National Geographic
type: channel
link: https://www.national-geographic.pl
date: 2026-05-07T08:22:53.000Z
update period: hourly
update frequency: 1
update base: 2000-01-01T12:00+00:00
items: Fizycy z CERN na tropie nieznanego. Rozpady „pingwinowe” kluczem do wielkiego odkrycia
items: Wielki Zderzacz Hadronów pozwolił odnaleźć nową cząstkę subatomową – ogłosili naukowcy z CERN
items: Fuzja jądrowa źródłem złota? Nowa metoda z USA to naukowa alchemia
items: Smartfonem można szukać cząstek elementarnych. Udowodnili to polscy fizycy w CERN
items: Wielki Zderzacz Hadronów spełnia sen alchemików o przemianie pierwiastków w złoto
items: Mamy pierwsze ślady rzadkiego rozpadu bozonu Higgsa. Czy to dowód na istnienie cząstek nieznanych fizyce?
items: W tym tygodniu Wielki Zderzacz Hadronów (LHC) pobije własny rekord energii zderzeń. Co nowego może odkryć?
items: Detektory cząstek elementarnych ukazują piękne oblicze materii
items: Zobaczyć niewidzialną część wszechświata
items: Nowe odkrycie w CERN. Czym są tajemnicze cząstki?
items: Pierwsza kobieta na czele CERN

Fizycy z CERN na tropie nieznanego. Rozpady „pingwinowe” kluczem do wielkiego odkrycia
type: item
date: 2026-05-06T10:08:19.000Z
creator: Ewelina Zambrzycka-Kościelnicka
subject: Kosmos
subject: cern
subject: fizyka
subject: wielki zderzacz hadronów lhc
description: Naukowcy z CERN analizujący dane z eksperymentu LHCb natrafili na ślad zjawisk wykraczających poza Model Standardowy. Badanie „rozpadów pingwinowych” mezonów B wykazało anomalie w kątach lotu cząstek. To jedno z najważniejszych odkryć ostatnich lat, które może zrewidować naszą wiedzę o fundamentach materii.
encoded: Od pewnego czasu wiadomo, że tzw. Model Standardowy, czyli teoria opisująca cząstki i oddziaływania, musi być niepełna, ponieważ istnieje szereg zjawisk, których wciąż nie potrafimy wyjaśnić. Chociaż model jest niepełny, pozostaje niezwykle precyzyjny. Dlatego poszukiwania „nowej fizyki” często polegają nie na bezpośrednim odkrywaniu nowych cząstek, lecz na wykrywaniu subtelnych odchyleń w znanych procesach. Naukowcy z CERN zdołali wykryć takie odchylenia w zbiorze 650 miliardów rozpadów zaobserwowanych w eksperymencie LHCb. Odstępstwo od Modelu Standardowego Przyjęty do publikacji w „Physical Review Letters artykuł zawierający analizę z eksperymentu w Wielkim Zderzaczu Hadronów (LHC) w CERN – europejskim laboratorium fizyki cząstek nieopodal Genewy – sugeruje, że doszło do postępu w pomiarze jednego z odstępstw od Modelu Standardowego. Dotyczy ono rozpadu cząstek zwanych mezonami B na inne cząstki. Wynik stanowi jedną z ostatnich pozostałych anomalii dla fizyków cząstek, którzy poszukują nowej fizyki w szczątkach zderzeń proton–proton, które zamieniają energię w materię. Czy jest Mezon B? Mezon B jest cząstką złożoną z kwarka dolnego (bottom) i innego, lżejszego kwarka. Rozpada się na inny mezon zawierający kwark dziwny, znany jako kaon, oraz dwa miony (cięższe odpowiedniki elektronu). Naukowcy stwierdzili, że kąty, pod jakimi produkty końcowe powstają w wyniku rozpadu, nie zgadzają się z przewidywaniami Modelu Standardowego. Dowody na tę anomalię narastają od 2015 roku. Pytanie, jak mierzy się wspomniane kąty? – Wyprodukowane cząstki przelatują przez materiał detektora i jonizują go, wytwarzając sygnały elektryczne, które są następnie odczytywane poprzez układy elektroniczne. Wiedząc, którędy przeszła cząstka, można wyliczyć kąt jej trajektorii. Ogólnie sprawa jest trochę bardziej skomplikowana, bo te interesujące kąty są zdefiniowane w układzie własnym mezonu B, więc należy jeszcze przeprowadzić zmianę układu współrzędnych – tłumaczy dr Rafał Staszewski z Instytu…

CERN-LHC-0c6e489.jpg
width: 1800
height: 1200

Wielki Zderzacz Hadronów pozwolił odnaleźć nową cząstkę subatomową – ogłosili naukowcy z CERN
type: item
date: 2026-03-18T11:38:53.000Z
creator: Ewelina Zambrzycka-Kościelnicka
subject: Nauka
subject: badania naukowe
subject: cern
subject: fizyka
subject: odkrycia
subject: wielki zderzacz hadronów lhc
description: Niedawno rozpoczął się nowy, ostatni przed wielką modernizacją sezon badań w Wielkim Zderzaczu Hadronów – największym i najpotężniejszym akceleratorze cząstek na świecie. Tymczasem naukowcy z CERN ogłosili, że eksperyment LHCb wykrył nową cząstkę subatomową przypominającą proton, lecz czterokrotnie cięższą.
encoded: Wielki Zderzacz Hadronów (Large Hadron Collider, LHC) jest jednym z najbardziej niezwykłych urządzeń badawczych na świecie. Zbudowany przez Europejską Organizację Badań Jądrowych (CERN) akcelerator cząstek to naszpikowany czułą aparaturą 27-kilometrowy podziemny pierścień, w którym rozpędza się protony do prędkości bliskiej prędkości światła i zderza je ze sobą. Dzięki tym zderzeniom naukowcy badają podstawowe składniki materii i prawa rządzące Wszechświatem. To właśnie w LHC odkryto m.in. bozon Higgsa w 2012 roku. Jednak na tym lista się nie kończy. LHC pozwolił odkryć dziesiątki nowych hadronów, w tym egzotyczne układy, takie jak tetrakwarki i pentakwarki. Dzięki zderzeniom ciężkich jonów naukowcy odtworzyli także plazmę kwarkowo-gluonową – stan materii istniejący tuż po Wielkim Wybuchu. Dwa kwarki powabne Teraz fizycy wysokich energii z CERN ogłosili, że eksperyment LHCb pozwolił wykryć cząstkę zawierającą dwa kwarki powabne (doubly charmed particle). Przypomina proton, lecz jest czterokrotnie cięższa. Atomy wodoru, najprostszego i najpowszechniejszego pierwiastka w obserwowalnym Wszechświecie, zawierają jedynie proton i elektron. Protony, wraz z neutronami w cięższych atomach, składają się z elementarnych cząstek subatomowych zwanych kwarkami. Proton zawiera dwa kwarki górne (up) i jeden kwark dolny (down). Istnieją jednak cięższe, niestabilne odmiany kwarków, znane jako powabne (charm), dziwne (strange), górne (top) i dolne (bottom). W ciężkim protonie wykrytym w CERN oba kwarki górne zostały zastąpione kwarkami powabnymi. Cząstka o nazwie Xi-cc-plus, została zidentyfikowana dzięki charakterystycznemu rozpadowi na inne cząstki. Po pojawieniu się nie istnieje długo: naukowcy przypuszczają, że przetrwa krócej niż jedną milionową część milionowej części sekundy, zanim ulegnie rozpadowi. Jednak sama wiedza o jej istnieniu – oraz znajomość jej masy – może pomóc fizykom lepiej zrozumieć strukturę materii. Silne oddziaływania jądrowe – Jest to pierwsza nowa cząstka zi…

NOWA-czastka-CERN-86ba1ac.png
width: 1440
height: 810

Fuzja jądrowa źródłem złota? Nowa metoda z USA to naukowa alchemia
type: item
date: 2025-07-29T08:44:02.000Z
creator: Magdalena Rudzka
subject: Nauka
subject: badania naukowe
subject: chemia
subject: fizyka
subject: wielki zderzacz hadronów lhc
subject: złoto
description: Firma z Kalifornii opracowała nowatorski sposób syntezy złota za pomocą fuzji jądrowej. Choć brzmi to jak science fiction, projekt ma naukowe podstawy i jeden kluczowy składnik: izotop rtęci.
encoded: Spis treści Złoto w Wielkim Zderzaczu Hadronów Nowe podejście: naukowa alchemia podczas fuzji jądrowej Technologiczne przeszkody do pokonania Amerykański startup Marathon Fusion z Kalifornii twierdzi, że opracował metodę produkcji złota przy użyciu technologii fuzji jądrowej. Pomysł przypomina marzenie dawnych alchemików o przemienianiu pospolitych metali w złoto, ale tym razem opiera się na podstawach naukowych: fizyce jądrowej. Złoto w Wielkim Zderzaczu Hadronów Choć zamiana jednego pierwiastka w drugi jest możliwa, dotąd wykorzystywano do tego kosztowne i mało efektywne metody w akceleratorach cząstek, np. w CERN. Niedawny eksperyment ALICE w CERN udowodnił że możliwa jest synteza złota, ale szacunkowo, w ciągu czterech lat wyprodukowano go zaledwie 29 pikogramów. To niewyobrażalnie mało – przy tej skali produkcja jednej uncji trwałaby wielokrotnie dłużej niż istnieje Wszechświat. Nowe podejście: naukowa alchemia podczas fuzji jądrowej Marathon Fusion proponuje inne, nowatorskie podejście: wykorzystanie neutronów generowanych w reaktorze fuzyjnym do przekształcenia izotopu rtęci-198 w rtęć-197. Taka rtęć następnie spontanicznie rozpada się do stabilnego izotopu złota – to złoto-197. Kluczowe jest zastosowanie neutronów o wysokiej energii (powyżej 6 MeV), które mogą wywołać taką reakcję. Do uzyskania strumienia takich neutronów firma zamierza wykorzystać standardowe paliwo dla fuzji: deuter i tryt, czyli izotopy wodoru. Startup szacuje, że reaktor fuzyjny o mocy 1 GW mógłby w ciągu roku wytworzyć kilka ton złota. Do opracowania tych prognoz firma używa „cyfrowego bliźniaka” takiego reaktora, czyli komputerowego modelu. Problem w tym, że póki co żaden komercyjny reaktor fuzyjny jeszcze nie istnieje, więc symulacje te są na razie niemożliwe do zweryfikowania. Technologiczne przeszkody do pokonania Jak na razie nie skonstruowano żadnego reaktora zdolnego do stabilnego podtrzymania reakcji fuzji jądrowej. Na drodze do realizacji tej technologii stoi wiele przeszkód. T…

AdobeStock84503439-5a18882.jpeg
width: 5616
height: 3744

Smartfonem można szukać cząstek elementarnych. Udowodnili to polscy fizycy w CERN
type: item
date: 2025-05-15T07:03:14.000Z
creator: Magdalena Rudzka
subject: Nauka
subject: badania naukowe
subject: cern
subject: fizyka
subject: wielki zderzacz hadronów lhc
description: Część obecna w każdym telefonie okazała się świetnym detektorem zderzeń cząstek elementarnych. Matryca światłoczuła CMOS to część smartfonowych aparatów fotograficznych. Jej nowatorskie zastosowanie jako detektor cząstek to dzieło m.in. polskich naukowców.
encoded: Spis treści Matryca ze smartfona wykrywa anihilację materii i antymaterii Potencjalne zastosowania nowej metody Akceleratory cząstek elementarnych to najdroższe i najbardziej skomplikowane urządzenia stworzone przez ludzi. Wielki Zderzacz Hadronów kosztował niemal 5 miliardów euro, a roczny koszt jego eksploatacji przekracza miliard. CERN (Europejska Organizacja Badań Jądrowych) ma w planach budowę kolejnego, jeszcze większego i droższego. Inwestycja ma ruszyć w 2030 roku i pochłonąć astronomiczną kwotę kwotę 21 miliardów euro. Przy takich kosztach każda oszczędność jest na wagę złota. Dlatego uwagę przykuwa nowe odkrycie zespołu CERN, w którym brali udział także polscy fizycy. Zwykły chip CMOS z telefonu komórkowego wykorzystali jako detektor zderzeń cząstek materii z antymaterią. Matryca ze smartfona wykrywa anihilację materii i antymaterii Zespół AEgIS (Antihydrogen Experiment: Gravity, Interferometry, Spectroscopy) działający przy CERN pod Genewą, z udziałem polskich naukowców, opracował nowatorski sposób wykrywania anihilacji cząstek – zjawiska zachodzącego, gdy materia spotyka się z antymaterią. Kluczowym elementem jest wykorzystanie matryc CMOS, stosowanych powszechnie w aparatach fotograficznych smartfonów. W eksperymencie AEgIS badano wpływ grawitacji na antymaterię, wykorzystując pozytony (antyelektrony) i ich anihilację z elektronami, co prowadzi do emisji wysokoenergetycznych fotonów. Eksperyment przeprowadzano na atomach wodoru. Nowe detektory zbudowane ze smartfonowych matryc umożliwiają niezwykle precyzyjne śledzenie śladów cząstek w miejscu zderzenia, z dokładnością rzędu kilku mikrometrów. To znacznie przewyższa możliwości standardowych detektorów krzemowych. W dodatku technologia ta jest stosunkowo tania, kompaktowa i pozwala na analizę danych w czasie rzeczywistym. Nowy detektor pomoże odpowiedzieć na pytanie, jak antymateria zachowuje się w polu grawitacyjnym, na które wciąż nie znamy jednoznacznej odpowiedzi. Potencjalne zastosowania nowej metod…

AdobeStock940164463-af3d3e9.jpeg
width: 4368
height: 2448

Wielki Zderzacz Hadronów spełnia sen alchemików o przemianie pierwiastków w złoto
type: item
date: 2025-05-09T12:24:44.000Z
creator: Magdalena Rudzka
subject: Nauka
subject: cern
subject: fizyka
subject: genewa
subject: wielki zderzacz hadronów lhc
subject: złoto
description: Zamiana pospolitych metali – rtęci lub ołowiu – w złoto, była niespełnionym nigdy celem alchemii. Próby trwały od starożytności aż do epoki Oświecenia, gdy uznano je za niemożliwe do przeprowadzenia. Epoka energii atomowej jednak to zmieniła. W Wielkim Zderzaczu Hadronów właśnie udało się zamienić ołów w złoto.
encoded: Spis treści: Alchemia: pramatka współczesnej nauki Jak Wielki Zderzacz Hadronów przemienił ołów w złoto? W eksperymencie przeprowadzonym przez w Wielkim Zderzaczu Hadronów (LHC) w ośrodku CERN pod Genewą zaobserwowano proces przemiany ołowiu w złoto. To pierwsza taka obserwacja. Eksperyment jest częścią projektu ALICE (A Large Ion Collider Experiment). Jego celem jest badanie zderzeń ciężkich jonów – głównie jąder ołowiu – przy ekstremalnie wysokich energiach, aby odtworzyć warunki panujące tuż po Wielkim Wybuchu. Alchemia: pramatka współczesnej nauki Alchemia to praktyka, która rozwijała się od starożytności do XVII wieku. Łączyła elementy chemii, filozofii, mistycyzmu i astrologii. Jej głównym celem była przemiana metali nieszlachetnych (np. ołowiu) w złoto – proces zwany transmutacją. Alchemicy wierzyli, że możliwe jest stworzenie tzw. kamienia filozoficznego – substancji, która miała umożliwiać tę przemianę. Próbowali też stworzyć panaceum (lek na wszystkie choroby), eliksir nieśmiertelności oraz homunkulusa (sztucznego człowieka). Alchemia narodziła się w starożytnym Egipcie i Grecji, a rozwijała się w świecie arabskim (słowo „alchemia” powstało od arabskiego „al-kīmiyā”). Później została przejęta i przekształcona w średniowiecznej Europie, gdzie rozkwitła w epoce renesansu. Choć nie osiągnięto celu przemiany metali w złoto, alchemia przyczyniła się do rozwoju nowoczesnej chemii poprzez eksperymenty, rozwój aparatury i obserwacje. Alchemią parali się też znani dziś odkrywcy, m.in. astronom Tycho Brahe. Żadna reakcja chemiczna nie może doprowadzić do zmiany jednego pierwiastka w inny. Dopiero epoka energii atomowej pozwoliła na tego typu przemiany, a nawet tworzenie nowych pierwiastków. W Wielkim Zderzaczu Hadronów w ośrodku CERN pod Genewą udało się właśnie dokonać transmutacji ołowiu w złoto. Jak Wielki Zderzacz Hadronów przemienił ołów w złoto? W opublikowanym w czasopiśmie „Physical Review C” artykule opisano, jak w wyniku zderzeń wzbudzonych atomów ołowiu d…

https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2025/05/AdobeStock700853412EditorialUseOnly1-459e798.jpeg
width: 4208
height: 2584

Mamy pierwsze ślady rzadkiego rozpadu bozonu Higgsa. Czy to dowód na istnienie cząstek nieznanych fizyce?
type: item
date: 2023-05-29T12:07:35.000Z
creator: Magdalena Salik
subject: National Geographic Site
subject: Nauka
subject: cern
subject: fizyka
subject: Gwiazdy
subject: odkrycia
subject: wielki zderzacz hadronów lhc
description: Naukowcy przedstawili analizy statystyczne badań rozpadu słynnego bozonu Higgsa. W przyszłości tego rodzaju testy mogą pomóc wyjaśnić, czego brakuje w Modelu Standardowym. Czyli w planie budowy materii, z której składa się Wszechświat.
encoded: W tym artykule: Bozon Higgsa, cząstka ważna dla wszystkich innych Rozpad bozonu Higgsa Kolejne odsłony LHC Wielki Zderzacz Hadronów (Large Hadron Collider, LHC) został uruchomiony w europejskim ośrodku badań jądrowych CERN już piętnaście lat temu. Cztery lata później, w lipcu 2012 r., naukowcy poinformowali o największym odkryciu, jakiego dotychczas dokonano z jego pomocą. Było nim potwierdzenie istnienia bozonu Higgsa, cząstki fundamentalnej nazwanej tak od Petera Higgsa, brytyjskiego fizyka. W 1964 roku Higgs zaproponował teorię wyjaśniającą, w jaki sposób cząstki uzyskują masę. Miał w tym pośredniczyć właśnie tajemniczy bozon. Do 2012 roku teoria ta pozostawała niepotwierdzona. Dziś jednak bozon Higgsa, zwany też Boską Cząstką, jest ważną częścią składową Modelu Standardowego. Czyli „atlasu” cząstek elementarnych, z jakich składa się materia we Wszechświecie. Bozon Higgsa, cząstka ważna dla wszystkich innych – Cząstka elementarna nazwana bozonem Higgsa pozwala wytłumaczyć, dlaczego cząstki fundamentalne mają takie, a nie inne masy – pisze w książce „Wszechświat. Biografia” astronom Paul Mudrin. – Bez odwołania się do jej istnienia wyjaśnienie tego faktu jest niemożliwe – zauważa. Wielki Zderzacz Hadronów odkrył nowe cząstki. Przybliżą nas do odkrycia natury materii? Zupełnie nową cząstkę – tetrakwark o nazwie X (6900) – odkryto w ośrodku CERN pod Genewą. Cząstka złożona z czterech kwarków może przybliżyć naukowców do odkrycia, w jaki sposób ... Bozon Higgsa ciągle bardzo interesuje naukowców. – Każda cząstka istnieje w specjalnej relacji z bozonem Higgsa – mówiła w tym tygodniu Pamela Ferrari związana z eksperymentem ATLAS, jednym z detektorów LHC. – Dlatego poszukiwanie rzadkich rodzajów rozpadu bozonu Higgsa jest priorytetowe – dodawała. Rozpad bozonu Higgsa Ferrari wystąpiła na konferencji w Belgradzie, gdzie naukowcy pracujący z detektorami cząstek ATLAS i CMS przedstawili wyniki poszukiwań śladów rzadkiego rozpadu bozonu Higgsa. Zgodnie z Modelem Standardowy…

mamy-pierwsze-slady-rzadkiego-rozpadu-bozonu-higgsa-czy-to-dowod-na-istnienie-czastek-nieznanych-fizyce-fot-cern-9c95d8f.jpg
width: 1400
height: 720

W tym tygodniu Wielki Zderzacz Hadronów (LHC) pobije własny rekord energii zderzeń. Co nowego może odkryć?
type: item
date: 2022-07-04T11:06:17.000Z
creator: Magdalena Salik
subject: National Geographic Site
subject: Nauka
subject: cern
subject: fizyka
subject: nauka
subject: Technologia
subject: wielki zderzacz hadronów lhc
description: Dwa miesiące po uruchomieniu Wielki Zderzacz Hadronów (LHC) ustanowi nowy rekord. Już jutro największy akcelerator cząstek na świecie przyspieszy protony tak, że będą zderzały się z nieosiąganymi wcześniej energiami.
encoded: W tym artykule: Wielki Zderzacz Hadronów startuje po raz trzeci Rekordowa energia w LHC Co będzie badał Wielki Zderzacz Hadronów? – Dla fizyki rozpoczęła się nowa pora roku – oświadczyły w zeszłym tygodniu władze CERN. W CERN, czyli w Europejskim Ośrodku Badań Jądrowych koło Genewy, znajduje się największy na świecie akcelerator cząstek, Wielki Zderzacz Hadronów. Wielki Zderzacz Hadronów (ang. Large Hadron Collider, LHC) to gigantyczne urządzenie umieszczone we wkopanym w ziemię pierścieniu o długości 27 km. Maszyna wytwarza wiązki protonów, które puszczane są w przeciwnych kierunkach. Gdy protony osiągną prędkości zbliżone do prędkości światła i gigantyczne energie, są ze sobą zderzane. W wyniku zderzeń powstaje wiele innych cząstek elementarnych. Ich pojawienie się jest rejestrowane przez siedem detektorów umieszczonych w różnych miejscach tunelu. Naukowcy analizują zapisy zderzeń. W ten sposób mogą badać najmniejsze cząstki, z których składa się makroskopowy świat, jaki znamy. Wielki Zderzacz Hadronów startuje po raz trzeci Wielki Zderzacz Hadronów został uruchomiony w 2008 r. Cztery lata później, 4 lipca 2012 r., naukowcy poinformowali o największym odkryciu, jakiego dotychczas dokonano z jego pomocą. Było nim potwierdzenie istnienia bozonu Higgsa – do tamtej pory czysto hipotetycznej cząstki. Bozon Higgsa jest ważną częścią składową Modelu Standardowego, czyli atlasu cząstek elementarnych, z jakich składa się materia. CERN: homepage dla całego świata To w tym miejscu wymyślono technologie, które zmieniły świat raz na zawsze Od tamtej pory Wielki Zderzacz Hadronów był wyłączany dwukrotnie. Po raz pierwszy urządzenie było usprawniane w latach 2013–2015 r. Po raz drugi – od 2018 r. do kwietnia 2022 r. W obu przypadków oprócz prac konserwacyjnych zderzacz był modernizowany tak, by można było nadać puszczanym wewnątrz wiązkom protonów jeszcze większe energie. Im większe energie, tym większa szansa na zarejestrowanie rzadkich cząstek i dokonanie przełomowych odkryć n…

w-tym-tygodniu-wielki-zderzacz-hadronow-lhc-pobije-wlasny-rekord-energii-zderzen-co-nowego-moze-odkryc-fot-ronald-patrick-getty-images-17f5ca8.jpeg
width: 1024
height: 683

Detektory cząstek elementarnych ukazują piękne oblicze materii
type: item
date: 2021-08-24T23:33:40.000Z
creator: Rafał Dadura
subject: Historia
subject: National Geographic Site
subject: Nauka
subject: cern
subject: Edukacja
subject: wielki zderzacz hadronów lhc
description: W każdej chwili cząstki subatomowe przepływają przez ciało każdego z nas w niewyobrażalnej ilości. W każdej sekundzie przez centymetr kwadratowy naszych ciał przechodzi około 100 miliardów neutrin ze Słońca. Nawet zwykłe banany emitują pozytony, antymaterialny odpowiednik elektronu. Istnieje dosłownie cały wszechświat cząstek, a my jesteśmy tego w większości nieświadomi, głównie dlatego, że te cząstki są niewidzialne.
encoded: W tym artykule: Spirale, błyski i linie Istnieje wiele metod wykrywania nanocząstek Łączenie wszystkiego w całość Spirale, błyski i linie Aby naprawdę zgłębić materię na jej najbardziej fundamentalnym poziomie, ludzie muszą być w stanie zwizualizować ten ukryty świat. I tu właśnie zastosowanie znajdują detektory cząstek. Wykrywają one ślady najdrobniejszych składników wszechświata, urzeczywistniając te nieuchwytne koncepcje. Co więcej, detektory cząstek ujawniają ukryte piękno: Cząstki pozostawiają po sobie zgrabne spirale bąbelków, błyski światła i wyraźne linie iskier. Kiedy cząstka przemieszcza się przez dany materiał, upuszcza „okruchy”, które mogą zdradzić jej drogę. Te okruchy mogą mieć różną postać: światła, ciepła lub ładunku elektrycznego. „W zasadzie każdy istniejący detektor cząstek szuka jednej lub więcej z tych trzech rzeczy," mówi fizyk cząstek Jennifer Raaf z Fermilab w Batavii, w USA. Detektory cząstek przetwarzają ślady pozostawione przez cząstki na sygnały, które mogą być rejestrowane i analizowane. Sygnały te pomogły w odkryciu fizyki modelu standardowego - ukoronowania nauki opisującej cząstki i siły natury. Prawdopodobnie będą one również kluczowe w odkryciu fizyki wykraczającej poza model standardowy. Istnieje wiele metod wykrywania nanocząstek Wraz z upływem czasu technologie wykrywania cząstek uległy znacznemu udoskonaleniu. Oto kilka typów detektorów, dzięki którym to, co niewidzialne, stało się widzialne. „Przez chmurę” Jednym z pierwszych sposobów, w jaki naukowcy wizualizowali tory cząstek, były komory z chmurami. Opracowane ponad sto lat temu komory chmurowe są wypełnione gazem - często oparami alkoholu. Kiedy naładowana cząstka przechodzi przez komorę, pozbawia powietrze elektronów, tworząc ładunek elektryczny, który inicjuje kondensację. Wzdłuż drogi cząstki tworzy się smużka, przypominająca miniaturową smugę kondensacyjną. Ścieżki z bąbelkami Kiedy naładowane cząsteczki przechodzą przez ciecz w komorze bąbelkowej, pozostawiają za sobą…

czastki-elementarne-4-f7023a9.jpeg
width: 1161
height: 684

Zobaczyć niewidzialną część wszechświata
type: item
date: 2015-01-29T10:08:00.000Z
creator: Timothy Ferris
subject: Kosmos
subject: National Geographic Site
subject: cern
subject: ciemna materia
subject: kosmos
subject: wielki zderzacz hadronów lhc
description: Widzimy jedynie niewielki ułamek tego, co istnieje. Aby móc wykonać przynajmniej pierwszy rzut oka na ukryty w cieniu wszechświat wokół nas, naukowcy nauczyli się wykrywać inne rzeczy: ciemną materię i ciemną energię.
encoded: Kiedyś kosmolodzy „często się mylili, ale nigdy nie mieli wątpliwości”. Dziś mylą się rzadziej, ale wątpliwości są coraz większe. Po dziesięcioleciach badań z wykorzystaniem coraz lepszych teleskopów, detektorów światła i komputerów wiadomo, że wszechświat narodził się 13 mld 820 mln lat temu. Najprawdopodobniej jako pęcherzyk mniejszy od atomu. Po raz pierwszy astrofizycy zdołali zmapować kosmiczne promieniowanie tła (światło uwolnione, gdy wszechświat miał jedynie 378 tys. lat) z dokładnością do 0,1 proc. Ale stwierdzili także, że wszystkie gwiazdy i galaktyki, które widzą na niebie, stanowią jedynie 5 proc. wszechświata, który jesteśmy w stanie obserwować. W dodatku niewidzialna większość składa się z 27 proc. ciemnej materii i 68 proc. ciemnej energii – o których na razie nie wiadomo praktycznie nic. Ciemna materia – choć nikt nie wie, czym właściwie jest – według naukowców odpowiada za wyrzeźbienie płaszczyzn i serpentyn galaktyk, które tworzą wielkoskalową strukturę wszechświata. Ciemna energia jest jeszcze bardziej tajemnicza. Termin ten ukuto, aby opisać wszystko, co przyspiesza tempo jego rozszerzania się. Dziś jest „ogólną etykietą określającą wszystko, czego nie wiemy o właściwościach wszechświata w dużej skali”. Dzisiejszy stan wiedzy kosmologów można by porównać do tej, jaką dysponował Thomas Jefferson w 1804 r., gdy wysłał Meriwethera Lewisa i Williama Clarka na poszukiwanie mamutów włochatych. Ówczesny prezydent Stanów Zjednoczonych i jego współcześni zdawali sobie sprawę, że ogromne połacie Ameryki Północnej od rzeki Missisipi do Oceanu Spokojnego kryć mogą wiele naukowych niespodzianek, ale mieli jedynie mgliste pojęcie o tym, co mogło się tam znajdować. (Czytaj też: Kosmos – obłędnie daleko) Pierwsze podejrzenia dotyczące wszechobecności ciemnej materii pojawiły się w latach 30. ubiegłego stulecia. Szwajcarski astronom Fritz Zwicky, pracując w Mount Wilson w południowej Kalifornii, zmierzył wówczas prędkości, z jaką galaktyki w gromadzie Coma (321 …

https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/6191af536fd39cfd89df6dfbf59a7f0e852fbe40-9b17dda.jpeg
width: 890
height: 668

Nowe odkrycie w CERN. Czym są tajemnicze cząstki?
type: item
date: 2014-11-20T10:28:00.000Z
creator: Materiały prasowe
subject: National Geographic Site
subject: Nauka
subject: cern
subject: wielki zderzacz hadronów lhc
description: Jędną milionową milionowej części sekundy istniały dwie nowe cząstki elementarne zaobserwowane w podgenewskim CERN-ie.
encoded: Dostrzegli je fizycy pracujący w eksperymencie LHCb na Wielkim Zderzaczu Hadronów (LHC). Cząstki nalrżą do rodziny tzw. barionów – relacjonuje dr hab. Marek Szczekowski z Narodowego Centrum Badań Jądrowych. (Przeczytaj o innym odkryciu fizyków z CERN). – Bariony to cząstki składające się z trzech kwarków – mówi dr Szczekowski. I tłumaczy: – Najbardziej znanym barionem jest proton tworzący jądro atomu wodoru. Ponieważ kwarki występują w sześciu rodzajach, to możliwe są również bariony złożone z innych, cięższych kwarków. Do takich należą dwie obserwowane cząstki, oznaczone jako Xi_b'- i Xi_b*-. Obie składają się z kwarków (dsb) dolnego (d), dziwnego (s) i pięknego (b). Dla porównania, proton (uud) to stan złożony z dwóch kwarków górnych (u) i jednego dolnego. Stan energetycznie wzbudzony, oznaczony gwiazdką - Xi_b*-, ma ten sam skład kwarkowy co Xi_b'-, ale w innej konfiguracji energetycznej. Obecność cięższych kwarków s i b powoduje, że obserwowane cząstki są ponad sześciokrotnie cięższe od protonu. Do ich wytworzenia potrzebne są więc duże energie wiązek akceleratora LHC. Średni czas życia takiego dziwnego i pięknego barionu to jedna milionowa milionowej części sekundy (10 do -12 potęgi sekundy). Zmierzone własności cząstek zgadzają się z przewidywaniami modelu kwarkowego. Istnienie nowych cząstek przewidywały znane nam teorie, jednak dopiero teraz udało się je doświadczalnie potwierdzić. Odkrycie to jest kolejnym krokiem pozwalającym wyglądać poza Model Standardowy, a więc uznawaną dziś za niekompletną teorię tłumaczącą, z czego zbudowany jest wszechświat. W eksperymencie LHCb uczestniczą grupy fizyków polskich z laboratoriów w Krakowie (Akademia Górniczo-Hutnicza i Instytut Fizyki Jądrowej PAN) oraz w Warszawie (Narodowe Centrum Badań Jądrowych). (Czy wiesz, że w CERN wymyślono stronę www?)

https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/7d842f1edfed6d55c2697582460a5e5752ffd746-3a03c0c.jpeg
width: 800
height: 533

Pierwsza kobieta na czele CERN
type: item
date: 2014-11-04T14:21:00.000Z
creator: Anna Szczypczyńska
subject: National Geographic Site
subject: Nauka
subject: atlas
subject: cern
subject: wielki zderzacz hadronów lhc
description: Na 173. zamkniętej sesji Rada CERN wybrała kolejnego dyrektora generalnego organizacji. Została nim Włoszka dr Fabiola Gianotti.
encoded: Wybór zostanie formalnie zatwierdzony podczas grudniowej sesji Rady. Nowa dyrektor pokieruje CERN-em (Europejską Organizacją Badań Jądrowych) przez kolejnych pięć lat, począwszy od 1 stycznia 2016. – Wszyscy trzej kandydaci wyłonieni przez specjalnie powołaną w tym celu komisję zrobili na nas duże wrażenie – powiedziała Przewodnicząca Rady CERN, Agnieszka Zalewska – Ale przedstawiona przez dr. Gianotti wizja CERN jako światowego laboratorium akceleratorowego w połączeniu z jej dogłębną znajomością laboratorium CERN i eksperymentalnej fizyki cząstek przesądziły o wyborze. Chcę gorąco podziękować wszystkim kandydatom za to, jak niełatwą decyzję mieliśmy do podjęcia, a komisji za jej niestrudzoną pracę w ostatnich miesiącach. CERN kolebką innowacyjności – Fabiola Gianotti to doskonały wybór na mojego następcę – powiedział z kolei obecny dyrektor generalny CERN, Rolf Heuer. – Wieloletnia współpraca z nią była dla mnie prawdziwą przyjemnością. Z tym większą przyjemnością oczekuję na wspólną pracę w przejściowym roku 2015 wiedząc, że oddaję CERN w doskonałe ręce. – Wybór na stanowisko dyrektora generalnego CERN, w ślad za moimi 15 wybitnymi poprzednikami, to dla mnie wielki zaszczyt i odpowiedzialność – powiedziała dr Gianotti. – CERN jest ośrodkiem naukowej doskonałości, powodem do dumy i inspiracją dla fizyków z całego świata. CERN jest także kolebką licznych technologii i innowacyjności, źródłem wiedzy, edukacji oraz niegasnącym przykładem pokojowej współpracy naukowej. Kombinacja tych czterech atutów czyni CERN wyjątkowym miejscem kształtującym lepszych naukowców i lepszych ludzi. Chcę poświęcić całą swoją energię na utrzymanie doskonałości CERN we wszystkich jego przejawach, licząc na pomoc wszystkich, od Rady CERN poczynając, poprzez personel, na użytkownikach CERN z całego świata skończywszy. Krakowscy fizycy dumni Dr Gianotti kierowała eksperymentem ATLAS od marca 2009 do lutego 2013, a więc w okresie, kiedy eksperymenty ATLAS i CMS pracujące na Wielkim Zderzaczu …

https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/fe9a56531d74843a065d65e27a0b740165030b0f-84eb710.jpeg
width: 561
height: 373