiło to haustem z bragarfullu, obietnica stawała się wiążąca i nie można było się od niej wymigać. Wygląda na to, że miód pitny, choć tak pięknie wpisujący się również w naszą historię, miał po prostu uszlachetniać opisy wikińskich pijatyk. A te – jak to pijatyki – żadnej szlachetności w sobie nie miały. Źródło: The Conversation Nasza autorka Ewelina Zambrzycka-Kościelnicka Dziennikarka i redaktorka zajmująca się tematyką popularnonaukową. Pisze przede wszystkim o eksploracji kosmosu, astronomii i historii. Związana z Centrum Badań Kosmicznych PAN oraz magazynami portali Gazeta.pl i Wp.pl. Ambasadorka Śląskiego Festiwalu Nauki. Współautorka książek „Człowiek istota kosmiczna”, „Kosmiczne wyzwania” i „Odważ się robić wielkie rzeczy”.
Wikingowie w świecie islamskim – arabski skarb znaleziony w Anglii
Srebro z epoki wikingów rzuca nowe światło na powiązanie nordyckich wojowników z Arabami. Naukowcy ustalili, że pochodzi ono z kalifatu islamskiego. Co mówi to o dziejach tego wyjątkowego ludu?
Do tej pory wyobrażano sobie wikingów jako mężnych, srogich wojów podbijających i łupiących bezlitośnie otaczające ich europejskie tereny. Okazuje się, że sieć powiązań wikingów była dużo bardziej złożona i sięgała nawet do Bagdadu. Wiemy to wszystko dzięki skarbowi znalezionemu w Bedale w angielskim Yorkshire. Odnalezienie skarbu Sam skarb wikingów odnaleziony został już w 2012 roku przez poszukiwacza z wykrywaczem metalu. Składa się z naszyjników, bransoletek, głowicy miecza i 29 sztabek srebra, a datę jego powstania ustalono na przełom IX i X wieku. Nowe badania, przeprowadzone przez dr Jane Kershaw Wydziału Archeologii Uniwersytetu Oksfordzkiego, pozwoliły ustalić, że część srebra pochodzi nie z lokalnych, europejskich łupów – jak wcześniej sądzono – a z terenów sięgających aż świata islamskiego. Badania srebra wojowników Naukowcy drobiazgowo prześledzili pochodzenie srebra dzięki analizom izotopów ołowiu i pierwiastków śladowych. Ustalili, że większość powstała z monet europejskich, prawdopodobnie zrabowanych na terenach zamieszkałych przez Anglosasów lub Karolingów. Co ciekawe, jedna trzecia pochodziła z dirhamów arabskich bitych w regionach współczesnego Iranu i Iraku. Czy to znaczy, że i te tereny podbijali skandynawscy wojownicy? Skandynawscy handlarze – Większość z nas postrzega wikingów przede wszystkim jako łupieżców, którzy plądrowali klasztory w poszukiwaniu bogactwa. Analiza skarbu z Bedale pokazuje, że to ich niepełny obraz – mówi dr Kershaw. Monety miały zostać bowiem zakupione, a następnie przetransportowane na tereny dzisiejszej Anglii. Za ich bogactwo wikingów odpowiadać miało połączenie unikalnych strategii militarnych i handlowych. Nie taki wiking straszny? Oczywiście nie ma mowy tutaj o pacyfizmie: kluczem do sukcesu nordyckiego ludu były najazdy i pobieranie danin. Stanowiły one jednak tylko część szerokiego systemu gospodarczego, który obejmował także import kruszca z dalekich części świata i przetapianie go na standardowe sztabki możliwe do użycia w europejskim handlu. Wizerunek wrzeszczącego wikinga w hełmie z rogami – który jest z resztą mitem kultury masowej – to uproszczony stereotyp. Dzięki aktualnym badaniom możemy dostrzec pełniejszy obraz, który maluje przed nami wizerunek ludu głęboko osadzonego w globalnym handlu sprzed tysiąca lat. Źródło: heritagedaily.com Nasz autor Jonasz Przybył Redaktor i dziennikarz związany wcześniej m.in. z przyrodniczą gałęzią Wydawnictwa Naukowego PWN, autor wielu tekstów publicystycznych i specjalistycznych. W National Geographic skupia się głównie na tematach dotyczących środowiska naturalnego, historycznych i kulturowych. Prywatnie muzyk: gra na perkusji i na handpanie. Interesuje go historia średniowiecza oraz socjologia, szczególnie zagadnienia dotyczące funkcjonowania społeczeństw i wyzwań, jakie stawia przed nimi XXI wiek.
Krzyż czy młot Thora? Archeolodzy odkryli nietypowy artefakt
Poszukiwacz skarbów odnalazł w Niemczech ponad 200 artefaktów, które pochodziły z epoki wikingów. Wśród nich znalazł się enigmatyczny wisiorek, który zaintrygował archeologów.
Spis treści: Cała prawda o wikingach Krzyż pierwszego nawróconego czy młot Thora? Chrystianizacja Europy Północnej Wszystkie odkrycia związane z wikingami fascynują nie tylko badaczy, ale także pasjonatów historii. Również dlatego, że wokół wojowników z Północy narosło wiele legend i mitów. Archeolodzy od dekad próbują więc zrozumieć, kim naprawdę byli wikingowie. W ciągu ostatnich lat udało im się rzucić nowe światło na życie nieustraszonych Skandynawów. Cała prawda o wikingach Okazało się, że grabieże i rajdy to tylko część prawdy o wikingach. Bo w rzeczywistości ludzie ci byli przede wszystkim rolnikami, żeglarzami, kupcami i myśliwymi. A zła sława jest dziełem popkultury, która przedstawiała ich jako żądnych krwi barbarzyńców. Najnowsze odkrycie dorzuca kolejną cegiełkę do dyskusji o wikingach. Niemiecki odkrywca z wykorzystaniem wykrywacza metali odnalazł skarb z wczesnego średniowiecza, sprzed ok. 1000 lat, na który złożyło się ponad 200 artefaktów. Ale jedna rzecz zaintrygowała naukowców szczególnie. Mowa o wisiorku w kształcie krzyża. Badacze nie są jednak pewni, czy jest to symboliczny niedokończony młot Thora, który miał być naszyjnikiem, czy może znak chrześcijan. – Jeśli wisiorek jest rzeczywiście krzyżem, byłby to prawdopodobnie wczesny znak początku chrystianizacji regionu – powiedziała „Live Science” Birte Anspach, rzeczniczka Państwowego Urzędu Archeologicznego Szlezwiku-Holsztyna. Krzyż pierwszego nawróconego czy młot Thora? Skarb wikingów został odkryty w pobliżu Hedeby w północnych Niemczech. To historyczna osada średniowieczna i największe miasto nordyckie czasów wikingów, a jednocześnie najstarsze miasto duńskie, po raz pierwszy wspomniane w kronikach w roku 804. Był to również ważny ośrodek handlu morskiego w latach 793–1066 r. n.e. Badacze twierdzą, że wiara w Chrystusa zaczęła się upowszechniać w Hedeby, gdy w IX wieku przybył tam św. Ansgar. To mnich benedyktyński, arcybiskup Hamburga i Bremy, misjonarz nazywany apostołem Północy. Objawienia miały skłonić go do prowadzenia niezwykle ascetycznego życia, a później do nawracania pogan, szczególnie w Skandynawii. – Jednak nie było tak, że Ansgar przybył i w jednym momencie wszyscy odwrócili się od starych bogów i poszli za wiarą chrześcijańską. Chrystianizacja była długim procesem, który trwał wiele pokoleń – wyjaśnia Anspach. W samej Brytanii chrystianizacja zaczęła się ok. 304 r., gdy zginął św. Alban, pierwszy brytyjski męczennik. Aż do początku VII wieku na wyspy przybywali misjonarze, którzy głosili Słowo Boże i często w służbie bogu oddawali swoje życie. Chrystianizacja Europy Północnej Samo Hedeby, w którym odnaleziono skarb, pozostawało w strefie wierzeń pogańskich jeszcze co najmniej ponad 100 lat od przybycia św. Ansgara. Właśnie dlatego naukowcy podejrzewają, że wisiorek w kształcie krzyża mógł należeć do jednego z pierwszych nawróconych na chrześcijaństwo. W artefakcie jest jednak pewien szczegół, który nie pasuje do charakterystyki dewocjonaliów wykonanych zgodnie ze sztuką. – Oczko na wisiorku znajduje się na dłuższej części krzyża, „tak że element wisiałby do góry nogami, gdy był noszony – zauważa Anspach. Właśnie dlatego niewykluczona jest hipoteza, że przedmiot był niedokończonym młotem Thora. – Takie wisiorki symbolizowały wierność starym bogom nordyckim, gdy następowała chrystianizacja Skandynawii i innych części Europy. W mitologii nordyckiej boski młot, znany jako Mjölnir, został wykonany przez krasnoludy dla bogów Walhalli, a Thor później użył go w wojnie z gigantami – wyjaśnia badaczka. Oprócz naszyjnika w kształcie krzyża archeolodzy odnaleźli arabskie monety, srebrne wyroby, fragmenty ceramiki, a także osełkę, która może wskazywać, że przedmioty te należały do osoby, która mieszkała właśnie w Hedeby. – Te odkrycia to niezwykły wgląd w historię X wieku, czyli okresu zamorskiego handlu, wymiany kulturowej i przemian religijnych – podsumowuje Anspach. Źródło: Live Science Nasz autor Jakub Rybski Dziennikarz, miłośnik kina niezależnego, literatury, ramenu, gier wideo i dobrego rocka. Wcześniej związany z telewizją TVN24 i Canal +. Zawodowo nie boi się podejmować żadnego tematu, prywatnie bardzo zainteresowany polityką. Autor bloga na Instagramie "Mini Podróże".
Zaskakujące znalezisko w Norwegii. Kobieta spoczęła w łodzi – nie była sama
Ceremonialna łódź, ozdoby i… pies u stóp zmarłej. Grób kobiety z X wieku zaskoczył naukowców. Czy była kimś więcej niż zwykłą mieszkanką Senji?
Spis treści: Odkrycie na wyspie Senja Wyjątkowo dobry stan zachowania Kim byli wikingowie? Na wyspie Senja, położonej na północy Norwegii, archeolodzy dokonali niezwykłego odkrycia. Wczesnośredniowieczny pochówek kobiety rzuca nowe światło na naszą wiedzę o wikingach. Szczątki złożono w ceremonialnej łodzi. Co ciekawe, kobieta nie została pochowana sama, a z psem. Tego rodzaju pochówki są rzadkością. Odkrycie na wyspie Senja Jak poinformował portal „Science Norway”, do odkrycia doszło w 2023 roku. Przyczynili się do niego amatorzy wykorzystujący wykrywacze metalu. To oni pierwsi natrafili na charakterystyczne wikińskie ozdoby oraz fragmenty kości. W czerwcu 2025 roku archeolodzy z Muzeum Uniwersytetu Arktycznego w Norwegii przeprowadzili pełną dokumentację i wykopaliska. Pochówek datowany jest na lata 900–950 naszej ery. Zmarła została ułożona w drewnianej łodzi o długości 5,4 metra, z kolanami zgiętymi w stronę jednej burty i rękami złożonymi na miednicy. U jej stóp znajdowały się szczątki małego psa. Jak podkreśla archeolożka Anja Roth Niemi, to świadczy o wyjątkowej więzi między człowiekiem a zwierzęciem. – Są źródła wskazujące, że ludzie już wtedy bardzo silnie przywiązywali się do swoich zwierząt. Pies został pochowany z prawdziwą troską – powiedziała Niemi w rozmowie z „Science Norway”. Bogactwo grobowych darów W grobie znaleziono także bogate wyposażenie – m.in. ozdobne brosze z brązu ze srebrną nicią, paciorki z bursztynu i kości, pierścieniowaty wisior oraz narzędzie przypominające miecz tkacki wykonany z kości wieloryba. Zdaniem archeologów takie przedmioty mogą sugerować wysoką pozycję społeczną zmarłej. – Takie pochówki były zarezerwowane dla elity. Kobieta najprawdopodobniej odgrywała istotną rolę w lokalnej społeczności, być może miała wpływy również poza regionem – dodała Niemi. Wyjątkowo dobry stan zachowania Część materiału kostnego i organicznego zachowała się w zaskakująco dobrym stanie – szczególnie kości dużych rozmiarów i fragmenty tkanin. Niestety, mniejsze kości – np. palców – można było rozpoznać jedynie po śladach w piasku. – Północna Norwegia oferuje bardzo dobre warunki dla zachowania materiału kostnego, ale rzadko spotykamy tak dobrze zachowane szczątki jak w tym przypadku – wyjaśnia archeolog Håkon Reiersen z Uniwersytetu w Stavanger. Naukowcy planują przeprowadzenie szczegółowych analiz antropologicznych, które pozwolą określić wiek, wzrost, stan zdrowia i dietę zmarłej. Dzięki badaniom izotopowym możliwe będzie także ustalenie, czy kobieta przez całe życie mieszkała w tym samym miejscu, czy może przemieszczała się między różnymi regionami. Kim byli wikingowie? Wikingowie to skandynawscy żeglarze i wojownicy. Między VIII a XI wiekiem podróżowali, handlowali i osiedlali się na rozległych obszarach Europy i poza nią. Ich kultura była złożona i zróżnicowana. Łączyli elementy wojownicze, religijne, handlowe i artystyczne. Pogrzeby łodziowe należały do najbardziej prestiżowych form pochówku. Były zarezerwowane dla elit. Źródło: Science Norway Nasz autor Mateusz Łysiak Dziennikarz podróżniczy, rowerzysta, górołaz. Poza szlakiem amator kuchni włoskiej, popkultury i języka hiszpańskiego.
Tak wyglądało życie w czasach wikingów. Pokazuje to najnowsze odkrycie w Szwecji
Szwedzcy archeolodzy odnaleźli na północ od Sztokholmu w Täby olbrzymią osadę, nekropolię, a także skarb. Został zakopany ponad 1000 lat temu, czyli w czasach wikingów.
Spis treści: Duża osada i skarb wikingów Przybysz z daleka? Kim byli wikingowie? Naukowcy ze szwedzkiej instytucji Arkeologerna prowadzili wykopaliska archeologiczne w Täby, na północ od Sztokholmu. Prace te odbywały się w latach 2020–2021, po czym rozpoczęto badania i analizy, które dopiero niedawno się zakończyły. W ciągu tych 5 lat badaczom udało się zidentyfikować m.in. dużą osadę wikingów, cmentarzysko, a także szereg artefaktów, które pochodziły z okresu od 500 do 1050 r. n.e. Duża osada i skarb wikingów Archeolodzy znaleźli w sumie pozostałości 34 budynków i około 1450 przedmiotów, w tym wyjątkowy srebrny skarb, który składał się z wikińskich pierścieni, bransolet i naszyjników, pereł, a także wisiorków wykonanych z monet. Skarb został ukryty w naczyniu, który owinięto tkaniną. Zakopano go w ziemi i ukryto pod dużym kamieniem. Badacze twierdzą, że monety, z których wykonano naszyjniki pochodziły z różnych krajów europejskich, głównie z Czech, Francji, Niemiec i Anglii, ale także z Persji i datowane są na lata 904–997 n.e. Oprócz kosztowności badacze zidentyfikowali także pyłki roślin i zbóż, które wykazała dokładna analiza bioarcheologiczna, co potwierdza, że lokalna ludność zajmowała się rolnictwem. – Znalezisko jest wyjątkowe zarówno ze względu na wikińskie artefakty ze srebra, ale także przez dowody, które wskazują na konkretny związek osady z cmentarzyskiem. Skarb mógł zostać zakopany jako zakończenie długiej i wspaniałej ceremonii ku czci wysoko postawionej zmarłej kobiety. W tym samym czasie ówczesne gospodarstwo prawdopodobnie przestało istnieć – twierdzi John Hamilton, kierownik projektu z Narodowego Muzeum Historycznego Przybysz z daleka? Nieopodal miejsca, w którym odnaleziono skarb, odkryto także wiele wyrobów ceramicznych, które przypominają przedmioty i naczynia znane po drugiej stronie Morza Bałtyckiego. – Niektóre były wykonane z rodzimej gliny, ale przypominają rodzaj ceramiki, który jest powszechny z krajów Europy kontynentalnej – mówi Hamilton. – Może to oznaczać, że była to osoba, która przybyła „z zewnątrz”, być może z zagranicy i osiedliła się w okolicy Täby – dodaje. Wspomniana wioska znajdowała się na niewielkim wzgórzu na skraju lasu. Badanie wykazało, że ludzie zamieszkiwali ją nieprzerwanie przez prawie 500 lat i żyli przede wszystkim z uprawy ziemi i hodowli zwierząt. W czasach wczesnego średniowiecza osada była zamieszkana przez wikingów, którzy również zajmowali się rolnictwem. To zaprzecza powszechnemu poglądowi, że była to ludność żyjąca wyłącznie grabieży i wypraw łupieżczych. Kim byli wikingowie? W rzeczywistości większość wikingów zajmowała się właśnie swoimi gospodarstwami. Byli to rolnicy, którzy często wyruszali na wyprawy morskie nie w celu spalenia innej wioski, czy miasta, lecz odkrycia nowej ziemi, która bardziej nadawałaby się pod uprawę, niż rodzime wyspy Skandynawii. W swojej determinacji wikingowie potrafili dopłynąć nawet do odległej Ameryki Północnej i Nowej Funlandii w dzisiejszej Kanadzie. Podczas wykopalisk szwedzcy archeolodzy zidentyfikowali także ok. 15 struktur na terenie osady, które mogły być miejscami rytualnymi. W ziemi zakopano tam przedmioty, które powszechnie kojarzone są z darami grobowymi. Ponadto na stanowisku, które zinterpretowane zostało jako nekropolia, odkryto 5 grobów. Dwa z nich były ciałopalne, natomiast w trzech zmarłych pochowano w trumnach. Badacze poddali analizie DNA szczątki czterech mężczyzn, które odnaleźli na cmentarzysku. Okazało się, że trzech z nich byli ze sobą spokrewnioni, ale jeden miał pochodzić z innych regionów Szwecji. – To interesująca informacja, która mówi nam więcej o ludziach, którzy tu mieszkali – zwraca uwagę Hamilton. – To były niesamowicie ekscytujące badania, ponieważ na stanowisku znaleźliśmy tak wiele różnych rodzajów śladów przeszłości, takich jak groby, ogromne gospodarstwo i skarb. Przeprowadziliśmy również kilka analiz naukowych, w tym DNA, które rzuciły światło na ludzi, którzy zamieszkiwali ten obszar – powiedział John Hamilton. Źródło: Arkeologerna Nasz ekspert Jakub Rybski Dziennikarz, miłośnik kina niezależnego, literatury, ramenu, gier wideo i dobrego rocka. Wcześniej związany z telewizją TVN24 i Canal+, obecnie pracuje w RMF FM. Zawodowo nie boi się podejmować żadnego tematu. Pisze przede wszystkim o archeologii i przyrodzie. Prywatnie bardzo zainteresowany polityką.
Wcielił się w wikinga i przepłynął 5000 km. Co udało się ustalić archeologowi?
Archeologia to nie tylko wykopaliska, ale też eksperymenty. Archeolog Greer Jarrett postanowił wcielić się w wikinga. Przypłynął kilka tysięcy kilometrów na tradycyjnej łodzi. Dzięki temu dokonał kluczowych ustaleń na temat żeglugi tego wojowniczego ludu.
Spis treści: Jak wyglądała wyprawa archeologa? Eksperyment to droga do kluczowych wniosków Archeologia to niebezpieczny zawód? Archeologów kojarzy się z reguły z pracami wykopaliskowymi. Badacze przeszłości działają z pomocą łopaty, szpachelki czy kielni oraz nieodłącznej miotełki. Ale to tylko jedna strona medalu. Archeolodzy korzystają z naprawdę wielu metod. Ważną częścią tej nauki są eksperymenty. Badacze rekonstruują dawne narzędzia, a żeby je wykonać – korzystają tylko z technologii z dawnych czasów. Archeologia eksperymentalna to też próba wcielenia się w przedstawicieli dawnych ludów na innych polach. I tak też jest w przykładzie opisanym poniżej. Jak wyglądała wyprawa archeologa? Greer Jarrett, doktorant archeologii na Uniwersytecie w Lund w Szwecji, przeprowadził bardzo wymagający eksperyment. W 2022 roku przepłynął ponad 5000 km na pokładzie niewielkiej łodzi. Takiej, która miała możliwie jak najbardziej przypominać jednostki stosowane 1000 lat temu przez wikingów. View oEmbed on the source website Jarrett żeglował wraz ze swoimi kompanami do koła podbiegunowego i z powrotem. Były to wyprawy śladami szlaków handlowych wojowniczych Skandynawów. Eksperyment to droga do kluczowych wniosków Dzięki temu, że Jarrett spędził wiele godzin na morzu, udało się mu dojść do wielu ciekawych wniosków. Opublikował je na łamach czasopisma „Journal of Archaeological Method and Theory”. Oto najważniejsze z nich: trasy handlowe wikingów (w latach 800–1050 r. n.e.) prowadziły szlakami bardziej odległymi od lądu, niż do tej pory sądzono; handel był oparty o gęstą, zdecentralizowaną sieć portów zlokalizowanych na wyspach i półwyspach. To one odgrywały kluczową rolę w handlu i podróżach w epoce wikingów. Badacz zlokalizował cztery hipotetyczne porty. Archeologia to niebezpieczny zawód? Przykład archeologa eksperymentalnego z Uniwersytetu w Lund pokazuje, że nie zawsze badanie dawnej przeszłości człowieka jest monotonne. Jego morskie wyprawy nie obyły się bez ryzyka. Kiedy u wybrzeży Norwegii pękła belka podtrzymująca grot, załoga była zmuszona improwizować, aby uchronić się przed niebezpieczeństwem. Jednak dzięki takim wydarzeniom naukowiec zebrał wiele bezcennych informacji. Nie udałoby się to, gdyby pozostał w zaciszu gabinetu. Na przykład ustalił, że pływanie na otwartym morzu bywało prostsze od żeglowania obok lądu. Dlaczego? Wyzwaniem nawigowania w sąsiedztwie wysp i fiordów były prądy podwodne i wiatry katabatyczne, wiejące ze zboczy górskich. Sporym wyzwaniem było też przenikliwe zimno. Aby zidentyfikować konkretne trasy wikingów, Jarrett przeprowadził również wywiady z żeglarzami i rybakami na temat tras z XIX i początku XX wieku. Wówczas łodzie żaglowe bez silników były nadal powszechne w Norwegii. Warto wspomnieć, że tysiąc lat temu wikingowie nie nawigowali za pomocą mapy, kompasu czy sekstantu. Zamiast tego używali „map mentalnych”, w których kluczową rolę odgrywały wspomnienia i własne doświadczenia. Źródło: Journal of Archaeological Method and Theory Nasz autor Szymon Zdziebłowski Dziennikarz naukowy, z wykształcenia archeolog śródziemnomorski. Przez wiele lat był związany z Serwisem Nauka w Polsce PAP. Opublikował m.in. dwa przewodniki turystyczne po Egipcie, a ostatnio – popularnonaukową książkę „Wielka Piramida. Tajemnice cudu starożytności” o największej egipskiej piramidzie.
Najnowsze badania archeologiczne i literackie odkrywają tajemnice ciąży w czasach wikingów
Ciężarne kobiety w czasach wikingów były rzadko przedstawiane w sztuce i tekstach. A gdy tak się działo – ukazywano je z ekwipunkiem wojennym. Najnowsze interdyscyplinarne badania ujawniają nieoczywiste fakty.
Spis treści: Ciąża w świecie wikingów Uzbrojona ciężarna i inne wnioski Pochówki ciężarnych i młodych matek – spora rzadkość Kobiety i różne aspekty kobiecości były przez wiele dekad pomijane przez badaczy przeszłości. Spójrzmy na ilustracje dotyczące pradziejów w książkach popularnonaukowych. Najczęściej widzimy na nich mężczyzn lub praludzi rodzaju męskiego na pierwszym planie i w aktywnej roli. Obecnie się to zmienia. Badacze i badaczki podejmują coraz częściej tematy związane z kobietami. W jednym z ostatnich badań udało się na przykład ustalić, że tysiące lat temu kobiety odgrywały ważną rolę w czasie polowań. Ciąża w świecie wikingów Teraz zespół badaczy postanowił przyjrzeć się ciąży w epoce wikingów (ok. 750–1050 n.e.). Skandynawów z tego okresu często kojarzy się z wojowniczym i nieokrzesanym ludem, ale to tylko jedna strona medalu. Ich potęga polegała nie tylko na nieustannej wojaczce, ale też na rozwijaniu sieci handlowych. Ciężarnym kobietom wśród wikingów przyjrzały się, w ramach interdyscyplinarnych badań, dr Marianne Hem Eriksen z Uniwersytetu w Leicester oraz dr Katherine Marie Olley, dyrektorka Centrum Badań nad Epoką Wikingów w Szkole Języka Angielskiego na Uniwersytecie w Nottingham. Wnioski opublikowały na łamach „Cambridge Archaeological Journal”. Ekspertki analizowały szeroki zakres źródeł. Były to zarówno teksty staronordyckie, jak i przedstawienia w sztuce, a nawet szczątki kobiet, które potencjalnie zmarły w czasie porodu. Sagi opisujące kobiety w ciąży miewają niezwykłą treść. W jednej z nich mowa jest o płodzie w łonie matki, który ma pomścić swojego ojca. Tym samym – jak wyjaśniają autorki – płód został wpisany jeszcze przed narodzinami w złożoną społeczną i polityczną dynamikę pokrewieństwa, waśni i przemocy. Uzbrojona ciężarna i inne wnioski Istnieją dowody sugerujące, że w epoce wikingów kobiety w ciąży mogły być przedstawiane lub kojarzone z bronią tudzież rynsztunkiem wojennym – ustaliły badaczki. Potwierdzają to następujące przykłady: Srebrna figurka z Aska w Szwecji. To jedyna znana figurka z epoki wikingów, która jest interpretowana jako przedstawiająca kobietę w ciąży ze względu na jej zaokrąglony brzuch. Na głowie ma hełm; Saga o Eryku Rudym. Tutaj opisano Freydís Eiríksdóttir, która została zaatakowana, będąc w ciąży. Udało się jej spłoszyć napastników, bijąc się mieczem w nagą pierś. Pochówki ciężarnych i młodych matek – spora rzadkość Badaczki stwierdziły, że wśród tysięcy pochówków w całym świecie wikingów istnieje tylko garstka możliwych należących do matki i niemowlęcia. To zaskakujące, bo tysiąc lat temu śmiertelność w czasie porodu i połogu była wysoka. Oznacza to, że małe dzieci były chowane oddzielnie. Znane są przypadki takich grobów w domach mieszkalnych. Nie jest ich jednak dużo, więc zagadką pozostaje, co działo się ze zmarłymi noworodkami. Źródło: Cambridge Archaeological Journal Nasz autor Szymon Zdziebłowski Dziennikarz naukowy, z wykształcenia archeolog śródziemnomorski. Przez wiele lat był związany z Serwisem Nauka w Polsce PAP. Opublikował m.in. dwa przewodniki turystyczne po Egipcie, a ostatnio – popularnonaukową książkę „Wielka Piramida. Tajemnice cudu starożytności” o największej egipskiej piramidzie.
Nieznane wcześniej fakty o wikingach. Cierpieli na poważne choroby
Najnowsze badanie wykazało, że wikingowie mieli bardzo poważne problemy zdrowotne. Cierpieli przede wszystkim na choroby jamy ustnej, które uprzykrzały im życie.
Spis treści: Badania czaszek wikingów Na co chorowali wikingowie? Codzienność ludzi sprzed kilkuset lat Wikingowie zapisali się w powszechnej świadomości (głównie za sprawą popkultury) jako bezwzględni i nieustraszeni wojownicy. Mieszkańcy północy znani są ze swoich wypraw m.in. do Wielkiej Brytanii i Francji, gdzie grabili nawet największe średniowieczne miasta, a także podbijali niektóre regiony Anglii. Byli również znakomitymi żeglarzami, którzy docierali w odległe miejsca świata, jak brzegi Bizancjum, a nawet Nowej Fundlandii, wyspy u wybrzeży Kanady. Badania czaszek wikingów Dużo rzadziej mówi się jednak o codziennym życiu wikingów, co nie powinno dziwić. Wszak lud ten nie zostawił po sobie pisemnych dowodów i kronik, z których można by było dowiedzieć się o ich szarej rzeczywistości. Tutaj z pomocą przychodzą jednak badania archeologiczne, a także analizy wikińskich szczątków. W kościach bowiem zapisano często więcej niż na pojedynczych skrawkach papieru. Zespół szwedzkich naukowców z Uniwersytetu w Göteborgu przeprowadził badanie z wykorzystaniem tomografii komputerowej czaszek 15 osób, które pochowano na cmentarzu w Varnhem w Szwecji. Wszystkie szczątki pochodziły właśnie z epoki wikingów z okresu od X do XII wieku. Zdjęcia przedstawiające kości zmarłych zostały następnie przeanalizowane przez zespół stomatologów i patologów w celu zdiagnozowania potencjalnych schorzeń i dolegliwości. Na co chorowali wikingowie? Wnioski były poruszające. Okazało się, że większość czaszek była w bardzo złym stanie. W szczególności dotyczyło to części jamy ustnej i szczęki. Naukowcy na łamach czasopisma „BDJ Open” opublikowali artykuł, w którym szczegółowo opisali, na co mogły chorować poszczególne osoby. – Odkryliśmy oznaki stanów patologicznych zębów, wyrostka zębodołowego, kości żuchwowej, szczękowej, a nawet kosteczek w jamie bębenkowej i zatok przynosowych. Wyniki te wskazują na obecność zarówno klinicznie wykrywalnych schorzeń, takich jak próchnica zębów, choroba przyzębia, zmiany okołowierzchołkowe, ale także ślady zakażeń i objawy zapalenia zatok – napisali w artykule autorzy. Ok. 80% schorzeń wywołane było bakteriami. Naukowcy podkreślają, że społeczność wikingów w okresie chrystianizacji Szwecji cierpiała na bardzo poważne problemy stomatologiczne. Zakres schorzeń był naprawdę bardzo duży. Były nawet przypadki, gdy jedna osoba cierpiała na kilka chorób na raz. To przede wszystkim choroby zębów, ale także różne stany zapalne i infekcje. Niektóre z nich prowadziły nawet do utraty słuchu lub węchu. Codzienność ludzi sprzed kilkuset lat Naukowcy przyznają, że ludzie ci musieli przeżywać ogromne katusze, ponieważ schorzenia te powodują bardzo duży ból, gdy są nieleczone lub niewłaściwie leczone. A analiza wykazała, że niektórzy przechodzili nawet prymitywne zabiegi stomatologiczne. Problem w tym, że kończyły się one najczęściej jeszcze większym cierpieniem. – Wykorzystując tomografię komputerową jako metodę badania szczątków kostnych, udało nam się zidentyfikować schorzenia, które byłyby niemal niemożliwe do ustalenia przy wykorzystaniu innych metod. Nasze odkrycie dostarcza dodatkowych informacji o życiu codziennym ludzi z epoki wczesnego średniowiecza. Wyniki sugerują, że dalsze badania podobnych próbek mogą rzucić więcej światła na to, z jakimi problemami mierzyli się ludzie, nie tylko w Szwecji – podkreślili naukowcy z Göteborga. – Każdy wie, jak to jest odczuwać ból w jakimś miejscu. Czasem prowadzi to wręcz do desperackich prób uzyskania pomocy. Ale w tamtych czasach ludzie nie mieli takiej opieki medycznej i stomatologicznej, jaką mamy współcześnie, ani nawet metod łagodzenia bólu czy antybiotyków, jakie mamy teraz. Jeśli rozwinęła się infekcja, mogła utrzymywać się przez bardzo długi czas – tłumaczy Carolina Bertilsson, współautorka badania. – Niektóre infekcje mogły prowadzić do śmierci poprzez rozprzestrzenianie się na inne narządu lub nawet sepsę – dodała. Źródło: British Dental Journal Open Nasz autor Jakub Rybski Dziennikarz, miłośnik kina niezależnego, literatury, ramenu, gier wideo i dobrego rocka. Wcześniej związany z telewizją TVN24 i Canal +. Zawodowo nie boi się podejmować żadnego tematu, prywatnie bardzo zainteresowany polityką. Autor bloga na Instagramie "Mini Podróże".
Odkryto największą budowlę z epoki wikingów w Anglii. Ma tysiąc lat
Obszerny budynek z epoki wikingów, o powierzchni większej niż kort tenisowy, odkryli archeolodzy na farmie w północno-zachodniej Anglii. Była to część posiadłości należąca do lokalnego wodza lub króla.
Spis treści: Zagadkowa budowla z czasów średniowiecza Starsza niż sądzono. Największa budowla z czasów wikingów Czyją własnością była farma? Wciąż są znaki zapytania Historia Anglii jest ściśle związana z wojowniczymi Skandynawami. Wikingowie po raz pierwszy przybyli na wyspę pod koniec VIII wieku. Zapoczątkowało to okres kilkusetletnich zmagań o władzę z najeźdźcami. W 865 roku grupa wojowników z Danii podbiła kilka angielskich królestw. Anglosasom udało się wyprzeć Duńczyków w 954 r., ale nie na długo. W pierwszej połowie XI wieku Anglią władał duński król, Knut Wielki. W 1066 roku potomkowie Skandynawów zamieszkujący Francję – Normanowie – podbili wyspę. Zagadkowa budowla z czasów średniowiecza To właśnie z tych burzliwych czasów przełomu tysiącleci pochodzi najnowsze odkrycie angielskich archeologów. W 2022 roku badacze analizowali zdjęcia satelitarne pól uprawnych należących do High Tarns Farm w miejscowości Silloth. Wśród zbóż dostrzegli zarysy wielkiej konstrukcji. Początkowo sądzili, że są to zabudowania farmy związanej z pobliskim klasztorem założonym około 1200 roku – to ich poszukiwali. Te przypuszczenia zweryfikowano dopiero w czasie wykopalisk, które przeprowadziła organizacja Grampus Heritage and Training Limited pod kierunkiem Marka Grahama. Budowla jest faktycznie spora. Ma 50 m długości i 15 m szerokości w najszerszym miejscu. Archeolodzy byli zaskoczeni jej rozplanowaniem – nie pasowało do koncepcji na temat założenia związanego z cysterskim klasztorem. Kropkę nad i postawiły dopiero wykopaliska przeprowadzone w 2024 roku. Wzięło w nich udział kilkudziesięciu wolontariuszy. Tak szeroko zakrojone prace przyniosły zaskakujące rezultaty. Starsza niż sądzono. Największa budowla z czasów wikingów Okazało się, że była to budowla słupowa – po palach zachowały się doły. Wnętrze było podzielone na trzy części, bo wzdłuż dłuższej osi biegły dwa rzędy słupów, które wspierały dach. Budynek nie był prostokątny, ale obły w planie. Na razie zbadano jego centralną część, ale ze względu na działalność rolniczą nie znaleziono wewnątrz żadnych zabytków. – Tak duży budynek mógł być wielofunkcyjny i do pewnego stopnia podzielony, dlatego mamy nadzieję, że w przyszłości uda nam się zbadać jego północną i południową część – przekazali badacze National Geographic Polska. Pobrano próbki materiału organicznego i wykonano datowanie radiowęglowe. Okazało się, że konstrukcję wzniesiono na przełomie X/XI wieku. Zatem nie jest w żaden sposób związana z cysterskim klasztorem Holme Cultram – powstała znacznie wcześniej. Zdaniem badaczy, jest to największa budowla z epoki wikingów, jaką odkryto i odkopano w Wielkiej Brytanii. To znalezisko cieszy badaczy Kumbrii, bo istnieje bardzo niewiele namacalnych śladów z tego okresu w formie budowli. Ślady wpływów wikińskich zachowały się za to w formie nazw miejsc, dialektów i pochówków. – Znaczenie tego odkrycia, rzucającego światło na wczesne średniowiecze i strukturę społeczną w wiejskiej Kumbrii i szerzej, jest trudne do przecenienia – podkreślają badacze. Czyją własnością była farma? Wciąż są znaki zapytania Do obszernej budowli przylegał dół do produkcji węgla drzewnego i miejsce do suszenia zboża – zachowały się ziarna zwęglonego owsa. Ta druga instalacja uzyskała szerokie datowanie – od 990 do 1180 r. Może to oznaczać, że powstała trochę później niż sąsiadująca budowla, która z pewnością pochodziła z przełomu X i XI wieku. Najbardziej prawdopodobne jest, że kompleks ten stanowił centrum wczesnośredniowiecznego folwarku. Zagadką jest, do kogo należała ta farma. Na razie nie udało się znaleźć artefaktów, które by dały jednoznaczną odpowiedź. Należy pamiętać, że były to czasy walk z najeźdźcami ze Skandynawii i władza przechodziła z rąk do rąk. Jednak forma założenia może wskazywać na jego związek z wojowniczymi Duńczykami, bo podobnie rozplanowane farmy znane są ze Skandynawii w tym czasie. Kumbria była najeżdżana przez wikingów od IX wieku, więc ich wpływy nie powinny zaskakiwać. Archeolodzy sugerują, że farma należała do wodza lub króla. Niestety, na temat tego regionu Anglii z tych czasów mamy bardzo mało danych historycznych. Może dalsze wykopaliska rzucą nowe światło na burzliwy okres dziejów tego hrabstwa? Źródło: Grampus Heritage & Training Nasz autor Szymon Zdziebłowski Dziennikarz naukowy, z wykształcenia archeolog śródziemnomorski. Przez wiele lat był związany z Serwisem Nauka w Polsce PAP. Opublikował m.in. dwa przewodniki turystyczne po Egipcie, a ostatnio – popularnonaukową książkę „Wielka Piramida. Tajemnice cudu starożytności” o największej egipskiej piramidzie.
W Polsce znaleziono skarb wikingów. To monety, które pochodzą z odległych zakątków świata
Wśród pozostałości po wikińskim porcie zlokalizowanym w północnej Polsce, znaleziono skarb srebrnych monet. Pochodziły z miejsc bardzo odległych: Iraku, Syrii, a nawet Afganistanu. W jaki sposób Skandynawowie weszli w ich posiadanie?
Spis treści: Truso – osada znana długo tylko z relacji Wikiński skarb monet z Truso Skąd arabskie monety znalazły się wśród wikingów? Ludzie zakopywali skarby w ziemi od kilku tysięcy lat, chociaż motywy, które kierowały ludźmi, bywały różne. Ta praktyka była znana również wśród wikingów, także tych, którzy trafiali tysiąc lat temu na obecne tereny Polski. Oto historii jednego z nich. Truso – osada znana długo tylko z relacji W 1982 roku elbląski archeolog, dr Marek Franciszek Jagodziński, zlokalizował nad brzegiem jeziora Druzno w Janowie Pomorskim (woj. warmińsko-mazurskie), poszukiwaną od stuleci skandynawską osadę Truso. Była to archeologiczna sensacja, bo miejsce to zdążyło obrosnąć legendą niemal porównywalną z opowieściami na temat antycznej Troi czy mitycznej Atlantydy. Do tamtej pory znana była tylko z relacji anglosaskiego żeglarza Wulfstana, który w ostatnim dziesięcioleciu IX wieku trafił tam drogą morską. Ruszyły wykopaliska. W ich wyniku archeologom udało się pozyskać mnóstwo informacji na temat tego ośrodka. Truso stało się jednym z najlepiej przebadanych wikińskich ośrodków handlowych nad Morzem Bałtyckim. Dziś wiemy, że osada zajmowała ponad 20 ha. Otaczały ją umocnienia. Jej mieszkańcy zajmowali się hodowlą, rybołówstwem, wyspecjalizowanym rzemiosłem – kowalstwem, jubilerstwem, bursztyniarstwem i rogownictwem oraz handlem. Wikiński skarb monet z Truso Odkryto również wspaniały skarb srebrnych monet. Teraz można go obejrzeć na wystawie czasowej w Muzeum Archeologiczno-Historycznym w Elblągu zatytułowanej „Srebro wikingów. Skarb monet z Truso”, która potrwa do 11 marca br. Monety pochodziły z odległych zakątków świata dla wikingów, bo aż z Bliskiego Wschodu. Wybito je w mennicach irackich, syryjskich i afgańskich. Najstarsza z wizerunkiem perskiego (sasanidzkiego) władcy Chosrowa II pochodzi sprzed 628 roku. Pozostałe należały do władców arabskich – to dirhemy abbasydzkie. Najmłodsza moneta jest z początku IX wieku. Monety ukryto w pierwszej połowie IX wieku. W sumie jest to 11 monet w całości i 5 fragmentów. Monet w Truso znaleziono w sumie ponad tysiąc, ale były to porozrzucane w różnych miejscach – to zapewne zguby. Były najczęściej pokawałkowane – dla handlarzy liczył się kruszec, a nie nominał monet. Używano ich przez cały okres istnienia osady, czyli od VI do XI wieku. Po jej upadku część jej mieszkańców przeniosła się zapewne do osady powstającej w rejonie dzisiejszego Gdańska. Skąd arabskie monety znalazły się wśród wikingów? Wikingowie nie posiadali własnych mennic. Jednak wbrew obiegowej opinii, najczęściej trudnili się handlem, a nie krwawymi podbojami. Skandynawowie stworzyli szeroką sieć handlową. Objęła swoim zasięgiem ogromne tereny Europy i Azji. Wiemy, że osobiście docierali na tereny Bliskiego Wschodu. Ich głównym źródłem przychodu był handel niewolnikami, chociaż sprzedawali też sól, futra, bursztyn i poroże. Skandynawowie otrzymywali zapłatę w formie arabskich dirhemów. W ten sposób trafiały w obieg w Europie, ale jako pieniądz kruszcowy – ważono srebrne monety i to ich ciężar stanowił o wartości. Jaka była przyczyna złożenia skarbu monet w Truso? być może numizmaty ukryto w związku z jakimś zagrożeniem albo chciano przechować je na później; skarby bywały składane w ofierze – aby zapewnić sobie dobrobyt w życiu pozagrobowym lub przebłagać bogów w jakiejś sprawie; była to manifestacja wysokiej pozycji lokalnych elit politycznych. Monety ostentacyjnie niszczono i zakopywano; Archeolodzy uważają, że nie można wykluczyć kombinacji powyższych hipotez. Źródło: Muzeum Archeologiczno-Historyczne w Elblągu Nasz autor Szymon Zdziebłowski Dziennikarz naukowy, z wykształcenia archeolog śródziemnomorski. Przez wiele lat był związany z Serwisem Nauka w Polsce PAP. Opublikował m.in. dwa przewodniki turystyczne po Egipcie, a ostatnio – popularnonaukową książkę „Wielka Piramida. Tajemnice cudu starożytności” o największej egipskiej piramidzie.
Zaskakujące praktyki pogrzebowe wikingów. W grobie znaleziono nietypowy artefakt
Archeolodzy odnaleźli w Norwegii trzy pochówki wikingów. Znajdowały się w nich monety i biżuteria, ale w jednym natrafiono na coś jeszcze. Wyrzeźbiony kamień, który według badaczy przypominał kobiece narządy płciowe…
Spis treści: Kim naprawdę byli wikingowie? Zaskakujące znalezisko w Norwegii Dowód na rozległy handel z trzema kontynentami Grób bez ciała Chociaż może się wydawać, że o wikingach wiemy już niemal wszystko, prawda jest taka, że większość powszechnej wiedzy o normańskich wojownikach zawdzięczamy legendom, mitom, a nawet współczesnej popkulturze. Wikingowie najczęściej przedstawiani są jako bezwzględni barbarzyńcy, którzy niosąc na sztandarach nordyckie bóstwa, zagrażali chrześcijańskiej Europie. I faktycznie, Normanowie dopuszczali się rajdów na Wielką Brytanię, Francję, a nawet wschodnie rubieże kontynentu. Kim naprawdę byli wikingowie? Jednak nie samymi podbojami żyli wikingowie. Ich wyprawy miały przede wszystkim charakter eksploracyjny. Przybysze ze Skandynawii poszukiwali terenów, na których mogliby się osiedlić i uprawiać ziemię. Wielu z nich było przecież rolnikami. A że często u pasa mieli miecze? Cóż. Takie to niespokojne były czasy. O wikingach wiemy sporo nie tylko z nordyckich sag, ale przede wszystkim z odkryć archeologicznych. Najwięcej mówią o nich pochówki, ponieważ nowoczesne techniki badawcze pozwalają rzucić światło nawet na szczegóły życia zmarłych. Ponadto groby zdradzają tajemnice skandynawskich praktyk pogrzebowych i wierzeń. Zaskakujące znalezisko w Norwegii W ostatnim czasie norwescy archeolodzy prowadzili wykopaliska na stanowisku Skumsnes w mieście Fitjar w południowo-zachodniej Norwegii. Odnaleźli tam kilkanaście szkieletów, które pochodziły z IX wieku n.e. Analiza wykazała, że pochowano tam co najmniej trzy kobiety, a w ich grobach znajdowały się monety, koraliki i inne elementy biżuterii. A także kamień, który naukowcy zidentyfikowali jako „kamień sromu” (ang. vulva stone). Badacze twierdzą, że odkrycie dostarcza nowych dowodów, potwierdzających istnienie rozległej sieci handlowej wikingów z Norwegii z krajami Europy, a także Bliskiego Wschodu. – Wikingowie niezwykle dużo podróżowali i prowadzili globalny handel, który obejmował co najmniej trzy kontynenty – napisali w oświadczeniu autorzy. Niektóre elementy biżuterii, a także część monet pochodzą z Irlandii i Anglii. Ale znaleziono również artefakty, które naukowcy identyfikują jako pochodzące z kraju Franków. W grobach odkryto także przedmioty z sąsiednich krajów, m.in. rzadką monetę z południowej Danii, która na rewersie miała wybitą łódź wikingów, a na awersie jelenia. Jej fotografie ilustrują ten artykuł. Dowód na rozległy handel z trzema kontynentami – Znalezisko potwierdza, że w tamtych czasach w społecznościach wikingów funkcjonował handel na duże odległości i powszechna migracja. Kobiety w grobach miały jakiś związek z Europą kontynentalną — powiedział Science Norway Søren Diinhoff, archeolog z Uniwersytetu w Bergen. – Być może przybyły one z zagranicy i poślubiły miejscowego wikinga – zastanawia się uczony. Badacze przypominają, że stanowisko archeologiczne Skumsnes w IX wieku było niewielką wsią, zarządzaną przez tamtejszego władcę. – Nie było to daleko od wybrzeża, więc mogła być ona punktem strategicznym dla podróżników – podkreśla Diinhoff. Jedna z kobiet została pochowana z kamieniami, które ułożone zostały w czterometrową konstrukcję przypominającą łódź. Prawdopodobnie miała jej towarzyszyć w życiu po śmierci. Grób bez ciała To właśnie w tym grobie znajdował się kamień, który przypominał kobiece narządy płciowe. Diinhoff uważa, że kamień ten mógł symbolizować kobietę, którą tam pochowano. – Możliwe, że wcale nie złożono tam jej ciała, ale grób był cenotafem, czyli swoistym pomnikiem bez ciała. To jednak tylko nasze domysły – powiedział norweski uczony. W grobie znaleziono również nożyce do wełny, a także narzędzia, które używane były do produkcji ubrań. Może to sugerować, że kobieta, której poświęcono cenotaf, miała w społeczności wysoki status. Produkcja tekstyliów była uważana za prestiżowy zawód, a klucz, jeden z darów grobowych, wskazuje, że była głową rodziny. To samo może dotyczyć pozostałych kobiet. – Jeśli nie należały do elity, to z pewnością zajmowały wysokie pozycje w hierarchii społecznej i ekonomicznej – wyjaśnia Urn Pedersen, archeolog z Uniwersytetu w Oslo w rozmowie z Science Norway. Źródła: Live Science, Science Norway Nasz autor Jakub Rybski Dziennikarz, miłośnik kina niezależnego, literatury, ramenu, gier wideo i dobrego rocka. Wcześniej związany z telewizją TVN24 i Canal +. Zawodowo nie boi się podejmować żadnego tematu, prywatnie bardzo zainteresowany polityką. Autor bloga na Instagramie "Mini Podróże".
W polskiej rzece odnalazł wczesnośredniowieczny miecz wikinga. Po 2 latach trafił do muzeum
Pracownik Muzeum Wojska w Białymstoku 2 lata temu odnalazł miecz pochodzący z czasów wczesnego średniowiecza. Natknął się na niego w rzece Supraśl.
Spis treści: Znalezienie miecza wikinga w rzece Supraśl Dwa lata konserwacji i badań w Toruniu Wikingowie na polskich ziemiach Są takie odkrycia, które są niczym wygranie na loterii. Tym bardziej, gdy autor się tego całkowicie nie spodziewa. Tak było w pewien upalny, sierpniowy weekend w Polsce w 2022 roku. Szczepan Skibicki, pracownik Muzeum Wojska w Białymstoku udał się nad rzekę Supraśl, aby popływać. Wszystko wskazywało na to, że będzie to dzień, jak każdy inny. Aż w pewnym momencie na dnie wody zauważył coś nietypowego. Znalezienie miecza wikinga w rzece Supraśl – To była niedziela, ok. godziny 17, kiedy pływałem w rzece Supraśl. Znałem to miejsce i pamiętam, że jakiś czas wcześniej była tam łacha piachu. Jednak kiedy już tam płynąłem, nie było po niej śladu. Mniej więcej na głębokości 120 cm zobaczyłem interesujący przedmiot, który okazał się mieczem – wspomina Skibicki. Szczęśliwie dla zabytkowego przedmiotu i jego dziedzictwa, znalazca był profesjonalnym pracownikiem naukowym i doskonale wiedział, co należy zrobić z tego rodzaju odkryciem – Wtedy po raz pierwszy i ostatni krzyczałem ze szczęścia pod wodą. Miałem po prostu fart, a dzięki mojemu wykształceniu i pracy wiedziałem, jak go zabezpieczyć i jakie służby powiadomić – wyjaśnia. Dwa lata konserwacji i badań w Toruniu Miecz trafił do konserwacji i analizy do naukowców z Uniwersytetu Mikołaja Kopernika w Toruniu. – Prezentowany obiekt jest na pewno wyjątkowy. Datujemy go na IX wiek. Jest to miecz typu E wg. typologii Petersena, używany przez wikingów i ludy bałtyckie. Najprawdopodobniej przybył tu z kimś ważnym i, co trzeba zauważyć, takiego miecza się nie gubi. Sądzimy z dużym prawdopodobieństwo, że doszło przy rzece do jakiejś potyczki, bitwy i miecz znalazł się w wodzie razem z właścicielem – komentuje dr Ryszard Kaźmierczak z UMK. – Na pewno jest to znalezisko wyjątkowe. Dzięki niemu w swoich zbiorach posiadamy już dwa „nagie miecze”, bowiem w latach 70. XX wieku został przekazany do muzeum miecz z X wieku, znaleziony także w rzece Supraśl. Ten prezentowany dziś jednak, dzięki bardziej nowoczesnym metodom konserwacji, zachował swoja strukturę oraz, co najbardziej wyjątkowe, zmineralizowaną skórę na rękojeści i głowicy – mówi Robert Sadowski, dyrektor Muzeum Wojska w Białymstoku. – Pracujemy już nad możliwością eksponowania tego wyjątkowego miecza od grudnia tego roku w jednej z naszych sal wystawienniczych. Natomiast w przyszłym roku w naszych „Zeszytach Naukowych” ukaże się artykuł dotyczący tego zabytku – dodaje dyrektor. Wikingowie na polskich ziemiach Miecz typu E był to charakterystyczny miecz wikingów z okresu od 800 do 1000 r. n.e.. Posiada typowy dla tego okresu kształt jelca (część ochronna, najczęściej w formie krzyża) i głowni ze zdobieniami w formie niewielkich otworów. Takie miecze pochodziły z Norwegii. Klinga i jelec były wykonywane z brązu. Rękojeść wykonywana była z drewna i owijana naturalną skórą, która miała dawać pewny uchwyt w trakcie walki. Wikingowie mieli pojawić się po raz pierwszy w Polsce na przełomie VIII i IX wieku. Historycy podejrzewają, że początkowo założyli dwie osady w łańcuchu emporiów łączących Morze Północne i Bałtyk. Kompleks Świelubie-Bardy niedaleko dzisiejszego Kołobrzegu zawdzięczamy właśnie wikingom z środkowej Szwecji. Z kolei Truso na ówczesnej ziemi Prusów powstało w okolicy współczesnego Elbląga w IX wieku, a jego założycielami byli wojownicy z Danii. W koloniach tych wikińscy podróżnicy mieli produkować artefakty z bursztynu, żelaza, rogu, skór i metali. Wikingowie na polskich ziemiach pojawili się drugi raz w drugiej połowie X stulecia. Przybywali wówczas na wyspę Wolin, gdzie znajdowała się legendarna osada Jomsborg. Było to swoiste centrum handlu. Co ciekawe, niektórzy naukowcy sugerują, że to właśnie wikingowie przyczynili się do… powstania państwa polskiego. Źródło: Arkeonews Nasz autor Jakub Rybski Dziennikarz, miłośnik kina niezależnego, literatury, ramenu, gier wideo i dobrego rocka. Wcześniej związany z telewizją TVN24 i Canal +. Zawodowo nie boi się podejmować żadnego tematu, prywatnie bardzo zainteresowany polityką. Autor bloga na Instagramie "Mini Podróże".
Gotlandia – odkryj wyspę wikingów, festiwali i niesamowitych krajobrazów
Gotlandia, największa wyspa na Bałtyku, to miejsce pełne historii, pięknych krajobrazów i unikatowego klimatu, który przyciąga turystów szukających spokoju i autentycznych doświadczeń. Owa "wyspa bogów" oferuje coś więcej niż tylko malownicze widoki – jej bogata historia, związana z wikingami, średniowiecznymi miastami oraz unikatowym stylem życia, czyni ją jedną z najbardziej intrygujących destynacji w Szwecji.
Spis treści: Atrakcje Gotlandii – co zobaczyć? Najlepsze plaże na Gotlandii Festiwale i wydarzenia na Gotlandii Historia i dziedzictwo Gotlandii Podsumowanie Gotlandia to jedna z najpiękniejszych wysp na Bałtyku, zwana także „wyspą bogów". Z fascynującą historią wikingów, średniowiecznym miastem Visby, magicznymi plażami i unikatowymi formacjami skalnymi, Gotlandia przyciąga turystów z całego świata. Dowiedz się, co zobaczyć na Gotlandii, jakie atrakcje czekają na wyspie Fårö, oraz jakie wydarzenia, jak festiwal średniowieczny, są warte uwagi. To miejsce pełne spokoju, dzikiej przyrody i niepowtarzalnego klimatu, idealne na wypoczynek. Atrakcje Gotlandii – co zobaczyć? Gotlandia oferuje turystom niesamowitą różnorodność atrakcji, które pozwalają zarówno na relaks, jak i eksplorację historycznych oraz naturalnych miejsc. Poniżej przedstawiamy najważniejsze z nich. Średniowieczne miasto Visby Visby, stolica Gotlandii, jest jednym z najlepiej zachowanych średniowiecznych miast w Europie, wpisanym na listę światowego dziedzictwa UNESCO. Miasto otacza potężny mur obronny o długości ponad 3 kilometrów, z 36 wieżami i trzema bramami. Jest jedną z najlepiej zachowanych średniowiecznych fortyfikacji w regionie bałtyckim. Spacerując po Visby, można odkryć urokliwe uliczki, historyczne budynki oraz liczne kościoły, takie jak Katedra św. Marii, która pochodzi z XIII wieku. Na szczególną uwagę zasługuje także Muzeum Gotlandii, które przybliża historię i kulturę wyspy, w tym życie wikingów, którzy przez wieki zamieszkiwali tę wyspę. Raukary – formacje skalne Gotlandii Jedną z najważniejszych atrakcji naturalnych Gotlandii są tzw. raukary – unikatowe formacje wapiennych ostańców. Zostały wyrzeźbione przez wodę i wiatr na przestrzeni milionów lat. Te magiczne skały, przypominające gigantyczne figury, można znaleźć w różnych częściach wyspy, szczególnie na wyspie Fårö oraz w rezerwacie przyrody Folhammar. Legenda głosi, że raukary chronią wyspę przed złymi mocami i są źródłem siły dla jej mieszkańców. Te niezwykłe formacje skalne przyciągają nie tylko turystów, ale także artystów i filmowców z całego świata, którzy szukają inspiracji w tym surowym, ale pięknym krajobrazie. Wyspa Fårö – magiczny krajobraz Bergmana Fårö, mała wysepka oddzielona od Gotlandii, to miejsce o niepowtarzalnym klimacie i urodzie. Z surowym krajobrazem, skalistymi wybrzeżami i piaszczystymi plażami, Fårö stała się domem dla jednego z najwybitniejszych reżyserów filmowych – Ingmara Bergmana. Wyspa była dla niego miejscem niekończącej się inspiracji. Wiele z jego filmów, takich jak „Fanny i Aleksander" czy „Persona”, zostało nakręconych właśnie tutaj. Krajobraz Fårö jest niezwykle zróżnicowany. Od białych piaszczystych plaż, po kamieniste, niemal pustynne tereny wokół latarni morskiej Fårö fyr. Raukary Fårö są szczególnie imponujące, a ich fantastyczne kształty stanowią doskonały kontrast dla dzikiej przyrody. Najlepsze plaże na Gotlandii Gotlandia to nie tylko historia i surowe krajobrazy, ale także przepiękne plaże, które są idealnym miejscem do relaksu i kąpieli słonecznych. Szwedzi szczególnie cenią sobie lato na Gotlandii, gdyż to właśnie wtedy można skorzystać z długich dni i łagodnego klimatu wyspy. Sudersand – perła Gotlandii Plaża Sudersand na Fårö jest jedną z najbardziej znanych i popularnych plaż w Szwecji. Szeroka na 25 metrów, otoczona wysokimi wydmami porośniętymi zieloną trawą, stanowi idealne miejsce na letni wypoczynek. Plaża ta jest również rajem dla miłośników sportów wodnych oraz rodzin z dziećmi. Piaszczyste i kamieniste wybrzeża Fårö Fårö oferuje także bardziej dzikie i surowe plaże, jak te w okolicach latarni morskiej Fårö fyr. Kamieniste brzegi, porośnięte rzadką roślinnością, tworzą niemal postapokaliptyczny krajobraz, który kontrastuje z łagodnym i błękitnym Bałtykiem. Te miejsca, mimo że mniej popularne, zachwycają swoją dzikością i spokojem. Festiwale i wydarzenia na Gotlandii Gotlandia słynie z organizacji licznych wydarzeń kulturalnych, z których najbardziej znany jest Tydzień Średniowieczny. Tydzień Średniowieczny w Visby Każdego roku, na początku sierpnia, Visby zmienia swoje oblicze podczas Tygodnia Średniowiecznego. Ulice miasta zapełniają się rycerzami, kuglarzami, ulicznymi artystami oraz turystami przebranymi w średniowieczne stroje. Festiwal ten, będący jednym z największych wydarzeń tego typu w Europie, przyciąga tysiące gości z całego świata. Podczas Tygodnia Średniowiecznego odbywają się liczne turnieje rycerskie, pokazy strzelania z łuku oraz tradycyjne jarmarki, na których można spróbować lokalnych potraw oraz kupić rękodzieło. Jest to idealny czas na to, aby poczuć ducha dawnej Gotlandii i przenieść się w czasie o kilka wieków. Wizyty artystyczne na wyspie Fårö Fårö, dzięki swojemu wyjątkowemu krajobrazowi i związkom z Ingmarem Bergmanem, stało się miejscem pielgrzymek dla artystów i reżyserów z całego świata. W lipcu, w rocznicę urodzin Bergmana, na wyspie odbywa się festiwal filmowy, na którym pojawiają się twórcy, tacy jak Wim Wenders czy Andriej Zwiagincew. Fani jego twórczości mają także możliwość zwiedzania posiadłości Bergmana, co czyni tę wyspę jeszcze bardziej wyjątkowym miejscem na mapie Gotlandii. Historia i dziedzictwo Gotlandii Gotlandia to wyspa o bogatej historii, która sięga czasów prehistorycznych. Ślady osadnictwa pochodzą sprzed 7 tysięcy lat, a w średniowieczu wyspa stała się ważnym ośrodkiem handlowym w regionie Morza Bałtyckiego. Ślady wikingów na wyspie Wikingowie przez wieki zamieszkiwali Gotlandię, co potwierdzają liczne znaleziska archeologiczne, w tym grobowce oraz skarby, które odkryto na początku XX wieku. Gotlandia była również ważnym punktem handlowym, a jej mieszkańcy zajmowali się zarówno rolnictwem, jak i rybołówstwem oraz handlem. Znaczenie Gotlandii w średniowieczu W średniowieczu Gotlandia była jednym z najważniejszych ośrodków handlowych na Bałtyku, a Visby stało się potężnym miastem hanzeatyckim. Dzięki swojemu położeniu wyspa przyciągała kupców z całej Europy, a Visby stało się jednym z najbogatszych miast regionu. Podsumowanie Gotlandia to wyspa pełna kontrastów – z jednej strony surowe, skaliste krajobrazy, z drugiej zaś przepiękne plaże i urokliwe, średniowieczne miasteczka. To miejsce, które zachwyca zarówno miłośników historii, jak i natury. Gotlandia oferuje niezapomniane widoki, fascynującą historię oraz wydarzenia kulturalne, które przyciągają tysiące turystów każdego roku.
W Szwecji odnaleziono ogromny cmentarz wikingów. W przeszłości został całkowicie zniszczony
Archeolodzy z Narodowego Muzeum Historycznego Szwecji dokonali zaskakującego odkrycia. Znaleźli pozostałości cmentarzyska wikingów, o którego istnieniu nikt nie wiedział.
Spis treści: Olbrzymi cmentarz wikingów Kurhan przypominający olbrzymi statek Enigmatyczna wioska w pobliżu cmentarzyska Archeolodzy dokonali właśnie kolejnego odkrycia, które rzuca światło na historię i kulturę wikingów. W niewielkiej wsi Tvååker w południowo-zachodniej Szwecji prowadzone były wykopaliska ratunkowe, które poprzedzają rozbudowę lokalnej infrastruktury drogowej. Naukowcy mieli podejrzenia, że w tym miejscu mogła znajdować się osada z epoki kamienia. Po kilku miesiącach prac odnaleziono jedynie kilka śladów z tego okresu, ale trafili również na coś znacznie większego. Olbrzymi cmentarz wikingów Początkowo badacze odnaleźli 5 grobów, ale wszystkie były bardzo zniszczone. Udało im się jednak ustalić, że były to pochówki ciałopalne, a analiza wykazała, że złożono w nich zarówno ludzi, jak i zwierzęta. Szybko się okazało, że jest to część większej nekropolii, która może mieć ponad 1200 lat. Każdy kolejny grób wykazywał podobny schemat pogrzebowy. Naukowcy stwierdzili, że jest to zatem cmentarz, na którym grzebano wikingów. Badacze zidentyfikowali w sumie 139 grobów. Co ciekawe, uczeni uważają, że wykopali dopiero niewielki fragment tego cmentarza. – To zaledwie sześć procent całej nekropolii – mówi Petra Nordin, archeolog i kierownik wykopalisk. W trakcie badań autorzy odkrycia doszli do interesujących wniosków. Według nich, miejsce pochówku wikingów zostało wybrane nie przez przypadek. Był to punkt położony w strategicznym miejscu, na przecięciu dwóch ważnych szlaków transportowych. Kurhan przypominający olbrzymi statek – Problem polega na tym, że ziemia tutaj została niemal całkowicie zaorana i wyrównana. Oznacza to, że musieliśmy interpretować wszystko na podstawie mocno zniszczonych pozostałości. Na szczęście udało się ustalić, gdzie znajdowały się stosy kremacyjne – mówi Nordin. Na podstawie wszelkich śladów i artefaktów znalezionych wśród grobów archeologom udało się ustalić coś jeszcze. Na terenie nekropolii prawdopodobnie złożono ciała wikingów, które spoczęły w ok. 50-metrowym kurhanie przypominającym statek. Choć pochówki na statkach były powszechną praktyką wśród skandynawskich wojowników, to zazwyczaj dokonywano tego na jednostkach z drewna i nie były one tak duże. Enigmatyczna wioska w pobliżu cmentarzyska – Zwykle podczas wykopalisk od początku ma się pojęcie o wielkości grobu, ale tutaj, gdzie pochówki zostały tak mocno zniszczone, jest to dużo bardziej skomplikowane – wyjaśnia Nordin. Archeolodzy odkryli również, że na cmentarzysku znajdowało się bardzo dużo pochówków psów. – Pies był kompanem wikinga i towarzyszył zmarłemu w trakcie kremacji – tłumaczy naukowiec. Naukowcy wciąż próbują zrozumieć, kim byli wikingowie pochowani nieopodal Tvååker i dlaczego tak wielu złożono na tym konkretnym cmentarzu. Większość artefaktów, które mogłyby być jakąkolwiek wskazówką, została poważnie uszkodzona przez pożar. Wśród zachowanych przedmiotów są klamry od pasów, ceramika i kilka monet. Jedna z nich datowana jest na lata 795–806 n.e. Znaleziono również kości innych zwierząt, m.in. ptaków, bydła, a także świń. – Ale gdzie mieszkali ludzie, którzy zostali tu pochowani? To coś, co wciąż spędza nam sen z powiek. Prawdopodobnie w rejonie Tvååker znajdowała się wioska, która rozrosła się już w późnej epoce wikingów. Cmentarz staje się zatem ważnym elementem układanki dla badań epoki żelaza w tym rejonie – mówi Petra Nordin. I dodaje, że nadal zagadką jest, gdzie znajdowała się ta wioska. Być może na tym skupią się ich kolejne badania. – Niektóre przekazy wskazują, że mogła tu istnieć wioska, która była ważnym centrum handlowym – dodaje. Źródło: Live Science. Nasz autor Jakub Rybski Dziennikarz, miłośnik kina niezależnego, literatury, ramenu, gier wideo i dobrego rocka. Wcześniej związany z telewizją TVN24 i Canal +. Zawodowo nie boi się podejmować żadnego tematu, prywatnie bardzo zainteresowany polityką. Autor bloga na Instagramie "Mini Podróże".
50 pochówków wikingów znaleziono w Danii. Najbardziej zaskakujący był grób kobiety
Duńscy archeolodzy dokonali rzadkiego odkrycia. Zlokalizowali cmentarzysko wikingów, na którym pochowano 50 osób. Szkielety były niemal kompletnie zachowane, co badacze uważają za wyjątkowe jak na warunki glebowe Skandynawii.
Spis treści: Kim byli wikingowie? 50 pochówków wikingów na duńskiej wyspie Groby pochodziły z czasów Gorma Starego Wikingowie współcześnie kojarzą się z nieustraszonymi wojownikami z krajów skandynawskich, którzy w okresie wczesnego średniowiecza przeprowadzali najazdy na europejskie królestwa. To jednak nie do końca prawda, bo wielu Normanów było również żeglarzami i rolnikami, którzy wypływali ze swojej mroźnej krainy, aby szukać przyjaźniejszych miejsc do życia. Stąd ich dalekie wyprawy, nawet ku północnym krańcom Ameryki Północnej. Kim byli wikingowie? Wikingowie wyruszali również w daleki świat, aby prowadzić handel z innymi nacjami, a także zatrudniali się jako najemnicy, m.in. w służbie Bizancjum. To tak zwani Waregowie, którzy po latach kampanii w różnych częściach globu, wracali w glorii i chwale, a także bogatsi o worki złota, klejnotów i wszelkich dóbr, jakie tylko mogli przywieźć ze sobą. Skąd jednak wiemy najwięcej o wikingach? Najczęściej z ich specyficznych pochówków, a także darów grobowych, które znajdują się w środku. Właśnie dlatego odkrycie 50 grobów wikińskich to wielkie wydarzenie dla archeologów z Danii. Badacze z Muzeum Odense prowadzili wykopaliska w pobliżu wioski Åsum na wyspie Fionia, w miejscu, w którym wkrótce ma powstać linia energetyczna. 50 pochówków wikingów na duńskiej wyspie W oświadczeniu, które ukazało się na stronie muzeum naukowcy podkreślają, że to bardzo rzadkie, żeby naraz odnaleźć aż tyle szczątków wikingów. – To naprawdę niezwykłe znaleźć tak wiele dobrze zachowanych szkieletów w tym samym czasie – mówi Michael Borre Lundø, archeolog z Muzeum Odense, który brał udział w wykopaliskach. – To odkrycie oferuje niezwykłe możliwości przeprowadzenia szerokiego zakresu analiz naukowych, które mogą ujawnić więcej na temat ogólnego stanu zdrowia, diety i pochodzenia pochowanych tu wikingów – dodaje. Lundø uważa, że badania szczątków mogą nawet wykazać, czy pochowani wikingowie byli ze sobą spokrewnieni. Naukowcy nie wykluczają możliwości, czy był to masowy grób większej rodziny, tym bardziej że pochowano tam nie tylko mężczyzn. – Byłoby to szczególnie istotne badanie, ponieważ nigdy nie analizowano takich relacji w podobnych grobach – dodał archeolog. Groby pochodziły z czasów Gorma Starego Pochówki pochodzą najprawdopodobniej z X wieku. Naukowcy uważają, że zmarli, którzy zostali tam pochowani, mogli żyć w czasach Gorma Starego, który tradycyjnie uważany jest za pierwszego króla Danii. On i jego żona Thyra byli rodzicami słynnego Haralda Sinozębego. Legenda głosi, że wiking zmarł w dzisiejszej Polsce, w miejscu, gdzie znajduje Wolin. – Wyspa Fionia była częścią królestwa Gorma. Nowe znaleziska pokazują nam znaczenie tego regionu w tamtym okresie – powiedział Lundø. Co ciekawe, groby sugerują, że pochowane w nich osoby były bardzo zamożne. Naukowców najbardziej zainteresował pochówek kobiety, którą pochowano w czymś, co przypominało tradycyjny wikiński wóz. – Najprawdopodobniej był to wóz, którym podróżowała – powiedział duński archeolog. – W jej grobie znaleźliśmy również misternie zdobiony naszyjnik ze szkła, żelazny klucz, nóż ze srebrnymi elementami i niewielki amulet – dodał. W innym grobie odkryto trójkątną klamrę z brązu, na której znajdowały się wikińskie runy. A także paciorek, który zawieszony był na szyi zmarłego. Mężczyzna odszedł w zaświaty razem z żelaznym nożem, a także kawałkiem górskiego kryształu. – Kryształ górski nie występuje naturalnie w Danii. Prawdopodobnie został przywieziony z Norwegii – wyjaśnił Lundø. – Kilka przedmiotów z wielu grobów w Åsum wskazuje, że pochowani tu wikingowie byli zaangażowani w międzynarodowy handel, który rozwijał się w tamtej epoce – tłumaczy badacz. Źródło: LiveScience. Nasz autor Jakub Rybski Dziennikarz, miłośnik kina niezależnego, literatury, ramenu, gier wideo i dobrego rocka. Wcześniej związany z telewizją TVN24 i Canal +. Zawodowo nie boi się podejmować żadnego tematu, prywatnie bardzo zainteresowany polityką. Autor bloga na Instagramie "Mini Podróże".
Wikingowie sprowadzali do Europy ten cenny surowiec aż z Ameryki. Zaskakujące wyniki badań DNA
Ciosy morsów były cenionym surowcem w średniowiecznej Europie, podobnie jak kość słoniowa. Do tej pory sądzono, że wikingowie zdobywali je zapuszczając się co najwyżej od Islandii. Nowe badania dowodzą, że w tym celu docierano aż do Ameryki Północnej.
Spis treści: DNA powie prawdę o średniowiecznym handlu Skąd pochodziły kły morsów? Archeolog w łodzi. Eksperymentalny dowód Międzynarodowy zespół badaczy kierowany przez Uniwersytet Lund w Szwecji odtworzył szlaki handlowe wikingów związane z pozyskiwaniem kłów morsów. Do tej pory sądzono, że w tym celu nie zapuszczali się zbyt daleko. Mieli zabijać morsy w rejonie Skandynawii lub Islandii. Nowe badania przeczą temu przekonaniu. Opublikowano je na łamach czasopisma naukowego „Science Advances”. DNA powie prawdę o średniowiecznym handlu Badania DNA są coraz częściej wykorzystywane przez badaczy przeszłości. Umożliwiają na przykład poznanie dawnych migracji czy stopnia pokrewieństwa osób pochowanych na starożytnych cmentarzyskach. Próbki pobierane są z kości lub zębów zmarłych. Okazuje się, że analizę genomu można wykorzystać też w inny sposób. W średniowiecznej Europie było ogromne zapotrzebowanie na elitarne produkty, w tym takie wykonane z kłów morsów. Wikingowie odgrywali istotną rolę w handlu tym surowcem, co doprowadziło do ekspansji nordyckiej na północny Ocean Atlantycki do Islandii. O tym, że dotarli w tym celu aż do Grenlandii położonej na kontynencie amerykańskim, kanadyjskiej strefy arktycznej i obszaru między Grenlandią a Kanadą w północnej części Zatoki Baffina, świadczą właśnie analizy DNA tego surowca. – To, co naprawdę nas zaskoczyło, to fakt, że znaczna część kłów morsa eksportowanych do Europy pochodziła z bardzo odległych terenów łowieckich położonych głęboko w Arktyce. Wcześniej zawsze zakładano, że ludy nordyckie po prostu polowały na morsy w pobliżu swoich głównych osad w południowo-zachodniej Grenlandii – mówi archeolog prof. Peter Jordan z Uniwersytetu w Lund, który jest jednym z autorów publikacji. Skąd pochodziły kły morsów? Badacze wyodrębnili kopalne DNA z próbek genomu morsów pozyskanych z wielu lokalizacji w Arktyce Północnoatlantyckiej. – Dzięki tym informacjom mogliśmy następnie dopasować profile genetyczne artefaktów morsów, którymi handlowały ludy nordyckie z Grenlandii do Europy, do bardzo konkretnych arktycznych terenów łowieckich – wyjaśnia dr Morten Tange Olsen z Globe Institute w Kopenhadze. Próbki po porównania pobrano z licznych muzeów w Europie. Do importu ciosów z dalekiej Arktyki dochodziło kilka wieków przed „odkryciem” Ameryki Północnej przez Krzysztofa Kolumba. Archeolog w łodzi. Eksperymentalny dowód Naukowcy lubią uzyskać potwierdzenie swoich teorii również z innych źródeł. Archeologów zastanawiało to, jakimi łodziami dysponowały ludy nordyckie tysiąc lat temu. Oraz czy wyprawy po kły morsów do dalekiej Arktyki były faktycznie możliwe. Członek zespołu badawczego Greer Jarrett szukał poszukał odpowiedzi na to pytanie w wyjątkowy sposób. Zrekonstruował prawdopodobne trasy żeglugowe i odbył eksperymentalne rejsy tradycyjnymi norweskimi łodziami. – Łowcy morsów prawdopodobnie opuścili nordyckie osady, gdy tylko cofał się lód morski. Ci, którzy zmierzali na daleką północ, mieli bardzo wąskie sezonowe okno, w którym mogli podróżować w górę wybrzeża, polować na morsy, przetwarzać i przechowywać skóry i ciosy na pokładzie swoich statków i wracać do domu, zanim morza ponownie zamarzną – mówi Greer Jarrett, doktorant na Uniwersytecie w Lund. Co mogli napotkać wikingowie w czasie dalekich wojaży? Te odległe tereny łowieckie Wysokiej Arktyki nie były pustą polarną pustynią. Były zamieszkane przez różne rdzenne ludy, które też polowały na morsy. Być może więc europejscy podróżnicy wchodzili z nimi w interakcje i drogą wymiany pozyskiwali cenny surowiec. Musiały być to ciekawe spotkania, bo ludzie ci wyraźnie różnili się od siebie. Goście z Grenlandii mieli europejskie rysy twarzy, byli prawdopodobnie brodaci, ubrani w wełniane ubrania i pływali statkami zbudowanymi z desek. Na morsy polowali w miejscach wylęgania pomocą lanc z żelaznymi zadziorami. Z kolei lokalni mieszkańcy, Inuici z Thule używali wyrafinowanych harpunów, które umożliwiały im polowanie na morsy na otwartych wodach. Nosili ciepłe i izolowane futrzane ubrania i mieli bardziej azjatyckie rysy twarzy. Źródło: Science Advances. Nasz autor Szymon Zdziebłowski Dziennikarz naukowy, z wykształcenia archeolog śródziemnomorski. Przez wiele lat był związany z Serwisem Nauka w Polsce PAP. Opublikował m.in. dwa przewodniki turystyczne po Egipcie, a ostatnio – popularnonaukową książkę „Wielka Piramida. Tajemnice cudu starożytności” o największej egipskiej piramidzie.
Wiking wikingowi wilkiem? Tak, na terenach Norwegii, gdzie żyli najbrutalniejsi skandynawscy wojownicy
Poziom przemocy był różny w różnych społecznościach wikingów. Ci zamieszkujący dzisiejszą Norwegię sami sięgali po broń, chcąc dochodzić swoich racji. Natomiast wikingowie duńscy żyli w scentralizowanych społecznościach, gdzie kary na poddanych nadkładali władcy.
W tym artykule: Skąd pochodzili wikingowie Średniowieczni Norwegowie i przemoc indywidualna Średniowieczni Duńczycy i złożona organizacja społeczna Dwa różne światy wikingów Wikingowie to mieszkańcy średniowiecznej Skandynawii, którzy wyprawiali się na dalekie wyprawy łupieżcze. Mieli – mówiąc dzisiejszym językiem – imponujące osiągnięcia eksploracyjne. Poruszali się wzdłuż wybrzeży europejskich, docierając aż do Afryki i Bizancjum. Dopłynęli również do Kanady. A konkretnie do Nowej Fundlandii. Bezwzględni, brutalni, bezlitośni – taki wizerunek wikingów rozpowszechnił się za sprawą popkultury. Ile jest w nim prawdy? Na pewno byli bardzo skutecznymi wojownikami, sprawniejszymi od tych, z którymi walczyli w całej Europie. Stąd narodziły się legendy, przedstawiające wikingów jako okrutnych barbarzyńców. W ten sposób wszyscy wikingowie wrzucani byli do jednego worka. Tymczasem najnowsze badania pokazują, że wiking wikingowi nierówny. W najnowszym numerze czasopisma „Journal of Anthropological Archeaology” ukazała się praca oceniająca poziom przemocy w dawnych społecznościach wikingów. Według niej skandynawscy wojownicy zamieszkujący tereny dzisiejszej Norwegii byli brutalniejsi od tych, którzy żyli w dzisiejszej Danii. Skąd pochodzili wikingowie Kiedyś zdarzało się, że słowo wiking było pisane dużą literą. Jednak wikingowie nie byli ani narodem we współczesnym rozumieniu, ani jednorodną grupą etniczną. To raczej nazwa „zawodu”. Podejmowali go średniowieczni wojownicy z terenów dzisiejszej Skandynawii, szukając nowych terenów do osiedlenia się albo próbując przetrwać w okresach głodu. Wikingowie mogli więc pochodzić zarówno z dzisiejszej Norwegii, Szwecji, jak i Danii. Jaki był poziom przemocy w ich społecznościach? Długo uważano, że w każdej podobny. Jednak nowe badania rzucają na tę sprawę nowe światło. Międzynarodowy zespół naukowców pod kierunkiem socjologa Davida Jacobsona z Uniwersytetu Południowej Florydy przebadał fragmenty szkieletów i kamienie runiczne z epoki wikingów znajdowane zarówno w Norwegii, jak i Danii. Średniowieczni Norwegowie i przemoc indywidualna Aż jedna trzecia wikińskich szkieletów z terenów Norwegii nosi ślady wygojonych ran. 37 proc. – uszkodzenia powstałe w wyniku śmiertelnych urazów. To wskazuje, że przemoc była tam na porządku dziennym, a podczas konfliktów często sięgano po broń zadającą śmiertelne rany. Tezę potwierdzają badania pochówków. W Norwegii bardzo często wraz ze zmarłymi składano do grobów ich broń. Naukowcy doliczyli się aż ponad 3 tys. mieczy w norweskich mogiłach z późnej epoki żelaza i ery wikingów. W grobach duńskich z tego samego okresu broni było tylko kilka tuzinów. Co wskazuje, że dla norweskich wikingów broń stanowiła składnik tożsamości i dowód statusu. Średniowieczni Duńczycy i złożona organizacja społeczna A jak w tym samym okresie było w Danii? Nieco inaczej. Społeczności były podporządkowane silnemu ośrodkowi władzy i zhierarchizowane. To władcy kontrolowali stosowanie przemocy, używanej do karania tych, którzy nie przestrzegali ustalonych norm. Na szczątkach szkieletów z Danii odkryto mniej obrażeń spowodowanych bronią. Noszą za to ślady egzekucji takich jak ścięcie głowy. Okazało się, że tylko około 6% duńskich wikingów zginęło gwałtownie. Prawie wszyscy w wyniku egzekucji, a nie przemocy indywidualnej. Dwa różne światy wikingów Wnioski? Społeczności duńskich wikingów były zorganizowane inaczej niż norweskich. Silne ośrodki władzy same wymierzały sprawiedliwość – a także inicjowały np. skomplikowane prace budowlane wymagające dużej ilości siły roboczej. Z kolei grupy norweskie były znacznie bardziej zdecentralizowane, przez co kwitła w nich przemoc indywidualna. – Odkrycia sugerują, że regiony Norwegii i Danii zamieszkiwały odrębne społeczności – uważa Jacobson. – To dość uderzające, ponieważ dotychczas przyjmowano, że społecznie Skandynawia wikingów była w dużej mierze przestrzenią jednorodną – dodaje badacz. Źródła: Phys.org, Journal of Anthropological Archeaology Nasz ekspert Magdalena Salik Dziennikarka naukowa i pisarka, przez wiele lat sekretarz redakcji i zastępczyni redaktora naczelnego magazynu „Focus". Wcześniej redaktorka działu naukowego „Dziennika. Polska, Europa, Świat”. Pasjami czyta i pisze, miłośniczka literatury popularnonaukowej i komputerowych gier RPG. Więcej: magdalenasalik.wordpress.com
Rosną tu nawet storczyki, a nadmorskie klify są najpiękniejsze nad Bałtykiem. Woliński Park Narodowy potrafi zachwycić
Woliński Park Narodowy jest jednym z najcenniejszych i najbardziej malowniczych obszarów chronionych w Polsce. Żyją tu foki, morświny i żubry, a roślinność jest niespotykana nigdzie indziej w kraju.
W tym artykule: Woliński Park Narodowy – podstawowe informacje Park to bogactwo ekosystemów i krajobrazów Flora Wolińskiego Parku Narodowego Fauna Wolińskiego Parku Narodowego Woliński Park Narodowy – informacje praktyczne Wyspa Wolin – historia sięgająca epoki kamienia Woliński Park Narodowy został założony 3 marca 1960 roku i obejmuje powierzchnię 10 937 hektarów. Jego głównym zadaniem jest ochrona unikatowych ekosystemów flory i fauny wyspy Wolin. To miejsce, gdzie piękno przyrody łączy się z bogatą historią i kulturą, tworząc wyjątkową atrakcję turystyczną. Woliński Park Narodowy – podstawowe informacje Woliński Park Narodowy leży w województwie zachodniopomorskim i obejmuje znaczną część wyspy Wolin. Ta ciekawa, przybrzeżna wyspa jest największą w Polsce. Od stałego lądu Wolin oddzielają ją: Cieśnina Dziwna na wschodzie i Zalew Szczeciński na południu oraz cieśnina Świny na zachodzie. Jej sąsiadką jest podobna, lecz nawet większa wyspa Uznam. Obie wyspy oddziela Cieśnina Świna. Uznam jest wyspą graniczną, leży zarówno w Polsce, jak i w Niemczech. Warunki naturalne wyspy Wolin czynią ją jednym z najatrakcyjniejszych miejsc na naszym bałtyckim wybrzeżu. Jest też jednym z najchętniej uczęszczanych kierunków i nie dotyczy to tylko terenu Parku Narodowego. Sam park obejmuje większość wybrzeża od Międzyzdrojów do Dziwnowa, około 1/3 lasów na całej wyspie, północną część Zalewu Szczecińskiego z archipelagiem wysp, siecią kanałów, pełne mielizn i zatok jezioro Wicko Wielkie oraz „kieszeniowe” Wicko Małe. Wyspa Wolin - atrakcje największej polskiej wyspy wciąż czekają na odkrycie Wyspa Wolin - jeśli szukasz spokojnego miejsca na spędzenie paru dni w kontemplacji natury, lub po prostu chcesz uciec od wszędobylskich turystów dalej jednym z nich pozostając, to miejsce jes... Park to bogactwo ekosystemów i krajobrazów Woliński Park Narodowy jest domem dla różnorodnych ekosystemów, w tym:: lasów łąk i muraw, wydm i plaż, bagien, jezior, klifów W jego granicach dodatkowo wytyczono kilka obszarów ochrony ścisłej, które zajmują blisko 1/5 jego powierzchni. Mają za zadanie ochronę szczególnie cennych stanowisk np. rzadkich roślin i grzybów lub unikalnych siedlisk np. najstarszych bukowych starodrzewów. Klify Wolińskie, sięgające miejscami 95 metrów nad poziomem morza, stanowią jedną z najbardziej imponujących formacji geologicznych w Polsce. Z punktu widokowego Gosań, na ich najwyższym szczycie, można podziwiać przepiękne widoki na Morze Bałtyckie. Nie każdy wie, że klify w Wolińskim Parku Narodowym występują nie tylko nad morzem – zobaczymy je także nad Zalewem Szczecińskim. Te są stabilniejsze, niepodmywane dynamicznymi falami (tzw. martwe), z gęstą roślinnością u podstawy i stanowią zupełnie inny krajobraz niż klify nadmorskie. W Parku znajdziemy też jeziora powstałe w wyniku działalności człowieka: Gardno i Turkusowe. To ostatnie to pozostałości po przedwojennej kopalni kredy, pozyskiwanej dla nieistniejącej już cementowni w Lubinie. Flora Wolińskiego Parku Narodowego W Parku stwierdzono występowanie ponad 1300 gatunków roślin, w tym wielu rzadkich. Wprawdzie blisko połowę Parku porasta las sosnowy, bukowy i dębowy, ale to w ekosystemach nieleśnych skupia się niezwykła bioróżnorodność. Na wyspach w delcie Świny znajdziemy skupiska halofitów, czyli roślin odpornych na wysokie zasolenie gleby. W Wolińskim Parku Narodowym występuje około 30 gatunków halofitów (np. aster solny, mlecznik nadmorski czy świbka nadmorska). Na morskim brzegu np. występują. rośliny charakterystyczne dla plaż nadmorskich i wydm, m.in.: honkenia piaskowa, wydmuchrzyca piaskowa, rukwiel nadmorska i solanka kolczysta. Występują tu też storczyki, które w liczbie 9 gatunków współtworzą unikalne siedlisko buczyny storczykowej, a także wyjątkowe drzewa, np. Dąb Wolinian o obwodzie 510 cm, który jednak przed kilku laty powalony został przez silne wiatry. Fauna Wolińskiego Parku Narodowego W logo Parku znajduje się bielik, który nie tylko tu występuje, ale i gniazduje. To największy z polskich ptaków drapieżnych. Stwierdzono obecność około 230 gatunków ptaków, np. wodniczki, biegusa zmiennego, muchołówki małej. Przez Wolin przebiega główny szlak przelotu ptaków wzdłuż wybrzeża Bałtyku. Wody Zalewu Szczecińskiego, Świny oraz jezior Wicko Wielkie i Małe przyciągają całe masy ptaków wodno-błotnych, także tych wędrujących. Oprócz bielika w Parku gniazdują między innymi: kulik wielki, krwawodziób, bąk, dzięcioł czarny, remiz, żuraw, wąsatka i kania ruda. W lasach Parku żyje liczna populacja dużych ssaków leśnych, m.in. jeleni, dzików, saren, lisów, kun, borsuków. Niestety jego obszar skolonizowali też „nieproszeni goście”, czyli inwazyjne gatunki: szop pracz, norka amerykańska, jenot. Do rzadkości należą gronostaje i pewne gatunki nietoperzy. Występują tu także ssaki morskie: foka szara, którą możemy spotkać od czasu do czasu na plażach parku, oraz morświn. Przed 50 laty fauna Parku wzbogaciła się o żubra. Utworzono wtedy pokazowy rezerwat z czterema osobnikami sprowadzonymi z Puszcz Boreckiej i Białowieskiej. Dzisiaj stadko liczy 10 zwierząt. Zagroda Pokazowa Żubrów usytuowana jest przy zielonym szlaku turystycznym, tylko 1,5 km od centrum Międzyzdrojów. Żubry mają do dyspozycji wybieg o powierzchni 20 ha, z czego 0,5 ha stanowi wybieg pokazowy. Woliński Park Narodowy – informacje praktyczne Dobra infrastruktura pozwala nacieszyć się wszystkimi zaletami Wolińskiego Parku Narodowego. Trzy piesze szlaki turystyczne (czerwony, zielony i niebieski) prowadzą przez najpiękniejsze zakątki parku. Na terenie WPN znajduje się też kilka punktów widokowych: Gosań, Kawcza Góra (obok znajdują się największe na wybrzeżu schody), Zielonka, Piaskowa Góra. Warto również odwiedzić Muzeum Przyrodnicze Wolińskiego Parku Narodowego w Międzyzdrojach. Miasto to jest przy okazji świetną bazą noclegową i wypadową. Wstęp do parku jest płatny. Najtańszy bilet jednoosobowy, na cały dzień, kosztuje 9 zł (ulgowy- 4,50). Można też kupić bilet weekendowy za 20 zł i różne wersje biletów łączonych ze wstępem do Muzeum Przyrodniczego i Pokazowej Zagrody Żubrów. Wszystkie można kupić przez internet. Legendarna osada wikingów w Polsce. Archeolog twierdzi, że zlokalizował Jomsborg Dr Wojciech Filipowiak przekazał, że udało mu się zlokalizować legendarną osadę wikingów Jomsborg. Badania archeologiczne na wyspie Wolin trwają już od lat 30. XX wieku. Czy to przełom w... Wyspa Wolin – historia sięgająca epoki kamienia Okolice dzisiejszego parku narodowego i reszta wyspy Wolin noszą ślady ludzkiej bytności sprzed nawet 6 tys. lat. We wczesnym średniowieczu, około X wieku naszej ery Wolin był potężnym na owe czasy miastem-państwem, utrzymującym handlowe kontakty z wieloma innymi portami, od Niemiec po Ruś. Archeolodzy od lat podejrzewają że to właśnie Wolin był legendarną osadą Wikingów - Jomsborg - znaną z XII- i XIII-wiecznych skandynawskich sag. Co roku w pierwszy weekend sierpnia na wyspie Wolińska Kępa w Wolinie odbywa się Festiwal Wikingów i Słowian. To ogromna impreza, w której uczestniczy kilka tysięcy osób. Jej głównymi atrakcjami są rekonstrukcje bitew wikingów i Słowian, przedstawienia dawnych obrzędów (na podstawie wikińskich sag) oraz prezentacje replik okrętów. Nasz ekspert Magdalena Rudzka Dziennikarka „National Geographic Traveler" i „Kaleidoscope". Przez wiele lat również fotoedytorka w agencjach fotograficznych i magazynach. Lubi podróże po nieoczywistych miejscach, mięso i wino.
Potomkowie wikińskiego Askolda dali początek Polsce? Orzeł z naszym krajem kojarzył się od początku
Wiking Lag, znany nam dziś jako Lech, dał początek państwu polskiemu. Jego symbolem stał się orzeł — ptak boga Odyna. To hipoteza głoszona całkiem poważnie!
W tym artykule: Jak na Rusi? Askold, władca Polan Brak śladów historycznych Płonąca Wielkopolska Dago czy Dzigoma? Zmyślony kmieć Piast? Niech rozstrzygną geny Przewodniki radzą Polakom odwiedzającym Kijów zobaczyć cerkiew św. Mikołaja na Wzgórzu Askolda. Turyści nie mają jednak pojęcia, że według modnej ostatnio hipotezy znajdą się w prakolebce państwa polskiego. Nie chodzi o cerkiew, ale o wzgórze – miejsce pochówku wodza wikińskiego Askolda zmarłego w latach 80. IX w. Wedle budzącej opór większości uczonych, lecz coraz popularniejszej teorii potomkowie tego wikinga ruszyli na zachód i dali początek Polsce. Jak na Rusi? To, że wikingowie byli obecni na ziemiach polskich, mało kto dziś kwestionuje. Archeolodzy wciąż znajdują pozostałości świadczące o ich pobycie nad Wisłą. Ekscytację miłośników dziejowych zagadek wywołały odkrycia ze Świelubia, Elbląga, Wolina, Kałdusu czy Bodzi. Cmentarz odkopany w tej ostatniej miejscowości w 2007 r. zawierał kilkadziesiąt grobów, w których znaleziono wysokiej klasy broń, ozdoby i biżuterię typu skandynawskiego i rusko-skandynawskiego. Bez wątpienia pochowano tam osoby o wysokiej pozycji społecznej; pojawiły się domysły, że to wikińska elita państwa piastowskiego. Tego, kim byli naprawdę ci ludzie, już nigdy się nie dowiemy. Takie odkrycia rozpalają jednak wyobraźnię i skłaniają co odważniejszych badaczy do kwestionowania podręcznikowej wersji genezy państwa polskiego. Najbardziej obrazoburczą koncepcję wysunął kontrowersyjny archeolog i autor książek Zdzisław Skrok. Stwierdził, że wikingami byli sami Piastowie, twórcy państwa gnieźnieńskiego! Autor jest odsądzany od czci i wiary, ale jego zwolennicy przypominają, że gdy w XVIII w. wysunięto hipotezę o normańskim pochodzeniu dynastii Rurykowiczów, Rosjanie też zawrzeli świętym oburzeniem. A potem fakt, że Ruryk był wikingiem, przestał budzić większe emocje. Co na to specjaliści? – W Polsce, szczególnie na Pomorzu, odnajdujemy przedmioty skandynawskie, lecz w porównaniu z Rusią to jest nic – mówi archeolog prof. Władysław Duczko. – W kolebce państwa polskiego, czyli w Wielkopolsce, tych znalezisk mamy niewiele. Dlatego twierdzenie, że za Piastami stali wikingowie, jest – delikatnie mówiąc – nieostrożne. Również prof. Przemysław Urbańczyk, archeolog z Polskiej Akademii Nauk, podkreśla, że brak jakichkolwiek wiarygodnych podstaw do głoszenia tej teorii. – W przypadku Rusi mamy na potwierdzenie przynajmniej jedno źródło pisane w postaci kroniki Nestora. W Polsce brak takich źródeł oraz zabytków skandynawskich z czasów Mieszka I – stwierdza. Najnowsze badania genetyczne z pewnością cieszą jednak zwolenników „teorii wikińskiej”. Międzynarodowa sieć badawcza pod kierownictwem prof. Eske Willersleva z uniwersytetu w Kopenhadze pobrała próbki DNA 442 osób z wikińskich grobów na terenie Europy i porównała je z próbkami 3855 współcześnie żyjących Europejczyków. Okazało się, że Polacy mają około 5 proc. genów ze Skandynawii, niewiele mniej niż Brytyjczycy, u których stwierdzono ok. 6 proc. tych genów. A jak wiadomo z historii, Wielka Brytania była w IX i X w. terenem ekspansji wikingów na wielką skalę. Kim byli wikingowie? Dla wielu mieszkańców Skandynawii słowo „wiking” było obelgą Stereotypowego wikinga potrafiłby pewnie opisać każdy, ale wiele powszechnych wyobrażeń na ich temat to zwyczajne nieprawdy. Kim byli wikingowie naprawdę? Askold, władca Polan Jak przebiegało tworzenie państwa polskiego przez wikingów według najbardziej śmiałej teorii na ten temat? Zacznijmy od Ruryka, gdyż według tej koncepcji powstanie wikińskiej Polski ściśle wiązało się z narodzinami wikińskiej Rusi. Żyjący w IX w. Ruryk (Rørik) był Skandynawem pochodzącym z regionu Roslagen w Szwecji. Jak wielu jego pobratymców trudnił się organizowaniem morskich wypraw łupieskich. W 862 r. przybył z drużyną w okolice Nowogrodu Wielkiego. Założył tam własny gródek o nazwie Stara Ładoga, a następnie przejął władzę nad całym rejonem, dając początek tzw. Rusi Nowogrodzkiej. Rurykowi towarzyszyły liczne rodowe drużyny wikingów, zwanych też na wschodzie Waregami. Przywódcy jednej z nich, Askold i Dir, poprosili zwierzchnika, by zezwolił im na dalszy podbój krain wschodnich Słowian. Otrzymawszy zgodę, drużyna Askolda i Dira popłynęła Dnieprem na południe. Po długiej podróży dotarli do grodu o nazwie Kijów, którego mieszkańcy musieli wówczas płacić daninę wojowniczemu plemieniu Chazarów. Wikingowie podporządkowali sobie kijowian i przejęli władzę w okolicy. „Askold tedy i Dir zostali w grodzie tym, i zgromadzili mnóstwo Waregów i poczęli władać ziemią polską” – napisał kronikarz Nestor w XI w. Dlaczego polską? Ano dlatego, że w owym czasie okolice Kijowa zamieszkiwało słowiańskie plemię Polan, czyli „ludzi pól”! Na obszarze wschodniej Słowiańszczyzny powstały więc dwa główne wikińskie ośrodki – kijowski i nowogrodzki. Po śmierci Ruryka władzę w tym drugim objął jego krewny Oleg, który nie zamierzał tolerować odrębności miasta na południu. W 882 r. drużyny Olega przypłynęły Dnieprem pod Kijów. Askold i Dir zostali podstępnie zwabieni na statek i zamordowani. Askolda pochowano na wzgórzu, gdzie mieści się dziś cerkiew św. Mikołaja, a Oleg zagarnął władzę w całej Rusi. Brak śladów historycznych Lecz kroniki i książki naukowe nic nie mówią o tym, co stało się z całą drużyną Askolda i Dira złożoną z członków ich rozrośniętego rodu. W podobnych sytuacjach wikińscy drużynnicy mieli z reguły dwie opcje: przyłączyć się do zwycięzcy albo szukać innego miejsca do osiedlenia. Dumny ród Askolda mógł wybrać drugie rozwiązanie. Jak pisze Skrok w książce „Czy wikingowie stworzyli Polskę?”, wojownicy wyruszyli na zachód. Poruszając się rzekami (Prypecią, a potem Bugiem), dotarli na tereny obecnego Podlasia, zakładając gródek w okolicach Drohiczyna. Było stąd jednak zbyt blisko do Kijowa, w którym rządzili Rurykowicze. W kolejnym pokoleniu emigranci ruszyli więc dalej, przekraczając Wisłę. Uznali ją prawdopodobnie za dostateczną zaporę przed wschodnim niebezpieczeństwem, a w dodatku kraina, którą tu zastali, wydała im się idealna do podboju. Zamieszkiwało ją skłócone plemię Goplan. Skąd pochodzą Słowianie i jaki jest rodowód Piastów? Najnowsze badania DNA zaskoczyły wszystkich Skąd się wzięli Słowianie i społeczność państwa Piastów? Odpowiedzi na te pytania miały przynieść najnowsze badania DNA. Przeanalizowano szczątki kilkuset osób. Wyniki zaskoczyły wsz... Byli to prymitywni rolnicy, „ludzie pól” przypominający Polan spod Kijowa. Ich niewielkie gródki nie mogły stanowić problemu dla świetnie uzbrojonych przybyszów. Wikińska drużyna mogła składać się z kilkuset wojów, którym towarzyszyły rodziny, a zaatakowane plemię liczyło jakieś kilkanaście tysięcy ludzi. Jeśli wikingowie, jak to często czynili, wykorzystali walki wewnątrzplemienne, to część tubylców mogła stanąć po ich stronie. Płonąca Wielkopolska W X w. Kujawy i Wielkopolska stały się terenem gwałtownych walk. Świadczą o tym ślady zniszczonych gródków z tego okresu. Nie ma zgody naukowców co do tego, kto je najechał. Dla wyznawców opcji wikińskiej odpowiedź brzmi: ród Askolda i Dira. Przewodzić miał mu wtedy Lech, dziad Mieszka I. Już piszący w XIX w. historyk Karol Szajnocha wywodził imię Lech od skandynawskiego słowa „lag” oznaczającego drużynę zbrojną. Po rozgromieniu Słowian i zniszczeniu ich gródków Lag-Lech zdobył władzę nad Wielkopolską i zaczął budować tu rozbójnicze państewko. Jego nazwę wziął od krainy Polan żyjących pod Kijowem, bo miejscowi posługiwali się podobnym, słowiańskim językiem. Syn Laga-Lecha znany jest z XII-wiecznej kroniki Galla Anonima pod swojskim imieniem Siemomysła, ale w rzeczywistości nosił też imię skandynawskie – być może Dagr. Kontynuował dzieło ojca, zajmując kolejne tereny oraz budując system warowni w zupełnie nowym stylu, nieznanym wcześniej na tych terenach. Ten boom budowlany, który pociągnął za sobą wielką trzebież lasów w Wielkopolsce, też potwierdzają świadectwa archeologiczne. Za pomocą systemu warowni wikingowie sprawowali kontrolę nad słowiańską ludnością. Część tubylców chwytali i sprzedawali jako niewolników, pozostałych zmuszali do danin i budowy kolejnych grodów. Do drużyny Laga i Dagra dołączali ich pobratymcy ze Skandynawii, więc siła zbrojna rodu stale rosła. Z poddanymi zdobywcy mogli rozmawiać po słowiańsku. Mieli w tym już spore doświadczenie, bo od czasu opanowania Kijowa stale musieli porozumiewać się z tubylcami. Prawdopodobnie wchodzili też już w związki małżeńskie z córkami wodzów podbitych Słowian, a dzieci z tych związków miały podwójne imiona. Dagr-Siemomysł nadał więc synowi imiona Dago i Mieszko. Syn ów stanie się pierwszym historycznym władcą Polski, który poprzez chrzest wprowadzi ją do kręgu zachodniej cywilizacji. Jego znakiem będzie orzeł bielik, czyli symbol... skandynawskiego boga Odyna! Dago czy Dzigoma? Nauka akademicka uważa powyższą wersję wydarzeń „od Askolda do Siemomysła” za nic więcej niż historical fiction. W przypadku Mieszka I jest jednak problem, który przyprawia naukowców o ból głowy. Otóż przedstawił się, w najważniejszym dokumencie swego życia, zdecydowanie niesłowiańskim imieniem. Przed śmiercią „ofiarował” państwo papieżowi. Wystąpił jednak nie jako Mieszko, lecz Dagome. Czy to wersja skandynawskiego imienia Dago? „Dagome sędzia i Oda senatorka (żona księcia – przyp. red.) oraz synowie ich Mieszko i Lambert zapisali, że ofiarowali św. Piotrowi w całości własne państwo, które zwie się Gnieźnieńskie, ze wszystkimi przyległościami” – zaczyna się dokument, którego odpisy znaleziono w archiwach watykańskich. Historycy zachodzili w głowę, dlaczego Mieszko przedstawił się w ten sposób. Zadowalającej odpowiedzi nie znaleźli. Zwolennicy opcji wikińskiej zacierają zatem ręce: Dago-Mieszko był wikingiem, więc tak się zaprezentował. Kropka. Ale prof. Duczko oponuje. – Tak naprawdę nikt nie potrafi wytłumaczyć, co znaczy Dagome. Czy chodzi o skandynawskiego Daga? A może jednak o zniekształcone imię słowiańskie Dzigoma? Skoro tego nie wiemy, nie można używać „Dagome iudex” jako argumentu na rzecz tezy, że Mieszko to wiking. Wtóruje mu prof. Urbańczyk: – Przecież nawet nie mamy oryginału „Dagome iudex”. Dysponujemy tylko kopią kopii, przepisanej w skryptorium watykańskim w XI w., wiele lat po powstaniu dokumentu. Jej twórca kardynał Deusdedit nie wiedział nawet, że tekst odnosi się do Polski, i przypisał dokument władcom Sardynii. Czy na tej podstawie można wysuwać tak daleko idącą teorię?! Skąd wiadomo, że Mieszko I przyjął chrzest jako pierwszy? Część historyków nie kryje wątpliwości Okoliczności i dokładna data chrztu Mieszka I wciąż budzą wiele pytań. Nie ma pewności, czy ojciec Bolesława Chrobrego, faktycznie był pierwszym księciem z naszych ziem, który przyjął ... Zmyślony kmieć Piast? „Dagome iudex” pozostaje głównym punktem zaczepienia dla poszukiwaczy skandynawskich korzeni Piastów. Wokół niego budują swe koncepcje. Przy użyciu teorii wikińskiej można w szokujący sposób zinterpretować też dalsze dzieje dynastii. Otóż za Chrobrego skandynawski charakter państwa miał się coraz bardziej zacierać. Wikingowie wtapiali się w miejscową ludność, żenili się ze Słowiankami, zanikały bariery językowe. Przełomem dla wikińskiej Polski okazało się powstanie ludowe w 1038 r., 13 lat po śmierci Chrobrego. „Niewolnicy powstali na panów, wyzwoleńcy przeciw szlachetnie urodzonym, sami się do rządów wynosząc” – pisał Gall Anonim. Wydarzenia te były buntem ujarzmionych Słowian przeciw wyzyskującej ich skandynawskiej elicie. W efekcie tej rewolty państwo gnieźnieńskie rozpadło się. Gdy prawowity władca Kazimierz, nazwany potem Odnowicielem, wrócił do zrujnowanego kraju w 1039 lub 1040 r., miał świadomość, że nie da się już odbudować władztwa na dawnych zasadach. Odnowiona Polska miała być więc państwem słowiańskim rządzonym przez elitę o zmyślonym słowiańskim rodowodzie. Kazimierz wspierał zatem rzekomo legendę, jakoby jego dynastię założył tubylec. Może to wówczas wymyślono kmiecia Piasta. Imię to wywodzi się od słowa „piastun”, czyli opiekun, i musiało miło brzmieć w uszach tubylców. Piast był zdecydowanie łatwiejszy do zaakceptowania przez ludność niż okrutny wiking Lag, ogniem i mieczem ujarzmiający miejscowych. Legendę o zmyślonym protoplaście tym łatwiej było narzucić, że kraj wychodził ze strasznego chaosu. Świeże rany bolały, a pamięć dawnych wydarzeń zacierała się. Na tym gruncie Kazimierz i jego następcy narzucili poddanym piękną bajeczkę o swej dynastii. Ukoronowaniem ich propagandowych zabiegów miała stać się pierwsza polska kronika napisana przez Galla Anonima. Dzisiejsi badacze (niezależnie od ich stosunku do teorii wikińskiej) są na ogół zgodni, że to wytwór propagandy stworzony na potrzeby panującej dynastii. Pisarz sam zresztą przyznał, że wykonał dzieło na zamówienie i dla pieniędzy. Ale zdaniem Skroka manipulacja miała o wiele bardziej perfidny i daleko idący charakter. Zgodnie z zaleceniami Krzywoustego Gall Anonim wywiódł dynastię od kmiecia spod Gniezna – Piasta. Syn Piasta – Siemowit – wypędził dotychczasowego władcę Popiela i został pierwszym księciem Polan. Jego następcami byli Lestek, Siemomysł i Mieszko (czyli w wersji wikińskiej Lag, Dagr i Dago). Legenda lansowana przez władców Polski zyskała w ten sposób wymiar oficjalnej historii kraju. Ród Askolda i Dira stał się rodem Piastów, a o jego prawdziwych korzeniach zapomniano... Aż do XIX w., kiedy historyk Franciszek Piekosiński zaczął twierdzić, że „Dagome iudex” świadczy o skandynawskim pochodzeniu pierwszej polskiej dynastii. Niech rozstrzygną geny Choć większość historyków odrzuca koncepcję wikińskich korzeni Piastów, niektórzy twierdzą, że Mieszkowi I pomagali w budowie państwa normańscy doradcy i najemnicy. Zdaniem dr. Przemysława Wielowiejskiego „jest wprost nieprawdopodobne, by Mieszko mógł tworzyć swoje państwo przy całkowitej bierności Normanów. A terytorialnie najbliższe były ich trwałe zdobycze na Rusi”. Wedle archeologów obecność Skandynawów na ziemiach piastowskich można jednak potwierdzić dopiero pod koniec panowania Mieszka. – Zaczął wtedy kontrolować ujście Odry, więc mogło dojść już do kontaktów z ludźmi północy. Zaczęli przybywać skandynawscy kupcy, może też najemnicy. Większość znalezisk normańskich na naszych ziemiach pochodzi dopiero z XI wieku – zaznacza prof. Urbańczyk. Badania DNA współczesnych potomków Rurykowiczów wykazały ich powiązania z wczesnośredniowiecznymi mieszkańcami szwedzkiego rejonu Roslagen. Z Piastami jest jednak trudniej, bo wszystkie ich linie wymarły. Można analizować materiał genetyczny pozyskany ze zwłok władców i członków ich rodzin, ale nastręcza to dużych kłopotów. Szczątki trudno zidentyfikować, a DNA jest na ogół w dużym stopniu zniszczone. Genetycy z Instytutu Chemii Bioorganicznej PAN pobrali ponad 30 próbek z pochówków uznawanych za piastowskie, analiza DNA nie przyniosła jednak na razie odpowiedzi na pytania o korzenie dynastii. Te badania trwają i być może usłyszymy w końcu jakąś sensację, która wprawi w euforię zwolenników teorii wikińskiej. Na razie pozostają nam tylko domysły i bujna wyobraźnia. – Dziś jest u nas moda na wikingów i wielu młodych koniecznie chce zrobić wikinga z Mieszka I – śmieje się prof. Duczko. – Ale przecież tak naprawdę nie ma na to jakichkolwiek dowodów. Nauka musi się trzymać konkretnych, pewnych źródeł, a one są niewystarczające, by głosić taką tezę.
Archeolodzy odkrywają zaginione miasto pod powierzchnią Londynu. Jego zasięg był większy, niż sądzono
Lundenwic, czyli osada założona przez germańskich Sasów z Westfalii i Dolnej Saksonii, rozciągała się na większym obszarze niż do tej pory sądzono. Archeolodzy odkrywają pod Londynem jej pozostałości sprzed 1400 lat.
W tym artykule: W poszukiwaniu Lundenwic – osady Sasów Nowe wykopalisk rzucają światło na wieki ciemne Trudne losy Lundenwic – najazdy wikingów Brytania była częścią Imperium Rzymskiego przez ponad 350 lat. Wojska cesarza Klaudiusza zajęły ją w 43 r. n.e. Wpływy rzymskie trwały do 410 roku. Rzymianie niemal od razu założyli Londinium (to serce dzisiejszego Londynu). Z 60 roku n.e. pochodzi informacja na temat osady zapisana przez rzymskiego historyka Tacyta. Wynika z niej, że Londinium było centrum handlowym z wieloma kupcami. Ale co stało się później, po odejściu Rzymian? W poszukiwaniu Lundenwic – osady Sasów Rzymianie założyli Londinium na północ od bagnistej doliny Tamizy, gdzie znajdowały się dwa niskie wzgórza. Od V wieku miasto coraz bardziej pustoszało. Po podboju Anglii przez Anglo-sasów powstawały nowe osady. Z jakiegoś powodu Sasi woleli założyć nową osadę jakieś 1,5 km na zachód od Londinium, poza jego murami. Nosiła nazwę Lundenwic. Drugi człon tego słowa „wic” oznacza w języku staroangielskim osadę handlową. Aglosasi szybko podporządkowali sobie wielkie rejony Brytanii. Z badań genetycznych wynika, że w ciągu 15 pokoleń ponad połowa mieszkańców wyspy miała już germańskie geny. Aż do początków lat ’80 XX wieku historycy i archeolodzy nie posiadali w zasadzie żadnych namacalnych dowodów na istnienie saskiej osady pod Londynem. Zmieniły to szeroko zakrojone projekty architektoniczne, które wymusiły prace ziemne, a co za tym idzie – wykopaliska, w czasie których odkryto stanowiska archeologiczne. Dopiero wówczas zlokalizowano domostwa Lundenwic w rejonie Covent Garden. Osada rozciągała się od Trafalgar Square aż do współczesnego Aldwych wzdłuż ulicy Strand. Naukowcy szacują, że mieszkało tam do 10 tysięcy osób. Nowe wykopalisk rzucają światło na wieki ciemne National Gallery w Londynie szykuje się na wielkie obchody z okazji 200-rocznicy swojego istnienia. To londyńskie muzeum jedną z największych galerii sztuki na świecie. Założył je parlament w 1824 roku. W galerii znajduje się kolekcja obrazów zachodnioeuropejskich pochodzących od końca XIII do początku XX wieku. Kolekcja obejmuje dzieła Artemisi Gentileschi, Belliniego, Cezanne'a, Degasa, Leonarda, Moneta, Rafaela, Rembrandta, Renoira, Rubensa, Tycjana, Turnera, Van Dycka, Van Gogha i Velázqueza. Trwa przebudowa kompleksu. W jej ramach archeolodzy natknęli się na wiele pozostałości archeologicznych. Badacze z Instytutu Archeologii University College London (UCL) opublikowali raport z wykopalisk na północnym krańcu Trafalgar Square. Z odkryć wynika, że centrum miejskie saskiego Londynu rozciągało się dalej na zachód niż wcześniej sądzono. Archeolodzy odkryli paleniska, dołki posłupowe, dołki po palach, doły i ślady po ogrodzeniach wyznaczające granice nieruchomości na zachodnim przedmieściu Lundenwic. Jedno z palenisk wydatowano z pomocą metody węgla radioaktywnego C14. Pochodzi z okresu między 659 a 774 lat n.e. Powyżej, w okresie późnego średniowiecza wzniesiono mury, które przebudowywano wielokrotnie w kolejnych stuleciach. W czasie wykopalisk prowadzonych wcześniej, w ostatnich dwóch dekadach, w obrębie Lundenwic odkryto między innym cenną srebrną biżuterię, która zapewne należała do nadzorcy portu, a także paciorki ze szkła i ametystu. W obrębie osady były też groby. Niektórych zmarłych pochowano z bronią, a innych z atrybutami kupców. Badacze wydzieli dwie strefy: handlową i jej zaplecze. Nieznana rzymska sieć dróg w Wielkiej Brytanii. Odkryto ją dzięki laserowi Dzięki wykorzystaniu lotniczego skanowania laserowego odkryto w Wielkiej Brytanii nieznaną sieć dróg wykonaną również przez Rzymian. Trakty te używano bardzo długo i poprowadzono w nieprzy... Trudne losy Lundenwic – najazdy wikingów Osada saska nie wytrzymała najazdów wikińskich ze Skandynawii, które trwały od końca VIII wieku. W pierwszej połowie IX wieku Londyn był wielokrotnie plądrowany, a jego mieszkańcy – wycinani w pień. Nie pomogły nawet rowy obronne, które kopali mieszkańcy ówczesnego Londynu, a które odkryli w ostatnich latach archeolodzy. Być może Lundenwic znalazło się pod kontrolą wikingów w latach 70. VIII wieku. W drugiej połowie IX wieku ludzie przenieśli się w dawne mury rzymskiego Londinium. Alfred Wielki powoli odzyskiwał panowanie nad ziemiami i stawił czoła wikingom. Źródło: National Gallery London. Nasz ekspert Szymon Zdziebłowski Dziennikarz naukowy, z wykształcenia archeolog śródziemnomorski. Przez wiele lat był związany z Serwisem Nauka w Polsce PAP. Opublikował m.in. dwa przewodniki turystyczne po Egipcie, a ostatnio – popularnonaukową książkę „Wielka Piramida. Tajemnice cudu starożytności” o największej egipskiej piramidzie.
W Danii odnaleziono bardzo rzadki pierścień. Może być dowodem istnienia nieznanego wcześniej rodu
Poszukiwacz skarbów odnalazł w niewielkiej duńskiej wiosce złoty pierścień Merowingów. Naukowcy uważają, że artefakt może rzucić nowe światło na nieznany wcześniej ród książęcy.
W tym artykule: Złoty pierścień łączył dwie rodziny królewskie Pierścień prawdopodobnie należał do członka Merowingów Pierścień władzy, czy dyplomatyczny dar? Lars Nielsen nie spodziewał się, że jego niepozorna wyprawa w 2020 roku, może zakończyć się odkryciem na skalę całego kraju. Duńczyk wyruszył z wykrywaczem metali do Emmerlev w południowo-zachodniej Jutlandii na poszukiwania skarbów. Już pierwszego dnia udało mu się odnaleźć sporych rozmiarów złoty pierścień, który zdobił półszlachetny kamień czerwonej barwy. Złoty pierścień łączył dwie rodziny królewskie – Byłem tak podekscytowany i zdumiony, że ledwo mogłem cokolwiek powiedzieć. Wiedziałem, że bez wątpienia jest to moje najlepsze odkrycie. Jestem bardzo dumny i zaszczycony, że mogę mieć wkład w historię Danii – mówił Nielsen w rozmowie z lokalnymi mediami, już po tym, jak archeolodzy wydali swoje pierwsze ekspertyzy. A te były niezwykle imponujące. Okazało się bowiem, że jest to bardzo rzadki rodzaj biżuterii, który pochodzi sprzed ok. 1500 lat. Pierścionek został wykonany z 22-karatowego złota i najprawdopodobniej należał do członka dynastii Merowingów. Merowingowie byli dynastią, która panowała w Królestwie Franków w latach 481–751. Wywodziła się od frankijskiego władcy Meroweusza. Po rozpadzie cesarstwa zachodniorzymskiego tereny północno-wschodniej Galii zostały zasiedlone właśnie przez plemiona frankijskie. Z czasem utworzyły potężne imperium, które dało później początek Francji. Pierścień prawdopodobnie należał do członka Merowingów Duńscy archeolodzy twierdzą, że złoty pierścień może rzucić światło na nieznany wcześniej ród królewski lub książęcy powiązany z potężną dynastią europejską we wczesnym średniowieczu. – Pierścionek datowany jest na lata 500–600 n.e. Czerwony kamień półszlachetny, zwany almandynem, zamknięty w złotej owalnej tarczy, symbolizował władzę wśród ludów germańskich – stwierdzili badacze. Archeolodzy przyznali, że odkrycie przez niemal 4 lata było trzymane w tajemnicy. Wszystko po to, aby naukowcy mogli przeprowadzić dokładne badania w Emmerlev. Podczas wykopalisk udało im się również odnaleźć dwie złote i siedem srebrnych monet, a także ceramikę fryzyjską. – Przedmioty te potwierdzają kontakt z Merowingami, prawdopodobnie za pośrednictwem sojuszników z Fryzji – czytamy w oświadczeniu. Od jego imienia pochodzi nasze słowo „król”. Czy Karol Wielki władał kiedyś terenami Polski? Książę Lech i królewna, „co Niemca nie chciała”, mogli być postaciami historycznymi walczącymi z armią Karola Wielkiego. To od imienia władcy pochodzi też polskie słowo „król”. ... – Złoty pierścień nie tylko ujawnia możliwą nową rodzinę książęcą w Emmerlev, ale także łączy ten obszar z jednym z największych w Europie ośrodków władzy epoki wczesnego średniowiecza – powiedziała w oświadczeniu Kirstine Pommergaard, archeolożka z Duńskiego Muzeum Narodowego. Pierścień władzy, czy dyplomatyczny dar? – Pierścionek mógł należeć do córki księcia frankijskiego, która wyszła za księcia w Emmerlev. Ponadto złoto było najczęściej prezentem dyplomatycznym i służyło do zwierania sojuszy – dodała Pommergaard. Badaczka stwierdziła również, że styl pierścionka „ukazuje najwyższą jakość frankońskiego rzemiosła”, co ma wskazywać na zamożnego i wpływowego posiadacza. – Tego rodzaju biżuteria noszona była wyłącznie przez elitę dynastii Merowingów w tamtym okresie – wyjaśnia. – Pierścień prawdopodobnie miał służyć jako symbol władzy w kraju nordyckim – stwierdziła Pommergaard. Archeolodzy doszli do wniosku, że rodzina książęca z Emmerlev kontrolowała obszar pomiędzy Ribe, miastem w południowo-zachodniej Jutlandii a Hedeby, duńską osadą handlową z epoki Wikingów na terenie dzisiejszych Niemiec. Małżeństwo z frankijską księżniczką mogło w ten sposób zabezpieczyć handel na tym obszarze. Źródło: Muzeum Narodowe Danii. Nasz ekspert Jakub Rybski Dziennikarz, miłośnik kina niezależnego, literatury, ramenu, gier wideo i dobrego rocka. Wcześniej związany z telewizją TVN24 i Canal +. Zawodowo nie boi się podejmować żadnego tematu, prywatnie bardzo zainteresowany polityką. Autor bloga na Instagramie "Mini Podróże".
Na norweskiej wyspie odkryto ślady targowiska z epoki wikingów. Kto prowadził tam handel?
Na niewielkiej wyspie Klosterøy w Norwegii archeolodzy dokonali interesującego odkrycia. W okolicy średniowiecznego klasztoru trafili na ślady osady i targowiska z epoki wikingów.
W tym artykule: Na norweskiej wyspie odkryto targowisko z epoki wikingów Archeolodzy odnaleźli domostwa typu półziemianek Handel kwitł na wyspie od wczesnej epoki wikingów Klosterøy to wyspa w okręgu Rogaland w południowo-zachodniej Norwegii. Ma powierzchnię zaledwie 1,7 km2, a znajduje się na północ od wyspy Fjøløy i bezpośrednio na zachód od wyspy Mosterøy. Znana jest głównie ze średniowiecznego klasztoru, który jest jednym z najlepiej zachowanych tego typu obiektów w kraju. Na norweskiej wyspie odkryto targowisko z epoki wikingów We wrześniu 2023 r. archeolodzy przeprowadzili nowe badania z wykorzystaniem radaru penetrującego grunt. Badacze wierzyli bowiem, że w okolicy tak zabytkowej budowli mogą natknąć się na ślady innych interesujących obiektów z przeszłości. I nie pomylili się. Po kilku miesiącach badań i analiz udało im się zidentyfikować pozostałości półziemianek, a także fundamenty pomostów lub hangarów dla łodzi z epoki wikingów. Naukowcy twierdzą, że odkrycia pozwalają postawić tezę, że wszystkie te obiekty miały związek z targowiskiem, które znajdowało się na wyspie. W oświadczeniu napisali, że tę interpretację wspierają liczne znaleziska na Klosterøy dokonane z użyciem wykrywacza metali. W przeszłości archeolodzy odnaleźli m.in. średniowieczne monety i odważniki. – Jeśli okaże się, że na wyspie Klosterøy rzeczywiście znajdowało się targowisko, a nasze interpretacje są prawidłowe, odkrycie będzie wyjątkowe dla tej części Norwegii – napisali naukowcy z Uniwersytetu w Stavanger. Archeolodzy odnaleźli domostwa typu półziemianek – Półziemianki (ang. pit house, sod house, przyp. red.) to konstrukcje, w których podłoga jest wykopywana poniżej poziomu gruntu. Domy takie były budowane w różnych miejscach Europy, szczególnie powszechnie w Skandynawii i na Islandii – wyjaśniają. Podobne domostwa odnaleziono w takich miejscach jak Kaupang w Tønsberg i Bjørkum w Lærdal. Jak żyli skandynawscy wojownicy w średniowieczu? Osady wikingów można zwiedzać także w Polsce Mówiąc o wikingach, większość osób ma na myśli wojowniczych zdobywców, którzy przemierzali morza i oceany na pokładzie swych łodzi. Trzeba jednak wiedzieć, że między kolejnymi wyprawa... Archeolodzy przyznali, że w wykopanych pod domostwa dołach często można znaleźć różne pozostałości. Mogą znajdować się tam otwory po słupach nośnych, a nawet ślady palenisk. – Dzięki swojej konstrukcji półziemianki są chłodne latem i ciepłe zimą. Przypuszcza się, że pełniły one funkcję warsztatów rzemieślniczych – powiedział Kristoffer Hillesland, archeolog z Uniwersytetu w Stavanger. Naukowcy poinformowali, że w okolicy klasztoru natrafili także na możliwe ślady nieznanych wcześniej kurhanów, a także warstw gleby, które dowodziły działalności rolniczej. W rozmowie z czasopismem „Science Norway” prof. Håkon Reiersen z Uniwersytetu w Stavanger powiedział, że od wielu lat uważał teren wokół klasztoru Utstein za bardzo interesującą lokalizację dla ewentualnych badań radarowych. Handel kwitł na wyspie od wczesnej epoki wikingów – W ostatnich latach otrzymaliśmy informacje o licznych odkryciach dokonanych dzięki wykrywaczom metali, w tym przedmiotów związanych z handlem, takich jak odważniki i monety. Za pomocą radaru penetrującego grunt chcieliśmy zbadać między innymi to, czy mogą istnieć dodatkowe ślady działalności handlowej – przekazał mediom prof. Reiersen. Badania gruntów gospodarstwa Utstein Gard wykazały działalność rolniczą prowadzoną na tym terenie od ok. VII wieku n.e. Właściciel ziemi, na której prowadzono prace badacze, powiedział, że ekscytuje go fakt, iż tak historycznego odkrycia dokonano na jego farmie. – Wiemy, że żyjemy na historycznie interesującym obszarze. Ziemia w Utstein była uprawiana co najmniej od epoki wikingów. Żywimy ogromne zainteresowanie i szacunek dla historii, której jesteśmy częścią – powiedział. – Nie jestem zaskoczony, że obecne wyniki wskazują, iż na wyspie Klosterøy w epoce wikingów i wczesnym średniowieczu rzeczywiście mogły znajdować się targowisko i osada – mówi Reiersen. – Być może zdjęcia stąd nie są tak spektakularne jak w wypadku innych odkryć, ale rezultaty są naprawdę interesujące – podsumował. Źródło: Science Norway Nasz ekspert Jakub Rybski Dziennikarz, miłośnik kina niezależnego, literatury, ramenu, gier wideo i dobrego rocka. Wcześniej związany z telewizją TVN24 i Canal +. Zawodowo nie boi się podejmować żadnego tematu, prywatnie bardzo zainteresowany polityką. Autor bloga na Instagramie "Mini Podróże".