Myślały, że to wrak. Matka i córka odkryły największą kolonię korali na świecie
Największy koral na świecie został odkryty przez matkę i córkę podczas nurkowania u wybrzeży Australii. Znalezisko na Wielkiej Rafie Koralowej zaskoczyło nawet doświadczonych badaczy i może zmienić sposób, w jaki patrzymy na odporność raf koralowych.
Jan Pope i Sophie Kalkowski-Pope to matka i córka działające w programie nauki obywatelskiej. Podczas nurkowania niedaleko Cairns w Australii, natknęły się na strukturę koralową o tak ogromnych rozmiarach, że przebiła wszystkie znane do tej pory. Znalezisko to przesuwa granice naszej wiedzy o tym, jak duże mogą być pojedyncze kolonie koralowców. Wszystko zaczęło się od pasji Jan Pope do fotografii podwodnej. Podczas nurkowania na mało znanym fragmencie Wielkiej Rafy Koralowej, zauważyła ciemny kształt, który przypominał wrak statku. Okazało się jednak, że to nie stal, a żywy organizm. Jan wróciła na miejsce ze swoją córką Sophie, która zawodowo zajmuje się ochroną mórz w organizacji Citizens of the Reef. Sophie spędziła kilka godzin dokumentując znalezisko. Przepłynięcie wzdłuż całego koralowca zajęło jej aż trzy minuty i natychmiast uświadomiło, że ma do czynienia z czymś wyjątkowym na skalę światową. Rekordowe wymiary i precyzyjne mapowanie 3D Dalsze badania, przeprowadzone we współpracy z naukowcami, potwierdziły skalę odkrycia. Gigantyczny koralowiec należy do gatunku Pavona clavus. Kolonia ma kształt litery „J”, mierzy aż 111 metrów długości i zajmuje powierzchnię blisko 4000 metrów kwadratowych – co można porównać do rozmiaru boiska piłkarskiego. Aby dokładnie zmierzyć obiekt, wykorzystano zaawansowaną technikę fotogrametrii, wykonując tysiące zdjęć, z których złożono trójwymiarowy model kolonii. Jest to obecnie najdokładniej zmapowana wielka struktura koralowa na świecie. Eksperci, m.in. dr Andy Ridley, podkreślają niezwykłość znaleziska i fakt, że koralowiec-gigant tak długo pozostawał nieodkryty. Poprzedni rekord wielkości kolonii także należał do korala Pavona clavus, żyjącego w wodach Wysp Salomona. Nadzieja ukryta w głębinach Odkryta kolonia Pavona clavus jest w doskonałym stanie, jakby zupełnie nie dotknęło jej zjawisko masowego blaknięcia raf koralowych. Naukowcy przypuszczają, że było to możliwe dzięki specyficznej lokalizacji, w której chłodne prądy morskie chronią koralowca przed niszczycielskim wpływem fal upałów i ocieplania się oceanu. Odkrycie matki i córki to zastrzyk optymizmu dla programu ochrony koralowców Great Reef Census. Udowadnia, że na Wielkiej Rafie Koralowej wciąż istnieją „bastiony odporności”. Przypadek Jan i Sophie pokazuje też, że każdy może być odkrywcą i przyczynić się do ochrony przyrody. Źródło: ABC News, Citizens of the Reef Nasza autorka Magdalena Rudzka Redaktorka i wydawczyni National-Geographic.pl. Wcześniej związana m.in. z National Geographic Traveler i magazynem pokładowym PLL LOT Kaleidoscope. Z wykształcenia humanistka (MISH i SNS PAN), ale to przyroda stanowi jej największą pasję. Szczególnie bliskie są jej ekosystemy słodkowodne, a prawdziwym „konikiem” są ryby. W National-Geographic.pl pisze o swoich przyrodniczych pasjach, nauce i medycynie. Prywatnie ceni sobie podróże po nieoczywistych kierunkach, ze szczególnym sentymentem do Europy Środkowej i Wschodniej.
Koralowce to geniusze chemii. Właśnie odkryto ich „supermoc” na zmiany klimatu
Mamy dobrą wiadomość z oceanów: okazuje się, że koralowce potrafią przystosować się do zmian klimatycznych. Według nowych badań zakwaszanie się oceanów nie wpłynęło na ich zdolności do budowy szkieletów. Naukowcy są optymistyczni, choć podkreślają, że potrzeba długoterminowych obserwacji.
Koralowce to fundament bioróżnorodności oceanów. Jednak są organizmami wyjątkowo wrażliwymi, szczególnie na skutki zmian klimatycznych – ocieplanie i zakwaszanie się wód. Najnowsze badanie sugeruje jednak, że są bardziej odporne, niż sądziliśmy. Supermoc koralowców – co odkryli naukowcy? Jessica Hankins, badaczka z University Colorado Boulder (USA), wykazała, że mimo wzrostu zakwaszenia oceanów w ciągu ostatnich 200 lat niektóre koralowce potrafią nadal budować twarde wapienne szkielety. – Zauważyliśmy, że korale potrafią regulować mechanizm odpowiedzialny za tworzenie i utrzymanie szkieletów, mimo coraz kwaśniejszych wód – powiedziała Hankins. Jej praca ukazała się właśnie w prestiżowym czasopiśmie naukowym „Science Advances”. Podwodni chemicy: jak korale budują szkielet? Koralowce tworzą swoje szkielety niczym wybitni inżynierowie chemicy. Potrafią wytrącić z wody węglan wapnia w specjalnym płynie kalcyfikacyjnym pomiędzy miękkim zewnętrznym ciałem a twardym szkieletem. W sprzyjających warunkach wykorzystują węglan wapnia do maksimum, rosnąc szybciej i wytrącając z wody nawet inne związki, które także wbudowują w szkielety. Koral reguluje skład chemiczny płynu kalcyfikacyjnego, by zapewnić idealne warunki do łączenia rozpuszczonych w wodzie jonów w węglan wapnia. Jednak ilość tych jonów spada w wyniku zakwaszania się oceanicznych wód. Od czasów rewolucji przemysłowej kwasowość oceanów wzrosła o 40 proc. Proces ten jest wynikiem pochłaniania dwutlenku węgla, co prowadzi do szeregu reakcji chemicznych. Dwustuletnie koralowce to prawdziwi twardziele Przewidywano, że zakwaszanie spowoduje osłabienie szkieletów koralowców i stopniowo wywoła u nich swoistą „osteoporozę”. Szkielety powinny stawać się mniej gęste i bardziej podatne na uszkodzenia. Jednak wyniki badań były niejednoznaczne. Zespół Jessiki Hankins postanowił zbadać szkielety korali długowiecznych za pomocą spektroskopii Ramana. To metoda analizy laserowej pozwalająca poznać skład chemiczny i strukturę molekularną materiałów. Można nią badać na przykład skały, dzieła sztuki i białka. Przebadano dwa bardzo stare okazy z Wielkiej Rafy Koralowej i Morza Koralowego. Wiekowe koralowce miały odpowiednio 200 i 115 lat. Okazało się, że oba utrzymały zdolność regulowania płynu kalcyfikacyjnego i wciąż produkowały węglan wapnia. Wygląda więc na to, że procesy regulacji płynu są bardziej złożone, niż sądzono. Co dalej? Potrzebne dalsze badania Nie wiadomo jeszcze, czy te zdolności mają różne gatunki korali oraz ich populacje w innych rejonach świata. Naukowcy podkreślają, że choć odkrycie daje nadzieję, konieczne są dalsze, długoterminowe badania. Jednak nawet gdyby tak było, zakwaszenie wód to niejedyny problem koralowców. Cierpią także z powodu stresu termicznego, który powoduje tzw. blaknięcie (lub bielenie). Wynika ono ze śmierci glonów żyjących w symbiozie z koralowcami. Od 2023 r. do połowy maja 2024 r. odnotowano masowe bielenie korali w co najmniej 62 krajach i terytoriach. – Ocean może wydawać się odległy, ale nie jest odizolowany. Wszystkie systemy Ziemi są ze sobą połączone – to, co dzieje się z rafami koralowymi, oddziałuje daleko poza wybrzeżami – podkreśla Jessica Hankins. Źródło: Science Advances Nasza autorka Magdalena Rudzka Dziennikarka „National Geographic Traveler" i „Kaleidoscope". Przez wiele lat również fotoedytorka w agencjach fotograficznych i magazynach. W National-Geographic.pl pisze przede wszystkim o przyrodzie. Lubi podróże po nieoczywistych miejscach, mięso i wino.
Jak powstała Wielka Rafa Koralowa? Badacze znaleźli brakujący element układanki
Dlaczego Wielka Rafa Koralowa powstała właśnie niedaleko wybrzeży Queensland? Naukowcy odkryli, że stoi za tym inna rekordzistka ze świata natury. Mowa o K'gari.
W tym artykule: Tak powstawała Wielka Rafa Koralowa Prądy i osady, czyli krótka historia koralowców Wielka Rafa Koralowa na liście UNESCO Wielka Rafa Koralowa to symbol i duma Australii. Podwodny ekosystem przypomina ludziom na całym świecie o bogactwie i różnorodności oceanów. Koralowce nie są obojętne na zmiany klimatyczne. Na skutek wzrostu temperatury wód część z nich bezpowrotnie wyblakła i obumarła. Ekolodzy regularnie alarmują, że grozi jej całkowita degradacja. Taki scenariusz to zła wiadomość nie tylko dla organizmów morskich, ale też ludzi. Ochrona australijskich koralowców zaczyna się od edukacji. Co ciekawe, dopiero w 2022 r. naukowcy odkryli prawdę o tajemniczym pochodzeniu Wielkiej Rafy Koralowej. Tak powstawała Wielka Rafa Koralowa Wielka Rafa Koralowa powstała w większości dopiero około pół miliona lat temu. Według artykułu opublikowanego na łamach „Nature Geoscience” mogłaby się nigdy nie uformować, gdyby nie K'gari, czyli największa na świecie piaskowa wyspa. Jej powierzchnia to prawie 1700 kilometrów kwadratowych. Rekordzistka, nazywana też Wielką Piaszczystą Wyspą, jest położona przy południowo-wschodnim wybrzeżu Queensland. Masa lądowa powstała między 1,2 a 0,7 miliona lat temu. „Tylko” kilkaset tysięcy lat przed pojawieniem się słynnych dziś australijskich koralowców. K'gari w połączeniu z Cooloola – pasem zalesionych wydm i plaż – tworzy coś, co naukowcy nazwali „platformą startową”. W praktyce pełni funkcję ochronną. Gdyby nie ona, piasek niesiony wzdłuż wybrzeży Australii przez prądy oceaniczne trafiłby tam, gdzie znajduje się Wielka Rafa Koralowa. Wówczas rafa mogłaby nie osiągnąć takich rozmiarów. To dlatego, że piaski bogate w kwarc dominują niezbędne do rozwoju koralowców osady węglanowe. Co ciekawe, K'gari i Cooloola powstały właśnie z nagromadzenia piasku i osadów. Prądy i osady, czyli krótka historia koralowców Autorzy badań tłumaczą, że pojawienie się Wielkiej Wyspy Piaszczystej prawdopodobnie zmieniło kierunek północnych prądów morskich. Dzięki temu w południowych i środkowych rejonach rafy zaczęły powstawać nowe koralowce. Do nagłej „ekspozycji osadów” miało dojść w okresach zlodowaceń i wahań poziomu mórz. Następnie w okresach topnienia lodu i podnoszenia się poziomu oceanów, osady były wciągane przez prądy. Południowo-wschodnie wybrzeże Queensland okazało się idealnym miejscem do gromadzenia się osadów. Do dziś widać, że na południe od piaskowych mas nie ma za wiele raf koralowych. To kolejny argument za tym, że K'gari i Cooloola powstrzymują bogate w kwarc piaski przed zagłuszaniem rozwijających się raf na północy. Zapisy osadów z południowej Wielkiej Rafy Koralowej potwierdzają tezę naukowców. Wygląda na to, że około 700 000 lat temu w regionie nastąpił wzrost zawartości węglanów. Co najmniej dwie trzecie Wielkiej Rafy Koralowej zawdzięcza swoje istnienie właśnie ścianie piasku na południu. – Powstanie K'gari radykalnie zmniejszyło dostawy osadów do szelfu kontynentalnego na północ od wyspy. Ułatwiło to powszechne formowanie się raf koralowych w południowej i środkowej Wielkiej Rafie Koralowej i było niezbędnym warunkiem wstępnym jej rozwoju – podsumowują autorzy badań. Dlaczego koralowce głębinowe świecą w ciemnościach? Naukowcy mają nowe, zaskakujące wyjaśnienie Te koralowce, które żyją głęboko pod powierzchnią wody, mają niekiedy zdolność fluorescencji. Zdaniem badaczy zielona i żółta poświata, którą emitują, pomaga im przyciągnąć więc... <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/dlaczego-koralowce-glebinowe-swieca-w-ciemnosciach-naukowcy-maja-nowe-zaskakujace-wyjasnienie-fot-getty-images-91abb82.jpeg" width="938" height="623" alt="Dlaczego koralowce głębinowe świecą w ciemnościach? Naukowcy mają nowe, zaskakujące wyjaśnienie (fot. Getty Images)" title="Dlaczego koralowce głębinowe świecą w ciemnościach? Naukowcy mają nowe, zaskakujące wyjaśnienie (fot. Getty Images)" /> Wielka Rafa Koralowa na liście UNESCO W 2021 r. UNESCO zaleciła wpisanie Wielkiej Rafy Koralowej na listę zagrożonego światowego dziedzictwa. Propozycja ta nie spotkała się z entuzjazmem australijskiego rządu. Politycy zarzucają pracownikom agendy ONZ, że kierują się motywami politycznymi, a ocena stanu koralowców jest niesprawiedliwa. Australijczycy obawiali się też, że taka sytuacja niekorzystnie wpłynie na turystykę, ponieważ podróżni nie będą chcieli oglądać koralowców oficjalnie uznanych za bliskie wyginięcia. Kontrowersyjna, według władz Australii, propozycja została odrzucona. David Ritter, dyrektor generalny Greenpeace Australia Pacific, skomentował wówczas, że to „dzień hańby dla australijskiego rządu”. Kolejna ocena stanu Wielkiej Rafy Koralowej została zaplanowana na 2023 r. Nasz ekspert Mateusz Łysiak Dziennikarz zakręcony na punkcie podróżowania. Pierwsze kroki w mediach stawiał w redakcjach internetowej i papierowej magazynu „Podróże”. Redagował i wydawał m.in. w gazeta.pl i dziendobrytvn.pl. O odległych miejscach (czasem i tych bliższych) lubi pisać nie tylko w kontekście turystycznym, ale też przyrodniczym i społecznym. Marzy o tym, żeby zobaczyć zorzę polarną oraz Machu Picchu. Co poza szlakiem? Kuchnia włoska, reportaże i pływanie.
Wielka Rafa Koralowa zagrożona. Czy można ją jeszcze uratować?
Według prognoz do końca stycznia może dojść do kolejnego masowego blaknięcia koralowców. Wielka Rafa Koralowa jest zagrożona, a ostatnią deską ratunku może być zmiana pogody.
W tym artykule: Ratunek dla raf Masowe blaknięcie W ciągu ostatnich 7 lat doszło już do trzech przypadków masowego tak zwanego blaknięcia Wielkiej Rafy Koralowej. To poważny problem. Zjawisko jest uważane za największe zagrożenie dla raf koralowych. Dzieje się tak wtedy, kiedy koralowce są narażone na długotrwały stres temperaturowy, spowodowany podwyższoną temperaturą wody. Koralowce tracą wtedy symbiotyczne glony, co w rezultacie prowadzi do śmierci kolonii. Ma to oczywiście związek ze zmianami klimatu. Ostatnie masowe blaknięcie dotknęło Wielka Rafę Koralową w 2020 roku. Z kolei to z 2017 roku, było na tyle poważne, że naukowcy uważają, że spowodowało nieodwracalne straty. Badacze alarmują, że do końca stycznia 2022 roku może dojść do kolejnego, czwartego masowego blaknięcia. Ratunek dla raf Wielka Rafa Koralowa jest największą na świecie rafą koralowa. Leży leży wzdłuż północno-wschodnich wybrzeży Australii, na Morzu Koralowym. Jest równocześnie największą na tej planecie pojedynczą strukturą, którą tworzą tylko organizmy żywe. Znajduje się na Liście Światowego Dziedzictwa UNESCO. Jednak prognozy amerykańskiej Narodowej Agencji Oceanów i Atmosfery (NOAA) są przerażające. Jak podają pracownicy tej rządowej instytucji, jeżeli wysokie temperatury będą się utrzymywać, do stycznia przyszłego roku dojdzie do kolejnego masowego blaknięcia. Temperatura wody na obszarze całej Wielkiej Rafy Koralowej utrzymuje się obecnie na poziomie powyżej średniej. Eksperci zauważają, że chociaż prognoza dla koralowców, mówiąc najdelikatniej, nie jest optymistyczna, to nie jest zaskoczeniem. Ocieplanie klimatu od wielu lat ma katastrofalny wpływ na ekosystemy. Być może jest jeszcze nadzieja na uratowanie koralowców. Na ratunek nie ruszy jednak człowiek, lecz natura. Naukowcy twierdzą bowiem, że jeśli w ciągu najbliższych tygodni zmieni się pogoda, dojdzie między innymi do częstszych zachmurzeń i opadów deszczu. Meteorologowie przyznają, że zbawienny mógłby okazać się cyklon La Niña (anomalia pogodowa, w trakcie której utrzymują się ponadprzeciętnie niskiej temperatury na powierzchni wody). Niestety nie jest to coś, co można dokładnie przewidzieć. Dlatego możemy liczyć tylko na cud dla Wielkiej Rafy Koralowej. Masowe blaknięcie Należy zwrócić uwagę na to, że koralowce nie umierają od razu po zjawisku blaknięcia. Jest szansa, że jeśli rafy nie są zbyt długo narażone na stres temperaturowy, potrafią później się zregenerować. Naukowcy w ochłodzeniu pogody upatrują szansy na to, aby blaknięcie nie spustoszyło szczególnie młodych koralowców, które od kilku lat się regenerują. Niestety ze względu na ocieplenie klimatu coraz częściej słyszymy o zagrożeniach związanych z ich wymieraniem. Na początku grudnia tego roku informowaliśmy o badaniach, które pokazują, że w ciągu najbliższych 50 lat, rafy koralowe w zachodniej części Oceanu Indyjskiego mogą całkowicie ulec zjawisku blaknięcia. W ciągu ostatnich 60-70 lat ich na całym świecie zmniejszyła się aż o połowę. To niestety katastrofalny skutek działalności człowieka i zmian klimatu. W historii pięciokrotnie odnotowano masowe blaknięcie Wielkiej Rafy Koralowej - w 1998, 2002, 2016, 2017 i w 2020. Od 1998 roku zaledwie 2 proc. Koralowców obroniło się przed blaknięciem. Eksperci zaznaczają, że z roku na rok sytuacja jest coraz trudniejsza. Zwracają uwagę, że w coraz mniejszym stopniu jakiekolwiek działania ochronne przynoszą upragniony efekt. Coraz częściej jesteśmy zdani na naturę, która jest naszą ostatnią deską ratunku. Dlatego tym bardziej musimy ją szanować i zaprzestać zanieczyszczaniu środowiska. Jeżeli już nawet przyroda nie będzie w stanie pomóc sobie, to nic nie pomoże ludzkości. Źródło: The Guardian
Naukowcy odkryli największy koral Wielkiej Rafy. Ma ponad 400 lat i mierzy 10 metrów średnicy
Gigantyczna kolonia koralowca, dominująca pod błyszczącymi wodami u wybrzeży australijskich Wysp Palmowych (nie mylić z tymi w Dubaju), właśnie została okrzyknięta największym koralem Wielkiej Rafy. To niezwykłe odkrycie daje nadzieję, że Wielka Rafa nie ulegnie całkowitemu zniszczeniu.
Ogromna i wciąż kwitnąca kolonia została odkryta u wybrzeży wyspy Goolboodi, zwanej też Wyspą Orfeusza lub Orfeuszem. Przez rdzennych mieszkańców – lud Manbarra – nazywana jest Muga dhambi, co oznacza po prostu „Wielki Koral”. Po raz pierwszy odkryto ją w marcu 2021 roku, podczas obywatelskiego projektu naukowego. Ukryta jest na głębokości 7,4 metra, na zboczu piaszczystej rafy. Średnica Muga dhambi wynosi rekordowe 10,4 metra. Przy wysokości 5,3 metra Wielki Koral jest też szóstym najwyższym koralowcem w Wielkiej Rafie Koralowej, jaki dotychczas zmierzono. Na podstawie wysokości kolonii naukowcy szacują, że liczy ona od 421 do 438 lat. – Koralowiec u wybrzeży wyspy Goolboodi (Orpheus) jest niezwykle rzadki i wyjątkowo odporny. Przez ponad 400 lat przetrwał blaknięcie koralowców, ataki gatunków inwazyjnych, cyklony, odpływy i działalność człowieka – mówi Adam Smith, ekolog morski z James Cook University, jeden z naukowców, którzy prowadzili pomiary Wielkiego Korala. Wielka Rafa Koralowa nie trafi na listę zagrożonego dziedzictwa. „Hańba dla australijskiego rządu” Komitet Światowego Dziedzictwa UNESCO nie umieści Wielkiej Rafy Koralowej na „zagrożonej liście”. Kolejna ocena stanu australijskich koralowców zostanie przeprowadzona w 2023 roku. Czy przetrwa kolejne 400 lat? Rekordowa kolonia została utworzona przez rodzaj koralowca zwany Porites. Szkielet zbudowany z węglanu wapnia w 70 procentach nadal jest zamieszkiwany przez polipy koralowe. To właśnie tym małym parzydełkowcom Wielki Koral zawdzięcza swoje imponujące rozmiary. Umierające polipy twardnieją tworząc szkielet, na którym wzrastają kolejne pokolenia. Niestety górna warstwa Muga dhambi została zajęta przez innych lokatorów. W posiadanie objęły ją zielone gąbki z gatunku Cliona viridis, glony, a także nowe rodzaje koralowców, które konkurują między sobą o pozostałą przestrzeń. Szczególnym zagrożeniem dla koralowego giganta jest powstała na nim kolonia gąbek. Naukowcy przewidują, że te będą się rozrastać, powoli niszcząc sam koralowiec. Kolejnym zagrożeniem są odpływy i ocieplanie się wody w oceanie. W wyniku ekspozycji na słońce (podczas odpływu) lub kontaktu ze zbyt ciepłą, ubogą w tlen wodą, niektóre fragmenty kolonii mogą obumrzeć. Taki los spotkał tysiące innych korali Wielkie Rafy, podczas niedawnych niszczycielskich epizodów blaknięcia koralowców. Pierwsza taka rafa od 120 lat odkryta w Australii. Ma wysokość dwóch Pałaców Kultury Naukowcy z Schmidt Ocean Institute odkryli na obszarze należącym do położonej u wybrzeży Australii największej na świecie Wielkiej Rafy Koralowej samodzielnie funkcjonującą masywną rafę ... Pierwsze pasma stresu pojawiły się 150 lat temu Naukowcy przyjrzeli się dokładnie Wielkiemu Koralowi i zauważyli, że jego budowa jest doskonałym historycznym zapisem warunków, w jakich przez lata wzrastał. W strukturze koralowca widoczne są tzw. „pasma stresu” – obszary o dużej gęstości, wskazujące na okresy, w których koralowiec szybciej obumierał. Pierwsze takie pasmo pojawiło się w 1877 roku – wyliczyli ekolodzy. Z czasem, w związku z postępującym globalnym ociepleniem, zaczęły pojawiać się coraz częściej. Biorąc pod uwagę smutne rokowania na przyszłość, związane z zakwaszeniem oceanów i dalszym ocieplaniem się klimatu, naukowcy sądzą, że tak odporna na zmiany kolonia, jak Wielki Koral, może dostarczyć nam cennych wskazówek na temat tego, jak chronić koralowce. Jeśli podejmiemy działania zalecane przez naukowców, wciąż jest szansa, że uda nam się utrzymać tę starożytną społeczność przy życiu jeszcze przez wiele lat. Źródło: Scientific Reports.
Wielka Rafa Koralowa nie trafi na listę zagrożonego dziedzictwa. „Hańba dla australijskiego rządu”
Komitet Światowego Dziedzictwa UNESCO nie umieści Wielkiej Rafy Koralowej na „zagrożonej liście”. Kolejna ocena stanu australijskich koralowców zostanie przeprowadzona w 2023 roku.
W tym artykule: Wielka Rafa Koralowa jednak niezagrożona? Czarny scenariusz dla Wielkiej Rafy Koralowej Wielka Rafa Koralowa rozciąga się na długości ponad 2 tysięcy kilometrów wzdłuż wybrzeży Australii i znajduje się na nieoficjalnej liście Cudów natury stworzonej przez CNN. W zestawieniu uwzględniono również m.in.: Mount Everest, Wodospady Wiktorii i zorzę polarną. Niestety prognozy nie są optymistyczne. Według raportu Australijskiej Akademii Nauk nawet 99 procent australijskiej rafy może zniknąć do 2025 r. z powodu postępujących zmian klimatycznych. UNESCO chce wpisać Wielką Rafę Koralową na listę zagrożonego dziedzictwa. Australia się buntuje Australijczycy boją się, że wpisanie Wielkiej Rafy Koralowej na listę zagrożonego światowego dziedzictwa niekorzystnie wpłynie na turystykę, ponieważ podróżni nie będą chcieli ogląda.. Wielka Rafa Koralowa jednak niezagrożona? Komitet Światowego Dziedzictwa UNESCO ogłosił kilka dni temu, że mimo wcześniejszych zapowiedzi nie umieści Wielkiej Rafy Koralowej na liście zagrożonego dziedzictwa. Decyzja została podjęta po dwóch dniach obrad. W tym czasie Australijczycy dosłownie wstrzymali oddech. Lokalne władze obawiały się, że nowa klasyfikacja cudu natury może zaszkodzić jego wizerunkowi i źle wpłynąć na odradzającą się po lockdownach turystykę. Plany wpisania Wielkiej Rafy Koralowej na „zagrożoną listę” pojawiły się po tym, jak biolodzy oszacowali, że ponad 60 proc. koralowców zostało dotkniętych bieleniem, które jest związane ze zmianami klimatu. Nowa klasyfikacja mogłaby się wiązać z utratą statusu światowego dziedzictwa. Pomysł umieszczenia cudu natury na listę zagrożonego dziedzictwa poparło wiele osób publicznych, w tym aktorzy i dziennikarze. „W ciągu ostatnich pięciu lat zjawisko bielenia koralowców wywołane globalnym ociepleniem doprowadziły do ich masowej śmiertelności. Dowody naukowe nie budzą wątpliwości: Wielka Rafa Koralowa jest w niebezpieczeństwie i nadszedł czas na działanie” – czytamy w liście podpisanym m.in. przez Jasona Momoę (aktor znany z filmu „Aquaman”) czy Philippe'a Cousteau, światowej sławy badacza oceanów. Finalnie kontrowersyjna, zdaniem władz Australii, propozycja została odrzucona. Decyzja UNESCO podzieliła Australijczyków. David Ritter, dyrektor generalny Greenpeace Australia Pacific, powiedział, że to nie „osiągnięcie”, ale „dzień hańby dla australijskiego rządu”. Kolejna ocena stanu Wielkiej Rafy Koralowej zostanie przeprowadzona w 2023 roku. Nurkowie wybrali najpiękniejsze rafy koralowe na świecie. Jak możemy je uratować? Rafy koralowe cieszą oko, ale odgrywają też ważną rolę w regulowaniu wodnego ekosystemu oraz zmian klimatycznych. Część koralowców na całym świecie zdążyła już bezpowrotnie wyblakn.. Czarny scenariusz dla Wielkiej Rafy Koralowej Naukowcy alarmują, że jeśli globalne ocieplane utrzyma się na obecnym poziomie, największy na świecie system raf koralowych w końcu zginie. Badacze zauważają też, że przy obecnym tempie emisji gazów cieplarnianych na Ziemi zmiany, jakie zajdą do 2025 r., mogą być nieodwracalne. Destrukcyjne dla koralowców bielenie występuje cyklicznie. W zeszłym roku badacze zaobserwowali je po raz trzeci w ciągu zaledwie pięciu lat. Wówczas najbardziej ucierpiały regiony północne, środkowe i południowe. Koralowce zaczęły blednąć kilka tygodni po tym, jak w okolicach Wielkiej Rafie Koralowej odnotowano rekordowo wysokie temperatury powietrza.
UNESCO chce wpisać Wielką Rafę Koralową na listę zagrożonego dziedzictwa. Australia się buntuje
Australijczycy boją się, że wpisanie Wielkiej Rafy Koralowej na listę zagrożonego światowego dziedzictwa niekorzystnie wpłynie na turystykę, ponieważ podróżni nie będą chcieli oglądać koralowców oficjalnie uznanych za bliskie wyginięcia.
W tym artykule: Wielka Rafa Koralowa na liście zagrożonego światowego dziedzictwa Spór o kondycję Wielkiej Rafy Koralowej Wielka Rafa Koralowa uważana jest za symbol nie tylko Australii, ale też bogactwa i różnorodności oceanów. Niestety, na skutek zmian klimatycznych i wzrostu temperatury wód część koralowców wyblakła i obumarła. To zła wiadomość nie tylko dla żyjących w nich ryb i innych organizmów morskich, ale również ludzi. Wielka Rafa Koralowa na liście zagrożonego światowego dziedzictwa Problem degradacji raf koralowych jest regularnie nagłaśniany przez naukowców i aktywistów ekologicznych, ale UNESCO dopiero teraz zaleciła wpisanie Wielkiej Rafy Koralowej w Australii na listę zagrożonego światowego dziedzictwa. Propozycja ta nie spotkała się z entuzjazmem australijskiego rządu. Politycy zarzucają pracownikom agendy ONZ, że kierują się motywami politycznymi, a ocena stanu koralowców jest niesprawiedliwa. Obok bogatej flory i fauny na lądzie, Wielka Rafa Koralowa jest jedną z największych atrakcji turystycznych w Australii. Miejscowi boją się, że wpisanie jej na listę zagrożonego światowego dziedzictwa niekorzystnie wpłynie na turystykę, ponieważ podróżni nie będą chcieli oglądać koralowców oficjalnie uznanych za bliskie wyginięcia. Samce kolczatki mają cztery penisy. Naukowcy próbują ustalić, do czego im służą Kolczatka australijska potrafi przetrwać szalejący pożar buszu. Samce mają cztery penisy, a samice składają jaja. W dalszej części artykułu przedstawiamy zadziwiające ciekawostki o kolcza... Spór o kondycję Wielkiej Rafy Koralowej Organizacja UNESCO twierdzi, że Australijczycy nie podjęli wystarczających działań, aby chronić wyjątkowy cud natury, jakim bez wątpienia jest Wielka Rafa Koralowa. Ostatecznym wyznacznikiem skali degradacji miała być bardzo słaba jakość wody w pobliżu koralowców. Susan Ley, minister środowiska w australijskim rządzie, nie pozostawiła uwag agendy ONZ bez komentarza. W odpowiedzi zarzuciła ekspertom z UNESCO, że to oni nie wywiązali się z poprzednich zapewnień. – „Stoi za tym polityka i najwyraźniej to ona zniweczyła proces postępowania […] Zmiany klimatyczne są największym zagrożeniem dla wszystkich światowych ekosystemów rafowych […] To niesprawiedliwe, by wyróżniać Australię” – dodała. W lipcu rząd Australii zamierza zakwestionować propozycję dotyczącą Wielkiej Rafy Koralowej. Organizatorzy rejsów w rejony Wielkiej Rafy również uważają, że raport ONZ jest błędny. Opierają się na opiniach turystów, którzy są „nadal zachwyceni olśniewającymi koralowcami i wielobarwnymi rybami”. Problem w tym, że głosy te zostały zebrane kilkadziesiąt lat temu, kiedy rafa była w znacznie lepszym stanie.
Znika jeden z siedmiu cudów natury. Wielka Rafa Koralowa blaknie w zastraszającym tempie
Jeden z siedmiu cudów natury – Wielka Rafa Koralowa – straciła już ponad połowę swoich koralowców – alarmują australijscy naukowcy. Rafa drastycznie „wyblakła” w ciągu ostatnich 25 lat, a winę za to ponoszą zmiany klimatu, do których przyczyniła się działalność człowieka.
Eksperci badający stan australijskiej Wielkiej Rafy Koralowej stwierdzili, że znika on szybciej niż sądzono. Zmiany klimatyczne wywołane przez człowieka przyspieszają tak zwane epizody blaknięcia, w trakcie których koralowce tracą żywotne symbiotyczne algi i stają się białe, co ostatecznie prowadzi do ich obumierania. – Okazało się, że liczba małych, średnich i dużych koralowców na Wielkiej Rafie Koralowej spadła o ponad 50 procent od lat 90. Spadek nastąpił zarówno w płytkich, jak i głębszych wodach oraz praktycznie we wszystkich gatunkach. Największy wpływ na to miały rekordowe temperatury, które spowodowały masowe wybielanie w 2016 i 2017 roku – mówi autor badań i biolog morski Terry Hughes z University of Queensland w Australii. Badanie zmian w populacji koralowców może ujawnić cenne informacje na temat tego, jak rafa zareagowała na przeszłe stresy cieplne i jak prawdopodobnie będzie wyglądać w przyszłości. W swoich badaniach profesor Hughes udokumentował zmiany wielkości poszczególnych kolonii koralowców wzdłuż długości rafy w latach 1995-2017. – Zarówno małe, jak i duże kolonie stają się coraz rzadsze. Wskazuje to na spadek reprodukcji, potencjału odbudowy i długoterminowej odporności populacji koralowców. Tętniąca życiem populacja koralowców składa się z milionów małych, młodych koralowców, a także wielu dużych, które produkują większość „młodych”. Nasze wyniki pokazują, że zdolność Wielkiej Rafy Koralowej do regeneracji jest zagrożona – wyjaśnia współautor Andy Dietzel z ARC Centre of Excellence for Coral Reef Studies w Queensland. – Kiedyś myśleliśmy, że Wielka Rafa Koralowa jest chroniona przez sam jej rozmiar. Jednak nasze wyniki pokazują, że nawet największy na świecie i stosunkowo dobrze chroniony system raf jest coraz bardziej zagrożony i podupadający – zauważa profesor Hughes. Obecność korali jest ważna także dla innych organizmów morskich, takich jak ryby, a ich utrata doprowadzi do zmniejszenia populacji tych zwierząt, co odbije się także na ilości połowów i handlu owocami morza. Wielka Rafa Koralowa składa się z ponad 2900 pojedynczych raf i około 900 wysp i jest większa niż cała Wielka Brytania. Ten cud natury jest domem dla około 1625 gatunków ryb, 3000 mięczaków i 30 różnych gatunków wielorybów i delfinów. Kiedy temperatura oceanu jest zbyt wysoka, koralowce „zrzucają” kolorowe symbiotyczne algi, które dostarczają im pożywienia i zaczynają blaknąć. Jeśli ocean ostygnie wystarczająco szybko, porzucone glony mogą powrócić na powierzchnię koralowca. Ale jeśli woda zbyt długo pozostaje za ciepła, koralowce zaczynają umierać z głodu. Zmiany klimatyczne powodują wzrost częstości występowania podobnych „zakłóceń”, kiedy koralowce muszą zmagać się ze zbyt wysokimi temperaturami. – Nie ma czasu do stracenia, musimy jak najszybciej znacznie zmniejszyć emisje gazów cieplarnianych – ostrzega dr Dietzel.
Możesz zanurkować i odwiedzić najgłębsze miejsce oceanu - Rów Mariański albo znaleźć bardziej praktyczne zastosowanie i wybrać najlepszą lokalizację do surfowania czy nurkowania
Pierwsze prace nad odwzorowaniem głębi oceanicznej za pomocą Google Maps rozpoczęły się cztery lata temu. Wszystko we współpracy z Catlin Seaview Survey, które zajmuje się wykonaniem ciekawych zdjęć, a nastepnie przy użyciu narzędzi Google, tworzy mapę oceanu. Cel? Udokumentować najciekawsze rafy koralowe na świecie i zrobić wszystko, by istniały jak najdłużej poprzez uświadomienie ludziom tego, co się dzieje pod powierzchnią wody. - Ludzie nie dbają o coś, czego nie widzą na własne oczy - mówi Richard Vevers z Catlin Seaview Survey - Mapy Google'a są bardzo popularne i dzięki nim możemy dotrzeć do bardzo wielu osób. Dzięki temu możemy obudzić świadomość społeczeństwa i sprowokować do refleksji nad problemem zagrożonych raf - dodaje. Catlin Seaview Survey zajmuje się przede wszystkim ochroną przyrody oceanicznej. Dzięki wykorzystaniu Street View, badacze chcą udokumentować obecny stan raf koralowych oraz na bieżąco obserwować zmiany, jakie zachodzą na przestrzeni czasu. Do tej pory udało się zebrać zdjęcia z 6 różnych lokalizacji (Hawaje, Filipiny, Wielka Rafa Koralowa).
Greenpeace w obronie Wielkiej Rafy Koralowej
Rafa koralowa to wpisany na listę UNESCO pomnik przyrody. Działacze Greenpeace zrobią wszystko, by go bronić. Tym razem wtargnęli na statek przewożący węgiel do Korei
Rafa koralowa powstaje w morzach, w których temperatura wody utrzymuje się powyżej 18 stopni Celsjusza z nagromadzenia szkieletów rafotwórczych. Największą rafą koralową jest Wielka Rafa Koralowa u wschodnich wybrzeży Australii. To atrakcja turystyczna przynosząca australijskiej gospodarce 6,1 mld dolarów rocznie i nic dziwnego, ponieważ jest największą na Ziemi pojedynczą strukturą wytworzoną przez organizmy żywe, widoczną nawet z kosmosu. Wielka Rafa Koralowa to około 3000 pojedynczych raf i ponad 900 wysp, które otoczone są rafami tworzącymi przybrzeżne wyspy. Jej szerokość wynosi od 2 km do 150 km, a wiek ocenia się na ok. 20 mln lat, a niektórych jej części nawet na 45,5 mln lat. Niestety zmiany w warunkach naturalnych koralowców mogą spowodować nieodwracalne szkody w środowisku raf. Badania wykazują, że Wielka Rafa Koralowa w ciągu ostatnich 30 lat straciła około połowy podwodnych łąk koralowych. Ten delikatny ekosystem narażony jest na wiele niebezpieczeństw jednak najgroźniejsze są te związane z działalnością człowieka. Erozja gleby na lądzie i dewastacja lasów namorzynowych na wybrzeżu powoduje coraz większe zamulenie wód przybrzeżnych, a następnie obumieranie polipów. Wycieki ropy naftowej, zanieczyszczenie wody ściekami komunalnymi i przemysłowymi, pogłębianie dna na szlakach morskich - to najpoważniejsze zagrożenia dla raf koralowych. Wielka Rafa Koralowa jest zagrożona przez wydobycie węgla i rozrastający się sektor transportu oraz przeładunków morskich. Dlatego sześciu działaczy Greenpeace wcześnie rano wtargnęło na statek MV Mester, przewożącego węgiel z Abbot Point w stanie Queensland na północy Australii do Donhae w Korei Południowej. Wszystko odbyło się w sposób pokojowy jak to zwykle ma miejsce w przypadku interwencji ze strony ekologów.
30 Najpiękniejszych Miejsc na Ziemi - Zobacz je w Zamościu!
Galeria Twierdza w Zamościu oraz Miesięcznik National Geographic Polska zapraszają w dniach od 30.09 do 14.10 na wyjątkową wystawę fotograficzną 30 Najpiękniejszych Miejsc na Ziemi
Magazyny „National Geographic Polska” i „National Geographic Traveler” prezentują wystawę 30 NAJPIĘKNIEJSZYCH MIEJSC NA ZIEMI. Wystawa trzydziestu niezwykłych fotografii jest wynikiem plebiscytu rozstrzygniętego na łamach „National Geographic Polska” i „National Geographic Traveler”. Nawiązuje ona do międzynarodowego plebiscytu „7 Nowych Cudów Świata”, w którym zwyciężyły: Machu Picchu (Peru), Wielki Mur Chiński, Koloseum (Włochy), Figura Chrystusa na wzgórzu Corvorado (Brazylia), Tadź Mahal (Indie), Petra (Jordania). W obu magazynach oraz na stronach internetowych, opublikowano listę oraz 100 zdjęć zachwycających krajobrazów, unikalnych budowli, oraz magicznych zakątków świata (w tym 11 położonych w Polsce). miejsca te zostały wytypowane przez jury złożone z ekspertów „National Geographic Polska”: podróżników, naukowców oraz dziennikarzy. Czytelnicy po raz pierwszy mieli szansę ocenić każdą nominację i zagłosować na swoje ulubione miejsca. Tak właśnie powstał ranking Najpiękniejszych. Czy polskie krajobrazy, budowle, magiczne miejsca licznie odwiedzane przez turystów - zasłużyły również na miano najpiękniejszych miejsc na Ziemi? Zwycięska trzydziestka najpiękniejszych miejsc na Ziemi: 1. Rynek, Kraków; Polska 2. Kopalnia Soli w Wieliczce; Polska 3. Stary Rynek i Ratusz Staromiejski w Toruniu; Polska 4. Kazimierz, Kraków; Polska 5. Fiord Geiranger; Norwegia 6. Zamek w Malborku; Polska 7. Machu Picchu; Peru 8. Wielka Siklawa, Dolina Roztoki, Tatry; Polska 9. Połonina Wetlińska, Bieszczady; Polska 10. Canal Grande, Wenecja; Włochy 11. Archipelag Ko Phi Phi; Tajlandia 12. Wodospady Iguazu; Brazylia i Argentyna 13. Park Narodowy Kilimandżaro; Tanzania i Kenia 14. Wielka Rafa Koralowa; Australia 15. Mauzoleum Tadź Mahal; Indie 16. Fiord Milofrd Saund; Nowa Zelandia 17. Plaża w Juracie; Półwysep Helski; Polska 18. Piramidy w Gizie; Egipt 19. Świątynia Angkor Wat; Kambodża 20. Morskie Oko, Tatry; Polska 21. Rynek we Wrocławiu 22. Meteory; Grecja 23. Petra; Jordania 24. Miasto Pagan; Birma 25. Uluru; Australia 26. Jezioro Bajkał; Rosja 27. Masywy Tepui; Wenezuela 28. Alhambra w Granadzie; Hiszpania 29. Park Narodowy Torres del Paine, Patagonia; Chile 30. Mount Everest; Nepal Zapraszamy wszystkich do obejrzenia wystawy w Galerii Twierdza w Zamościu Wystawa potrwa od 30 września do 14 października. Centrum Handlowe Galeria Twierdza ul. Przemysłowa 10 22-400 Zamość Godziny otwarcia Galerii: pn-sob: 9:00 - 21:00 niedz: 10:00 - 20:00 Wstęp na wystawę jest bezpłatny. Więcej informacji na stronie Galerii Twierdza.
Maleńkie polipy koralowców budują u wybrzeży Australii jeden u cudów świata: Wielką Rafę Koralową. Czy to możliwe, żeby ten cud rozpadł się w proch?
Dzioby papugoryb skrobią tam o skałę, szczękają szczypce krabów bijących się o bezpieczne schronienia, a ponadćwierćtonowy przedstawiciel strzępielowatych kurczy i rozkurcza pęcherz pławny, obwieszczając swą obecność potężnym dudnieniem. Przemykają obok rekiny i ostroboki. Powiewają czułki ukwiałów, a rybia drobnica i skorupiaki podrygują tanecznie, pilnując kryjówek. Oceaniczna fala miota wszystkim, co nie jest mocno przytwierdzone do podłoża. To właśnie m.in. rozmaitość form życia czyni tę rafę Wielką Rafą. Mięczaków jest tu 5 tys. gatunków, ryb – 1,8 tys., rekinów – 125. Ale najwspanialszy widok – i główny powód wpisania Wielkiej Rafy na listę światowego dziedzictwa UNESCO – to obraz nieprzebranego bogactwa korali madreporowych. Od rozgałęzionych „poroży” i wygładzonych przez fale talerzy po bulwiaste kształty o gruzełkowatej fakturze. Korale ośmiopromienne, korale sześciopromienne, glony i gąbki ubarwiają rafę, a każdy jej zakamarek jest schronieniem jakiejś żywej istoty. ODKRYCIE WIELKIEJ RAFY Europejczycy dowiedzieli się o Wielkiej Rafie Koralowej od angielskiego podróżnika i odkrywcy Jamesa Cooka, który natknął się na nią przypadkowo. Pewnego czerwcowego popołudnia w 1770 r. kapitan Cook usłyszał zgrzyt kadłuba trącego o kamień. Nie miał pojęcia, że jego statek wpadł na największą żywą konstrukcję na Ziemi: ponad 26 000 km2 koralowych wysp, wysepek i pasm ciągnących się to węższym, to szerszym pasem przez blisko 2300 km. Cook prowadził badania wód u wybrzeży dzisiejszego Queenslandu, gdy dowodzony przezeń okręt „Endeavour” ugrzązł w labiryncie raf. Koralowe występy wbiły się w deski kadłuba i nie chciały go uwolnić. Deski pękały, przez dziury zaczęła lać się woda, załoga wyległa na pokład z minami znamionującymi, że sytuacja jest poważna – zapisał później Cook w dzienniku. Marynarze zdołali jednak doprowadzić okręt do ujścia rzeki, gdzie kadłub połatano. Rdzenni Australijczycy przybyli tu tysiące lat przed Europejczykami. Dla tubylców rafa stanowiła ważny element pejzażu kulturowego, ale historycy nie są pewni, czy mieli głębszą wiedzę o budowie rafy i żyjących na niej zwierzętach. ROZRASTANIE SIĘ I EROZJA Gigantyczna rafa zawdzięcza swoje istnienie zwierzętom nie większym niż ziarnko ryżu. Polipy korali, cegiełki budujące rafę, to maleńkie zwierzęta żyjące kolonijnie i utrzymujące w swych ciałach komórki symbiotycznych glonów. Glony zajmują się fotosyntezą, czyli korzystają z energii świetlnej, dzięki czemu polip ma dość paliwa, by wytworzyć sobie „domek” z węglanu wapnia, czyli wapienia. Jeden domek powstaje na drugim i w ten sposób kolonia rozrasta się jak miasto. Przyczepiają się rozmaite inne organizmy, cementując wszystko razem. – To korale ustalają wzorzec życia rafy – wyjaśnia Charlie Veron, wieloletni dyrektor naukowy Australijskiego Instytutu Nauk Morskich. – Wielką Rafę konstruuje ponad 400 gatunków koralowców. Są siedliskiem dla wszystkich innych istot żywych. Idealna temperatura, przezroczystość wody i prądy sprawiają, że talerze korali madreporowych mogą przyrastać w tempie 30 cm na rok. Rafa ulega też ciągłej erozji: niszczą ją fale, procesy chemiczne, zwierzęta podgryzające koralowce. Rozpad postępuje wolniej od przyrostu, ale tak czy owak 90 proc. skały prędzej czy później rozsypuje się w piasek. Warstwy leżące głębiej są w geologicznej skali czasu dość młode, nie mają więcej niż 10 tys. lat Ale prawdziwe początki rafy są znacznie wcześniejsze. Veron wyjaśnia, że sięgają w przeszłość 25 mln lat. Queensland przysuwał się wtedy ku wodom tropikalnym wraz z ruchem indoaustralijskiej płyty kontynentalnej, a larwy koralowców niesione płynącymi na południe prądami chwytały się wszystkiego, czego mogły się przytrzymać. Tam gdzie warunki były sprzyjające, kolonie przyrastały i rozprzestrzeniały się. REJESTR KATASTROF – Historia Wielkiej Rafy Koralowej składa się z ciągu rozmaitych katastrof – mówi Veron. Niemniej z każdego upadku rafa się podnosiła. Dziś grozi jej kolejne nieszczęście – zmiany klimatu. Wzrost temperatury wody i większy udział ultrafioletu w promieniowaniu słonecznym prowadzą do reakcji zwanej bieleniem raf. Barwne glony żyjące w komórkach koralowych polipów stają się trują ce i komórka się ich pozbywa, a polipy przybierają trupioblady kolor. Rozrastają się wtedy mięsiste wodorosty, które zagłuszają ocalałe korale. Poważny epizod bielenia Wielkiej Rafy Koralowej, a także innych raf, związany był przypuszczalnie z nasileniem zjawiska „El Nino” i rekordowo wysoką temperaturą wód powierzchniowych (w niektórych miejscach o 1,5°C wyższą niż średnia wieloletnia. Kolejna runda zaczęła się w 2001 r., a następna w 2005 r.). Niektórzy specjaliści przewidują, że mniej więcej od 2030 r. epizody bielenia będą występować corocznie. Podwyższenie temperatury jest też przypuszczalnie przyczyną notowanego od 60 lat zmniejszania się ilości fitoplanktonu w oceanach. Te mikroskopijne organizmy roślinne pochłaniają gazy cieplarniane, a ponadto karmią – bezpośrednio lub pośrednio – praktycznie wszystkie pozostałe żywe stworzenia mórz i oceanów. Ostatnio doszło jeszcze jedno zmartwienie: tegoroczne wielkie powodzie w Australii spowodowały zmywanie ogromnych ilości osadów i zanieczyszczeń do morza u wybrzeży Queenslandu. Może to spowodować zamieranie wielu odcinków Wielkiej Rafy Koralowej. I wreszcie zakwaszanie wód. Ekosystemy raf reagowały bardzo silnie na każde masowe wymieranie gatunków w historii życia na Ziemi, na przykład na pierwsze, sprzed 440 mln lat. Stężenie gazów cieplarnianych zmieniało się w wyniku procesów naturalnych. Zdaniem Verona uwalnianie dużych ilości CO2 w okresach zwiększonej aktywności wulkanicznej odgrywało zasadniczą rolę w niszczeniu raf koralowych. Niskie pH (co oznacza wyższą kwasowość) uniemożliwia morskim stworzeniom budowę wapiennych szkieletów czy muszli. Obecnie na niektórych obszarach oceanów znów notujemy wzrost kwasowości. Najbardziej wrażliwe na te zmiany są szybko rosnące korale madreporowe i glony wydzielające węglan wapnia, ważne dla wzmacniania raf. – W dawnych czasach koralowce przystosowywały się do zmian pH oceanów – tłumaczy Veron. – Kiedyś jednak zmiany zachodziły znacznie wolniej, korale miały miliony lat, by sobie z nimi poradzić. Veron obawia się, że wprowadzanie przez człowieka do atmosfery dwutlenku węgla i siarki w skali nie mającej precedensu w dziejach spowoduje, że w ciągu 50 lat większość raf obumrze. Co zostanie? – Szkielety korali oblepione glonowym śluzem – mówi. POWOLUTKU NAPRZÓD Naukowcy starają się wymyślić, co zrobić, by rafa zachowała dobrą kondycję. – Jeśli chce się naprawić silnik samochodu, trzeba wiedzieć, jak jest skonstruowany i jak działa – mówi biolog morza Terry Hughes z Uniwersytetu Jamesa Cooka. – Z rafami jest tak samo. Dlatego też on i inni naukowcy starają się dowiedzieć, jak działają ekosystemy rafy. Przede wszystkim trzeba określić, jaki wpływ na rafę ma nadmierny połów ryb. Dotąd rybacy mogli dokonywać połowów wzdłuż rafy nawet po objęciu w 1974 r. ochroną 344 400 km2 oceanu. Jednak w 2004 r. władze australijskie wyłączyły jedną trzecią tego obszaru spod rybołówstwa (także rekreacyjnego), ustanawiając strategicznie rozmieszczone strefy zakazu połowów. Odtworzenie bogactwa gatunkowego zachodzi szybciej, niż się spodziewano. I tak na przykład w dwa lata po wprowadzeniu zakazu połowów na rafach podwoiła się liczebność ryby Plectropomus leopardus zwanej „pstrągiem koralowym”. Badacze chcieliby także zrozumieć, co sprawia, że niektóre koralowce są bardziej niż inne odporne na zmiany w środowisku. – Jeśli spojrzymy na dane dotyczące zmian temperatury morza w ostatnich dziesięcioleciach, możemy znaleźć miejsca, gdzie korale najlepiej się przystosowały do ciepłej wody i tam skierować działania ochronne – mówi ekolog Peter Mumby z Uniwersytetu Queenslandzkiego. Mumby twierdzi, że zrozumienie procesu regeneracji korali po bieleniu i ustalenie, gdzie polipy z największym prawdopodobieństwem się odrodzą, pomogłoby wskazać miejsca ustanowienia postulowanych rezerwatów. Nawet pesymistyczny Veron przyznaje, że przetrwanie korali jest możliwe, jeśli działanie niekorzystnych czynników szybko ustanie. Przyroda rozporządza własnymi zabezpieczeniami, w tym genetycznym zapisem w materiale dziedzicznym korali, który pozwolił im przetrwać kataklizmy ekologiczne w przeszłości. Wiele korali budujących rasy ewoluowało drogą hybrydyzacji – tworzenia mieszańców międzygatunkowych. Veron ujmuje to tak: – Wszystko jest zawsze w trakcie przekształcania się w coś innego. Blisko jedna trzecia korali rafowych rozmnaża się metodą dorocznego masowego uwalniania komórek rozrodczych. W czasie tych epizodów nie mniej niż 35 gatunków koralowców na jednym fragmencie rafy wysyła równocześnie jaja i pakiety nasienia, a to oznacza, że mieszają się miliony komórek rozrodczych od rodziców różniących się od siebie genetycznie. – To daje okazję do powstawania mieszańców międzygatunkowych – wyjaśnia biolog Bette Willis z Uniwersytetu Cooka. Biorąc pod uwagę fluktuacje temperatury i chemizmu oceanów, hybrydyzacja daje szansę przyspieszone przystosowanie się do zmian i zwiększoną odporność na choroby. I rzeczywiście, widać wyraźnie, że mimo ogromnych zagrożeń Wielka Rafa Koralowa łatwo się nie poddaje. A bogactwo zamieszkujących jej otoczenie gatunków sprzyja utrzymaniu tej struktury. W badaniach z roku 2007 naukowcy ustalili, że tam, gdzie dobrze się trzyma populacja ryb roślinożernych, w dobrej kondycji są też same korale, i to mimo zanieczyszczenia wód nadmiarem substancji pokarmowych. – Tam, gdzie roślinożerców brakuje, np. wskutek przełowienia, koralowce zostają zastąpione przez wodorosty. Jeśli więc obejmie się ryby roślinożerne ochroną, korale będą górą.
Aborygeńskie mity zaklęte w prastarych skałach, orgia kolorów rafy koralowej, ciągle ledwie dotknięta natura i przyjazna nowoczesność miast uważanych za najlepsze do życia na świecie.
Oto Australia, Dwie przesiadki i ponad 20 godzin w powietrzu. To Wielki Skok. Trudy podróży zostaną jednak szybko nagrodzone. Nowy Świat od pierwszych chwil porazi nas pięknem, oczaruje i wchłonie. Wystarczy, że zobaczymy Sydney. Jego nazwa będzie brzmiała w głowie niczym mantra. Choć dziś wiem, że nigdy nie mógłbym w tym mieście zamieszkać, wielokrotnie dałem mu się uwieść. Tu szybko zatraca się pamięć, sprawnie i bezstresowo wpada się w australijski rytm. No worries mate! Bracie, nie przejmuj się! W Sydney i jego okolicach jest co robić nawet przez dwa tygodnie. Niemniej na bezbolesne wylądowanie, strzepanie kurzu z Polski, przestawienie spania o 10 godzin do przodu i skuteczny flirt wystarczą dwa, trzy dni. Na nocleg wybieram jeden z hotelików na Kings Cross – kiedyś dzielnicy rozpusty i rozboju, dziś zdecydowanie bardziej turystycznej, zaledwie kwadrans piechotą do City. Po zalogowaniu się w hostelu idę na piwo. Jest dobrze po północy i środek tygodnia, a na głównej ulicy Kings Cross – Darlinghurst Rd – niemal tłok. Z witryny pubu obserwuję mój nowy-stary świat. W połowie piwa dostrzegam bójkę. Po drugiej stronie ulicy kilku wyrostków zgrabnie, ale bez brutalności okłada się wzajemnie ciosami na oślep i chwilę później znikają w ciemnych uliczkach. Mam wrażenie, że to wykreowana atrakcja turystyczna. Stary, dobry Kings Cross, tego już więcej w Australii nie zobaczę. Noc i mocny sen, wczesna samoistna pobudka i zdziwienie. Gdzie ja jestem?! Znakomita kawa po drugiej stronie ulicy, tost z jajkiem i bekonem wystarczą, aby dostarczyć energii i zrozumieć sens kolejnej mantry, którą będę powtarzał co rano, przynajmniej do wylotu z antypodów: Beautiful one day perfect the next. Nogi są najlepszym przyjacielem człowieka – to banalne założenie można wychodzić w kompaktowym centrum Sydney, gdzie wszędzie jest blisko. Wnikam więc do środka imponującej (jak na Australię!) Katedry Najświętszej Marii Panny. Przy wyjściu od strony zachodniej jest pamiątkowa tablica z pobytu Jana Pawła II w 1986 roku. Przez Hyde Park z fantazyjnie oświetlonymi nocą koronami drzew przechodzę do słynnej wieży Sydney Tower. W 40 sekund za 75 zł 300 metrów windą do nieba. A tam, na górze, panorama perły antypodów. Przez 420 okien do wyboru widać obiekty w śródmieściu, kompleks olimpijski, port i dalej Góry Błękitne na zachodzie i ocean na wschodzie. Kolejka Monorail, jak sama nazwa wyjaśnia, sunie po jednej szynie wokół City. Pętla trwa pół godziny i służy pogłębieniu przekonania, że mam do czynienia z naprawdę urodziwym miastem, drażnią tylko porysowane szyby z pleksi. Odkładam aparat na bok i chłonę przyjazną nowoczesność drapaczy chmur. Czas na spacer wielkomiejską, handlową i usługową Pitt St, aż do wody, do The Rocks, kiedyś centrum żeglugi i handlu, ale też prostytucji i rozboju. Dziś leniwy spacer brukowanymi uliczkami z kolonialną architekturą kończę w Lord Nelson Brewery Hotel, najstarszym pubie w Sydney. Mają tu pięć gatunków własnego piwa, niepowtarzalną atmosferę i świetne widoki na The Rocks. Piękny, bezchmurny dzień. Tu leniwe południe, w Polsce środek nocy. Już mi się nie chce chodzić, po kilku łykach piwa czuję senność. Tuż obok nabrzeże portowe Circular Quey i promy odchodzące do wszystkich zakamarków sydnejskich zatok. To tu przybyła w 1788 r. tzw. Pierwsza Flota – zaczyn brytyjskiej kolonii karnej, początek białej historii Australii. Wybieram prom do Manly i siadam na rufie. Chwytam pocztówkową panoramę miasta: Operę i nie mniej słynny Most Zatokowy (Harbour Bridge), zwany tu wieszakiem na płaszcze. Za słoną opłatą (ok. 600 zł) z asekuracją firmy Bridgeclimb można się wspinać po kratownicach konstrukcji lub wyjść na szczyt przęsła. Może spróbuję jutro, jak wyrównam sen. Teraz niemal przysypiam na promie, choć tu takie widoki. Po wyjściu z promu tuż przed promenadą moje nozdrza zaatakowała feeria smakowitych zapachów rodem z Chin, Tajlandii, Malezji, Japonii i Europy. Jest też obecna tzw. nowa kuchnia australijska, fantastyczna mikstura smaków europejskich (głównie kuchni francuskiej i włoskiej) i azjatyckich. Nadmiar kuszących propozycji. Dla mnie jednak od lat wybór jest oczywisty: laksa i tylko laksa. Jest to bardzo pikantna zupa na mleku kokosowym z owocami morza i makaronem. Niewiarygodnie smaczna! Po tym doświadczeniu mogę sobie zacytować pewne przysłowie: „Nie było mi źle, ale jest mi lepiej!” Z tą radosną pieśnią zmierzam na plażę. Czysto, schludnie, woda ma temperaturę w sam raz. Orzeźwiająca kąpiel i kolejna refleksja. Czy ja naprawdę jestem w Australii? A może to ciągle sen? Nie, na plaży nie lubię leżeć, wyprowadzam się piętro wyżej. Tu, na trawniku, przy deptaku nadmorskiej promenady, przytulam się do wyniosłej araukarii. W tym kraju nie przeganiają z trawników. Są przecież po to, by po nich chodzić, siedzieć na nich i leżeć, jeść i pić (byle nie alkohol!). Zawsze i wszędzie są dla ludzi! Plaże jednak nie są moim eldorado, więc szybko się nudzę i łapię powrotny prom do City. Ścieżka spacerowa prowadzi nabrzeżem przez słynną Operę, przypominającą kopulujące żółwie, wprost do Królewskich Ogrodów Botanicznych. A tu można i trzeba zwolnić, nacieszyć oczy zielonym, podziwiać fantazyjne kształty drzew, obfotografować chętne do współpracy papugi i inne ptaszyska. Pamiętam, że park zamykają o 17.30 (tutejszą zimą), więc jednak przyspieszam kroku. Kolacja w promieniach zachodzącego słońca na Kings Cross i mocne postanowienie powrotu do centrum. Bo Sydney trzeba się nasycić, nie można go zaliczyć! Kolejny dzień wypełniają mi wędrówki po centrum, wzdłuż rzędów wiktoriańskich kamienic. Trafiam do Muzeum Australii, ze znakomitymi zbiorami fauny i flory kontynentu, a także historii i sztuki aborygeńskiej. Podziwiam tu słynne czarne opale i największe samorodki złota – wszystko warte majątek, gratka nie tylko dla oka geologa. Korci mnie, tak z czystej ciekawości, najsłynniejsza plaża kraju – Bondi, położona w południowo-wschodniej części miasta, gdzie w każdy pogodny dzień wypoczywa ok. 60 tys. ludzi. Dobre miejsce na brunch (już nie śniadanie, jeszcze nie lunch) w jednym z barów, które zapewnią wyborowy bufet (świeże owoce morza!), ale i świetny widok na całą długość plaży. Nie, nie jestem ani rozczarowany, ani oczarowany. I próbuję popatrzeć na Bondi inaczej: gdyby Warszawa lub Kraków miały taką plażę, zniknęłyby wszystkie moje wątpliwości! Zastanawiam się nad tym w samolocie do Uluru, świętej góry aborygenów, najważniejszej ikony Australii. Ląduję 5 km za wioską Yulara. Stąd jeszcze dziś wyruszę na zachód słońca pod słynny, wyrastający z ziemi na wysokość 350 m, piaskowcowy monolit. Trzeba pogratulować Australijczykom, że mimo najazdu turystów udało im się utrzymać górę i jej najbliższe otoczenie w symbiozie z naturą. Są tu jedynie miejsca parkingowe dla samochodów. A mogły być sklepy z pamiątkami, kramy z jedzeniem itp. I tu, z pozycji parkingu, sprzed własnego samochodu obserwuję zmieniające się kolory skały, wyglądającej jak wyrzucony na plażę wieloryb. Ja i kilkuset innych. Wszystko przypomina oczekiwanie na przyjazd papieża. Lub Bono, jeśli widzieć to mniej sakralnie. Góra zawsze zmienia kolory od czerwonokrwistego do odcieni bardziej pastelowych, przed zmierzchem staje się zupełnie szara. Intensywność barw zależy od pory roku, zachmurzenia, wilgotności. Co dwie minuty zwalniam migawkę. Obok mnie piją na tę okoliczność szampana, zadomowiony tu świecki rytuał. Jest piknikowo, ale zarazem podniośle i uroczyście. Mimo wszystko bardziej sacrum niż profanum. Kiedy 18 lat temu pierwszy raz wspinałem się na tę górę, nosiła ona nazwę Ayers Rock (Uluru). Teraz jest dokładnie odwrotnie: Uluru (Ayers Rock). Zmiana nazw geograficznych objęła całą Australię. Trwa przywracanie nazw pierwotnych, tam gdzie to możliwe – aborygeńskich. Rozgorzała także dyskusja nad tym, czy dopuszczalne jest wchodzenie na świętą Uluru. Póki co aborygeni, do których należy Park Narodowy Uluru-Kata Tjuta, jeszcze tego nie zabronili. Musimy więc tę kwestię rozstrzygnąć we własnym sumieniu. Decyzję na nie możemy przypieczętować zakupem koszulki, dość zresztą popularnej, z napisem Byłem tu i nie wspiąłem się na Uluru. Trzeba jednak zdawać sobie sprawę, że nawet jeżeli podejmiemy trud wspinaczki, nie zawsze można wejść na górę. Bywa, że nad ranem bardzo wieje i wówczas ranger zabrania wspinania. Samo podejście wbrew pozorom do łatwych nie należy. Szczególnie pierwszy fragment trasy jest bardzo stromy, a skała śliska, więc warto się złapać łańcucha. Widoki z góry są jednak pyszne i wynagradzają wszelki wysiłek. Widać stąd Kata Tjuta (The Olgas), Mt. Conner i wszechogarniający ocean buszu, serce interioru. Uważny obserwator zobaczy nawet zakrzywienie linii horyzontu – domniemany dowód na kulistość Ziemi. Następnego dnia wstaję przed świtem, odpalam silnik i pędzę do Kata Tjuta – miejsca wielu głów, a dokładnie 36, bowiem tyle głowopodobnych tworów liczy ta formacja skalna położona 50 km od Yulara. Zatrzymuję auto przy tarasie widokowym u stóp Kata Tjuta. Stąd obserwuję, jak urokliwy diament Słońca wyłania się spod ciemnego o tej porze Uluru. Zjadam kanapkę, wypijam kilka łyków wody i zapuszczam się w Dolinę Wiatrów. Ośmiokilometrowy szlak prowadzi wśród większych i mniejszych skał, tworzących bajkowe scenerie niczym z obcej planety. Nie warto się spieszyć – tu trzeba chłonąć setki milionów lat zaklętych w prekambryjskich zlepieńcach. Przy odrobinie szczęścia dostrzeżemy przemykających na tle tego krajobrazu aborygenów, ale trzeba mieć naprawdę dobre oczy, by się to powiodło. W Australii mówi się, że ci ludzie są niewidzialni. Jeśli zobaczymy ich grających na didgeridoo czy tańczących, to znaczy, że mają interes do ubicia i chcą zarobić na turystach. Nie potrzebują interakcji, żadnych romansów z białymi czy kulturowej wymiany. Spotkanie z nimi nie zbliży nas do poznania ich prawdziwej kultury i obrzędowości. Aborygeni bowiem sprzedają turystom pewien zmitologizowany wizerunek, broniąc swoich prawdziwych wartości. Cała nasza wiedza dotycząca chociażby interpretacji malunków czy rytów naskalnych nie jest większa niż ta, jaką czerpiemy z bajek dla dzieci. Zresztą nie jest powiedziane, że nawet gdyby aborygeni zdradzili nam swoje sekrety, coś byśmy z tego zrozumieli. Wrogość rdzennych mieszkańców Australii do obcych nietrudno zrozumieć. Wystarczy, że podam dwie daty. Do 1967 r. aborygeni nie mieli praw obywatelskich, a w 1992 r. Sąd Najwyższy uznał, że Australia przed przybyciem białego człowieka nie była jednak lądem niczyim i należała do rdzennych mieszkańców. Potężne problemy z tożsamością we własnym kraju przekładają się na nieufność i agresję, dlatego nie róbmy im fotografii bez pytania. Można ich łatwo urazić. Jeszcze bardziej spektakularne krajobrazy znajduję w Kings Canyon, 250 km od Yulara, trochę po drodze do Alice Springs. Wśród kanionów, miejscami wysokich na 100 m, biegnie kilka szlaków. Wybieram ten dwudniowy, 22-kilometrowy Giles Track i pamiętam o zabraniu odpowiedniej ilości wody. Pustynia jest bliska memu ciału jak koszula i potrafię nie nudzić się tu tygodniami, a nawet miesiącami, ale zawsze przychodzi taki moment, że ciągnie mnie do wody, i to tej słonej, wielkiej. Aby się w niej zanurzyć, znowu trzeba lecieć. I tak już jest w Australii. Jeśli chcesz zobaczyć ciekawe miejsca, musisz się ciągle przemieszczać, tysiącami kilometrów. Wspomniane wcześniej 250 km to na warunki australijskie kawałek za miastem, 3 godziny drogi. Zresztą Australijczycy odmierzają odległości w godzinach, nie kilometrach. 2,5 godziny lotu jest z Yulara do Cairns na wschodnim wybrzeżu. Wielka Rafa Koralowa rozciąga się południkowo na przestrzeni 2000 km, od Cieśniny Torresa na północy, i nieznacznie przekracza zwrotnik Koziorożca na południu. Najpiękniejsza, zewnętrzna rafa leży na południu, 300 km od krawędzi kontynentu, a w północnej części przytula się do lądu na odległość 60 km. Warto wydać 110 dolarów (280 zł), by znaleźć się w jej pobliżu. Zarówno z Cairns, Mossman, Townsville, wyspy Magnetic, jak również z innych miejsc na wschodnim wybrzeżu Australii organizowane są jednodniowe eskapady. Cairns jest najlepiej zorganizowane, jeśli chodzi o wycieczki na rafę. Konkurencja tu największa, a zatem ceny najniższe. Wybrałem mały katamaran i pod żaglem suniemy w kierunku tzw. zewnętrznej rafy, 40 km od wybrzeża. Słońce pali nie na żarty. Wcieram kremy z filtrem (faktor 30), noszę kapelusz i okulary, choć gdy przyjemna bryza owiewa ciało, nie czuję upału. Miejmy się jednak na baczności przed słońcem – ta część Australii prowadzi w statystykach zachorowań na raka skóry. Dopływamy do niewielkich wysepek zwanych tutaj cay. W pobliżu jednej z nich katamaran kotwiczy i ruszamy na zwiedzanie podwodnych ogrodów. Aby chronić przed słońcem plecy, wskakuję do wody w koszulce. Trudno opisać, co się tu dzieje. Piękna tego świata nie sposób oddać jakimkolwiek porównaniem. Kolory ryb, fantasmagoryczne kształty koralowych fortec, ławice w barwach techno. Wpadam w bezczas. Minęły trzy godziny – sam nie wiem kiedy. Wkrótce obieramy azymut na następną piaszczystą wysepkę i znów do wody, gdzie pływają tym razem rekiny rafowe. Podobno są niegroźne dla człowieka, ale mogą przestraszyć! Po całym dniu spędzonym na rafie wciąż czuję jej niedosyt! Rano wsiadam więc do autobusu zmierzającego na południe. Do Townsville jest 340 km, czyli blisko. A stąd promem na pobliską wyspę Magnetic, która jest mekką globtroterów i znakomitym miejscem na dalsze poznanie rafy. To tutaj w zatoce Geoffrey podczas odpływu odsłania się przybrzeżna rafa koralowa, nieco uboższa w gatunki i formy korali niż bardziej odległe jej fragmenty, które nie doświadczają okresowych wynurzeń. Mijam granitowy głaz. Dziwią mnie ostrygi mocno przyczepione do jego powierzchni. Po chwili odnajduję ciemną linię – górną granicę przypływu. Teraz już wiem, organizmy te wytwarzają twarde skorupy, by chronić się przed drapieżnikami i utratą wilgoci w czasie odpływu. Zaopatrzony w obuwie o twardych podeszwach, stąpam po ostrych krawędziach koralowych budowli. Częściowo wynurzone, wydają się martwe. Ale to tylko iluzja. Wkrótce odkrywam prawdę. Część korali tworzy mikroatole, kolonie o sercowatych kształtach, które nawet podczas dużych odpływów gromadzą ilość wody wystarczającą do przeżycia. Nazwane zostały mikroatolami przez swoje zewnętrzne podobieństwo do atoli rafowych opasujących wyspy (w tym także Magnetic). Inne korale, zwane miękkimi, zawierają terpeny – substancje chemiczne chroniące przed agresorami. W czasie odpływu wciągają swoje polipy i wydzielają śluz, który chroni je przed wysychaniem. Rafa koralowa to ekosystem i podobnie jak w lasach panuje tu ścisła strefowość od piaszczystej plaży, płytkiego rowu, poprzez równinę rafową po strome zbocza rafy zewnętrznej opadające do głębin oceanicznych. W każdej strefie żyją przynależne do niej organizmy. Prócz całej gamy korali znajduję tu ogórki morskie (czarne „kiełbasy” o trybie życia podobnym do dżdżownic), jeżowce i inne stwory. Wśród traw morskich wypatrzyłem metrowej długości nieruchomą płaszczkę, która została uwięziona w małym bajorku po odpływie. Ostrożnie podchodzę, by ją obejrzeć z bliska. Ma spłaszczone ciało i długi ogon zaopatrzony w jadowity kolec, którym może zadać głębokie rany szarpane. Wolę jej nie prowokować... To nie koniec zagrożeń – w okresie pojawiania się meduz (październik–maj) konieczne są długie ortalionowe spodnie, chroniące przed ich niebezpiecznymi parzydełkami. Pozornie martwa przybrzeżna rafa śpi, oczekując na przypływ, który przyniesie pokarm koralom. Wystarczy zanurkować, by ocenić zmiany, jakie dokonały się na koralowej łące po przypływie. Woda dodaje blasku szarym szkieletom wapiennych korali, które wysuwają kolorowe polipy niczym ślimak czułki. Tysiące ryb o zwariowanych kształtach i odblaskowych kolorach przemyka i szuka schronienia w koralowych labiryntach. A gdzie są kangury? Prawidłowa odpowiedź na to pytanie zabrzmi w Australii niemal wszędzie. W nazwie Wyspa Kangura wyczuwam prowokację, ale właśnie tam teraz zmierzam. Z Townsville do Adelajdy leci się ponad dwie godziny. Samo miasto nie zachwyca, więc tylko tam nocuję. I skoro świt gnam w kierunku Cape Jervis, skąd odchodzi prom na wyspę. Dobrze, że wcześniej zarezerwowałem bilet z miejscem na samochód, a na dojazd do promu wziąłem dwugodzinny zapas. Droga ruchliwa, prom pływa kilka razy dziennie i zawsze jest pełny. Zakładam, że wyspa, która jest tak blisko lądu (45 minut) i tak blisko dużego miasta (90 minut), będzie skomercjalizowana. No i ta nazwa – ciągle nie daje mi spokoju... Nadspodziewanie dobrze wypada pierwszy kontakt. Łagodne pagórki w nieodległym krajobrazie, leniwe tempo życia portowego Penneshaw zdają się zapraszać. Po paru kilo- metrach przekonuję się, że wyspa jest niemal dzika i właściwie można ją potraktować jak rozległy ogród zoologiczny. Ta trzecia co do wielkości wyspa Australii ma 150 km długości i ok. 50 km szerokości. Została odcięta od głównego lądu ok. 9500 lat temu, kiedy podniósł się poziom oceanów. Pierwszy biały człowiek, który tu dotarł, nie zastał na niej aborygenów, a ci z lądu głównego nazywali ją wyspą śmierci. Nie lepszą reputacją cieszyła się wśród białych – zasiedlili ją bowiem głównie piraci, dezerterzy, przestępcy i wszelkiej maści szumowiny szukające bezpiecznego ukrycia. Przez długi czas Wyspa Kangura była najciemniejszym miejscem Imperium Brytyjskiego. Później władze opanowały sytuację i postawiły na rozwój rolnictwa. Teraz produkuje się tu wino, sery, olejki eukaliptusowe i rozwija turystykę. Mój nos podpowiada, że trzeba tu spędzić przynajmniej trzy dni. W Zatoce Fok (Seal Bay) nie dostrzegam kangurów, są za to liczne australijskie lwy morskie. Żyją tu od setek lat, od kilkunastu, w sile ok. 500 sztuk, pod bacznym okiem rangera. Aby wejść na plażę z fokami, trzeba kupić bilet i słuchać poleceń przewodnika, który nie spuszcza ze mnie wzroku i prosi, aby zachować odległość co najmniej 8 m od zwierząt. Jestem tu w porze, kiedy foki odpoczywają i nie przejawiają zainteresowania przybyszami; zwykle są to samice w towarzystwie swych pociech. Jedna z nich, mocno wychudzona foczka, zdaje się nie trafiać do swej matki, co dziwi nie tylko mnie. Podchodzi do kolejnych samic i próbuje dostawić się do ich sutka. Bez powodzenia. Za każdym razem odprowadzana jest dezaprobatą i syczeniem którejś z nich. W końcu znika za wydmą. Ranger wyjaśnia, że kilka dni wcześniej maluch stracił matkę, prawdopodobnie w potyczce z rekinem. Teraz szuka pożywienia u innych. Dlaczego nie możecie jej pomóc? – pytam. – Takie przyjęliśmy reguły – nie ingerujemy w życie fok na plaży i w wodzie. To jest samoistny ekosystem, nasza praca polega na przeprowadzaniu badań i zapewnieniu maksymalnej ochrony przed człowiekiem. Próbuję to zrozumieć, zbliżając się do Małej Sahary, nieco w głębi wyspy. Wydmy jak z folderu, złoty piasek zachęca do wspinania się na górę i zjazdu na desce po stoku. Powrót nad wodę do Vivonne Bay to kolejne zderzenie wyobrażenia australijskiej plaży z rzeczywistością. Ta uchodzi za jedną z najpiękniejszych na świecie. Teraz rozumiem dlaczego. Moje oczy tym razem naprawdę dały się uwieść turkusowi wody i białemu jak śnieg piaskowi. I tylko parę osób w zasięgu wzroku. Idę się wykąpać, a potem będę uparcie szukał kangurów. Hanson Bay Sanctuary – wreszcie są. Wprawdzie nie tak okazałe jak te czerwone, znane mi z interioru, ale zdają się nieśmiało bronić nazwy wyspy. Na terenie Australii żyje ponad 60 różnych gatunków kangurów. Najmniejsze to walabie (ważą około kilograma), największe kangury rude (ich waga dochodzi do stu kilo). Tutejsze są średniej wielkości i za sprawą koloru sierści nazywane są kangurami szarymi. Prócz nich dostrzegam: walabie tamar, pałanki, iguany, jeżowce i koala, niesłusznie nazywane misiami, bo to przecież torbacze. Koale (i dziobaki) sprowadzono na wyspę wiele lat temu, kiedy sądzono, że na lądzie stałym mogą w ogóle wyginąć. Do niedawna było im tu dobrze i bezpiecznie (brak psów dingo i lisów). W tak sprzyjających warunkach populacja koali przekroczyła wydolność tutejszych lasów eukaliptusowych i pojawił się problem głodu. Trwa akcja przenoszenia misiów z powrotem na ląd stały, co nie jest łatwe. Koale śpią bowiem po 20–22 godziny na dobę i z drzewa schodzą tylko po to, by wejść na następne. Patrzę do góry na wysoki na 20 m eukaliptus, widzę pod szczytem gagatka i próbuję sobie wyobrazić, co trzeba zrobić, by przekonać niemisia do współpracy. Koala w języku aborygenów oznacza „bez wody”. Po polsku mógłby się więc nazywać „bezwodnik”. I jak się rozejrzę dookoła, widzę ich dziesiątki, setki. Ta wyspa powinna nazywać się Koala Island! Hanson Bay sąsiaduje z Parkiem Narodowym Flinders Chase i na farmie pod tą samą nazwą znajduję znakomity nocleg. Są tu globtroterzy i sezonowi pracownicy parku. Słuchając skrzeczenia czarnej płyty gramofonowej, jemy i gadamy. Poranek wiedzie mnie do kolejnych uroczysk Parku Narodowego: Cape Du Couedic and Admirals Arch. Tu wśród jaskiń i nadmorskich głazów znajdują się stanowiska lęgowe czarnych nowozelandzkich fok. Niestety, nie wolno się do nich zbliżać. Ale przy odrobinie szczęścia, a ja właśnie takie miałem, można obserwować nisko szybujące orły morskie. I jeszcze krótka wizyta w niezapomnianych skałach Remarkable Rocks. Oj, fantazja Natury wyrzeźbiła tu niezwykłe formy... Po drodze na prom odwiedzam Park Zoologiczny Pardana. Trafiają tu m.in. potrącone przez samochody zwierzaki. Opiekunka parku przynosi małego kangurka zawiniętego w chustę, czyli torbę. Karmi go jak dziecko z butelki ze smoczkiem i opowiada o swojej pracy. Prócz oswojonych kangurów są tu: orły, zimorodki, emu, walabie i inne zwierzaki. Ostatnim punktem pobytu na wyspie jest udział w paradzie pingwinów. W szyku defiladowym dostojnie kroczą tuż obok przystani, dają nam lekcję dyscypliny i porządku. Chwilę później odpływa prom. Trzy kwadranse do stałego lądu. Powrót do Adelajdy i przez Azję do Europy. Z perspektywy australijskiej przygody i pokonanych tu dystansów lot powrotny wydaje się krótszy, znacznie krótszy. ZAPLANUJ PODRÓŻ TRASA 5 tys. km CENA 14 tys. zł CZAS 2 tygodnie Uluru Ta magiczna góra jest najczęściej opisywana jako największy monolit skalny na świecie (ma 3,6 km długości i 9,5 km obwodu). Ale... – Mt. Augustus w zachodniej Australii jest uznawany za największą skałę świata, dwa razy większą od Uluru i trzy razy starszą. A gdzie w tym wszystkim miejsce na Mt. Everest? Przylądek Tribulation Dotkniecie raju – miejsce, gdzie spotykają się dwa cuda świata: tropikalny las deszczowy i Wielka Rafa Koralowa, od 1988 roku na liście Światowego Dziedzictwa Przyrody, część Parku Narodowego Daintree. Na dokładkę niezwykłej urody plaże, wszystko 200 km od Cairns. Nocleg np. na plantacji owoców: www.capetrib.com.au Coober Pedy W języku aborygenów znaczy „dziura w ziemi białego człowieka”. Z 250 tys. dziur wokół miasteczka na pustyni wydobywa się cenne kamienie. Latem jest tak gorąco, że śpi się… pod ziemią, w mieszkaniach i hotelach wybudowanych w opuszczonych sztolniach (stała temperatura +23OC). www.cooberpedy.sa.gov.au Goolwa Miejsce, gdzie do morza uchodzi Murray, główna rzeka Australii, kiedyś ważny rzeczny i… morski port kraju. Warto pospacerować wśród XIX-wiecznych kamienic, zajrzeć do muzeum pionierów osadnictwa. Nocleg obowiązkowo na przycumowanym od lat statku rzecznym Murray River Queen. www.murrayriverqueen.com.au Farmy Położone w bezkresach interioru, oddalone setki kilometrów od innych osad i ośrodków cywilizacji są niczym wyspy. Anna Creek – największa farma świata – jest wielkości Belgii! Do Evelyn Downs trzeba jechać z Coober Pedy pustynnym traktem około dwóch godzin. To „niewielkie” gospodarstwo liczy 2315 km2. Na niedużej jak na australijskie warunki farmie można przenocować i popracować. Zwierzęta Australii Koala (Phascolarctos cinereus) z rzędu torbaczy występuje głównie we wschodniej Australii. Osiąga 80 cm, waży do 14 kg, żyje do 20 lat. Większość czasu spędza na eukaliptusowych drzewach, śpiąc nawet po 20 godzin na dobę. I nie pije – potrzebną do życia wilgoć pobiera z liści eukaliptusa, które stanowią jego jedyne pożywienie. Zawarte w nich olejki eteryczne sprawiają, że zwierzątko ma spowolnione reakcje i wygląda na nieco „śnięte”. Kangury (Macropus) to ssaki roślinożerne, największe z torbaczy. W Australii można je spotkać niemal wszędzie, nie tylko na Wyspie Kangura. Największe – kangury rude – mogą osiągać 1,60 m wzrostu i ważyć nawet 90 kg. Mięso kangura jest wyjątkowo smaczne, bardzo cenione przez dietetyków. Dziobak (Ornithorhynchus anatinus) – ziemnowodny stekowiec, osiągający wraz z ogonem 85 cm długości. Jest samotnikiem żyjącym do 20 lat. Doskonale pływa – m.in. dzięki szerokiemu ogonowi oraz błonie między palcami. Mleko u dziobaków wydziela się wprost z nasady włosa, a młode nie ssą, tylko zlizują je z matczynej sierści. Samce jako jedyne ssaki mają kolce jadowe na obu kostkach. Dingo (Canis lupus dingo) do Australii przybył przed tysiącami lat jako pies, towarzysz człowieka. Znany jest także z Papui Nowej Gwinei. Zjada króliki, małe torbacze, kangury, nie gardzi zwierzętami domowymi. Waży do 14 kg, żyje do 14 lat. NO TO W DROGĘ – AUSTRALIA Powierzchnia – 7 686 850 km2 . Liczba ludności – 20 746 tys. Język – angielski, z silnym „akcentem australijskim”. Religie – społeczeństwo wieloreligijne, wielokulturowe z dominacją chrześcijaństwa. Waluta – dolar australijski, 1 A$ = 2,33 zł. Każda pora roku jest dobra. Jeśli jest trochę za zimno na południu i we wnętrzu kontynentu (lipiec–sierpień), na północy jest jak u nas latem. Gdy na północy jest upiornie gorąco i wilgotno (styczeń–luty), na południu temperatury są w sam raz. Wizę turystyczną na 3, 6 lub 12 miesięcy można otrzymać w Ambasadzie Australii w Warszawie lub przez internet. Dość skomplikowane formularze wizowe można pobrać ze strony: www.poland.embassy.gov. au. Wiza kosztuje 170 zł, na jej wydanie czeka się ok. 2 tygodnie. Bilet w dwie strony kosztuje ok. 5000 zł, w promocji 1000 zł taniej; polecam linie azjatyckie: Malasian Airlines, Cathay Pacyfic, Singapore Airlines – wyższy standard usług. • Duże odległości w Australii najlepiej pokonywać samolotem – np. bilet Broome–Darwin (1300 km) kosztuje ok. 750 zł (w jedną stronę). • Autobusy – warto wykupić tzw. buss pass – bilet na określoną trasę z możliwością wielu postojów po drodze, np. buss pass na trasie Cairns–Melbourne (4478 km) kosztuje 850 zł. www.greyhound.com.au. • Wynajęcie samochodu – od 100 zł/dzień). Można też kupić (od 950 zł) kilkunastoletniego holdena lub forda), 1 l benzyny = 2,75 zł. • Najtańsze noclegi oferują campingi – od 16 zł za osobę z namiotem. • Schroniska YHA i sieci backpackers – od 45 do 70 zł za łóżko. • W pensjonacie 270 zł za dwójkę. Porcja chińszczyzny 25 zł, ryba z frytkami 23 zł, stek w restauracji 45 zł, piwo w pubie 12 zł. Warto zaopatrzyć się w kartę telefoniczną do tanich rozmów, np. Day Break – 400 min rozmów z Polską na numer stacjonarny za 47 zł. • Ambasada Australii, ul. Nowogro- dzka 11, W-wa, tel. (0-22) 521 34 44. • Konsulat Generalny RP w Syd-ney 10 Trelawney Str., Woollahra NSW, 2025 Sydney, tel. 0061 2/93639816, 93639817, 9363 9818, e-mail: poland@bigpond.net.au, www.consulate.poland.org.au Polecam książki: Roff Smith Zimne piwo i krokodyle; Robyn Davidson Na zachód od Alice Springs; Marek i Katarzyna Tomalik Australia, moja miłość. Filmy: Polowanie na króliki, (Rabbit Proof Fence), Dziesięć czółen (Ten Canoes). Tekst: Marek Tomalik, www.australia-przygoda.com