National Geographic
type: channel
link: https://www.national-geographic.pl
date: 2026-06-24T08:15:08.000Z
update period: hourly
update frequency: 1
update base: 2000-01-01T12:00+00:00
items: Na sprzedaż wystawiono niezwykłą wyspę. Kiedyś była wojskową twierdzą
items: Stonehenge za darmo i bez wychodzenia z domu. Ruszył niezwykły projekt 3D
items: Wrak pełen złota zidentyfikowany. 30 lat żmudnych badań przyniosło odpowiedzi
items: Muzeum Brytyjskie opowiada historię świata. Jego sale kryją bezcenne skarby
items: Brytyjczycy budują trzykrotnie większy park niż Energylandia. Universal stworzy w Europie filmowego giganta
items: Cardiff – od rzymskiej fortecy, przez centrum handlu węglem, po nowoczesną stolicę Walii
items: Naukowcy rozwiązali zagadkę Kamienia Ołtarzowego ze słynnego Stonehenge. To dowód na geniusz ludzi
items: „Zebra striping” to brytyjski trend na brak kaca. Ale czy alkohol na zmianę z wodą naprawdę może pomóc?
items: W tej bajkowej wsi nie ma samochodów. Mieszkańcy żyją jak przed wiekami
items: Kupujesz wege burgery lub parówki? Nowe badanie naukowców ujawnia masowe zanieczyszczenie toksynami z grzybów
items: Harry Potter naprawdę istnieje? Te miejsca pokażą ci świat magii poza ekranem
items: Tajemnice sztucznych wysp w Szkocji. Budowano je tysiące lat wcześniej, niż sądziliśmy
items: Bał się policji i własnych cieni. Jak fobie Alfreda Hitchcocka zmieniły historię kina?
items: To tutaj powstał świat Kubusia Puchatka. Prawdziwy Stumilowy Las możesz zobaczyć na własne oczy
items: Ślady po rytuałach sprzed tysięcy lat? Archeolodzy odkryli kryształy górskie w jamach pierwszych rolników
items: 100 lat temu urodziła się królowa Elżbieta II. Wszystko, co warto wiedzieć o brytyjskiej monarchini
items: Tudorowie panowali przez 118 lat. Trzy pokolenia władców uczyniły Anglię mocarstwem
items: Narodziny króla to dopiero początek. Pod zamkiem archeolodzy odkryli ślady sprzed 100 tysięcy lat
items: William Szekspir i jego zaginiony dom. Po 300 latach archiwa ujawniły adres
items: Znasz to miejsce z filmów o Harrym Potterze. Teraz możesz tu spędzić noc
items: Wembley Stadium to nie tylko katedra futbolu. Słynna arena gości też największe gwiazdy rozrywki
items: Geneza ekonomii sięga Szkocji. Adam Smith sformułował przełomowe koncepcje nauki
items: Tajemnica spalonych kopców rozwiązana? „Gorący temat debat archeologów”
items: Czterokołowe wozy w Brytanii epoki żelaza. Znaleziono je w zagadkowym skarbie
items: Gdzie podróżowała Agatha Christie? Te miejsca inspirowały jej najsłynniejsze powieści

Na sprzedaż wystawiono niezwykłą wyspę. Kiedyś była wojskową twierdzą
type: item
date: 2026-06-24T08:14:28.000Z
creator: Sabina Zięba
subject: Kierunki
subject: Traveler
subject: historia
subject: hotele
subject: walia
subject: wielka brytania
subject: wrak statku
subject: wyspy
description: Choć zakup prywatnej wyspy wielu osobom kojarzy się wyłącznie z miliarderami i egzotycznymi archipelagami, tego typu nieruchomości regularnie trafiają na światowy rynek. Jedną z najnowszych ofert jest wyspa położona u wybrzeży Pembrokeshire w Walii. Trudno przejść obok niej obojętnie – znajdują się na niej historyczny fort, lądowisko dla helikopterów, własny bar, a także spektakularne widoki na Morze Celtyckie.
encoded: Na świecie niemal przez cały rok dostępne są setki prywatnych wysp wystawionych na sprzedaż. Choć nie jest to rynek masowy, transakcje tego typu odbywają się regularnie za pośrednictwem wyspecjalizowanych agencji nieruchomości. Najwięcej ofert pochodzi z Kanady, Stanów Zjednoczonych, Bahamów, Belize czy Panamy, natomiast w Europie dominują Grecja, Chorwacja, Szkocja i kraje skandynawskie. Od czasu do czasu na sprzedaż trafiają jednak znacznie bardziej nietypowe miejsca. Tak jest w przypadku wyspy położonej u wybrzeży Wielkiej Brytanii, która przez lata pełniła funkcje militarne, a dziś należy do najbardziej niezwykłych nieruchomości dostępnych na rynku. Wyspa Thorne’a i fort, który strzegł wybrzeża Walii Niewielka wyspa Thorne’a od niemal dwóch stuleci zajmuje strategiczne miejsce przy wejściu do Milford Haven – jednego z największych naturalnych portów w Wielkiej Brytanii. To właśnie stąd kontrolowano dostęp do dawnej Królewskiej Stoczni w Pembroke Dock, która przez lata odgrywała istotną rolę dla brytyjskiej marynarki wojennej. Choć pierwsze pomysły ufortyfikowania wyspy pojawiły się już w 1817 roku, przez długi czas pozostawały jedynie na papierze. Sytuacja zmieniła się dopiero w połowie XIX wieku, gdy Londyn zaczął z niepokojem obserwować rosnącą potęgę francuskiej floty za panowania Napoleona III. Wówczas zapadła decyzja o budowie fortu, którego data ukończenia – 1854 rok – do dziś widnieje nad głównym wejściem. Powstała na skalistej wyspie twierdza była częścią większego systemu obronnego chroniącego Milford Haven. Fort wyposażono w stanowiska artyleryjskie skierowane w stronę morza, a jego konstrukcję zaprojektowano tak, by utrudnić potencjalnym przeciwnikom dostęp do zatoki. Mimo późniejszych zastrzeżeń brytyjskich ekspertów wojskowych dotyczących skuteczności obiektu, wyspa Thorne przez dekady pozostawała ważnym elementem lokalnej infrastruktury obronnej. Równie interesująca jak sama twierdza okazała się historia otaczających ją wód. W okolicy odnotowano po…

thorne-a080885.jpg
width: 4096
height: 3072

Stonehenge za darmo i bez wychodzenia z domu. Ruszył niezwykły projekt 3D
type: item
date: 2026-06-22T13:17:23.000Z
creator: Szymon Zdziebłowski
subject: Historia
subject: anglia
subject: archeologia
subject: fotografia 3d
subject: muzeum
subject: pradzieje
subject: wielka brytania
subject: zabytki
subject: zabytki unesco
description: Czy można poczuć magię Stonehenge, nie ruszając się z fotela? Dzięki nowemu projektowi naukowców każdy może teraz wejść do świata słynnego kręgu, prześledzić jego historię dzięki technologii 3D i interaktywnym treściom. A wszystko dostępne jest zupełnie za darmo.
encoded: W 2022 roku w Muzeum Brytyjskim w Londynie odbyła się wystawa „The World of Stonehenge” („Świat Stonehenge”). To był wielki sukces tej placówki. Odwiedziło ją ponad 190 tysięcy osób. Udało się na niej zgromadzić ponad 400 bezcennych obiektów wypożyczonych z 36 instytucji z całej Europy, tworząc unikatową, jedyną w swoim rodzaju panoramę prehistorycznego świata. Obiekty zgromadzone na wystawie, mimo że pochodziły z różnych zakątków Europy, miały na celu przedstawienie szerszego kontekstu kulturowego, społecznego i religijnego, w którym funkcjonowało Stonehenge. Teraz każdy może zobaczyć tę wystawę bez wychodzenia z domu i to za darmo! Świat Stonehenge widziany z kanapy Naukowcy z University of Reading i Muzeum Brytyjskiego postanowili „unieśmiertelnić” wystawę i umieścić ją w świecie wirtualnym, tak by była dostępna dla każdego. Tak powstał projekt „The Virtual World of Stonehenge” („Wirtualny świat Stonehenge”). Nie jest to jednak standardowa wystawa online, ze zwykłymi zdjęciami ukazującymi sale pełne zabytków. Eksperci wykorzystali skanery laserowe 3D. Surowe dane przekształcono na w pełni interaktywne doświadczenie online, łącznie z warstwą dźwiękową. Stonehenge, jakiego nie znaliście Wirtualna wersja wystawy oferuje znacznie więcej, niż zwykłe przechodzenie między cyfrowymi gablotami. Użytkownicy mogą dosłownie wejść do świata ludzi żyjących w czasach Stonehenge i obserwować, jak monument zmieniał się na przestrzeni wieków. Platforma oferuje immersyjne pejzaże dźwiękowe, animacje i interaktywne treści, które ożywiają prehistorię. View oEmbed on the source website Jednym z najbardziej fascynujących elementów jest możliwość wirtualnej eksploracji neolitycznych kopalni krzemienia w Grimes Graves, co daje rzadką okazję do zajrzenia pod ziemię, skąd pradziejowi mieszkańcy Anglii pozyskiwali cenny surowiec. To taki odpowiednik polskich Krzemionek koło Ostrowca Świętokrzyskiego. Warto przyjrzeć się też wyposażeniu grobu szamanki z Bad Dürrenberg. Uwagę zwraca maska lub…

shutterstock1601037709-0ce1cc2.jpg
width: 7952
height: 5304

Wrak pełen złota zidentyfikowany. 30 lat żmudnych badań przyniosło odpowiedzi
type: item
date: 2026-06-19T12:20:15.000Z
creator: Szymon Zdziebłowski
subject: Historia
subject: anglia
subject: archeologia
subject: maroko
subject: odkrycia archeologiczne
subject: wielka brytania
subject: wrak statku
subject: złoto
description: 400 złotych monet odnalezionych we wraku w 1995 r. rozpaliło wyobraźnię historyków. Ale dopiero teraz udało się ustalić, skąd pochodziły i do kogo należały. Statek obładowany afrykańskim złotem i egzotycznymi towarami zatonął w 1633 r u wybrzeży Wielkiej Brytanii. Po 30 latach żmudnych badań eksperci poznali nazwę jednostki i jej historię.
encoded: W 1995 roku zespół nurków z South West Maritime Archaeology Group natrafił na pozostałości wraku u południowych wybrzeży Anglii, w pobliżu Salcombe. Na głębokości kilkunastu metrów spoczywała jednostka o długości około 30 metrów, otoczona armatami i kotwicami. To, co najbardziej rozpaliło wyobraźnię badaczy, to 400 złotych monet, które przetrwały stulecia pod wodą. Jak tam trafiły? Do kogo należały? Rozpoczął się żmudny proces opracowywania informacji na temat statku, bo do teraz nie znano nawet jego nazwy. Trzy dekady detektywistycznej pracy Identyfikacja jednostki jako „Dom van Keulen” była możliwa dzięki ścisłej współpracy archeologów z Bournemouth University, British Museum oraz niezależnych badaczy. Kluczowe były działania historyka Iana Friela, który w Archiwach Narodowych odnalazł dokumenty dotyczące rejsu z 1633 roku. Zapiski te potwierdziły, że statek płynący z Maroka napotkał „bardzo burzliwą pogodę”, doznał przecieku i zatonął w pobliżu Salcombe. Co ciekawe, mimo utraty ładunku, cała załoga zdołała przeżyć. Złoty wiek handlu i holenderska dominacja W XVII wieku morza i oceany były areną globalnej wymiany, w której kluczową rolę odgrywali holenderscy kupcy. Budując swoje handlowe imperium, Holendrzy wymieniali towary przemysłowe na niezwykle cenione, czyste złoto z Afryki Zachodniej, chociaż z jego jakością bywało różnie. Kruszec ten był tak istotny, że importowane dukaty często przetapiano na rodzimą walutę, która stała się jedną z najbardziej rozpoznawalnych na świecie. W tym kontekście podróż statku z Maroka do Niderlandów jesienią 1633 roku była standardową, choć ryzykowną operacją handlową. Jak wyglądał statek? O wyglądzie i rozmiarach statku „Dom van Keulen” wiadomo niezwykle mało, bo nie zachowały się żadne znane obrazy przedstawiające tę jednostkę. Miał około 30 m długości. Obecnie spoczywa na głębokości około 18 metrów. Skarb to nie tylko złoto Choć to złote dukaty przyciągają uwagę opinii publicznej, ładunek „Dom van Keulen” był znacznie bogatszy…

zloto-0b51308.jpg
width: 1575
height: 1050

Muzeum Brytyjskie opowiada historię świata. Jego sale kryją bezcenne skarby
type: item
date: 2026-06-15T05:53:03.000Z
creator: Artur Białek
subject: Kierunki
subject: Traveler
subject: atrakcje turystyczne
subject: londyn
subject: muzeum
subject: wielka brytania
description: Muzeum Brytyjskie jest bez wątpienia jednym z najważniejszych miejsc na kulturalnej mapie świata. Tamtejsza kolekcja, licząca ponad osiem milionów eksponatów, pozostaje jedną z największych na świecie. Należy jednak podkreślić, że brytyjska instytucja nie jest wyłącznie właścicielem skarbów przeszłości, ale także ich strażnikiem i propagatorem wiedzy.
encoded: Spis treści: Sir Hans Sloane i idea uniwersalizmu Od rezydencji do neoklasycznego pałacu Kolekcja muzealna jak panorama ludzkiej cywilizacji Kamienie milowe historii Akademickie i literackie serce Londynu Od momentu swojego powstania w połowie XVIII wieku, Muzeum Brytyjskie jest czymś więcej niż „tylko” instytucją gromadzącą artefakty. W praktyce mówimy tu o centralnym punkcie globalnego dyskursu o kulturze i historii. Jako pierwsze na świecie darmowe, narodowe i publiczne muzeum, od 1759 roku realizuje misję udostępniania wiedzy „wszystkim osobom pilnym i ciekawym” i robi to niezwykle skutecznie. Obecnie gmach w londyńskim Bloomsbury przyciąga ponad 6 milionów osób rocznie. Sir Hans Sloane i idea uniwersalizmu Historia Muzeum Brytyjskiego jest nierozerwalnie związana z osobą Hansa Sloane’a. Królewski lekarz, przyrodnik i kolekcjoner „naturalnych i sztucznych osobliwości”, a przy tym także prezes Towarzystwa Królewskiego, umiejętnie wykorzystywał globalne sieci handlowe i naukowe rozwijającego się imperium, aby stworzyć kolekcję o ogromnej skali. W chwili jego śmierci, zbiory te liczyły ponad 80 tys. obiektów, w tym 40 tys. drukowanych książek, 7 tys. manuskryptów, bogate okazy historii naturalnej i ogromną liczbę monet i medali. Pragnąc zachować jedność swojej kolekcji, Sloane w testamencie zaoferował ją królowi Jerzemu II dla narodu. Postawił tylko jeden warunek – jego spadkobiercy mieli otrzymać 20 tys. funtów, co stanowiło kwotę znacznie niższą od rynkowej wartości zgromadzonych artefaktów. 7 czerwca 1753 roku parlament przyjął ustawę, która formalnie ustanowiła muzeum. Do zasobów Sloane’a dołączono trzy inne kluczowe biblioteki: Cottonian, Harleian i Old Royal Library, co nadało instytucji charakter zarówno muzealny, jak i biblioteczny (w 1973 roku oficjalnie oddzielono dział biblioteczny i utworzono Bibliotekę Brytyjską). W tym miejscu warto jednak wspomnieć o dość kontrowersyjnych korzeniach placówki. Początkowe finansowanie zakupu kolekcji i jej utrzymania b…

muzeum-brytyjskie-4a82e16.jpg
width: 1636
height: 1200

Brytyjczycy budują trzykrotnie większy park niż Energylandia. Universal stworzy w Europie filmowego giganta
type: item
date: 2026-06-13T09:29:05.000Z
creator: Olaf Kardaszewski
subject: Kierunki
subject: Traveler
subject: atrakcje
subject: filmy
subject: parki rozrywki
subject: wielka brytania
description: W Wielkiej Brytanii powstanie słynny park rozrywki. Firma Universal planuje otworzenie swojej rozrywkowej filii na wyspach brytyjskich w okolicy miasta Bedford. Pomysł najczęściej odwiedzanego lunaparku w Europie nie wszystkim Brytyjczykom przypadł do gustu.
encoded: Park rozrywki Universal w Orlando na Florydzie jest odwiedzany rocznie przez ponad 21 milionów gości. Nic więc dziwnego, że filmowy potentat planuje otworzyć podobny kompleks w Europie. Jak donoszą brytyjskie media, nadchodząca inwestycja ma stać się najczęściej odwiedzaną tego typu atrakcją na „Starym Kontynencie”. Rozrywkowy gigant na wyspach Nasza rodzima Energylandia ma być maleństwem przy planowanej inwestycji. Firma Universal – potentat w branży filmowej i muzycznej – planuje budowę nowego parku rozrywki w Europie. W centralnej części Wielkiej Brytanii, niedaleko miasta Bedford, ma powstać Universal United Kingdom Resort, które na zawsze odmieni krajobraz tego regionu. Koncern Comcast NBCUniversal, odpowiadający za budowę kompleksu, zakłada, że po otwarciu w 2031 roku park będzie przyciągał 8,5 miliona gości rocznie, stając się najchętniej odwiedzanym parkiem rozrywki w Europie. Jeszcze lepsze wyniki park ma osiągnąć w ciągu 20 lat od premiery obiektu: liczba odwiedzających ma wzrosnąć do nawet 12 milionów rocznie. Finansowanie parku rozrywki Aby w ruch poszły pierwsze wagoniki kolejek górskich, trzeba najpierw zgromadzić kapitał finansowy niezbędny do budowy tak rozległego obiektu. Na szczęście dla inwestorów, którzy wykładają aż 6 miliardów funtów na budowę kompleksu i jego funkcjonowanie, do inwestycji dołączył się brytyjski rząd. Politycy ogłosili przeznaczenie 1,3 miliarda funtów na wsparcie infrastruktury wokół Universal United Kingdom Resort. Fundusze te zostaną wydane m.in. na rozbudowę stacji Wixams do czterech peronów oraz modernizację dojazdowej drogi A421 (co ma kosztować 474 miliony funtów). Kolejna stacja planowana jest w miejscowości Stewartby na początek lat 30. XXI wieku. Decyzja ta jest tłumaczona wzrostem gospodarczym regionu oraz zwiększeniem liczby miejsc pracy. Jak podaje BBC, szacuje się, że projekt wygeneruje 28 tysięcy miejsc pracy w okresie od teraz do otwarcia (w tym 20 tysięcy przy samej budowie i 8 tysięcy stałych etatów po otwarci…

FABRIC-KOLAZ-32-25-aa27637.jpg
width: 2813
height: 1875

Cardiff – od rzymskiej fortecy, przez centrum handlu węglem, po nowoczesną stolicę Walii
type: item
date: 2026-06-07T09:29:33.000Z
creator: Ewelina Zambrzycka-Kościelnicka
subject: Kierunki
subject: Traveler
subject: miasta
subject: walia
subject: wielka brytania
description: Historia Cardiff sięga 50 roku naszej ery. Zanim Rzymianie zbudowali na tym obszarze swój pierwszy fort, królowało tam waleczne plemię Sylurów. Ponad półtora tysiąca lat później miasto stało się największym portem eksportu węgla na świecie. Z Cardiff pochodził też Kapitan Morgan, jamajski król piratów.
encoded: Spis treści: Twierdza Cardiff Średniowieczne miasto Port węglowy Jamajski król korsarzy Uciekając przed zagładą Tragiczna wyprawa na biegun Cardiff jest największym miastem i stolicą Walii. Współcześnie miasto jest pełne pubów, restauracji i stadionowego gwaru. Jednak nim stało się kosmopolityczną stolicą regionu, przeszło przemianę od rzymskiej placówki wojskowej, przez średniowieczne miasto targowe i jedno z centrów rewolucji przemysłowej, aż po tętniącą życiem metropolię XXI wieku. Twierdza Cardiff Najbardziej charakterystycznym i centralnym symbolem Cardiff jest Cardiff Castle – ogromna twierdza, wokół której powstało i rozrosło się miasto. Pierwszą fortyfikację wznieśli tutaj Rzymianie około 50 roku naszej ery. Zanim rzymskie legiony wkroczyły do Brytanii, tereny te były zasiedlone przez celtyckie plemię Sylurów. Pierwsi legioniści pojawili się na ich ziemiach za rządów cesarza Nerona. Wówczas też powstał pierwszy, drewniany fort. Jednak Sylurowie nie chcieli oddać swoich ziem. Ostatecznie rzymskie oddziały umocniły się na tym obszarze dopiero kilka dekad później, pod dowództwem Sekstusa Juliusza Frontyna, cenionego żołnierza, inżyniera i pisarza. Fortowi zbudowanemu za jego panowania nadano nazwę Caerdyf lub Caerdydd. Pierwotny rzymski fort rozbudowali Normanowie. Wiele wieków później, w epoce wiktoriańskiej wzbogacono go o niezwykle bogate wnętrza. Średniowieczne miasto Wokół ufortyfikowanej budowli rozwijało się średniowieczne Cardiff. Ślady tego są widoczne do dziś m.in. w układzie ulic i nazwach dzielnic. Jedną z najstarszych ulic miasta jest Womanby Street – dziś centrum nocnego życia Cardiff. Sama nazwa może pochodzić od staronordyjskiego określenia oznaczającego „ulicę psiarza” albo „siedzibę cudzoziemców”. Innym średniowiecznym miejscem jest znajdująca się w dzielnicy Roath „Death Junction”. Chociaż współcześnie to jedno z najbardziej ruchliwych skrzyżowań miasta, dawniej znajdowało się tam Gallows Field – miejsce publicznych egzekucji. W średniowieczu…

cardiff-d9b53e5.jpg
width: 1947
height: 1300

Naukowcy rozwiązali zagadkę Kamienia Ołtarzowego ze słynnego Stonehenge. To dowód na geniusz ludzi
type: item
date: 2026-06-05T09:17:52.000Z
creator: Szymon Zdziebłowski
subject: Historia
subject: anglia
subject: archeologia
subject: neolit
subject: odkrycia archeologiczne
subject: pradzieje
subject: stonehenge
subject: wielka brytania
description: To nie lodowiec, ale ludzi przetransportowali kilkutonowy Kamień Ołtarzowy do Stonehenge z odległej o setki kilometrów Szkocji – ustalił zespół naukowców. Przez lata sądzono, że budowniczowie tego najsłynniejszego megalitu czerpali materiały z pobliskiej Walii.
encoded: Stonehenge, jeden z najbardziej rozpoznawalnych zabytków na świecie, od wieków intryguje historyków i archeologów. Centralnym elementem tej konstrukcji jest Kamień Ołtarzowy, sześciotonowy megalit wykonany z piaskowca. Przez długi czas jego pochodzenie było przedmiotem licznych debat, a badacze starali się zrozumieć, skąd pochodził ten ogromny głaz i jak znalazł się na Równinie Salisbury. Nowoczesne metody w służbie archeologii Naukowcy z Curtin University, we współpracy z ekspertami z kilku brytyjskich uczelni, postanowili definitywnie rozwiązać zagadkę pochodzenia megalitu. W swoich badaniach wykorzystali datowanie ziaren minerałów oraz zaawansowane modelowanie arkuszy lodowych. Dzięki połączeniu analizy geologicznej z technologią komputerową możliwe stało się precyzyjne określenie „odcisku palca” skały. Okazało się, że trafił do Anglii ze Szkocji. Ale w jaki sposób? – Dowody wskazują na to, że kamień nie został przeniesiony w naturalny sposób przez lodowiec, lecz był to celowy, starannie zaplanowany transport przez trudny i zróżnicowany krajobraz – powiedział dr Anthony Clarke z Curtin University, jeden z autorów publikacji w „Journal of Quaternary Science”. Zastrzegł, że z modeli wynika, iż podczas ostatniej epoki lodowcowej lodowce mogły przetransportować głazy na pewnym odcinku trasy, ale nie do południowej Anglii. – Oznacza to, że ludzie i tak musieli przemieścić ten kamień na odległość setek kilometrów – dodał. Wyjątkowa organizacja ludów neolitycznych Zdaniem naukowców kamień był prawdopodobnie transportowany etapami, czasem drogą lądową, czasem wzdłuż morza, albo rzekami. Dr Clarke podkreślił, że odkrycia te ujawniają niespotykany dotąd poziom organizacji i współpracy wśród społeczności neolitycznych. View oEmbed on the source website – Przetransportowanie kamienia tej wielkości na tak dużą odległość wymagało planowania, koordynacji i głębokiego zrozumienia terenu. Nie wspominając o ogromnej determinacji – dodał dr Clarke. Przyszłość badań dotyczących budu…

stonehenge-ede9f88.png
width: 1575
height: 1050

„Zebra striping” to brytyjski trend na brak kaca. Ale czy alkohol na zmianę z wodą naprawdę może pomóc?
type: item
date: 2026-06-04T08:45:07.000Z
creator: Jonasz Przybył
subject: Nauka
subject: alkohole
subject: badania naukowe
subject: imprezy
subject: puby
subject: trendy
subject: wielka brytania
description: Wyjścia ze znajomymi do baru często toczą się według trudnego do opanowania scenariusza – szczególnie, gdy pijemy alkohol. Kolejki drinków szybko pojawiają się na stole, a nasze racjonalne postanowienia o „wolniejszym tempie” rozpływają się w powietrzu już po drugiej czy trzeciej rundzie. Efektem jest poranek z paraliżującym kacem. Jednak ostatnio w Wielkiej Brytanii ogromną furorę robi nowy trend zwany „zebra striping”, który obiecuje zniwelowanie negatywnych skutków picia. Czy alkohol na zmianę z wodą to faktycznie magiczne lekarstwo na poranne cierpienie?
encoded: Zasada „zebra striping” (której nazwa zawiązuje do czarno-białej przeplatanki na umaszczeniu zebry) jest banalnie prosta: po wypiciu kieliszka wina, szota mocnego alkoholu czy kufla piwa podczas kolejnej rundy celowo zamawiasz napój bezalkoholowy lub zwykłą wodę, zanim znów sięgniesz po procenty. Jak pokazują analizy rynkowe z 2025 roku, ten sposób picia błyskawicznie zyskał na popularności na Wyspach Brytyjskich – przyznało się do niego aż 34% dorosłych obywateli. Temat ten pod lupę wzięły niedawno brytyjskie ekspertki – prof. Cathy Montgomery oraz dr Abi Rose z Liverpool John Moores University. Ich bezlitosne dla imprezowiczów wnioski opublikowano na łamach „The Conversation”. Pułapka metabolizmu. Czy „zebra striping” ma w ogóle sens? Aby zrozumieć fenomen tego trendu – i jego ograniczenia – musimy spojrzeć na naszą fizjologię. Ludzki organizm metabolizuje alkohol w stosunkowo stałym tempie – wynosi ono około jednej standardowej jednostki alkoholu na godzinę (co odpowiada małemu kieliszkowi wina, 30 mililitrom mocnego alkoholu lub połowie typowego piwa). Picie w tempie szybszym niż nasze możliwości przerobowe nieuchronnie podnosi stężenie alkoholu we krwi (tzw. wskaźnik BAC), prowadząc do szybszego upojenia i drastycznie zwiększając fizjologiczny stres organizmu. Czyli pomaga? Z punktu widzenia redukcji szkód, to „zebra striping” naprawdę może być przydatne. Ta technika przede wszystkim po prostu spowalnia ogóle tempo konsumpcji. Alkohol na zmianę z wodą nie tylko obniża jego szczytowe stężenie we krwi (dzięki czemu jesteśmy mniej pijani w danym momencie), ale przede wszystkim prowadzi do sytuacji, w której w ciągu całej nocy wypijamy mniej drinków. Ma to kolosalne znaczenie dla naszego mózgu. Istnieje tu także fascynujący aspekt behawioralny. Zwykłe trzymanie w dłoni szklanki z bezalkoholowym napojem radykalnie zmniejsza presję społeczną, by dotrzymać kroku pijącym znajomym. W kulturach, gdzie wspólne spożywanie alkoholu postrzegane jest jako towarzyska norma (w …

GettyImages-1379708123-a9edd19.jpg
width: 3000
height: 2000

W tej bajkowej wsi nie ma samochodów. Mieszkańcy żyją jak przed wiekami
type: item
date: 2026-05-24T07:58:49.000Z
creator: Sabina Zięba
subject: Kierunki
subject: Traveler
subject: anglia
subject: wielka brytania
subject: wieś
description: W czasach, gdy wiele popularnych miejsc zmaga się z tłumami turystów, hałasem i nieustannym ruchem samochodowym, coraz więcej osób marzy o spokojniejszych kierunkach pozwalających naprawdę odpocząć. Wciąż istnieją jednak miejsca, które wydają się zatrzymane w czasie – pozbawione pośpiechu, reklam i korków. Jednym z nich jest niewielka brytyjska wioska położona na wysokim, około 120-metrowym klifie, gdzie codzienne życie od lat toczy się niemal tak samo, jak przed wiekami.
encoded: Odwiedzający malowniczą osadę w północnym Devon trafiają do świata brukowanych uliczek, kamiennych domków i wyjątkowej ciszy, której próżno szukać w większości popularnych kurortów. W tej nadmorskiej wiosce nie kursują samochody, a transport towarów do dziś odbywa się w nietypowy sposób, bo przy pomocy specjalnych sań i ręcznych wózków przeciąganych stromymi ulicami. Położona między klifami i morzem miejscowość od lat przyciąga osoby szukające spokojniejszego tempa życia oraz atmosfery przypominającej dawne angielskie wybrzeże sprzed ery masowej turystyki. Clovelly od wieków funkcjonuje niemal bez zmian. To jedna z najbardziej niezwykłych wsi Anglii Historia Clovelly sięga co najmniej XI wieku, a sama miejscowość przez stulecia pozostawała niemal odcięta od świata, dzięki czemu zachowała swój dawny charakter lepiej niż wiele innych brytyjskich osad. Według historyków po podboju Anglii wieś należała do Wilhelma Zdobywcy, który miał przekazać ją swojej żonie Matyldzie Flandryjskiej – pierwszej koronowanej królowej Anglii. W XII wieku majątek przeszedł w ręce rodziny Giffard, natomiast w 1738 roku całą wieś kupiła rodzina Hamlyn za 9438 funtów – kwotę, która obecnie może wydawać się zaskakująco niewielka. Co ciekawe, Clovelly do dziś pozostaje jedną z nielicznych prywatnych wiosek w Wielkiej Brytanii, a obecnym właścicielem jest John Rous, potomek rodziny Hamlyn. Charakterystycznym symbolem miejscowości stały się niezwykle strome uliczki prowadzące w dół klifu ku niewielkiemu portowi z XIV wieku. Ze względu na specyficzne położenie przez setki lat niemożliwe było tu funkcjonowanie tradycyjnego transportu kołowego. Zamiast samochodów mieszkańcy korzystali więc z drewnianych sań, którymi przewożono towary, opał czy żywność między domami a nabrzeżem. Dawniej równie ważną rolę odgrywały osły pomagające transportować ciężkie ładunki po stromych zboczach. Choć dziś Clovelly odwiedza około 150 tys. turystów rocznie, wioska nadal sprawia wrażenie miejsca zatrzymanego w czasie.…

wioska-anglia-2c086c1.jpg
width: 5100
height: 3400

Kupujesz wege burgery lub parówki? Nowe badanie naukowców ujawnia masowe zanieczyszczenie toksynami z grzybów
type: item
date: 2026-05-15T11:50:59.000Z
creator: Magdalena Rudzka
subject: Nauka
subject: badania naukowe
subject: bezpieczeństwo
subject: wegetarianizm
subject: wielka brytania
subject: żywienie
description: Nie jest dziś łatwo dobrze się odżywiać – pułapki czyhają nawet w pozornie zdrowych produktach. Badania przeprowadzone w Wielkiej Brytanii dowodzą, że niemal 100 proc. produktów roślinnych jest zanieczyszczonych toksynami pochodzącymi z pleśni. To kolejny dowód ta to, że żywność roślinna nie zawsze jest całkowicie bezpieczna.
encoded: Mykotoksyny to naturalnie występujące związki wytwarzane przez niektóre rodzaje grzybów, szczególnie pleśni. To metabolity tzw. grzybów mikroskopijnych, trujące dla ludzi, zwierząt, roślin i drobnoustrojów. Stanowią poważne wyzwanie dla bezpieczeństwa żywności, szczególnie pochodzenia roślinnego. Najnowsze badania naukowców z University of Parma oraz Cranfield University, ujawniły powszechną obecność tych substancji w wegetariańskich i wegańskich produktach w Wielkiej Brytanii. Skala występowania i rodzaje wykrytych toksyn Analiza 212 próbek, obejmująca roślinne alternatywy dla mięsa oraz napoje roślinne, wykazała, że niemal wszystkie z nich zawierały co najmniej jedną z 19 badanych toksyn z grzybów. Przebadano 92 alternatyw mięsa oraz 120 napojów roślinnych, w tym m.in. wegańskie burgery, kiełbaski, kawałki roślinnego „kurczaka” oraz mleka owsiane, migdałowe i sojowe. Do analiz użyto chromatografii oraz spektrometrii. Wykryto m.in.: aflatoksyny, ochratoksynę A, zearalenon oraz toksyny z grupy Fusarium i Alternaria. W alternatywach mięsa było uderzająco dużo enniatyny oraz beauverycyny – występowały w ponad 93% próbek. Alternariol i tentoksyna były odpowiednio w 75% i 77,2% zamienników mięsa. Stężenia wszystkich mykotoksyn były znacząco wyższe w produktach imitujących mięso, niż w napojach roślinnych. To dobitny (i kolejny) dowód na to, że diety roślinne nie są tak bezpieczne jak sądzimy. Skąd się biorą mykotoksyny w żywności? Problem mykotoksyn w żywności roślinnej wynika z używanych w niej surowców: zboża, rośliny strączkowe czy nasiona są podatne na działanie pleśni, zarówno podczas uprawy, jak i po zbiorze. Obecność tych związków w żywności jest do pewnego stopnia nieunikniona, ale wyniki badania budzą niepokój. Tak powszechna obecność dowodzi, że coś jest nie tak w monitorowaniu procesów produkcji żywności. Ryzyko zdrowotne i normy bezpieczeństwa Pomimo wykrycia toksyn w niemal każdym produkcie, autorzy badania podkreślają, że ich poziomy w testowanej żywności …

mykotoksyny-zywnosc-weganska-eb4196c.jpeg
width: 6765
height: 3500

Harry Potter naprawdę istnieje? Te miejsca pokażą ci świat magii poza ekranem
type: item
date: 2026-05-14T11:47:00.000Z
creator: Łukasz Załuski
subject: Kierunki
subject: Lifestyle
subject: Traveler
subject: australia
subject: bułgaria
subject: filmy
subject: irlandia
subject: rumunia
subject: szkocja
subject: wielka brytania
description: Od londyńskiego King’s Cross, przez szkockie wiadukty, po zamki, które współtworzyły filmowy Hogwart – świat Harry’ego Pottera ma swoje bardzo realne adresy. Sprawdź, gdzie powstawały kultowe sceny, które miejsca naprawdę pojawiły się na ekranie, a które jedynie inspirowały J.K. Rowling i twórców serii. To podróż obowiązkowa nie tylko dla fanów magii.
encoded: Spis treści: Odwiedź plany zdjęciowe Harry'ego Pottera w Wielkiej Brytanii W tych krajach w Europie również kręcono Harry'ego Pottera Harry Potter na Antypodach Inne miejsca związane z powstawaniem książek i filmów o Harrym Potterze Harry Potter – kolejność filmów „Harry Potter” to jedna z najbardziej dochodowych i rozpoznawalnych serii filmowych w historii kina. Choć od premiery „Harry’ego Pottera i Kamienia Filozoficznego”, pierwszej ekranizacji bestsellerowej powieści J.K. Rowling, minęło już ponad 20 lat, popularność tego filmowego uniwersum wciąż nie słabnie. Kolejne pokolenia widzów nadal z zainteresowaniem śledzą losy Harry’ego Pottera oraz jego najbliższych przyjaciół z Hogwartu. Na grudzień tego roku zaplanowana jest nowa serialowa wersja cyklu. Wraz z dziennikarzami Travelera zapraszamy w podróż śladami świata wykreowanego na ekranie i do miejsc, które posłużyły jako plany zdjęciowe lub inspiracje dla filmowej serii. Oto wybrane lokalizacje związane z produkcją filmów o Harrym Potterze – od słynnych brytyjskich zabytków po mniej oczywiste zakątki, które mogą zaskoczyć nawet oddanych fanów sagi. Co ciekawe, poza miejscami, gdzie kręcono filmy, można też odwiedzić specjalne parki rozrywki, a nawet hotel Harry'ego Pottera! Odwiedź plany zdjęciowe Harry'ego Pottera w Wielkiej Brytanii Dworzec King’s Cross w Londynie Świat Pottera: Peron 9¾ to legendarne miejsce, z którego Harry Potter i jego przyjaciele co roku wyruszają Ekspresem Hogwart do Szkoły Magii i Czarodziejstwa. Świat rzeczywisty: Londyn to jedno z najciekawszy miast dla kinomanów. W filmach o Harrym Potterze sceny związane z odjazdem do Hogwartu realizowano głównie w rejonie peronów 4 i 5 londyńskiej stacji King’s Cross, a nie przy rzeczywistych peronach 9 i 10. Z czasem dworzec stał się ważnym punktem na mapie fanów serii – ustawiono tam tabliczkę „Peron 9¾” oraz charakterystyczny wózek „znikający” w ścianie, upamiętniający filmowy fenomen. Goathland, North Yorkshire Świat Pottera: Stacja Hogsmeade…

gdzie-krecono-harry-ego-pottera-8fd8583.jpg
width: 2813
height: 1875

Tajemnice sztucznych wysp w Szkocji. Budowano je tysiące lat wcześniej, niż sądziliśmy
type: item
date: 2026-05-08T11:37:09.000Z
creator: Szymon Zdziebłowski
subject: Historia
subject: archeologia
subject: epoka kamienia
subject: odkrycia archeologiczne
subject: pradzieje
subject: szkocja
subject: wielka brytania
subject: wyspy
description: Głęboko pod powierzchnią szkockich jezior skrywają się konstrukcje, które rzucają nowe światło na życie w pradziejach. Dzięki innowacyjnym metodom obrazowania naukowcy odkryli, że sztuczne wyspy budowano tysiące lat wcześniej, niż dotychczas sądzono.
encoded: Nowe odkrycia nie przestają zaskakiwać naukowców. Do tej kategorii zabytków należą sztuczne wyspy wznoszone przed dwoma tysiącami lat w Szkocji i Irlandii. No właśnie – czy „zaledwie” przez dwoma mileniami? Z badań w ostatnich latach wynika, że tego typu zagadkowe struktury powstawały zdecydowanie wcześniej, bo już być może przed około 5,5 tysiącami lat, czyli już w czasach neolitu. Najnowsze prace badawcze zespołu z Uniwersytetu w Southampton oraz Uniwersytetu w Reading pokazują jednak, że tych sztucznych wysp zwanych kranogami (crannog) jest zdecydowanie więcej. Zagadkowa struktura z wyspy Lewis Głównym obiektem zainteresowania naukowców stał się kranog w Loch Bhorgastail, położony przy malowniczej szkockiej wyspie Lewis. To, co dziś wygląda jak zwykła, kamienna wysepka, skrywa pod swoją powierzchnią skomplikowaną, drewnianą strukturę. Podczas wykopalisk archeolodzy zarejestrowali masywną platformę z bali, ukrytą pod warstwą osadów i kamiennego nasypu. Archeolodzy chcieli nie tylko poznać wiek obiektu, ale też zrozumieć, jak zmieniał się on na przestrzeni wieków i jaką funkcję pełnił w życiu lokalnych społeczności przed tysiącami lat. Konstrukcja starsza od Stonehenge Wyniki datowania radiowęglowego oraz analizy warstw archeologicznych przyniosły fascynujące rezultaty: kranog w Loch Bhorgastail powstał ponad 5000 lat temu. Oznacza to, że jest on starszy od tak słynnych monumentów, jak kamienne Stonehenge. Budowa sztucznej wyspy przebiegała etapami. Wszystko zaczęło się od wzniesienia okrągłej drewnianej platformy o średnicy około 23 metrów, którą następnie wyłożono chrustem. Dopiero dwa tysiące lat później, w środkowej epoce brązu, dodano kolejną warstwę drewna i kamieni, a kolejna faza aktywności ludzkiej na tym terenie nastąpiła około tysiąca lat później, w epoce żelaza. Do samej wyspy prowadziła kamienna grobla, która obecnie znajduje całkowicie pod wodą. Ślady dawnych biesiad W trakcie wieloletnich prac terenowych archeolodzy podwodni natrafili w wodach otacza…

kranog-0424b59.jpg
width: 1575
height: 1050

Bał się policji i własnych cieni. Jak fobie Alfreda Hitchcocka zmieniły historię kina?
type: item
date: 2026-05-02T11:01:46.000Z
creator: Artur Białek
subject: Ludzie
subject: filmy
subject: stany zjednoczone
subject: wielka brytania
description: Dzięki swojej wyjątkowej narracji wizualnej Alfred Hitchcock zdefiniował sposób, w jaki współczesny widz doświadcza lęku i napięcia. Przez sześć dekad aktywności zawodowej nie tylko wyreżyserował ponad pięćdziesiąt filmów fabularnych, ale przede wszystkim stworzył unikatowy język filmowy, który do dziś pozostaje fundamentem edukacji kinematograficznej na całym świecie. To właśnie ten twórca stał się jednym z pierwszych reżyserów, którego nazwisko było marką samą w sobie, a umieszczone nad tytułem filmu znaczyło dla publiczności więcej niż nazwiska występujących w nim aktorów.
encoded: Spis treści: Londyn, jezuici i pierwotny lęk Szkoła niemego kina i niemiecki ekspresjonizm Podbój Hollywood Tajemnica sukcesu Mistrz suspensu, król dreszczowców, architekt makabry i niepokoju. Bez względu na to, jak określimy Hitchcocka należy jasno stwierdzić, że mówimy tu o kimś więcej niż tylko reżyserze filmowym. To człowiek-instytucja, który przeszedł długą drogę, zanim podbił hollywoodzkie studia nagraniowe i rzucił wyzwanie tradycyjnym strukturom opowiadania historii. Londyn, jezuici i pierwotny lęk Alfred Joseph Hitchcock urodził się 13 sierpnia 1899 roku w Leytonstone (na obrzeżach ówczesnego Londynu). Wychowywał się w rodzinie o głęboko zakorzenionym katolickim światopoglądzie, w której dominowały surowe zasady. Był najmłodszym z trojga dzieci Williama Hitchcocka, handlarza warzywami i drobiem, i Emmy Jane Whelan. To właśnie środowisko domowe, przesiąknięte religijną etyką, wywarło ogromny wpływ na jego późniejszą twórczość, zaszczepiając w młodym Alfredzie trwałe poczucie winy, lęku przed autorytetami i fascynację moralną dwuznacznością. Niemały wpływ na wrażliwość emocjonalną Hitchcocka wywarła także edukacja w jezuickim St. Ignatius College w Stamford Hill. To tam, pod okiem surowych pedagogów, rozwinął niemal obsesyjną dyscyplinę pracy i skłonność do precyzyjnego planowania każdego detalu. To w późniejszych latach przełożyło się na jego słynną metodę pracy ze storyboardami. W dzieciństwie czuł się samotny i wyobcowany. Wynikało to nie tylko ze statusu katolika w anglikańskim kraju, ale także z nadwagi. Poczucie izolacji później stało się fundamentem dla postaci, które tworzył – zwykłych ludzi uwikłanych w sytuacje, których nie rozumieją i z których nie potrafią się wydostać bez drastycznych zmian w swojej tożsamości. Trauma na komisariacie Należy wspomnieć, że we wczesnym dzieciństwie przyszły reżyser doznał niemałej traumy. Według relacji samego Hitchcocka, chcąc ukarać syna za drobne przewinienie, ojciec wysłał go na lokalny komisariat policji z list…

Alfred-Hitchcock-d4350f4.jpg
width: 1575
height: 1050

To tutaj powstał świat Kubusia Puchatka. Prawdziwy Stumilowy Las możesz zobaczyć na własne oczy
type: item
date: 2026-04-26T13:17:40.000Z
creator: Sabina Zięba
subject: Kierunki
subject: Traveler
subject: filmy
subject: książki
subject: lasy
subject: wielka brytania
description: Setna rocznica narodzin Kubusia Puchatka to doskonały pretekst, by spojrzeć na tę historię nie tylko przez pryzmat literatury, ale także miejsc, które ją ukształtowały. W okolicach lasu, który zainspirował autora książek, zaplanowano liczne wydarzenia upamiętniające jednego z najsłynniejszych bohaterów dziecięcej wyobraźni. To także okazja, by odkryć, gdzie naprawdę znajduje się legendarny Stumilowy Las.
encoded: Choć od pierwszych publikacji minęło sto lat, przygody Kubusia Puchatka, Krzysia, Prosiaczka czy Kłapouchego wciąż cieszą się niesłabnącą popularnością. Ilustracje E.H. Sheparda na stałe wpisały się w kanon literatury, a sam Stumilowy Las stał się symbolem dzieciństwa dla kolejnych pokoleń. Nie wszyscy zdają sobie jednak sprawę, że jego obraz nie powstał wyłącznie w wyobraźni autora – miał bardzo konkretne źródło, które do dziś można odwiedzić. Gdzie znajduje się prawdziwy Stumilowy Las i co łączy go z Kubusiem Puchatkiem? Prawdziwy Stumilowy Las (zwany też Stuakrowym i Stuwiekowym Lasem), znany z książki A.A. Milne’a, to w rzeczywistości Ashdown Forest – rozległy obszar wrzosowisk i lasów położony w południowo-wschodniej Anglii, około 50 kilometrów od Londynu. To właśnie tutaj autor spędzał czas ze swoim synem, Christopherem Robinem, a wspólne spacery stały się inspiracją dla jednej z najbardziej rozpoznawalnych historii literatury dziecięcej. W pobliżu znajdował się również dom pisarza (Cotchford Farm), skąd łatwo było dotrzeć do miejsc, które później stały się częścią literackiego świata. Krajobraz tego obszaru – piaszczyste ścieżki, rozległe wrzosowiska i pojedyncze skupiska drzew – znalazł swoje odzwierciedlenie w książkach, choć z biegiem lat częściowo się zmienił. Na terenie lasu wciąż można odnaleźć lokalizacje nawiązujące do książkowych scen. Jednym z najbardziej rozpoznawalnych punktów jest Most Puchatka (Poohsticks Bridge), gdzie rozgrywano słynną zabawę w patyczki (misie-patysie) – inspirowaną rzeczywistą aktywnością Milne’a i jego syna. Dziś to właśnie tam odwiedzający próbują odtworzyć tę scenę, wrzucając patyki do wody i obserwując ich wyścig. W okolicy można natrafić także na symboliczne elementy tworzone przez fanów, takie jak niewielkie drzwiczki ukryte w korzeniach drzew czy skrzynka pocztowa Puchatka, w której odwiedzający zostawiają drobne upominki, często związane z miodem. W pobliżu znajdują się również miejsca utożsamiane z „Zaczarowanym Miej…

zdj-68-b06672c.jpg
width: 4352
height: 2899

Ślady po rytuałach sprzed tysięcy lat? Archeolodzy odkryli kryształy górskie w jamach pierwszych rolników
type: item
date: 2026-04-22T09:12:00.000Z
creator: Szymon Zdziebłowski
subject: Historia
subject: archeologia
subject: neolit
subject: odkrycia archeologiczne
subject: pradzieje
subject: skarby
subject: wielka brytania
description: Tysiące lat temu w świecie bez szkła przezroczysty kamień był czystą magią. W czasie budowy trasy szybkiego ruchu odkryto rekordowy zbiór kryształów górskich w osadach z czasów pierwszych rolników. Te rzadkie minerały trafiały do dołów w czasie rytuałów religijnych.
encoded: Kwarc jest jednym z najpowszechniejszych minerałów na świecie, obecnym w ziarnkach piasku czy pospolitych otoczakach. Jednak jego rzadka odmiana, kryształ górski, to zupełnie inna historia. Jest on niemal całkowicie przeźroczysty. Kryształ górski był dawniej szeroko stosowany jako kamień szlachetny, ale został zastąpiony szkłem i plastikiem. Rzadki materiał w prehistorii W pradziejach ludzie używali różnorodnych materiałów do wytwarzania narzędzi kamiennych. Należą do nich takie materiały jak krzemień, a nawet biały kwarc. Jednak ze względu na swoją wyjątkowość kryształ górski rzadko występuje na stanowiskach archeologicznych. W Wielkiej Brytanii i Irlandii na około 40 stanowiskach znaleziono ślady gromadzenia, przechowywania i obróbki kryształu górskiego. Większość z nich (25 stanowisk) datuje się na okres neolitu (4000–2400 r. p.n.e.). Sensacja na budowie drogi A66 Ostatnie wykopaliska związane z modernizacją trasy A66 w Wielkiej Brytanii, przeprowadzone przez Oxford Cotswold Archaeology, przyniosły odkrycie, które może okazać się jedną z największych kolekcji kryształu górskiego w historii brytyjskiej archeologii. Co ciekawe, na kilku neolitycznych stanowiskach leżących na trasie A66 odnaleziono materiał o bardzo zróżnicowanej jakości: od całkowicie przeźroczystych fragmentów, po mętne i niedoskonałe okazy. Archeolog Nick Overton sugeruje, że te różnice mogą wskazywać na jednoczesne korzystanie z lokalnych, gorszych źródeł (prawdopodobnie z Kumbrii) oraz importowanie wysokiej jakości kryształów z odległych stron. Testowanie i rytualne depozyty Analiza znalezisk z A66 ujawniła ciekawą praktykę: wiele mniejszych, lokalnych kryształów ma odłupane czubki. Archeolodzy uważają, że neolityczni twórcy narzędzi celowo je usuwali, aby sprawdzić jakość wnętrza kamienia przed dalszą obróbką. Wiele z tych kryształów okazało się zbyt mętnych lub spękanych, by nadawały się na narzędzia, jednak mimo to nie zostały wyrzucone jako odpad. Zamiast tego, z wielką starannością składan…

krysztal-7e90012.jpg
width: 1688
height: 1125

100 lat temu urodziła się królowa Elżbieta II. Wszystko, co warto wiedzieć o brytyjskiej monarchini
type: item
date: 2026-04-21T13:00:33.000Z
creator: Igor Szulim
subject: Ludzie
subject: ciekawostki
subject: królestwo
subject: królowa
subject: Królowa Elżbieta II
subject: wielka brytania
description: Elżbieta II była jedną z najbardziej rozpoznawalnych postaci XX i XXI wieku. Jej panowanie trwało dekady i przyniosło wiele rekordów. Oto najciekawsze fakty z życia najdłużej panującej monarchini w historii.
encoded: W tym artykule: Ciekawostki o Elżbiecie II Najważniejsze momenty panowania Elżbiety II Elżbieta II przeżyła 96 lat, z czego 70 oddała służbie narodu. Była nie tylko najdłużej panującą monarchinią w dziejach Wielkiej Brytanii, ale także najdłużej sprawującą władzę kobietą w historii świata. To zaledwie jeden z wielu rekordów, które ustanowiła w trakcie swojego wieloletniego panowania. Aby jeszcze lepiej zrozumieć fenomen Jej Królewskiej Mości, poniżej prezentujemy ciekawostki o Elżbiecie II, które z pewnością zainteresują każdego fana „royalsów”, ale nie tylko. Ciekawostki o Elżbiecie II Elżbieta II zasiadała na brytyjskim tronie przez dokładnie 70 lat i 214 dni. Pod tym względem jest absolutną rekordzistką. Co ciekawe, druga w klasyfikacji jest praprababka Elżbiety II, królowa Wiktoria, która stała na czele Zjednoczonego Królestwa Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej przez 63 lata, 7 miesięcy i 2 dni. Na liście najdłużej pełniących urząd przywódców państw wszech czasów Elżbieta II plasuje się na drugim miejscu, tuż za Ludwikiem XIV. „Król Słońce” niepodzielnie rządził Francją w latach 1643–1715. Trzecią pozycję w zestawieniu zajmuje Rama IX Bhumibol Adulyadej, który sprawował władzę w Tajlandii o niespełna 100 dni krócej niż Elżbieta II. Elżbieta II była trzecią w historii Wielkiej Brytanii monarchinią sprawującą samodzielną władzę. Oprócz niej na tronie zasiadały także Anna Stuart oraz wspomniana chwilę wcześniej królowa Wiktoria. Elżbieta II była nie tylko królową Zjednoczonego Królestwa Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej. Monarchini była jednocześnie głową 14 innych państw: Antigui i Barbudy, Australii, Bahamów, Belize, Grenady, Kanady, Jamajki, Nowej Zelandii, Papui-Nowej Gwinei, Saint Kitts i Nevis, Saint Lucia, Saint Vincent i Grenadyn, Tuvalu i Wysp Salomona. Do niedawna w tym gronie znajdował się również Barbados, który pod koniec 2021 roku zerwał unię personalną z Wielką Brytanią, stając się tym samym republiką. Elżbieta II w oficjalnych dokumentach p…

elzbieta-II-5e69d90.jpg
width: 3866
height: 3023

Tudorowie panowali przez 118 lat. Trzy pokolenia władców uczyniły Anglię mocarstwem
type: item
date: 2026-04-18T09:27:27.000Z
creator: Artur Białek
subject: Historia
subject: Ludzie
subject: anglia
subject: brytyjczycy
subject: królowie
subject: polityka
subject: renesans
subject: wielka brytania
description: Tudorowie, w ciągu zaledwie trzech pokoleń, przekształcili wyspiarskie królestwo z wycieńczonego wojnami domowymi feudalnego państwa w europejskie mocarstwo, które położyło solidny fundament pod przyszłe imperium kolonialne. Ich panowanie trwało od 1485 do 1603 roku i bez wątpienia stanowiło najbardziej fascynujący, a przy tym także najbardziej transformacyjny okres w dziejach Anglii. Jak wyglądały rządy Tudorów? Na to i inne pytania odpowiadamy poniżej.
encoded: Spis treści: Romans, który zmienił historię Narodziny dynastii Reformy, tyrania i narodziny Royal Navy Złoty wiek i potęga morskiego mocarstwa Stosunki Tudorów z Polską Życie na dworze Tudorów Polityczne intrygi, religijne wstrząsy, militarne triumfy i skandale obyczajowe – nie ulega wątpliwości, że rządy Tudorów były wyjątkowo barwnym okresem w historii Wielkiej Brytanii. Dzięki silnej władzy centralnej, niezależnemu kościołowi narodowemu i potężnej marynarce wojennej rodzina, która zasiadła na tronie po Yorkach, wyprowadziła kraj z peryferii Europy i uczyniła go ważnym uczestnikiem rodzącego się globalnego systemu. Romans, który zmienił historię Skąpane w aurze skandalu początki dynastii Tudorów są dalekie od królewskiego majestatu. Ród wywodzi się od walijskiej rodziny, która przez dekady borykała się z niedostatkiem i polityczną marginalizacją. Kluczową rolę w jego wyniesieniu odegrał Owen Tudor, dworzanin służący na dworze Henryka V. Po przedwczesnej śmierci króla w 1422 roku Owen nawiązał bliską relację z wdową po monarsze, Katarzyną de Valois. Według zapisków kronikarzy, dosłownie wpadł w ramiona królowej podczas tańca. To niepozorne wydarzenie miało zapoczątkować jeden z najbardziej brzemiennych w skutki romansów w historii Anglii. Z sekretnego małżeństwa zrodziło się trzech synów – Edmund, Jasper i Owen – i kilka córek, ale źródła nie są zgodne co do ich liczby. Dzięki staraniom przyrodniego brata, króla Henryka VI, synowie Owena zostali uznani za członków rodziny królewskiej, co otworzyło im drogę do najwyższych zaszczytów. Prawdziwy przełom nastąpił jednak w 1455 roku, kiedy Edmund poślubił Małgorzatę Beaufort, prawnuczkę Jana z Gandawy, syna Edwarda III. To pokrewieństwo dawało jej potomstwu krew Plantagenetów, a co za tym idzie – także pretensje do tronu z linii Lancasterów. Legitymacja Tudorów do władzy hartowała się w ogniu wojny Dwóch Róż. Henryk Tudor, syn Edmunda i Małgorzaty, urodził się w 1457 roku, już po śmierci swojego ojca. Mająca wówczas zal…

Tudorowie-b90a629.jpeg
width: 1447
height: 1147

Narodziny króla to dopiero początek. Pod zamkiem archeolodzy odkryli ślady sprzed 100 tysięcy lat
type: item
date: 2026-04-17T12:01:59.000Z
creator: Szymon Zdziebłowski
subject: Historia
subject: neandertalczycy
subject: paleolit
subject: pradzieje
subject: walia
subject: wielka brytania
subject: zamki
description: W murach tego zamku narodził się król, ale prawdziwe skarby archeolodzy odkryli w pieczarze znajdującej się pod spodem. Odkopano tam kości mamutów oraz dowody na obecność ludzi sprzed dziesiątków tysięcy lat. „Takie odkrycie zdarza się raz w życiu” – mówi badacz stanowiska.
encoded: Zamek Pembroke w Walii to miejsce narodzin Henryka Tudora, króla Anglii, który rządził królestwem od 1509 roku. Pod tą potężną budowlą znajduje się ogromna jaskinia Wogan. Dostać się do niej można przez spiralne schody prowadzące prosto z zamku. Przez bardzo długi czas uważano, że jaskinia jest po prostu pusta. Sądzono, że w czasie prac porządkowych epoce wiktoriańskiej usunięto cenne osady sprzed wieków. Panowało przekonanie, że nie pozostało tam nic wartościowego dla badaczy przeszłości. Archeolodzy pod zamkiem Niedawne badania pokazały, jak bardzo był to niesłuszny pogląd. Okazało się, że pod piaszczystym dnem pieczary kryją się nietknięte warstwy pełne niezwykłych zabytków. Wstępne wykopaliska prowadzone w latach 2021–2024 przyniosły zdumiewające rezultaty. Archeolodzy znaleźli szczątki zwierząt, które dziś nie występują w tej części świata. – Mimo ograniczonego zakresu dotychczasowych prac już teraz możemy stwierdzić, że jaskinia Wogan to miejsce doprawdy wyjątkowe. Mamy tu nie tylko niezwykle rzadkie dowody na obecność wczesnych Homo sapiens, ale także przesłanki wskazujące na jeszcze wcześniejsze osadnictwo, prawdopodobnie neandertalczyków – powiedział szef badań dr Rob Dinnis z Uniwersytetu w Aberdeen. – W całej Wielkiej Brytanii nie ma drugiego takiego stanowiska – takie odkrycie zdarza się raz w życiu – dodał archeolog. Największą sensację wywołały kości hipopotama. Zwierzę to żyło na terenie dzisiejszej Walii około 120 tysięcy lat temu. Był to okres między ostatnimi zlodowaceniami. Odkryto także kości mamuta oraz nosorożca włochatego. W jaskini spoczywały również szczątki reniferów i dzikich koni. Schronienie dla wielu pokoleń ludzi Jaskinia służyła za schronienie nie tylko dzikim zwierzętom. Naukowcy zidentyfikowali tam ślady bytowania ludzi z różnych epok. Odnaleziono niezwykle rzadkie dowody na obecność wczesnych przedstawicieli Homo sapiens, którzy bytowali w tym miejscu od 45 do 35 tysięcy lat temu. Badacze natrafili również na liczne narzędzia kamie…

zamek-8bad2a8.jpg
width: 1575
height: 1050

William Szekspir i jego zaginiony dom. Po 300 latach archiwa ujawniły adres
type: item
date: 2026-04-16T12:03:24.000Z
creator: Szymon Zdziebłowski
subject: Historia
subject: architektura
subject: literatura
subject: londyn
subject: wielka brytania
description: Przez ponad trzy stulecia dokładna lokalizacja londyńskiego domu Williama Szekspira pozostawała wielką zagadką dla historyków i wielbicieli jego talentu. Teraz udało się odnaleźć unikatowy plan z 1668 roku, który precyzyjnie wskazuje fundamenty zaginionej posiadłości w dzielnicy Blackfriars. To niepozorne znalezisko zdradza nam to, co działo się w ostatnich latach życia artysty.
encoded: William Szekspir to postać, której nie trzeba przedstawiać – jego wpływ na literaturę światową jest ogromny. Jednak mimo jego sławy, wiele szczegółów z jego życia prywatnego pozostawało w sferze domysłów. Przez stulecia naukowcy wiedzieli, że w marcu 1613 roku zakupił on nieruchomość w prestiżowej dzielnicy Blackfriars w Londynie, w obrębie dawnego XIII-wiecznego klasztoru dominikanów. Problem polegał na tym, że nikt nie potrafił wskazać, gdzie dokładnie ten dom się znajdował. Napis na tablicy pamiątkowej przy 5 St Andrew’s Hill głosił jedynie, że budynek stał „w pobliżu tego miejsca”, co przez wieki irytowało badaczy. Czego nie wiedzieliśmy o mistrzu? Do tej pory powszechnie uważano, że William Szekspir po zakupie domu w 1613 roku szybko wycofał się z Londynu do rodzinnego Stratford-upon-Avon, gdzie wiódł spokojne życie szlachcica. Historycy często traktowali tę londyńską nieruchomość wyłącznie jako bezpieczną lokatę kapitału, a nie faktyczne miejsce zamieszkania. Nie znano ani precyzyjnych rozmiarów budynku, ani jego układu, a brak konkretnych planów uniemożliwiał odtworzenie codziennego życia twórcy w stolicy. Ta luka w biografii wielkiego dramaturga sprawiała, że jego ostatnie lata w Londynie były owiane tajemnicą. Archiwalny przełom profesor Munro Przełom nastąpił dzięki dociekliwości profesor Lucy Munro z King's College London, która podczas prac badawczych natrafiła na trzy kluczowe dokumenty – dwa w Archiwach Londynu i jeden w Archiwach Narodowych. – Prowadziłam badania w ramach szerszego projektu i nie mogłam uwierzyć, na co patrzę. Był to plan domu Szekspira w Blackfriars. Wszyscy myśleli, że nie znajdziemy już nic nowego, więc temat na lata poszedł w odstawkę – wspomina prof. Munro moment znaleziska. Najważniejszym znaleziskiem okazał się sporządzony w 1668 roku plan części dzielnicy Blackfriars, narysowany już po Wielkim Pożarze Londynu. To właśnie ten unikatowy dokument pozwolił na precyzyjne namierzenie fundamentów i rozmiarów posiadłości Szekspira. Ba…

szekspir-2ed0206.jpg
width: 1575
height: 1050

Znasz to miejsce z filmów o Harrym Potterze. Teraz możesz tu spędzić noc
type: item
date: 2026-04-08T07:02:23.000Z
creator: Sabina Zięba
subject: Kierunki
subject: Traveler
subject: filmy
subject: miasta
subject: noclegi
subject: wielka brytania
description: Filmy powstałe na podstawie książek J.K. Rowling od lat przyciągają miliony fanów na całym świecie, którzy chętnie odwiedzają miejsca znane z ekranowych przygód młodego czarodzieja. Jedno z najbardziej rozpoznawalnych znajduje się w Oksfordzie – i, co istotne, nie jest to jedynie atrakcja turystyczna. W tym historycznym budynku można dziś spędzić noc, niemal przenosząc się do świata znanego z filmów o Harrym Potterze.
encoded: Możliwość noclegu w miejscu, które posłużyło jako inspiracja dla Wielkiej Sali w Hogwarcie, dla wielu fanów serii pozostaje spełnieniem marzeń. W Christ Church College w Oksfordzie można nie tylko zobaczyć słynne wnętrza, ale również poczuć ich wyjątkową atmosferę o poranku. Pobyt w tym zabytkowym kolegium zaczyna się już od około 48–500 zł za noc. To propozycja, która łączy doświadczenie historycznego miejsca z możliwością znalezienia się w przestrzeni, która na stałe zapisała się w popkulturze. Harry Potter w Christ Church College – gdzie kręcono sceny i jak tu przenocować? Christ Church College w Oksfordzie należy do najbardziej rozpoznawalnych lokalizacji związanych z filmową serią o Harrym Potterze. Choć wiele scen powstawało w studiu, to właśnie architektura tej historycznej uczelni stała się bezpośrednią inspiracją dla Hogwartu. Szczególnie charakterystyczne są kamienne schody prowadzące do jadalni, które widzowie mogą zobaczyć w pierwszej części filmu – to tutaj profesor McGonagall wita nowych uczniów, a Harry po raz pierwszy spotyka Draco Malfoya. Równie istotną rolę odegrała imponująca XVI-wieczna jadalnia, której wygląd posłużył jako wzór dla Wielkiej Sali, jednej z najbardziej ikonicznych przestrzeni w całej serii. Jej wysokie okna, drewniane stoły i portrety zdobiące ściany do dziś przywodzą na myśl atmosferę znaną z filmów, choć sama przestrzeń nie była bezpośrednio wykorzystana do zdjęć – jej wnętrze odtworzono w studiu, bazując właśnie na tym miejscu. Na terenie college’u wykorzystano również krużganki, które pojawiają się w scenach przedstawiających szkolne korytarze Hogwartu, a także pobliskie wnętrza Oksfordu – jak gotyckie sklepienie Szkoły Teologicznej, wykorzystane jako szpital, czy Biblioteka Księcia Humfreya, gdzie kręcono sceny z peleryną niewidką. Warto dodać, że wiele z tych lokalizacji znajduje się w bezpośrednim sąsiedztwie uczelni, co sprawia, że spacer po Oksfordzie może przypominać wędrówkę po filmowym świecie. To właśnie połączenie a…

zdj-53-1057445.jpg
width: 4096
height: 2728

Wembley Stadium to nie tylko katedra futbolu. Słynna arena gości też największe gwiazdy rozrywki
type: item
date: 2026-04-06T07:15:37.000Z
creator: Artur Białek
subject: Kierunki
subject: Traveler
subject: koncerty
subject: londyn
subject: muzyka
subject: piłka nożna
subject: Sport
subject: stadiony
subject: wielka brytania
description: Wembley Stadium to nie tylko obiekt sportowy. Mówimy tu o instytucji, która od ponad stulecia stanowi centralny punkt na mapie światowego sportu i rozrywki. O budowli, która jest sercem brytyjskiej tożsamości. Pelé, powszechnie uznawany za jednego z najwybitniejszych piłkarzy w historii, nazwał Wembley „katedrą futbolu”, co najlepiej oddaje niemal sakralny status tego miejsca w świecie sportu.
encoded: Spis treści: Stadion, który stanął na gruzach niespełnionych ambicji Narodziny Empire Stadium Finał białego konia Złota era stadionu Muzyka i popkultura Pożegnanie bliźniaczych wież Cud architektury i inżynierii Nowe wydarzenia sportowe Kultowe koncerty Od momentu otwarcia pierwotnej konstrukcji w 1923 roku, Wembley przeszło niezwykłą ewolucję – od symbolu imperialnej potęgi, przez arenę powojennej odbudowy ducha, aż po dzisiejszy cud nowoczesnej inżynierii. W tym kontekście nie można powiedzieć, że obiekt ten to tylko stal, beton i trawa. Słynny stadion to de facto miejsce, gdzie emocje znajdują swoje ujście i symbol ciągłości brytyjskiej kultury. Stadion, który stanął na gruzach niespełnionych ambicji Zanim na murawie Wembley wybrzmiał pierwszy gwizdek, teren ten miał stać się domem dla struktury, która rzuciłaby wyzwanie paryskiej wieży Eiffla. Historia Wembley Park zaczyna się bowiem od śmiałego sir Edwarda Watkina, przedsiębiorcy kolejowego, który w latach 90. XIX wieku zapragnął zbudować „wielką wieżę Londynu”. Niedokończony gigant Konstrukcja Gustawa Eiffla wywarła na Watkinie tak duże wrażenie, że postanowił wybudować kolosa, który przyćmiłby „żelazną damę”. W 1890 roku ogłosił konkurs architektoniczny na centralny punkt rekreacyjnego parku – mającą mierzyć 358 metrów wieżę. Zwycięski projekt zakładał ośmionogą konstrukcję, którą później, ze względów ekonomicznych, zredukowano do czterech nóg. Prace rozpoczęto w 1892 roku, jednak ze względu na problemy z fundamentami i brak funduszy przerwano je, gdy wieża mierzyła zaledwie 47 metrów. Ostatecznie rozebrano ją w 1907 roku. Jednak niespełnione ambicje Watkina stały się fundamentem dla obiektu, który stał się jednym z najważniejszych punktów na sportowej i rozrywkowej mapie świata. Narodziny Empire Stadium Decyzję o budowie stadionu podjęto w ramach Wystawy Imperium Brytyjskiego. Rząd potrzebował reprezentacyjnego obiektu, który pomieściłby pawilony prezentujące poszczególne kolonie i poświęcone różnym dziedzin…

wembley-b2ddaf5.jpg
width: 2133
height: 1200

Geneza ekonomii sięga Szkocji. Adam Smith sformułował przełomowe koncepcje nauki
type: item
date: 2026-04-05T06:34:20.000Z
creator: Artur Białek
subject: Ludzie
subject: filozofia
subject: gospodarka
subject: wielka brytania
description: Adam Smith – „ojciec” ekonomii, surowy analityk i twórca metafory niewidzialnej ręki – był niezwykle złożonym człowiekiem. Moralista, pedagog i baczny obserwator ludzkiej natury miał zainteresowania wykraczające daleko poza mechanizmy handlu. Smith nie był wyłącznie teoretykiem kapitalizmu, ale także, a może przede wszystkim, filozofem społecznym, który próbował zrozumieć, jak w świecie rządzonym przez partykularne interesy możliwe jest zbudowanie stabilnego i sprawiedliwego społeczeństwa, które żyje w dostatku.
encoded: Spis treści: Korzenie w Kirkcaldy Edukacja Adama Smitha Profesura w Glasgow Opus magnum Adama Smitha Ostatnie lata życia Adam Smith zostawił światu dwa monumentalne dzieła i dziesiątki pytań dotyczących przyszłości systemu, który opisał. Bywa określany jako bezlitosny obrońca nieskrępowanego kapitalizmu. Jednak zagłębiając się w jego prace, nie można nie odnieść wrażenia, że był człowiekiem znacznie bardziej wyważonym. Rozumiał, że rynek nie jest celem samym w sobie, a jedynie narzędziem do poprawy bytu najuboższych. Korzenie w Kirkcaldy Adam Smith urodził się w 1723 roku w Kirkcaldy – niewielkim miasteczku we wschodniej Szkocji, które wówczas liczyło około 1500 mieszkańców. Niestety, dokładna data narodzin przyszłego myśliciela nie została odnotowana. Wiadomo tylko, że został ochrzczony 5 czerwca i właśnie ten dzień tradycyjnie uznaje się za jego urodziny. W tamtym czasie Kirkcaldy nie było sielankową wioską. Niewielka, portowa miejscowość bardziej przypominała gwarny ośrodek handlowy. To właśnie tam od dziecka mógł obserwować mechanizmy wymiany towarowej, funkcjonowanie cechów i pracę urzędów celnych. Był synem Adama Smitha, prawnika i urzędnika służby cywilnej, i Margaret Douglas, córki zamożnego posiadacza ziemskiego. Ojciec zmarł jeszcze przed jego narodzinami. Wychowaniem chłopca zajęła się matka. Wytworzyła się między nimi niezwykle silna więź, która przetrwała dekady. Smith nigdy nie ożenił się, a matka prowadziła jego dom właściwie do końca swojego życia. Edukacja Adama Smitha Młody Smith uczył się w miejscowej szkole Burgh School, która w tamtym czasie znajdowała się pod kierownictwem Davida Millera i była uważana za jedną z najlepszych w Szkocji. Miller był prawdziwym innowatorem, kładącym nacisk nie na mechaniczne zapamiętywanie, ale na naukę argumentacji i publicznego występowania. Uczniowie, wśród których znajdowali się tacy późniejsi giganci, jak choćby architekt Robert Adam czy polityk James Oswald, czytali klasyków łacińskich, takich jak Eutropiusz,…

Adam-Smith-07d8857.jpg
width: 1800
height: 1200

Tajemnica spalonych kopców rozwiązana? „Gorący temat debat archeologów”
type: item
date: 2026-03-31T10:46:44.000Z
creator: Szymon Zdziebłowski
subject: Historia
subject: archeologia
subject: pradzieje
subject: wielka brytania
description: Przez dekady spalone kopce były jedną z największych zagadek brytyjskiej archeologii. Choć teorii było wiele, od saun po browary, najnowsze dowody wskazują na coś innego. Dzięki analizie budulca naukowcy mają już niemal pewność co do ich funkcji. Zagadka, która od lat dzieliła badaczy, doczekała się fascynującego rozwiązania.
encoded: Tak zwane spalone kopce to jedne z najbardziej rozpowszechnionych, a zarazem najbardziej tajemniczych obiektów pradziejowej Wielkiej Brytanii i Irlandii. Składają się z ogromnych mas kamieni i krzemieni noszących ślady działania ognia, zmieszanych z dużą ilością węgla drzewnego. Zlokalizowane są zazwyczaj na nisko położonych terenach, w pobliżu rzek, mokradeł i naturalnych źródeł. Przez wieki działalność rolnicza spłaszczyła te niegdyś wyraźne kopce, pozostawiając jedynie rozległe warstwy materiału. Analizy pokazują, że miejsca te były używane wielokrotnie przez dziesięciolecia, a nawet stulecia. Ludzie rozgrzewali kamienie w ogniu, a następnie gwałtownie studzili je w wodzie, by uzyskać wrzątek. Pytanie jednak brzmi: po co komu było tyle gorącej wody na odludziu? Wielkie poszukiwania w Suffolk To pytanie pozostawało gorącym, również w sensie dosłownym, tematem debat w społeczności archeologicznej przez lata. Badacze brali pod uwagę wszystko: od wielkiego gotowania i warzenia piwa, po produkcję tekstyliów, obróbkę drewna, a nawet… sauny. Jednak najnowsze wykopaliska przeprowadzone przez Cotswold Archaeology w Suffolk ukazały przepalone kopce w nowym świetle. Dzięki pracom na trzech stanowiskach archeologicznych – Marham Park, Laxfield oraz Hepworth – archeolodzy uzyskali cenne dane na podstawie których zaproponowali rozwiązanie zagadki. Tłuste dowody i krzemienne skrobaki Kluczem do rozwiązania zagadki okazały się analizy mikroskopowe. Wśród kamieni archeolodzy odkryli szereg kości, które należały głównie do bydła – gatunku ściśle powiązanego z produkcją skór. Prawdziwy przełom przyniosły jednak analizy chemiczne kamiennego bloku przywodzącego na myśl koryto, odkopanego w Marham Park. Na jego powierzchni wykryto lipidy (tłuszcze) pochodzące od bydła i innych zwierząt, co sugeruje, że służyło do preparowania zwierzęcych szczątków. Do tego doszły wyniki analiz narzędzi krzemiennych. Z mikrośladów wynika, że używano ich do skrobania, przekłuwania i cięcia suchych skór.…

FABRIC-KOLAZ-32-3e3d83d.jpg
width: 1575
height: 1050

Czterokołowe wozy w Brytanii epoki żelaza. Znaleziono je w zagadkowym skarbie
type: item
date: 2026-03-25T08:59:49.000Z
creator: Szymon Zdziebłowski
subject: Historia
subject: archeologia
subject: pradzieje
subject: skarby
subject: wielka brytania
description: Odkrycie przez archeologów reliktów po ciężkich czterokołowych wozach w północnej Anglii zaskoczyło ekspertów. Sądzono, że taka innowacja nie była jeszcze znana na wyspach dwa tysiące lat temu. Odkryto je wśród setek bezcennych metalowych przedmiotów. Teraz naukowcy głowią się, jak się tam znalazły. Mają kilka koncepcji.
encoded: Historia tego odkrycia zaczyna się niedaleko Stanwick w North Yorkshire w Wielkiej Brytanii. Miejsce to było w I wieku n.e. potężną stolicą plemienia Brygantów. Już w XIX wieku znajdowano tam cenne przedmioty z metalu. Jednak nowe badania z lat 2021–2022 ujawniły znacznie większą skalę bogactwa. Wszystko zaczęło się od pasjonata z wykrywaczem metali, Petera Headsa, który natrafił na metalowe artefakty na polach w Melsonby. Zaalarmowani archeolodzy z Durham University szybko rozpoczęli badania wykopaliskowe. Stało się jasne, że jest to jeden z największych skarbów epoki żelaza w historii kraju. Dwa depozyty znajdowały się kilkadziesiąt metrów od siebie na dnie dawnych rowów granicznych. Znalezisku przyjrzał się i go szczegółowo przeanalizował zespół pod kierunkiem dr Sophii Adam z Durham University, czego efektem jest artykuł w „Antiquity”. Rewolucja na czterech kołach. Tego nikt się nie spodziewał Największą sensacją okazało się znalezisko w postaci resztek po czterokołowych wozach. Do tej pory sądzono, że wyspiarze używali wyłącznie lekkich, dwukołowych rydwanów. Znalezisko w Melsonby dostarcza pierwszych fizycznych dowodów na istnienie cięższych pojazdów. Są one charakterystyczne dla kontynentalnej Europy, ale dotąd nieznane w Brytanii. Wśród artefaktów zidentyfikowano: specjalne sworznie zwrotnicy – elementy mechanizmów kierowniczych dużych wozów; unikalne, żelazne wsporniki w kształcie litery U – przypominające piasty znane z Niemiec i Danii. W jednym z dwóch depozytów znaleziono 28 żelaznych obręczy kół. Niektóre z nich mają znacznie większą średnicę niż te w rydwanach. Naukowcy szacują, że depozyt zawiera szczątki co najmniej siedmiu takich wozów. To odkrycie całkowicie zmienia wiedzę o transporcie na wyspach w epoce żelaza. Skarby ukryte w metalu. Naukowcy zajrzeli do środka bez niszczenia Oprócz wozów badania ujawniły setki innych fascynujących przedmiotów. Łącznie zinwentaryzowano blisko 950 elementów. Aby zbadać drugi depozyt, naukowcy użyli nowoczesnej to…

wozy-b954703.jpg
width: 1575
height: 1050

Gdzie podróżowała Agatha Christie? Te miejsca inspirowały jej najsłynniejsze powieści
type: item
date: 2026-03-25T08:03:12.000Z
creator: Sabina Zięba
subject: Kierunki
subject: Traveler
subject: barbados
subject: egipt
subject: jordania
subject: kapsztad
subject: książki
subject: londyn
subject: petra
subject: republika południowej afryki
subject: RPA
subject: stambuł
subject: wielka brytania
description: Podróże Agathy Christie, od spokojnych krajobrazów Devonu i ulic Londynu, po egzotyczne brzegi Nilu i starożytną Petrę, stały się fundamentem jej najsłynniejszych powieści kryminalnych. Dziś te same miejsca przyciągają turystów, którzy chcą podążać śladami „królowej zagadek” i odkrywać scenerie znane z jej książek.
encoded: Spis treści: Południowy Devon jako miejsce urodzenia Agathy Christie Londyn śladami Agathy Christie i jej bohaterów Egipt Agathy Christie – Nil, Luksor i literackie inspiracje Stambuł i Orient Express śladami pisarki Kapsztad Agathy Christie, czyli podróże i inspiracje w RPA Karaibskie inspiracje powieści Agathy Christie na Barbadosie Petra i sceneria powieści „Spotkanie ze śmiercią” Pięćdziesiąt lat po swojej śmierci w 1976 roku Agatha Christie pozostaje jedną z najważniejszych autorek w historii literatury popularnej. Jej powieści sprzedały się w ponad dwóch miliardach egzemplarzy, a charakterystyczny sposób budowania napięcia i konstruowania intrygi wywarł wpływ na twórców na całym świecie – od literatury azjatyckiej, po współczesne produkcje filmowe. Mniej oczywistym, choć równie istotnym elementem jej biografii, była pasja do podróżowania. Już jako młoda kobieta odwiedziła Egipt, a w 1922 roku wyruszyła w wielomiesięczną podróż obejmującą m.in. Afrykę Południową, Australię i Kanadę. Z czasem wyprawy stały się dla niej nie tylko sposobem poznawania świata, lecz także bezpośrednią inspiracją dla fabuł – egzotyczne krajobrazy, środki transportu i spotkania z ludźmi różnych kultur przenikały do jej książek, nadając im wyjątkową atmosferę. Jak zauważa badaczka twórczości pisarki, dr Michelle Kazmer, zamknięte przestrzenie – takie jak statki czy pociągi – sprzyjały budowaniu napięcia, ponieważ gromadziły w jednym miejscu osoby, które w innych okolicznościach nigdy by się nie spotkały. To właśnie w takich sceneriach rodziły się jedne z najbardziej rozpoznawalnych historii, w tym „Morderstwo w Orient Expressie” czy „Śmierć na Nilu”. Które miejsca na świecie odegrały zatem kluczową rolę w twórczości Agathy Christie? Południowy Devon jako miejsce urodzenia Agathy Christie Południowy Devon, a zwłaszcza Torquay, to przestrzeń nierozerwalnie związana z życiem i wyobraźnią Agathy Christie. To właśnie tutaj pisarka przyszła na świat i przez lata czerpała inspiracje do swoich …

zdj-49-8f83c65.jpg
width: 5376
height: 3581