National Geographic
type: channel
link: https://www.national-geographic.pl
date: 2026-02-17T10:23:55.000Z
update period: hourly
update frequency: 1
update base: 2000-01-01T12:00+00:00
items: Tak Singapur witał Rok Ognistego Konia. Dźwięki i obrazy zlewają się tu w jedno wielkie święto odrodzenia
items: Plac budowy pełen niespodzianek. Pod ziemią skrywała się starożytna świątynia
items: Oto dowód na bliskie kontakty szamanów z pierwszymi rolnikami. To niezwykła maska
items: Archeolodzy odkryli starożytną kultową dzielnicę miasta Nida. Skrywa się pod współczesną metropolią
items: „To nie jest chwilowa moda, to jest trend”. Kim są polscy rodzimowiercy?
items: Poznaj jedno z najbardziej zagadkowych miejsc Beskidów. Wciąż żyją tu opowieści o czarownicach
items: Ornamenty na odnalezionej w Palestynie czarze przedstawiają najwcześniejsze mity o powstaniu Ziemi
items: Pogaństwo w natarciu – sprawdź, gdzie odkryć tradycje dawnych wierzeń
items: Inkowie złożyli nastolatkę w ofierze. Naukowcy zrekonstruowali jej wygląd
items: Od Światowida po Babę Jagę. Najstarsze wierzenia Słowian fascynują do dziś
items: Satanizm, którego nie było. Dlaczego w USA uwierzono w kult ofiar? Poznajcie satanic panic
items: Dowód na równouprawnienie w epoce kamienia? Niezwykły rytuał w grobach
items: Figurki lisa, sępa i dzika – tajemnicze odkrycie z Karahantepe. Mit zaklęty w kamieniu?
items: Jakie dary składano greckim bogom? Analiza chemiczna odsłania tajemnicę
items: Najstarsze ślady wykorzystania ryżu na dalekim Pacyfiku. Służył rytuałom
items: Hiszpanie budują nowego Jezusa. Ma być wyższy niż w Świebodzinie i Rio
items: Najstarszy bumerang na świecie pochodzi z Polski. Okazał się jeszcze bardziej wiekowy
items: Najstarszy na świecie dowód na ascezę wśród zakonnic. Dramatyczne odkrycie z Jerozolimy
items: Rytualne figurki na szczycie piramidy – odkrycie polskich archeologów w Salwadorze
items: W Pompejach odkryto malowidła ukazujące starożytne misteria. Skala robi wrażenie
items: Zagadkowe kręgi sprzed setek lat. Archeolodzy w końcu poznali ich znaczenie
items: Gdy słońce zniknęło, zaczęli składać w ofierze niezwykłe artefakty. To unikatowe znaleziska
items: Archeolodzy odkryli pomalowaną kość psiego członka. To ślad po dawnych rytuałach
items: Smażeni na żelaznych krzesłach i pożerani przez lwy. Tak chrześcijanie ginęli w rzymskich amfiteatrach
items: Archeolodzy odkryli niezwykłe ślady w jaskini. To świadectwa kultu sprzed 35 tys. lat

Tak Singapur witał Rok Ognistego Konia. Dźwięki i obrazy zlewają się tu w jedno wielkie święto odrodzenia
type: item
date: 2026-02-17T14:30:49.000Z
creator: Michał Cessanis
subject: Kierunki
subject: Traveler
subject: Chiński Nowy Rok
subject: chiny
subject: festiwale
subject: singapur
subject: święta
subject: wierzenia
description: Wybrałem się do Singapuru, by zobaczyć, jak Miasto Lwa wita Rok Ognistego Konia. Nie mogło być inaczej – w chińskim zodiaku sam jestem Koniem, a takie spotkanie z własnym znakiem to moment szczególny. Jako Ziemny Koń wkraczałem w ten czas z ciekawością, ponieważ w azjatyckiej metafizyce Ogień tworzy Ziemię, co ponoć dla mnie oznacza rok potężnej energii. Czy tak będzie? Próbowałem się tego dowiedzieć od wróżbity.
encoded: Spis treści: Kulinarna uczta w hawker center W poszukiwaniu wróżbitów Czerwone koperty i mandarynki na szczęście U stóp Boga Fortuny Obchody Święta Wiosny, jak oficjalnie nazywa się Księżycowy Nowy Rok wypadający w tym roku 17 lutego, są spektaklem trwającym pełne piętnaście dni, który kończy się dopiero Świętem Latarni. To czas największej na świecie wędrówki ludzi, gdy miliony Chińczyków – nie tylko z kontynentu, ale i z Indonezji, Filipin czy właśnie Singapuru – wracają do rodzinnych domów. Przygotowania do tego momentu ruszają już miesiąc wcześniej. Singapurczycy wpadają w wir generalnych porządków, które mają na celu nie tylko pozbycie się kurzu, ale przede wszystkim wygnanie z kątów złych duchów. Przed samą „godziną zero” ulice przed salonami fryzjerskimi pękają w szwach, bo ścięcie włosów jest symbolicznym gestem odcięcia się od tego, co w starym roku było złe. Drzwi wejściowe do biur, salonów masażu i kawiarni zdobią nianhua, czyli kolorowe obrazki-amulety, których tradycja sięga V wieku i taoistycznych klasztorów. Dominują dwa kolory: czerwień i złoto. Czerwień to w kulturze chińskiej symbol życia, ognia i pomyślności – ma odstraszać legendarnego potwora Nian i wszelkie nieszczęścia. Złoto natomiast to oczywisty symbol bogactwa i statusu. Kulinarna uczta w hawker center Singapur przywitał mnie obezwładniającą wilgotnością. Powietrze jest tu tak gęste, że niemal można je kroić nożem, a pogoda to nieustanna gra kontrastów. Raz słońce oślepia blaskiem, odbijając się od szklanych elewacji, by za chwilę ustąpić miejsca gwałtownej ulewie. Ta parność i duszność to stały element krajobrazu, który nadaje miastu rytm – od szybkich kroków, po schronienie w klimatyzowanych wnętrzach metra. Zatrzymałem się w dzielnicy Bugis, w hotelu Mercure. To jedna z najbardziej wielowarstwowych części miasta. Jej nazwa pochodzi od Bugisów – bitnych żeglarzy i kupców z Celebesu, którzy dawniej handlowali tu złotem i przyprawami. Dziś dzielnica zachwyca odrestaurowanymi kamienicami ty…

Rok-Konia-w-Singapurze.-Dekoracje-noworoczne-w-Gardens-by-the-Bay-5b0fe2b.jpg
width: 2133
height: 1200

Plac budowy pełen niespodzianek. Pod ziemią skrywała się starożytna świątynia
type: item
date: 2026-02-12T13:00:10.000Z
creator: Szymon Zdziebłowski
subject: Historia
subject: archeologia
subject: miasta
subject: niemcy
subject: starożytność
subject: wierzenia
description: Naczynia z motywami węży i kadzielnice odkryli archeolodzy pod współczesną zabudową Ratyzbony. Okazało się, że były to ślady po świątyni sprzed dwóch tysięcy lat. Czczono w niej jednego z najbardziej zagadkowych bogów starożytności. Co o niej wiemy?
encoded: Ratyzbona to miasto położone w dzisiejszej Bawarii. W 79 roku na terenie dzisiejszej dzielnicy Kumpfmühl Rzymianie wznieśli kasztel, będący punktem obserwacyjny nad ujściami rzek Naab i Regen. Składał się z fortyfikacji otoczonych fosą i palisadą. Stacjonujący w tym forcie legioniści rzymscy oddawali cześć różnym bogom. Teraz archeolodzy mają dowód, że wśród nich był Mitra. Świątynie poświęcone temu bogowi odkryto m.in. w Rzymie, w Brytanii, a także nad Renem, Dunajem i Eufratem. Tajemnice boga żołnierzy Kim był Mitra i dlaczego budowano mu świątynie? To bóg pochodzenia orientalnego, który stał się niezwykle popularny wśród rzymskich żołnierzy. Jego kult był owiany tajemnicą i dostępny tylko dla wtajemniczonych osób. Świątynie Mitry często znajdowały się pod ziemią lub przypominały jaskinie, co miało nawiązywać do mitycznych czynów boga. Kult ten ostatecznie przegrał z chrześcijaństwem w IV i V wieku. Mieszkaniówka w miejscu sanktuarium Jest zasadą, że w miejscu nowych inwestycji w miastach archeolodzy prowadzą nadzór. Zaglądają w łyżki koparek i pod łopaty robotników, czy aby nie wykopują one jakichś artefaktów. Takie prawdopodobieństwo rośnie w przypadku ośrodków o dawnej metryce – a tak było w przypadku inwestycji w Ratyzbonie. W czasie kopania fundamentów pod nowe budynki mieszkalne natrafiono na starożytne relikty. Podczas prac w 2023 roku znaleziska wydawały się typowe, a ich interpretacja była utrudniona, ponieważ wykopaliska prowadzono etapami wśród ciasnej zabudowy. Dopiero późniejsza, drobiazgowa ocena naukowa przeprowadzona przez dr. Stefana Reutera pozwoliła połączyć wszystkie elementy w jedną całość i zidentyfikować budowlę jako świątynię Mitry. Drewniane ściany i wężowe naczynia Po świętym przybytku nie zachowało się wiele. Budowla była wykonana z drewna. Archeologom udało się jednak znaleźć kamień wotywny, choć czas zatarł na nim napisy. Odkryto też fragmenty wotywnych blaszek i okucia ołtarzyka, znane z innych rzymskich świątyń. Najważniejszym dowode…

ein-mithras-heiligtum-aus-roemischer-zeit-mithraeum-bild-1-a6a6b64.jpg
width: 1490
height: 1118

Oto dowód na bliskie kontakty szamanów z pierwszymi rolnikami. To niezwykła maska
type: item
date: 2026-02-12T12:15:08.000Z
creator: Szymon Zdziebłowski
subject: Historia
subject: archeologia
subject: neolit
subject: niemcy
subject: pradzieje
subject: szamanizm
subject: wierzenia
description: Poroże sarny odkryte kilka dekad temu w pradziejowej osadzie rolników, okazało się czymś znacznie bardziej doniosłym, niż tylko odpadem po uczcie. Nowe analizy wskazują, że było to rytualne nakrycie głowy. To mocny argument w dyskusji na temat kontaktów między nowo przybyłymi społecznościami rolniczymi a lokalnymi łowcami i zbieraczami.
encoded: Około 7500 lat temu Europa Środkowa zaczęła się gwałtownie zmieniać. Z południa przybyli pierwsi rolnicy. Były to społeczności określane przez archeologów mianem kultury ceramiki wstęgowej rytej. Imigranci przybyli terenów dzisiejszej Anatolii i basenu Morza Egejskiego. Szukali żyznych gleb pod uprawę zboża i dogodnych pastwisk dla bydła. W gęstych lasach spotkali jednak dawnych mieszkańców – łowców-zbieraczy, którzy żyli tam od tysięcy lat. Jak przebiegały te spotkania ludzi z tak różnych światów? Oknem na to zagadnienie jest między innymi pradziejowa osada w Eilsleben-Vosswelle na terenie landu Saksonii-Anhalt w Środkowych Niemczech. Niezwykła osada pierwszych rolników W Eilsleben-Vosswelle jest bardzo ważnym stanowiskiem archeologicznym – to jedna z największych i najważniejszych osad pierwszych rolników w Europie Środkowej. Datowana jest na około 7500 lat. Stanowisko zidentyfikowano już w latach 20. XX wieku, a szeroko zakrojone prace wykopaliskowe prowadzono tam w latach 1974–1989 oraz ponownie od 2024 roku. Osada zajmowała imponujący obszar około 12 hektarów, choć najnowsze badania geomagnetyczne sugerują, że mogła być znacznie większa, niż wcześniej sądzono. Miejsce to stanowi unikalny dowód na intensywne kontakty i wymianę między nowymi osadnikami a rdzenną ludnością łowców-zbieraczy. Maska, która zmieniła historię Zespół archeologów z Landowego Urzęd ds. Zarządzania Dziedzictwem i Archeologii Saksonia-Anhalt – Muzeum Prehistorii w Halle opublikował właśnie na łamach „Praehistorische Zeitschrift” intrygujące wyniki badań. Dotyczą nowej analizy przedmiotu odkrytego przez archeologów w 1987 roku. Chodzi o poroże sarny, które spoczywało w niepozornym dole osadniczym. Dopiero niedawne, bardzo szczegółowe badania ujawniły jego prawdziwe przeznaczenie. Naukowcy dostrzegli ślady precyzyjnej obróbki: fragment czaszki został docięty w kształt prostokąta. Przy nasadzie rogów odkryto nacięcia, które służyły do mocowania sznurków. Dzięki nowoczesnemu datowaniu radiowęgl…

maska-3e3c23b.png
width: 1575
height: 1050

Archeolodzy odkryli starożytną kultową dzielnicę miasta Nida. Skrywa się pod współczesną metropolią
type: item
date: 2026-01-27T12:20:25.000Z
creator: Szymon Zdziebłowski
subject: Historia
subject: archeologia
subject: cesarstwo rzymskie
subject: niemcy
subject: religie
subject: starożytność
subject: wierzenia
description: Podczas budowy szkoły we Frankfurcie odkryto ruiny, które cofnęły archeologów w czasie o blisko 2000 lat. W starożytnym mieście Nida natrafiono na dzielnicę świątynną. Badacze znaleźli setki artefaktów, a nawet ślady rytualnych ofiar z ludzi. To odkrycie może zmienić sposób, w jaki postrzegamy rzymską obecność w Germanii.
encoded: Podczas budowy nowej Römerstadtschule archeolodzy badali teren o powierzchni ponad 4,5 tysiąca metrów kwadratowych. Znajdowały się na nim relikty Nidy – niezwykłej osady na mapie rzymskiego świata. Powstała jako baza wojskowa około 70 roku n.e., ale szybko stała się tętniącym życiem centrum gospodarczym i kulturowym. Można pokusić się na stwierdzenie, że był rzymski odpowiednik dzisiejszego Nowego Jorku na dzikim pograniczu Germanii. Odkrycie bezprecedensowe Lokalizacja rzymskiego miasta Nida była znana badaczom już od dziesięcioleci dzięki wcześniejszym pracom archeologicznym. Prawdziwym novum jest jednak odkrycie ogromnej dzielnicy kultowej. Według badaczy wyjątkowość odkrycia polega na tym, że w starożytnej Nidzie to kompleks świątynny, a nie typowe forum, stanowił centrum rzymskiej metropolii. – Centralna dzielnica kultowa Nidy stanowi odkrycie archeologiczne o niemal bezprecedensowym znaczeniu w Europie – komentuje dr Ina Hartwig, komisarz miasta Frankfurt ds. kultury i nauki. Entuzjazmu nie kryje również Marcus Gwechenberger, radny ds. planowania i mieszkalnictwa. – Nowo odkryta dzielnica kultowa rzymskiego miasta Nida należy do najważniejszych odkryć archeologicznych we Frankfurcie w ostatnich latach – ocenił. Wykopaliska w tym miejscu prowadzili naukowcy z Muzeum Archeologicznego we Frankfurcie, Uniwersytetu Goethego we Frankfurcie i Uniwersytetu w Bazylei. Jak wyglądała dzielnica kultowa? W ramach tego kwartału miasta zlokalizowano jedenaście kamiennych budowli wzniesionych w kilku fazach. Układ budynków jest bardzo nietypowy i nie ma odpowiedników w germańskich ani galijskich prowincjach Cesarstwa Rzymskiego. Wiemy, że te konstrukcje były piękne, bo zebrano ponad 5000 fragmentów malowanego tynku ściennego, wraz z brązowymi okuciami z drzwi i okien. Jamy pełne darów dla bogów Ciekawostką jest też odkrycie 70 szybów i 10 płytszych jam, do których wrzucano przedmioty w czasie rytuałów. Znaleziono w nich liczne naczynia ceramiczne oraz duże ilości szczątków ro…

dzielnica-087fd24.jpg
width: 1575
height: 1050

„To nie jest chwilowa moda, to jest trend”. Kim są polscy rodzimowiercy?
type: item
date: 2026-01-12T09:57:33.000Z
creator: Szymon Zdziebłowski
subject: Historia
subject: Podcasty
subject: religie
subject: słowianie
subject: wierzenia
description: Współczesna Polska to nie tylko strzeliste wieże kościołów, ale też płonące w lasach ogniska i dawni bogowie. Profesor Piotr Grochowski z Uniwersytetu Mikołaja Kopernika w Toruniu wyruszył w teren, by zbadać świat współczesnych wyznawców słowiańskich bóstw. Ten temat porusza najnowszy odcinek wideopodcastu National Geographic Polska.
encoded: Rodzimowierców, czyli wyznawców religii nawiązującej do wierzeń dawnych Słowian, mieszka w Polsce zaledwie kilka tysięcy. Ale jest o nich coraz głośniej w mediach i wzbudzają spore zainteresowanie. Co o nich wiemy? Odpowiedź na to pytanie daje nauka. „Nasza wiedza o religii przedchrześcijańskich Słowian jest dość ułomna” Naszym gościem i ekspertem w tym zakresie jest dr hab. Piotr Grochowski, folklorysta, etnolog z Uniwersytetu Mikołaja Kopernika w Toruniu. W ubiegłym roku ukazała się jego książka „Polskie rodzimowierstwo” (nakładem Wydawnictwa UMK), która jest efektem jego badań wśród rodzimowierców, zwanych też czasem współczesnymi poganami. Korzenie ukryte w mroku historii Rodzimowierstwo to religia, która próbuje wskrzesić to, w co wierzyli nasi przodkowie przed przyjęciem chrześcijaństwa. Zadanie to przypomina jednak układanie ogromnych puzzli, z których większość elementów bezpowrotnie zaginęła. Jak zauważa badacz: brakuje nam bowiem tekstów samych Słowian sprzed 966 roku, czyli chrztu Polski. Naukowcy muszą rekonstruować ten świat, korzystając z archeologii, językoznawstwa i zapisków dawnych kronikarzy. Rodzimowiercy nie mają swojej Biblii ani Koranu. Zamiast tego studiują opracowania naukowe, traktując je jako ważną część swoich wierzeń. Ich świętą księgą jest natura, obserwacja natury, życie zgodnie z cyklem przyrody. Ogień, las i święta księga natury Podstawą tej wiary nie są mury świątyń, lecz bezpośredni kontakt z przyrodą. Rodzimowiercy modlą się głównie na zewnątrz, na łonie natury. Centralnym punktem każdego obrzędu jest święty ogień. – Ogień jest uważany za rodzaj pośrednika pomiędzy ludźmi a bogami – opowiada prof. Grochowski. Kim są polscy rodzimowiercy? Według prof. Grochowskiego ludzie poszukują czegoś własnego w zalewie kultury angloamerykańskiej. Szukają odpowiedzi na pytanie „kim jesteśmy?” i znajdują ją w słowiańskich korzeniach. Drogi do rodzimowierstwa są różne: od fascynacji historią, przez miłość do natury, aż po popkulturę, taką jak świa…

STRONAWSZYSTKIETAJEMNICESLOWIAN1-a0b2fc7.jpg
width: 1500
height: 1000

Poznaj jedno z najbardziej zagadkowych miejsc Beskidów. Wciąż żyją tu opowieści o czarownicach
type: item
date: 2025-11-26T09:30:33.000Z
creator: Sabina Zięba
subject: Kierunki
subject: Traveler
subject: beskidy
subject: czarownice
subject: polska
subject: wierzenia
description: Wśród porośniętych lasem zboczy Beskidu Małego kryje się miejsce, które od pokoleń budzi niepokój nawet wśród doświadczonych wędrowców. Skała Czarownic – owiana legendami o zniknięciach, zaklęciach i niewytłumaczalnych zjawiskach – przyciąga tych, którzy chcą zmierzyć się z lokalnymi opowieściami i tajemnicą zapisaną w surowej formacji skalnej. To jedna z tych beskidzkich historii, które wciąż żyją w wyobraźni mieszkańców.
encoded: Już wkrótce do polskich kin trafi thriller „Jadwiga, czarownica z Beskidów”, opowiadający historię słowackiego śledczego powracającego w góry na styku Polski, Czech i Słowacji, by zmierzyć się ze sprawą, która przed laty wymknęła mu się z rąk – legendą „Beskidzkich Czarownic”. Choć film czerpie z fikcji, jego fabuła zakorzeniona jest w realnych wierzeniach, które przez wieki kształtowały kulturę karpackich wsi. W Beskidach nie brakowało kobiet oskarżanych o czary, a pamięć o tych dawnych opowieściach przetrwała w topografii regionu. Jednym z miejsc najmocniej związanych z lokalnymi legendami jest Skała Czarownic w Beskidzie Małym – tajemnicza formacja, która od lat pobudza wyobraźnię turystów i badaczy folkloru. Legendy i mroczne opowieści o Skale Czarownic w Beskidzie Małym Skała Czarownic od wieków zajmuje szczególne miejsce w lokalnej wyobraźni – nie tylko ze względu na swój kształt czy położenie, ale też atmosferę, którą wielu opisuje jako trudną do racjonalnego wyjaśnienia. Wędrowcy wspominają o niepokojącym wrażeniu, że ktoś ich obserwuje, a mieszkańcy powtarzają historie, które przetrwały tu całe pokolenia. Najbardziej znana legenda prowadzi do początku XVIII wieku i postaci Wojciecha Bulaka ze Spytkowic – rozbójnika, który według kroniki Jana Halamy z 1709 roku ukrywał się właśnie u stóp tej skały. Bulak, wspierany przez dwie znachorki, miał wykorzystywać informacje zdobywane przez kobiety od ich pacjentów, by rabować kupców przemierzających tutejsze szlaki. Ich działalność przerwano dopiero po głośnym włamaniu do kościoła św. Michała w Wilkowicach. Schwytany przez miejscowych Bulak poniósł okrutną śmierć, lecz — jak głosi legenda — jego wspólniczki obserwowały egzekucję z ukrycia i już tego samego dnia wróciły pod skałę, by wykopać skarby i zniknąć bez śladu. „Tylko czarownice znikają jak duchy” – powtarzano później w okolicy. To właśnie od tej historii miejsce miało zyskać swoją nazwę. Inne opowieści sięgają znacznie dalej, w czasy, gdy naturalne formacje …

IMG0726-420c90c.jpeg
width: 4004
height: 2847

Ornamenty na odnalezionej w Palestynie czarze przedstawiają najwcześniejsze mity o powstaniu Ziemi
type: item
date: 2025-11-14T14:26:05.000Z
creator: Ewelina Zambrzycka-Kościelnicka
subject: Historia
subject: archeologia
subject: palestyna
subject: religie
subject: starożytność
subject: wierzenia
description: Odnaleziona w skalnym grobowcu czara z ˁAin Samiya jest tak mała, że mieści się w dłoni. Mimo to zawiera w sobie cały kosmos. A przynajmniej wersję jego powstania powszechną na starożytnym Bliskim Wschodzie.
encoded: W 1970 roku w zapieczętowanym, skalnym grobie z epoki środkowego brązu (ok. 2650–1950 p.n.e.) znajdującym się w pobliżu palestyńskiej miejscowości Kafr Malik na Zachodnim Brzegu, odnaleziono niewielkie srebrne naczynie. Czara została ozdobiona motywami fauny i flory. Można na niej rozróżnić chimerę, węże, elementy roślinne oraz promienisty dysk. – Przez dziesięciolecia wielu badaczy łączyło te przedstawienia z Enūma Eliš, babilońskim eposem o stworzeniu świata. Ta interpretacja okazała się jednak zbyt późna i zbyt uproszczona. Naszym zdaniem czara ukazuje powstanie kosmicznego porządku – przede wszystkim narodziny Słońca i jego codzienną podróż. Zostało to przedstawione za pomocą języka wizualnego, który rozprzestrzenił się szeroko na starożytnym Bliskim Wschodzie – twierdzi Eberhard Zangger w artykule opublikowanym na łamach czasopisma „The Ancient Near East Today”. Co znajdowało się w grobie? Zangerr jest absolwentem Uniwersytetu Harvarda. Pracę doktorską obronił na Uniwersytecie Stanforda. Stał się znany w dużej mierze poprzez wygłaszanie kontrowersyjnych teorii na temat historii epoki brązu we wschodnim regionie Morza Śródziemnego. Jego hipotezy dotyczące Troi i Atlantydy spotkały się z szerokim sceptycyzmem wśród współpracowników, podobnie jak niektóre z jego hipotez dotyczących Luwijczyków. Opisywana czara została odkryta w jednym z wielu wykutych w skałach grobowców, ciągnących się wzdłuż Wadi Samiya na północny wschód od Ramallah. Leżała w zamkniętej komorze wraz z szesnastoma naczyniami ceramicznymi, trzema lampami, drewnianym drzewcem włóczni, grotem strzały i bursztynowymi paciorkami. Jak na epokę brązu jest to wyjątkowo bogate wyposażenie. Stworzyciel Nieba i Ziemi Samo naczynie zostało wykonane z cienkiej srebrnej blachy. Mierzy około 8,2 cm wysokości, a jego krawędź liczy około 25 cm obwodu. U podstawy naczynia biegnie pas zygzaków i fryz jodełkowy. Powyżej znajduje się pas narracyjny podzielony na dwie wyważone sceny. – Po prawej stronie dwie antropom…

kielichAinSamia1-389a218.jpg
width: 1575
height: 1050

Pogaństwo w natarciu – sprawdź, gdzie odkryć tradycje dawnych wierzeń
type: item
date: 2025-11-08T11:15:24.000Z
creator: Christine MacIntyre
subject: Lifestyle
subject: obyczaje
subject: religie
subject: wierzenia
description: Kultura pogańska nie zniknęła wraz z nadejściem chrześcijaństwa. W wielu zakątkach świata nadal żywa jest tradycja związana z dawnymi bóstwami, rytuałami i lokalnymi praktykami. To podróż nie tylko w przestrzeni, ale i w czasie.
encoded: Spis treści: Odkryj świat pogańskich rytuałów – podróż, która zmienia spojrzenie Rumunia: Wioska, gdzie duchy przodków wciąż są obecne Finlandia: Szamańska moc lasu i jezior Ghana: Afrykańskie bóstwa i rytuały przodków Brazylia: Synkretyzm i duchy lasu Neopogaństwo – współczesny powrót do korzeni Choć dla wielu pogaństwo kojarzy się z zamierzchłą przeszłością, w rzeczywistości to żywa i dynamiczna forma duchowości, obecna w różnych zakątkach świata. Od lasów Skandynawii, po wioski i góry w Rumunii; od afrykańskich świątyń, po brazylijskie plaże – współczesne pogaństwo przybiera wiele twarzy. Odkryj świat pogańskich rytuałów – podróż, która zmienia spojrzenie Pogaństwo jest obecnie najdynamiczniej rozwijającą się religią w Stanach Zjednoczonych. Według Pew Research Center coraz więcej Amerykanów identyfikuje się z religiami natury, neopogaństwem czy czarostwem. Jak podają socjologowie, aż 40% ludzi na świecie wierzy w czary. Kultura pogańska ma jednak swoje korzenie głęboko w historii, często sprzed tysięcy lat. Niektóre społeczności nadal praktykują dawne rytuały. Inne starają się odtworzyć tradycje, które niemal zniknęły wraz z chrystianizacją Europy, Afryki i obu Ameryk. Te miejsca stanowią nie tylko fascynujące cele podróży, ale też okazję do lepszego zrozumienia duchowości opartej na rytmie przyrody i lokalnych mitach. Rumunia: Wioska, gdzie duchy przodków wciąż są obecne W rumuńskim rejonie Maramureș niektóre wsie zdają się funkcjonować poza czasem. Ich mieszkańcy obchodzą zimowe święta, które łączą chrześcijańskie tradycje z pogańskimi rytuałami, takimi jak rytualne tańce w kostiumach zwierząt czy maski symbolizujące siły natury. Rytuały te mają za zadanie przegnać złe duchy i zapewnić pomyślność w nadchodzącym roku. Maramureș to jedno z tych miejsc, gdzie żywa jest pamięć o przodkach, a duchy przeszłości są niemal namacalne. Spacerując po lokalnych cmentarzach czy uczestnicząc w zimowych obchodach, można poczuć, że czas zatrzymał się, a tradycja przetrwała mi…

poganstwo-GettyImages-2220705429-98667e7.jpg
width: 3000
height: 2003

Inkowie złożyli nastolatkę w ofierze. Naukowcy zrekonstruowali jej wygląd
type: item
date: 2025-09-30T09:14:00.000Z
creator: Szymon Zdziebłowski
subject: Historia
subject: ameryka południowa
subject: archeologia
subject: dzieci
subject: mumia
subject: odkrycia archeologiczne
subject: peru
subject: religie
subject: wierzenia
subject: Wolny czas
description: Zagadkowy rytuał Inków i twarz sprzed wieków. Naukowcy zrekonstruowali wygląd nastoletniej dziewczyny, która została złożona w ofierze ponad 500 lat temu. Niemal żywa twarz dziewczyny odsłania tajemnice jednego z najbardziej poruszających rytuałów prekolumbijskiej cywilizacji.
encoded: Spis treści: Kim była Dama z Ampato? Niezwykła historia inkaskiej mumii dziewczynki Rekonstrukcja twarzy Damy z Ampato: Nowe spojrzenie na inkaską ofiarę z dzieci Rytuał capacocha: Dlaczego Inkowie składali dzieci w ofierze na szczytach gór? Halucynogeny i symboliczne dary: Jak przygotowywano dzieci do rytuału capacocha? Hologramy i VR na wystawie: Wirtualna podróż szlakiem inkaskiego rytuału capacocha Choć od jej śmierci minęło ponad pięć wieków, dzięki współczesnej technologii możemy dziś spojrzeć w oczy jednej z najbardziej znanych ofiar inkaskiego rytuału capacocha. Nastolatka, znaleziona wysoko w Andach, była częścią religijnego obrzędu, który wymagał złożenia dzieci w ofierze bogom. Jej doskonale zachowane ciało, wydobyte z wiecznie zamarzniętej ziemi, pozwoliło badaczom nie tylko ustalić przyczynę śmierci, ale też odtworzyć jej wygląd z niezwykłą dokładnością. Kim była Dama z Ampato? Niezwykła historia inkaskiej mumii dziewczynki Był 1995 rok. Amerykański archeolog i antropolog Johan Reinhard wyruszył w góry w okolicach Arequipy na południu Peru. Razem z peruwiańskim przewodnikiem Miguelem Zarate wdrapali się na górę Ampato, która ma ponad 6 tys. m n.p.m. Liczyli na ciekawe znaleziska, bo pobliski czynny wulkan doprowadził do topnienia czapy lodowców. Tuż pod samym szczytem badacze dostrzegli niewielkie brązowe zawiniątko, przypominające worek z tkaniny. Okazało się, że był to szczelnie zawinięty płaszcz, który skrywał doskonale zachowaną zamarzniętą mumię dziewczynki. Jej grobowiec znajdował pierwotnie kilkaset metrów wyżej. Uległ on zniszczeniu, a zawartość usunęła się wzdłuż zbocza. Dama z Ampato miała na sobie suknię, szal i ozdobny pas oraz skórzane mokasyny. Na ramionach ofiary znajdowały się dwie szpile, które spinały szatę. Tuż obok mumii były też trzy figurki wykonane ze złota i potłuczone fragmenty naczyń. Znalezisko szybko stało się sensacją. Dziewczynkę nazwano Damą z Ampato lub po prostu Juanitą. Od kilku dekad jej szczątki są przechowywane w spe…

inkaska-nastolatka-1a794ac.jpg
width: 1350
height: 900

Od Światowida po Babę Jagę. Najstarsze wierzenia Słowian fascynują do dziś
type: item
date: 2025-09-24T11:00:26.000Z
subject: Historia
subject: archeologia
subject: Kultura
subject: ludzie
subject: plemiona
subject: pradzieje
subject: religie
subject: słowianie
subject: wierzenia
subject: Wolny czas
description: Dawni Słowianie żyli w świecie pełnym duchów i ukrytych mocy. Wierzyli w opiekuńcze bóstwa, rusałki i mściwą Babę Jagę. Ich codzienność nierozerwalnie łączyła się z rytmem przyrody i potęgą drzew.
encoded: W tym artykule: Kult drzew i lasu Duch pól i wód Baba Jaga w wierzeniach Słowian Rytuały pogrzebowe Słowian Bogowie Słowian W pierwszych społecznościach słowiańskich obecność duchów przenikała wszystkie aspekty codzienności, a ich cześć naznaczała głęboko ludzkie życie. Zanim chrześcijaństwo zapuściło korzenie w świecie słowiańskim, rozwijały się mity, wierzenia i formy religijności związane z naturą, cyklem pór roku i życia, śmiercią i upamiętnianiem zmarłych, które pod różnymi postaciami wykazywały długą żywotność. Można zatem odtworzyć różne płaszczyzny w wierzeniach i kulcie pierwszych Słowian. Kult drzew i lasu Przede wszystkim należy zauważyć głęboką więź świata słowiańskiego z lasem i drzewami. Słowianin wierzył w istnienie duchów lasu i praktykował „kult drzew”. Od ducha lasu zależało owocne polowanie czy bezpieczeństwo bydła. W lasach, które do dziś bujnie porastają niektóre regiony świata słowiańskiego, rządził duch lasu. Słowiańskie ludy uznawały go zazwyczaj za dobrego ducha, władcę i strażnika lasu, który ustala jego współistnienie i relacje z ludźmi. W czasach historycznych przypisano mu jednak wrogość wobec człowieka i nadano mu złośliwe oblicze. Z przewodnika podróżnych mógł stać się tym, który sprowadza ich na złą drogę, a nawet jest porywaczem i ludożercą. W tych przypadkach przyjmuje on niemal diabelski charakter. Staje się bohaterem złowróżbnych spotkań, kończących się nieraz śmiercią dla tych, którzy napotkają go na swojej drodze. Duch pól i wód Podobne do ducha lasu są duch pól oraz duch wód. Duch wód może przybierać postać kobiety – rusałki – odpowiedniczki nimfy, która może pojawiać się na brzegu rzek i jezior oraz w lasach i na polach. W takiej formie postać ta została spopularyzowana przez dramat „Rusałka” Aleksandra Puszkina. Odmienna była natura ducha dendrycznego. Drzewo postrzegano w sposób antropomorficzny. Często wiązało się ono z losem osoby lub wynikiem jej przemiany. Mogło nawet przyjąć zadanie ochrony rodziny czy wspólnoty. Jeszcz…

Wierzenia-Slowian-d464a7b.jpg
width: 2160
height: 1440

Satanizm, którego nie było. Dlaczego w USA uwierzono w kult ofiar? Poznajcie satanic panic
type: item
date: 2025-09-14T11:44:23.000Z
creator: Paula Apanowicz
subject: Historia
subject: Lifestyle
subject: ameryka północna
subject: religie
subject: stany zjednoczone
subject: wierzenia
description: Satanic panic to określenie moralnej paniki charakteryzującej społeczeństwa na przełomie lat 80. i 90. ubiegłego stulecia. Jak to się stało, że masowy strach przed satanistycznymi rytuałami wybuchł w USA – kraju wolności, a może hipokryzji?
encoded: Spis treści: Anton LaVey kontra kościół. Kto się kogo bał? Walka z wrogiem, którego nie było Mroczna (nie)pamięć Szatan wsród rockmenów? Diabeł kupuje pastę do zębów u P&G Krwawe rytuały, rzekome składanie ofiar i konszachty z diabłem kulturalnych idoli – tego obawiano się w USA w latach 80. ubiegłego stulecia. Tzw. satanistyczna panika zrodziła zbiorową histerię, która z czasem rozrosła się na inne kontynenty. Fałszywe oskarżenia przysporzyły kłopotów kapelom metalowym i czołowym spółkom, wytaczając wojnę Kościołowi szatana. Ten z pominięciem humanistycznego wymiaru filozofii traktującej pojęcia Boga i diabła w kategoriach archetypów, pozostawał wielkim szwindlem i zarabiał pokaźne sumy na entuzjastach nowych ruchów religijnych. Anton LaVey kontra kościół. Kto się kogo bał? Zakładający kiczowatą pelerynę Czarny Papież Anton Szandor LaVey z jednej strony promował postępowe idee indywidualizmu, weganizmu czy rozwoju osobistego, a z drugiej – inscenizował dla nieszczędzących groszem gapiów kontrowersyjne rytuały. Te przyciągały uwagę i dawały finansową stabilizację. W przeciwieństwie do brutalnej odmiany satanizmu, LaVey nie czcił szatana, lecz stawiał w centrum człowieka i doczesność. Traktował biblijne pojęcia w wymiarze symbolu odwiecznej walki dobra ze złem. Jednocześnie wyznawca laveyańskiej myśli odznaczał się szacunkiem wobec drugiego człowieka w imię afirmacji siły witalnej, co podtrzymywało krytykę występków pokroju zabójstwa i świadomego krzywdzenia – dotyczącą nie tylko ludzi, ale też pozostałych istot żywych. Walka z wrogiem, którego nie było Nazwa sugerująca mroczny kult w połączeniu z teatralnymi zapędami Najwyższego Kapłana Kościoła Szatana wystarczyła jednak środowiskom katolickim, by wytoczyć mu wojnę. Nikt nie zagłębiał się w sens laveyańskiej teorii, nabierając się na powierzchowny wizerunek, który sam Anton LaVey traktował zresztą jako element farsy. Kościół miał swój interes w zaszczepianiu lęku wśród własnych owieczek. Zatrwożeni wierni ponownie …

shutterstock601379828-d316b6a.jpg
width: 1000
height: 667

Dowód na równouprawnienie w epoce kamienia? Niezwykły rytuał w grobach
type: item
date: 2025-09-12T05:56:54.000Z
creator: Szymon Zdziebłowski
subject: Historia
subject: archeologia
subject: cmentarze
subject: łotwa
subject: wierzenia
description: Narzędzia kamienne, również rytualnie niszczone, wkładano do grobów zarówno mężczyzn, kobiet, jak i dzieci. Tym samym padł mit stereotypowych mężczyzn-łowców, z którymi łączono te przedmioty. To wniosek archeologów płynący z badań jednego z największych cmentarzysk epoki kamienia z Europy.
encoded: W ostatnich latach archeolodzy mają coraz więcej dowodów na to, że kobiety w pradziejach nie były odpowiedzialne tylko za pracę w obozowisku i rodzenie dzieci. Tak długo sądzono, bo w literaturze naukowej ciągle żywe były uprzedzenia ery wiktoriańskiej. Najnowsza analiza olbrzymiego cmentarzyska z terenu Łotwy ukazuje relacje mężczyzn, kobiet i dzieci w epoce kamienia z nowej perspektywy. Gigantyczna nekropola – wiele danych Nekropolę w Zvejnieki w północnej Łotwie badano wykopaliskowo kilkadziesiąt lat temu. Dopiero teraz, w ramach projekt prowadzonego przez dr Aimée Little z Uniwersytetu w Yorku, przeanalizowano rozmieszczenie narzędzi kamiennych w grobach. Pochówków odkryto sumie ponad 300. Wcześniejsi badacze skupiali się na innych, bardziej spektakularnych zabytkach, takich jak zawieszki z zębów dzikich zwierząt, które łączy się ze sferą symboliczną. Pada mit mężczyzny łowcy? Cmentarzysko w Zvejnieki funkcjonowało parę tysięcy lat, od VIII do III tysiąclecia p.n.e. Początkowo służyło społecznościom łowiecko-zbierackim, a potem półosiadłym. Badacze epoki kamienia długo wiązali pochówki z narzędziami kamiennymi z aktywnymi mężczyznami. Mieli być to łowcy. Do głowy nie przychodziło im, że również kobiety mogły uczestniczyć w zdobywaniu zwierzyny. Tymczasem z analizy pochówków na tej wielkiej nekropolii wynika, że tego typu przedmioty posiadały w grobach też kobiety, dzieci i osoby starsze – w grobach tych dwóch ostatnich grup było najwięcej kamiennych narzędzi. Część z tych artefaktów była rytualnie zniszczona, co wykazały analizy z wykorzystaniem specjalistycznego mikroskopu. Co narzędzia mówią nam o relacjach społecznych? W ocenie badaczy obecność narzędzi kamiennych w grobach dzieci, mężczyzn i kobiet świadczy o istnieniu znacznie bardziej skomplikowanych i prawdopodobnie bardziej egalitarnych struktur społecznych niż te, które były postulowane w ramach wcześniejszych interpretacji. – Nasze odkrycia obalają stary stereotyp „mężczyzny myśliwego”, który był domin…

shutterstock1595953495-25396ae.jpg
width: 5120
height: 2880

Figurki lisa, sępa i dzika – tajemnicze odkrycie z Karahantepe. Mit zaklęty w kamieniu?
type: item
date: 2025-09-08T10:09:50.000Z
creator: Szymon Zdziebłowski
subject: Historia
subject: archeologia
subject: neolit
subject: pradzieje
subject: religie
subject: turcja
subject: wierzenia
description: Karahantepe w Turcji znowu przyciąga uwagę świata. Tym razem wszystko za sprawą niewielkiego kamiennego naczynia, w którym znaleziono trzy figurki. Zwierzęta ułożono w konkretnej kolejności, co może wskazywać na znaczenie symboliczne. Ziemia, którą przykryto depozyt, nie była naruszona od tysiącleci.
encoded: Karahantepe to jedno z najbardziej zagadkowych stanowisk archeologicznych na świecie. Prace wykopaliskowe trwają tam od kilku lat. To olbrzymie osiedle istniało od około 9400 do 8200 lat p.n.e. i było zamieszkane przez społeczność łowców-zbieraczy. Swoją formą przypomina słynne Göbeklitepe – oddalone od Karahantepe o zaledwie 40 km. Nietypowe znalezisko: lis, sęp i dzik zamknięte w kamiennym naczyniu Jak informuje Agencja Promocji i Rozwoju Turystyki Turcji (TGA), w kamiennym naczyniu archeolodzy odkryli trzy figurki zwierząt – lisa, sępa i dzika. Ich głowy były osadzone w kamiennych pierścieniach, a jedynie rzeźba sępa prawdopodobnie wysunęła się z pierścienia po zamknięciu naczynia. Czy te figurki mają znaczenie rytualne Wspomniane gatunki – sęp, lis i dzik – często pojawiają się w przedstawieniach z okresu neolitu, kiedy ludzie zaczęli prowadzić osiadły tryb życia i uprawiać rolę. W Karahantepe nie znaleziono jednak dotąd dowodów na rolnictwo. Zwierzęta te przedstawiano zazwyczaj w formie płaskorzeźb – podobnie jak na słynnych T-kształtnych filarach w Göbeklitepe. Ziemia skrywała pradawny rytuał? To odkrycie jest wyjątkowe – figurki znaleziono w nienaruszonym układzie, dokładnie tam, gdzie pozostawiono je ok. 11 tysięcy lat temu. Prawdopodobnie były złożono je w czasie rytuałów. Badacze uważają, że ich rozmieszczenie tworzy symboliczną narrację, co może sugerować religijny charakter znaleziska. Naczynie zasypano czerwoną, sterylną glebą. W pobliżu naczynia archeolodzy znaleźli także: kamienne pałki i paciorki, płaskie kamienne talerze, szczęki wilka i inne kości należące do lamparta, sępa i lisa. Wszystkie przedmioty wykonano z kamienia i ozdobiono geometrycznymi wzorami, wizerunkami zwierząt oraz stylizowanymi postaciami ludzkimi. Czy to przejaw pradawnej mitologii? Niewielkie figurki z tego okresu są bardzo rzadkie – często pochodzą z warstw ziemi, które zostały przemieszane. Tutaj jednak sytuacja jest inna – artefakty znajdowały się w oryginalnym kontekście ar…

KarahantepeResearchProject-YusufAslan3131-ff5e9a2.jpg
width: 1860
height: 1240

Jakie dary składano greckim bogom? Analiza chemiczna odsłania tajemnicę
type: item
date: 2025-08-01T11:02:17.000Z
creator: Szymon Zdziebłowski
subject: Historia
subject: archeologia
subject: grecja
subject: starożytność
subject: świątynie
subject: wierzenia
description: Zagadkowa maź odkryta w naczyniach sprzed 2500 lat przez archeologów w greckiej świątyni przez dekady pozostawała zagadką. Dziś już wiemy, że była to ofiara dla bogów – i że miała słodki smak.
encoded: Spis treści: Laboratorium prawdę ci powie? Miód dla bogów Substancje organiczne są bardzo rzadko odkrywane przez archeologów. Najczęściej natykają się na naczynia ceramiczne lub ich pozostałości i narzędzia kamienne. Sporadycznie do badaczy przeszłości uśmiecha się szczęście. Tak też było w tym przypadku. Podczas wykopalisk w greckiej świątyni z VI wieku p.n.e. w Paestum we Włoszech odkryto 8 naczyń z brązu z pozostałościami jakiejś mazi. Laboratorium prawdę ci powie? Praca archeologa w terenie to tylko początek. Odkryte obiekty następie analizowane są przez ekspertów różnych specjalności i poddawane konserwacji. Początkowo archeolodzy, którzy prowadzili wykopaliska w 1954 roku w Paestrum, zidentyfikowali pierwotną zawartość brązowych naczyń jako miód, uznawany za symbol nieśmiertelności. Sugerowali, że miód był ofiarowany w postaci plastrów miodu, z których pozostał jedynie wosk pszczeli jako główny element. Jednakże trzy kolejne analizy laboratoryjne, przeprowadzone na różnych próbkach substancji, wykluczyły, że był to miód. Dominowało przekonanie, że zawartość naczyń stanowiła mieszaninę wosku, tłuszczu lub żywicy. Teraz metody analityczne zostały udoskonalone. Postanowiono zweryfikować dawne wyniki i postawić kropkę nad i. Miód dla bogów Teraz zespół badaczy z Wielkiej Brytanii opublikował artykuł na łamach czasopisma „Journal of the American Chemical Society”. Zastosowano takie metody jak: chromatografia jonowa – to bardzo czuła metoda do wykrywania małych, rozpuszczalnych w wodzie cząsteczek, takich jak cukry; spektroskopia w podczerwieni z transformacją Fouriera – wykrywa „chemiczny odcisk palca”. Urządzenie świeci światłem podczerwonym na próbkę i mierzy, jak światło jest przez nią pochłaniane. Każda substancja pochłania światło inaczej, tworząc unikatowy wzór, który pozwala ją zidentyfikować; chromatografia gazowa sprzężona ze spektrometrią mas z sondą termiczną – ta metoda rozdziela różne substancje i pozwala identyfikować każdą z nich. W nowoczesnym labor…

miod-41c2dcd.png
width: 900
height: 600

Najstarsze ślady wykorzystania ryżu na dalekim Pacyfiku. Służył rytuałom
type: item
date: 2025-07-01T10:31:37.000Z
creator: Szymon Zdziebłowski
subject: Historia
subject: archeologia
subject: jaskinie
subject: oceania
subject: ryż
subject: wierzenia
description: Archeolodzy odkryli najstarsze ślady po wykorzystaniu ryżu w dalekiej Oceanii. Mają nawet 3500 lat. Jednak zboże to nie było transportowane jako pożywienie, tylko na potrzeby rytualne i ceremonialne. Co o nich wiemy?
encoded: Spis treści: Najstarsze ślady ryżu na Pacyfiku – co znaleziono w jaskiniach Ritidian i Star Cave? Ryż w rytuałach pierwszych osadników – święta rola zboża na wyspach Pacyfiku Odkrycie dotyczy odległego archipelagu wysp Mariany położonego na Oceanie Spokojnym. To stąd startowały amerykańskie samoloty, które zrzuciły bomby atomowe na Japonię w 1945 roku. Od lat naukowcy spierają się, kiedy i w jaki sposób ludzie zasiedlili wyspy Pacyfiku. Teraz pojawiły się nowe dane dotyczące Mikronezji, a konkretnie archipelagu Marianów. Najstarsze ślady ryżu na Pacyfiku – co znaleziono w jaskiniach Ritidian i Star Cave? Badacze z USA, Chin i Australii opublikowali właśnie na łamach „Science Advances” zaskakujące wyniki analiz dotyczące wykorzystania ryż przez pierwszych ludzi zasiedlających Pacyfik. Ich wysiłki skupiły się na dwóch jaskiniach: Ritidian First Cave i Star Cave. To tam udało im się odkryć najstarsze znane z tak odległego rejonu Oceanu Spokojnego pozostałości po ryżu. – Do tej pory mieliśmu tylko nieliczne świadectwa dowody archeologiczne na odległym Pacyfiku, pochodzące prawdopodobnie sprzed 1000 do 700 lat – więc odkryte przez nas ślady znacznie cofają nas daleko w czasie – mówi dr Hsiao-chun Hung z Australijskiego Uniwersytetu Narodowego Na fragmentach naczyń ceramicznych odkryto łuski ryżowe sprzed nawet 3500 lat. Oznacza to, że znalazły się tam wraz z pierwszymi ludźmi, którzy zasiedlili ten archipelag i przepłynęli w tym celu 2300 kilometrów. Co to oznacza? Przede wszystkim jest to dowód na to, że zasiedlenie wysp nie było przypadkowe – jak się często mówiło. Ludzie musieli przygotować odpowiednie zaopatrzenie i je zaplanować. Ryż jest jednym z produktów, który o tym świadczy. Ryż w rytuałach pierwszych osadników – święta rola zboża na wyspach Pacyfiku Na pierwszy rzut oka wydawać by się mogło, że ryż był podstawowym źródłem pożywienia morskich śmiałków. Jednak zdaniem autorów artykułu nie jest to prawda. W jaskiniach, w których znaleziono ryż odprawiano ceremoni…

ryz-f78e030.png
width: 900
height: 600

Hiszpanie budują nowego Jezusa. Ma być wyższy niż w Świebodzinie i Rio
type: item
date: 2025-06-30T07:54:01.000Z
creator: Mateusz Łysiak
subject: Kierunki
subject: Traveler
subject: hiszpania
subject: podróże
subject: pomniki
subject: wierzenia
description: Nowy pomnik Chrystusa w Hiszpanii ma być nie tylko największy, ale i najbardziej zaawansowany technologicznie. Złote serce, światło przez rany i wnętrze dostępne dla wiernych – to tylko niektóre z planowanych atrakcji.
encoded: Spis treści: Nowy największy Jezus Pomnik i kaplica w jednym Posągi Jezusa to osobna kategoria atrakcji turystycznych. Swojego Chrystusa na cokole mają między innymi Brazylijczycy i Polacy. Kolosem, już za kilka lat, będę chcieli pochwalić się również Hiszpanie. Nowy największy Jezus Chodzi o gigantyczną figurę Chrystusa, która ma być jedną z najwyższych na świecie. Nowy Jezus mia mierzyć 37 metrów wysokości. Przypomnijmy, że słynny pomnik Jezusa z Rio de Janeiro mierzy „tylko” 30 metrów (bez cokołu), za to Chrystus Król w Świebodzinie ma 33 metry, nie licząc korony. Projekt w położonej pod Madrytem gminie Boadilla del Monte ma być finansowany wyłącznie ze środków prywatnych. Wystarczy wpłata w wysokości 5 euro, aby znaleźć się w gronie darczyńców. Do tej pory zebrano około 95–100 tys. euro. To zaledwie ułamek potrzebnej sumy. Do osiągnięcia celu brakuje niemal 17 mln. Według artykułów portalu WP, których autorzy powołują się na informacje PAP i dziennik „El País”, największe wpłaty pochodzą z Meksyku i Polski. Dane darczyńców nie są jawne. Pomnik i kaplica w jednym Planowana olbrzymia rzeźba Chrystusa ma być nie tylko figurą, ale również miejscem duchowych przeżyć. Jej konstrukcja będzie oparta na żelbetowym szkielecie obejmującym głowę i tułów. Rozłożyste ramiona powstaną natomiast z lekkich, wytrzymałych materiałów. Wnętrze pomnika zaprojektowano jako przestrzeń dostępną dla zwiedzających, a zarazem miejsce skupienia. W środku znajdzie się kaplica oraz strefa przeznaczona na medytację i obrzędy religijne. Sercem całego założenia – dosłownie i w przenośni – ma być monumentalny, złoty emblemat w kształcie serca. Zawieszony na systemie rolek, każdego ranka będzie opuszczany na poziom ziemi, by wieczorem unosić się ponownie ku górze. Promienie światła mają przedzierać się przez symboliczną „ranę” w boku figury. Wygląd Chrystusa zostanie odtworzony na podstawie rekonstrukcji Całunu Turyńskiego. Idea budowy największej figury Chrystusa na świecie wzbudza niemałe emocje…

Jezus-w-Swiebodzinie-95a1417.jpg
width: 5760
height: 3840

Najstarszy bumerang na świecie pochodzi z Polski. Okazał się jeszcze bardziej wiekowy
type: item
date: 2025-06-26T05:56:39.000Z
creator: Szymon Zdziebłowski
subject: Historia
subject: archeologia
subject: jaskinie
subject: polska
subject: pradzieje
subject: wierzenia
description: Najstarszy na świecie bumerang ma nawet 42 tys. lat i wykonano go z ciosu mamuta. Odkryto go w Jaskini Obłazowej niedaleko Białki Tatrzańskiej. To też dowód na bardzo wczesne pojawienie się człowieka na terenie obecnej Polski.
encoded: Spis treści: Najstarszy bumerang – problematyczna sprawa Bumerang pierwszego człowieka na terenie Polski Funkcja bumerangu – polowanie czy rytuał? Nie tylko bumerang, ale też zagadkowa plakietka Okazuje się, że ojczyzną bumerangu wcale nie jest kojarzona z tym przedmiotem Australia, ale Polska. Niezwykły zabytek jest starszy od najstarszych znanych egzemplarzy z tego kontynentu o ponad 30 tys. lat! Polski bumerang odkrył archeolog prof. Paweł Valde-Nowak z Instytutu Archeologii UJ w 1987 roku. Wówczas to znalezisko stało się sensacją na skalę świata. Z szacunków wynikało, że narzędzie ma około 30 tysięcy lat. Po kilku dekadach przyszła pora na weryfikację wieku bumerangu. W międzynarodowym gronie wykonano nowoczesną analizę, której wyniki opublikowano właśnie na łamach czasopisma „Plos One”. Wynik okazał się zaskoczeniem. Najstarszy bumerang – problematyczna sprawa W 1996 roku wykonano badanie radiowęglowe bumerangu. Wówczas otrzymano późną datę – wynikało, że ma on około 18 tys. lat. To było spore zaskoczenie dla badaczy, bo na podstawie innych obiektów, w tym narzędzi krzemiennych w tej samej warstwie, szacowano jego wiek na około 30 tys. lat. I ten uznano za najbardziej prawdopodobny. Wcześniejsza data może wynikać z błędów pomiaru związanych ze współczesnym zanieczyszczeniem próbki, być może na skutek konserwacji. Aby postawić kropkę nad i postanowiono wykonać kompleksowe analizy wieku kości znajdujących się w tej samej warstwie w jaskini, w której odkryto bumerang. Nie pobrano próbki z samego bumerangu, bo musiałaby być dość duża, co wiązałoby się z częściowym zniszczeniem cennego artefaktu, który i tak jest nadszarpnięty zębem czasu. Wyniki opublikowano właśnie w czasopiśmie naukowym „Plos One”. Bumerang pierwszego człowieka na terenie Polski W ramach nowego badania wykonano analizę radiowęglową kilkunastu kości oraz ludzkiego paliczka znajdujących się obok bumerangu. Następnie z pomocą statystyki bayesowskiej (obecnie uważana za najbardziej precyzyjną metodę)…

bumerang-7fbff7d.png
width: 900
height: 600

Najstarszy na świecie dowód na ascezę wśród zakonnic. Dramatyczne odkrycie z Jerozolimy
type: item
date: 2025-03-10T10:04:35.000Z
creator: Szymon Zdziebłowski
subject: Historia
subject: archeologia
subject: bliski wschód
subject: chrześcijaństwo
subject: grób
subject: jerozolima
subject: odkrycia archeologiczne
subject: religie
subject: wierzenia
subject: zakon
description: Blisko 30 metalowych pierścieni ściskało ciało kobiety złożonej do grobu 1500 lat temu w Jerozolimie. To najstarszy namacalny dowód na ekstremalną ascezę wśród chrześcijańskich zakonnic.
encoded: Spis treści: Dramatyczne odkrycie pod ołtarzem Ascetyczny zakonnik? Czy raczej zakonnica? Ekstremalna asceza – nic dziwnego w czasach bizantyjskich Do tego niezwykłego odkrycia doszło w miejscu leżącym około trzech kilometrów na północny zachód od Starego Miasta w Jerozolimie. To tam między V a VII wiekiem naszej ery działał bizantyjski klasztor. Dramatyczne odkrycie pod ołtarzem Znalezisko ogłosili badacze z Izraelskiego Urzędu ds. Starożytności. Niezwykły pochówek znajdował się wśród wielu innych w kryptach pod ołtarzem kościoła. Ołtarz ten naukowcy określają mianem bema. To podniesiona podłoga lub platforma na wschodnim krańcu kościoła, na której znajduje się ołtarz ze stołem ołtarzowym. Słowo bema pochodzi z języka greckiego i oznacza platformę lub stopień. Pod podłogą były też groby należąca do dzieci i mężczyzn. Jeden ze szkieletów szczególnie przykuł uwagę naukowców. Był ściśnięty kilkunastoma pierścieniami wokół ramion lub rąk, czterema pierścieniami wokół szyi i co najmniej 10 pierścieniami wokół nóg. Dodatkowo na brzuchu położono żelazne płyty. Osobę pochowano z niewielkim metalowym krzyżem. Kim była? Ascetyczny zakonnik? Czy raczej zakonnica? Mimo, że dla laika takich pochówek może kojarzyć się z torturami, to w tym przypadku naukowcy od początku nie mieli wątpliwości. W ten sposób pochowano osobę, która poddała się dobrowolnej ascezie, a nie karze. Jednak początkowo uważano, że był to chrześcijański mnich. W źródłach historycznych czytamy, że był to jeden z nietypowych sposobów pokuty. Przyjętą wówczas koncepcją było to, że im bardziej dana osoba powstrzymuje się od przyjemności, a nawet umęcza swoje ciało, tym bardziej dusza wznosi się na wzniosłe duchowe wyżyny. Bardziej rozpowszechnione do okresu późnego średniowiecza było jednak na przykład samobiczowanie. Kości zmarłej osoby znalezionej w Jerozolimie zachowały się kiepsko. Dlatego trudno było ustalić płeć z całą pewnością. Naukowcy z Instytutu Weizmanna wykorzystali innowacyjną technologię, która um…

najstarsza-ascetka-ad30fbb.png
width: 900
height: 600

Rytualne figurki na szczycie piramidy – odkrycie polskich archeologów w Salwadorze
type: item
date: 2025-03-05T10:32:36.000Z
creator: Szymon Zdziebłowski
subject: Historia
subject: ameryka środkowa
subject: archeologia
subject: odkrycia archeologiczne
subject: wierzenia
description: Pięć ceramicznych figurek, niektóre z ruchomymi głowami, odkryli polscy archeolodzy na szczycie piramidy sprzed 2400 lat w Salwadorze. Strach, złość, pogarda i uśmiech – takie emocje malują się na ich twarzach. Jaka była ich funkcja?
encoded: Spis treści: Ekspresyjne twarze figurek Figurki to nie wszystko – bogaty depozyt Salwador – terra incognita mezoamerykańskiej archeologii Tego niezwykłego znaleziska dokonała jedyna działająca w Salwadorze w Ameryce Środkowej polska misja archeologiczna. Kieruje nią dr Jan Szymański z Uniwersytetu Warszawskiego. Naukowiec bada tam od kilku lat stanowisko archeologiczne San Isidro w departamencie Sonsonate. Ekspresyjne twarze figurek W San Isidro archeolodzy zlokalizowali pozostałości kilkudziesięciu monumentalnych piramidokształtnych konstrukcji. Na szczycie najbardziej potężnej i najlepiej zachowanej natknęli się na pięć ceramicznych figurek, które określają też mianem kukiełek. Znalezisko opublikowano właśnie na łamach czasopisma naukowego „Antiquity”. Złożono je w formie depozytu, który przywodzi na myśl grób. Jednak artefaktom nie towarzyszyły żadne szczątki ludzkie. Pochodzą z około 400 roku p.n.e., mają zatem 2400 lat. Jaka była funkcja statuetek? Ruchome głowy trzech z nich i sposób ustawienia każą sądzić, że były one rodzajem lalek wykorzystywanych w ważnych, publicznych rytuałach. – Jednym z najbardziej uderzających elementów tych figurek jest ich dramatyczna mimika, która zmienia się w zależności od kąta patrzenia – wskazuje dr Szymański. Gdy patrzymy na nie od góry – wydają się uśmiechnięte. Ale oglądane z poziomu wzroku, wyglądają na złe lub pogardliwe. Z kolei, gdy spoglądamy na nie od dołu – ich wyraz twarzy wskazuje na strach. – To świadomy zabieg, prawdopodobnie mający na celu zwiększenie możliwości wyrazu podczas rytualnych przedstawień – dodaje dr Szymański. Znaleziska dokonano na szczycie konstrukcji określanej jako piramida. Jednak wszystko wskazuje na to, że struktury w San Isidro były sztucznie usypanymi kopcami ziemnymi. Wcześniej badacze przypuszczali, że stosowano cegły mułowe. Figurki to nie wszystko – bogaty depozyt Podobne figurki znane są z zachodniego Salwadoru i południowej Gwatemali. Jednak prawdziwą wartością znaleziska Polaków jest …

figurki-z-salwadoru-c6fffbf.png
width: 1200
height: 630

W Pompejach odkryto malowidła ukazujące starożytne misteria. Skala robi wrażenie
type: item
date: 2025-02-28T14:47:15.000Z
creator: Szymon Zdziebłowski
subject: Historia
subject: bogowie
subject: pompeje
subject: religie
subject: starożytność
subject: starożytny rzym
subject: wierzenia
description: Freski ukazujące postaci niemal naturalnych rozmiarów odkryli archeolodzy w Pompejach. Przedstawiają tajemny kult związany z bogiem Dionizosem.
encoded: Spis treści: Misteria dionizyjskie na malowidłach Jak naprawdę wyglądały misteria na cześć Dionizosa? Pompeje – to miejsce warto odwiedzić Malowidła pokrywają trzy ściany obszernej sali bankietowej, czwarta strona skierowana była na ogród. Znalezisko jest ważne z kilku powodów. Przede wszystkim przedstawienia można określić jako „megalografię” (od greckiego terminu oznaczającego „duży obraz”), bo jest to seria malowideł z postaciami wykonanymi w dużej skali. Nowo odkryte pomieszczenie pokryte malowidłami powstało w latach 40–30 p.n.e.. Oznacza to, że w czasie erupcji Wezuwiusza, która pogrzebała Pompeje pod grubą warstwą pumeksu i popiołu w 79 r. n.e., miało już około stu lat. Zdaniem odkrywców, odkopane malowidła rzucają nowe światło na misteria dionizyjskie w świecie klasycznym. Misteria dionizyjskie na malowidłach Na nowo odkrytych malowidłach widać procesję ku czci rzymskiego boga Dionizosa, boga wina i mistycznego szału. Są tam bachantki, zwane też menadami ukazane w tańcu, ale też jako myśliwi – na ramionach trzymają zabite kozy lub dzierżą miecz i wnętrzności zwierzęcia. Ukazano je w lekkich zasłonach, które ledwie skrywają nagość. W wierzeniach rzymskich uosabiały rozpasanego duch dzikiej przyrody. Menady tworzyły orszak Dionizosa wspólnie z satyrami. I ich nie zabrakło na nowo znalezionych malowidłach. Cechują je spiczaste uszy. Jeden z satyrów gra na podwójnym flecie, podczas gdy inny składa ofiarę z wina (libację) w akrobatycznym stylu – tryska winem z rogu do picia do patery, czyli płytkiej misy. Interesującym szczegółem jest fakt, że wszystkie postacie na malowidła są przedstawione na cokołach, zupełnie jakby były posągami. Jednocześnie ich ruchy i szaty wyglądają, jak w ruchu – są dynamiczne. W centralnej części kompozycji znajduje się kobieta ze starym Sylenem, który trzyma pochodnię. Oznacza to, że jest wtajemniczoną, śmiertelną kobietą. Poprzez nocny rytuał ma zostać wtajemniczona w misteria Dionizosa, boga, który umiera i odradza się, i który obiec…

MegalografiaRegioIX-9-1200x801-6ea4a66.jpg
width: 1200
height: 801

Zagadkowe kręgi sprzed setek lat. Archeolodzy w końcu poznali ich znaczenie
type: item
date: 2025-01-22T11:27:27.000Z
creator: Szymon Zdziebłowski
subject: Historia
subject: aborygeni
subject: archeologia
subject: australia
subject: odkrycia archeologiczne
subject: wierzenia
description: Archeolodzy podsumowali pierwsze w historii badania przeprowadzone na jednym ze stu zagadkowych kręgów ziemnych w Australii. Dla rdzennej aborygeńskiej ludności były to święte miejsca, w których dochodziło do rytuałów inicjacji.
encoded: Spis treści: Australijskie kręgi zdradzają tajemnice Święte miejsca Aborygenów badane przez nich samych Czego dowiedzieliśmy się o ziemnym kręgu? Na pierwszy rzut oka wyglądają niepozornie. Można nawet zastanawiać się, czy nie powstały w sposób naturalny. Jednak nie. Owalne lub koliste w planie założenia wykonane z ziemi lub kamieni są fenomenem znanym z wielu krajów na świecie. Mowa o ziemnych kręgach, które znane są z Anglii, Amazonii czy Kambodży, ale też z Australii. Te monumenty obrosły wieloma mitami. Nadal często niewiele o nich wiadomo. Australijskie kręgi zdradzają tajemnice Badacze szacują, że we wschodniej Australii w stanach Queensland, Nowa Południowa Walia i Wiktoria istniało niegdyś nawet 400 ziemnych kręgów, które powstały przed setkami lub tysiącami lat. Wiele z nich zostało zniszczonych po europejskiej kolonizacji i zagospodarowaniu terenu. Do dziś pozostało ich około stu. Jednak do tej pory archeolodzy nie przeprowadzili badań wykopaliskowych w obrębie żadnego z nich. Teraz się to zmieniło. Na łamach czasopisma naukowego „Australian Archaeology” podsumowali badania jednego z ziemnych kręgów w Wurundjeri Woi-wurrung Country na przedmieściach Sunbury, niedaleko Melbourne. Określono go Sunbury Ring G. Święte miejsca Aborygenów badane przez nich samych We wschodniej Australii ziemne kręgi uważane są za święte miejsca inicjacji i ceremonii dla różnych grup lokalnych społeczności aborygeńskich. Ten właśnie przebadany należy do ludu Wurundjeri Woi-wurrung. Tego typu założenia mają dla niego bardzo duże znaczenie i wartość emocjonalną związaną z historią brutalnej kolonizacji europejskiej i oporu przeciwko przybyszom. To Aborygeni byli inicjatorami nowych badań i je przeprowadzili, aby lepiej poznać swoją przeszłość. Pierwsze, bardzo ograniczone badania kręgu pod Sunbury odbyły się w 1979 roku, kolejne – w 2022 roku. To jedyny obiekt tego typu w Australii zbadany w sposób wykopaliskowy. Czego dowiedzieliśmy się o ziemnym kręgu? W Sunbury Ring G. znalezion…

Zakagdkowe-kregi-w-Australii-febbd7f.png
width: 1012
height: 668

Gdy słońce zniknęło, zaczęli składać w ofierze niezwykłe artefakty. To unikatowe znaleziska
type: item
date: 2025-01-16T11:00:47.000Z
creator: Szymon Zdziebłowski
subject: Historia
subject: archeologia
subject: bornholm
subject: erupcja wulkanu
subject: klimat
subject: odkrycia archeologiczne
subject: pył wulkaniczny
subject: słońce
subject: wierzenia
description: Blisko 5000 lat temu niebo nad północną Europą na dłuższy czas zasnuło się ciemnym pyłem. Dla mieszkańców wyspy Bornholm była to katastrofa. Postanowili przebłagać bogów, by słońce powróciło. W tym celu użyli niezwykłych artefaktów, które teraz odkryli archeolodzy.
encoded: Spis treści: Groźne wulkany Ciemny pradziejowy Bornholm Niezwykłe artefakty: przebłagalne „słoneczne kamienie” Katastrofy naturalne o mniej lub bardziej globalnym charakterze uprzykrzały życie ludziom już tysiące lat temu. Wygląda na to, że próbę walki z jednym z takich żywiołów odkryli archeolodzy na wyspie Bornholm. Groźne wulkany Dla ludzi groźne są na przykład erupcje wulkanów. Najsłynniejsza jest chyba katastrofa we włoskich Pompejach z 79 roku n.e., kiedy to popioły Wezuwiusza pokryły starożytne miasto i pogrzebały kilku tysięcy osób. Jednak nie zawsze wulkany zabijały od razu. Czasami ich erupcje miały dla społeczeństw poważne długofalowe konsekwencje. Wyrzucony w atmosferę pył przyczyniał się do spadku temperatur, ograniczenia światła słonecznego, a w konsekwencji – ubogich żniw. Na przykład w 43 r. p.n.e., kiedy wulkan na Alasce wyrzucił do stratosfery duże ilości siarki, w kolejnych latach w krajach basenu Morza Śródziemnego plony były niewystarczające, co spowodowało głód i choroby. Wydarzenie to jest dobrze udokumentowane w źródłach pisanych ze starożytnej Grecji i Rzymu. Zdecydowanie trudniej jest znaleźć dowody takich katastrofalnych wydarzeń z czasów sprzed pojawienia się pisma. Jednak jest to możliwe. Ciemny pradziejowy Bornholm Naukowcom udało się zlokalizować na osi czasu intensywne erupcje wulkaniczne, które miały konsekwencje dla północnej Europy w okresie schyłku epoki neolitu. Z odwiertów wykonanych na Grenlandii i w Antarktyce wynika, że w atmosferze około 2900 roku p.n.e. było sporo pyłów. Wybuch wulkanu w tym czasie wpłynął na pogodę i uprawy rolne na półkuli północnej. Naukowcy sugerują, że to wydarzenie miało również szersze konsekwencje gospodarcze i społeczne dla ludzi żyjących w tym czasie w południowej Skandynawii. Nastąpiła wówczas znaczna zmiana w kulturze materialnej – na przykład zaprzestano wznoszenia grobowców megalitycznych. Być może spadła liczebność populacji i wybuchła jakaś zaraza. Tymczasem mieszkańcy Bornholmu próbowali za…

dyski-sloneczne-34a5a9b.png
width: 1200
height: 630

Archeolodzy odkryli pomalowaną kość psiego członka. To ślad po dawnych rytuałach
type: item
date: 2025-01-09T10:28:46.000Z
creator: Szymon Zdziebłowski
subject: Historia
subject: archeologia
subject: odkrycia archeologiczne
subject: religie
subject: wierzenia
description: Blisko dwa tysiące lat temu przy głębokim szybie w obecnej Anglii odprawiano zapewne rytuały związane z płodnością. Wśród kilkuset szczątków zwierząt i ludzi złożonych do dołu było coś nietypowego: pomalowana kość psiego prącia.
encoded: Spis treści: Rytuały w dawnym pokopalnianym szybie górniczym Skład depozytu. Co udało się znaleźć? Kość prącia psa. Dlaczego ją pomalowano? Do znaleziska wyjątkowego miejsca związanego ze starożytnymi rytuałami doszło w 2015 roku. Wówczas badacze pracujący w mieście Ewell w hrabstwie Surrey niedaleko Londynu natknęli się na kilkumetrowej głębokości szyb. Był on szczelnie wypełniony kośćmi. Rytuały w dawnym pokopalnianym szybie górniczym Z analiz archeologów wynika, że szyb zapełniano kośćmi w paru fazach na przestrzeni kilku dekad – od drugiej połowy I wieku naszej ery po pierwszą połowę II wieku naszej ery. Były to czasy, w których Anglia została podporządkowana Cesarstwu Rzymskiemu. Wcześniej miejsce to było po prostu kamieniołomem. Wydobywano z niego kredę i krzemień. Najwyraźniej mieszkańcy terenów dzisiejszej Anglii postanowili wykorzystać w praktyczny sposób szyb kopalniany. Dół kopalniany, w którym odkryto szczątki ma około 4 metry głębokości, w połowie wysokości znajduje się wypłaszczenie przywodzące na myśl platformę. Wypełnisko szybu zawiera jeden z największych depozytów szczątków ludzkich i zwierzęcych, jakie kiedykolwiek wydobyto z pojedynczego obiektu z czasów rzymskich w Wielkiej Brytanii. Badaczy bardzo ucieszyło to odkrycie. Wiele podobnych znalezisk było przebadanych w czasach, gdy archeologia raczkowała. Odkrycia dokumentowano często w zbyt ogólny sposób i dziś nie są one zbyt pomocne przy interpretacjach. W tym przypadku na szczęście było inaczej. Znamy mnóstwo szczegółów na temat tego depozytu. Skład depozytu. Co udało się znaleźć? Kilkumetrowa warstwa szczątków zawierała ponad 10 tysięcy fragmentów kości należących do w sumie blisko 300 zwierząt i 21 ludzi. Przyjrzała się im doktorantka z Wydziału Archeologii Uniwersytetu w Reading, Ellen Green, która opublikowała na ten temat artykuł w „Oxford Journal of Archaeology”. Jeśli chodzi o zwierzęta to były to głównie bardzo młode psy, a poza tym źrebięta, świnie, bydło – w wieku okołoporodowym. Suge…

psi-penis-0980e3e.png
width: 1200
height: 630

Smażeni na żelaznych krzesłach i pożerani przez lwy. Tak chrześcijanie ginęli w rzymskich amfiteatrach
type: item
date: 2024-12-19T09:20:55.000Z
subject: Historia
subject: cesarstwo rzymskie
subject: morderstwa
subject: religie
subject: rzym
subject: starożytność
subject: wierzenia
description: Entuzjastycznie wiwatujący widzowie w rzymskich amfiteatrach, w których katowano chrześcijan, nie byli motłochem, ale „porządnymi obywatelami”. Wyznawców Jezusa smażono na żelaznych krzesłach, łamano im kości i rzucano na pożarcie wygłodzonym lwom.
encoded: Spis treści: Żelazne krzesło i rozjuszony byk – tak cierpieli chrześcijanie Obserwowanie przemocy – miło spędzony czas w czasach starożytnego Rzymu Brutalna śmierć chrześcijan na arenach Męczeńska śmierć na rzymskich arenach – triumf chrześcijan Dramatyczne relacje chrześcijan z amfiteatrów Latem 177 r. n.e. w Lugdunum (dzisiejszy Lyon w południowej Francji) nastał czas fiesty, a w programie amfiteatru dawano chrześcijan. Ich współwyznawcy zebrali potem relacje naocznych świadków z tego, co się wydarzyło. Żelazne krzesło i rozjuszony byk – tak cierpieli chrześcijanie Najpierw wprowadzono Maturusa i Sanktusa. Poddano ich każdemu rodzajowi tortur. Musieli przebiec między dwoma szeregami chłoszczących, ich ciała szarpały dzikie zwierzęta. Znosili wszystko, czego okrzykami domagał się podniecony tłum. Następnie przyszła kolej na Attalusa i Aleksandra. Ich także męczono, a w końcu przypięto do gorącego żelaznego krzesła, które smażyło ich ciała. Ostatniego dnia festiwalu do amfiteatru zawleczono niewolnicę Blandynę. Czekały ją pejcze, czekały lwy, potem rozgrzane do czerwoności płyty, a w końcu spętano ją siecią i rzucono bykowi. „Miotana przez jakiś czas przez zwierzę, nie czuła już później, co się dzieje, a to dzięki swej nadziei, sile wiary i komunii z Chrystusem”. Obserwowanie przemocy – miło spędzony czas w czasach starożytnego Rzymu Dla mieszkańców drugowiecznego Lyonu chrześcijanie byli częścią miłego dnia na mieście, częścią rozrywki, częścią przedstawienia. Widownia – tak jak lwy – ryczała. Należy przy tym podkreślić, że w tej historii, jak i tylu innych opowieściach o przemocy i brutalności, entuzjastycznie wiwatujący widzowie nie byli awanturującym się motłochem lokalnych żuli i nierobów. To nie rozhisteryzowany motłoch, lecz dobrzy, porządni obywatele, dla których publicznie organizowana przemoc była poważnym i absorbującym sposobem spędzania czasu. Wyrzutkowie społeczni (bandyci, rabusie, skazani przestępcy, zbiegli niewolnicy) mieli zginąć w mękach ku ucies…

GettyImages-918985938-587fed7.jpg
width: 1024
height: 665

Archeolodzy odkryli niezwykłe ślady w jaskini. To świadectwa kultu sprzed 35 tys. lat
type: item
date: 2024-12-18T08:02:41.000Z
creator: Szymon Zdziebłowski
subject: Historia
subject: archeologia
subject: azja
subject: izrael
subject: jaskinie
subject: odkrycia archeologiczne
subject: wierzenia
description: Wiele metrów pod ziemią, w najciemniejszych zakamarkach olbrzymiej jaskini Manot w Galilei, kilkadziesiąt tysięcy lat temu odbywały się zagadkowe rytuały. Ludzie gromadzili się wokół kamiennego totemu. Czym on był?
encoded: Spis treści: Kult w ciemnej jaskini Cuda z jaskini Manot – nie tylko rytuały Dentysta w jaskini na tropie naszych przodków Jaskinie od dziesiątków tysięcy lat przyciągały uwagę człowieka. Najbardziej znane są te z Hiszpanii i Francji, gdzie od około 40 do 14 tys. lat temu ludzie pozostawili wielobarwne malowidła naskalne. Okazuje się, że w innych rejonach świata aktywność ludzi w jaskiniach dziesiątki tysięcy lat temu wcale nie była mniejsza. Grupa naukowców opublikowała właśnie na łamach periodyku „PNAS” wyniki badań w jaskini Manot w Izraelu. Ich zdaniem udało się im tam znaleźć najstarsze dowody na rytualne zgromadzenia na kontynencie azjatyckim. Kult w ciemnej jaskini W najgłębszej i najciemniejszej części pieczary archeolodzy znaleźli rzeźbiony kamień, celowo umieszczony w niszy w jaskini. Jego wzór przypomina archeologom trójwymiarową skorupę żółwia. To dzieło sztuki pochodzi sprzed 35 tysięcy lat, więc jest współczesne z malowidłami naskalnymi w zachodniej Europie. – Mógł on [kamień – przyp. red.] reprezentować totem lub postać duchową – powiedział szef zespołu badaczy Omry Barzilai z Uniwersytetu w Hajfie i Izraelskiej Służby Zabytków. Totemem nazywamy zwierzę czy przedmiot otaczany szczególną czcią przez społeczności zbieracko-łowieckie. Niektórzy archeolodzy sądzą, że było swego rodzaju „godłem” danej grupy i obowiązywał zakaz polowania na totemowe zwierzę. Dlaczego badacze uważają, że stylizowana kamienna skorupa żółwia była przedmiotem kultu? Ze względu na szczególną lokalizację, w głębi jaskini, z dala od materialnych śladów świadczących o codziennych zadaniach. W ocenie badaczy nowe znalezisko poszerza nasze rozumienie okresu górnego paleolitu poza jego kulturę materialną. Umożliwia zagłębienie się w bardziej efemeryczną sferę duchowego życia ludzi, która wyrażała się w odprawianych przez nich rytuałach. Jaskinia ma świetne właściwości akustyczne sprzyjające dużym zgromadzeniom. O tym, że większe grupy ludzi gromadziły się obok przypuszczalnego totemu …

jaskinia-manot-74e1637.png
width: 1200
height: 630