Steward nagrywał nastolatki w samolocie. Został skazany na 18,5 roku więzienia
Z pozoru rutynowy lot stał się początkiem śledztwa, które odsłoniło szokującą skalę nadużyć ze strony członka załogi. Przez wiele miesięcy 37-letni steward nagrywał nieletnie pasażerki, ukrywając telefon z włączoną kamerą pod naklejkami sugerującymi awarię techniczną.
Spis treści: Steward nagrywał nastolatki w toalecie Kara dla przestępcy seksualnego Choć nowoczesne technologie ułatwiają codzienne życie, coraz częściej bywają wykorzystywane też przez przestępców seksualnych. Jednym z najbardziej niepokojących przykładów pozostaje przypadek 37-letniego stewarda, który na pokładzie samolotu American Airlines ukrył telefon z włączoną kamerą w toalecie. Rejestrował nieletnie dziewczynki, maskując urządzenie naklejkami sugerującymi awarię techniczną. Do naruszenia prywatności doszło w przestrzeni objętej ścisłymi procedurami bezpieczeństwa, a sprawa szybko obiegła światowe media. Steward nagrywał nastolatki w toalecie 2 września 2023 roku jedna z ofiar po raz pierwszy zorientowała się, że została nagrana, co doprowadziło do aresztowania stewarda. Otóż na pokładzie samolotu linii American Airlines lecącego z Charlotte w Karolinie Północnej do Bostonu, 37-letni członek załogi zaproponował 14-letniej pasażerce skorzystanie z toalety w klasie biznes, choć dziewczynka leciała klasą ekonomiczną. Poinformował ją przy tym, że deska sedesowa „jest zepsuta”. Kiedy dziewczynka weszła do wskazanej toalety, zauważyła naklejki na spodzie deski klozetowej – były to czerwone oznaczenia z napisem „nieczynny sprzęt cateringowy” oraz odręczny napis: „deska uszkodzona”. Dopiero po skorzystaniu z toalety i spuszczeniu wody dziewczynka dostrzegła pod naklejkami ukryty telefon z włączoną latarką. 14-latka zrobiła wówczas zdjęcie całej konstrukcji i przekazała informację rodzicom, którzy również znajdowali się na pokładzie. Jej ojciec następnie skonfrontował się z Thompsonem, który – według ustaleń śledczych – zabrał telefon z toalety i przywrócił go do ustawień fabrycznych, próbując w ten sposób zniszczyć dowody. Mimo tego, rodzice szybko powiadomili pracowników pokładowych, a sprawa trafiła w ręce służb federalnych. Kara dla przestępcy seksualnego W trakcie śledztwa wyszło na jaw, że Thompson nagrywał dziewczynki przez co najmniej dziewięć miesięcy. Na jego koncie iCloud funkcjonariusze odnaleźli cztery inne nagrania na pokładzie samolotów American Airlines w 2023 roku. Policja zabezpieczyła materiały przedstawiające dzieci w wieku 7, 9, 11 i 14 lat. Ponadto w chmurze iCloud znajdowały się także obrazy przedstawiające wykorzystywanie seksualne nieletnich, które – jak ustalono – zostały wygenerowane przy użyciu sztucznej inteligencji. Co więcej, 37-latek miał też ponad 50 zdjęć 9-letniej dziewczynki, która podróżowała bez opieki. W jego walizce natomiast znaleziono 11 naklejek z napisem „nieczynny sprzęt cateringowy”, a także liczne formularze swojego pracodawcy dotyczące nieletnich pasażerów. Linie lotnicze American Airlines natychmiast po ujawnieniu tych informacji zawiesiły Thompsona, a następnie zerwały z nim współpracę. Wydały też oficjalne oświadczenie: „Zarzuty te traktujemy z najwyższą powagą. Nie odzwierciedlają one wartości, którymi kieruje się nasza linia lotnicza, ani naszej podstawowej misji – troski o bezpieczeństwo i dobro naszych pasażerów”. Finalnie w marcu 2025 roku Estes Carter Thompson III przyznał się do zarzutów usiłowania seksualnego wykorzystania dziecka oraz posiadania materiałów pornograficznych z udziałem osoby nieletniej. Teraz przed sądem federalnym w Bostonie zapadł wyrok w tej sprawie. Sędzia Julia Kobick określiła działania 37-latka jako „przerażające” i podkreśliła, że ofiary „straciły niewinność”. Thompson został skazany na 18,5 roku pozbawienia wolności oraz pięć lat nadzoru kuratorskiego po odbyciu kary. Jak poinformowano, zamierza poddać się terapii przeznaczonej dla sprawców przestępstw seksualnych. W trakcie rozprawy wyraził skruchę, nazywając swoje postępowanie „samolubnym, perwersyjnym i złym”. Źródła: New York Times, People, CNN Nasza ekspertka Sabina Zięba Podróżniczka i dziennikarka, wcześniej związana z takimi redakcjami, jak m.in. „Wprost”, „Dzień Dobry TVN” i „Viva”. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o ciekawych kierunkach i turystyce. Miłośniczka dobrej lektury i wypraw na koniec świata. Uważa, że Mark Twain miał słuszność, mówiąc: „Za 20 lat bardziej będziesz żałował tego, czego nie zrobiłeś, niż tego, co zrobiłeś. Więc odwiąż liny, opuść bezpieczną przystań. Złap w żagle pomyślne wiatry. Podróżuj, śnij, odkrywaj”.
Tajna broń Hitlera w sercu Borów Dolnośląskich. Co odkryli archeolodzy w zapomnianym obozie?
Więźniowie tego niemieckiego obozu byli zmuszani do budowania supertajnej nazistowskiej broni V1. Teraz archeologom udało się go zlokalizować na terenie Borów Dolnośląskich. Jedna rzecz pozostaje jednak zagadką.
Spis treści: AL Kittlitztreben – więźniowie pracujący nad supertajną bronią Czego dowiedzieliśmy się o obozie AL Kittlitztreben? Mroczne tajemnice nadal czekają na odkrycie Naukowcy z Katedry Antropologii Uniwersytetu Przyrodniczego we Wrocławiu i Katedry Archeologii Uniwersytetu Zachodnioczeskiego w Pilźnie podsumowali właśnie szeroko zakrojony projekt badawczy. Jego celem było kompleksowe rozpoznanie dwóch podobozów niemieckich KL Gross-Rosen: AL Halbau (Czyżówek) i AL Kittlitztreben (Karczmarka). To pierwsze tak szczegółowe opracowanie tych miejsc, do tej pory będących poza zainteresowaniem naukowców. Wyniki opublikowano na łamach „Antiquity”, a sfinansowano w ramach projektu Narodowego Centrum Nauki. AL Kittlitztreben – więźniowie pracujący nad supertajną bronią W Karczmarce (AL Kittlitztreben) obóz powstał w 1944 r. Był zlokalizowany na terenie potężnego kompleksu Luftwaffe, gdzie więźniowie pracowali przy produkcji i transporcie amunicji, m.in. bomb kierowanych Fritz X oraz V-1. V-1 (niem. Vergeltungswaffe-1, broń odwetowa nr 1) był tajnym niemieckim samolotem-pociskiem manewrującym opracowanym przez nazistów w czasie II wojny światowej. Produkcja pocisków V-1 rozrzucona była po całych Niemczech, a testowano je w Peenemünde. Druga z zaawansowanych broni produkowanych w tym miejscu to Fritz X. Była to niemiecka bomba kierowana zdalnie (radiowo), przeznaczona do zwalczania silnie opancerzonych okrętów. Cały kompleks zajmował ponad 5,5 hektara, podzielony był na strefy: koszarowo-logistyczną (z obozem), magazynową oraz produkcyjną. Przyjmuje się, że przez obóz przeszło w sumie ok. 1700–2500 więźniów, głównie Żydów pochodzących z Polski i Węgier, ale też z Niemiec, Austrii, Belgii i Holandii. Czego dowiedzieliśmy się o obozie AL Kittlitztreben? Z nowych badań wynika, że obóz koncentracyjny miał regularny, prostokątny układ z wewnętrzną drogą, równolegle ustawionymi barakami i układem infrastruktury technicznej. Zachowały się fundamenty baraków, systemy kanalizacyjne, elementy ogrodzenia, a nawet relikty łaźni z betonowymi korytami. Część z nich została przekształcona po wojnie – do lat 90. XX wieku miejsce to pełniło funkcję bazy Armii Radzieckiej. Naukowcy natrafili także na relikty przedwojennej zieleni, m.in. czerwone dęby prawdopodobnie sadzone w okresie funkcjonowania w tym miejscu wcześniejszego obozu Służby Pracy Rzeszy (Reichsarbeitsdienst, RAD). Obóz AL Kittlitztreben należał do sieci ponad 100 podobozów Gross-Rosen. Ich historia i funkcje były odmienne, ale łączył je wspólny cel: wykorzystanie więźniów do przymusowej pracy w przemyśle zbrojeniowym i logistyce wojennej nazistowskich Niemiec. Mroczne tajemnice nadal czekają na odkrycie Dzięki zastosowaniu interdyscyplinarnego podejścia, obejmującego różne metody teledetekcji (w tym LiDAR), badania powierzchniowe i wykopaliska, po raz pierwszy udało się precyzyjnie określić dokładne położenie obozu koncentracyjnego w kompleksie Karczmarka. Nie udało się jednak odpowiedzieć na wszystkie pytania. – Mimo zastosowania zaawansowanych metod i dokładnej analizy relacji świadków, lokalizacja mogił masowych nadal pozostaje nieznana – komentuje prof. Paweł Konczewski z Uniwersytetu Przyrodniczego we Wrocławiu, kierownik projektu i współautor publikacji. Chodzi zarówno o obóz AL Halbau (Czyżówek) i AL Kittlitztreben (Karczmarka). W badaniach uczestniczyli ochotnicy. – Pomoc wolontariuszy, zarówno z Polski, jak i z zagranicy była nieoceniona – dodaje dr Radosław Biel, współautor publikacji. Wykonano wnikliwą kwerendę źródłową oraz sprawdzono wszystkie charakterystyczne lokalizacje, w tym także takie wskazywane przez lokalnych regionalistów, ale jak dotąd nie natrafiono na żadne ludzkie szczątki. Część ludzi zmuszona do pracy w tych obozach została zamordowana w czasie jego funkcjonowania, a cześć – podczas Marszu Śmierci pod koniec II wojny światowej. Ich mogiły nadal nie są rozpoznane. Źrodło: Antiquity Nasz autor Szymon Zdziebłowski Dziennikarz naukowy, z wykształcenia archeolog śródziemnomorski. Przez wiele lat był związany z Serwisem Nauka w Polsce PAP. Opublikował m.in. dwa przewodniki turystyczne po Egipcie, a ostatnio – popularnonaukową książkę „Wielka Piramida. Tajemnice cudu starożytności” o największej egipskiej piramidzie.
Tam założono pierwsze obozy koncentracyjne. Ich historia jest starsza od II wojny światowej
W chwili proklamowania Trzeciej Rzeszy obozy koncentracyjne miały już za sobą ponad 30-letnią historię, choć wyglądały inaczej niż Dachau. Gdzie należy szukać ich początków?
Spis treści: W poszukiwaniu pierwszych obozów koncentracyjnych Obozy koncentracyjne na Kubie Azjatyckie obozy koncentracyjne Chińskie obozy koncentracyjne Obozy koncentracyjne w okresie międzywojennym Zwy­czajowa odpowiedź brzmi: w Afryce Południowej (...). Ujmując rzecz z historycznego punktu wi­dzenia, twierdzenie, że Brytyjczycy po prostu „wymyślili” obozy koncentracyjne w związku z wojną angielsko-burską, jest uprosz­czeniem. W poszukiwaniu pierwszych obozów koncentracyjnych Precedensy pojawiły się wcześniej – na Kubie i Filipi­nach. Co istotniejsze jednak, fenomen obozów koncentracyjnych, zaistniały na przełomie XIX i XX wieku, był logiczną konsekwen­cją zjawisk od dawna charakteryzujących rządy kolonizatorów, takich jak tworzenie rezerwatów, wysiedlanie autochtonów w re­jony trudne do życia, położone z dala od rozszerzającego się terytorium osadniczo-kolonialnego, a także wyspy-więzienia przeznaczone dla ostatnich, niepożądanych przedstawicieli ludności tubylczej. Za precedensy jeszcze wcześniejsze można by uznać wyspy-kwarantanny i wyspy-lazarety, na przykład Illa Llatzaret w zatoce Maó [na Balearach], kolonie trędowatych, przytułki, plantacje niewolnicze czy zakłady dla obłąkanych. W każdym ra­zie dowodzą one, że idea izolowania grup uznanych za z jakichś powodów niebezpieczne ma bardzo długą historię. Wprawdzie obozy na Kubie i w Afryce Południowej nazy­wano „obozami koncentracyjnymi”, jednak należy mieć świado­mość, że począwszy od końca drugiej wojny światowej, nazwa ta zyskała nowy odcień znaczeniowy. Jest to istotne, gdyż niektórzy autorzy, skłonni do prowokowania, sugerują, z pewną dozą sa­tysfakcji, że „obozy koncentracyjne” w Afryce Południowej i na Kubie wykazują podobieństwa do obozów utworzonych przez nazistów. Musimy w związku z tym rozważyć, w jakim celu utworzono pierwsze obozy koncentracyjne, jak się one zmieniały oraz, co najważniejsze, czym różniły się od tych, które powsta­ły później. Obozy koncentracyjne na Kubie Na Kubie, po dokonanym przez rebeliantów pod wodzą Máxima Gómeza ataku na plantacje cukru, tysiące robotników rolnych i ich rodzin pozostało bez środków do życia. Rebelian­ci nakazali, aby ludzie ci przenieśli się na kontrolowane przez powstańców tereny. W odpowiedzi Hiszpanie zniszczyli plony i inwentarz robotników. Zarządzili „re-koncentrację” ludności zamieszkującej kontrolowane przez siebie terytoria. W latach 1896–1897 z rozkazu hiszpańskiego generała Valeriano Weyle­ra przesiedlono pół miliona osób, ponad jedną czwartą populacji wyspy, do ośrodków koncentracyjnych. Tam, jak się przypusz­cza, ponad 10 tysięcy zmarło wskutek głodu i chorób. Wpraw­dzie politykę rekoncentracji zakończono w 1897 roku, po odwo­łaniu Weylera, jednak większość przetrzymywanych w obozach osób nie miała się dokąd udać. Wielu z nich, pozostawszy na miejscu, zmarło w ciągu następnego roku. Azjatyckie i afrykańskie obozy koncentracyjne Na Filipinach w lutym 1899 roku, po odniesionym w po­przednim roku zwycięstwie Amerykanów nad Hiszpanami, wybuchła wojna między Amerykanami a Filipińczykami. Gdy miejscowi rebelianci, dowodzeni przez Emilia Aguinaldo, za­żądali niepodległości, Stany Zjednoczone zdecydowały się na aneksję wysp. Pokonani w otwartej bitwie Filipińczycy podjęli wojnę partyzancką. Amerykanie, pod wodzą generała Arthu­ra MacArthura, postępowali w latach 1901–1902 tak samo, jak krytykowani przez nich wcześniej – za to, co robili na Kubie – Hiszpanie. Mianowicie niszczyli domy i uprawy w południo­wo-zachodniej części wyspy Luzon, zabijali i więzili ludzi na­potkanych poza obszarem miast oraz zmuszali wiejską ludność cywilną do przebywania w „strefach chronionych”, które usta­nowiono w prowincjach Batangas i Laguna. Przetrzymywano w nich ponad 100 tysięcy osób, z czego co najmniej 10 tysięcy zmarło wskutek chorób. Mimo że obozy koncentracyjne pojawiły się po raz pierwszy na Kubie i Filipinach, większość ludzi, zwłaszcza w świecie an­glojęzycznym, uznaje, że najwcześniejsze z nich zostały utwo­rzone przez armię brytyjską w Afryce Południowej. Potępienie przez brytyjską działaczkę społeczną Emily Hobhouse tych ostatnich jako przerażającego odstępstwa od zasad ludzkiego postępowania, a zwłaszcza potępienie tego, co nazwała ona „mordem na dzieciach”, uznaje się powszechnie za pierwsze od­notowane napiętnowanie zła obozów koncentracyjnych. Obozy te, zwane najpierw „obozami dla uchodźców” lub „obozami dla Burów”, a dopiero po 1901 roku „obozami koncentracyjnymi”, utworzono w sierpniu 1900 roku, by gromadzić w nich burską ludność cywilną, której uprawy i gospodarstwa rolne zostały zniszczone w wyniku stosowania przez armię brytyjską taktyki spalonej ziemi. Taktyka ta wynikała z podjęcia działań party­zanckich przez pokonanych w otwartej wojnie Burów. Obozy miały pozbawić ich wsparcia i zasobów, takich jak żywność, amunicja i informacje wywiadowcze. Gdy liczba osób przetrzy­mywanych w obozach wzrosła do ponad 100 tysięcy, armia bry­tyjska nie była już w stanie zaspokoić potrzeb tej wielkiej rzeszy ludzi. Okazało się to katastrofalne w skutkach. Wśród osób przetrzymywanych w obozach byli jednak nie tylko ludzie biali, co sugeruje pamięć zbiorowa Afrykanerów, którzy po wojnie angielsko-burskiej „zawłaszczyli” obozy dla własnych ce­lów politycznych. W obozach zmarło niemal tyle samo czarnych Afrykanów, co Afrykanerów. Tych pierwszych prawdopodobnie wykorzystywano jako siłę roboczą, drugich zaś poddawano za­biegom socjotechnicznym, takim jak przymus nauczania dzieci w języku angielskim. Chińskie obozy koncentracyjne Również Chińczycy pod rządami nacjonalistów (1938–1949) zakładali obozy koncentracyjne dla wrogów politycz­nych, w czym wspierali ich Niemcy i Amerykanie. Wśród tych pierwszych znalazł się generał Alexander von Falkenhausen, przyjaciel Lothara von Trothy, odpowiedzialnego za stłumie­nie powstania Hererów w Niemieckiej Afryce Południowo-Za­chodniej. Falkenhausen doradzał Chińczykom w oparciu o nie­mieckie i brytyjskie doświadczenia w koloniach, a także własny udział w stłumieniu powstania bokserów. Kuomintangowi do­radzali też oficerowie amerykańscy. Stacjonując w pobliżu obo­zu koncentracyjnego [prison camp] w Chongqing, pomagali oni szkolić nacjonalistycznych chińskich agentów w zakresie metod przesłuchań. Mimo że europejski model obozów uzyskał w wa­riancie chińskim dodatkowy, „konfucjański” akcent – widoczny na przykład w nazwach budynków, określaniu więźniów mia­nem „ludzi samodoskonalących się”, zaś prania mózgu „refor­mą myślenia” – jest oczywiste, że system chiński zawdzięczał niejedno wcześniejszym obozom, funkcjonującym w europej­skich koloniach i w samej Europie. Obozy koncentracyjne w okresie międzywojennym Widzimy więc, że w okresie międzywojennym obozy koncentracyjne pojawiły się zasadni­czo jako aspekt rozwoju nowoczesnych państw, a także, choć w mniejszym stopniu, za sprawą międzynarodowej wymiany informacyjnej i technologicznej. Dai Li, szef chińskich służb wywiadowczych Juntong, wspominał w 1966 roku: „To praw­da, mieliśmy obozy koncentracyjne; myślę jednak, że w czasie wojny każde państwo zorganizowało podobne instytucje prze­trzymujące więźniów politycznych, a także wrogów i szpiegów, zagrażających bezpieczeństwu narodowemu”. W kontekście osadnictwa kolonialnego i wojen kolonial­nych, umasowienia polityki w Europie, wyzwań, jakie poja­wiły się przed imperiami europejskimi, a także homogenizacji państw narodowych, które wyłoniły się w następstwie Wielkiej Wojny – która sama w sobie była okazją do radykalizacji metod internowania zarówno cywilów, jak i żołnierzy – obozy koncen­tracyjne zyskały grunt jako składnik państwowego repertuaru karceralnego. Według Hyslopa obozy kolonialne, w porówna­niu z tym, co nastąpiło później, „były mocno ograniczone pod względem skali nadzoru, przemocy i dyscypliny stosowanej wo­bec więźniów”. Nie były też zupełnie wyłączone spod krytyki zarówno prawnej, jak i cywilnej. Plany Kitchenera dotyczące rozszerzenia jego uprawnień zostały przez Radę Ministrów zablokowane, zaś w Niemczech realizowana przez von Trothę „wojna totalna” wywołała spory skandal w parlamencie i pra­sie. Niemniej jednak idea obozu koncentracyjnego jako miejsca przetrzymywania osób zbędnych lub niepożądanych, które na­leży wykluczyć ze sfery prawa krajowego i międzynarodowego, stała się pod koniec pierwszej wojny światowej dopuszczalną techniką sprawowania władzy. Wyraźnym tego świadectwem jest utworzenie obozów koncentracyjnych przez Japończyków w Mandżurii, a także przez walczących z komunizmem chiń­skich nacjonalistów. Najlepiej jednak widać to w Związku So­wieckim, w nazistowskich Niemczech, a po 1939 roku również w okupowanej przez nazistowskie Niemcy Europie. To jest przedruk z książki autorstwa Dana Stone’a pt. „Obozy koncentracyjne - krótkie wprowadzenie”, która ukazała się nakładem Wydawnictwa Uniwersytetu Łódzkiego w przekładzie Arkadiusza Morawca i Macieja Morawca. Tytuł, śródtytuły i skróty pochodzą od redakcji.
Do więzienia w San Quentin nie trafia się z przypadku. Wyroki odbywają tam najgroźniejsi przestępcy
Nie trafiają tam przypadkowi ludzie. Wśród osadzonych próżno szukać amatorów jazdy na podwójnym gazie, skazanych za niepłacenie alimentów czy drobnych kieszonkowców. W San Quentin zamyka się najniebezpieczniejszych przestępców, dla których pobyt w zakładzie karnym to po prostu kolejny etap kryminalnej kariery. Jak powstało więzienie w San Quentin? Na to i inne pytania odpowiadamy poniżej.
W tym artykule: Jak powstało więzienie w San Quentin? Egzekucje w San Quentin Procedury w San Quentin Prawo strażników i prawo więźniów Zmiany w San Quentin Historia więziennictwa Początki nowoczesnego więziennictwa Stany Zjednoczone regularnie przodują w światowych zestawieniach wielkości populacji skazanych i krajów o największej liczbie więźniów na 100 tysięcy osób. Tamtejsze zakłady karne mają różny stopień rygoru. Te najłagodniejsze to w zasadzie ośrodki resocjalizacyjne z minimalnym nadzorem. Na przeciwległym biegunie są najcięższe więzienia, w których osadza się najgroźniejszych przestępców. San Quentin zalicza się do drugiej z wymienionych kategorii. Jak powstało więzienie w San Quentin? Więzienie o zaostrzonym rygorze w San Quentin jest najstarszym tego typu obiektem w Kalifornii. Powstało na w hrabstwie Marin, na północ od San Francisco. Zajmuje wysunięty w morze cypel, z którego rozpościera się widok na zatokę. Pierwszych skazanych osadzono tam w lipcu 1852 roku. Cały zakład karny został wybudowany rękoma przyszłych osadzonych. Na czas trwania prac budowlanych skazańców skoszarowano na statku więziennym Waban. Więzienie było projektowane z myślą o osadzeniu 4 tysięcy osób. Do 1933 roku w San Quentin osadzani byli nie tylko mężczyźni, ale także kobiety. Zmieniło się to dopiero po otwarciu żeńskiego zakładu karnego w Tehachapi. Egzekucje w San Quentin W 2019 roku gubernator Gavin Newsom wprowadził moratorium na wykonywanie egzekucji, ale najwyższy wymiar kary wciąż figuruje w kalifornijskim prawie. Ostatniego skazańca stracono tam w 2006 roku. Dlaczego one kochają morderców i zbrodniarzy? Jest odpowiedź: hybristofilia Brutalni przestępcy, handlarze narkotykami, gwałciciele czy seryjni mordercy mają liczne wielbicielki – dowodzi historia przestępczości. <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/brutalni-przestepcy-handlarze-narkotykami-gwalciciele-czy-seryjni-mordercy-maja-liczne-wielbicielki-dowodzi-historia-przestepczosci1-b43df28.jpeg" width="938" height="679" alt="Brutalni przestępcy, handlarze narkotykami, gwałciciele czy seryjni mordercy mają liczne wielbicielki – dowodzi historia przestępczości." title="Brutalni przestępcy, handlarze narkotykami, gwałciciele czy seryjni mordercy mają liczne wielbicielki – dowodzi historia przestępczości." /> Do 1993 roku w San Quentin kara śmierci była wykonywana w komorze gazowej. Później pomieszczenie przystosowano do wykonywania egzekucji poprzez wstrzyknięcie śmiertelnej trucizny, a w 2010 roku oddano do użytku nową komorę straceń. Od 1996 do 2006 roku śmiertelnym zastrzykiem uśmiercono jedenastu więźniów skazanych na najwyższy wymiar kary. Procedury w San Quentin Do więzienia stanowego San Quentin trafiają najgroźniejsi przestępcy. W tym kontekście może nieco dziwić, że strażnicy nie są uzbrojeni w broń palną. Nie mogą. Dzięki miażdżącej przewadze liczebnej, więźniowie na pewno weszliby w jej posiadanie, a bunty w najcięższym więzieniu w USA nie są niczym niezwykłym. Uzbrojeni są jedynie strażnicy na wieżyczkach. W zakładzie obowiązuje polityka „zero negocjacji”. Oznacza to, że jeżeli coś pójdzie nie tak i strażnik zostanie schwytany przez więźniów, pozostali nie negocjują ze skazańcami. Próbują odbić zatrzymanego, ale o żadnych ustępstwach nie ma mowy. Gdzie trafiają nowi więźniowie? Nowo przybyli więźniowie mają na sobie papierowe bluzy i spodnie. Dlaczego właśnie takie? To zabezpieczenie na wypadek ucieczki lub odbicia z transportu. Papier nie jest trwałym materiałem, a bez ubrania trudno uciec. Cały transport skazańców trafia do bloku przejściowego, nazywanego tam RC (reception center). Dostają pomarańczowe drelichy, dzięki którym strażnicy mogą ich odróżnić od pozostałych osadzonych (którzy noszą granatowe uniformy). Blok RC to to duża otwarta przestrzeń bez ścian działowych i krat. Skazani są pilnowani przez zaledwie pięciu strażników, których zadaniem jest dokonanie oceny profilu osadzonych. Mają na to trzy miesiące. Po tym czasie więźniowie trafiają do docelowych bloków. Rewizje Więźniowie są poddawani kilku rewizjom dziennie. W żadnym wypadku nie jest to przesadna ostrożność. Pomysłowość skazanych w kwestii wytwarzania broni nie ma granic. Potrafią wykonać śmiercionośne narzędzie nawet ze szczoteczki do zębów. Nie brakuje im też pomysłów w kwestii przemycania broni. Gdy zaczynają się kłopoty, strażnicy ostrzegają tylko raz Gdy więźniowie zaczynają ze sobą walczyć, rozpoczynają się zamieszki albo kiedy wybucha bunt, z głośników zaczyna dobywać się jednostajny sygnał, którego nie sposób nie usłyszeć. To pierwsze i zarazem ostatnie ostrzeżenie. Kiedy rozlega się syrena, więźniowie muszą natychmiast paść na twarz i złożyć ręce na głowie. Jeżeli któryś ignoruje alarm przez pięć sekund, strażnicy na wieżyczkach mają prawo oddać strzał bez ostrzeżenia. Prawo strażników i prawo więźniów W San Quentin obowiązują ściśle określone zasady, ale dla osadzonych najważniejszy jest ich własny kodeks. Nawet jeżeli więzień na wolności nie był rasistą, po zamknięciu w więziennych murach musi nim zostać. Wewnętrzna segregacja odbywa się na podstawie koloru skóry. Biali trzymają się z białymi, Afroamerykanie z Afroamerykanami, Latynosi z Latynosami, a Azjaci z Azjatami. Nowo osadzeni mają wybór: albo dołączą do gangu, albo nie. Żadna opcja nie jest dobra. Członkostwo więziennym gangu to pewny przepis na przedłużenie sobie wyroku, a trzymanie się na uboczu zwykle oznacza śmierć. Na tak zwanym spacerniaku każda grupa ma swój teren, którego nie można opuszczać. Jedynie ścieżka okrążająca plac jest „ziemią niczyją”. Nie można rozmawiać z członkami wrogiej grupy ani robić z nimi interesów. Werbowanie do gangu Więźniowie, którzy chcą trzymać się ze „swoimi”, poddawani są iście wojskowej musztrze. Muszą wykonywać każde polecenie członków gangu, nawet jeżeli ci każą im pobić innego więźnia. Na koniec odbywa się inicjacja, w ramach której kandydaci są brutalnie bici. Zmiany w San Quentin Najcięższe więzienie w Stanach Zjednoczonych powoli zaczyna zmieniać swój charakter. Gubernator Newsom chce, żeby docelowo stało się miejscem resocjalizacji. Wprawdzie programy resocjalizacyjne istnieją tam od zawsze, ale korzysta z nich zaledwie 5 proc. osadzonych. Ok. 70 proc. wraca za więzienne mury z kolejnym wyrokiem. To ma się zmienić. W 2023 roku gubernator ogłosił, że wzorem norweskich zakładów karnych chce położyć szczególny nacisk na resocjalizację więźniów, czyniąc z nich „dobrych sąsiadów”. Newsom stawia na programy szkolenia zawodowego, które mają pozwolić skazanym na znalezienie dobrze płatnej pracy po odbyciu kary. Historia więziennictwa Przestępstwa towarzyszą ludziom od zawsze, więc koncepcja więziennictwa pojawiła się wraz z pierwszymi cywilizacjami. Więzienia istniały już w czasach starożytnych. W Mezopotamii i Egipcie miały formę lochów, w których skazani stawali się niewolnikami lub czekali na śmierć. Przymknij się: 10 najbardziej niezwykłych więzień Czyli wakacje za kratami! W antycznym Rzymie więzienia budowano pod ziemią. Większość trafiających tam rzezimieszków nigdy nie opuściła klaustrofobicznej celi. Ci, którzy nie zostali straceni, byli sprzedawani w niewolę, co w wielu przypadkach tylko odraczało karę śmierci. Nieco inaczej wyglądały więzienia w starożytnej Grecji. Tam skazańców nie trzymano w lochach, a w słabo odizolowanych budynkach. Lochy jako miejsce kaźni Na przestrzeni wieków zmieniała się koncepcja więzień, ale nie ulegały zmianie panujące tam warunki. Powiedzieć, że były trudne, to jak nic nie powiedzieć. Średniowieczne lochy i inne miejsca odosobnienia były ośrodkami nieludzkiej kaźni. A trzeba podkreślić, że nie każdy, kto tam trafiał, zasługiwał na taki los. Należy bowiem wspomnieć, że skazać można było każdego, także (a może przede wszystkim) osoby, które z jakiegoś powodu niewygodne dla władzy lub uprzywilejowanych możnych. Istotne zmiany w tej kwestii nastały dopiero w epoce oświecenia. Początki nowoczesnego więziennictwa Za ojca koncepcji więzienia, które byłoby nie tylko miejscem kary, ale i resocjalizacji, należy uznać Jeremy'ego Benthama, angielskiego prawnika i filozofa. Bentham postulował za oddziaływaniem na skazanych poprzez zatrudnienie i stosowanie środków poprawy moralnej, w tym nauki religii. Opowiadał się za odosobnieniem niedopuszczającym do wzajemnej demoralizacji. Zaproponował system przedterminowych zwolnień, poprzedzonych okresami przejściowymi, w trakcie trwania których skazańcowi zmieniano warunki na zbliżone do tych, które panują na wolności. Z tej koncepcji wyewoluowały współczesne więzienia. Trzeba jednak wspomnieć, że resocjalizacja więźniów nie wszędzie jest priorytetem. W najcięższych więzieniach, gdzie izolowani są skazańcy, którzy „nie rokują”, chodzi przede wszystkim o to, by utrzymać ich z dala od społeczeństwa. Takim zakładem w założeniu miało być San Quentin, ale to powoli zaczyna się zmieniać. Nasz ekspert Artur Białek Dziennikarz i redaktor. Wcześniej związany z redakcjami regionalnymi, technologicznymi i motoryzacyjnymi. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o historii, kosmosie i przyrodzie, ale nie boi się żadnego tematu. Uwielbia podróżować, zwłaszcza rowerem na dystansach ultra. Zamiast wygodnego łóżka w hotelu, wybiera tarp i hamak. Prywatnie miłośnik literatury.
Zdobycie Bastylii nie było tylko aktem buntu przeciw monarchii. Był też bardzo praktyczny powód
Przez wielu Francuzów zdobycie Bastylii do dziś postrzegane jest jako jedno z ważniejszych wydarzeń w dziejach kraju. Rocznica ataku na twierdzę – symboliczny początek rewolucji francuskiej – stanowi hucznie obchodzone święto narodowe. Gdy legł symbol królewskiego absolutyzmu, naród poderwał się do walki, w wyniku czego kraj przekształcił się w republikę. Można powiedzieć, że to wydarzenie stało się fundamentem współczesnego świata, jednak droga do równości wobec prawa nie była prosta i krótka. Kiedy doszło do zdobycia Bastylii? Na to i inne pytania odpowiadamy poniżej.
W tym artykule: Czym była Bastylia? Napięta sytuacja społeczna we Francji Jak doszło do zdobycia Bastylii? Kapitulacja Bastylii Jakie były efekty zdobycia Bastylii? Znienawidzony przez Francuzów symbol ucisku, tyranii i deptania wszelkich praw – Bastylia zapisała się w historii jako miejsce, w którym osadzeni, głównie więźniowie polityczni, tracili wszelką nadzieję. W czasie panowania Ludwika XVI twierdza wyraźnie traciła na znaczeniu (król rozważał nawet zamknięcie więzienia). Dziś wiemy, że w historii tego miejsca zapisano tyle samo mitów, co faktów. Jednak w pamięci mieszkańców XVIII-wiecznej Francji wciąż funkcjonowała jako jeden z najbardziej wyrazistych atrybutów królewskiego absolutyzmu. Czym była Bastylia? Inicjatorem wzniesienia Bastylii był Karol V Mądry. W 1370 roku rozpoczęła się budowa twierdzy wkomponowanej w miejskie umocnienia Paryża, której zadaniem była obrona bramy św. Antoniego. 13 lat później, gdy na tronie zasiadał Karol VI Szalony, prace dobiegły końca. Z biegiem lat miasta zaczęły zmieniać swój charakter z obronnego na kupiecki. Mury obronne zaczęto przekształcać w niższe mury miejskie. Wówczas Bastylia zaczęła tracić swój obronny charakter. W czasie panowania Ludwika XIV zapadła decyzja o przekształceniu twierdzy w więzienie. Architektura obiektu bez cienia wątpliwości sprzyjała takiemu posunięciu. Potężne mury sprawiały, że ucieczka stamtąd była właściwie niemożliwa. Bastylia stała się jednym z najcięższych więzień, w którym osadzano nie tylko niebezpiecznych przestępców, ale także więźniów politycznych. Napięta sytuacja społeczna we Francji Jakie wydarzenia popchnęły paryskich mieszczan do zdobycia Bastylii? Żeby móc to wyjaśnić, trzeba nakreślić szkic sytuacji społecznej, jaka panowała we Francji w czasie rządów Ludwika XVI. 20-letni wnuk Ludwika XV zasiadł na tronie Francji w 1774 roku. Nowy władca okazał się jednak całkowicie nieudolnym politykiem. Już w czasie panowania jego poprzednika Francję zaczęły trapić problemy wewnętrzne i zewnętrzne. Gdy władzę objął kolejny z Burbonów, sytuacja stała się jeszcze trudniejsza. Król uparcie odrzucał reformy mające na celu usprawnienie systemu rządów absolutnych, broniąc swoich przywilejów. Dodatkowo, Francuzi nie byli zadowoleni (mówiąc delikatnie) z obowiązującego podziału praw i obowiązków między trzema stanami społecznymi: duchowieństwem, szlachtą i tzw. stanem trzecim, na który składali się wolni chłopi i proletariat. Duchowni cieszyli się licznymi przywilejami i ogromnymi majątkami. Szlachta mogła piastować ważne urzędy i w zasadzie była zwolniona z płacenia podatków. Natomiast stanowi trzeciemu przysługiwały ograniczone prawa, a na jego przedstawicielach spoczywał najcięższy obowiązek podatkowy. Sytuacji nie poprawiał fakt, że w latach 80. XVIII wieku nad krajem zawisło widmo klęski głodu. Nieurodzaj doprowadził do sytuacji, w której w miastach zaczęło brakować mąki i chleba. Nastroje społeczne były fatalne, a wystawne życie dworu królewskiego w Wersalu tylko podsycało płomień, który niebawem miał przeistoczyć się w wielki pożar. W obliczu poszerzającego się kryzysu politycznego, gospodarczego i społecznego, w maju 1789 roku król ogłosił zwołanie Stanów Generalnych, czyli przedstawicieli wszystkich grup społecznych. Zgromadzenie, które w systemie monarchii absolutnej mogłoby zaszkodzić pozycji króla, nie zbierało się od 1614 roku. Właśnie to wydarzenie okazało się początkiem końca absolutyzmu. Stan trzeci domagał się równych praw i podnosił konieczność wprowadzenia gruntownych reform. Oczywiste jest, że takie zmiany nie leżały w interesie pozostałych stanów. Wobec sprzeciwu zgromadzonych, delegaci stanu trzeciego uznali go za jedynego przedstawiciela narodu. Zawiązali Zgromadzenie Narodowe, które dwa miesiące później przekształciło się w Konstytuantę. Jak doszło do zdobycia Bastylii? Gdy ogłosili, że niebawem rozpoczną się prace na rzecz uchwalenia pierwszej konstytucji, we Francuzach ożyła nadzieja na zmiany. Król początkowo szedł na pewne ustępstwa, jednak taki stan rzeczy nie utrzymał się zbyt długo. Gdy 11 lipca odwołany został minister finansów Jacques Necker, społeczeństwo potraktowało to jako próbę wygaszenia wdrażanych reform. Już następnego dnia w Paryżu wybuchły pierwsze ogniska buntu. Niezadowoleni paryżanie zaczęli szturmować siedziby administracji i wojska. Napięcie podkręcały pogłoski, że król zaczyna gromadzić armię. Lud uznał, że musi wyprzedzić atak i chwycić za broń, ale najpierw trzeba było ją zdobyć. 14 lipca paryżanie przypuścili szturm na arsenał Les Invalides. Zdobyli broń sieczną, kilkadziesiąt tysięcy sztuk broni palnej i kilka dział, jednak nie znaleźli tam amunicji. Kule i proch miały znajdować się w Bastylii. Szturm na twierdzę miał wymiar symboliczny. Mimo że w dniu ataku w Bastylii więziono jedynie siedem osób, wśród których nie było żadnych więźniów politycznych, w umysłach Francuzów więzienie wciąż funkcjonowało jako symbol ucisku i despotyzmu monarchii. Nie można nie wspomnieć, że niektórzy historycy wskazują na inny powód szturmu na Bastylię. 10 lipca 1789 roku w dwóch wieżach twierdzy wydrążono otwory, w których ustawiono działa. Dla paryżan miał być to sygnał, że monarcha chce przypuścić atak na ulice miasta. 14 lipca 1789 roku tłum ruszył na znienawidzoną Bastylię. Więzienia bronił ponad 100-osobowy garnizon, którym dowodził gubernator Bernard René de Launay. Odział był słabo uzbrojony (żołnierze mieli do dyspozycji niewiele broni palnej i kilkanaście przestarzałych dział) i jeszcze gorzej wyszkolony. Początkowo przedstawiciele ludu liczyli na pokojowe rozwiązanie. Pertraktacje przedłużały się, a tłum zaczął tracić zaufanie do swojej delegacji. Napięcie rosło. Wysłano kolejną delegację. Gubernator zapewnił, że jeżeli więzienie nie zostanie zaatakowane, garnizon nie otworzy ognia. Tłum był już wtedy na tyle wzburzony, że żadne deklaracje nie były w stanie ich zadowolić. Rewolucjoniści przypuścili szturm na most zwodzony. Gubernator najwyraźniej nie przewidział takiego rozwoju spraw, bo tego strategicznego punktu nie bronił żaden strażnik. Kapitulacja Bastylii Bernard René de Launay rozkazał żołnierzom broniącym więzienia opuścić przedzamcze i schronić się wewnątrz. Gdy rewolucjoniści wdarli się do środka, zdołali opuścić zwodzony most. Wówczas rozległy się strzały, ale do dziś nie wiadomo, kto pierwszy otworzył ogień. Po kilku godzinach przy Bastylii pojawili się żołnierze. Gwardziści nie przyszli jednak z odsieczą dla gubernatora, a z pomocą dla paryżan. Rewolucjoniści przypuścili atak na drugi most zwodzony, który prowadził do wnętrza twierdzy. Wymierzyli w obiekt dwa działa. W obliczu braku wsparcia, gubernator zdecydował się na desperacki gest. Złożył kapitulację i zagroził wysadzeniem Bastylii, gdyby rewolucjoniści zdecydowali się odrzucić akt. Tłum kierowany żądzą zemsty widział inne rozwiązanie. Paryż: Jedno z najpiękniejszych miast świata Stolica mody, kultury, miejsce, gdzie można zjeść wytworną kolację lub zadowolić się bagietka i butelką wina w plenerze W końcu opadł most. Nie wiadomo, czy zadecydowali o tym gwardziści, czy gubernator. Mieszczanie wdarli się do środka. W starciach zginęło ok. 100 rewolucjonistów, co dodatkowo podsyciło gniew. De Launay został wyprowadzony na zewnątrz. Rozwścieczony tłum przystąpił do linczu. Bity, kopany i dźgany widłami, zaczął prosić o śmierć. Potem został ścięty. Rewolucjoniści nadziali głowę zabitego na widły i paradowali z nią po ulicach miasta. Znienawidzony symbol ucisku został zdobyty w ciągu zaledwie kilku godzin. Nieliczni więźniowie odzyskali wolność. Następnego dnia rozpoczęto rozbiórkę więzienia. Jakie były efekty zdobycia Bastylii? W efekcie zdobycia twierdzy autorytet Ludwika XVI jeszcze bardziej podupadł. Nie zmienił tego nawet powrót Neckera do rządu. Król nie mógł już liczyć na pomoc armii, a władza bez wsparcia militarnego nie ma racji bytu. Monarcha musiał przyznać, że został pokonany. Symbolicznym gestem pojednawczym było przyjęcie rewolucyjnej czerwono-niebieskiej kokardy w rewolucyjnym ratuszu. W ten sposób zakończyły się rządy monarchii absolutnej, a władzę przejęli reprezentanci ludu. Walki pochłonęły życie ponad 100 rewolucjonistów i sześciu obrońców twierdzy. Zdobycie Bastylii odbiło się głośnym echem w całej Francji. Upadek symbolu władzy popchnął Francuzów do działania. Rozpoczęła się Wielka Rewolucja Francuska. Mimo że działania były prowadzone pod wzniosłymi hasłami równości i braterstwa, rewolucyjne władze siały nie mniejszy terror niż monarchia. Nie zmienia to jednak faktu, że zdobycie Bastylii i rewolucja francuska zapoczątkowały przemiany, które doprowadziły do upadku systemu feudalnego. To właśnie w następstwie tych działań ukształtował się trójpodział władzy, a rządy w Europie zyskały kształt, w jakim funkcjonują do dziś. Nasz ekspert Artur Białek Dziennikarz i redaktor. Wcześniej związany z redakcjami regionalnymi, technologicznymi i motoryzacyjnymi. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o historii, kosmosie i przyrodzie, ale nie boi się żadnego tematu. Uwielbia podróżować, zwłaszcza rowerem na dystansach ultra. Zamiast wygodnego łóżka w hotelu, wybiera tarp i hamak. Prywatnie miłośnik literatury.
Słynne meksykańskie więzienie zmienia się w atrakcję turystyczną. Jakie inne zakłady karne są otwarte dla zwiedzających?
Więzienie lepsze od muzeum? Zwiedzanie tych miejsc może przyprawić o gęsią skórkę.
W tym artykule: Więzienie na María Madre ma być turystycznym hitem Byłe zakłady karne to najciekawsze muzea Zwiedzanie Alcatraz. Kiedy zaplanować wycieczkę? Więzienie na Łukiszkach – nowa atrakcja Wilna Archipelag Islas Marías, czyli Wyspy Marii, jest położony na Oceanie Spokojnym, około czterech godzin łódką od meksykańskiego wybrzeża Pacyfiku. Tworzą go cztery wysepki zamieszkiwane przez rzadkie gatunki zwierząt. Do niedawna region kojarzył się jednak nie z oszałamiającą przyrodą, a z kolonią karną. Więzienie na największej wyspie archipelagu – María Madre – funkcjonowało od początku XX w. Zamknięto je dopiero trzy lata temu. Obecnie wyspy znajdują się na liście światowego dziedzictwa UNESCO. Władze Meksyku starają się wykorzystać ich potencjał i zamienić w kolejny turystyczny hotspot. Budynki więzienia zostały przeprojektowane na muzeum i centrum kulturalne. Zwiedzanie i ekspresowe połączenie promem na wyspy będzie obsługiwała marynarka wojenna. Na miejscu ma być także promowana ekologiczna turystyka. Więzienie na María Madre ma być turystycznym hitem Kolonia karna na wyspie María Madre nie była typowym więzieniem. Osadzeni mieszkali w domkach. Mieli też dostęp telefonu czy telewizji. Niektórzy przebywali na terenie placówki ze swoimi rodzinami. Brzmi to trochę jak zakład karny o minimalnym rygorze. Więźniowie przekonują jednak, że odsiadywanie wyroku na María Madre wcale nie było lekkie. Cytowana przez Bloomberg Beatriz Maldonado opowiadała, jak na 500 osadzonych było tylko 5 łazienek. Pracownicy mieli też nie przejmować się stanem zdrowia skazanych. – Pęcherzyk żółciowy mojego przyjaciela pękł – wspominała była więźniarka. Położenie wysp utrudniało ucieczkę. Mimo to na przestrzeni lat wiele osób podejmowało próby. Uciekinierzy najczęściej tonęli jednak w oceanie. Carlos DeLuna – zabity, bo pomylono go z kimś innym. 10 historii niewinnie skazanych na śmierć Oskarżony o gwałt i zabójstwo mężczyzna spędził najlepsze lata życia w więzieniu będąc niewinnym. Tomasz Komenda opuścił celę po odsiedzeniu 18 z 25 zasądzonych lat. Jego sprawa każ... Byłe zakłady karne to najciekawsze muzea Czy miejsce z tak trudną historią może przyciągać turystów? Oczywiście. María Madre nie będzie pierwszym więzieniem udostępnionym do zwiedzania. Andrés Manuel López Obrador – prezydent Meksyku – zapowiedział, że to, co było piekłem, staje się rajem. Przed rządzącymi trudne wyzwanie. Muszą znaleźć złoty środek między przyciągnięciem turystów a ochroną naturalnych walorów archipelagu. Otwarcie atrakcji turystycznej zaplanowano na lato. Wszystko zależy jednak od pogody. W najbliższych miesiącach mogą wystąpić sezonowe huragany. To właśnie przez nie więzienie na María Madre przestało funkcjonować. Zakładam, że nikt nie chce trafić do więzienia. Mimo to fascynuje nas, jak wyglądają wnętrza i życie w zakładach karnych. Tego typu atrakcje cieszą się ogromnym zainteresowaniem w wielu miejscach na świecie. Chętnie oglądamy też filmy i seriale o więźniach. „Skazani na Shawshank” to według widzów i krytyków jedna z najlepszych produkcji w historii kina. Zwiedzanie Alcatraz. Kiedy zaplanować wycieczkę? Najbardziej znane więzienie za oceanem to oczywiście Alcatraz. Miejsce znane z ostrego rygoru i słynnej ucieczki, która stała się inspiracją do nakręcenia filmu. Do tej pory nie wiadomo jednak, co dokładnie wydarzyło się 12 czerwca 1962 r. Dalsze losy trójki uciekinierów to dziś jedna z największych zagadek kryminalnych USA. Więzienie Alcatraz można zwiedzać codziennie z wyjątkiem Bożego Narodzenia i Nowego Roku. Jeśli planujemy taką wycieczkę, warto wcześniej zarezerwować bilety – najlepiej na nocne oprowadzanie z przewodnikiem. Goście mogą wtedy zajrzeć do niedostępnych za dnia miejsc. Wyspa Lalek w Meksyku. Historia tego miejsca jest przerażająca Wyspa Lalek to spełnienie koszmarów wszystkich, którzy boją się horrorów o zabawkach. Więzienie na Łukiszkach – nowa atrakcja Wilna Nie musimy lecieć do USA, żeby przeżyć taką przygodę. Podobne doświadczenia oferuje zamknięte zaledwie kilka lat temu więzienie na Łukiszkach w Wilnie. To jedna z największych atrakcji stolicy Litwy. Byłem i polecam. W trakcie zwiedzania goście mogą przejść drogę więźnia od punktu przyjęć, gdzie osadzeni byli myci i fotografowani, przez cele, spacerniaki, aż po kaplice i boisko do koszykówki. Byłe więzienie na Łukiszkach to obecnie nie tylko muzeum, ale też prężnie rozwijające się centrum kulturalne ze strefą gastronomiczną. Regularnie odbywają się tam koncerty litewskich i zagranicznych artystów. Klimatyczne wnętrza co jakiś czas odwiedzają też filmowcy. Na Łukiszakch kręcono między innymi najnowszy sezon serialu „Stranger Things”.
Więzienie Alcatraz nie było fortecą bez wyjścia. Trzem osadzonym udało się uciec
Ucieczka z Alcatraz do dziś jest jedną z największych zagadek kryminalnych w historii.
W tym artykule: Ucieczka z Alcatraz Więzienie Alcatraz – kto tam trafiał? Zwiedzanie Alcatraz Nieczynne już więzienie Alcatraz w czasach swojej świetności było uważane za jeden z najsłynniejszych zakładów karnych w USA. To zasługa zaostrzonego rygoru i znanych przestępców, którzy odsiadywali wyrok za murami. Nie bez znaczenia była też lokalizacja. Więzienie wybudowano na odizolowanej wyspie Alcatraz pośrodku Zatoki San Francisco. Ucieczkę miały dodatkowo uniemożliwiać wzmocnione fortyfikacje i zaostrzone kontrole. Przez 29 lat funkcjonowania zakładu karnego zanotowano 14 prób ucieczki. Łącznie na wolność próbowało wydostać się 34 mężczyzn. Część z nich została złapana, niektórzy zginęli w trakcie. Losy trójki uciekinierów przez wiele lata były owiane tajemnicą. Mowa o Franku Morissie oraz braciach Anglin, Johnie i Clarencie. Poleciałem do Wilna i już pierwszego dnia trafiłem do więzienia Pierwszy raz w Wilnie miałem być już wiosną ubiegłego roku. Plany pokrzyżowała mi jednak pandemia koronawirusa. Na szczęście Litwa otworzyła się już na turystów zza granicy. Skorzysta.. Ucieczka z Alcatraz 12 czerwca 1962 r. podczas rutynowej porannej kontroli okazało się, że trzech skazańców nie było w celach. W łóżkach zostawili atrapy głów z gipsu. Farba w kolorze cielistym i prawdziwe ludzkie włosy najprawdopodobniej zmyliły nocnych strażników. Więzienie zostało zamknięte, a służby rozpoczęły intensywne poszukiwania. Sprawą od razu zajęła się też FBI. – Przesłuchaliśmy krewnych mężczyzn i zebraliśmy wszystkie ich dane identyfikacyjne. Poprosiliśmy też operatorów łodzi w Zatoce San Francisco, aby szukali szczątków. […] W wodzie znaleziono kawałki drewna przypominające wiosła i części gumowej dętki. Na plaży Cronkhite znaleziono również domową kamizelkę ratunkową. Szeroko zakrojone poszukiwania nie wykazały żadnych innych przedmiotów w okolicy – czytamy na oficjalnej stronie internetowej Federalnego Biura Śledczego. W toku śledztwa ustalono, że więźniowie wydostali się z cel, używając domowej roboty wiertarki wykonanej z silnika odkurzacza. Po sforsowaniu otworów wentylacyjnych przedostali się na niestrzeżony korytarz gospodarczy, a stamtąd na dach. Opracowanie planu ucieczki zajęło im ponad pół roku. W tym czasie przygotowali między innymi tratwę z płaszczy przeciwdeszczowych i drewniane wiosła. Co dalej wydarzyło się 12 czerwca 1962 r.? To do dziś pozostaje tajemnicą. Po ucieczce słuch o Franku Morissie i braciach Anglin zaginął. FBI oficjalnie zamknęła sprawę 31 grudnia 1979 r. i przekazała ją United States Marshals Service. Do tej pory jest to jedna z największych zagadek kryminalnych w historii. Krzywa wieża w San Francisco? Millenium Tower odchyla się o 7 cm rocznie Millenium Tower miał być luksusową inwestycją dla bogaczy. Obecnie wzbudza więcej lęku niż zachwytów. Więzienie Alcatraz – kto tam trafiał? W więzieniu Alcatraz wyroki odsiadywali jedni z najgroźniejszych przestępców Ameryki, w tym Al Capone, George Machine-Gun Kelly czy Alvin Karpis (pierwszy Wróg publiczny nr 1). Pozostali osadzeni nie cieszyli się tak wielką sławą, ale byli równie brutalni i niebezpieczni. Najczęściej trafiali do Alcatraz z innych więzień. Dopiero na wyspie mieli nauczyć się przestrzegania zasad. Więźniowie mieli zapewnione jedzenie, odzież, schronienie i opiekę medyczną. Wszystko inne było przywilejem, na który musieli sobie zasłużyć. Oprócz dostępu do biblioteki czy korespondencji nagrodą była też praca i zajęcia artystyczne. Kiedy służba więzienna widziała, że osadzony nie stanowi już zagrożenia i umie dostosować się do zasad, odsyłała go do poprzedniej placówki, gdzie kończył odsiadywanie wyroku. Takie decyzje zapadały zazwyczaj po około 5 latach spędzonych w Alcatraz. Zwiedzanie Alcatraz Mimo upływu lat słynne więzienie Alcatraz nadal cieszy się sporą popularnością. Były zakład karny jest otwarty dla zwiedzających codziennie z wyjątkiem Bożego Narodzenia i Nowego Roku. Bilety na wycieczki z przewodnikiem wyprzedają się bardzo szybko, dlatego o ich zakupie warto pomyśleć z wyprzedzeniem. Szczególnym zainteresowaniem cieszy się nocne zwiedzanie. Wówczas gościom pokazywane są dodatkowe pomieszczenia. Na wyspę średnio co 30 minut kursuje prom. Rozkład rejsów może ulec zmianie w dni świąteczne i podczas niekorzystnych warunków pogodowych. Latem obiekt zamyka się około godziny 18:00, a poza sezonem (jesień, zima i wiosna) o 16:00. Aura na wyspie bywa nieprzewidywalna. Nawet w lipcu można porządnie zmarznąć, dlatego zaleca się ubranie na tzw. cebulkę. Źródła: FBI, Alcatraz History
Wlk. Brytania: Do 10 lat więzienia za zatajenie podróży do kraju z "czerwonej listy"
Koronawirus już od niemal roku skutecznie utrudnia międzynarodową turystykę. Aby zapobiec rozprzestrzenianiu się patogenu władze wielu państw nałożyły na przyjezdnych obowiązek okazania negatywnego wyniku testu na COVID-19 oraz odbycia kilkudniowej kwarantanny. Część podróżnych nadal podchodzi do obostrzeń z przymrużeniem oka, dlatego też w Wielkiej Brytanii zdecydowano się na zaostrzenie prawa.
W tym artykule: Nawet 10 lat więzienia za kłamstwo Ruch turystyczny na Wyspach Brytyjskich Od tego tygodnia podróżni przyjeżdżający do Anglii z krajów tzw. "czerwonej listy", muszą spędzić kwarantannę w jednym z rządowych hoteli. Cena 10-dniowego pobytu to 1,750 funtów. Dodatkowo przyjezdni powinni okazać na lotnisku negatywny wynik testu na koronawirusa. Badanie nie może być wykonane później, niż 72 godziny przed przylotem na miejsce. Rządzący zdecydowali się na taki krok w obawie, że szczepionki nie uodpornią Brytyjczyków na nowo wykryte mutacje COVID-19. Jak uczula Grant Schapps, minister transportu: "Ludzie nie powinni teraz rezerwować wakacji, ani w kraju, ani za granicą". Nawet 10 lat więzienia za kłamstwo Każdego tygodnia do Wielkiej Brytanii przylatuje około 1300 osób z państw z tzw. "czerwonej listy". Znajdują się na niej między innymi Brazylia, Portugalia i Republika Południowej Afryki. Podróżni, którzy nie zgłoszą się na kwarantannę do wyznaczonego hotelu lub ją przerwą, będą musieli zapłacić grzywnę w wysokości od 5 do nawet 10 tys. funtów. Jeżeli przyjezdny zatai fakt, że wcześniej przebywał w jednym z wyszczególnionych na liście krajów, może mu grozić kara pozbawienia wolności do 10 lat. Pomysł wzbudził wiele kontrowersji na Wyspach Brytyjskich. Politycy nie będą głosować nad wdrożeniem go w życie, ponieważ rząd uwzględni ograniczenia wynikające z ustawy o fałszerstwie z 1981 r. Linie lotnicze oraz biura podróży zostały już zobowiązane do tego, aby jeszcze przed odlotem informować turystów o nowych obostrzeniach obowiązujących w Anglii. W przeciwnym razie na personel może zostać nałożona kara finansowa. Ruch turystyczny na Wyspach Brytyjskich Międzynarodowe podróże są obecnie zabronione. Wyjątek stanowią służbowe delegacje oraz wyjazdy związane z leczeniem lub edukacją. Minister Schapps potwierdza, że rząd Wielkiej Brytanii prowadził już rozmowy z władzami innych państw o potencjalnym "międzynarodowym systemie" kontroli szczepień wśród podróżnych. Zaufanie Brytyjczyków do szczepionek jest oceniane jako "bardzo wysokie". Rządzący zastrzegają, że podobnie jak w innych krajach nie mają zamiaru wprowadzać programu obowiązkowych wakcynacji.
Więzienie za złą recenzję w TripAdvisor? Tajlandzki hotel pozywa Amerykanina
Amerykanin Wesley Barnes może spędzić nawet dwa lata w tajlandzkim więzieniu. Wszystko dlatego, że w popularnym serwisie TripAdvisor zamieścił nieprzychylną recenzję jednego z hoteli, a właściciele ośrodka oskarżyli go o zniesławienie i kłamstwo.
Wesley Barnes mieszka w Tajlandii. Nic dziwnego, że znając tamtejsze lokale i hotele, postanowił podzielić się swoimi spostrzeżeniami z innymi. Swoje recenzje zamieścił na kilku platformach dla turystów, jednak jedna z nich okazała się dla niego bardzo kłopotliwa. Ośrodek Sea View, który został skrytykowany przez Amerykanina na stronie TripAdvisor, oskarża go o „zamieszczenie nieuczciwej recenzji”, kłamstwo i szkodzenie reputacji hotelu. Właściciele obiektu złożyli skargę na Barnesa twierdząc, że naruszył przepisy dotyczące zniesławienia, a te w Tajlandii są wyjątkowo surowe. BBC podaje, że przedstawiciele hotelu utrzymują, jakoby Barnes miał publikować „sfabrykowane, powtarzające się i złośliwe” recenzje, w jednej z nich stwierdzić, że panuje tam „współczesne niewolnictwo”. Sam Barnes podkreśla, że akurat feralny wpis o „niewolnictwie” nigdy nie został opublikowany w serwisie TripAdvisor, ponieważ naruszał wytyczne platformy. Barnes przyznał również, że w związku z zajściem stracił pracę i obawia się, że nieoczekiwany rozgłos, jaki przyniosła sprawa, utrudni mu znalezienie zatrudnienia. Rozprawa w październiku Incydent miał miejsce w ośrodku wypoczynkowym na wyspie Koh Chang na początku tego roku. Media podają, że początkiem konfliktu był prawdopodobnie moment, gdy Amerykanin chciał wnieść na kolację własny alkohol. Doszło wówczas do kłótni, a hotel wydał oświadczenie, że to turysta „spowodował zamieszanie” i odmówił wniesienia tzw. opłaty korkowej, która ostatecznie została uchylona, po interwencji kierownika hotelu. Po wymeldowaniu się z hotelu i wyjeździe Barnes zamieścił w sieci kilka negatywnych recenzji Sea View. W odpowiedzi właściciele hotelu wnieśli oskarżenie o zniesławienie. Amerykanin został zatrzymany i – jak twierdzi – dwie noce spędził w więzieniu, zanim zwolniono go za kaucją. Jeśli mężczyzna zostanie uznany za winnego notorycznego łamania prawa dotyczącego zniesławienia, może spędzić w tajlandzkim więzieniu nawet dwa lata. Barnes przyznaje, że bardzo obawia się pobytu w więzieniu, bo dwa dni, jakie spędził w areszcie, były „przerażające”. Amerykanin ma nadzieję, że sprawę uda mu się załagodzić bezpośrednio z hotelem, jednak władze ośrodka poinformowały, że przed wniesieniem pozwu kilkukrotnie próbowano skontaktować się z Barnesem – bez skutku. – Pomimo wielu naszych wysiłków, kiedy próbowaliśmy skontaktować się z nim w celu polubownego rozwiązania sprawy przez ponad miesiąc, zdecydował się całkowicie nas zignorować. Odpowiedział nam dopiero wtedy, gdy został powiadomiony przez władze o złożonej przez nas skardze – wyjaśnia hotel w mailu przesłanym BBC. Przedstawiciele hotelu wyjaśnili też, że kilka razy zapewniało turystę, że nie będzie podejmować żadnych kroków, jeśli ten przestanie publikować oczerniające i „fałszywe” recenzje. – Otrzymywanie wielu fałszywych i zniesławiających recenzji w pewnym okresie może być niezwykle szkodliwe, zwłaszcza w tych niezwykle trudnych czasach – przyznają. Najbliższa rozprawa w sprawie Bernesa odbędzie się na początku października. Nadużycia w prawie Jonathan Head, korespondent BBC w Tajlandii, który sam w 2016 roku został oskarżony o zniesławienie, a na wycofanie pozwu czekał 18 miesięcy, przestrzega, że w Tajlandii przepisy dotyczące zniesławienia są często nadużywane. „Nic dziwnego, że sprawy karne o zniesławienie są często wykorzystywane w sporach handlowych lub politycznych. Grupy broniące praw człowieka twierdzą, że przepisy te są często wykorzystywane do nękania i uciszania osób walczących z niesprawiedliwością. Firma zajmująca się przetwórstwem drobiu wniosła aż 38 spraw sądowych, wiele z nich o zniesławienie, przeciwko pracownikom i działaczom na rzecz praw człowieka, którzy skarżyli się na nadużycia w pracy. Jeden z dziennikarzy został skazany na dwa lata więzienia za zamieszczanie w mediach społecznościowych komentarzy dotyczących tej sprawy” – pisze Head. Podkreśla, że sądowe procesy mogą ciągnąć się latami, a ponadto to pozwany będzie musiał pokryć koszty procesu – nawet jeśli zostanie uznany za niewinnego, bo odzyskanie środków jest wyjątkowo skomplikowane i wymaga założenia kolejnej sprawy w sądzie. – Znalezienie rzetelnych i niedrogich prawników jest również bardzo trudne – zaznacza.
Carlos DeLuna – zabity, bo pomylono go z kimś innym. 10 historii niewinnie skazanych na śmierć
Oskarżony o gwałt i zabójstwo mężczyzna spędził najlepsze lata życia w więzieniu będąc niewinnym. Tomasz Komenda opuścił celę po odsiedzeniu 18 z 25 zasądzonych lat. Jego sprawa każe zadać sobie pytanie: a gdyby w Polsce obowiązywała kara śmierci? Przy tej okazji warto przypomnieć przypadki ludzi, którzy będąc niewinnymi mieli znacznie mniej szczęścia.
Carlos DeLuna – zabity, bo pomylono go z kimś innym Oskarżony o zabicie 24-letniego pracownika stacji benzynowej został skazany na karę śmierci w 1983 roku. Wyrok wykonano w 1989, w Huntsville (Teksas). Już wtedy nie brakowało wątpliwości co do słuszności wyroku. W 2006 Chicago Tribune opisało sprawę wyrażając pogląd, że DeLuna mógł zostać niesłusznie skazany, a późniejszy raport Columbia Human Rights Law Review przedstawił szereg dowodów na to, że mężczyzna został pomylony z innym - Carlosem Hernandezem, mieszkającym niedaleko. Tamten miał już za sobą historię ataków kobiet z użyciem noża i innych ostrych narzędzi, oraz liczne sprawy o nielegalne posiadanie broni. Derek Bentley – upośledzony 19-latek z Bristolu Został powieszony za współudział w zabójstwie policjanta podczas napadu rabunkowego. Tym, kto naprawdę zabił był 16-letni Christopher Craig – to z jego broni padł strzał. Jednak Bentley został uznany za współwinnego, jako osoba zachęcająca do popełnienia zbrodni. Mężczyzna jednak od dziecka wykazywał symptomy niepełnosprawności umysłowej. Miewał ataki padaczkowe, pomiar jego IQ wykazał 77 w 1952 roku, gdy trafił do bristolskiego więzienia – a wcześniej, mając 15 i pół roku wyznaczono mu iloraz inteligencji na poziomie 66. Był praktycznie analfabetą. Mimo tego, że mężczyzna nie strzelał oraz był ewidentnie upośledzony umysłowo – wyrok wykonano. Nagrobek Bentley'a - fot. Steve Brown / Flickr Huugjilt – zginął zamiast mordercy W 1996 roku pochodzący z Mongolii Wewnętrznej w Chinach 18-latek odnalazł w publicznej toalecie ciało brutalnie zgwałconej i zabitej nazwiskiem Yang. Huugjilt (nie posiadał nazwiska), który zawiadomił władze, został oskarżony o gwałt i uduszenie kobiety. Po 61 dniach w więzieniu został postawiony przed plutonem egzekucyjnym. Po latach do zbrodni przyznał się Zhao Zhihong. Mężczyzna stanął przed sądem w 2006 roku. Na przestrzeni lat 1996-2005 miał zabić 10 osób i dopuścić się 13 gwałtów. Jego proces odroczono do 2014, rok później został skazany na karę śmierci. Cameron Todd Willingham – skazany za podpalenie, które miało być zwykłym pożarem Po tym jak w 1991 roku w miasteczku Corsicana w Teksasie pożar strawił dom Willinghamów ojciec rodziny został oskarżony o podpalenie i doprowadzenie do śmierci swojej żony i trójki dzieci. Motywem miała być chęć pozbycia się niechcianego potomstwa. Prokuratura uznała mężczyznę za socjopatę, dodatkowo sytuacji nie poprawiały poświadczone przypadku bicia żony. Willingham został skazany na śmierć przez wstrzyknięcie trucizny. Do końca walczył o uniewinnienie. W 2004 roku wyrok wykonano. Przez kolejne lata mnożyły się wątpliwości dotyczące analizy dowodów przeciwko mężczyźnie, dziennikarze różnych mediów zebrali dane obnażające niedbałość śledztwa i niemożliwość ustalenia, że ogień został celowo podłożony. Cameron Todd Willingham - fot. Wikipedia George Stinney – 14-latek na krześle elektrycznym Ciemnoskóry chłopiec zostaje w 1944 r. skazany za morderstwo dwóch białych dziewczynek na śmierć na krześle elektrycznym. Skład sądy był w całości biały, proces trwał jeden dzień, rozprawa około 10 minut. Podobno zaraz po aresztowaniu miał się przyznać do zarzutów, ale świadectwo nie zostało nagrane, nie było żadnego zeznania później, które mogłoby potwierdzić tę relację. Stinney został pozbawiony prawa do apelacji, egzekucję wykonano. W 2013 roku grupa ekspertów, prawników i aktywistów reprezentujących rodzinę chłopca zbadała sprawę ponownie. Rok później, 70 lat po egzekucji, uznano go za niewinnego. Stwierdzono, że nie miał szans na odpowiednią obronę, co było pogwałceniem szóstej poprawki amerykańskiej konstytucji. Dodatkowo odnaleziono serię dowodów potwierdzających jego alibi oraz fakt, że jego zeznanie o odpowiedzialności za śmierć dziewczynek zostało wymuszone siłą. George Stinney - fot. Wikipedia Sacco i Vanzetti – anarchiści zrehabilitowani Ferdinando Sacco i Bartolomeo Vanzetti byli robotnikami włoskiego pochodzenia. Uczestniczyli w demonstracjach domagających się polepszenia warunków pracy, podwyżek i ludzkiego traktowania pracowników, byli związani z ruchem anarchistycznym. W 1920 roku zostali zatrzymani przez policję pod zarzutem działalności godzącej w dobro publiczne. Oskarżono ich także o udział w napadzie rabunkowym, kradzież wypłat przeznaczonych dla robotników i dwa zabójstwa. Dowody w ich sprawie były bardzo łatwe do podważenia, obaj mieli mocne alibi. Mieli pecha, obronę zbudowali na opinii człowieka, któremu udowodniono brak wiedzy i fałszowanie dowodów. Skazano ich na krzesło elektryczne, wyrok wykonano w 1921 roku. Sprawa stała się jednak głośna, o rehabilitację Włochów apelowali znani intelektualiści epoki, między innymi Bertrand Russell, George Bernard Shaw i H.G. Wells. Do sprawy powrócono w 1977 roku, gubernator Massachusetts zrehabilitował obu mężczyzn. Sacco i Vanzetti - fot. Wikipedia Leo Frank – niesłusznie zlinczowany Leo Frank, młody nadzorca w fabryce, zostaje oskarżony o zabójstwo 13-letniej dziewczyny. Podejrzanych jest trzech: Frank, nocny strażnik Newt Lee oraz dozorca Jim Conely. Sąd opierając się głównie na zeznaniach tego ostatniego, który przedstawiał się jako współsprawca, ze szczegółami opisywał uduszenie przez Franka młodej Mary Phagan. Obrona wskazywała, że to Conely był winny, a pochodzący z żydowskiej rodziny Frank jest ofiarą antysemickiej nagonki. Sąd zdecydował o karze śmierci dla Franka, którą zamieniono na dożywotnie więzienie. Gazeta The Atlanta Georgian ogłaszająca aresztowanie Leo Franka - fot. Wikipedia Sprawa odbiła się szerokim echem w lokalnych mediach, opinia publiczna wrzała, rozbudziły się niestety także nastroje antysemickie. W 1915 roku Frank został porwany z więzienia i zlinczowany w miasteczku Marietta, z którego pochodziła dziewczyna. Gubernator stanowy chciał ukarać sprawców, jednak ostatecznie nikt nie został o nic oskarżony. W 1986 roku Frank został pośmiertnie ułaskawiony, ale nie definitywnie uniewinniony. Dziś większość badających tę sprawę uważa, że sam był ofiarą, a mordercą miał być Conely. Lincz Leo Franka - fot. Flickr Timothy Brian Cole – zmarł w więzieniu 24 marca 1985 roku studentka Michele Mallin została zaciągnięta przez mężczyznę do samochodu i zgwałcona. W tamtym czasie zdarzały się przypadki podobnych przestępstw w okolicach szkoły Texas Tech, gdzie studiowała. Podczas policyjnego okazania zdjęć osób podejrzanych wybrała wizerunek Timothyego Braina Cole, studenta i byłego żołnierza U.S. Army. Swój wybór potwierdziła później podczas oglądania podejrzanego. Cole został skazany na 25 lat, po 14 zmarł w więzieniu na atak astmy. Rodzina mężczyzny, do której potem dołączy ofiara, domagali się jego rehabilitacji. W 2007 roku do gwałtu przyznał się Jerry Wayne Johnson, a Mallin potwierdziła swoją pomyłkę przy wcześniejszym wskazaniu sprawcy. Wersję obojga potwierdziło badanie DNA. Cole został pośmiertnie uniewinniony. Ed Johnson – zlinczowany przed wykonaniem kary Ciemnoskóry mężczyzna został w 1906 roku oskarżony o gwałt. Sąd skazał go na śmierć, jednak lokalna społeczność obawiała się opóźniania wyroku i postanowiła wziąć sprawę w swoje ręce. Grupa ludzi z miasteczka Chattanooga w Tennessee wyciągnęła go z aresztu i go zlinczowała. Następnego dnia na pogrzebie obence było 2 tysiące osób. Johnson miał w więzieniu doznać objawienia i wybaczyć skazującym. Na nagrobku wyryto mu jego ostatnie słowa “Niech was Bóg błogosławi. Jestem niewinnym człowiekiem”. W 2000 roku sędzia karny hrabstwa Hamilton Doug Meyer wydał wyrok uznający proces Johnsona za niesprawiedliwy i wadliwy: mężczyznę sądził w całości biały skład sędziowski, mimo apeli nie przeniesiono rozprawy do innego miasta, co podgrzewało atmosferę. Nagrobek Eda Johnsona - fot. Wikipedia Nie Shubin - rozstrzelany za morderstwo, którego nie popełnił 19-latek z Chin został w 1995 oskarżony o gwałt i morderstwo 30-latki. Sąd skazał go na karę śmierci, wyrok wykonano. Dziesięć lat później pojawił się dowód na to, że był niewinny. Do morderstwa i gwałtu przyznał się Wang Shujin, który został zatrzymany przez policję. Shujinowi przypisywano 3-4 morderstw na przestrzeni lat 1994-5. W 2007 roku skazano go na śmierć. Sprawa odbiła się szeroko na wizerunku chińskich sądów. Błażej Grygiel
Przymknij się: 10 najbardziej niezwykłych więzień
Jesteśmy nieprzyjaźni, nie mamy ogrzewania, u nas jest niewygodnie – tak reklamuje się jedno z byłych więzień na Łotwie (czytaj obok), w którym obecnie urządzono hotel dla odważnych. Coraz więcej podróżników chce dziś bowiem odwiedzać nie tylko miejsca piękne, ale tez takie, które się wiążą z mroczną przeszłością świata i ludzkości. Ten nowy trend ma juz nawet swoja nazwę – dark tourism. Oto propozycje – najciekawszych, naszym zdaniem, więzień, które można zwiedzać. 1. Alcatraz Najbardziej znane więzienie świata. Na jego temat powstawało mnóstwo ilmów, w tym kultowa Ucieczka z Alcatraz z Clintem Eastwoodem. Wbrew tytułowi nigdy nikomu nie udało się stąd uciec żywym. W sumie przez tutejsze cele przewinęło się ponad 1,5 tys. najgroźniejszych przestępców Ameryki. Wśród nich gangster wszech czasów Al Capone. Ten król życia przez pięć lat musiał czyścic tutejsze toalety. Turyści kochają opowieści przewodników o Alcatraz. Kolejki są tak duże, że bilet należy rezerwować z kilkudniowym wyprzedzeniem. Gdzie? San Francisco (Stany Zjednoczone). Kiedy działało? Od 1934 do 1963 r. 2. Karosta Dawne wiezienie KGB przerobione na niecodzienny hotel. Nie ma tu miłej obsługi, sąza to groźni strażnicy, naczelnicy i przełożeni. Goście traktowani są jak kryminaliści: na recepcji zostają zakuci w kajdanki, następnie przeprowadzane jest przesłuchanie. W hotelu znajduje się spacerniak. Złe zachowanie jest karane izolatka. Gdzie? Lipawa (Łotwa). Kiedy działało? Od pocz. XX w. do 1997r. 3. Kilmainham Gaol Świadek najbardziej dramatycznych wydarzeń z historii Irlandii – przez 128 lat przetrzymywano tu bojowników o niepodległość tego kraju. Dziś znajduje się tu muzeum, a realistyczne wnętrza przyciągają filmowców. M.in. kręcono tu sceny nominowanego do siedmiu Oscarów W imię ojca. Gdzie? Dublin (Irlandia). Kiedy działało? Od 1976 do 1924r. 4. Pawiak Założony przez cara, szczególnie złą sławą okrył się w czasie II wojny światowej, gdy zginęło tu prawie 40 tys. Polaków. Dokonywane tu zbrodnie hitlerowskie zszokowały mieszkańców Warszawy – od maja 1943 r. na licznych stołecznych murach pisano hasło: Pawiak pomścimy! Obecnie w tym historycznym miejscu kaźni znajduje się Muzeum Wiezienia Pawiak. (Polska). Gdzie? Warszawa Kiedy działało? Od 1830 do 1944 r. 5. Tower of London Wysoka na 30 m wieża służyła jako forteca, pałac, a nawet zoo. Ale przede wszystkim wiezienie (mury maja grubość 4 m) i miejsce straceń. Wyroki odsiadywali tutaj królowie Anglii, Thomas More, a w XX w. prawa ręka Hitlera Rudolf Hess. Dziś to jedna z największych atrakcji Londynu – można tu oglądać m.in. koronę i inne regalia brytyjskich monarchów. Legenda głosi, że imperium brytyjskie będzie trwać, dopóki na tutejszej wieży będą mieszkać kruki. Gdzie? Londyn (Wielka Brytania). Kiedy działało? Od 1078 do 1941 r. 6. Tuol Sleng Jedno z najokrutniejszych więzień w historii, urządzone przez reżim Czerwonych Khmerów w byłej szkole średniej. Wstrząsające wrażenie robią narzędzia tortur i zdjęcia osadzonych. W budynkach (w stanie, w jakim zostały porzucone przez oprawców) mieści się dziś Muzeum Ludobójstwa. Gdzie? Phnom Penh (Kambodża). Kiedy działało? Od 1975 do 1979 r. 7. Robbeneiland Przez trzy stulecia wyspa była miejscem okrutnym: tutaj wieziono, bito i zabijano mieszkańców Afryki. 27 lat spędził tu Nelson Mandela, laureat Pokojowej Nagrody Nobla. Dziś wiezienie jest na liście UNESCO, stanowi symbol walki z apartheidem w RPA. Czynne są tu muzeum i księgarnia. Gdzie? RPA. Kiedy działało? Od XVII w. do 1994 r. 8. Zamek Elmina Jedno z najciaśniejszych więzień świata – w jednej celi przebywało dwustu osadzonych, często nie mieli oni nawet miejsca, by się położyć. Zbudowane w 1486 r. przez Portugalczyków jest najstarsza europejska budowla na południe od Sahary. Od XVII w. znajdowało się w rekach Holendrów, którzy na jego terenie organizowali handel niewolnikami. Tylko w ciągu stu lat przez tutejsze lochy przewinęło sie ponad 30 tys. rdzennych mieszkańców Afryki wywożonych następnie do Ameryki Północnej i Południowej. Po odzyskaniu przez Ghane niepodległości w 1957 r. obiekt stał się miejscem pamięci narodowej. Dziś jest tu muzeum wpisane na listę światowego dziedzictwa UNESCO. Gdzie? Elmina (Ghana). Kiedy działało? Od 1796 do 1957. 9. Więzienie San Pedro Przez lata opowiadano, ze życie ludzkie warte jest tu tyle, ile paczka papierosów. Panuje tłok, w mrocznych korytarzach znajdowane są trupy. Podczas odsiadywania wyroku osadzeni musza płacić za cele, jedzenie i ubrania. Ich los odmienił się w 2003 r., kiedy Rusty Young, australijski prawnik i reporter, napisał bestsellerowa książkę Marching Powder. Autor zapłacił strażnikom za to, by móc żyć za kratkami przez trzy miesiące. Po sukcesie reportażu turyści ruszyli do bram więzienia. Władze placówki przymknęły na to oko – m.in. dlatego, że za zarobione pieniądze więźniowie zaczęli remontować zrujnowany obiekt. Dziś część „pensjonariuszy” mieszka w luksusowych warunkach, w budynku powstały nieoficjalne restauracje. Jednak zwiedzanie odbywa się tam wciąż nielegalnie, za łapówkę. Gdzie? La Paz (Boliwia). Kiedy działało? Od XX w. do dziś. 10. Wyspa Diabelska Kolonia karna, która założył tu Napoleon III, uznawana jest za czarna kartę historii Francji. Wieziono tu przeciwników politycznych władców kraju. Dziś skalista wyspa porośnięta drzewami palmowymi jest atrakcja turystyczna. Wiezienie zamknięto w stulecie niechlubnego otwarcia. Gdzie? Gujana Francuska. Kiedy działało? Od 1852 do 1952 r.
Polak uciekł z najbardziej strzeżonego więzienia, by pomóc innym
Wyzwanie podjął łodzianin Adam Jerzykowski. Przepłynął wpław fragment oceanu dzielący legendarne więzienie Alcatraz i plażę San Francisco. Nie, to nie szaleństwo, to część szlachetnego planu.
Najbardziej strzeżone więzienie Chociaż więzienie na wyspie Alcatraz w środkowej części zatoki San Francisco w Kalifornii nie działa od 53 lat, jego legenda nadal trwa. Jak głosi - przez 29 lat funkcjonowania więzienia, nikomu nie udało się stąd uciec. Wyzwanie podjął łodzianin Adam Jerzykowski. 28 maja 2016 r. uciekł z więzienia w Alcatraz! Przepłynął wpław fragment oceanu dzielący legendarne więzienie i plażę San Francisco. Wystartował o godz. 17.00 polskiego czasu. W tym czasie zmagał się z niską temperatura, silnymi prądami oraz pojawiającymi się żarłaczami białymi. Szalony i szlachetny Łodzianin jest znany z szalonych (i szlachetnych!) pomysłów. To jego drugie ekstremalne wyzwanie - w lipcu 2015 r. przepłynął wpław z Helu do Gdyni. Obu wyzwań podjął się w ramach stworzonego przez siebie projektu Swim For a Dream. Akcja ma na celu zgromadzenie funduszy dla czterech rodzin dotkniętych chorobą nowotworową z Ozorkowa, Pucka, Krakowa i Poznania. Swoim osiągnięciem przypomina, że wciąż można wspierać podopiecznych fundacji przekazując dowolną, choćby najmniejszą kwotę poprzez stronę pomagam.pl/sfad. Wszelkie otrzymane w ten sposób fundusze zostaną przekazane rodzinom na sfinansowanie leczenia dzieci. Zobacz Wraz ze studentami Łódzkiej Szkoły Filmowej (Mileną Le Viet oraz Kamilem Staszczyszyn), Adam przygotował krótki film: View oEmbed on the source website Zmagania Adama można śledzić na fanpage'u Swim For a Dream i na stronie projektu – sfad.pl
W Kuwejcie, gdzie konsekwencją jakichkolwiek pozamałżeńskich kontaktów męsko–damskich jest więzienie, życie erotyczne kwitnie. Oczywiście nieoficjalnie
Najlepszą kryjówką dla szukających miłości jest tłum – taki jak podczas weekendów przelewa się przez centra handlowe. Wówczas w tamtejszych kawiarniach młodzi Kuwejtczycy uprawiają tzw. eye–dating. Zasada jest prosta – siedzący przy sąsiednich stolikach mężczyźni i kobiety strzelają do siebie… oczami. Zabawa uzależnia i angażuje nawet te dziewczęta, którym spod hidżabu widać jedynie mocno umalowane oczy. Zapraszamy do obejrzenia zdjęć Jacka Woźniaka, które były zrobione w Kuwejcie W trakcie takich randek nie pada ani jedno słowo! Zostałoby to odebrane jako flirt, a przecież przyzwoite dziewczyny oficjalnie nie flirtują! Co innego Internet… Również kontakty SMS-owe nie narażają na szwank ich reputacji. Dziewczynę można też poderwać na bulwarze Gulf Street, po którym w luksusowych autach krążą panowie i jak przystało na wytrawnych łowców, w bocznym lusterku wyłapią nawet najkrótsze spojrzenie białogłowy. Natychmiast się zatrzymają i zamiast „czy może?” od razu pytają „gdzie?” i „dlaczego nie w tej chwili?”. Zorganizowanie randki wymaga nie mniejszego nakładu pracy niż sam podryw. Trzymanie się za rękę, całowanie, czy nawet spotkanie przy kawie, są wykluczone. Złośliwy policjant nie będzie miał wątpliwości, że randkująca dziewczyna jest prostytutką i nic go nie przekona, że na prawdę nie widział tego, jak brała pieniądze od chłopaka. Policjant będzie się trzymał swojej wersji zdarzeń, a zakochaną parę w najlepszym razie czeka kilka upojnych godzin na posterunku, w najgorszym – więzienie. Zanim jednak stróż prawa podejmie jakąkolwiek akcję prawną, zada pytanie pomocnicze: „Kogo znasz?”. Jeśli podasz odpowiednie nazwisko, nic ci się nie stanie. Takie układy zwykle mają dzieci najbogatszych Kuwejtczyków. Kiedy robią imprezę, policja już zawczasu jest uprzedzona, by tej nocy w okolice ich domu się nie zapuszczać. Po udanej zabawie albo spotkaniu naturalnym odruchem jest podanie telefonu. W Kuwejcie to duży błąd! W ramach kwitnącej tu „samopomocy towarzyskiej” numer telefonu zacznie żyć własnym życiem. Na porządku dziennym będą SMS-owe zaproszenia na randkę przysyłane z nieznanych numerów. Wszystko odbywa się w myśl zasady: skoro umówiłaś się z nim, to dlaczego nie możesz się spotkać ze mną? W takiej sytuacji pozostaje tylko albo cieszyć się z tej nieoczekiwanej popularności, albo zmienić telefon.
Z Tomaszem Morawskim, konsulem honorowym RP w Ekwadorze rozmawia Paulina Szczucińska
Wyrok: 8–14 lat. W ekwadorskich więzieniach każdy osadzony ma broń: pistolety, maczety, noże. W nocy strażnicy w obawie o życie nie wchodzą do budynku. Wydostać się z tego piekła nie jest łatwo, sądy są opieszałe i trzeba walczyć z przerośniętą biurokracją. Tomasz Morawski prowadzi działalność, która może wydać się kontrowersyjna. Pomógł ponad 20 oskarżonym o przemyt kokainy Polakom zamkniętym w ekwadorskich więzieniach. Własny czas i pieniądze poświęca „mułom”, zagubionym młodym ludziom z polskich miasteczek, którzy zrobiliby wszystko za obietnicę podróży spod budki z piwem na piaszczyste plaże Ameryki Południowej. Zwerbowani przez mafię i nie do końca świadomi zagrożenia mają wykonać tylko jedno polecenie: przed wejściem do samolotu połknąć kilkadziesiąt plastikowych, wypełnionych kokainą woreczków wielkości dużych winogron. NGT: Nigdy nie miał Pan wątpliwości? Tomasz Morawski: Setki razy miałem. Jednak ja pomagam durniom, a nie bandytom. Bandyci powinni siedzieć. A jeśli biedny chłopak z małego miasteczka ulega pokusie łatwego zarobienia 3–4 tys. dolarów i z głupoty szuka przygody? Jak mu nie pomóc? NGT: Kiedy wątpliwości znikają? TM: Gdy spędzam z kimś więcej czasu i go poznaję, traci anonimowość. Pod więziennym numerem odkrywam człowieka. Każdy po paru takich wizytach zaczyna pomagać. NGT: Nie każdemu się chce. TM: Mnie też się nie chce. Ale potem myślę, że byłbym świnią, gdybym nie poszedł i nie pomógł. NGT: Jest Pan znany, może Panu łatwiej. TM: To przez przypadek. Nasza akcja zbiegła się w czasie z programem Cela Edwarda Miszczaka w TVN. Współpraca z polskimi MSZ i policją zawsze układała się bardzo dobrze – wykładają ogromne pieniądze na deportację zawsze, kiedy ich o to poproszę. Jednak najlepiej pomaga się, gdy nie towarzyszy temu kamera. Filmowanie zabija bezinteresowność. Znam wielu ludzi, którzy poświęcają więźniom mnóstwo czasu, a świat o nich nie słyszał. Bezimienne pomaganie budzi bardzo pozytywne uczucia. NGT: Ale rozpoznawalność chyba nie przeszkadza? TM: Jest mi łatwiej, bo więcej mogę osiągnąć, widoczne efekty pracy dają mi poczucie, że wysiłki nie idą na marne. To oczywiście przynosi zadowolenie – jak każdy mam ego i lubię być głaskany po główce. Wtedy wyraźnie czuję, że brak anonimowości się opłaca. NGT: Pan się lubi z kamerą? TM: Właśnie planujemy paradokumentalny film fabularny o ekwadorskim więzieniu, reżyserować go będzie Krystian Lupa. Obsada jest bardzo dziwna. Na ekranie pojawi się tylko jeden aktor. Przed kamerą wystąpią ekwadorscy więźniowie, którzy będą grali siebie w swoim świecie. Spodziewam się mocnych wrażeń. W kwietniu rozpocznie się wstępna prezentacja projektu, produkcja rusza w przyszłym roku. NGT: Czy taki film coś zmieni? TM: Już zmienił. Gdy władze Ekwadoru się dowiedziały, że będziemy kręcić film, w tamtejszych więzieniach natychmiast poprawiły się warunki życia. Pojawiły się na przykład materace dla osadzonych – do tej pory dobro luksusowe, o które trzeba było walczyć. NGT: Na co dzień styka się Pan ze światem przestępczym. Były jakieś groźby? TM: Tak. Mam obstawę policji przed domem i konsulatem. Ale się nie boję. Płotki nie strzelą mi w głowę, bo noszę im jedzenie do więzienia. Duzi też mi w głowę nie strzelą, bo po prostu im mówię: nie chcę was tu widzieć, macie stąd wyjechać i nie pokazywać mi się na oczy. W Ekwadorze prestiż urzędnika, konsula jest dużo większy niż w Polsce. NGT: Kim jest Konsul Honorowy RP? TM: To jest człowiek, który na obczyźnie postanawia służyć obywatelom Polski. Konsul honorowy nie bierze wynagrodzenia. Pomoc finansuję z własnej kieszeni. Przekazuję więźniom pieniądze na życie, kupuję paczki, załatwiam dla nich różne sprawy. Oczywiście jest to dla mnie spory wysiłek finansowy. Ale brak mocodawcy daje mi też wolność – mogę według uznania dysponować swoimi dochodami i czasem. Przed konsulem honorowym nie ma kariery ambasadora, o którą musiałby zabiegać. Jednak do tego stanowiska też bywa ostra konkurencja. NGT: Dlaczego? TM: Można je wykorzystywać na różne sposoby. Dla niektórych takie stanowisko jest metodą na zbijanie kokosów. Pieniądze zdobywa się, biorąc prowizje z pośrednictwa w handlu, na wprowadzaniu produktów promujących na przykład przemysł ojczysty. Branże mogą być różne, jednak ja bym się w handel bronią nie mieszał, bo to śliski biznes jest. Jednak nadal uważam, że główną rolą konsula honorowego jest praca społeczna. NGT: To skąd czerpie Pan pieniądze na działalność charytatywną w więzieniach? TM: Jestem inżynierem naftowym, mam dobrze prosperującą firmę, prowadzę inspekcje ropociągów i właśnie cieszę się na rozpoczęcie współpracy z polskimi firmami z tej branży. NGT: Przemysł naftowy w środku dżungli? A ekologia? TM: Ależ ja działam ekologicznie. Pilnuję, żeby rurociągi były szczelne i ropa nie zalała tej różnorodności małp i papug. NGT: Prowadzi Pan bogate życie... TM: Rzeczywiście dużo ciekawych osób się przez nie przewinęło. Ale nigdy nic nie działo się bez powodu, wszystko miało polski akcent. Na przykład Meg Ryan i Russella Crowe’a poznałem, gdy w Ekwadorze kręcili Dowód życia (Proof of life, 2000), do którego zdjęcia robił Sławomir Idziak. Chwała Bogu, że mam kontakt z tyloma ludźmi, przynajmniej się człowiek nie nudzi. Teraz kręcimy u mnie w domu film o misjonarzach-wolontariuszach opiekujących się 200 dziećmi adoptowanymi na odległość (gdy przybrani rodzice przysyłają pieniądze na wychowanie maluchów). Z kolei w konsulacie pomaga mi Kubańczyk. Opowiada niezwykłe rzeczy o skutkach rewolucji, która dała efekty całkowicie odwrotne do zamierzonych. Na Kubie młodych ludzie opanowała mania posiadania przedmiotów, stali się bezmyślnymi konsumpcjonistami. NGT: To dwa różne światy. TM: Tak. Tu wolontariusze z różnych stron kapitalistycznego świata podcierają tyłki biednym indiańskim dzieciom, a tam Kubańczyk z socjalistycznej wyspy walczy o nowe reeboki. Do czego doprowadziła ta rewolucja? NGT: Część roku spędza Pan w Ekwadorze, a część w Polsce. Czym się Pan zajmuje tutaj? TM: Spotykam się z wieloma ludźmi, organizuję wymiany młodzieży między uczelniami i współpracę miast moich krajów. Mam też syna, który studiuje w Polsce. NGT: Dlaczego wybrał Pan Ekwador? TM: W latach 70., gdy studiowałem na AGH, mój fiński kolega z uczelni zaproponował wyjazd do Ekwadoru. Gdyby był z USA, władze na pewno nie dałyby mi paszportu. Lecz on był z Finlandii, a wtedy nasz rząd zabiegał o względy tego półsocjalizującego kraju – chodziło o zdobycie kontraktu na sprzedaż węgla Finom. Jako że kolega był właśnie specjalistą od kupowania węgla, władze nie chciały psuć sobie wizerunku i przychylnie spojrzały na wystawione mi zaproszenie. Popłynąłem statkiem handlowym, bo nie miałem pieniędzy na bilet lotniczy. Po kilku miesiącach dowiedziałem się, że wyrzucili mnie z uczelni. NGT: I trafił Pan do dżungli. TM: Dżungla mnie zafascynowała. Mówiłem w pięciu językach, więc zatrudniono mnie jako przewodnika. A ja o dżungli nie miałem bladego pojęcia! Jednak za nic nie chciałem się do tego przyznać i opowiadałem ludziom zmyślone, mrożące krew w żyłach historie o nieistniejących zwierzętach. Wszyscy mi wierzyli. Metoda jest prosta – trzeba ludzi przestraszyć, wtedy uwierzą we wszystko. NGT: Znając tę zasadę, łatwiej Panu uwierzyć w niewinność przemytników-durniów? TM: Tak. Ale to zabieg w naszym świecie stosowany powszechnie. Poza tym ludzie kochają kogoś, kto najpierw ich dobrze przestraszy, a potem uratuje. Dlatego dzieci tak uwielbiają spadające windy w Disney Worldzie. NGT: A teraz jest Pan wybawcą? TM: Staram się pomóc tam, gdzie można, ale wybawca – to zdecydowanie fałszywy obraz. Ludzie sobie pomagają, inaczej by nie przeżyli tu na emigracji, z dala od rodzin i bliskich. W Quito jest 80–90 Polaków, wszyscy się znamy, żyjemy w symbiozie. Jeździmy na grzyby, staramy się zachować polską tradycję.