Informacja o rozbiórce wieży Eiffla obiegła świat. Co naprawdę się dzieje w Paryżu?
W ostatnich dniach w mediach społecznościowych pojawiły się doniesienia sugerujące, że w 2026 roku Paryż planuje zburzenie wieży Eiffla. Informacja, szybko podchwycona przez internautów, stała się viralem i wywołała falę komentarzy oraz oburzenia w sieci. Wiele osób zaczęło pytać, czy to możliwe, by jeden z najważniejszych symboli Francji rzeczywiście zniknął z panoramy miasta. Okazuje się, że cała sprawa jest znacznie bardziej złożona, niż mogłoby się wydawać.
W ostatnich tygodniach w sieci krążą doniesienia, jakoby w 2026 roku Paryż miał zburzyć wieżę Eiffla. Plotki te narodziły się we wrześniu, po publikacji satyrycznego artykułu w serwisie „Tapioca Times”, który żartobliwie informował, że słynny paryski zabytek zostanie rozebrany i zamieniony w „gigantyczną zjeżdżalnię” lub salę koncertową. Autorzy tekstu przytaczali rzekome wypowiedzi „urzędników miasta”, według których „wieża Eiffla ma już za sobą najlepsze lata, a nikt i tak już jej nie odwiedza”. W artykule pojawiły się też absurdalne wątki o spadającej liczbie turystów, dronach „atakujących” konstrukcję i wiewiórkach, które miały stać się „nowymi mieszkańcami” wieży. Choć tekst miał charakter satyryczny, jego treść błyskawicznie wyrwano z kontekstu, a fragmenty zaczęły żyć własnym życiem w mediach społecznościowych. Na platformie X (dawnym Twitterze) pojawiły się setki postów powielających fałszywą informację o „zburzeniu symbolu Francji po 135 latach”. Internauci udostępniali sensacyjne nagłówki, komentując, że „to koniec pewnej epoki” lub że „Paryż straci swoje serce”. Wśród emocjonalnych reakcji nie brakowało wpisów w rodzaju: „Nie niszczcie mojego wymarzonego miejsca na oświadczyny” czy „To nie powinno się wydarzyć”. Alarmujące doniesienia dodatkowo podsycał fakt, że wieża Eiffla rzeczywiście była w tym czasie zamknięta dla turystów. Zamknięcie Wieży Eiffla w 2025 roku. Co naprawdę się stało? 2 października 2025 roku wieża Eiffla faktycznie została zamknięta dla zwiedzających. Nie miało to jednak żadnego związku z rozbiórką, lecz z ogólnokrajowymi strajkami we Francji. Tego dnia tysiące pracowników, studentów i emerytów wyszło na ulice ponad 200 francuskich miast, protestując przeciwko planowanym cięciom wydatków publicznych oraz wzywając rząd do wprowadzenia wyższych podatków dla najbogatszych. W ramach strajku, zorganizowanego przez główne związki zawodowe, część pracowników wieży Eiffla przyłączyła się do demonstracji, co zmusiło zarząd obiektu do czasowego zamknięcia go dla turystów. Jak poinformowały władze w oświadczeniu cytowanym przez Associated Press, decyzja ta była podyktowana względami bezpieczeństwa i potrwa jedynie do zakończenia protestów. Należy podkreślić, że nie pierwszy raz miała miejsce taka sytuacja. W sierpniu 2018 roku obiekt wstrzymał działalność na dwa dni z powodu strajku pracowników, którzy sprzeciwiali się wprowadzeniu nowych zasad organizacji zwiedzania – zmian mających, ich zdaniem, wydłużyć kolejki i pogorszyć warunki pracy. W maju 2019 roku konstrukcja została ewakuowana, gdy na jednym z przęseł zauważono mężczyznę wspinającego się bez zabezpieczenia. Rok później, w marcu 2020, wieża została zamknięta w ramach krajowych środków bezpieczeństwa związanych z pandemią COVID-19. Ostatni przypadek miał miejsce w lutym 2024 roku, kiedy to kolejny strajk pracowników doprowadził do kilkudniowego wstrzymania zwiedzania do czasu podpisania porozumienia ze związkami zawodowymi. Wieża Eiffla przetrwała mimo planów rozbiórki Warto wiedzieć, że wieża Eiffla, dziś nieodłączny symbol Paryża, wcale nie miała przetrwać do naszych czasów. Kiedy została odsłonięta w 1889 roku podczas Wystawy Światowej, francuscy intelektualiści i artyści nazywali ją „potworną”, „bezużyteczną” i „szpecącą panoramę miasta”. Projektant Opery Paryskiej, Charles Garnier, określił ją nawet jako „okropną konstrukcję z żelaza”. Zgodnie z pierwotnym planem obiekt miał zostać rozebrany po 20 latach od powstania. Gustave Eiffel przewidział jednak dla niej inne przeznaczenie – udowodnił, że może być nie tylko dziełem architektury, lecz także użytecznym narzędziem. Dzięki swojej wysokości wieża posłużyła do badań meteorologicznych, eksperymentów radiowych i pierwszych transmisji bezprzewodowych, co ocaliło ją przed rozbiórką. Z czasem obiekt stał się jednym z najbardziej rozpoznawalnych zabytków na świecie, a jego wartość – zarówno historyczna, jak i ekonomiczna – przewyższyła wszelkie oczekiwania. 330-metrowa konstrukcja tylko w 2023 roku wygenerowała przychód w wysokości 117,87 miliona euro. Co więcej, jest jednym z nielicznych francuskich zabytków, które nie otrzymują państwowych dotacji, a jej utrzymanie wymaga pracy ponad 300 osób. Według Société d’Exploitation de la Tour Eiffel (SETE), wieżę odwiedza ponad sześć milionów turystów rocznie, dlatego trudno wyobrazić sobie, by została zamknięta na dłużej – każde przestoje mają bowiem ogromny wpływ na gospodarkę turystyczną Paryża. Źródła: Euronews, Financial Express Nasza ekspertka Sabina Zięba Podróżniczka i dziennikarka, wcześniej związana z takimi redakcjami, jak m.in. „Wprost”, „Dzień Dobry TVN” i „Viva”. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o ciekawych kierunkach i turystyce. Miłośniczka dobrej lektury i wypraw na koniec świata. Uważa, że Mark Twain miał słuszność, mówiąc: „Za 20 lat bardziej będziesz żałował tego, czego nie zrobiłeś, niż tego, co zrobiłeś. Więc odwiąż liny, opuść bezpieczną przystań. Złap w żagle pomyślne wiatry. Podróżuj, śnij, odkrywaj”.
Powstał ranking najlepszych atrakcji turystycznych w 2025 roku. Te miejsca trzeba zobaczyć!
Chcesz zaplanować wyjątkową podróż w 2025 roku? Nowy ranking najchętniej odwiedzanych atrakcji pokazuje, które kierunki zachwyciły turystów z całego świata. Te miejsca mogą stać się inspiracją do stworzenia listy podróżniczych marzeń.
Spis treści: Top 3 najlepszych atrakcji turystycznych Ranking najlepszych atrakcji na świecie w 2025 roku Planując podróż, większość turystów w pierwszej kolejności skupia się na najważniejszych atrakcjach danego miejsca. Czasem jednak trudno odróżnić prawdziwe perełki od typowych pułapek turystycznych. Aby ułatwić podróżnym wybór i pomóc im stworzyć listę miejsc wartych odwiedzenia, w ubiegłym tygodniu opublikowano ranking Travelers' Choice Awards 2025. Zestawienie, oparte na milionach recenzji z serwisu Tripadvisor zebranych między 1 kwietnia 2024 r. a 31 marca 2025 r., wskazało najwyżej oceniane atrakcje z całego świata. Najlepsze atrakcje turystyczne w 2025 roku W tegorocznym zestawieniu wśród najpopularniejszych atrakcji świata znalazły się ikoniczne zabytki i miejsca o wyjątkowym znaczeniu historycznym. „Dzięki tak szerokiej ofercie atrakcji turystycznych i wycieczek dostępnych na naszej platformie Tripadvisor pomaga podróżnym odkrywać doświadczenia, które zmieniają podróże w niezapomniane wspomnienia. Niezależnie od tego, czy szukasz adrenaliny, czy wolisz spokojniejsze tempo zwiedzania, wśród tych najwyżej ocenianych miejsc na świecie znajdziesz coś dla siebie” – podkreśliła w oświadczeniu Kristen Dalton, prezes Tripadvisor. Na pierwszym miejscu w rankingu znalazła się Sagrada Familia – monumentalna bazylika, która stała się symbolem Barcelony i jednym z najważniejszych dzieł Antoniego Gaudiego. Jej niezwykła, pełna detali fasada, imponujące witraże i unikatowe wnętrze przyciągają miliony turystów rocznie. Warto wybrać się na wycieczkę z przewodnikiem, aby poznać historię świątyni, jej wieloletnią budowę oraz tajniki niezwykłej symboliki, którą Gaudi w niej ukrył. W okolicy bazyliki nie brakuje również lokalnych targów oraz sklepów z pamiątkami, które pozwalają jeszcze bardziej poczuć klimat tego miejsca. Drugie miejsce w zestawieniu zajęła wieża Eiffla, jeden z najbardziej rozpoznawalnych zabytków na świecie. Z jej platform widokowych rozciąga się zapierająca dech w piersiach panorama Paryża. Warto zarezerwować bilety z wyprzedzeniem – zarówno dla tych, którzy chcą wejść po schodach, jak i dla preferujących szybki wjazd windą na trzy poziomy. Wieża zachwyca nie tylko za dnia, ale także nocą, gdy rozświetlają ją tysiące świateł. Dodatkową atrakcją jest możliwość zarezerwowania stolika w jednej z restauracji znajdujących się w wieży i podziwiania miasta przy wykwintnej kolacji. Podium zamyka Centrum Kosmiczne imienia Johna F. Kennedy’ego NASA na Florydzie – miejsce, w którym historia podboju kosmosu ożywa na wyciągnięcie ręki. Zwiedzający mogą zobaczyć wahadłowiec Atlantis z bliska, przejść się wśród historycznych rakiet w Rocket Garden, czyli „ogrodzie rakietowym” i wziąć udział w interaktywnych wystawach. Niezapomnianym przeżyciem jest również seans w kinie IMAX oraz możliwość spotkania z prawdziwymi astronautami, którzy dzielą się doświadczeniami z misji kosmicznych. A jak prezentuje się pełna lista najciekawszych miejsc? Ranking najlepszych atrakcji na świecie w 2025 roku: Bazylika Sagrada Familia (Barcelona, Hiszpania) Wieża Eiffla (Paryż, Francja) Centrum Kosmiczne imienia Johna F. Kennedy’ego NASA (Merritt Island, Stany Zjednoczone) Luwr (Paryż, Francja) Angkor Wat (Siem Reap, Kambodża) Wielki Mur – odcinek Mutianyu (Pekin, Chiny) Dom Anny Frank (Amsterdam, Holandia) Wielki Meczet Szejka Zajida (Abu Zabi, Zjednoczone Emiraty Arabskie) Katedra w Mediolanie (Mediolan, Włochy) Plac Hiszpański (Sewilla, Hiszpania) Źródła: USA Today, Tripadvisor Nasza ekspertka Sabina Zięba Podróżniczka i dziennikarka, wcześniej związana z takimi redakcjami, jak m.in. „Wprost”, „Dzień Dobry TVN” i „Viva”. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o ciekawych kierunkach i turystyce. Miłośniczka dobrej lektury i wypraw na koniec świata. Uważa, że Mark Twain miał słuszność, mówiąc: „Za 20 lat bardziej będziesz żałował tego, czego nie zrobiłeś, niż tego, co zrobiłeś. Więc odwiąż liny, opuść bezpieczną przystań. Złap w żagle pomyślne wiatry. Podróżuj, śnij, odkrywaj”.
Ten człowiek próbował sprzedać wieżę Eiffla na złom. Za pierwszym razem nawet mu się udało
Victor Lustig zaczynał od drobnych przekrętów, ale talent nie pozwolił mu zatrzymać się w pół drogi. Niepowtarzalna okazja nadarzyła się w latach 20. XX w. gdy władze Paryża zaczęły zastanawiać się, co zrobić z wieżą Eiffla.
W tym artykule: Kryminalny sukces Victora Lustiga Jak sprzedać wieżę Eiffla Oszust ucieka z walizką pełną pieniędzy Aresztowanie Lustiga Nikt nie wie, kim naprawdę był człowiek, który dwukrotnie usiłował handlować wieżą Eiffla. We wszystkich encyklopediach jego biogram można znaleźć pod hasłem Victor Lustig. Ale kiedy pod koniec życia osadzono go w Alcatraz, figurował w aktach więziennych jako Robert V. Miller. Nie wiadomo, skąd pochodził. Sam Lustig utrzymywał, że urodził się w miasteczku Hostinné w Austro-Węgrach w arystokratycznej rodzinie. Jednak pod koniec życia wyznał, że był dzieckiem ubogich chłopów. Kryminalny sukces Victora Lustiga Lustig powoli wspinał się po drabinie kryminalnej „kariery”. Zaczynał jako żebrak, później terminował jako kieszonkowiec, włamywacz i paser. Miał niezwykły talent do oszukiwania w grach karcianych. Potrafił potasować talię tak, by karty znalazły się na dokładnie przewidzianych miejscach. Znali go detektywi w ponad czterdziestu amerykańskich miastach – nazywali go „Szrama” od cięcia na twarzy, pamiątki po historii miłosnej z młodości. Mimo tak charakterystycznej cechy był nieuchwytny. Używał 47 pseudonimów, władał biegle pięcioma językami i posługiwał się ponad tuzinem paszportów. Zazwyczaj podróżował z kufrem pełnym przebrań, które pozwalały mu w kilka chwil przeistoczyć się w dowolną postać, od rabina po portiera w hotelu. Jeden z agentów Secret Service (cytowany przez „New York Timesa”) miał o nim powiedzieć: „ulotny jak dym z papierosa i czarujący jak marzenie młodej dziewczyny”. Jak sprzedać wieżę Eiffla Wiosną 1925 r. Lustig, czując, że amerykańska policja za bardzo się nim interesuje, wyjechał do Paryża. Tam wpadł na pomysł najśmielszego przekrętu, jakiego kiedykolwiek dokonano. Postanowił sprzedać wieżę Eiffla na złom! Ten pomysł, dziś absurdalny, w latach 20. XX wieku nie był wcale niedorzeczny. Wieża Eiffla nie stanowiła jeszcze wówczas symbolu Paryża i całej Francji. Konstrukcję wzniesiono w 1889 r. na Wystawę Światową i planowano, że będzie stała tylko do 1909 r. Później miała zostać rozebrana albo przeniesiona gdzieś indziej. Wielu paryżan uważało ją za ohydną budowlę szpecącą miasto. Ponadto w latach 20. XX w. wieża zaczęła rdzewieć i rachunki za jej konserwację rzeczywiście – jak przedstawiał to Lustig – drenowały miejską kasę. Oszust zamówił u fałszerza wizytówki i papier listowy z pieczęcią francuskiego rządu. Umieszczono na nich oficjalny tytuł, jaki sam sobie nadał: wicedyrektor Ministerstwa Poczty i Telegrafu. Następnie wysłał zaproszenia do sześciu najważniejszych francuskich przemysłowców specjalizujących się w skupie złomu. Zaproponował im spotkanie w eleganckim Hôtel de Crillon przy placu Zgody. Podczas wystawnego obiadu, prosząc zebranych o dyskrecję, „zdradził”, że rząd Francji rozważa demontaż i sprzedaż wieży Eiffla, ponieważ koszty jej utrzymania i konserwacji są zbyt wysokie. Następnie zabrał przemysłowców na wycieczkę do wieży, żeby sami mogli oszacować rozmiar przedsięwzięcia i zastanowić się nad szczegółami technicznymi jej rozbiórki. Lustig przedyskutował ofertę z każdym z zaproszonych przemysłowców na osobności, głównie po to, aby oszacować, na ile dana osoba skłonna jest złapać przynętę. Ostatecznie na swą ofiarę wybrał André Poissona, przemysłowca próbującego dopiero zdobyć pozycję w Paryżu, któremu bardzo zależało na zbudowaniu sobie reputacji. Ciekawostki o wieży Eiffla – najciekawsze informacje o jej historii, budowie i kontrowersjach Trudno wyobrazić sobie wycieczkę do Paryża bez wjazdu na wieżę Eiffla. Zastanawiasz się, jakiego rodzaju kontrowersje wzbudzała wieża Eiffla? Ciekawostki i intrygujące fakty na temat tej k... Oszust ucieka z walizką pełną pieniędzy Przestępca wyprzedzał swoją epokę jeśli chodzi o techniki psychologicznej manipulacji. Przede wszystkim potrafił bezbłędnie zagrać godnego zaufania urzędnika. W prywatnym kodeksie, który spisał wiele lat później, znalazły się takie punkty jak: nigdy nie być nieporządnie ubranym, nigdy się nie upijać, nigdy nie pysznić się w towarzystwie, cierpliwie słuchać rozmówcy, nigdy nie wyglądać na znudzonego, a także „czekać, aż druga strona ujawni poglądy polityczne lub religijne i wtedy zgodzić się z nimi”. Potrafił więc bezbłędnie wytypować i usidlić ofiarę. Prawdziwy geniusz Lustiga ujawnił się, kiedy Poisson zaczął mieć wątpliwości. Wówczas oszust napomknął, że jego zarobki jako urzędnika państwowego są niskie i wskazana byłaby łapówka. To uspokoiło Poissona – łapownictwo kwitło bowiem w paryskich ministerstwach. Przedsiębiorca uważał, że paradoksalnie chęć dorobienia na boku świadczy o uczciwości Lustiga. Poisson ofiarował mu 20 tys. dolarów jako dodatek do głównej oferty opiewającej na 50 tys. dolarów. Zarówno łapówkę, jak i zapłatę za wieżę Eiffla Poisson wręczył Lustigowi w gotówce. Niecałą godzinę później Lustig z walizką pełną pieniędzy siedział już w pociągu do Wiednia. Po ucieczce uważnie śledził gazety, spodziewając się, że lada dzień wypłyną informacje o oszustwie. Ku jego wielkiemu zdziwieniu przez miesiąc w prasie nie pojawiła się żadna wzmianka na ten temat. Upokorzony Poisson, wściekły, że dał się łatwo oszukać, nie zawiadomił policji. Aresztowanie Lustiga Wówczas Lustig zdecydował się powtórzyć szwindel. Wrócił do Paryża i w identyczny sposób próbował naciągnąć sześciu innych przemysłowców. Tym razem wytypowany przez niego biznesmen nabrał podejrzeń i powiadomił policję, pokazując funkcjonariuszom wszystkie dokumenty, jakie otrzymał od Lustiga. Oszust zdołał jednak umknąć i przedostał się do Ameryki. Lustig został aresztowany dopiero dziesięć lat później. Jego pojmanie nie miało nic wspólnego z próbą sprzedaży wieży Eiffla. W latach 30. XX w. oszust wymyślił metodę tak dokładnego fałszowania banknotów, że nawet bankierzy nie potrafili ich odróżnić od prawdziwych. Zuchwale podrabiał banknoty studolarowe, chociaż te sprawdzano najdokładniej. Postawiło to w stan gotowości całą policję Stanów Zjednoczonych, a rząd obawiał się osłabienia pozycji dolara. Lustiga schwytał w maju 1935 r. agent Peter A. Rubano, który poprzysiągł sobie, że zobaczy oszusta za kratkami. Nie na długo. 1 września Lustig uciekł z więzienia przez okno po linie splecionej z prześcieradeł. Po raz drugi schwytano go prawie miesiąc później. Agenci musieli staranować jego samochód, gdyż nie chciał się zatrzymać. Lustig został skazany na 20 lat więzienia i 27 kwietnia 1936 r. osadzony w Alcatraz. Odsiedział tylko 11 lat, zmarł z powodu zapalenia płuc. Victor Lustig był niewątpliwie najbardziej utalentowanym oszustem swoich czasów. Próba drugiego oszustwa nie powiodła się, bo choć Poisson nie zgłosił sprawy policji, w środowisku przemysłowców z pewnością krążyły już plotki dotyczące nieudanej transakcji.
Ciekawostki o wieży Eiffla – najciekawsze informacje o jej historii, budowie i kontrowersjach
Trudno wyobrazić sobie wycieczkę do Paryża bez wjazdu na wieżę Eiffla. Zastanawiasz się, jakiego rodzaju kontrowersje wzbudzała wieża Eiffla? Ciekawostki i intrygujące fakty na temat tej konstrukcji wymieniamy poniżej.
W tym artykule: Kto zaprojektował Wieżę Eiffla? Kto zbudował Wieżę Eiffla? Po co powstała Wieża Eiffla? Jak wysoka jest Wieża Eiffla? Ile trzeba pokonać schodów, żeby wejść na Wieżę Eiffla? Jak zbudowana jest Wieża Eiffla? Co znajduje się na Wieży Eiffla? Kontrowersje związane z Wieżą Eiffla Stalowy kolos to prawdziwa ikona Francji i jeden z najbardziej charakterystycznych symboli stolicy tego kraju. Warto jednak wiedzieć, że o ile wśród turystów wieża wzbudza autentyczny zachwyt, to mieszkańcy Paryża nie zawsze byli jej przychylni. Chcesz się dowiedzieć więcej na temat wieży Eiffla? Gdyby poprosić przypadkowe osoby o wymienienie najbardziej charakterystycznych budowli świata, większość najprawdopodobniej od razu wskazałaby na wieżę Eiffla. Symbolu Paryża po prostu nie da się pomylić z żadnym innym obiektem na świecie. Słynna wieża jest na tyle interesująca, że fakty na jej temat spokojnie mogłyby zapełnić całe zestawienie obejmujące ciekawostki o Paryżu, a nawet ranking poświęcony na ciekawostki o Francji. Ten niezwykły obiekt jest jednak na tyle interesujący, że warto poświęcić mu oddzielny wpis. Kto zaprojektował Wieżę Eiffla? Historia słynnej „żelaznej damy” rozpoczyna się w 1886 roku, gdy w drodze konkursu minister handlu wyłonił jej projekt spośród ponad 100 nadesłanych prac. Pomysłodawcami wieży byli dwaj pracownicy zatrudnieni w biurze projektowym Gustave'a Eiffela – Maurice Koechlin i Émile Nouguier. Paryż - moc atrakcji. Miejsca znane wszystkim To musi być prawda, że wieża Eiffla jest najłatwiej rozpoznawalnym punktem Paryża, skoro ona pierwsza wita nas swym widokiem, niezależnie od tego, jak przybywamy – samolotem, samochodem czy... Pierwszy projekt obiektu stworzyli już w czerwcu 1884 roku. Ten nie spotkał się z aprobatą Eiffela, więc by nieco złagodzić szkic i bardziej dostosować go do aktualnych wówczas trendów, do prac zaangażowano trzeciego architekta – Stephena Sauvestre'a. We wrześniu 1884 główni twórcy projektu i Gustave Eiffel zarejestrowali patent o numerze 164364. 3 miesiące później ten ostatni odkupił od Koechlina i Nouguiera prawa autorskie wraz z prawami do własności intelektualnej projektu za 2 proc. wartości wieży. Kto zbudował Wieżę Eiffla? Prace budowlane rozpoczęły się 28 stycznia 1887 roku. Jednak faktyczny start budowy wieży jest datowany na 30 czerwca (wcześniej pracowano nad fundamentami). Do wzniesienia metalowego kolosa zaangażowano kilkuset robotników. Pracami kierował nie kto inny, jak sam inżynier Maurice Koechlin, czyli pierwotny pomysłodawca koncepcji projektu. Po co powstała Wieża Eiffla? Śmiała inwestycja budowlana nie była realizowana ot tak. Wieża powstała z okazji paryskiej Wystawy Światowej. Imponujący obiekt miał zaprezentować Francję całemu światu jako kraj zaawansowany technologicznie i inżyniersko, który jest na tyle nowoczesny, że w zbliżającym się stuleciu będzie mógł przejąć rolę europejskiego lidera. Obchodom Wystawy Światowej towarzyszyło jeszcze jedno istotne wydarzenie. Były to obchody stulecia wybuchu Wielkiej Rewolucji Francuskiej i zburzenia Bastylii. Dlatego więc tej niezwykłej budowli należy przypisać podwójną symbolikę. Jak wysoka jest Wieża Eiffla? Pierwsza platforma, wznosząca się na wysokości 57,63 m, była gotowa już w marcu 1887 roku. Druga platforma, zawieszona na wysokości 276,13 m, została wybudowana 23 miesiące później. W marcu 1889 roku nastąpiło uroczyste otwarcie wieży. Sam Gustave Eiffel zawiesił francuską flagę na jej szczycie, na wysokości nieznacznie przekraczającej 300 metrów. Gdy dodano piorunochron, wieża Eiffla osiągnęła 305 metrów wysokości. Przez pewien czas francuski kolos był najwyższą budowlą na świecie. Wieżę zdetronizował dopiero nowojorski Chrysler Building (319 m) w 1930 roku. Trzeba podkreślić, że na przestrzeni lat wieża Eiffla urosła i to dość wyraźnie. W 1959 roku na jej szczycie umieszczono antenę RTF. Osiągnęła wówczas wysokość 320,75 m. W 2000 roku, wieża wraz z zamocowaną anteną mierzyła 324 m, a w 2020 r. – 330 m. Te zdjęcia przypominają, dlaczego tak kochamy Paryż Zobacz wyjątkową galerię archiwalnych zdjęć National Geographic. Warto podkreślić, że pod wpływem temperatury konstrukcja może zmieniać wysokość o 18 cm. Wynika to z kurczenia się i rozszerzania metalu, z którego jest zbudowana. Ile trzeba pokonać schodów, żeby wejść na Wieżę Eiffla? Widok z tak wysokiego obiektu zapiera dech w piersiach, podobnie jak wspinaczka drugą platformę wieży. Prowadzi tam 1665 stopni. Alternatywnie można dostać się tam windą, pod warunkiem, że zgodzisz się stanąć w naprawdę długiej kolejce. Na sam szczyt można dostać się tylko windą, z parteru lub z drugiego poziomu. Jak zbudowana jest Wieża Eiffla? Żelazna dama jest wykonana z kutego żelaza, z ażurowej konstrukcji kratowej. Składa się z 18038 elementów i ok. 2,5 mln. nitów. Wraz z betonowymi filarami, cała konstrukcja waży ponad 10 tys. ton. Nacisk na metr kwadratowy podłoża wynosi 4,5 tony. Co znajduje się na Wieży Eiffla? Co poza niesamowitymi widokami oferuje wieża Eiffla? Na pierwszym poziomie zlokalizowany jest taras widokowy, ale już na kolejnym piętrze można znaleźć bufet i restaurację serwującą specjały kuchni francuskiej. Na najwyższym poziomie można podziwiać miejsce, w którym swoje biuro miał Gustave Eiffel. Znajduje się tam także bar, w którym można skosztować najprawdziwszego francuskiego szampana. Kontrowersje związane z Wieżą Eiffla Wieża Eiffla dziś jest jedną z największych atrakcji Paryża, a na całym świecie jest uznawana za najbardziej wyrazisty ze wszystkich francuskich symboli. Trzeba jednak wiedzieć, że nie zawsze tak było. Dla nas – osób zafascynowanych ogromem tej konstrukcji – może wydawać się to nieprawdopodobne, ale faktem jest, że mieszkańcy stolicy Francji wcale nie chcieli, by wieża rzucała cień na paryskie uliczki. Już w trakcie budowy wieży organizowano protesty, których celem było przerwanie prowadzonych prac. 14 lutego 1887 roku na łamach dziennika Le Temps ukazał się „Protest artystów”. Malarze, rzeźbiarze, prozaicy, poeci i architekci wyrazili swój sprzeciw przeciwko budowie w samym sercu francuskiej stolicy „niepotrzebnej i monstrualnej” wieży. Protestujący podnosili, że konstrukcja „przytłoczy, pomniejszy i upokorzy swoim barbarzyńskim ogromem Sainte-Chapelle, Notre-Dame i Tour Saint-Jacques”. Protestowali nie tylko przedstawiciele warstwy intelektualnej, ale także drobnomieszczanie i zwykli robotnicy. Ci ostatni wyrażali przekonanie, że gdy olbrzym runie, zginie wiele ludzi. Ich argumenty odbijały się jednak od władz jak od ściany. Gdy kolos stanął na Polach Marsowych w całej swej okazałości, wrzawa nie ucichła. Przeciwnie. XIX-wieczni architekci krytykowali nadmierne wykorzystanie żelaza, które w ich opinii nie było materiałem szlachetnym. Swoje niezadowolenie głośno wyrażali też francuscy artyści. Émile Zola – dziennikarz, eseista i krytyk sztuki – wyraził przekonanie, że „barbarzyńska masa merkantylnego płodu zmiażdży Notre-Dame”. Pisarz Guy de Maupassant stwierdził, że jedyną przyczyną, dla której codziennie stołuje się w restauracji mieszczącej się na wieży jest fakt, że tylko stamtąd jej nie widać. Paryżanie określali dzieło Gustave'a Eiffela mianem „szkieletu dzwonnicy” lub „fabrycznej rury”. Niezadowolenie w związku z powstaniem wieży nie dotyczyło wyłącznie Francuzów. W swoim słynnym dziele „Pasaże” niemiecki filozof Walter Benjamin określił konstrukcję jako bibelot, który jest tworem lichego zmysłu artystycznego, skupiającego się jedynie na sztuce rodzajowej i filigranowej. Za kontrowersyjny należy uznać także fakt, że zarówno twórca wieży, jak i władze Paryża oszukali Francuzów. Konstrukcja miała stać przez 20 lat, jednak Gustave Eiffel nie mógł się z tym pogodzić. Aby zapobiec rozbiórce swojego dzieła, założył na niej laboratorium meteorologiczne. Kropką nad „i” były zakończone powodzeniem próby z umieszczonym na szczycie wieży telegrafem bezprzewodowym. Planujesz wakacje we Francji? Sprawdź, co musisz zjeść w tym kraju Kraj ten urzeka pod każdym względem. Decydując się na wakacje we Francji, warto wiedzieć, których potraw trzeba spróbować. Mimo licznych kontrowersji, wieża Eiffla przetrwała. W ujęciu metaforycznym, potężna stalowa konstrukcja oparła się nawet nazistowskiemu najeźdźcy. Gdy w 1944 roku wojska niemieckiego okupanta toczyły walki z Aliantami, Hitler rozkazał zburzyć wieżę i całe miasto. Na szczęście generał Dietrich von Choltitz – ostatni gubernator okupowanego Paryża – zignorował to polecenie. Choć słynnej wieży kontrowersje towarzyszą w zasadzie od momentu „wbicia łopaty w ziemię”, to wypada podkreślić, że na całym świecie dzieło Gustave'a Eiffela znalazło wielu naśladowców. Czeska wieża widokowa na wzgórzu Petřín czy japońska Tokio Tower – to tylko niektóre przykłady. Nasz ekspert Artur Białek Dziennikarz i redaktor. Wcześniej związany z redakcjami regionalnymi, technologicznymi i motoryzacyjnymi. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o historii, kosmosie i przyrodzie, ale nie boi się żadnego tematu. Uwielbia podróżować, zwłaszcza rowerem na dystansach ultra. Zamiast wygodnego łóżka w hotelu, wybiera tarp i hamak. Prywatnie miłośnik literatury.
Wieża Eiffla powinna zostać wyremontowana. Do prasy trafiły informacje o jej stanie
Wieża Eiffla przyciąga miliony turystów rocznie. Mało kto widzi, w jakim stanie jest naprawdę ta słynna budowla.
W tym artykule: Wieża Eiffla jest w opłakanym stanie. Wymaga remontu, a nie tylko odmalowania Remonty symbolu Paryża Do zobaczenia we Francji Wieża Eiffla to niekwestionowany symbol Paryża i całej Francji. Wjazd na punkt widokowy lub przynajmniej piknik na Polach Marsowych to dla wielu turystów atrakcje nie do pominięcia podczas wycieczki do francuskiej stolicy. Wieża Eiffla jest w opłakanym stanie. Wymaga remontu, a nie tylko odmalowania Żelaznej Damie nie wypada wytykać wieku, a ten robi wrażenie. W tym roku wieża Eiffla skończyła 133 lata. W jakim jest stanie? Jeden z menedżerów budowli cytowany przez gazetę „Marianne” mówi, że Gustave Eiffel „dostałby ataku serca” na widok swojego dzieła. W 2024 r. w Paryżu zostaną zorganizowane letnie Igrzyska Olimpijskie. Przygotowania do imprezy ruszyły już kilka miesięcy temu. W lutym dziennikarze „Le Figaro” poinformowali o planach rewitalizacji wieży Eiffla i przemalowaniu jej na kolory żółty i brązowy. Takie połączenie ma nadać złocisty połysk. Anonimowi informatorzy „Marianne” uważają jednak, że to za mało, aby przywrócić budowlę do stanu świetności. Słynna stalowa wieża jest pokryta rdzą i wymaga całkowitego remontu. Zły stan wieży Eiffla nie powinien być zaskoczeniem. W końcu to jeden z najpopularniejszych obiektów turystycznych na świecie. Co roku przyciąga około 6 milionów turystów. W czasie pandemii w sumie wieża była zamknięta dla odwiedzających przez prawie 8 miesięcy. To najdłuższa przerwa w jej funkcjonowaniu od czasów II wojny światowej. Straty z powodu czasowego wyłączenia obiektu z użytkowania wyniosły ok. 120 mln euro. Francja spoza przewodnika. Influencer pokazuje, jak wygląda życie w ubogich dzielnicach Francja to nie tylko Paryż i Lazurowe Wybrzeże. Od lat wielkim problemem w kraju są ubogie przedmieścia miast. Jak wygląda codzienność ich mieszkańców? Remonty symbolu Paryża Obecna renowacja budowli kosztuje 60 milionów euro. To już dwudziesty, a zarazem największy remont w jej historii. Z „Marianne” dowiadujemy się, że pierwotnie około 30% wieży miało zostać zdemontowane i zastąpione nowymi elementami. Opóźnienia w pracach spowodowane pandemią doprowadziły do tego, że wymienione zostanie tylko 5% konstrukcji. Warto przypomnieć, że jej całkowita masa, razem z betonowymi filarami, wynosi około 10 000 ton. Przemalowania to niejedyne zmiany w konstrukcji na przestrzeni lat. Do niedawna wieża Eiffla mierzyła 324 metry. Od marca 2022 r. jest jednak nieco wyższa. Na jej szczycie zainstalowano 6-metrową antenę radiową. Symbol Paryża mierzy więc obecnie 330 m. Prace na wysokościach odbyły się przy pomocy helikoptera. Od wybudowania w 1889 r. wieża kilkukrotnie rosła lub malała. Za każdym razem miało to związek z wymianą anten na czubku. W latach 1991–1994 mierzyła 317,96 m. Następnie do 2000 r. miała 318,7 m, a do 2022 r. 324 m. Planujesz wakacje we Francji? Sprawdź, co musisz zjeść w tym kraju Kraj ten urzeka pod każdym względem. Decydując się na wakacje we Francji, warto wiedzieć, których potraw trzeba spróbować. Do zobaczenia we Francji Francuska stolica nie może narzekać na brak turystów. W końcu to jedno z najczęściej odwiedzanych miast na świecie. Dlaczego? Nie wszyscy przyjeżdżają nad Sekwanę, aby zrobić sobie selfie z wieżą Eiffla. Paryż fascynuje smakami, architekturą i bogatą sceną kulturalną. Często mówi się też, że to miasto zakochanych. Co ciekawe, w niedawno opublikowanym rankingu najbardziej zmysłowych miejsc na świecie stolica Francji zajęła dopiero piąte miejsce. Obok wieży Eiffla, remontowanej Katedry Notre Dame czy Luwru, tłumnie odwiedzaną atrakcję jest też położony pod Paryżem Disneyland. Kultowy park rozrywki Disneyland zawdzięcza popularność bohaterom znanych na całym świecie bajek. Tylko tu (w Europie) można ich spotkać i dotknąć.
Wieża Eiffla znów otwarta dla odwiedzających. To była najdłuższa przerwa jej działaniu
Planujesz wyjazd do Paryża? Jedna z największych atrakcji turystycznych stolicy Francji została ponownie otwarta dla zwiedzających.
Każdego roku Paryż odwiedzają miliony turystów z całego świata. Metropolia nad Sekwaną przyciąga miłośników mody, fanów kultury i sztuki, a także tych, którzy po prostu chcą zjeść kultową bagietkę i zobaczyć na własne oczy miejsca, które „zagrały” w niejednym filmie. Bez względu na to, co jest powodem naszej wizyty w stolicy Francji, w planie wycieczki warto uwzględnić wieżę Eiffla. Jeśli nie wjazd na jej szczyt, to przynajmniej piknik u podnóża. Nietypowa interwencja TOPR. Pijany turysta na Czerwonych Wierchach 40-letni mężczyzna chciał przejść trasę z łańcuchami na Małołączniaku. Pozostali turyści idący szlakiem, uznali, że ryzykuje życiem i zdrowiem. Wieża Eiffla ponownie otwarta Mierząca 324 metry wieża Eiffla to niekwestionowany symbol Paryża. W październiku ubiegłego roku konstrukcja została zamknięta dla odwiedzających ze względu na obostrzenia związane z pandemią COVID-19. Od piątku turyści i nie tylko mogą ponownie wjechać windą na szczyt wieży i podziwiać stolicę Francji z niecodziennej perspektywy. Osoby, które decydują się na taką atrakcję, muszą jednak pamiętać o nowych regulacjach. Dzienna liczba wejść została zmniejszona o 50 proc. w porównaniu do stanu sprzed wybuchu pandemii. Administracja obiektu spodziewa się, że każdego dnia na punkt widokowy na wieży Eiffla wjedzie ok. 13 tys. osób. Jeszcze 1,5 roku temu było ich 25 tys. Według ustaleń prezydenta Francji Emmanuela Macrona wszyscy zwiedzający powyżej 18. roku życia będą musieli okazać certyfikat sanitarny, poświadczający zaszczepienie przeciw koronawirusowi, nabycie odporności po niedawnym przejściu choroby lub negatywny wynik testu. W sumie wieża Eiffla była zamknięta dla odwiedzających przez prawie 8 miesięcy. To najdłuższa przerwa w jej funkcjonowaniu od czasów II wojny światowej. Straty z powodu czasowego wyłączenia obiektu z użytkowania wynoszą ok. 120 mln euro. Hawaje nie radzą sobie z tłumami turystów. Burmistrz Maui prosi linie lotnicze o „przerwę” Braki w personelu, podróżni włamujący się na obszary chronione... Nie tak miało wyglądać odmrożenie turystyki na Hawajach. Koronawirus we Francji W jednym z ostatnich wystąpień telewizyjnych Emmanuel Macron ogłosił wprowadzenie obowiązkowych szczepień dla wybranych zawodów, w tym m.in.: pracowników służby zdrowia i placówek opiekuńczych. Certyfikaty sanitarne, nazywane też przepustkami zdrowotnymi, mają z kolei zacząć obowiązywać w większości miejsc publicznych. To spowodowało protesty Francuzów przeciwnych szczepionkom przeciw COVID-19. Prezydent Francji zaznacza, że powodem wprowadzenia nowych obostrzeń jest niepokojący wzrost liczby zakażonych wariantem Delta koronawirusa.
Nowe symbole starych miast: Messi, papież Franciszek i... Amelia
Najlepsi spece od reklamy nie wymyśliliby niczego lepszego!
Berlin bez Bramy Brandenburskiej? Paryż bez wieży Eiffla? Londyn bez Big Bena? Trudno sobie wyobrazić kultowe miasta bez ich tradycyjnych symboli. Chyba że współczesna konkurencja okaże się silniejsza… 1. Olbrzym z Emiratów Swoją sławą objął już cały glob. Chodzi o Burdż Chalifę w Dubaju (Zjednoczone Emiraty Arabskie), czyli najwyższy wieżowiec na świecie. Liczący 829,8 m wysokości olbrzym także pod wieloma innymi względami jest „naj” – znajduje się w nim na przykład najwyżej położony meczet na świecie (na 158. piętrze budynku). Nic dziwnego, że został symbolem miasta, jeszcze zanim ukończono jego budowę. Tradycyjny symbol inny hotel: Burdż al-Arab, nazywany „żaglem”. 2. Pa, pa, papa Buenos Aires straciło swego prymasa, ale zyskało papieża. A przy okazji – nową ikonę umieszczaną na miejskich suwenirach. Już na drugi dzień po wyborze kard. Jorge Bergoglio na najwyższy urząd w Kościele ulice stolicy Argentyny owładnęła „bergogliomania”. A nowy bohater kraju (obok Maradony i Messiego) mimowolnie trafił na koszulki, obrazy, breloczki i inne niezliczone gadżety, które można kupić w tym mieście. Tradycyjny symbol monument El Obelisco . Buenos Aires straciło swego prymasa, ale zyskało papieża. 3. Ostalgiczny ludzik NRD-owski Ampelmännchen (dosł. człowieczek ze świateł) powstał w 1961 r. i po zjednoczeniu Niemiec miał zniknąć z krajobrazu niemieckich miast. Okazało się jednak, że na Zachodzie nie wszystko jest lepsze – postać ze wschodnioniemieckich sygnalizatorów dla pieszych uznano za ładniejszą, milszą i bardziej wyluzowaną niż jej kolega zza lepszej strony muru. Ludzik nie tylko przetrwał obalenie komuny, ale stał się maskotką Berlina i głównym przejawem tzw. ostalgii, czyli tęsknoty za czasami NRD. Tradycyjny symbol Brama Brandenburska Berliński Ampelmännchen zaskakująco dobrze odnalazł się w nowym systemie politycznym. (Fot. BE&W) 4. Ameliowana pamiątka Napoleon przesiadywał w najstarszej paryskiej kawiarni Le Procope. Pablo Picasso – w mekce tamtejszej awangardy Les Deux Magots. Tłumy turystów ustawiają się dziś jednak do położonej na wzgórzu Montmartre – Café des 2 Moulins. A wszystko dlatego, że spędzała tam czas Amélie Poulain, bohaterka kultowego filmu Jeana-Pierre'a Jeuneta. Ci, dla których zabraknie miejsca, muszą się zadowolić pamiątką z wizerunkiem Amelii – niezbitym dowodem na pobyt w Paryżu. Tradycyjny symbol wieża Eiffla Café des 2 Moulins spędzała czas Amélie Poulain, bohaterka kultowego filmu Jeana-Pierre'a Jeuneta. (Fot. Czarny Kot) 5. Palma nam odbiła – Wyobrażałam sobie człowieka, który codziennie jeździ do pracy tramwajem i nagle, nieco zaspany, widzi przez okno tropiki, Bliski Wschód albo Meksyk – mówiła o swym szalonym projekcie Joanna Rajkowska. Chodzi o sztuczną palmę ustawioną przez tę artystkę kilkanaście lat temu na warszawskim rondzie de Gaulle'a. Powstała jako czasowa instalacja plastyczna, została z mieszkańcami stolicy na stałe (opowiedziało się za tym aż 75 proc. warszawiaków). W 2007 r. egzotyczne drzewo zostało jednym z oficjalnych symboli miasta. Tradycyjny symbol Syrenka Sztuczna palma ustawiona przez artystkę 11 lat temu na warszawskim rondzie de Gaulle'a. (Fot. East News) 6. Who are you? Najbardziej genialne slogany reklamowe są zazwyczaj bardzo proste. Pewnie dlatego hasło: I amsterdam okazało się marketingowym hitem. W ramach kampanii w różnych punktach stolicy Holandii ustawiono ogromne znaki, które od razu podbiły serca turystów niestrudzenie wspinających się na gigantyczne litery, by pozować z nimi do zdjęć. Tradycyjny symbol znaki „X X X” nawiązujące do trzech krzyży we fladze i na godle miasta Hasło: I amsterdam okazało się marketingowym hitem. 7. Miejskie DNA Wieżę obserwacyjną Orbit otwarto w Londynie niedawno, bo przed ubiegłoroczną olimpiadą. Mimo to ten 115-metrowy futurystyczny obiekt (przypominający łańcuch DNA) zdążył już wrosnąć w krajobraz metropolii. Dzieło awangardowego rzeźbiarza Anisha Kapoora i inżyniera Cecila Balmonda uchodzi za brytyjską odpowiedź na paryską wieżę Eiffla. Tradycyjny symbol Big Ben Dzieło awangardowego rzeźbiarza Anisha Kapoora i inżyniera Cecila Balmonda uchodzi za brytyjską odpowiedź na paryską wieżę Eiffla. (Fot. ONS) 8. Cuda pod nogami Niezwykłe dzieła sztuki leżą niekiedy na ulicy. W Bilbao nawet dosłownie! Tamtejsza kostka brukowa z charakterystycznymi żłobieniami w kształcie rozety jest nie tylko ładna, ale i praktyczna: rowki na płytkach służą jako kanaliki odprowadzające deszczówkę. Dziś jest również symbolem tego hiszpańskiego miasta, a turyści masowo kupują jej miniaturki w formie breloczków, magnesów na lodówkę, a nawet ciastek. Tradycyjny symbol Basílica de Begoña Niezwykłe dzieła sztuki leżą niekiedy na ulicy. Kostka brukowa w Bilbao stała się symbolem tego hiszpańskiego miasta. 9. Morskie organy horwackie miasteczko Zadar na brak turystycznych magnesów narzekać nie może: rzymskie budowle, wczesnoromański kościół św. Donata, wreszcie lokalny likier Maraschino. Mimo to ambitne miasto ufundowało sobie w 2001 r. kolejną atrakcję – wodne organy wbudowane w morskie nabrzeże. Działają podobnie jak tradycyjny instrument, tyle że muzyka wydobywa się tu nie pod wpływem powietrza, lecz morskich fal wpadających do specjalnie skonstruowanych szczelin. Tradycyjny symbol kościół św. Donata Chorwackie miasto Zadar ufundowało sobie w 2001 r. kolejną atrakcję – wodne organy wbudowane w morskie nabrzeże. 10. Strzał w dziesiątkę Sagrada Família, deptak La Rambla i pomnik Kolumba mają powody do niepokoju. Te symbole stolicy Katalonii są bowiem w zatrważającym tempie wypierane przez koszulki drużyny piłkarskiej FC Barcelona. Kiedy „Barca” wygrywa, stadion Camp Nou staje się najważniejszym miejscem w wiekowej metropolii. Turyści najbardziej sobie cenią T-shirty z kultowym numerem 10 – tym samym, z którym grał najlepszy strzelec w historii klubu Lionel Messi. Tradycyjny symbol bazylika Sagrada Família Kiedy „Barca” wygrywa, stadion Camp Nou staje się najważniejszym miejscem w wiekowej metropolii. (Fot. Shutterstock)
W mieście zakochanych chciałem odszukać wampiry, ucałować nagrobek Oscara Wilde’a i zjeść mnóstwo croissantów.
Podobno w Paryżu mieszkają wampiry, te najstarsze, znudzone życiem w Transylwanii. A ucałowanie nagrobka Oscara Wilde’a przynosi szczęście w miłości. Przeszukując przez ponad dwa tygodnie oferty tanich linii lotniczych, odświeżyłem sobie w głowie wszystkie obejrzane filmy, przeczytane książki, zasłyszane piosenki o Paryżu. Im dłużej szukałem, tym coraz bardziej chciałem już tu być. W końcu znalazłem – przełom maja i czerwca. Akurat nie wypadają żadne święta, nie ma jeszcze wakacji. Idealnie. Nie będzie dzikich tłumów turystów – myślałem i snułem plany zwiedzania. Naiwny. Już wiem, że Paryż bez turystów to coś niemożliwego. W labiryncie uliczek Ale z pewnością nie każdy turysta w tym mieście pragnie spotkania z wampirami. Ja tak. Opowieści o nich pociągają mnie od czasów filmu Wywiad z wampirem. W moim przypadku to jakaś swoista nieuleczalna obsesja połączona z wiarą, że istoty owe nie tylko istnieją, ale również niebawem odmienią moje życie, czyniąc mnie jednym z nich. Postanowiłem je odszukać w Muzeum Wampirów (Le Musée Des Vampires). Znajduje się w podparyskim Lilas, na północnym wschodzie miasta, zagubione w labiryncie małych uliczek. Dotarcie na miejsce zajęło mi blisko godzinę. Niestety drzwi były zamknięte. Urocza dziewczyna opowiada mi, że muzeum jest prywatne, założone przez pisarza i wykładowcę Jacques’a Sirgenta, który poświęcił całe swoje życie badaniom nad wampirami. I że otwierane jest ono wyłącznie na specjalną prośbę przedstawioną panu Jacques’owi, ale akurat nie ma go w mieście. Szkoda, bardzo szkoda – powtarzam w myślach. Tym bardziej że dowiedziałem się też, iż wizyta w muzeum oznacza kolację z gospodarzem, mroczne opowieści oraz degustację czerwonego napoju. No cóż, pozostaje powrót do Paryża i spacer po Champs-Élysées. Wciąż niepocieszony siadam w parku i na obiad zjadam bagietkę i oliwki. Cały czas liczę pieniądze, żeby zmieścić się w kosztach ok. 1400 zł. Na razie jest dobrze. Mój „obiad” kosztował mniej niż 6 euro. Miałem też farta, bo obok piknik urządziła sobie grupka Hiszpanów i poczęstowali mnie winem. Po chwili poczułem się już lepiej. Resztę dnia spędziłem, błądząc po Paryżu, i było cudownie. Zabłądzić w tym mieście jest tak samo bosko, jak znaleźć się w nim po raz pierwszy. Zmęczenie nawet mi posłużyło. Zasnąłem bowiem bez trudu w wieloosobowym pokoju w tanim hostelu. Nawet nie przeszkadzała mi para baraszkująca za ścianą. Następnego dnia obieram drugi cel – pocałować nagrobek Wilde’a. Najpierw jednak objadam się croissantami. Poprzestaję na trzech rogalikach o różnych smakach po 1,5 euro za sztukę. Maślane zwyciężają. Czas na zwiedzanie. Oczywiście będąc w Paryżu, trzeba zrobić to co wszyscy, czyli popatrzeć na miasto z wieży Eiffla. Stojąc w trzygodzinnej kolejce (winda na sam szczyt 13 euro, na drugi poziom 8 euro, dla oszczędnych pozostają schody za 4,5 euro), byłem świadkiem trzech oświadczyn. Banalne? Może. Romantyczne? Na pewno. Na górze widoki zapierają dech, jednak dziki tłum szybko odbiera radość. Próbuję uciec od tłumu nad Sekwaną i średnio mi się to udaje. Pośpiesznie zwiedzam katedrę Notre Dame i zachwycam się gargulcami, które sprawiają wrażenie żywych. Następnie plac Pigalle i Moulin Rouge. Na ulicy kupuję ogromnego naleśnika z bananami i czekoladą za 3,5 euro. To na obiad. Nasycony i zasłodzony, z przewodnikiem w dłoni zmierzam w kierunku Rue des Degrés – najkrótszej ulicy Paryża, która ma zaledwie 5,75 m długości i składa się z 14 schodków. Od nich wzięła się zresztą nazwa ulicy – degrés to po francusku „stopnie”. Przy ulicy nie ma żadnych budynków, drzwi czy okien. Tutaj były kręcone sceny do filmu Pan Ibrahim i kwiaty Koranu. Tak dla porównania – wyczytałem, że najdłuższą paryską ulicą jest Rue Vaugirard w dzielnicy Montparnasse, licząca ponad 4 km, a najszerszą 140-metrowa Avenue Foch w 16. dzielnicy. Ulec pokusie Przyszedł czas na najsłynniejszy paryski cmentarz Père-Lachaise. O swoim głównym celu już wspomniałem – muszę pocałować nagrobek Oscara Wilde’a, ponieważ gest ten zapewnia podobno niebywałe szczęście w miłości. Po drodze odwiedzam, jak każdy Polak w Paryżu, miejsce spoczynku Fryderyka Chopina, jak każdy obywatel świata – grób Jima Morrisona, jako miłośnik Francji – grób Édith Piaf, gdzie wzruszony przysłuchuję się, jak grupa osób śpiewa szeptem Non, je ne regrette rien. Gdy docieram do grobu Wilde’a, drżą mi kolana. Jestem tu, gdzie jest pochowany Mój pisarz, autor ukochanego cytatu: Jedynym sposobem pozbycia się pokusy jest uleganie jej. Niestety. Modernistyczny pomnik stworzony przez Jakuba Epsteina, przedstawiający anioła w locie, otoczono szklaną barierą. No i nici z pocałunków. No cóż, w przeszłości tysiące całusów szkodziły ponoć pomnikowi. Cmokam więc szklaną taflę. W sumie cel zaliczony, odhaczony. Na koniec zostawiłem sobie najbardziej paryskie muzeum – Luwr. Wizja czekania w kilkugodzinnej kolejce zniechęciła mnie wystarczająco. Decyduję się więc na wizytę w położonym na lewym brzegi Sekwany Muzeum d’Orsay. Po drodze bagietka, czerwone wino i słoik oliwek zjedzone na trawniku w Ogrodzie Luksemburskim, pogapienie się na ludzi. I dopiero po tej sjeście obcowanie w towarzystwie dzieł. Edgar Degas, Paul Gauguin, Claude Monet, Vincent van Gogh i inni. Między nimi wielki obraz Williama-Adolphe’a Bouguereau zatytułowany Dante And Virgil In Hell, czyli Dante i Wergiliusz w piekle, a na nim… demoniczne wampiry. Ten obraz z magnetyzującą sceną „ukąszenia” przez wampira powstał ok. 1850 r. No i znalazłem dowód na to, że wampiry są w Paryżu! Warto wiedzieć: Albert Finers - pedagog z Poznania Albert Finers (Fot. Archiwum prywatne) Wybrałem to miejsce, bo: Zostałem nakarmiony filmami i książkami o Paryżu. Moja podróż jest wyjątkowa, bo: Mogłem nie tylko poznać główne atrakcje miasta, ale kilka razy zabłądzić, porozmawiać z paryżanami. Ta podróż była sprawcą małych i dużych wzruszeń. Mój patent: Stawiam na tanie linie lotnicze. Staram się być elastyczny i zawsze znajduję bilet w przyzwoitej cenie. Poza tym śledzę promocje. Wtedy można upolować loty nawet za złotówkę. Albert Finers
Właściwie nie znam nikogo, kto by gór nie lubił, dlatego w tym wydaniu Travelera przygotowaliśmy dla Was osiem najpiękniejszych szlaków trekkingowych na świecie. Od Peru i świętej drogi Inków, którą pokonał Mateusz Waligóra, po królestwo Mustangu, wejście na gruziński Kazbek czy Mont Blanc Kasi Kachel, dla której była to pierwsza tak poważna wyprawa. W górach jest coś mistyczne go i tajemniczego, czego nie doświadcza się w żadnym innym miejscu. Jakkolwiek byśmy tego nie nazwali, góry mają moc, chodzimy w nie, bo nas oczarowują, oszałamiają, inspirują, leczą, uspokajają, dają poczucie wolności i pierwotnego obcowania z naturą. Kontaktu, za którym tęsknimy, a który tylko tam staje się namacalny. Góry też kształtują charakter, uczą dystansu do siebie i świata, szacunku, wytrwałości i pokory, bo nie wybaczają błędów, dlatego nie można pójść tam nieprzygotowanym. W górach można wreszcie zawiązać przyjaźnie na całe życie i znaleźć odpowiedzi na wiele pytań. Do zobaczenia na szlaku! Agnieszka Franus SPIS TREŚCI 8. Podróż życia W dżungli Borneo 18. Planeta Travelera 19. Wieści ze świata 24. Kierunek kultura 27. Podróżuj z głową 28. Tanie podróżowanie Modny Mediolan 30. Patent Travelera Lekcje w podróży zamiast w szkolnej ławce 32. Świat na patelni Masz babo placek 34. Sprawdzony nocleg Niezwykłe hotele w Polsce 38. Ludzie w drodze Michał Woroch i Maciej Kamiński – na wózkach inwalidzkich przez Amerykę 45. Ruszaj w góry! 46. Gruzja. Jeśli w Kaukaz, to na Kazbek 52. Peru. Przez świętą dolinę Inków na Machu Picchu ruszaj w góry 58. Chiny. Konno na Lodowego Olbrzyma 64. Norwegia. Wyżej obiadu już nie zjesz 70. Nepal. Przez starożytne królestwo Mustangu 76. Polska. Tatrzański szlagier inżyniera Mamonia 82. Korsyka. Legendarny GR 20 – powietrze pod nogami 86. Francja. Mont Blanc – amatorka idzie na całość 96. Miasto w 48 godz. Moskwa – po prostu inny świat 104. Polska jest najfajniejsza 105. Tarnowskie Góry. Kopalnie kruszcu docenione przez UNESCO! 106. Poznań. Kulinarna stolica Polski 108. 7 nowych cudów Polski Sprawdź nominowanych i głosuj w naszym plebiscycie 112. Adventure 113. Warto spróbować Wszystko o trekkingu 118. Raport specjalny Od żeglarzy do rozbitków – Maurice i Maralyn Baileyowie nie tracą nadziei 124. Podróż czytelnika Miraże boliwijskich Andów 128. Swoją drogą Igor Zalewski o górach 130. Akademia foto Najlepsze zdjęcia czytelników
Zdjęcie z wieżą Eiffla w tle ma niemal każdy, kto choć raz odwiedził Paryż. Jednak rozpowszechnianie fotografii z symbolem miasta wieczorową porą stało się obecnie czynem zakazanym!
Wieża Eiffla, będąca kiedyś dobre publicznym, w tym rok znalazła się w posiadaniu firmy SNTE. Za sprawą nowo zamontowanego oświetlenia, które rozjaśnia zabytek nocą, zastrzegła ona możliwość robienia w tym czasie zdjęć obiektu. Dla zawodowych fotografów i pasjonatów wieści te są bulwersujące. Z informacji przekazanych przez portal Euobserver, niemożliwym jest zamieszczenie nocnych zdjęć wieży nawet na facebooku! Firma SNTE uspokaja, że prawa autorskie, którymi objęty jest obiekt, nie zakazują jednak wykonywania fotografii niekomercyjnych. Nie jest to jednak odosobniony przypadek. Podobnie jest z chronionym prawami autorskimi brukselskim Atomium, jednak w tym wypadku również zdjęcia wykonywane w ciągu dnia są niedozwolone. Prawo łamane jest także podczas zamieszczania na internecie fotografii gmachu Parlamentu Europejskiego w Brukseli i w Strasburgu. Zarówno Belgowie jak i Francuzi opierają się na klauzuli zamieszczonej w dyrektywie Unii Europejskiej stanowiącej o prawie autorskim w społeczeństwie cyfrowym z 2001 roku. Umożliwia ona zakaz publikacji zdjęć obiektów, które zostały objęte prawem autorskim przez ich właścicieli.
Jedna z najbardziej rozpoznawalnych na świecie konstrukcji architektonicznych 31 marca będzie obchodzić swoje urodziny
Chociaż kobiet o wiek się nie pyta, w wypadku tej damy jego podanie jest konieczne. Zbudowana specjalnie na paryską Wystawę Światową w 1889 roku wieże Eiffla 31 marca kończy 125 lat. Jednak, jak na tak sędziwą "żelazną damę" ma się całkiem nieźle i co roku odwiedza ją coraz więcej turystów (łącznie już ponad 200 mln). Wieża Eiffla miała być rozebrana po 20 latach od wystawy, bo chociaż dla jednych była symbolem potęgi naukowo-technicznej Francji, inni widzieli w niej jedynie żelazną pokrakę. Jednak Gustaw Eiffel nie dopuścił do tego. Konstruktor założył na wieży laboratorium aerodynamiczne i meteorologiczne. Udane eksperymenty z umieszczonym na szczycie konstrukcji telegrafem bez drutu zapewniły damie żywot wieczny.
Świat nie stoi w miejscu. Wciąż pojawiają się nowe możliwości, wynalazki, udogodnienia, zakazy, nakazy. Trudno za tym nadążyć, lecz warto spróbować, do czego namawia Monika Witkowska
Moda na igloo To, że za kołem podbiegunowym można się przespać w igloo, to normalne, jednak ostatnio nastąpił prawdziwy „wysyp” wiosek igloo w Alpach. Śnieżno-lodowe chatki, w których turyści mogą przenocować, powstały na lodowcu w austriackim Solden, przy najwyższym szczycie Niemiec – Zugspitze i w Szwajcarii – koło Grindelwald (z widokiem na legendarną północną ścianę Eigeru) oraz nad jeziorem Trubsee koło Engelbergu. Nocleg na łożach ze śniegu (w ciepłym śpiworze) nie jest wcale tańszy od luksusowego hotelu – trzeba liczyć od 90 euro od osoby. Oprócz małych, kameralnych śnieżnych apartamentów w wioskach igloo jest też wielkie igloo-świetlica, a zarazem bar. Przy budowie tradycyjną technologię mieszkańców Północy zastąpiono nowoczesną techniką – nadmuchany wielki balon przysypano grubą warstwą śniegu (przydały się armatki). To, jak długo śnieżne domki przetrwa-ją, zależy oczywiście od pogody. Prohibido fumar Hiszpanie, którzy w europejskim rankingu palaczy zajmują mało chwalebne 2. miejsce (po Grekach) postanowili zabrać się za walkę z nałogiem. Obecnie pali ok. 1/3 hiszpańskiego dorosłego społeczeństwa, czyli 10 mln osób. Zakazem palenia objęto w pierwszej kolejności miejsca pracy, środki transportu i centra handlowe. Napisy „prohibido fumar” od nowego roku są już wszechobecne, a łamać zakazu zdecydowanie nie warto, bowiem najtańsze grzywny zaczynają się od 30 euro, kolejna „wpadka” kosztuje do 600 euro, a trzykrotne naruszenie przepisów – nawet 10 tys. euro! Kwiat jak korona cierniowa Jedni mówią o nim marakuja, inni – passiflora (z łaciny) albo „owoc Pasji” (po angielsku jest to passion fruit), choć poprawna polska nazwa to męczennica jadalna. Pochodzi z Brazylii, ale rośnie w wielu tropikalnych krajach. Kuliste owoce okryte ciemnofioletową, pomarańczową lub żółtozieloną skórką, zawierające w swym wnętrzu liczne pestki otoczone galaretowatym miąższem, wykorzystuje się głównie na sok. Skąd taka oryginalna nazwa? Od biało-fioletowych kwiatów z licznymi białymi „nitkami” tworzącymi kształt korony porównywanej do korony cierniowej, którą miał Jezus. Siedem cudów współczesnego Świata Jakie obiekty zostaną uznane za siedem cudów naszej planety, dowiemy się na początku przyszłego roku. Póki co, trwa głosowanie, w którym wziąć udział może każdy. Po wstępnej selekcji na liście znajduje się już tylko 21 miejsc i obiektów, od bardzo wiekowych po zupełnie współczesne. Rywalizują m. in. posągi z Wyspy Wielkanocnej, ateński Akropol, opera w Sydney, Timbuktu w Mali, Hagia Sophia w Stambule, Wielki Mur Chiński, wieża Eiffla, peruwiańskie Machu Picchu, nowojorska Statua Wolności, piramidy w Gizie (jedyny ze starożytnych siedmiu cudów, jaki przetrwał do czasów obecnych) i wiele innych. W prace mającej siedzibę w Zurychu New 7 Wonders Foundation zaangażowano międzynarodowe grono ekspertów, wśród których znalazł się m.in. prof. Federico Mayor – były dyrektor generalny UNESCO, Bertrand Piccard – słynny baloniarz i psychiatra, jak również wielu znanych architektów. Więcej o konkursie, zdjęcia nominowanych obiektów oraz możliwość głosowania: www.n7w.com Mao – wielki brat W chińskim mieście Shaoshan, gdzie urodził się i dorastał przywódca komunistycznych Chin Mao Zedong, powstaje muzeum należących do niego przedmiotów. Projekt pochłonie ok. 36 mln dolarów, przy czym prawie 2 mln zostaną wydane na poprawę ogólnej estetyki miasta, które ma się stać „narodową bazą patriotycznej edukacji”. Już teraz co roku Shaoshan odwiedza 3 mln gości, z których znaczna część rzeczywiście szczerze oddaje hołd nieżyjącemu od 30 lat politykowi. Otwarcie muzeum ma nastąpić w grudniu 2007 roku. Słonie w hotelu Jednym z powodów wyjazdów do Afryki jest możliwość oglądania z bliska dzikich zwierząt. Owa „bliskość” jest niekiedy wręcz szokująca, zwłaszcza gdy zwierzęta przechodzą przez tereny campingów czy hoteli. Na jednym z miejsc biwakowych w parku Serengeti częstymi gośćmi są np. hieny. Już nie raz zdarzyło się, że w środku nocy przegryzały one namioty, wywlekając plecaki, w których znajdowało się jedzenie (turystów uprzedza się, że prowiant powinni złożyć w okratowanej kuchni). Z kolei w lodgu Ark w kenijskim parku Aberdare główną atrakcją są słonie podchodzące do siedzących w fotelach i popijających kawę turystów niemal na wyciągnięcie ręki (tak naprawdę przychodzą do znajdującej się przed hotelem solnej lizawki). Czworonożne kolosy od dwunożnych istot dzieli jedynie przeszklona ściana. Słonie są też częstymi gośćmi w wybudowanym na ich ścieżce kompleksie turystycznym Mvuu Lodge w Zambii. Kto komu schodzi z drogi, chyba wiadomo... Półtoraroczni globtroterzy Aiden i Noe to półtoraroczne bliźniaki, które mimo młodego wieku zdążyły już zaliczyć półroczną podróż dookoła świata. Teraz, wraz z rodzicami (Polakami mieszkającymi w Belgii), odbywają 3-miesięczną podróż przez Afrykę. Celem jest przejechanie terenowym samochodem liczącej 8 tys. km trasy z Antwerpii do Timbuktu (przez Maroko, Mauretanię, Senegal, Gambię i Mali), a po drodze – życie niczym tamtejsi nomadzi. To, że podróże to zarówno przyjemności, jak i problemy, maluchy już wiedzą – zaraz po wjechaniu do Maroka chłopcy zgubili ulubione przytulanki. Więcej o wyprawie oraz aktualne miejsce pobytu globtroterskiej rodzinki: www.twinplanet.net 800 km na szczudłach. Dość niekonwencjonalny sposób podróżowania, a przy tym – zarabiania pieniędzy na pomoc chorym dzieciom, wybrał 25-letni Krzysztof Dzienniak. W 2004 r. przejechał 8 tys. km przez całe Stany Zjednoczone na... rolkach. Wyruszył z Nowego Jorku, zakończył wyprawę w Kalifornii, w siedzibie Microsoftu, skąd wrócił z podpisanym przez Billa Gatesa czekiem na pomoc dwóm niepełnosprawnym dziewczynkom. Latem 2005 roku Dzienniak wsiadł na... kosiarkę i przemierzając 1,2 tys. km po polskich drogach, dojechał do Jana Kulczyka, który na pomoc chorym dzieciom dał 200 tys. zł. Ostatnia wyprawa niestrudzonego Krzyśka to zakończona przed ostatnim Bożym Narodzeniem 800-kilometrowa wędrówka na szczudłach, tym razem przez Niemcy, od Zgorzelca do Leverkusen, gdzie znajduje się główna siedziba koncernu farmaceutycznego Bayer. W ciągu 30 dni Krzysiek wywrócił się tylko 3 razy, natomiast dwa razy niemiecka policja kazała mu schodzić ze szczudeł. Wysiłek nie poszedł na marne – pieniądze z Bayera pozwoliły na zakup protezy ręki dla 6-letniej Emilki z Brzegu. Kulisy srebrnego ekranu W dobie cyfrowej rewolucji, gdy rzutniki slajdów odeszły do lamusa, na oglądanie zdjęć i filmów po powrocie z wycieczki wszyscy zbierają się przed telewizorem. Dzisiejsze nowoczesne ekrany pozwalają bowiem na projekcje obrazów w różnorodnych formatach i z doskonałą jakością. Życie ułatwiają jeszcze rozwiązania takie, jak np. zastosowane w nowej linii telewizorów Thomson Intuiva. Wystarczy w nich bowiem podłączyć do ekranu dowolne urządzenie zewnętrzne (jak kamerę wideo, komputer, osiem rodzajów kart z aparatów cyfrowych, pen drive, a nawet konsolę do gier), by sprzęt sam je rozpoznał i dostosował wszystkie parametry. O ile to przyjemniejsze niż przeglądanie zakurzonych albumów z odbitkami! NAGRODY ZA LATANIE Często podróżujesz samolotami? W takim razie masz szansę na darmowe bilety, prawo zabrania większego bagażu, skorzystanie z luksusowej poczekalni, prezenty rzeczowe i inne bonusy w Programach lojalnościowych „frequent flyer”. Jak to działa? Wszystkie propozycje dla „częstych lataczy” opierają się na podobnej zasadzie: lecąc w trasę obsługiwaną przez danego przewoźnika lub jego partnerów, „zarabiamy” tzw. powietrzne mile. Jeśli już ich trochę nazbieramy, będziemy mogli wymienić je na nagrody. Niekiedy mile można otrzymać także bez przemieszczania się w przestworzach – np. za wynajem samochodów, noclegi w hotelach, zakupy w sklepach wolnocłowych, rozmowy przez telefon komórkowy etc. Szczegóły wyjaśniają regulaminy poszczególnych programów. Najłatwiej jednak mile „wylatać”. Przykładowo – w programie Miles & More, w ramach którego jesteśmy premiowani za korzystanie z usług PLL LOT, Lufthansy, Austrian Airlines, SWISS-a i współpracujących z nimi przewoźników (punkty dostajemy niezależnie od tego, którym z nich lecimy, byleby byli partnerami danego programu), za podróż z Warszawy via Frankfurt do Meksyku i z powrotem otrzymamy tyle punktów, że w nagrodę będziemy mogli sobie wybrać dowolną podróż którymś z wymienionych przewoźników po Europie. Z kolei po trzech takich lotach do Meksyku dostaniemy darmowy bilet np. do Egiptu, Kenii czy na Zanzibar. Podobnie jest i u innych lotniczych potentatów, którzy programom „częstego latacza” nadają swoje nazwy. Na przykład w British Airways jest to „Executive Club”, w KLM i Air France – „Flying Blue”. To, ile konkretnie za daną trasę dostaniemy punktów, zależy przede wszystkim od klasy podróży (za lot w pierwszej lub biznes punktów będzie dużo więcej niż za ekonomiczną), ale także od rodzaju biletu (tzw. klasy rezerwacji). Np. lecąc LOT-em z Warszawy do Londynu w klasie ekonomicznej, widełki zarabianych mil wahają się od 250 do 2500! W skrócie: im droższy bilet, tym więcej mil mamy przyznanych, ale są też bilety (np. pracownicze lub z promocji), za które nie dostaniemy punktów. Bywają i promocje odwrotne, gdy za jakąś trasę możemy otrzymać np. podwójną liczbę mil (do 15 marca jest tak w programie Mile & More za podróże LOT-em z Warszawy do Madrytu). Plastik do kolekcji Aby zbierać mile, najpierw musimy oficjalnie zgłosić się do uczestnictwa w programie. Nic za to nie płacimy, nie ma też znaczenia, czy latamy na danej trasie dwa razy w miesiącu, czy jest to nasza pierwsza podróż i nie wiemy, kiedy będzie następna. Nie odgrywa też roli, czy należymy do konkurencyjnych programów – możemy mieć kilkanaście plastikowych kart, od różnych przewoźników. O druk zgłoszenia najlepiej zapytać stewardessę w samolocie lub obsługę na lotnisku. Czasem można go znaleźć w bezpłatnych magazynach pokładowych, które mamy w kieszeni przy fotelu w samolocie, albo – w przypadku większości znanych linii – na ich stronach internetowych. Po wysłaniu zgłoszenia pod wskazany adres po pewnym czasie otrzymamy potwierdzenie przyjęcia do programu i plastikową kartę z naszym numerem identyfikacyjnym. Od tej pory przy każdej podróży podczas odprawy biletowo-bagażowej lub też, jak np. w British Airways – w czasie wykupywania rezerwacji, pokazujemy kartę „częstego latacza” i od razu mamy naliczane punkty. Inny system jest w British Airways, gdzie wystarczy wpisać na stronie internetowej programu rejsy, którymi się leciało, i mile zostaną naliczone. O stanie naszego konta milowego będziemy co jakiś czas informowani pocztą lub mailem. Wybór należy do ciebie Bilet, jaki nam przysługuje za „zarobione” mile, możemy wykorzystać sami albo podarować go komuś innemu. Mile możemy też wykorzystać w inny sposób – np. podwyższając sobie klasę podróżowania (lecimy na normalnie płatny bilet, ale przeraża nas długi lot w zatłoczonej i ciasnej klasie ekonomicznej – w tym wypadku za mile możemy przenieść się do klasy biznes). Możemy też zebrane mile wymienić na nagrody rzeczowe (w PLL LOT są to np. eleganckie wyroby skórzane, szwajcarskie scyzoryki czy bony książkowe). Jedno jest pewne – warto mile zbierać! POSZUKAJ W INTERNECIE Informacje o programach lojalnościowych największych potentatów lotniczych: www.miles-and-more.pl , tel. (022) 5777 222 – program m.in. PLL LOT, Lufthansy, Austrian Airlines, SWISS, w którym liczą się także punkty zgromadzone u partnerów sojuszu Star Alliance tj. m. in. SAS, Air Canada, United Airlines, Varig, Singapore Airlines, US Airways i in. www.britishairways.com/execc lub tel. (022) 529 90 39 – informacje o programie British Airways, w którym liczą się mile zgromadzone także u innych partnerów aliansu One World, czyli w American Airlines, Iberia, Finnair, Qantas Airways, Cathay Pacific, LanChile, Aer Lingus i in. www.skyteam.com (zakładka „Benefits”) – program aliansu Sky Team, do którego należą m.in. KLM, Air France, AlItalia, Continental Airlines, Czeskie Linie Lotnicze CSA, Aero Mexico i inne. ODLOTOWO Regularnie do Iraku Pierwszą europejską linią lotniczą, która odważyła się na wprowadzenie do rozkładów regularnych połączeń do Iraku, jest Austrian Airlines. Z Wiednia do irackiego Erbil od marca można latać dwa razy w tygodniu, od maja liczba rejsów zostanie zwiększona do trzech. Piątka liderów Polacy lubią latać, zwłaszcza odkąd pojawiły się tanie linie. Według danych Urzędu Lotnictwa Cywilnego w ciągu 9 miesięcy 2005 roku z polskich lotnisk wyleciało blisko 7,7 mln pasażerów (2 mln więcej niż rok wcześniej), przy czym 27,89 proc. regularnych przelotów (czyli z pominięciem czarterów) stanowią podróże tanimi liniami. Na pierwszym miejscu w przewozach jest nadal LOT (45,51 proc. pasażerów), a dalej kolejno: Wizz Air (11,64 proc.), Lufthansa (6,08 proc.), SkyEurope (4,77 proc.) i Centralwings (4,74 proc.). WIEŚCI ZE STOKÓW Narty w samolocie Coraz częściej na narciarski urlop lecimy samolotem. Czy za przewiezienie nart musimy dopłacać? Wszystko zależy od przewoźnika. Np. w Lufthansie i Alitalii, jeśli mieścimy się w regulaminowym limicie bagażu (w klasie ekonomicznej zwykle 20 kg), wówczas narty lub deskę bierzemy gratis, a płacimy przy przekroczeniu limitu. W Lufthansie będzie to kwota jak za 3 kg nadbagażu, czyli przy trasie do Monachium 93 zł, z kolei w Alitalii – 30 euro. U innych przewoźników (Centralwings, Swiss, Austrian Airlines) narty nie mają nic wspólnego z głównym bagażem – niezależnie od tego, ile waży nasza torba, sprzęt na stok (jedną parę nart lub deskę) bierzemy za darmo. Jedwabna kuracja Po całym dniu na stoku fryzura nie zawsze wygląda tak, jakbyśmy tego chcieli. Z pomocą przychodzi Silk Therapy, produkt z nowej serii BioSilk firmy Farouk Systems. W skład preparatu wchodzi jedwab, który ułatwia układanie włosów i nadaje im zdrowy wygląd, a poręczne opakowanie łatwo zabrać ze sobą na wyjazd. www.farouk.com.pl Narty po turecku Jednym z oryginalniejszych pomysłów na zimowy wyjazd mogą być narty w… Turcji. W górach Anatolii działa 7 ośrodków narciarskich. Do najpopularniejszych należy położony zaledwie 150 km od Stambułu masyw Ulu Dag koło Bursy, gdzie narciarze mają do dyspozycji 15 wyciągów (gondolka, krzesełka, orczyki). Śnieg jest gwarantowany do kwietnia – w szczycie sezonu jego pokrywa sięga trzech metrów. Sprzęt możemy pożyczyć na miejscu, przy czym warto wiedzieć, że narty po turecku to… „kayak”. Przegląd tureckich ośrodków narciarskich znajdziemy na stronach www.tourismturkey.org/special-interest/winter-ski/winter.html Tatrzański skipass Gospodarze polskich stoków wciąż nie mogą dogadać się w sprawie objęcia różnych stoków jednym skipassem, w przeciwieństwie do naszych południowych sąsiadów. No cóż, tym chętniej będziemy jeździli w słowackie góry, m.in. w Wysokie Tatry, gdzie od tej zimy wprowadzony został „Tatrzański skipass”. Jego posiadacze mogą korzystać z wyciągów w Tatrzańskiej Łomnicy (Łomnica i Jamy), Smokowcu, na Strbskim Plesie i w Liptowskiej Teplicy. Karnet 6-dniowy to 3300 koron (około 340 zł) w przypadku dorosłych i 1980 koron (210 zł) dla dzieci do lat 12. Więcej informacji: www.tatry.sk www.parksnow.sk Kask lepiej mieć Warto pamiętać (żeby potem nie zaczynać jazdy od zakupów), że we Włoszech wszyscy młodociani narciarze i snowboardziści (do lat 14) muszą jeździć w kaskach. Za jazdę bez kasku grożą kary finansowe. Wprowadzenie takiego obowiązku rozważają Austriacy. Ale niezależnie od przepisów w kasku jeździć powinniśmy – dla swojego bezpieczeństwa. OLEJ NA ARKTYCZNE MROZY Sprzedaż specjalnego oleju napędowego, który nie zablokuje silnika nawet podczas podróży w czasie srogiej zimy, rozpoczyna w Polsce Statoil. Arktyczny olej napędowy dostępny będzie przede wszystkim na stacjach w tych regionach, które najsilniej odczuwają powiewy lodowatego powietrza znad Syberii – a więc we wschodniej części kraju. Przystosowany jest do zasilania silników diesla pracujących w temperaturze do –36oC. Od zwykłego oleju napędowego różni się m.in. dodatkiem substancji przeciwdziałających blokowaniu przez parafiny filtru paliwa. Podobne paliwo sprzedawane jest zazwyczaj na stacjach w Skandynawii – w obrębie koła podbiegunowego. W Polsce będzie dostępne w dystrybutorach do końca lutego 2006 r. PODRÓŻ Z ESENCJĄ SMAKU Robert Sowa, szef kuchni hotelu Jan III Sobieski w Warszawie i kucharz piłkarskiej reprezentacji, zwolennik zdrowej i lekkiej kuchni, bogatej w warzywa i owoce, ryby i owoce morza, propagator kuchni polskiej, ale inspirowanej i wzbogaconej doświadczeniami kulinarnymi z podróży zagranicznych, zebrał swoje przepisy w książce „Esencja smaku”. Publikacja Sowy adresowana jest do wszystkich, którzy chcą poznać kuchnię fuisine i szukają inspiracji do kulinarnych eksperymentów i wprowadzania nowych smaków, poznanych podczas wędrówek po świecie. Książka została nominowana w sześciu kategoriach do międzynarodowej nagrody Gourmet Voice 2006 podczas tegorocznej, drugiej już edycji The Gourmet Media World Festival w Cannes, gdzie spotykają się przedstawiciele mediów branży kulinarnej z całego świata. E-PODRÓŻ www.przyjazne.pl– pierwszy w Polsce tego typu portal stworzony z myślą o osobach niepełnosprawnych. Informacje zawarte na stronach ułatwią im poruszanie się nie tylko po najbliższej okolicy, ale nawet zaplanowanie dalszej podróży. Jest więc wykaz bazy noclegowej i gastronomicznej „bez barier”, informacje o kinach czy basenach dostosowanych do potrzeb niepełnosprawnych. Dzięki forum można na bieżąco wymieniać uwagi, dzielić się wrażeniami, a także poznać inne osoby mające podobne problemy. Zrobiono nawet miejsce na oferty biur podróży z propozycjami dla niepełnosprawnych i kontakty do firm i organizacji, które pomagają w uaktywnieniu się (propozycje wędkowania, nurkowania, obozy rehabilitacyjno-wspinaczkowe itp.). www.alpineskimaps.com – na tych opisanych po angielsku stronach, nawet nie znając języków obcych, łatwo możemy wyszukać mapy większości alpejskich regionów narciarskich (do wyboru: Szwajcaria, Austria, Włochy, Francja i Niemcy). Co ważne, są to zarówno mapy zimowe przydatne dla narciarzy (schemat wyciągów, nartostrady, wysokości szczytów etc.) jak i letnie, z których można skorzystać podczas górskich wędrówek. Uzupełnieniem są plany niektórych miast i popularnych wśród turystów kurortów alpejskich. www.pogoda.onet.pl – wszystko jedno, czy wybieramy się na narty, czy pod palmy albo czy będziemy w kraju, czy też na drugim końcu świata – warto sprawdzić, jaka tam, gdzie jedziemy, jest pogoda, zarówno aktualna, jak i prognozowana na najbliższe dni. Przynajmniej będziemy wiedzieli, jakie ubrania zabrać! Narciarzy zainteresują zapewne informacje o tym, jakie w popularnych polskich ośrodkach zimowych panują warunki – ile jest śniegu, czy zapowiadane są opady, czy kursują wyciągi. Niestety nie ma jeszcze informacji z regionów alpejskich (co najwyżej możemy sprawdzić najbliższe duże miasto).
W starożytności, najogólniej rzecz biorąc, okres przed pełnią dorosłości dzielono na: niemowlęctwo, dzieciństwo i młodzieńczość. Niemowlęta zazwyczaj nie miały żadnych praw. – W starożytnej Sparcie kobiety myły nowo narodzone dzieci nie wodą, lecz winem, aby sprawdzić ich kondycję. Uważano, że dzieci chore na epilepsję po zetknięciu się z czystym winem dostawały konwulsji – opowiada dr Jerzy Sulim, etnograf. – Jeśli dziecko nie przeszło pozytywnie drobiazgowych badań przeprowadzanych przez konsylia starszyzny, jeśli źle wyglądało, było zniekształcone i pomarszczone, skazywano je na śmierć przez zrzucenie z wysokiej skały. W całej starożytnej Grecji przyjmowano, że syna wychowuje się zawsze, nawet jeśli jest się biednym, córkę zaś można porzucić, nawet jeśli jest się bogatym. Bardzo często zdarzało się, że niechciane bobasy wkładano do glinianych naczyń i wynoszono do lasu. Podobna sytuacja panowała w Egipcie. Tu istniała pewnego rodzaju „reguła urodzin” polegająca na tym, że jeśli dziecko nie rodziło się w określonym terminie, zaraz po porodzie można się go było pozbyć tak jak wybrakowanego przedmiotu. Zachował się list z 1 r. n.e., w którym Egipcjanin Hilarion pisał do żony: musisz wiedzieć, że jestem jeszcze w Aleksandrii. Nie niepokój się! (…) gdybyś urodziła, to jeśli będzie chłopiec, zostaw, jeśli dziewczynka, wyrzuć.
Spis treści – czerwiec 2007 Dzieciństwo. Rola dziecka w ludzkiej społeczności zmieniała się na przestrzeni wieków. Nigdy jednak nie była tak znacząca jak dziś. Świat motoryzacji. Masowa produkcja samochodów w USA zmieniła ten kraj. Bez niej nie byłoby the american way of life. Ojciec chrzestny. Szwedzki botanik Karol Linneusz przed wiekami stworzył system taksonomiczny funkcjonujący do dziś. Porządkując ówczesną biologię, nadał nazwy wielu roślinom. Chińskie miasta-tygrysy. Produkuje się w nich zalewające świat żarówki, guziki, parasolki czy sprzączki do biustonoszy. Fabryki rosną tam w tempie grzybów po jesiennym deszczu. Lawrence z Arabii. Brytyjski historyk, żołnierz, człowiek pióra. Arab z wyboru i fascynacji. Znacząco przyczynił się do wykreślenia mapy współczesnego Bliskiego Wschodu. Panamskie nietoperze. Na małej panamskiej wysepce Barro Colorado doskonale prosperują 74 gatunki nietoperzy, znajdując sobie nisze siedliskowe i pokarmowe. TYLKO DLA PRENUMERATORÓW: Hip-hop. Ta najnowsza muzyczna moda zdobyła niemal cały glob. Stała się symbolem buntu młodego pokolenia, pozwalającym wyrazić jego frustrację i niezgodę na świat.
Paryż - zobacz go jak na dłoni. Oto kilka informacji praktycznych.
• Samolotem – bezpośrednie samoloty rejsowe z Krakowa, Katowic i Warszawy (PLL LOT, Brit Air, Air France) lądują na lotnisku Charles de Gaulle – od 700 zł brutto w dwie strony, tanie linie latają z Katowic i Warszawy: Wizz Air na lotnisko Beauvais, SkyEurope na Orly, loty codziennie (z wyjątkiem sobót); wylot z Warszawy o godz. 17:50, ceny biletów od 39 zł. Na stronach skyeurope.com można również dokonać rezerwacji hotelu, wynająć samochód czy wykupić ubezpieczenie. • Autokarem – bilety w dwie strony od 100 zł do 360 zł; cena zależy m.in. od daty zakupu, te najtańsze trzeba kupić 60 dni przed planowanym wyjazdem, zniżki dla dzieci, młodzieży i seniorów; bezpośrednie kursy 4 razy w tygodniu; podróż z Warszawy trwa ok. 23 godzin; www.wikel.pl • Pociągiem – najlepsze połączenie z przesiadką w Kolonii – 16,5 godziny z Warszawy; bilet w dwie strony – 1400 zł + 160 zł za miejsce do leżenia; www.pkp.pl • Z lotniska Charles de Gaulle: taxi (ok. 45 min. do centrum, ok. 50 euro), autobusy co kwadrans: Air France na Plac Charles de Gaulle (ok. 40 min, 12 euro); Roissybus do Opery Narodowej (ok. 45 minut, 8,40 euro), pociąg RER (co 15 mi-nut, do centrum ok. 30 min., 8 euro), z Terminala nr 2 kursuje pociąg TGV do Gare du Nord, Châtelet-les-Halles, Saint-Michel i Denfert-Rochereau, z połączeniami do stacji metra. http://paris-cdg.com • Z lotniska Orly: taxi (do centrum ok. 30 euro), autobusem – Orlybus/RATP na stację metra Denfert Rochereau (30 min), Jetbus do stacji metra Villejuif-Louis Aragon. Autobus Air France do stacji metra Montparnasse Bienvenue lub Aerogare des Invalides (40–50 min, 2,70 euro), autobus RATP nr 183 do stacji metra Porte de Choisy (co 35 min, 2,70 euro), Orlyval – kolejka do stacji RER Antony, Orlyrail – łączy lotnisko z linią RER C, mikrobusy PariShuttle, Paris Airport Service i Airport Shuttle zawiozą w dowolne miejsce Paryża za ok. 25 euro. • Z lotniska Beauvais: autobus ekspresowy zawiezie do stacji metra Porte Maillot (odjeżdża 20 minut po wylądowaniu samolotu, do centrum jedzie ok. 60 minut, 13 euro). • Metro (15 linii) – działa w połączeniu z podmiejską kolejką ekspresową RER (5 linii), od 5.30 do 00.30; warto sięgnąć po bezpłatne plany połączeń, np. Grand Plan de Paris; 1,40 euro za przejazd, warto kupić karnet Paris Visite – 1-, 2-, 3- lub 5-dniowy (dzienny na trzy strefy już od 8,35 euro, zniżki dla dzieci 4-11 lat) lub 10 przejazdów za 10,70 euro; karnet Carte Orange – to tygodniowa przejazdówka (od 18,35 euro za trzy strefy), www.ratp.info • Noctambus – nocne kursy po zamknięciu metra (od 1.00 do 5.50, 2,40 euro). • Taksówka – jest ich w Paryżu 15 000, ceny za kilometr od 0,77 do 1,31 euro w zależności od i pory i dnia tygodnia; www.infotaxiparis.com • Autobusy turystyczne – Balabus (RATP) jeędzi specjalną trasą atrakcji Paryża z Gare de Lyon do La Défense; do przejazdu upoważniają karnety Paris Visite i Carte Orange; L’Open Top – dwupiętrowy, dwudniowy bilet – 25 euro. • Rower – ponad 130 km tras rowerowych po mieście, warto sięgnąć po mapę tras Paris a` Vélo; www.parisvelosympa.com, wypożyczenie roweru od 12,50 euro/dziennie (weekend – 24 euro); www.fattirebiketoursparis.com • Bateau-mouche – godzinny rejs statkiem po Sekwanie,ok. 10 euro; kolejne przystanki: wieża Eiffla, Musée d’Orsay, St.-Germain des Prés, Katedra Notre-Dame, Hôtel de Ville, Luwr, Champs-Elysées.
Paryż - moc atrakcji. Miejsca znane wszystkim
To musi być prawda, że wieża Eiffla jest najłatwiej rozpoznawalnym punktem Paryża, skoro ona pierwsza wita nas swym widokiem, niezależnie od tego, jak przybywamy – samolotem, samochodem czy pociągiem.
Nieuchronnie wzrok nasz natknie się na dziwnego kształtu stalowy maszt, dzisiaj nieoficjalny symbol Paryża, sprzedawany w dziesiątkach tysięcy plastikowych, gipsowych, metalowych replik wszystkich rozmiarów, malowany na naparstkach, portfelikach, koszulkach i parasolkach, który – paradoksalnie – należy do najpóźniejszych paryskich „zabytków”. Powstał z okazji powszechnej wystawy światowej w 1889 roku i stulecia Wielkiej Rewolucji, ma więc niewiele ponad 100 lat. Cóż to jest w liczącej ponad 2 tysiące lat historii miasta, które zanim zostało stolicą frankijskiej dynastii Kapetyngów, było ważnym ośrodkiem Cesarstwa Rzymskiego. Strategiczne znaczenie miejsca na przecięciu dróg dobrze rozumiał Juliusz Cezar, który w miejscu osady Galów założył obóz wojskowy. Rozumieli to też jego następcy. Lutetia – miasto łodzi, do którego dostęp przez długi czas możliwy był tylko drogą wodną, w V w. zmienił ostatecznie nazwę na Paris. Budowniczy 300-metrowej wieży, inżynier Gustaw Eiffel, był nie tylko prekursorem architektonicznych rozwiązań, lecz także organizacji pracy. Po raz pierwszy w historii na miejsce montażu dowożono elementy prefabrykowane, a prace trwały przez siedem dni w tygodniu. Budowa trwała krótko, nieco ponad dwa lata, sarkała na nią ówczesna prasa, a Paryżanie ponoć odwracali głowy, by nie widzieć nowoczesnego potworka. Pocieszali się myślą, że po wystawie wieża ma zostać rozebrana. Uratowało ją jednak wojsko, instalując tutaj swą pierwszą antenę telekomunikacyjną – umożliwiała ona w 1904 r. połączenie radiowe na odległość 400 km. W cztery lata później kontaktowano się już przez ocean, a w 1935 r. wieża umożliwiła pierwsze eksperymentalne transmisje telewizyjne. Dzisiaj na jej szczycie znajduje się ponad setka różnych anten. „Potworek” nie tylko zaadaptował się, nie tylko okazał niezwykle użyteczny, ale także bardzo popularny. Tak bardzo, że dziś konstrukcji z 18 tys. części metalowych połączonych za pomocą 2,5 mln nitów nie omija żaden turysta. Rocznie jest ich ponad 6 mln. Wszyscy robią to dla widoku z góry, jakiego nie doświadczą nigdzie indziej. Czekając w kolejce na wjazd, można podziwiać samą wieżę „od dołu”. Siatka metalowej konstrukcji nadal zachwyca delikatnością i regularnością powiązań. Kogo męczy długie czekanie, może próbować szczęścia, wybierając inny punkt widokowy. Wcale nie jestem przy tym przekonana, czy oglądanie Paryża zaczynać trzeba od tej najbardziej znanej budowli – bo gdy już wjedziemy na górę i gdy patrzeć będziemy na onieśmielający w gruncie rzeczy widok rozedrganego w słońcu, ciągnącego się po horyzont miasta, niewiele uda nam się zeń zrozumieć. Może lepiej wejść najpierw w samą tkankę miasta, popatrzeć nań z bliska. Potem, z góry, bardziej docenimy widok znanych już lepiej obiektów, lepiej zrozumiemy, jak duże (a może małe) przestrzenie udało nam się pokonać. Może więc na początek zastosować raczej metodę „kartek pocztowych” i odszukiwać miejsca znane „wszystkim”. Pola Elizejskie – mityczne miejsce przebywania po śmierci szczęśliwych, choć zawsze nieco sennych dusz ludzkich, stało się jedną z najbardziej ruchliwych paryskich arterii. Biegnąca przez blisko 2 km, lekko wznosząca się perspektywa ulicy, zamknięta u wylotu Łukiem Triumfalnym, jest porywająca. Nic dziwnego, że to miejsce właśnie wybrano na świąteczne parady wojskowe. Ich oprawa jest bowiem jedyna w swoim rodzaju. Jak czytamy we wszystkich przewodnikach i opisach miasta, Champs-Élysées biegną od owalnego Placu Zgody, o którym, gdyby nie był taki duży, można by spokojnie powiedzieć, że jest „uroczy”, tak pełna harmonii jest jego XVIII-wieczna architektura. Plac też ma zresztą królewską przeszłość, a na jego środku stoi królewski prezent z egipskiego Luksoru – 23-metrowy obelisk Ramzesa II. Obie strony dolnej części ulicy przypominają w zasadzie parki. Nic dziwnego zresztą, skoro przez architekta Ludwika XV aleja pomyślana została jako przedłużenie ogrodów tuileryjskich. To tutaj, za dyskretną kurtyną zieleni, kryje się Pałac Elizejski – siedziba prezydenta Republiki. Wzrok patrzącego nie napotyka żadnej przeszkody, mija Łuk Triumfalny, dobiega swobodnie do Łuku Europy, stojącego na przedłużeniu osi w oddalonej o, bagatela, 7 km dzielnicy La Défense. Druga, nazwijmy ją „górna”, część ulicy, w chwili jej wytyczenia będąca jeszcze piaszczystą drogą, ma dzisiaj wybitnie wielkomiejski charakter. Od połowy XIX w. był to adres prestiżowy, a aleja należała do najlepiej oświetlonych. Na parterach i niższych piętrach eleganckich kamienic znajdziemy sklepy, kina, kabaret Lido, restauracje i biura, których czynsze należą do najwyższych w mieście. Próżno jednak szukalibyśmy tu ekskluzywnych butików – eleganckie skądinąd wnętrza handlowe mieszczą głównie sklepy dużych, znanych także za granicą, po części również i w Polsce, sieci handlowych. Podobnie jest z restauracjami, a najciekawsze są bodaj salony… samochodowe prezentujące zwykle niedostępne jeszcze w handlu nowości. Champs-Élysées nadal jest przecież adresem wyjątkowym. Najwyższą część ulicy, tę najbliższą Łukowi Triumfalnemu, opadły, niestety, sklepiki i stoiska z pamiątkami sprzedającymi taki sam jak na całym świecie turystyczny kicz i tandetę. Tandetnym zabytkiem nie jest na pewno sam Łuk Triumfalny: budowę rozpoczętą przez Napoleona Bonapartego w 1806 roku ukończono 30 lat później. Początkowo poświęcony pamięci napoleońskiej Wielkiej Armii, od 1921 r. pełni funkcję Grobu Nieznanego Żołnierza. Nad trumną poległego pod Verdun płonie wieczny ogień. Warto wejść na koronę łuku, by z wysokości 50 m podziwiać piękny, choć mniej rozległy niż z innych miejsc, widok. Właśnie stąd docenić symetrię Placu Gwiazdy (dzisiaj noszącym imię Charles’a de Gaulle’a): od liczącego 120 m średnicy okręgu rozchodzi się gwiaździście 12 alej. Godzinami podziwiać można stąd urbanistyczną wizję barona Haussmana, który w XIX w. przebudował Paryż, wytyczając wiele arterii. Z korony Łuku Triumfalnego widać też doskonale Łuk Europy na La Défense. La Défense – obrona Paryża – oto upamiętniająca obronę stolicy przed wojskami pruskimi, odlana w brązie alegoria, w guście epoki, powróciła na postument w sto lat po tamtych wydarzeniach i choć od 1983 roku stanowi estetyczny zgrzyt w otoczeniu, to zapewnia najnowszym dzielnicom poczucie historycznej ciągłości. Tymczasem każdy z nowo powstałych tu budynków kryje jakąś tajemnicę nowoczesnej technologii i architektury i każdy należałoby opisać osobno. „Tutaj się nie śpi, nie mieszka, tutaj się pracuje” – mówią paryżanie. Pracują istotnie, na 3 mln m2 biur. Tylko skąd biorą się dzieci jeżdżące na uroczej, fin-de-sieclowej karuzeli ustawionej między biurowcami, centrum handlowym i stacją kolejki podmiejskiej? Skąd biorą się turyści (1500 osób każdej godziny), wjeżdżający panoramiczną windą z szybkością 1,6 m/s, na koronę Łuku Europy, o wysokości ponad 100 metrów i ścianach pokrytych karraryjskim marmurem, by podziwiać kolejny porywający widok Paryża? Ta na pozór zimna i pusta dzielnica potrafi tętnić prawdziwie paryskim życiem, gdy w dniach wielkich sportowych zmagań – olimpiad, futbolowych mistrzostw – wystawiany jest telebim, a pracownicy okolicznych biur, beztrosko siedząc na chodniku, komentują wyniki. Mało jest zresztą w Paryżu miejsc, do których nie dotarłyby samochody. Kto zdecyduje się na zwiedzanie tego miasta samochodem właśnie, musi liczyć się z równoczesnym zwiedzaniem drogich, i też nie zawsze dysponujących wolnymi miejscami, podziemnych parkingów. Może nieco spokojniej jest jednak na paryskich wyspach: Cité i sąsiadującą z nią od południa, przedzieloną wąskim przesmykiem, Wyspą Świętego Ludwika. To na Cité, paryskim ostrowie, będącym poniekąd kolebką miasta, wznosi się katedra Notre-Dame, bodaj najpiękniejszy zabytek Paryża. Jest to jedna z najwcześniej zbudowanych francuskich katedr (kamień węgielny położono w 1163 r.), prezentująca już dojrzałą, ale jeszcze pełną symetrii i harmonii, formę gotyku. Znawcy podkreślają tę rzadką jedność stylu i doskonałość proporcji budowli, jeszcze nieprzejawiającej późniejszych ambicji pięcia się wzwyż dla dotknięcia samego nieba. Dzisiaj, jak pokazują statystyki, katedra jest, po wieży Eiffla naturalnie, najliczniej odwiedzanym zabytkiem w całej Francji, choć przecież nie jest to jedyny architektoniczny cud na tej wyspie. Ta turystyczna popularność niekoniecznie cieszy jej duchownych gospodarzy, którzy mają coraz więcej kłopotów z utrzymaniem sakralnego charakteru świątyni, gdzie po raz pierwszy w historii zastosowane po obu stronach transeptu rozety, łagodnie i nieśmiało prześwietlają monumentalną, bo długą na 131, a wysoką na 33 m nawę. Jeśli nie uda nam się oderwać od międzynarodowego tłumu ani przyjść w godzinie nabożeństwa, kiedy świątynia odzyskuje swój prawdziwy, tajemniczy i pełen majestatu charakter, jeśli nie mamy cierpliwości, by studiować ikonografię fasady (kryjącą w sobie, zapewniam, doskonałość i pełnię wizji średniowiecznego świata), to obejdźmy ją chociaż wkoło i popatrzmy na imponującą architekturę rytmu przypór i łuków oporowych. Jest to jeden z obrazów Paryża, który, choć bardzo miejski, to równocześnie jest pełen powietrza, nieba i wody – i może właśnie dlatego najdłużej pozostaje w pamięci. Panteon – „pocztówkowy” obrazek jego kopuły wyrastającej wysoko ponad okoliczne dachy ujrzymy, gdy staniemy „za” paryską katedrą i popatrzymy w lewo, na drugą stronę Sekwany. Ta kopuła, autorstwa Soufflota, bardziej może niż ingerencja „republikańskiej świątyni” w dzielnicę do tej pory stanowiącą domenę Genowefy, świętej patronki miasta, była źródłem skandalu i niezadowolenia. Dzisiejszy Panteon zaczął zresztą powstawać na zlecenie Ludwika XV jako nowa świątynia patronki Paryża. W ciągu pierwszych stu lat istnienia kilkakrotnie zmieniało się przeznaczenie budowli, aż wreszcie w roku 1885, wraz z pogrzebem Wiktora Hugo, nieodwołalnie już stała się miejscem pochówku, jakie „wdzięczna ojczyzna” przeznacza „wielkim ludziom”, jak głosi napis na frontonie. Wśród 60 zasłużonych spoczywa tam jako jedyna kobieta i jedyna osoba cudzoziemskiego pochodzenia Maria Skłodowska-Curie. Od 20 kwietnia 1995 roku leży tam obok męża – Piotra. Pamiętam dobrze uroczystość wprowadzenia prochów obojga do „Świątyni”, pełną powagi, ale i skromności, z udziałem szkolnej młodzieży, w obecności prezydentów Mitterranda i Wałęsy oraz żyjącej wtedy jeszcze córki uczonej, Ewy. Sam Panteon jest budowlą na planie równoramiennego krzyża greckiego, nawiązującą do antycznych wzorów. A że stoi na wzgórzu, stwarza też wrażenie monumentalności przekraczające jego naturalne rozmiary. Pozornie powinno to stanowić dysonans w stosunku do otoczenia, a tymczasem budynek wszedł weń znakomicie, raz jeszcze potwierdzając tę zadziwiającą paryską umiejętność stapiania się kolejnych budynków z najbliższą okolicą, wspólnego składania się na unikalny czar całego miasta. Niech zatem ten, kto pragnie obejrzeć pocztówkowy Panteon, nie myśli, że zaspokoi szybko swoją ciekawość i pójdzie oglądać kolejne znane miejsce. Na pewno da się bowiem wciągnąć urokowi pobliskich uliczek: biegnących ku Sorbonie, ku College de France, albo uwieść atrakcjom wystaw księgarń i papeterii, albo zachęcony perspektywą prowadzącą ku bulwarom St. Michel i St. Germain skręci tam kierowany nadzieją, że robi tylko niewielkie odstępstwo od planu wycieczki. Po czym nieopatrznie usiądzie na tarasie kawiarni i czas zacznie dlań płynąć inaczej… Bazylika Sacré-Coeur wznosi się na wzgórzu Montmartr. Oto schody i park przed fasadą – kolejne „pocztówkowe” miejsce paryskie, łączące w sobie atrakcje pięknego widoku i emblematycznej architektury, ściągające z równą siłą dzieci na karuzelę i po watę cukrową, zakochanych na trawniczek, Japończyków z aparatem fotograficznym po zdjęcie, wiernych na chwilę modlitwy. Aż trudno uwierzyć, że i tym razem nie mamy do czynienia z zabytkiem naprawdę „dawnym”. Budowę bazyliki górującej nad miastem rozpoczęto w roku 1875. Cóż, takie poznamy atrakcje Paryża, jakie sami sobie wydepczemy. Jednego możemy być pewni – nieważne, że nie odwiedzimy ich wszystkich. Na pewno znajdziemy taką: róg ulicy, kawiarnię, sklepik, widok w prześwicie domów, ławkę na skwerku lub nad Sekwaną, które staną się tylko naszą własną atrakcją. Polski Paryż W mieście Wielkiej Emigracji nietrudno o polskie pamiątki - Grób Chopina. Na najpiękniejszym paryskim cmentarzu Pe`re-Lachaise, w kwaterze 11. płacze muza – wiejska dziewczyna z naręczem polnych kwiatów – rzeźba dłuta Auguste’a Cleisinggera. Podobno na grobie Chopina stale leży bukiecik fiołków – jego ulubionych kwiatów. Radzę to sprawdzić. - Kościół polski. Kościół Wniebowzięcia NMP pod numerem 263 bis przy eleganckiej ul. Saint-Honoré od 1844 r. należy do Polskiej Misji Katolickiej. Ta jedna z najstarszych polskich instytucji w Paryżu świętowała właśnie (w lutym 2006 r.) 170. rocznicę nieprzerwanego istnienia. W samym Paryżu obejmuje 5 polskich parafii. - Biblioteka polska 170-lecie istnienia obchodzić będzie za dwa lata. Po gruntownym remoncie i modernizacji – znów przyjmuje czytelników i gości Muzeum Adama Mickiewicza. Oprócz pamiątek po poecie jest tu też gabinet Chopina i kolekcje dzieł sztuki. Posiada 150-tysięczny księgozbiór, bezcenną kolekcję rękopisów – m.in. mickiewiczowskich – oraz dokumentów z czasów I Rzeczypospolitej i okresu rozbiorów. - Pomnik Adama Mickiewicza. Na nadbrzeżu Księcia Alberta, opodal ruchliwego placu Alma, stoi wysoka kolumna: podtrzymuje ją uskrzydlona bogini zwycięstwa, a stojący na szczycie kolumny wieszcz w rozwianym płaszczu pełnym natchnienia gestem wskazuje kierunek – przed siebie, w górę. Pomnik Adama Mickiewicza, autorstwa wielkiego przyjaciela Polski, Antoine’a Bourdelle’a, stanął w roku 1929. - Księgarnia polska Przy tym samym bulwarze Saint-Germain, pod nr 123, natrafiamy na witrynę wypełnioną polskimi wydawnictwami. To księgarnia polska kontynuująca nieprzerwaną tradycję najstarszej instytucji emigracji polskiej we Francji – książnicy i oficyny wydawniczej założonej w 1833 r. przez Eustachego Januszkiewicza. Na Saint-Germain księgarnia funkcjonuje od 80 lat. Obecnie należy do Very Michalskiej, która jest również właścicielką wydawnictwa Noir sur Blanc (Czarno na Białym), ambitnie promującego literaturę polską we Francji. 3 słynne paryskie adresy, odwiedzenie których szczególnie polecamy - Invalides Ciąg urbanistyczny, który z jednej strony obejmuje oś Pól Elizejskich, a z drugiej – most Aleksandra III i kompleks architektoniczny Inwalidów. Szpital zbudował w trosce o rannych żołnierzy król Ludwik XIV. Dziś mieszczą się tam m.in. zbiory Muzeum Wojny. Kopuła nad kościołem pod wezwaniem św. Ludwika zdobi paryskie niebo od 200 lat. We wnętrzu kościoła, w ogromnym sarkofagu, spoczywa dzisiaj Napoleon. - Sainte-Chapelle Prawie naprzeciwko Notre-Dame, po drugiej stronie ulicy, znajduje się tzw. Saint-Chapelle – zbudowana w połowie XIII w. (1246-48) przez króla Ludwika Świętego dla sprowadzonych z Jerozolimy relikwii Korony Cierniowej i Krzyża Świętego. Dawniej, by ujrzeć wyjątkowe wnętrze górnej kaplicy, będące niemal jednym wielkim witrażem, trzeba było należeć do królewskiej rodziny. - Place des Vosges Leży w sercu dzielnicy Les Marais. Założony jako pierwszy „plac królewski” (wcześniej Paryż placów nie znał) w miejscu porzuconej i zrujnowanej siedziby króla, był miejscem pojedynków dumasowskich muszkieterów. Dzisiejszą nazwę zawdzięcza skrupulatnym podatnikom – Wogezy były pierwszym departamentem, który w 1800 r. uiścił republikańskie podatki (do dzisiaj będące zmorą Francuzów…). Jego środek zajmuje skwer. Okolony 36 kamienicami, ówczesną modą wypełniającymi jasne kamienne ramy fasady czerwoną cegłą, o trapezoidalnych „paryskich” dachach. Efekt jest niezrównany. - Wieża Eiffla – wjazd windą: 1 piętro – 3,66 euro, 2 piętro – 6,86 euro, 3 piętro 5,34 euro, schodami do 2 piętra 3,05 euro. - Panteon, zwiedzanie krypty: 6,40 euro, poniżej 18 lat gratis. - Notre-Dame, zwiedzanie wieży 5,35 euro, zwiedzanie krypty: 5 euro, poniżej 26 lat – gratis, muzeum – 2,30 euro, katedra – gratis.
Na terenie dzisiejszego Śląska klimat jest upalny, monsunowy. Dwa drapieżne dinozaury, stojąc na tylnych łapach, zażarcie walczą o partnerkę. Zwinnie lawirują między wielkimi miłorzębami i paprociami. W oddali przypominający hipopotama gad ssakokształtny tapla się w starorzeczu. Rośliny kwiatowe jeszcze nie wyewoluowały.Człowiek pojawi się tu za ponad 200 mln lat. Przez ostatnie dwa stulecia naszej ery będzie poszukiwał kości lądowych zwierząt z ery dinozaurów, próbując odtworzyć tamte dzieje. Nie jest to łatwe zadanie, ponieważ obszar obecnej północnej i środkowej Polski znajdował się wtedy pod wodą. Poszukiwania paleontologów koncentrują się więc na południu kraju. Niespodziewanie 28 lipca 2008 r. naukowcy ogłaszają: wykopaliśmy fragmenty szkieletu pierwszego polskiego dinozaura drapieżnego. Obok niego leżały szczątki dicynodonta, ostatniego wielkiego gada ssakokształtnego. To prawdziwa sensacja. W Polsce spodziewaliśmy się odkrycia zwierząt morskich. – Znalezienie pierwszych dużych drapieżnych dinozaurów oraz gada ssakokształtnego na tym terenie jest niezwykłe i całkiem nieoczekiwane – komentuje odkrycie prof. Michael Benton, wybitny paleontolog z Uniwersytetu Bristolskiego w Wielkiej Brytanii.
Smok ze Śląska. Wreszcie mamy polskiego dinozaura. Ziemia w bliznach. Planeta „pod ostrzałem” planetoid. Prawie ludzie. Szympansy, które polują z dzidami. Joseph Skarbek. Polski budowniczy chińskiej kolei. Biblijne ślady. Co zostało po Sodomie i Gomorze? Morskie ślimaki. Niesmaczne, ale zachwycają kolorami. Tylko dla prenumeratorów Wielkie Równiny. Pustoszejące miasteczka Dakoty Północnej.