National Geographic
type: channel
link: https://www.national-geographic.pl
date: 2026-02-04T10:33:09.000Z
update period: hourly
update frequency: 1
update base: 2000-01-01T12:00+00:00
items: Takiego zjawiska nie było od 75 lat. Ośmiornice przejęły fragment brytyjskiego wybrzeża
items: Morze wyrzuca banany i chipsy na plaże Anglii. Co oznaczają te nietypowe znaleziska?
items: Myślisz, że to tylko serialowa scenografia? Te miejsca z „Bridgertonów” istnieją naprawdę
items: To najstarsza taka „ostrzałka” w Europie. Archeolodzy odkryli wyjątkowe narzędzie sprzed pół miliona lat
items: Ta wyspa w Wielkiej Brytanii ma tylko trzech mieszkańców. Teraz szuka ludzi do pracy
items: Archeolodzy odkryli olbrzymi zbiór artefaktów z czasów rzymskich. Bez nich broń legionistów byłaby tępa
items: Dieta psa może mieć większy wpływ na klimat niż dieta jego opiekuna. Nowe badania nie pozostawiają wątpliwości
items: Jedno z najbardziej rozpoznawalnych muzeów świata. Nauka stała się tu widowiskiem
items: Jedna linia, od której zależą wszystkie zegarki – to wzgórze nad Tamizą uporządkowało globalną nawigację
items: Ten szkocki zamek nie należy do Wielkiej Brytanii. Od 170 lat jest prywatnym azylem monarchów
items: Niewidzialny wróg Rzymian. Naukowcy odkryli go w ściekach starożytnego fortu
items: Ucieczka flaminga z brytyjskiego zoo stała się sensacją. We Francji rozpoczął nowe życie na wolności
items: Archeolodzy znaleźli najstarsze „krzesiwo” na świecie. „Najbardziej niezwykłe odkrycie w mojej karierze”
items: Gdzie stoi filmowy Fackham Hall? Pałace i wioski z „Wujowego dworu” istnieją naprawdę
items: Niedaleko Stonehenge odkryto krąg o średnicy... 2 km! Ale nie był wykonany z kamieni
items: „Polacy naprawdę nieźle mówią po angielsku” – rozmawiamy z najpopularniejszym nauczycielem języka angielskiego
items: Czy na boczku i kiełbasie będą ostrzeżenia jak na papierosach? Oto argumenty naukowców
items: Myśleli, że ten pająk wymarł. Odnaleziono go po 40 latach
items: Pojawił się nowy władca mórz. U wybrzeży Wielkiej Brytanii odnaleziono szkielet nieznanego ichtiozaura
items: „Nie mogłam uwierzyć, że to wciąż Wielka Brytania” – artykuł nagrodzony w konkursie Travelera
items: Gibraltar mierzy zaledwie kilka kilometrów kwadratowych. Ma bogatszą historię niż niejedno imperium
items: „Każdy zakątek ma własny rytm” – to angielskie miasto porywa bardziej niż Londyn
items: Szpitale nie muszą być przygnębiające. To centrum medyczne uznano za jeden z najpiękniejszych budynków na świecie
items: Dzieci z materiałem genetycznym trzech osób urodzone w Wielkiej Brytanii
items: Czy królowa Charlotta naprawdę była czarnoskóra? Serial Netfliksa poruszył starą debatę

Takiego zjawiska nie było od 75 lat. Ośmiornice przejęły fragment brytyjskiego wybrzeża
type: item
date: 2026-02-04T10:32:28.000Z
creator: Magdalena Rudzka
subject: Przyroda
subject: ośmiornice
subject: rybołóstwo
subject: wielka brytania
subject: zmiany klimatyczne
description: Boom populacji ośmiornic w Anglii stał się jednym z najbardziej niezwykłych zjawisk przyrodniczych w Europie. Masowy pojaw ośmiornicy zwyczajnej w wodach hrabstw Devon i Kornwalii przyciągnął uwagę naukowców, polityków i rybaków, bo podobnej sytuacji nie notowano od dekad.
encoded: W 2025 roku na południowo-zachodnim wybrzeżu Wielkiej Brytanii doszło do niezwykłego zjawiska przyrodniczego: gwałtownego i masowego wzrostu populacji ośmiornicy zwyczajnej (Octopus vulgaris). Rybacy operujący na wodach Devonu i Kornwalii byli świadkami scen, których nie widziano od dekad. Wyciągane z morza pułapki na kraby, przegrzebki i homary były pełne ośmiornic – w jednej z nich znaleziono ich aż 12. Ta niezwykła anomalia wywołała w brytyjskiej Izbie Gmin dyskusję na temat przyszłości połowów. „Najazd” ośmiornic na Anglię To pierwszy taki „zakwit” ośmiornic od 75 lat. Podobne anomalie odnotowano wcześniej jedynie w latach 1900 oraz 1950. Skala zjawiska w 2025 roku była jednak zdumiewająca – komercyjne połowy ośmiornicy zwyczajnej wzrosły blisko 65-krotnie w porównaniu do brytyjskiej średniej z ostatnich lat. Choć jej nazwa sugeruje powszechność, ośmiornica zwyczajna wcale nie występuje licznie w wodach brytyjskich, preferując cieplejsze regiony, np. Morze Śródziemne. Skąd wzięła się ta masa ośmiornic? Ośmiornice zwyczajne „żyją szybko i umierają młodo”. Mimo pokaźnych rozmiarów ich średni czas życia zwykle nie przekracza dwóch lat. Samice giną po złożeniu jaj, a samce – krótko po kopulacji. Taki cykl życia sprawia, że ich populacja wyjątkowo szybko reaguje na wszelkie zmiany w środowisku. Z monitoringu wynika, że epizody populacyjnego boomu zbiegają się w czasie z falami upałów zarówno w oceanach, jak i w atmosferze. Ciepłe warunki stymulują szybki wzrost populacji niezależnie od tego, czy ośmiornice są gatunkiem osiadłym, czy nowo przybyłym z południa. Drugim katalizatorem tych zmian jest obniżone zasolenie wód przybrzeżnych. Słodsza woda może napływać z dużych rzek francuskich (np. Loary) lub być wynikiem wschodnich wiatrów wiejących w chłodniejszych miesiącach, co pomaga w przemieszczaniu się larw ośmiornic przez Kanał La Manche. Wpływ na ekosystem i lokalną gospodarkę Eksplozja populacji ośmiornic mocno namieszała w lokalnych łańcuchach pokarmowych. Zaobser…

osmiornice-w-anglii-f87544b.jpg
width: 4000
height: 2666

Morze wyrzuca banany i chipsy na plaże Anglii. Co oznaczają te nietypowe znaleziska?
type: item
date: 2026-02-02T07:01:30.000Z
creator: Olaf Kardaszewski
subject: Przyroda
subject: kanał la manche
subject: plaże
subject: śmieci
subject: wielka brytania
description: W ostatnich tygodniach plaże południowo-wschodniego wybrzeża Anglii zaroiły się od nietypowych przedmiotów. Tamtejsi spacerowicze mogli odnaleźć m.in. przeróżne warzywa, banany czy nawet paczki chipsów. Za tymi zabawnymi znaleziskami kryje się jednak realny problem, na który coraz częściej zwracają uwagę pracujący na morzu naukowcy.
encoded: Spacerując po plażach, nieczęsto natrafia się na setki paczek chipsów lub przykryte piaskiem cebule. Zabawne odkrycie, którego świadkami w ostatnich tygodniach byli mieszkańcy południowo-wschodniej Anglii, świadczy jednak nie tylko o niesamowitej sile prądów morskich, ale również o ludzkich błędach, które mogą wpłynąć na środowisko naturalne. Nietypowe znalezisko na brytyjskich plażach Osoby spacerujące w ostatnich tygodniach po wybrzeżu południowo-wschodniej Anglii z pewnością nie spodziewały się tego, co znalazły na niektórych plażach. Najpierw morze wyrzuciło na brzeg przedmioty z 16 kontenerów, wśród których znalazły się m.in. banany i pianki izolacyjne. Całość wypadła w trakcie sztormu z kontenerowca „Baltic Klipper”, który stracił część swojego ładunku na Kanale La Manche. Do kolejnych znalezisk doszło w historycznym hrabstwie Sussex, na którego wybrzeże trafiły m.in. paczki chipsów i cebule. Oba zdarzenia niemal natychmiast spotkały się z reakcją społeczności lokalnych. Zaniepokojeni ilością poliestru na plażach mieszkańcy od razu rozpoczęli dobrowolne działania mające na celu zebranie śmieci z terenów nadbrzeżnych. Co ciekawe, taka forma sprzątania musiała być wcześniej zarejestrowana, gdyż w innym wypadku zbieranie tzw. „mienia statku” zostałoby uznane za nielegalne. Podróże rozbitków z kontenerów – korzyści dla badaczy Choć przedmioty wyrzucane na brzeg są uciążliwe dla mieszkańców nadmorskich miejscowości, na wypadaniu ładunków do morza korzystają naukowcy. Oceanograf Simon Boxall z Uniwersytetu w Southampton określa taki proces jako niezamierzony eksperyment. Śledzenie wędrówek wypadających do morza przedmiotów pozwala naukowcom na dokładne rozpoznanie ruchu prądów morskich, które pchają poszczególnych „rozbitków” w przeróżne części świata. Ciekawa sytuacja miała miejsce w styczniu 1992 roku. Tamtego dnia z kontenerowca „Ever Laurel” na północnym Pacyfiku wypadło 12 kontenerów, z których jeden przewoził prawie 30 tysięcy zabawek kąpielowych. Plastikowe k…

GettyImages-1452844268-521efe9.jpg
width: 4928
height: 3264

Myślisz, że to tylko serialowa scenografia? Te miejsca z „Bridgertonów” istnieją naprawdę
type: item
date: 2026-01-29T09:18:20.000Z
creator: Sabina Zięba
subject: Kierunki
subject: Traveler
subject: anglia
subject: londyn
subject: serial
subject: wielka brytania
description: Serial „Bridgertonowie” znów rozbudza wyobraźnię widzów na całym świecie. Wytworne pałace, ogrody jak z malarskich pejzaży i monumentalne sale balowe istnieją naprawdę – i można je odwiedzić. Oto miejsca, w których ekranowa epoka regencji nabiera realnych kształtów.
encoded: Megahit Netflixa, czyli serial „Bridgertonowie”, którego czwarty sezon pojawi się 29 stycznia, zainspirował fanów do czegoś więcej niż tylko obserwowania uwodzenia i skandali rodem z epoki regencji. Coraz więcej podróżników planuje wycieczki w miejsca, które pojawiły się na ekranie – od parków i pałaców, po słynne anglezowane wnętrza. Gdzie można zobaczyć te najbardziej kultowe lokacje? Jak „Bridgertonowie” odmienili turystykę w Wielkiej Brytanii? Nie od dziś wiadomo, że filmy i seriale potrafią przyciągnąć fanów w konkretne zakątki świata – od „Niebiańskiej plaży” z Leonardo DiCaprio po średniowieczne zamki znane z „Outlandera”. W podobny sposób megahit Netflixa „Bridgertonowie” wpływa na turystykę w Wielkiej Brytanii, a postaci w strojach epoki regencji zachęcają widzów do odwiedzania rzeczywistych lokalizacji znanych z ekranu. Brytyjska platforma rezerwacji biletów Trainline odnotowała, że liczba podróży do miejsc, gdzie kręcono serial, wzrosła średnio o 50% tuż przed premierą trzeciego sezonu i aż o 135% rok do roku wśród amerykańskich podróżnych. Regionalne władze i organizacje turystyczne coraz częściej mówią o tzw. „Bridgerton factor” – efekcie, który pomaga lokalnej gospodarce i promuje historyczne miasta takie jak Bath czy pałacowe rezydencje jako realne cele podróży dla fanów serialu. Jak podkreśla Patricia Yates, dyrektor generalna VisitBritain, „serial oferuje wyjątkową okazję do promowania historii i dziedzictwa Wielkiej Brytanii oraz inspiruje odwiedzających do zobaczenia tych miejsc na własne oczy”. A skoro popularność serialu przekłada się na realne wycieczki, to które kultowe lokalizacje w Anglii warto zobaczyć w pierwszej kolejności? Gdzie kręcono „Bridgertonów” w Londynie i Chatham? Te miejsca możesz odwiedzić Londyn i jego okolice to prawdziwa gratka dla fanów „Bridgertonów” oraz prequela „Królowa Charlotta: Opowieść ze świata Bridgertonów”. Jednym z najważniejszych punktów na mapie jest Pałac Kew i otaczające go Królewskie Ogrody Botaniczne nad …

zdj-18-bac281a.jpg
width: 4352
height: 2899

To najstarsza taka „ostrzałka” w Europie. Archeolodzy odkryli wyjątkowe narzędzie sprzed pół miliona lat
type: item
date: 2026-01-27T10:20:12.000Z
creator: Szymon Zdziebłowski
subject: Historia
subject: odkrycia archeologiczne
subject: paleolit
subject: pradzieje
subject: wielka brytania
description: Najstarsze na świecie narzędzie wykonane z kości słonia odkryli archeolodzy w Wielkiej Brytanii. Służyło jako „ostrzałka” pradziejowych narzędzi kamiennych, które stępiły się w wyniku wielokrotnego użytkowania. Skąd archeolodzy to wiedzą?
encoded: Przed odkryciem z angielskiego Boxgrove dominowało przekonanie, że zaawansowana obróbka kości i kości słoniowej pojawiła się w Europie znacznie później, a starsze znaleziska budziły liczne kontrowersje. Narzędzia wykonane z kości słoni odkryto za to w Afryce w wąwozie Olduvai w Tanzanii i są datowane na 1,5 miliona lat. Chociaż znano narzędzia z kości słonia z około 22 stanowisk archeologicznych z czasów dolnego paleolitu (głównie w Europie), wiele z nich pozostawało dyskusyjnych. Głównym problemem przed znaleziskiem z Boxgrove była trudność w odróżnieniu celowej modyfikacji ludzkiej od naturalnych procesów, które zmodyfikowały kości. Z magazynu do laboratorium Ten fragment kości słonia odkryto na początku lat 90. XX wieku, ale dopiero niedawno, po dokładnym zbadaniu znalezisk z tego miejsca, rozpoznano go jako narzędzie. Naukowcy opublikowali właśnie swoje wnioski na łamach „Science Advances”. Skamieniałe narzędzie ma mniej więcej trójkątny kształt, mierzy około 11 centymetrów długości, sześć centymetrów długości i około trzech centymetrów grubości. Skąd wiadomo, że to prastare narzędzie? Naukowcy sięgnęli po dwie metody: skanowanie 3D, mikroskopię elektronową. W ten sposób przeanalizowano powierzchnię fragmentu kości. Naukowcy odkryli charakterystyczne nacięcia i ślady uderzeń, wskazujące na to, że narzędzie było używane przez jego pradziejowego właściciela. Do czego służyło prastare narzędzie? Analizy wykazały, że narzędzie to, pełniące funkcję miękkiego tłuczka, było wykorzystywane wielokrotnie do przywracania ostrości tępym narzędziom tnącym, stosowanym prawdopodobnie podczas obróbki rzeźnej zwierząt. Bezpośrednim dowodem na takie zastosowanie są liczne wgłębienia, nacięcia oraz wbite w strukturę kości drobne okruchy krzemienia. W ten sposób „odświeżano” lub wykańczano krawędzie aszelskich pięściaków. Dzięki elastyczności kości słonia, pozwalało ono na większą kontrolę podczas usuwania drobnych odłupków niż przy użyciu twardych młotków kamiennych. – To niezwykł…

narzedzie-973ee07.png
width: 1575
height: 1050

Ta wyspa w Wielkiej Brytanii ma tylko trzech mieszkańców. Teraz szuka ludzi do pracy
type: item
date: 2026-01-14T07:52:29.000Z
creator: Sabina Zięba
subject: Kierunki
subject: Traveler
subject: izolacja
subject: praca
subject: wielka brytania
subject: wyspy
description: Czujesz się przebodźcowany, zmęczony miastem i nieustannym hałasem? Marzysz o ucieczce w miejsce, gdzie czas płynie wolniej, a codzienność wygląda jak sprzed dekad? To może być rozwiązanie dla ciebie. Pojawiły się nietypowe oferty pracy na niewielkiej wyspie należącej do Wielkiej Brytanii, gdzie nie ma prądu, samochodów ani nowoczesnych udogodnień. W zamian czekają cisza, natura i życie w rytmie, którego próżno szukać we współczesnym świecie.
encoded: Zaledwie 3,2 kilometra od krańca półwyspu Llyn w północnej Walii leży niewielka wyspa o długości niespełna 2,4 kilometra, od wieków owiana legendami i duchowością. Bardsey Island, znana w języku walijskim jako Ynys Enlli, bywa nazywana „Wyspą Dwudziestu Tysięcy Świętych”. Dziś mieszka tu zaledwie trzech stałych mieszkańców, za to wyspę zamieszkuje około 200 szarych fok oraz 300 owiec, co sprawia, że stosunek liczby zwierząt do ludzi jest tu większy niż w Nowej Zelandii. Teraz to miejsce otwiera się na nowych przybyszów, oferując możliwość zamieszkania i pracy w jednym z najbardziej odizolowanych zakątków Wielkiej Brytanii. Duchowe serce Walii i jedno z najbardziej odosobnionych miejsc Europy Wyspa Bardsey od stuleci przyciąga pielgrzymów, badaczy i tych, którzy szukają ciszy oraz odosobnienia. Choć dziś kojarzona jest przede wszystkim z surową przyrodą i izolacją, przez wieki pełniła rolę jednego z najważniejszych ośrodków religijnych w Wielkiej Brytanii. Jej historia sięga wczesnego średniowiecza, kiedy św. Cadfan założył tu wspólnotę monastyczną, a Bardsey stała się celem pielgrzymek z całych Wysp Brytyjskich. Średniowieczne przekazy głoszą, że na wyspie pochowano aż 20 tysięcy świętych, co przyniosło jej przydomek i ugruntowało status miejsca o wyjątkowym znaczeniu duchowym. W XII wieku papież Kalikst II ogłosił nawet, że trzy pielgrzymki na Bardsey są równoważne jednej podróży do Rzymu, a walijscy bardowie opisywali wyspę jako „bramę raju” i ostatni przystanek na drodze do nieba. Z czasem religijne znaczenie ustąpiło miejsca innemu rodzajowi wyjątkowości. Dziś Bardsey jest Narodowym Rezerwatem Przyrody, obszarem o szczególnym znaczeniu naukowym oraz pierwszym w Europie Sanktuarium Ciemnego Nieba, co oznacza niemal całkowity brak zanieczyszczenia światłem. To jedno z nielicznych miejsc, gdzie nocą Drogę Mleczną można obserwować w pełnej krasie. Wyspa przyciąga również miłośników dzikiej przyrody – żyją tu setki fok szarych, a krajobraz kształtują klify, otwarte ł…

wysp-1-aed8115.jpg
width: 4723
height: 3166

Archeolodzy odkryli olbrzymi zbiór artefaktów z czasów rzymskich. Bez nich broń legionistów byłaby tępa
type: item
date: 2026-01-13T12:00:26.000Z
creator: Szymon Zdziebłowski
subject: Historia
subject: broń
subject: odkrycia archeologiczne
subject: rzymianie
subject: wielka brytania
description: Archeolodzy odkryli w północnej Anglii pozostałości rzymskiego centrum produkcyjnego, które uległo zapomnieniu. Nad brzegiem rzeki Wear odnaleźli setki osełek, które służyły do ostrzenia broni legionistów. To największy zbiór takich przedmiotów znany z tej części Europy.
encoded: Od I do początków V w. n.e. Rzymianie okupowali duże tereny Brytanii, włączając część Szkocji, czyli ówczesnej Kaledonii. To za ich czasów powstało tam wiele miast na bazie obozów wojskowych. Takie właśnie korzenie ma współczesny Londyn. Obecność ta odcisnęła tam silne piętno, co odnotowują brytyjscy archeolodzy – pozostałości po Rzymianach są bardzo częste w czasie wszelkich projektów badawczych. Tak też było i tym razem. Nietypowy skarb w telewizji Skarby kojarzą się nam z reguły z monetami ukrytymi w glinianych garncach. Ten odkryty właśnie przez zespół badaczy m.in. z Uniwersytetu w Durham we wsi Offerton hrabstwie Tyne and Wear w północnej Anglii, wygląda nieco inaczej. Wykopaliska trwały sześć miesięcy w 2025 roku i zaprezentowano je w ramach popularnonaukowego cyklu „Digging for Britain” na kanale BBC. Największy „skarbiec” osełek w tej części Europy Zdradźmy zatem, jak wyglądał skarb, a w zasadzie skarby. Podczas wykopalisk wydobyto: ponad 800 osełek; 11 kamiennych kotwic. Osełki to kamienne bloki służące do ostrzenia narzędzi i broni. To odkrycie, ze względu na ich liczbę, jest wyjątkowe w skali całej Europy Północno-Zachodniej. Osełki były w tamtych czasach tak niezbędne, jak dzisiaj energia elektryczna. Używano ich wszędzie: w domach, handlu, rolnictwie, a nawet w medycynie. Przede wszystkim jednak były kluczowe dla rzymskiej armii – bez nich miecze i włócznie byłyby tępe. Skala znaleziska sugeruje, że Offerton było kluczowym centrum produkcyjnym takich przedmiotów. Jak „nakłonić” piasek do mówienia? Aby potwierdzić, że znaleziska pochodzą z czasów rzymskich, archeolodzy musieli zbadać warstwy ziemi. Zastosowano nowatorską metodę datowania OSL (optycznie stymulowana luminescencja). Metoda ta mierzy, kiedy dany minerał ostatni raz miał kontakt ze światłem słonecznym. Przez lata spędzone pod ziemią minerały gromadzą energię. W laboratorium, po stymulacji światłem, oddają ją w postaci słabego blasku. Ten blask pozwala naukowcom precyzyjnie określić, jak dług…

rzymia-6c75719.png
width: 1575
height: 1050

Dieta psa może mieć większy wpływ na klimat niż dieta jego opiekuna. Nowe badania nie pozostawiają wątpliwości
type: item
date: 2026-01-08T10:52:46.000Z
creator: Magdalena Rudzka
subject: Lifestyle
subject: Przyroda
subject: badania naukowe
subject: jedzenie
subject: klimat
subject: psy
subject: wielka brytania
description: Badanie statystyczne naukowców z Edynburga i Exeter dowodzi, że dieta psów domowych ma znaczący wpływ na globalne ocieplenie. Analiza blisko tysiąca produktów dostępnych w Wielkiej Brytanii wykazała, że ślad węglowy karm dla psów może się różnić nawet kilkadziesiąt razy.
encoded: Artykuł, opublikowany w „Journal of Cleaner Production” dowodzi, że dieta czworonogów, zwłaszcza ta oparta na produktach typu „premium” i bogata w mięso mięśniowe, może generować większy ślad węglowy niż dieta ich właścicieli. Wpływ na środowisko szacowano na podstawie list składników i danych żywieniowych z etykiet. Przeanalizowano 996 produktów od jednego dużego detalisty. Jakie karmy dla psów są najgorsze dla środowiska? Badacze podzielili karmy na 7 kategorii: sucha; sucha roślinna; sucha bezzbożowa; mokra, mokra roślinna; mokra bezzbożowa; surowa. Wyniki pokazują ogromne zróżnicowanie: intensywność emisji gazów cieplarnianych różni się nawet 65-krotnie między produktami. Kluczowym czynnikiem jest udział mięsa najwyższej jakości, podczas gdy wykorzystanie produktów ubocznych pochodzenia zwierzęcego zwykle wiąże się z niższymi emisjami. Karmy mokre, surowe i bezzbożowe mają przeciętnie wyższe oddziaływania niż najpopularniejsze karmy suche, natomiast karmy roślinne – najniższe. Według brytyjskich badaczy produkcja składników do karm w Wielkiej Brytanii odpowiada za około 1% całkowitej emisji gazów cieplarnianych w tym kraju. Oszacowali też, że gdyby psy na całym świecie były żywione według standardów brytyjskich, generowane emisje mogłyby stanowić ponad połowę tych, które powstają rocznie w wyniku spalania paliwa przez komercyjne linie lotnicze. Mięso wysokiej jakości: dobre dla psów, ale generuje największe emisje Fakt, że przemysł mięsny, szczególnie produkcja wołowiny, odpowiada za solidną część globalnych emisji gazów cieplarnianych napędzających zmiany klimatyczne, jest już powszechnie znany. Trudno więc się dziwić wynikom badania Brytyjczyków. Zgodnie z oczekiwaniami wykazali, że to właśnie najwyższej jakości mięso mięśniowe, które mogłoby trafić na stoły ludzi przyczynia się do większego śladu węglowego karm dla psów. Szczególnie w przypadku karm mokrych i surowych. Dobro psa czy dobro planety? Dylematy opiekunów i błędy producentów John Harvey, główny aut…

dieta-psa-a-klimat-285b932.jpg
width: 2121
height: 1414

Jedno z najbardziej rozpoznawalnych muzeów świata. Nauka stała się tu widowiskiem
type: item
date: 2026-01-06T11:13:26.000Z
creator: Artur Białek
subject: Kierunki
subject: Traveler
subject: anglia
subject: londyn
subject: muzeum
subject: muzeum historii naturalnej
subject: wielka brytania
description: Muzeum Historii Naturalnej w Londynie to coś więcej niż tylko popularna atrakcja turystyczna i zbiór prehistorycznych skamieniałości i minerałów. Imponujący gmach i zgromadzone tam zbiory są w istocie świadectwem nieustającej misji dokumentowania i ochrony życia na Ziemi. Stając przed gotycką, neoromańską fasadą na Cromwell Road, tak naprawdę staje się przed katedrą nauki.
encoded: Spis treści: Lokalizacja w South Kensington Wizja Owena, czyli historia wspaniałego muzeum Podwójna rola muzeum Cztery strefy tematyczne Pałac Westminster i Big Ben, opactwo Westminster, Tower of London, Muzeum Brytyjskie, Muzeum Wiktorii i Alberta, Galeria Narodowa i oczywiście Muzeum Historii Naturalnej. Londyn ma wiele do zaoferowania, ale to właśnie ostatnia z wymienionych atrakcji bije rekordy popularności. Według statystyk, w 2024 roku słynna instytucja gościła 6,3 miliona zwiedzających, co uczyniło ją drugą najczęściej odwiedzaną atrakcją w Wielkiej Brytanii. Trudno się temu dziwić. Tamtejsze zbiory są doprawdy imponujące, a gmach sam w sobie stanowi arcydzieło architektury. Należy jednak podkreślić, że londyńskie Muzeum Historii Naturalnej jest także jedną z największych potęg badawczych i edukacyjnym gigantem. Lokalizacja w South Kensington Muzeum Historii Naturalnej zajmuje miejsce w prestiżowej dzielnicy South Kensington, będącej sercem tzw. Albertopolis – kulturalnego i edukacyjnego kompleksu w zachodnim Londynie. Gmach zlokalizowany na Cromwell Road sąsiaduje z innymi ikonami nauki i kultury, takimi jak Muzeum Nauki i Muzeum Wiktorii i Alberta. Wizja Owena, czyli historia wspaniałego muzeum Historia Muzeum Historii Naturalnej w Londynie jest bezpośrednio związana z kryzysem przestrzennym w Muzeum Brytyjskim, gdzie pierwotnie przechowywano zbiory historii naturalnej. Kolekcje te, w tym eksponaty zgromadzone przez sir Hansa Sloane’a, rosły w niekontrolowanym tempie, przekraczając zdolności magazynowe i wystawowe instytucji. Priorytetową kwestią stało się wybudowanie dla nich dedykowanego „domu”. Kluczową postacią w narodzinach Muzeum Historii Naturalnej był sir Richard Owen, wybitny przyrodnik. W 1856 roku objął on stanowisko kuratora zbiorów historii naturalnej i natychmiast rozpoczął kampanię na rzecz oddzielenia tych zasobów od Muzeum Brytyjskiego. Owen przekonywał zarząd, że dla ich dalszego rozwoju i ekspozycji niezbędny jest odrębny budynek. W 1863 …

muzeum-historii-naturalnej-4d81499.jpg
width: 1803
height: 1200

Jedna linia, od której zależą wszystkie zegarki – to wzgórze nad Tamizą uporządkowało globalną nawigację
type: item
date: 2026-01-01T07:32:34.000Z
creator: Artur Białek
subject: Historia
subject: Kierunki
subject: Traveler
subject: anglia
subject: atrakcje
subject: londyn
subject: wielka brytania
description: Greenwich to miejsce, w którym nowoczesny świat spotyka się z wiekami królewskiej potęgi, naukowych odkryć i morskiej dominacji. To bez wątpienia coś więcej niż tylko jedna z wielu dzielnic Londynu. To właśnie tam narodził się czas, a przynajmniej sposób, w jaki go mierzymy. To tam przebiega południk zerowy, dzieląc świat na wschód i zachód. Tam biło serce morskiej potęgi Wielkiej Brytanii, o czym przypomina majestatyczna architektura nad brzegiem Tamizy.
encoded: Spis treści: Jedna z najbardziej urokliwych dzielnic Londynu Linia, która definiuje świat Morskie Greenwich, czyli wspaniały krajobraz historii Królewskie Obserwatorium i Greenwich Park Greenwich to miejsce niezwykłe – jednocześnie królewskie i naukowe, lokalne i globalne, stare i nowoczesne. To właśnie te sprzeczności definiują jego charakter i niezaprzeczalny urok. Niezwykłą atmosferę i wspaniałą historię tego miejsca doceniło UNESCO, wpisując wiele tamtejszych zabytków na Listę światowego dziedzictwa. Z punktu widzenia turysty, jest to miejsce, którego po prostu nie można nie odwiedzić, będąc w Londynie. Jedna z najbardziej urokliwych dzielnic Londynu Dzielnica Greenwich znajduje się w południowo-wschodniej części Londynu, na południowym brzegu Tamizy. Historycznie obszar ten znajdował się w granicach hrabstwa Kent. Dopiero w 1889 roku, gdy utworzono hrabstwo Londyn, miejscowość weszła w skład nowo powstałej jednostki administracyjnej – Metropolitan Borough of Greenwich – stając się częścią Wielkiego Londynu. Mimo że w kontekście administracyjnym i prawnym Greenwich zostało włączone w struktury metropolitarne, do dziś zachowało swój unikatowy charakter, ale zyskało też nowe, drugie oblicze. Z jednej strony jest to urokliwa, niemal wiejska dzielnica Londynu, z historycznym rynkiem, krętymi uliczkami i przytulnymi pubami. Z drugiej, jest to miejsce o ogromnym znaczeniu globalnym, punkt zerowy na mapie świata, który organizuje całą planetę. Linia, która definiuje świat O globalnym znaczeniu Greenwich decyduje przede wszystkim południk zerowy. Jego ustanowienie nie było przypadkowe. Stanowiło kulminację wieków pracy naukowej i rosnącej dominacji morskiej Wielkiej Brytanii. W XIX wieku, wraz z rozwojem handlu i podróży, pojawiła się pilna potrzeba ujednoliconego systemu nawigacji i pomiaru czasu. Ponieważ brytyjskie mapy morskie, oparte na obserwacjach z Greenwich, były najpowszechniej używane na świecie, wybór tego miejsca jako globalnego punktu odniesienia był natur…

greenwich-65986b9.jpg
width: 1979
height: 1350

Ten szkocki zamek nie należy do Wielkiej Brytanii. Od 170 lat jest prywatnym azylem monarchów
type: item
date: 2025-12-25T12:01:33.000Z
creator: Artur Białek
subject: Kierunki
subject: Traveler
subject: architektura
subject: królowie
subject: szkocja
subject: wielka brytania
subject: zamki
description: Balmoral, potężna, granitowa budowla o surowej sylwetce, przez ponad 170 lat był najcenniejszym i najbardziej prywatnym domem brytyjskiej rodziny królewskiej. Jednak pod rządami Karola III zamek wkroczył w nową erę. Po raz pierwszy w historii jego wnętrza zostały otwarte dla zwiedzających. Tą historyczną decyzją król przekształcił odosobnione schronienie w publiczną atrakcję. Jaka jest historia tego zachwycającego zamku? Na to i inne pytania odpowiadamy poniżej.
encoded: Spis treści: Imponująca posiadłość na imponującym terenie Od domku myśliwskiego do królewskiej posiadłości Doskonały przykład stylu Scottish Baronial Zwiedzanie zamku Balmoral Przed 2024 rokiem, zwiedzający mogli zobaczyć jedynie wspaniałe zamkowe ogrody, teren otaczający posiadłość i salę balową, gdzie eksponowane są królewskie stroje i bogata kolekcja akwareli. Dzięki bezprecedensowej decyzji króla w wybrane miesiące w sezonie jesiennym zwiedzający mogą wejść do prywatnych pomieszczeń. Bilety nie są tanie, a mimo to wyprzedają się jak świeże bułeczki. To potwierdza ogromne zainteresowanie rodziną królewską, jak i wspaniałą posiadłością. Trudno się temu dziwić, bo Balmoral przyciąga nie tylko wspaniałą architekturą, ale i ciekawą historią. Imponująca posiadłość na imponującym terenie Zamek Balmoral jest zlokalizowany w północno-wschodniej Szkocji, w hrabstwie Aberdeenshire, na południowym brzegu rzeki Dee. Znajduje się mniej więcej w połowie drogi między malowniczymi wioskami Ballater i Braemar. Zlokalizowany na wysokości około 280 metrów n.p.m., jest dosłownie zanurzony w sercu szkockich wyżyn. Park Narodowy Cairngorms Posiadłość jest zlokalizowana na terenie Parku Narodowego Cairngorms, największego tego typu obszaru w Wielkiej Brytanii. Tamtejszy krajobraz maluje się jako rozległe pustkowie, na którym znajdują się wrzosowiska, pięć z sześciu najwyższych szczytów Wielkiej Brytanii, stare lasy i rwące rzeki. To właśnie ta majestatyczna, niemal dzika sceneria, uwieczniona w poezji George’a Byrona, który spędził tam dzieciństwo, urzekła niegdyś królową Wiktorię i księcia Alberta. Surowe piękno tego regionu stało się fundamentem, na którym zbudowano królewską więź z tym miejscem. O ile krajobraz tego obszaru przedstawia się surowo, to w żadnym wypadku nie można nazwać go „jałowym”. Park jest schronieniem dla wielu gatunków szkockiej fauny, między innymi dla jelenia szlachetnego, wiewiórki rudej, głuszca czy orła przedniego. Od domku myśliwskiego do królewskiej posiad…

balmoral-b473c68.jpg
width: 1800
height: 1200

Niewidzialny wróg Rzymian. Naukowcy odkryli go w ściekach starożytnego fortu
type: item
date: 2025-12-19T09:56:04.000Z
creator: Szymon Zdziebłowski
subject: Historia
subject: cesarstwo rzymskie
subject: choroby zakaźne
subject: mikroby
subject: starożytność
subject: wielka brytania
description: Rzymscy żołnierze na Murze Hadriana nie walczyli tylko z wrogami z północy. W ich własnych brzuchach czaili się niewidzialni napastnicy. Nowe odkrycie z północnej Anglii pokazuje mroczne kulisy życia legionisty.
encoded: Naukowcy z Cambridge i Oksfordu postanowili sprawdzić, na co chorowali mieszkańcy rzymskiego fortu Vindolanda. Znajdował się on kilkanaście kilometrów od Muru Hadriana, który odgraniczał północne rubieże Cesarstwa Rzymskiego od barbarzyńców, wojowniczych Kaledończyków. Od I do początku V w. n.e. Imperium Rzymskie zajmowało duże tereny obecnej Wielkiej Brytanii. Vindolanda był jednym z wieli fortów, którego żołnierze w momencie zagrożenia obsadzali Mur Hadriana. „Skarb” w rzymskim ścieku Od wielu dekad trwają szeroko zakrojone wykopaliska na terenie Vindolanda. Stanowisko archeologiczne położone jest w północnej Anglii, na zachód od Newcastle upon Tyne. Cechuje je wilgotna gleba. A to archeolodzy bardzo lubią – dzięki temu świetnie zachowują się zabytki organiczne. W ten sposób do naszych czasów przetrwały całkiem nieźle również relikty słynnego Biskupina. W rzymskim forcie wilgoć zakonserwowała na przykład setki starożytnych butów. Tym razem badacze Vindolanda, zamiast szukać tylko złota czy monet, skupili się na osadach z kanału ściekowego łaźni z III wieku n.e. Pobrali oni 50 próbek czarnego i szarego błota z rur, którymi niegdyś spływały nieczystości z latryn. W kanale znaleziono nie tylko paciorki i ceramikę, ale przede wszystkim setki jaj pasożytów. Jak one wpływały na życie ludzie? Naukowcy opisali to na łamach czasopisma „Parasitology”. Kilka pasożytów i jednak wyjątkowa „niespodzianka” Naukowcy użyli nowoczesnych mikroskopów oraz specjalnych testów molekularnych o nazwie ELISA. Te ostatnie działają jak wykrywacz kłamstw dla białek – potrafią wyłapać ślady pasożytów, których nie da się zobaczyć pod standardowym mikroskopem. W kanale ściekowym rzymskiego fortu wykryto trzy rodzaje pasożytów jelitowych. Są to: glista ludzka (Ascaris sp.); włosogłówka (Trichuris sp.); Giardia duodenalis – mikroskopijny pierwotniak. Odkrycie Giardia duodenalis jest szczególnie istotne, ponieważ stanowi pierwszy dowód na obecność tego pasożyta w rzymskiej Brytanii. Wszystkie wymie…

mikroby-4058a24.jpg
width: 1575
height: 1050

Ucieczka flaminga z brytyjskiego zoo stała się sensacją. We Francji rozpoczął nowe życie na wolności
type: item
date: 2025-12-14T08:14:20.000Z
creator: Sabina Zięba
subject: Przyroda
subject: francja
subject: ptaki
subject: wielka brytania
subject: zoo
subject: zwierzęta
description: Na początku listopada z rezerwatu przyrody w Kornwalii uciekł młody flaming. Mimo że Frankie miała przycięte pióra na jednym skrzydle, co teoretycznie uniemożliwiało jej długi lot, pokonała ponad 200 kilometrów i dotarła aż do Francji, gdzie rozpoczęła życie w nowym środowisku.
encoded: Opiekunowie z Paradise Park w Kornwalii nie spodziewali się, że czteromiesięczna Frankie podejmie próbę ucieczki, która wbrew wszelkim przewidywaniom zakończy się sukcesem. Ptaka trzymano w otoczonym murem ogrodzie, a przycięcie piór miało uniemożliwić mu samodzielny lot. Mimo to 2 listopada młody flaming wzbił się w powietrze, przekraczając granice własnych możliwości. Zdumienie pracowników ogrodu szybko przerodziło się w niedowierzanie, gdy kolejne doniesienia o obserwacjach Frankie zaczęły napływać z francuskiej Bretanii. Jej niezwykła podróż stała się jednym z najbardziej zaskakujących i symbolicznych zwierzęcych „ucieczek” ostatnich lat. Ucieczka framinga. Jak Frankie pokonała około 200 km? Frankie opuściła Paradise Park 2 listopada, w chwili gdy wietrzna aura nad Kornwalią sprzyjała niekontrolowanym podmuchom. Zdaniem kuratora ogrodu, Davida Woolcocka, to właśnie wiatr mógł stać się impulsem do ucieczki: „Podejrzewamy, że podczas ćwiczeń została porwana przez podmuch, który wyniósł ją ponad ogrodzenie. A potem ruszyła w drogę”. Młody flaming, mimo przycięcia piór na jednym skrzydle, zdołał wzbić się na tyle wysoko, by kontynuować lot w kierunku otwartego morza. To wyjątkowe zachowanie zaskoczyło opiekunów, ponieważ zabieg przycinania piór zwykle uniemożliwia ptakom dłuższy lot, choć – jak zauważył Woolcock – „nie zawsze uniemożliwia im wzbicie się w powietrze”. Gdy okazało się, że Frankie opuściła teren rezerwatu, rozpoczęto poszukiwania w pobliskich zatokach. Szybko stało się jasne, że flaming nie zatrzymał się w okolicy – kolejne zgłoszenia zaczęły napływać już z północnej Francji. Zaobserwowano ją w Bretanii, co oznacza, że pokonała ponad 160 kilometrów nad morzem, wykorzystując sprzyjające, stabilne wiatry. Pracownicy parku, początkowo zrozpaczeni jej zniknięciem, ostatecznie przyznali, że ulga przeważyła nad obawami. – Wykazała się odpornością i umiejętnościami, które mogą pomóc jej przetrwać w dziczy – mówił Woolcock, podkreślając, że flamingi potrafią p…

zdj-1-b06f6de.jpg
width: 5888
height: 3922

Archeolodzy znaleźli najstarsze „krzesiwo” na świecie. „Najbardziej niezwykłe odkrycie w mojej karierze”
type: item
date: 2025-12-11T06:56:15.000Z
creator: Szymon Zdziebłowski
subject: Historia
subject: neandertalczycy
subject: odkrycia archeologiczne
subject: ogień
subject: wielka brytania
description: Zestaw przedmiotów, który służył do rozpalania ognia odkryli archeolodzy w Wielkiej Brytanii. Pochodzi sprzed 400 tysięcy lat. Najwcześniejsze „krzesiwa” znane do tej pory miały „zaledwie” 50 tysięcy lat. Kto pierwszy rozpalił ogień?
encoded: Rozpalanie ognia to unikatowa umiejętność, którą pochwalić się mogą jedynie ludzie. Jest to jedna z kluczowych umiejętności na ścieżce ewolucyjnej naszego gatunku obok produkcji narzędzi czy kultury symbolicznej. Wykorzystanie ognia przez ludzi niknie w mrokach pradziejów. Najwcześniejsze dowody na wykorzystanie naturalnie powstałego ognia, w przeciwieństwie do jego celowego tworzenia i kontrolowania, pochodzą ze stanowisk archeologicznych w Afryce i mają nawet ponad milion lat. Archeolodzy przypuszczali, że ludzie zaczęli rozpalać ogień już nawet kilkaset tysięcy lat temu. Brakowało jednak koronnego dowodu. Najstarszy znany do tej pory zestaw do krzesania ognia miał „zaledwie” 50 tys. lat i pochodził z Francji. Palenisko i ślady ognia sprzed prawie pół miliona lat W najnowszym wydaniu magazynu „Nature” badacze z Muzeum Brytyjskiego w Londynie opublikowali przełomowe odkrycie ze stanowiska paleolitycznego w Barnham na polu w hrabstwie Suffolk. Było to obozowisko sprzed 400 tysięcy lat. Oto, co świadczy o kontrolowaniu ognia w tym miejscu w tak wczesnym okresie: podgrzana glina/ił – analizy geochemiczne wykazały, że osady te zostały podgrzane w temperaturach przekraczających 700°C. Ten sygnał cieplny był zlokalizowany, powtarzalny i niezwiązany z regionalnymi pożarami, co silnie sugeruje działalność antropogeniczną. W tym miejscu było pewnie palenisko; podgrzane narzędzia krzemienne – w pobliżu zaczerwienionego iłu znaleziono znaczną koncentrację artefaktów kamiennych, w tym pięściaki i odłupki krzemienne popękane od gorąca; przedmioty do rozpalania ognia – odkryto dwa małe fragmenty utlenionego pirytu żelaznego. Prastare „zapałki” z Wielkiej Brytanii Naszą uwagę powinny zwrócić fragmenty utlenionego pirytu. Jest to naturalnie występujący minerał siarczku żelaza (FeS₂). Piryt był uderzany o krzemień i w ten sposób powstawały iskry. Obok kładziono łatwopalną hubkę. W ten sposób można było łatwo wzniecić ogień. Fakt, że piryt jest bardzo rzadki w okolicy, a mimo to zos…

krzesiwo-5107038.png
width: 1575
height: 1050

Gdzie stoi filmowy Fackham Hall? Pałace i wioski z „Wujowego dworu” istnieją naprawdę
type: item
date: 2025-12-09T07:53:46.000Z
creator: Sabina Zięba
subject: Kierunki
subject: Traveler
subject: dwory
subject: filmy
subject: liverpool
subject: wielka brytania
description: W kinach pojawił się film „Wujowy dwór”, którego akcja toczy się w Anglii lat 30. XX wieku. Produkcja łącząca elementy komedii i dramatu już zbiera pierwsze entuzjastyczne recenzje, jednak nie wszyscy wiedzą, że okazała posiadłość z ekranu nie jest jedynie filmową scenografią. Dwór, który stał się sercem opowieści, istnieje naprawdę – i kryje własną historię.
encoded: Choć „Wujowy dwór” (w oryginale „Fackham Hall”) jest fikcyjną opowieścią rozgrywającą się w realiach Anglii lat 30. ubiegłego wieku, twórcy filmu zadbali o wyjątkową autentyczność przestrzeni. Zdjęcia realizowano w kilku historycznych posiadłościach położonych w pobliżu Liverpoolu, w regionie, który od lat przyciąga filmowców swoim niepowtarzalnym charakterem i zachowaną architekturą. Niektóre z tych miejsc można rozpoznać z wcześniejszych produkcji, natomiast inne dopiero teraz wychodzą z cienia, odsłaniając widzom swój filmowy potencjał. To właśnie te lokalizacje nadały „Wujowemu dworowi” surową, elegancką i zakorzenioną w historii brytyjskich rezydencji atmosferę. Prawdziwy pałac z filmu „Wujowy dwór” Główną rezydencją, w której w filmie „Wujowy dwór” rozgrywają się losy rodziny Davenportów, jest Knowsley Hall – zabytkowa posiadłość położona w hrabstwie Merseyside, na wschód od Liverpoolu. Twórcy zdecydowali się wykorzystać właśnie tę rezydencję, ponieważ jej skala, architektura i otoczenie najlepiej oddawały charakter fikcyjnego Fackham Hall. Dzięki temu film zyskał wiarygodną scenografię, osadzoną w przestrzeni, która faktycznie odzwierciedla styl angielskich rezydencji lat 30. Knowsley Hall jest siedzibą rodziny Stanley, hrabiów Derby, już od ponad 600 lat. Tak długa historia sprawiła, że posiadłość była wielokrotnie przebudowywana, a każdy etap pozostawił po sobie trwałe ślady. Najstarsze części rezydencji pochodzą z przełomu XV i XVI wieku, późniejsze rozbudowy w XIX stuleciu nadały jej reprezentacyjny charakter, a współczesne renowacje przywróciły dawną spójność stylistyczną. Dzięki nim pałac zachował zarówno autentyczne elementy historyczne, jak i elegancję typową dla angielskich rezydencji wiejskich. Na decyzję o wyborze tej lokalizacji bezpośrednio wpłynął również rozległy, prywatny park o powierzchni około 1000 ha. Ogrody, dziedzińce i szerokie alejki otaczające pałac umożliwiły realizację scen plenerowych, które wymagają przestrzeni i naturalnego świat…

zdj-0421f4e.jpg
width: 4864
height: 3239

Niedaleko Stonehenge odkryto krąg o średnicy... 2 km! Ale nie był wykonany z kamieni
type: item
date: 2025-12-02T15:16:07.000Z
creator: Szymon Zdziebłowski
subject: Historia
subject: archeologia
subject: neolit
subject: pradzieje
subject: stonehenge
subject: wielka brytania
description: W pobliżu Stonehenge archeolodzy zlokalizowali pradziejowy krąg. Jest jednak wielokrotnie większy od tej megalitycznej budowli. Jego średnica przekracza 2 kilometry! Wykonano go w zupełnie inny sposób. Dlatego dopiero teraz archeologom udało się go namierzyć. To jedno z największych odkryć ostatnich lat w brytyjskiej archeologii.
encoded: Słynne kamienne Stonehenge w Wielkiej Brytanii, które powstało 4500 lat temu, nie istniało w próżni. W pradziejach w niedalekiej odległości znajdowały się osady, ale też inne budowle i struktury, które miały znaczenie ceremonialne i kultowe. Wygląda na to, że ziemia ciągle skrywa na tym obszarze archeologiczne zagadki. Badacze z Uniwersytetu St. Andrews i Bradford poinformowali właśnie o niezwykłym odkryciu. Opublikowali je na łamach czasopisma „Internet Archaeology”. Monumentalny krąg jamowy Nowe analizy potwierdziły istnienie monumentalnej struktury w rejonie Durrington Walls. Obiekt ten leży kilka kilometrów na północ od słynnego Stonehenge. Nie jest to jednak typowy pradziejowy krąg. Składają się nań 16 olbrzymich jam. Wiele z nich mierzyło aż 10 metrów średnicy i nawet 5 metrów głębokości. Dziś są już wypełnione iłami i mułem. Jamy tworzą niemal idealny okrąg. Średnica tego koła przekracza 2 kilometry. – Umiejętności i wysiłek, jakie musiały być potrzebne nie tylko do wykopania dołów, ale także do tak precyzyjnego rozmieszczenia ich w krajobrazie, są naprawdę niesamowite. Biorąc pod uwagę, że doły są rozrzucone na tak dużym terenie, fakt, że tworzą niemal idealny okrąg, jest istotnie niezwykły – komentuje współautor badań prof. Richard Bates. Kiedy zbudowano niezwykłą strukturę? Badania naukowe, wykorzystujące geofizykę, potwierdziły, że te gigantyczne zagłębienia nie są naturalnymi lejami krasowymi, ale zostały celowo wykopane przez ludzi. Datowanie metodą optycznie stymulowanej luminescencji (OSL) jest bardzo precyzyjne. Wskazuje ono na powstanie konstrukcji w późnym neolicie, około 2480 roku p.n.e. Naukowcy doszli do wniosku, że budowa została zrealizowana w bardzo krótkim czasie i równocześnie. A do tego niezbędna musiała być koordynacja. Mniej więcej w tym samym czasie powstało kamienne Stonehenge. Funkcja monumentalnego kręgu Krąg wielkich jam nie pełnił, z naszej perspektywy, praktycznej roli. Miał wymiar związany ze sferą wierzeń. Naukowcy określili tak…

krag-e1ecfc8.jpg
width: 1575
height: 1050

„Polacy naprawdę nieźle mówią po angielsku” – rozmawiamy z najpopularniejszym nauczycielem języka angielskiego
type: item
date: 2025-11-25T06:58:43.000Z
creator: Łukasz Załuski
subject: Podcasty
subject: Porady
subject: Traveler
subject: język angielski
subject: języki obce
subject: podcasty
subject: stany zjednoczone
subject: wielka brytania
description: Kto z polskich celebrytów i polityków najlepiej radzi sobie z językiem angielskim? Jak rozróżnić najpowszechniejsze akcenty języka angielskiego, dlaczego nie warto uczyć się języków z podcastami i serialami? O tym, jak skutecznie opanować angielski, opowiada Daniel Lalewicz, jeden z najpopularniejszych twórców edukacyjnych w polskim internecie.
encoded: Spis treści: Kim jest Daniel Lalewicz? Język angielski Polaków okiem eksperta Rozmowa Daniela Lalewicza z National Geographic Wideo podcast z Danielem Lalewiczem to pierwszy odcinek z 6-odcinkowego cyklu „Jak to się mówi po polsku”, w którym rozmawiamy z obcokrajowcami, którzy znaleźli swój nowy dom w Polsce. Odnosimy się do ich doświadczeń z nauką języka polskiego, a także do wzajemnych stereotypów kulturowych. Każdy odcinek publikujemy w niedzielę o 18.00 na YouTube, a w kolejne poniedziałki na National-Geographic.pl oraz na Spotify. Kim jest Daniel Lalewicz? Daniel Lalewicz to jeden z najbardziej rozpoznawalnych twórców edukacyjnych w Polsce. Urodził się w Stanach Zjednoczonych, a następnie wychowywał i uczył w Wielkiej Brytanii. Jak sam mówi – angielski jest dla niego pierwszym językiem. Dynamiczne lekcje angielskiego Daniela cieszą się ogromną popularnością na YouTube, TikToku i Instagramie, a jego styl nauczania – praktyczny, angażujący i pełen humoru – przyciąga zarówno młodzież, jak i dorosłych uczących się języka od podstaw. Dlaczego Daniel Lalewicz stał się tak popularny? Daniel połączył umiejętność nauczania z doskonałym wyczuciem internetowych trendów. W jego materiałach można znaleźć nie tylko wiedzę językową, ale też porady fonetyczne, różnice między akcentami oraz wskazówki, jak radzić sobie z angielskim w praktycznych sytuacjach. Jego lekcje są krótkie, treściwe i natychmiastowo zrozumiałe. Język angielski Polaków okiem eksperta W rozmowie Daniel podkreśla, że Polacy mówią po angielsku lepiej, niż sądzą. Wskazuje jednak na typowe błędy, jak zbyt dosłowne tłumaczenie zwrotów, problemy z intonacją i rytmem wypowiedzi, a także nadmierne skupienie się na biernym odbiorze treści, np. z podcastów i seriali, zamiast na aktywnym mówieniu. Rozmowa Daniela Lalewicza z National Geographic Zamieszczone powyżej wideo to nie tylko rozmowa o języku, ale też pełne inspiracji spojrzenie na naukę jako proces, który może być przyjemny i skuteczny. Daniel dzieli się swo…

ngok1-aa6f23f.jpg
width: 1920
height: 1080

Czy na boczku i kiełbasie będą ostrzeżenia jak na papierosach? Oto argumenty naukowców
type: item
date: 2025-11-07T12:03:35.000Z
creator: Magdalena Rudzka
subject: Lifestyle
subject: Nauka
subject: badania naukowe
subject: nowotwory
subject: wielka brytania
subject: zdrowe odżywianie
subject: Zdrowie
subject: żywność
description: Brytyjscy naukowcy chcą, by na opakowaniach wędlin pojawiły się ostrzeżenia zdrowotne – takie, jakie widzimy na papierosach. Wskazują na dowody, że substancje peklujące zwiększają ryzyko raka.
encoded: Brytyjscy naukowcy zaapelowali niedawno, by na opakowaniach m.in. boczku i szynki pojawiły się ostrzeżenia zdrowotne, podobne do tych z papierosów. Ich zdaniem produkty te, konserwowane za pomocą azotynów, stanowią realne zagrożenie nowotworowe, z którym kolejne rządy Wielkiej Brytanii nie potrafiły się zmierzyć. Badacze wskazują, że istnieją coraz silniejsze dowody na związek między spożywaniem przetworzonego w ten sposób mięsa a rozwojem raka. Dotyczy to szczególnie raka jelita grubego – choroby, której częstość, zwłaszcza wśród młodych dorosłych, stale rośnie. E250 z wędlin równie niebezpieczny, co azbest Azotyny (m.in. azotyn sodu, oznaczany jako E250) to składniki mieszanki peklującej, która pozwala zakonserwować mięso i zachować jego różowy kolor. Są powszechnym składnikiem wędlin. Najniebezpieczniejsze stają się podczas obróbki termicznej mięsa (gotowanie, parzenie, wędzenie na gorąco), kiedy reagują z produktami rozpadu aminokwasów i tworzą rakotwórcze związki. Już w 2015 roku Międzynarodowa Agencja Badań nad Rakiem (IARC) zaliczyła tak przetworzone mięso do grupy 1 czynników rakotwórczych. Stawia to peklowane wędliny w tej samej grupie, co tytoń i azbest. Pomimo tego stosowanie azotynów jest wciąż powszechne, także w Polsce. Szacuje się, że ich stosowanie mogło doprowadzić do około 54 tys. przypadków raka jelita grubego w ostatniej dekadzie (dane z Wielkiej Brytanii). Jak działają rakotwórcze azotyny? Zagrożenie wynika z reakcji chemicznych zachodzących w organizmie po spożyciu mięsa konserwowanego azotynami. Substancje te mogą przekształcać się w nitrozoaminy – silne kancerogeny, które uszkadzają DNA. Nitrozoaminy przyłączają się do nici DNA w wątrobie, tworząc tzw. addukt DNA, co prowadzi do błędów genetycznych sprzyjających niekontrolowanemu podziałowi komórek, a co za tym idzie – powstawaniu guzów. Dodatkowo generują reaktywne formy tlenu, które pogłębiają uszkodzenia genetyczne i stres oksydacyjny, dodatkowo napędzając rozwój raka. Co dalej? Nowe normy…

wedliny-90dc9ea.jpeg
width: 4534
height: 3213

Myśleli, że ten pająk wymarł. Odnaleziono go po 40 latach
type: item
date: 2025-11-03T09:49:49.000Z
creator: Szymon Zdziebłowski
subject: Przyroda
subject: pająki
subject: wielka brytania
subject: zwierzęta
description: „To jedno z największych w Wielkiej Brytanii odkryć »zaginionego gatunku« w tym stuleciu” – mówi ekspertka. W dzikich ostępach rezerwatu Newtown na brytyjskiej wyspie Wight znaleziono wyjątkowego pająka. Jest to aulonia sieciarka. Ten gatunek po raz ostatni widziano w tym kraju 40 lat temu.
encoded: Aulonia sieciarka (Aulonia albimana) jest wyjątkowym pająkiem. I maleńkim. Osiąga zaledwie 3,5–4,5 mm wielkości. W przeciwieństwie do większości przedstawicieli w rodzinie pogońcowatych konstruuje cieniutką sieć łowną. Pozostałe gatunki w tej rodzinie ścigają ofiarę po ziemi, po czym na nią skaczą. Nie do końca wyginął Aulonia sieciarka wymknęła się obserwacjom entomologów na kilka dekad. Po raz ostatni w Wielkiej Brytanii natknięto się na tego pająka w 1985 roku. Teraz National Trust, brytyjska organizacja zajmującą się ochroną zabytków i przyrody w Anglii, Walii i Irlandii Północnej, ogłosiła ważny komunikat: aulonia żyje na wyspie Wight! Pracownicy National Trust stwierdzili, że takie ustalenie jest dla nich „niezwykle satysfakcjonujące”, a Brytyjskie Towarzystwo Arachnologiczne nazwało to znalezisko „epickim”. Ważne znalezisko – w ostatnim momencie W relacjach terenowych badaczy od czasu do czasu pojawia się informacja, że do ważnego znaleziska doszło w ostatnim momencie. Tak było na przykład ze znalezieniem grobowca Tutanchamona przez Howarda Cartera, który poświęcił na to zadanie wiele lat i jego sponsor chciał się wycofać z bezowocnego projektu. W ostatnim momencie odkryto też aulonię sieciarkę. Naukowcy przybyli w dzikie ostępy wyspy Wight łodzią. Dosłownie na dziesięć minut przed odpłynięciem Graeme Lyons ujrzał maleńkiego pająka. – Widziałem 559 gatunków pająków na Wyspach Brytyjskich, ale ten był zdecydowanie najbardziej ekscytującym znaleziskiem! – wspomina Lyons. Drugą aulonię ekspert odnotował zaledwie dwie minuty przed wejściem na łódź. Sukces w ochronie przyrody Mark Telfer, który kierował badaniami na wyspie Wight w Rezerwacie Przyrody Newtown, należącym do National Trust i był z Lyonsem w momencie znaleziska, nie kryje zadowolenia. – To jedno z tych niezapomnianych odkryć. Znalezienie gatunku, który przez 40 lat uważano za wymarły, jest ekscytujące i świadczy o tym, jak właściwe zarządzanie siedliskiem w połączeniu z ciekawością i współpracą może p…

pajak-26c7ee5.jpg
width: 1575
height: 1050

Pojawił się nowy władca mórz. U wybrzeży Wielkiej Brytanii odnaleziono szkielet nieznanego ichtiozaura
type: item
date: 2025-10-18T10:16:22.000Z
creator: Jonasz Przybył
subject: Historia
subject: ichtiozaur
subject: jura
subject: paleontologia
subject: skamieniałości
subject: wielka brytania
description: Ichtiozaury rządziły morzami przed milionami lat i wciąż wiele o nich nie wiemy. Być może skomplikowana mozaika zaczęła się właśnie składać w całość: wszystko dzięki odkryciu niemal kompletnego szkieletu tego pradawnego gada u brzegów Wielkiej Brytanii.
encoded: Naukowcy z Uniwersytetu w Manchesterze opublikowali w czasopiśmie „Papers in Palaeontology” pracę, która szczegółowo opisuje odnaleziony na brytyjskim wybrzeżu szkielet nigdy wcześniej nierozpoznanego ichtiozaura. To zwierzę, które przed milionami lat rządziło morzami i stanowi brakujące ewolucyjne ogniwo. Morski gad wielkości delfina Niemal kompletny szkielet gada odnaleziono w angielskim hrabstwie Dorset. Jego wielkość porównano z rozmiarem delfina i nazwano Xiphodracon goldencapensis, czyli Miecznikowym Smokiem z Dorset – na cześć miejsca znalezienia. Jest on nowym i niezwykle rzadkim gatunkiem ichtiozaura. Po szczegółowych badaniach okazało się, że zwierzę stanowi lukę w ewolucyjnym zapisie kopalnym ichtiozaurów. Co więcej, szczątki noszą ślady, które mogą być pozostałościami po jego ostatnim posiłku. Jest prawdopodobnie najbardziej kompletnym prehistorycznym gadem na świecie z okresu pliensbachu: trzeciego piętra dolnej jury. Pochodzi więc sprzed około 190 mln lat. Znalezisko z Wybrzeża Jurajskiego Wzdłuż brytyjskiego Wybrzeża Jurajskiego, znajdującego się na południe od Bristolu i wpisanego na listę światowego dziedzictwa UNESCO, odnajdywano kiedyś tysiące skamieniałości ichtiozaurów – głównie w czasach pionierskiej paleontolog Mary Anning. Jednak odkrycie opisywanego dzisiaj wczesnojurajskiego gada jest pierwszym od ponad 100 lat. Szkielet odnaleziono w 2001 roku w pobliżu Golden Cap w Dorset, ale dopiero niedawno został szczegółowo przeanalizowany przez paleontologów. W jego skład wchodzi czaszka z ogromnym oczodołem i długim, przypominającym miecz pyskiem – stąd wzięła się nazwa gada. Stwierdzono, że zwierzę miało około 3 metrów długości i żywiło się rybami oraz kałamarnicami. Okaz ma zostać wystawiony w Królewskim Muzeum Ontario w Toronto w Kanadzie. Czym były ichtiozaury? Trzeba tu powiedzieć, że ichtiozaury nie były dinozaurami. To morskie gady, których od lądowych kuzynów różniło przede wszystkim środowisko życia: władały morzami i oceanami, podczas gdy…

FABRIC-KOLAZ-32-6-1f16422.jpg
width: 2700
height: 1800

„Nie mogłam uwierzyć, że to wciąż Wielka Brytania” – artykuł nagrodzony w konkursie Travelera
type: item
date: 2025-10-10T06:04:12.000Z
creator: Edyta Tardowska-Janusz
subject: Kierunki
subject: Traveler
subject: kornwalia
subject: wielka brytania
description: Artykuł Edyty Tardowskiej-Janusz o Kynance Cove – najbardziej na południe wysuniętym wybrzeżu Wielkiej Brytanii – znalazł się w gronie wyróżnionych artykułów w konkursie „Zostań Autorem National Geographic Traveler”, zorganizowanym z okazji 20-lecia magazynu.
encoded: Spis treści: W Kynance Cove trafiłam na widoki z innego świata Klejnot Kornwalii strzeżony przez National Trust Turkusowa woda i ślady dawnego górnictwa Jak Kynance Cove zmieniło moje podejście do podróży Praktyczne informacje – jak dotrzeć do Kynance Cove Myślałam, że po kilku dniach wędrówki po kornwalijskich klifach widziałam już wszystko. Spektakularne ruiny zamku Tintagel, romantyczne uliczki Boscastle, mistyczną St. Michael’s Mount. Każde miejsce wydawało się przekraczać granice tego, co możliwe do uchwycenia jednym spojrzeniem. Aż dotarłam do Kynance Cove. W Kynance Cove trafiłam na widoki z innego świata Z parkingu prowadziły dwie ścieżki w stronę zatoki. Wybraliśmy krótszą, bardziej stromą. Po kilku minutach marszu przez wrzosowiska, nagle ziemia się skończyła. Przed nami rozciągał się widok, który wszystkim zaparł dech w piersiach. To nie była zwykła plaża. To była wizja z innego świata. Białe piaski kontrastowały z turkusową wodą w sposób, który wydawał się niemożliwy na brytyjskim wybrzeżu. Ale to dopiero początek magii Kynance Cove. Skaliste wyspy wynurzały się z morza jak pradawni strażnicy, a między nimi kryły się jaskinie o poetyckich wiktoriańskich nazwach: Ladies Bathing Pool, Drawing Room. Mieliśmy niewiarygodne szczęście. Nie dość, że dzień był słoneczny i bezwietrzny – rzadkość na kornwalijskim wybrzeżu – to jeszcze trafiliśmy na odpływ. To właśnie wtedy Kynance Cove odsłania swoje najgłębsze sekrety. Woda ustępuje, odsłaniając szereg ukrytych zatoczek i połączonych jaskiń. Spacerując brzegiem, odkrywaliśmy kolejne miejsca, które jeszcze przed chwilą były niewidoczne. Naszym oczom ukazywały się miniaturowe plaże, niesamowite skalne formacje wyrzeźbione przez tysiące lat działania morza, i ta krystalicznie czysta woda. Klejnot Kornwalii strzeżony przez National Trust National Trust, właściciel tego kornwalijskiego klejnotu, nie bez powodu strzeże tego miejsca. Kynance Cove regularnie pojawia się na listach najpiękniejszych plaż świata, a jej turk…

Kynance-Cove-shutterstock1509141917-d1e6d9b.jpg
width: 5616
height: 3744

Gibraltar mierzy zaledwie kilka kilometrów kwadratowych. Ma bogatszą historię niż niejedno imperium
type: item
date: 2025-09-20T06:31:43.000Z
creator: Artur Białek
subject: Historia
subject: gibraltar
subject: hiszpania
subject: wielka brytania
description: W starożytności Gibraltar był miejscem o znaczeniu symbolicznym i religijnym. Później stał się obiektem zaciętych walk. Przez ponad siedem stuleci niewielki półwysep znajdował się pod panowaniem arabskim. Wojska chrześcijańskie zdobyły ten teren dopiero w XV wieku, ale to nie zakończyło sporów o przynależność terytorialną.
encoded: Spis treści: Jedna z ostatnich granic kontynentalnej Europy Od panowania starożytnych ludów po brytyjskie zwierzchnictwo Jak dziś wygląda sytuacja Gibraltaru? Pobyt na Gibraltarze to doświadczenie iście niezwykłe. Dookoła roi się od charakterystycznych czerwonych budek telefonicznych i pubów. Na ulicach widać piętrowe autobusy. Jednak pogoda nie ma nic wspólnego z brytyjską słotą. Roślinność też wydaje się jakby egzotyczniejsza, podobnie zresztą jak fauna. Bo gdzie na Wyspach Brytyjskich, poza ogrodami zoologicznymi, można spotkać małpy? No i ten widok. Ląd, który rozpościera się w niedalekiej odległości, to przecież Afryka. Na niewielkim obszarze na południowym krańcu Półwyspu Iberyjskiego, będącym jednym z najdalej wysuniętych na południe punktów kontynentalnej Europy, od kilkuset lat łączą się wpływy dwóch państw. Mimo że znajduje się na terenie Hiszpanii, Gibraltar do dziś pozostaje brytyjskim terytorium zamorskim. Jedna z ostatnich granic kontynentalnej Europy Gibraltar, skalisty skrawek lądu na południowym wybrzeżu Półwyspu Iberyjskiego, znajduje się nad Zatoką Gibraltarską, w pobliżu Cieśniny Gibraltarskiej, gdzie Morze Śródziemne wychodzi na Ocean Atlantycki. Na północy półwysep o powierzchni około 6,7 kilometra kwadratowego graniczy z hiszpańskim regionem Campo de Gibraltar. Na wschodzie ograniczają go dwie zatoki: Sandy Bay i Catelan Bay, a na zachodzie – Zatoka Gibraltarska. Afryka Północna jest oddalona od Gibraltaru o zaledwie kilkanaście kilometrów. Od panowania starożytnych ludów po brytyjskie zwierzchnictwo Strategiczne położenie Gibraltaru sprawiło, że w swojej historii półwysep był wielokrotnie oblegany. Przez setki lat znajdował się pod panowaniem arabskim, aż w końcu znalazł się w granicach Hiszpanii. Dwa stulecia później stał się brytyjskim terytorium zamorskim i choć dziś po kolonialnej potędze imperium brytyjskiego pozostało tylko wspomnienie, niewielki półwysep nadal jest przedmiotem sporu obu państw. Gibraltar w starożytności i średniowieczu…

Gibraltar-be27d73.jpg
width: 1000
height: 750

„Każdy zakątek ma własny rytm” – to angielskie miasto porywa bardziej niż Londyn
type: item
date: 2025-09-10T10:28:55.000Z
creator: Olga Dębicka
subject: Kierunki
subject: Traveler
subject: Czas na miasta
subject: liverpool
subject: Travel
subject: wielka brytania
description: Z czego znany jest Liverpool? To miasto na zachodnim wybrzeżu Anglii to nie tylko kolebka zespołu The Beatles, ale też tętniący życiem port, dzielnice pełne historii oraz wyjątkowa architektura. Sprawdź, co warto zobaczyć podczas pobytu.
encoded: Spis treści: Cavern Club – serce muzycznej legendy Liverpoolu Royal Albert Dock – serce kultury i historii portowego Liverpoolu Beatles Tour – objazd śladami legendy Liverpoolu Liverpool – co warto zobaczyć w mieście Beatlesów? Gdzie dobrze zjeść w Liverpoolu? Sprawdzone adresy od dziennikarzy Travelera Jak dolecieć do Liverpoolu? Połączenia lotnicze z Polski Liverpool przyciąga zarówno fanów muzyki, jak i miłośników historii czy kultury. Miasto oferuje bogatą listę atrakcji – od słynnego Cavern Clubu, przez nowoczesne muzea, aż po wpisany na listę UNESCO nabrzeżny kompleks Royal Albert Dock. To miejsce, gdzie industrialna przeszłość spotyka się z nowoczesnością, a spacer po ulicach staje się podróżą przez brytyjską tożsamość. Cavern Club – serce muzycznej legendy Liverpoolu Schodzę ciemnym, ceglastym korytarzem, kilka poziomów w dół, do piwnicy pachnącej historią i wilgocią. Każdy schodek w przyćmionym świetle przypomina rytuał przejścia, jakby zejście do podziemnej świątyni dźwięku. Dreszcz emocji, niemal mistyczny, przypomina inicjację do kultu Wielkiej Czwórki z Liverpoolu, która właśnie tutaj, w tej dusznej przestrzeni, zaczynała swoją muzyczną rewolucję. Klub The Cavern otwarto w 1957 roku jako jazzowy lokal, ale to właśnie w 1961 roku Brian Epstein odkrył tu The Beatles, urzeczony ich charyzmą i brzmieniem. Między 1961 a 1963 rokiem zagrali tu aż 292 razy, zapełniając surową salę tłumem młodych, spragnionych nowej muzyki ludzi. To tu, w ciasnym klubie pod ziemią, rodziła się beatlemania, a wraz z nią nowoczesna popkultura. Na ścianie pamięci wewnątrz klubu wczytuję się w nazwiska innych legend, które przeszły przez tę scenę. Każda cegła symbolizuje jednego artystę lub zespół, a to fascynująca mozaika: Madonna, Elton John, Rod Stewart, Oasis, Eric Clapton, The Rolling Stones – a z nowszych czasów choćby Adele. Cavern Club nie zawsze miał się dobrze – w 1973 roku został zburzony, później odbudowany, a w 2005 roku zamknięty z powodów finansowych. Ale dziś znów t…

LiverpoolGettyImages-680679819-06223fa.jpg
width: 2121
height: 1414

Szpitale nie muszą być przygnębiające. To centrum medyczne uznano za jeden z najpiękniejszych budynków na świecie
type: item
date: 2025-08-07T07:51:31.000Z
creator: Sabina Zięba
subject: Kierunki
subject: Traveler
subject: architektura
subject: budynki
subject: nowotwory
subject: wielka brytania
subject: Zdrowie
description: Na świecie powstają miejsca, które udowadniają, że architektura może wspierać proces leczenia. Jednym z nich jest Maggie’s Centre – wyjątkowe centrum medyczne, gdzie naturalne światło, zieleń i przyjazne wnętrza zastąpiły szpitalną surowość.
encoded: Spis treści: Czym jest projekt Maggie’s Centre? Historia powstania Wnętrza wyjątkowych brytyjskich centrów medycznych Najpiękniejsze centrum medyczne na świecie Dla wielu Polaków obraz szpitala wciąż wiąże się z surowymi wnętrzami, wąskimi salami, metalowymi łóżkami i funkcjonalnymi, lecz mało przyjaznymi korytarzami. Tymczasem na świecie powstają miejsca, które całkowicie zmieniają to wyobrażenie. Jednym z najbardziej niezwykłych przykładów jest brytyjski projekt Maggie’s Centre, stworzony z myślą o tym, by przestrzeń wspierała proces leczenia. Do jego realizacji zaproszono największe nazwiska światowej architektury, w tym Zahę Hadid, Franka Gehry’ego, Rema Koolhaasa, Richarda Rogersa czy Normana Fostera. Wśród efektów tej współpracy szczególne miejsce zajmuje centrum medyczne autorstwa Thomasa Heatherwicka, które znalazło się na liście 24 najpiękniejszych budynków świata. Czym jest projekt Maggie’s Centre? Historia powstania Maggie Keswick, projektantka krajobrazu i pisarka, przez lata zmagała się z nowotworem piersi. W swoich wspomnieniach wielokrotnie opisywała, jak przygnębiające potrafią być wnętrza tradycyjnych szpitali: „Okropne światło jarzeniowe, pomieszczenia bez widoku na zewnątrz, niewygodne meble, puste i szare ściany – wszystko to przyczynia się do fizycznego i psychicznego osłabienia. Pacjenci, którzy przybywają relatywnie pełni nadziei, po przebywaniu w takim otoczeniu tracą siły”. Z tego przekonania narodził się pomysł stworzenia miejsc, które oferowałyby pacjentom nie tylko pomoc medyczną, ale również przestrzeń do rozmów, wymiany doświadczeń i otrzymania wsparcia. Maggie wyobrażała sobie ośrodki, w których chorzy mogliby spędzać czas w przyjaznym otoczeniu, korzystać z pomocy w codziennych sprawach – od zakupu peruki po chemioterapii po doradztwo w kwestiach finansowych – oraz odzyskać poczucie bezpieczeństwa i normalności. Po jej śmierci w 1995 roku, jej mąż Charles Jencks – pisarz, architekt i krytyk architektury – powołał do życia fundację Mag…

maggies-daf135d.jpg
width: 2000
height: 1420

Dzieci z materiałem genetycznym trzech osób urodzone w Wielkiej Brytanii
type: item
date: 2025-07-21T13:03:02.000Z
creator: Magdalena Rudzka
subject: Nauka
subject: badania naukowe
subject: choroby
subject: dna
subject: in vitro
subject: wielka brytania
description: W Wielkiej Brytanii urodziło się już ośmioro zdrowych dzieci dzięki przełomowej metodzie in vitro umożliwiającej podmianę mitochondriów. DNA pozyskane od trzech osób pozwoliło uniknąć poważnych chorób genetycznych.
encoded: Spis treści Na czym polega in vitro z DNA trzech osób? Znaczenie mitochondriów dla zdrowia dziecka Nowa metoda i nowe regulacje prawne W Wielkiej Brytanii urodziło się ośmioro zdrowych dzieci z użyciem nowatorskiej metody in vitro, wykorzystującej DNA trzech osób. Przełomowa metoda ma na celu uniknięcie dziedziczenia rzadkich i poważnych chorób genetycznych ze strony matki. Na czym polega in vitro z DNA trzech osób? Metoda polega na zastosowaniu zdrowych mitochondriów z komórki jajowej dawczyni, co pozwala zminimalizować ryzyko dziedziczenia groźnych mutacji mitochondrialnych. Eksperci podkreślają, że metoda wymiany mitochondriów będzie stosowana tylko w wyjątkowych przypadkach, gdy inne sposoby zapobiegania chorobom genetycznym okażą się nieskuteczne. Choć urodzone w ten sposób dziecko posiada materiał genetyczny od trzech osób, DNA dawczyni mitochondriów stanowi mniej niż 1% całości i nie wpływa na dziedziczone cechy, np. wygląd dziecka. W jej wyniku jak dotąd doszło do narodzin ośmiorga zdrowych dzieci, wolnych od chorób mitochondrialnych. U jednej z matek ciąża nadal trwa. W jednym przypadku u noworodka stwierdzono nieco wyższy poziom nieprawidłowych mitochondriów, lecz nadal na poziomie uznawanym za nieszkodliwy. Naukowcy zalecają jednak dalszą obserwację dziecka. W przypadku standardowego zapłodnienia in vitro wykrycie mutacji mitochondrialnych jest w niektórych przypadkach niemożliwe do jednoznacznego zdiagnozowania. Nowa metoda umożliwia obejście tego problemu poprzez pobranie materiału genetycznego z komórki jajowej matki i przeniesienie go do komórki dawczyni, pozbawionej jej własnego DNA jądrowego, ale zawierającej zdrowe mitochondria. W ten sposób zarodek otrzymuje DNA od trojga rodziców: matki, ojca i dawczyni mitochondriów. Znaczenie mitochondriów dla zdrowia dziecka Uszkodzenia mitochondriów mogą prowadzić do szeregu rzadkich, poważnych chorób skutkujących m.in. osłabieniem mięśni, napadami drgawek, opóźnieniami w rozwoju, niewydolnością narządów, a n…

AdobeStock527688674-7d4a5f7.jpeg
width: 5168
height: 3448

Czy królowa Charlotta naprawdę była czarnoskóra? Serial Netfliksa poruszył starą debatę
type: item
date: 2025-07-19T06:26:46.000Z
creator: Erin Blakemore
subject: Historia
subject: królowa
subject: wielka brytania
description: Królowa Charlotta, małżonka Jerzego III, znów stała się bohaterką dyskusji – tym razem za sprawą popularnego serialu. Czy rzeczywiście mogła być pierwszą czarnoskórą królową Wielkiej Brytanii?
encoded: Spis treści: Jak Charlotta została królową Wielkiej Brytanii Czy król Jerzy III i królowa Charlotta się kochali? „Szaleństwo” króla Jerzego III Czy Charlotta naprawdę była pierwszą czarnoskórą królową Wielkiej Brytanii? Gdy 17-letnia Zofia Charlotta z Meklemburgii-Strelitz po raz pierwszy ujrzała londyński pałac, który miał być jej domem w 1761 roku, zbladła. W ciągu kilku godzin miała zostać królową Wielkiej Brytanii i Irlandii. Nigdy wcześniej nie była w Anglii ani nie spotkała swojego przyszłego męża. To, co wydarzyło się później, stało się częścią historii monarchii. Zostało niedawno przedstawione w serialu Netflixa „Queen Charlotte: A Bridgerton Story”. W fikcyjny sposób opowiada on o życiu nieśmiałej niemieckiej dziewczyny, o której krążyły pogłoski, że była pierwszą czarnoskórą królową Wielkiej Brytanii. Ale kim była prawdziwa królowa Charlotta? Jak Charlotta została królową Wielkiej Brytanii Urodzona w 1744 roku w Meklemburgii-Strelitz, księżniczka miała przeciętne dzieciństwo w księstwie, które inni arystokraci europejscy uważali za prowincjonalne i mało znaczące. Jednak to miało działać na jej korzyść, gdy pewien książę z odległego kraju został królem. W 1760 roku zmarł dziadek Jerzego III, czyniąc go królem Anglii. Jego stan kawalerski zaczął budzić ogólnonarodowy niepokój. Jerzy potrzebował żony – i to szybko. Tak uznali jego doradcy, dlatego rozpoczęto gorączkowe poszukiwania protestanckiej księżniczki, która mogłaby dzielić z nim życie i urodzić dziedzica. Charlotta była nieznana i uważano, że nie ma politycznych powiązań ani ambicji. Doradcy polityczni króla chcieli, by interesy brytyjskie dominowały po ślubie monarchy. I tak, mimo że Jerzy nigdy wcześniej nie spotkał Charlotty, w 1761 roku wysłannik zaproponował jej małżeństwo w jego imieniu. Charlotta zgodziła się. Zaaranżowany ślub odbył się zaledwie sześć godzin po przybyciu młodej księżniczki do Anglii. Choć nie mówiła po angielsku, Charlotta została królową Wielkiej Brytanii i Irlandii.Wszyscy c…

GettyImages-644298866-330bb9e.jpg
width: 8727
height: 5728