National Geographic
type: channel
link: https://www.national-geographic.pl
date: 2026-05-08T10:07:35.000Z
update period: hourly
update frequency: 1
update base: 2000-01-01T12:00+00:00
items: Tajemnice sztucznych wysp w Szkocji. Budowano je tysiące lat wcześniej, niż sądziliśmy
items: Bał się policji i własnych cieni. Jak fobie Alfreda Hitchcocka zmieniły historię kina?
items: To tutaj powstał świat Kubusia Puchatka. Prawdziwy Stumilowy Las możesz zobaczyć na własne oczy
items: Ślady po rytuałach sprzed tysięcy lat? Archeolodzy odkryli kryształy górskie w jamach pierwszych rolników
items: 100 lat temu urodziła się królowa Elżbieta II. Wszystko, co warto wiedzieć o brytyjskiej monarchini
items: Tudorowie panowali przez 118 lat. Trzy pokolenia władców uczyniły Anglię mocarstwem
items: Narodziny króla to dopiero początek. Pod zamkiem archeolodzy odkryli ślady sprzed 100 tysięcy lat
items: William Szekspir i jego zaginiony dom. Po 300 latach archiwa ujawniły adres
items: Znasz to miejsce z filmów o Harrym Potterze. Teraz możesz tu spędzić noc
items: Wembley Stadium to nie tylko katedra futbolu. Słynna arena gości też największe gwiazdy rozrywki
items: Geneza ekonomii sięga Szkocji. Adam Smith sformułował przełomowe koncepcje nauki
items: Tajemnica spalonych kopców rozwiązana? „Gorący temat debat archeologów”
items: Czterokołowe wozy w Brytanii epoki żelaza. Znaleziono je w zagadkowym skarbie
items: Gdzie podróżowała Agatha Christie? Te miejsca inspirowały jej najsłynniejsze powieści
items: Serial „Peaky Blinders” rozsławił to miasto. Dziś turyści odkrywają jego gangsterską historię
items: Z autobusu do muzeum. Niezwykła historia monety sprzed 2000 lat
items: Ann Lee stworzyła własną religię. Była „jedną z najwcześniejszych feministek”
items: Twardy premier i wrażliwy artysta. Ten obraz pokazuje nieznane oblicze Churchilla
items: Anglia chce strzelać do jeleni. Rząd szykuje radykalne zmiany w przepisach
items: William Wallace – jak wyglądała prawdziwa historia szkockiego bohatera?
items: Świat ma dość turystów? Tu tego nie odczujesz. Oto 10 najbardziej gościnnych miejsc
items: Piktowie to jeden z najbardziej tajemniczych ludów w historii. Byli postrachem Rzymian i Wikingów
items: Możesz spać w pokoju jak z „Wichrowych Wzgórz”. Ten pobyt jest całkowicie darmowy
items: Takiego zjawiska nie było od 75 lat. Ośmiornice przejęły fragment brytyjskiego wybrzeża
items: Morze wyrzuca banany i chipsy na plaże Anglii. Co oznaczają te nietypowe znaleziska?

Tajemnice sztucznych wysp w Szkocji. Budowano je tysiące lat wcześniej, niż sądziliśmy
type: item
date: 2026-05-08T11:37:09.000Z
creator: Szymon Zdziebłowski
subject: Historia
subject: archeologia
subject: epoka kamienia
subject: odkrycia archeologiczne
subject: pradzieje
subject: szkocja
subject: wielka brytania
subject: wyspy
description: Głęboko pod powierzchnią szkockich jezior skrywają się konstrukcje, które rzucają nowe światło na życie w pradziejach. Dzięki innowacyjnym metodom obrazowania naukowcy odkryli, że sztuczne wyspy budowano tysiące lat wcześniej, niż dotychczas sądzono.
encoded: Nowe odkrycia nie przestają zaskakiwać naukowców. Do tej kategorii zabytków należą sztuczne wyspy wznoszone przed dwoma tysiącami lat w Szkocji i Irlandii. No właśnie – czy „zaledwie” przez dwoma mileniami? Z badań w ostatnich latach wynika, że tego typu zagadkowe struktury powstawały zdecydowanie wcześniej, bo już być może przed około 5,5 tysiącami lat, czyli już w czasach neolitu. Najnowsze prace badawcze zespołu z Uniwersytetu w Southampton oraz Uniwersytetu w Reading pokazują jednak, że tych sztucznych wysp zwanych kranogami (crannog) jest zdecydowanie więcej. Zagadkowa struktura z wyspy Lewis Głównym obiektem zainteresowania naukowców stał się kranog w Loch Bhorgastail, położony przy malowniczej szkockiej wyspie Lewis. To, co dziś wygląda jak zwykła, kamienna wysepka, skrywa pod swoją powierzchnią skomplikowaną, drewnianą strukturę. Podczas wykopalisk archeolodzy zarejestrowali masywną platformę z bali, ukrytą pod warstwą osadów i kamiennego nasypu. Archeolodzy chcieli nie tylko poznać wiek obiektu, ale też zrozumieć, jak zmieniał się on na przestrzeni wieków i jaką funkcję pełnił w życiu lokalnych społeczności przed tysiącami lat. Konstrukcja starsza od Stonehenge Wyniki datowania radiowęglowego oraz analizy warstw archeologicznych przyniosły fascynujące rezultaty: kranog w Loch Bhorgastail powstał ponad 5000 lat temu. Oznacza to, że jest on starszy od tak słynnych monumentów, jak kamienne Stonehenge. Budowa sztucznej wyspy przebiegała etapami. Wszystko zaczęło się od wzniesienia okrągłej drewnianej platformy o średnicy około 23 metrów, którą następnie wyłożono chrustem. Dopiero dwa tysiące lat później, w środkowej epoce brązu, dodano kolejną warstwę drewna i kamieni, a kolejna faza aktywności ludzkiej na tym terenie nastąpiła około tysiąca lat później, w epoce żelaza. Do samej wyspy prowadziła kamienna grobla, która obecnie znajduje całkowicie pod wodą. Ślady dawnych biesiad W trakcie wieloletnich prac terenowych archeolodzy podwodni natrafili w wodach otacza…

kranog-0424b59.jpg
width: 1575
height: 1050

Bał się policji i własnych cieni. Jak fobie Alfreda Hitchcocka zmieniły historię kina?
type: item
date: 2026-05-02T11:01:46.000Z
creator: Artur Białek
subject: Ludzie
subject: filmy
subject: stany zjednoczone
subject: wielka brytania
description: Dzięki swojej wyjątkowej narracji wizualnej Alfred Hitchcock zdefiniował sposób, w jaki współczesny widz doświadcza lęku i napięcia. Przez sześć dekad aktywności zawodowej nie tylko wyreżyserował ponad pięćdziesiąt filmów fabularnych, ale przede wszystkim stworzył unikatowy język filmowy, który do dziś pozostaje fundamentem edukacji kinematograficznej na całym świecie. To właśnie ten twórca stał się jednym z pierwszych reżyserów, którego nazwisko było marką samą w sobie, a umieszczone nad tytułem filmu znaczyło dla publiczności więcej niż nazwiska występujących w nim aktorów.
encoded: Spis treści: Londyn, jezuici i pierwotny lęk Szkoła niemego kina i niemiecki ekspresjonizm Podbój Hollywood Tajemnica sukcesu Mistrz suspensu, król dreszczowców, architekt makabry i niepokoju. Bez względu na to, jak określimy Hitchcocka należy jasno stwierdzić, że mówimy tu o kimś więcej niż tylko reżyserze filmowym. To człowiek-instytucja, który przeszedł długą drogę, zanim podbił hollywoodzkie studia nagraniowe i rzucił wyzwanie tradycyjnym strukturom opowiadania historii. Londyn, jezuici i pierwotny lęk Alfred Joseph Hitchcock urodził się 13 sierpnia 1899 roku w Leytonstone (na obrzeżach ówczesnego Londynu). Wychowywał się w rodzinie o głęboko zakorzenionym katolickim światopoglądzie, w której dominowały surowe zasady. Był najmłodszym z trojga dzieci Williama Hitchcocka, handlarza warzywami i drobiem, i Emmy Jane Whelan. To właśnie środowisko domowe, przesiąknięte religijną etyką, wywarło ogromny wpływ na jego późniejszą twórczość, zaszczepiając w młodym Alfredzie trwałe poczucie winy, lęku przed autorytetami i fascynację moralną dwuznacznością. Niemały wpływ na wrażliwość emocjonalną Hitchcocka wywarła także edukacja w jezuickim St. Ignatius College w Stamford Hill. To tam, pod okiem surowych pedagogów, rozwinął niemal obsesyjną dyscyplinę pracy i skłonność do precyzyjnego planowania każdego detalu. To w późniejszych latach przełożyło się na jego słynną metodę pracy ze storyboardami. W dzieciństwie czuł się samotny i wyobcowany. Wynikało to nie tylko ze statusu katolika w anglikańskim kraju, ale także z nadwagi. Poczucie izolacji później stało się fundamentem dla postaci, które tworzył – zwykłych ludzi uwikłanych w sytuacje, których nie rozumieją i z których nie potrafią się wydostać bez drastycznych zmian w swojej tożsamości. Trauma na komisariacie Należy wspomnieć, że we wczesnym dzieciństwie przyszły reżyser doznał niemałej traumy. Według relacji samego Hitchcocka, chcąc ukarać syna za drobne przewinienie, ojciec wysłał go na lokalny komisariat policji z list…

Alfred-Hitchcock-d4350f4.jpg
width: 1575
height: 1050

To tutaj powstał świat Kubusia Puchatka. Prawdziwy Stumilowy Las możesz zobaczyć na własne oczy
type: item
date: 2026-04-26T13:17:40.000Z
creator: Sabina Zięba
subject: Kierunki
subject: Traveler
subject: filmy
subject: książki
subject: lasy
subject: wielka brytania
description: Setna rocznica narodzin Kubusia Puchatka to doskonały pretekst, by spojrzeć na tę historię nie tylko przez pryzmat literatury, ale także miejsc, które ją ukształtowały. W okolicach lasu, który zainspirował autora książek, zaplanowano liczne wydarzenia upamiętniające jednego z najsłynniejszych bohaterów dziecięcej wyobraźni. To także okazja, by odkryć, gdzie naprawdę znajduje się legendarny Stumilowy Las.
encoded: Choć od pierwszych publikacji minęło sto lat, przygody Kubusia Puchatka, Krzysia, Prosiaczka czy Kłapouchego wciąż cieszą się niesłabnącą popularnością. Ilustracje E.H. Sheparda na stałe wpisały się w kanon literatury, a sam Stumilowy Las stał się symbolem dzieciństwa dla kolejnych pokoleń. Nie wszyscy zdają sobie jednak sprawę, że jego obraz nie powstał wyłącznie w wyobraźni autora – miał bardzo konkretne źródło, które do dziś można odwiedzić. Gdzie znajduje się prawdziwy Stumilowy Las i co łączy go z Kubusiem Puchatkiem? Prawdziwy Stumilowy Las (zwany też Stuakrowym i Stuwiekowym Lasem), znany z książki A.A. Milne’a, to w rzeczywistości Ashdown Forest – rozległy obszar wrzosowisk i lasów położony w południowo-wschodniej Anglii, około 50 kilometrów od Londynu. To właśnie tutaj autor spędzał czas ze swoim synem, Christopherem Robinem, a wspólne spacery stały się inspiracją dla jednej z najbardziej rozpoznawalnych historii literatury dziecięcej. W pobliżu znajdował się również dom pisarza (Cotchford Farm), skąd łatwo było dotrzeć do miejsc, które później stały się częścią literackiego świata. Krajobraz tego obszaru – piaszczyste ścieżki, rozległe wrzosowiska i pojedyncze skupiska drzew – znalazł swoje odzwierciedlenie w książkach, choć z biegiem lat częściowo się zmienił. Na terenie lasu wciąż można odnaleźć lokalizacje nawiązujące do książkowych scen. Jednym z najbardziej rozpoznawalnych punktów jest Most Puchatka (Poohsticks Bridge), gdzie rozgrywano słynną zabawę w patyczki (misie-patysie) – inspirowaną rzeczywistą aktywnością Milne’a i jego syna. Dziś to właśnie tam odwiedzający próbują odtworzyć tę scenę, wrzucając patyki do wody i obserwując ich wyścig. W okolicy można natrafić także na symboliczne elementy tworzone przez fanów, takie jak niewielkie drzwiczki ukryte w korzeniach drzew czy skrzynka pocztowa Puchatka, w której odwiedzający zostawiają drobne upominki, często związane z miodem. W pobliżu znajdują się również miejsca utożsamiane z „Zaczarowanym Miej…

zdj-68-b06672c.jpg
width: 4352
height: 2899

Ślady po rytuałach sprzed tysięcy lat? Archeolodzy odkryli kryształy górskie w jamach pierwszych rolników
type: item
date: 2026-04-22T09:12:00.000Z
creator: Szymon Zdziebłowski
subject: Historia
subject: archeologia
subject: neolit
subject: odkrycia archeologiczne
subject: pradzieje
subject: skarby
subject: wielka brytania
description: Tysiące lat temu w świecie bez szkła przezroczysty kamień był czystą magią. W czasie budowy trasy szybkiego ruchu odkryto rekordowy zbiór kryształów górskich w osadach z czasów pierwszych rolników. Te rzadkie minerały trafiały do dołów w czasie rytuałów religijnych.
encoded: Kwarc jest jednym z najpowszechniejszych minerałów na świecie, obecnym w ziarnkach piasku czy pospolitych otoczakach. Jednak jego rzadka odmiana, kryształ górski, to zupełnie inna historia. Jest on niemal całkowicie przeźroczysty. Kryształ górski był dawniej szeroko stosowany jako kamień szlachetny, ale został zastąpiony szkłem i plastikiem. Rzadki materiał w prehistorii W pradziejach ludzie używali różnorodnych materiałów do wytwarzania narzędzi kamiennych. Należą do nich takie materiały jak krzemień, a nawet biały kwarc. Jednak ze względu na swoją wyjątkowość kryształ górski rzadko występuje na stanowiskach archeologicznych. W Wielkiej Brytanii i Irlandii na około 40 stanowiskach znaleziono ślady gromadzenia, przechowywania i obróbki kryształu górskiego. Większość z nich (25 stanowisk) datuje się na okres neolitu (4000–2400 r. p.n.e.). Sensacja na budowie drogi A66 Ostatnie wykopaliska związane z modernizacją trasy A66 w Wielkiej Brytanii, przeprowadzone przez Oxford Cotswold Archaeology, przyniosły odkrycie, które może okazać się jedną z największych kolekcji kryształu górskiego w historii brytyjskiej archeologii. Co ciekawe, na kilku neolitycznych stanowiskach leżących na trasie A66 odnaleziono materiał o bardzo zróżnicowanej jakości: od całkowicie przeźroczystych fragmentów, po mętne i niedoskonałe okazy. Archeolog Nick Overton sugeruje, że te różnice mogą wskazywać na jednoczesne korzystanie z lokalnych, gorszych źródeł (prawdopodobnie z Kumbrii) oraz importowanie wysokiej jakości kryształów z odległych stron. Testowanie i rytualne depozyty Analiza znalezisk z A66 ujawniła ciekawą praktykę: wiele mniejszych, lokalnych kryształów ma odłupane czubki. Archeolodzy uważają, że neolityczni twórcy narzędzi celowo je usuwali, aby sprawdzić jakość wnętrza kamienia przed dalszą obróbką. Wiele z tych kryształów okazało się zbyt mętnych lub spękanych, by nadawały się na narzędzia, jednak mimo to nie zostały wyrzucone jako odpad. Zamiast tego, z wielką starannością składan…

krysztal-7e90012.jpg
width: 1688
height: 1125

100 lat temu urodziła się królowa Elżbieta II. Wszystko, co warto wiedzieć o brytyjskiej monarchini
type: item
date: 2026-04-21T13:00:33.000Z
creator: Igor Szulim
subject: Ludzie
subject: ciekawostki
subject: królestwo
subject: królowa
subject: Królowa Elżbieta II
subject: wielka brytania
description: Elżbieta II była jedną z najbardziej rozpoznawalnych postaci XX i XXI wieku. Jej panowanie trwało dekady i przyniosło wiele rekordów. Oto najciekawsze fakty z życia najdłużej panującej monarchini w historii.
encoded: W tym artykule: Ciekawostki o Elżbiecie II Najważniejsze momenty panowania Elżbiety II Elżbieta II przeżyła 96 lat, z czego 70 oddała służbie narodu. Była nie tylko najdłużej panującą monarchinią w dziejach Wielkiej Brytanii, ale także najdłużej sprawującą władzę kobietą w historii świata. To zaledwie jeden z wielu rekordów, które ustanowiła w trakcie swojego wieloletniego panowania. Aby jeszcze lepiej zrozumieć fenomen Jej Królewskiej Mości, poniżej prezentujemy ciekawostki o Elżbiecie II, które z pewnością zainteresują każdego fana „royalsów”, ale nie tylko. Ciekawostki o Elżbiecie II Elżbieta II zasiadała na brytyjskim tronie przez dokładnie 70 lat i 214 dni. Pod tym względem jest absolutną rekordzistką. Co ciekawe, druga w klasyfikacji jest praprababka Elżbiety II, królowa Wiktoria, która stała na czele Zjednoczonego Królestwa Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej przez 63 lata, 7 miesięcy i 2 dni. Na liście najdłużej pełniących urząd przywódców państw wszech czasów Elżbieta II plasuje się na drugim miejscu, tuż za Ludwikiem XIV. „Król Słońce” niepodzielnie rządził Francją w latach 1643–1715. Trzecią pozycję w zestawieniu zajmuje Rama IX Bhumibol Adulyadej, który sprawował władzę w Tajlandii o niespełna 100 dni krócej niż Elżbieta II. Elżbieta II była trzecią w historii Wielkiej Brytanii monarchinią sprawującą samodzielną władzę. Oprócz niej na tronie zasiadały także Anna Stuart oraz wspomniana chwilę wcześniej królowa Wiktoria. Elżbieta II była nie tylko królową Zjednoczonego Królestwa Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej. Monarchini była jednocześnie głową 14 innych państw: Antigui i Barbudy, Australii, Bahamów, Belize, Grenady, Kanady, Jamajki, Nowej Zelandii, Papui-Nowej Gwinei, Saint Kitts i Nevis, Saint Lucia, Saint Vincent i Grenadyn, Tuvalu i Wysp Salomona. Do niedawna w tym gronie znajdował się również Barbados, który pod koniec 2021 roku zerwał unię personalną z Wielką Brytanią, stając się tym samym republiką. Elżbieta II w oficjalnych dokumentach p…

elzbieta-II-5e69d90.jpg
width: 3866
height: 3023

Tudorowie panowali przez 118 lat. Trzy pokolenia władców uczyniły Anglię mocarstwem
type: item
date: 2026-04-18T09:27:27.000Z
creator: Artur Białek
subject: Historia
subject: Ludzie
subject: anglia
subject: brytyjczycy
subject: królowie
subject: polityka
subject: renesans
subject: wielka brytania
description: Tudorowie, w ciągu zaledwie trzech pokoleń, przekształcili wyspiarskie królestwo z wycieńczonego wojnami domowymi feudalnego państwa w europejskie mocarstwo, które położyło solidny fundament pod przyszłe imperium kolonialne. Ich panowanie trwało od 1485 do 1603 roku i bez wątpienia stanowiło najbardziej fascynujący, a przy tym także najbardziej transformacyjny okres w dziejach Anglii. Jak wyglądały rządy Tudorów? Na to i inne pytania odpowiadamy poniżej.
encoded: Spis treści: Romans, który zmienił historię Narodziny dynastii Reformy, tyrania i narodziny Royal Navy Złoty wiek i potęga morskiego mocarstwa Stosunki Tudorów z Polską Życie na dworze Tudorów Polityczne intrygi, religijne wstrząsy, militarne triumfy i skandale obyczajowe – nie ulega wątpliwości, że rządy Tudorów były wyjątkowo barwnym okresem w historii Wielkiej Brytanii. Dzięki silnej władzy centralnej, niezależnemu kościołowi narodowemu i potężnej marynarce wojennej rodzina, która zasiadła na tronie po Yorkach, wyprowadziła kraj z peryferii Europy i uczyniła go ważnym uczestnikiem rodzącego się globalnego systemu. Romans, który zmienił historię Skąpane w aurze skandalu początki dynastii Tudorów są dalekie od królewskiego majestatu. Ród wywodzi się od walijskiej rodziny, która przez dekady borykała się z niedostatkiem i polityczną marginalizacją. Kluczową rolę w jego wyniesieniu odegrał Owen Tudor, dworzanin służący na dworze Henryka V. Po przedwczesnej śmierci króla w 1422 roku Owen nawiązał bliską relację z wdową po monarsze, Katarzyną de Valois. Według zapisków kronikarzy, dosłownie wpadł w ramiona królowej podczas tańca. To niepozorne wydarzenie miało zapoczątkować jeden z najbardziej brzemiennych w skutki romansów w historii Anglii. Z sekretnego małżeństwa zrodziło się trzech synów – Edmund, Jasper i Owen – i kilka córek, ale źródła nie są zgodne co do ich liczby. Dzięki staraniom przyrodniego brata, króla Henryka VI, synowie Owena zostali uznani za członków rodziny królewskiej, co otworzyło im drogę do najwyższych zaszczytów. Prawdziwy przełom nastąpił jednak w 1455 roku, kiedy Edmund poślubił Małgorzatę Beaufort, prawnuczkę Jana z Gandawy, syna Edwarda III. To pokrewieństwo dawało jej potomstwu krew Plantagenetów, a co za tym idzie – także pretensje do tronu z linii Lancasterów. Legitymacja Tudorów do władzy hartowała się w ogniu wojny Dwóch Róż. Henryk Tudor, syn Edmunda i Małgorzaty, urodził się w 1457 roku, już po śmierci swojego ojca. Mająca wówczas zal…

Tudorowie-b90a629.jpeg
width: 1447
height: 1147

Narodziny króla to dopiero początek. Pod zamkiem archeolodzy odkryli ślady sprzed 100 tysięcy lat
type: item
date: 2026-04-17T12:01:59.000Z
creator: Szymon Zdziebłowski
subject: Historia
subject: neandertalczycy
subject: paleolit
subject: pradzieje
subject: walia
subject: wielka brytania
subject: zamki
description: W murach tego zamku narodził się król, ale prawdziwe skarby archeolodzy odkryli w pieczarze znajdującej się pod spodem. Odkopano tam kości mamutów oraz dowody na obecność ludzi sprzed dziesiątków tysięcy lat. „Takie odkrycie zdarza się raz w życiu” – mówi badacz stanowiska.
encoded: Zamek Pembroke w Walii to miejsce narodzin Henryka Tudora, króla Anglii, który rządził królestwem od 1509 roku. Pod tą potężną budowlą znajduje się ogromna jaskinia Wogan. Dostać się do niej można przez spiralne schody prowadzące prosto z zamku. Przez bardzo długi czas uważano, że jaskinia jest po prostu pusta. Sądzono, że w czasie prac porządkowych epoce wiktoriańskiej usunięto cenne osady sprzed wieków. Panowało przekonanie, że nie pozostało tam nic wartościowego dla badaczy przeszłości. Archeolodzy pod zamkiem Niedawne badania pokazały, jak bardzo był to niesłuszny pogląd. Okazało się, że pod piaszczystym dnem pieczary kryją się nietknięte warstwy pełne niezwykłych zabytków. Wstępne wykopaliska prowadzone w latach 2021–2024 przyniosły zdumiewające rezultaty. Archeolodzy znaleźli szczątki zwierząt, które dziś nie występują w tej części świata. – Mimo ograniczonego zakresu dotychczasowych prac już teraz możemy stwierdzić, że jaskinia Wogan to miejsce doprawdy wyjątkowe. Mamy tu nie tylko niezwykle rzadkie dowody na obecność wczesnych Homo sapiens, ale także przesłanki wskazujące na jeszcze wcześniejsze osadnictwo, prawdopodobnie neandertalczyków – powiedział szef badań dr Rob Dinnis z Uniwersytetu w Aberdeen. – W całej Wielkiej Brytanii nie ma drugiego takiego stanowiska – takie odkrycie zdarza się raz w życiu – dodał archeolog. Największą sensację wywołały kości hipopotama. Zwierzę to żyło na terenie dzisiejszej Walii około 120 tysięcy lat temu. Był to okres między ostatnimi zlodowaceniami. Odkryto także kości mamuta oraz nosorożca włochatego. W jaskini spoczywały również szczątki reniferów i dzikich koni. Schronienie dla wielu pokoleń ludzi Jaskinia służyła za schronienie nie tylko dzikim zwierzętom. Naukowcy zidentyfikowali tam ślady bytowania ludzi z różnych epok. Odnaleziono niezwykle rzadkie dowody na obecność wczesnych przedstawicieli Homo sapiens, którzy bytowali w tym miejscu od 45 do 35 tysięcy lat temu. Badacze natrafili również na liczne narzędzia kamie…

zamek-8bad2a8.jpg
width: 1575
height: 1050

William Szekspir i jego zaginiony dom. Po 300 latach archiwa ujawniły adres
type: item
date: 2026-04-16T12:03:24.000Z
creator: Szymon Zdziebłowski
subject: Historia
subject: architektura
subject: literatura
subject: londyn
subject: wielka brytania
description: Przez ponad trzy stulecia dokładna lokalizacja londyńskiego domu Williama Szekspira pozostawała wielką zagadką dla historyków i wielbicieli jego talentu. Teraz udało się odnaleźć unikatowy plan z 1668 roku, który precyzyjnie wskazuje fundamenty zaginionej posiadłości w dzielnicy Blackfriars. To niepozorne znalezisko zdradza nam to, co działo się w ostatnich latach życia artysty.
encoded: William Szekspir to postać, której nie trzeba przedstawiać – jego wpływ na literaturę światową jest ogromny. Jednak mimo jego sławy, wiele szczegółów z jego życia prywatnego pozostawało w sferze domysłów. Przez stulecia naukowcy wiedzieli, że w marcu 1613 roku zakupił on nieruchomość w prestiżowej dzielnicy Blackfriars w Londynie, w obrębie dawnego XIII-wiecznego klasztoru dominikanów. Problem polegał na tym, że nikt nie potrafił wskazać, gdzie dokładnie ten dom się znajdował. Napis na tablicy pamiątkowej przy 5 St Andrew’s Hill głosił jedynie, że budynek stał „w pobliżu tego miejsca”, co przez wieki irytowało badaczy. Czego nie wiedzieliśmy o mistrzu? Do tej pory powszechnie uważano, że William Szekspir po zakupie domu w 1613 roku szybko wycofał się z Londynu do rodzinnego Stratford-upon-Avon, gdzie wiódł spokojne życie szlachcica. Historycy często traktowali tę londyńską nieruchomość wyłącznie jako bezpieczną lokatę kapitału, a nie faktyczne miejsce zamieszkania. Nie znano ani precyzyjnych rozmiarów budynku, ani jego układu, a brak konkretnych planów uniemożliwiał odtworzenie codziennego życia twórcy w stolicy. Ta luka w biografii wielkiego dramaturga sprawiała, że jego ostatnie lata w Londynie były owiane tajemnicą. Archiwalny przełom profesor Munro Przełom nastąpił dzięki dociekliwości profesor Lucy Munro z King's College London, która podczas prac badawczych natrafiła na trzy kluczowe dokumenty – dwa w Archiwach Londynu i jeden w Archiwach Narodowych. – Prowadziłam badania w ramach szerszego projektu i nie mogłam uwierzyć, na co patrzę. Był to plan domu Szekspira w Blackfriars. Wszyscy myśleli, że nie znajdziemy już nic nowego, więc temat na lata poszedł w odstawkę – wspomina prof. Munro moment znaleziska. Najważniejszym znaleziskiem okazał się sporządzony w 1668 roku plan części dzielnicy Blackfriars, narysowany już po Wielkim Pożarze Londynu. To właśnie ten unikatowy dokument pozwolił na precyzyjne namierzenie fundamentów i rozmiarów posiadłości Szekspira. Ba…

szekspir-2ed0206.jpg
width: 1575
height: 1050

Znasz to miejsce z filmów o Harrym Potterze. Teraz możesz tu spędzić noc
type: item
date: 2026-04-08T07:02:23.000Z
creator: Sabina Zięba
subject: Kierunki
subject: Traveler
subject: filmy
subject: miasta
subject: noclegi
subject: wielka brytania
description: Filmy powstałe na podstawie książek J.K. Rowling od lat przyciągają miliony fanów na całym świecie, którzy chętnie odwiedzają miejsca znane z ekranowych przygód młodego czarodzieja. Jedno z najbardziej rozpoznawalnych znajduje się w Oksfordzie – i, co istotne, nie jest to jedynie atrakcja turystyczna. W tym historycznym budynku można dziś spędzić noc, niemal przenosząc się do świata znanego z filmów o Harrym Potterze.
encoded: Możliwość noclegu w miejscu, które posłużyło jako inspiracja dla Wielkiej Sali w Hogwarcie, dla wielu fanów serii pozostaje spełnieniem marzeń. W Christ Church College w Oksfordzie można nie tylko zobaczyć słynne wnętrza, ale również poczuć ich wyjątkową atmosferę o poranku. Pobyt w tym zabytkowym kolegium zaczyna się już od około 48–500 zł za noc. To propozycja, która łączy doświadczenie historycznego miejsca z możliwością znalezienia się w przestrzeni, która na stałe zapisała się w popkulturze. Harry Potter w Christ Church College – gdzie kręcono sceny i jak tu przenocować? Christ Church College w Oksfordzie należy do najbardziej rozpoznawalnych lokalizacji związanych z filmową serią o Harrym Potterze. Choć wiele scen powstawało w studiu, to właśnie architektura tej historycznej uczelni stała się bezpośrednią inspiracją dla Hogwartu. Szczególnie charakterystyczne są kamienne schody prowadzące do jadalni, które widzowie mogą zobaczyć w pierwszej części filmu – to tutaj profesor McGonagall wita nowych uczniów, a Harry po raz pierwszy spotyka Draco Malfoya. Równie istotną rolę odegrała imponująca XVI-wieczna jadalnia, której wygląd posłużył jako wzór dla Wielkiej Sali, jednej z najbardziej ikonicznych przestrzeni w całej serii. Jej wysokie okna, drewniane stoły i portrety zdobiące ściany do dziś przywodzą na myśl atmosferę znaną z filmów, choć sama przestrzeń nie była bezpośrednio wykorzystana do zdjęć – jej wnętrze odtworzono w studiu, bazując właśnie na tym miejscu. Na terenie college’u wykorzystano również krużganki, które pojawiają się w scenach przedstawiających szkolne korytarze Hogwartu, a także pobliskie wnętrza Oksfordu – jak gotyckie sklepienie Szkoły Teologicznej, wykorzystane jako szpital, czy Biblioteka Księcia Humfreya, gdzie kręcono sceny z peleryną niewidką. Warto dodać, że wiele z tych lokalizacji znajduje się w bezpośrednim sąsiedztwie uczelni, co sprawia, że spacer po Oksfordzie może przypominać wędrówkę po filmowym świecie. To właśnie połączenie a…

zdj-53-1057445.jpg
width: 4096
height: 2728

Wembley Stadium to nie tylko katedra futbolu. Słynna arena gości też największe gwiazdy rozrywki
type: item
date: 2026-04-06T07:15:37.000Z
creator: Artur Białek
subject: Kierunki
subject: Traveler
subject: koncerty
subject: londyn
subject: muzyka
subject: piłka nożna
subject: Sport
subject: stadiony
subject: wielka brytania
description: Wembley Stadium to nie tylko obiekt sportowy. Mówimy tu o instytucji, która od ponad stulecia stanowi centralny punkt na mapie światowego sportu i rozrywki. O budowli, która jest sercem brytyjskiej tożsamości. Pelé, powszechnie uznawany za jednego z najwybitniejszych piłkarzy w historii, nazwał Wembley „katedrą futbolu”, co najlepiej oddaje niemal sakralny status tego miejsca w świecie sportu.
encoded: Spis treści: Stadion, który stanął na gruzach niespełnionych ambicji Narodziny Empire Stadium Finał białego konia Złota era stadionu Muzyka i popkultura Pożegnanie bliźniaczych wież Cud architektury i inżynierii Nowe wydarzenia sportowe Kultowe koncerty Od momentu otwarcia pierwotnej konstrukcji w 1923 roku, Wembley przeszło niezwykłą ewolucję – od symbolu imperialnej potęgi, przez arenę powojennej odbudowy ducha, aż po dzisiejszy cud nowoczesnej inżynierii. W tym kontekście nie można powiedzieć, że obiekt ten to tylko stal, beton i trawa. Słynny stadion to de facto miejsce, gdzie emocje znajdują swoje ujście i symbol ciągłości brytyjskiej kultury. Stadion, który stanął na gruzach niespełnionych ambicji Zanim na murawie Wembley wybrzmiał pierwszy gwizdek, teren ten miał stać się domem dla struktury, która rzuciłaby wyzwanie paryskiej wieży Eiffla. Historia Wembley Park zaczyna się bowiem od śmiałego sir Edwarda Watkina, przedsiębiorcy kolejowego, który w latach 90. XIX wieku zapragnął zbudować „wielką wieżę Londynu”. Niedokończony gigant Konstrukcja Gustawa Eiffla wywarła na Watkinie tak duże wrażenie, że postanowił wybudować kolosa, który przyćmiłby „żelazną damę”. W 1890 roku ogłosił konkurs architektoniczny na centralny punkt rekreacyjnego parku – mającą mierzyć 358 metrów wieżę. Zwycięski projekt zakładał ośmionogą konstrukcję, którą później, ze względów ekonomicznych, zredukowano do czterech nóg. Prace rozpoczęto w 1892 roku, jednak ze względu na problemy z fundamentami i brak funduszy przerwano je, gdy wieża mierzyła zaledwie 47 metrów. Ostatecznie rozebrano ją w 1907 roku. Jednak niespełnione ambicje Watkina stały się fundamentem dla obiektu, który stał się jednym z najważniejszych punktów na sportowej i rozrywkowej mapie świata. Narodziny Empire Stadium Decyzję o budowie stadionu podjęto w ramach Wystawy Imperium Brytyjskiego. Rząd potrzebował reprezentacyjnego obiektu, który pomieściłby pawilony prezentujące poszczególne kolonie i poświęcone różnym dziedzin…

wembley-b2ddaf5.jpg
width: 2133
height: 1200

Geneza ekonomii sięga Szkocji. Adam Smith sformułował przełomowe koncepcje nauki
type: item
date: 2026-04-05T06:34:20.000Z
creator: Artur Białek
subject: Ludzie
subject: filozofia
subject: gospodarka
subject: wielka brytania
description: Adam Smith – „ojciec” ekonomii, surowy analityk i twórca metafory niewidzialnej ręki – był niezwykle złożonym człowiekiem. Moralista, pedagog i baczny obserwator ludzkiej natury miał zainteresowania wykraczające daleko poza mechanizmy handlu. Smith nie był wyłącznie teoretykiem kapitalizmu, ale także, a może przede wszystkim, filozofem społecznym, który próbował zrozumieć, jak w świecie rządzonym przez partykularne interesy możliwe jest zbudowanie stabilnego i sprawiedliwego społeczeństwa, które żyje w dostatku.
encoded: Spis treści: Korzenie w Kirkcaldy Edukacja Adama Smitha Profesura w Glasgow Opus magnum Adama Smitha Ostatnie lata życia Adam Smith zostawił światu dwa monumentalne dzieła i dziesiątki pytań dotyczących przyszłości systemu, który opisał. Bywa określany jako bezlitosny obrońca nieskrępowanego kapitalizmu. Jednak zagłębiając się w jego prace, nie można nie odnieść wrażenia, że był człowiekiem znacznie bardziej wyważonym. Rozumiał, że rynek nie jest celem samym w sobie, a jedynie narzędziem do poprawy bytu najuboższych. Korzenie w Kirkcaldy Adam Smith urodził się w 1723 roku w Kirkcaldy – niewielkim miasteczku we wschodniej Szkocji, które wówczas liczyło około 1500 mieszkańców. Niestety, dokładna data narodzin przyszłego myśliciela nie została odnotowana. Wiadomo tylko, że został ochrzczony 5 czerwca i właśnie ten dzień tradycyjnie uznaje się za jego urodziny. W tamtym czasie Kirkcaldy nie było sielankową wioską. Niewielka, portowa miejscowość bardziej przypominała gwarny ośrodek handlowy. To właśnie tam od dziecka mógł obserwować mechanizmy wymiany towarowej, funkcjonowanie cechów i pracę urzędów celnych. Był synem Adama Smitha, prawnika i urzędnika służby cywilnej, i Margaret Douglas, córki zamożnego posiadacza ziemskiego. Ojciec zmarł jeszcze przed jego narodzinami. Wychowaniem chłopca zajęła się matka. Wytworzyła się między nimi niezwykle silna więź, która przetrwała dekady. Smith nigdy nie ożenił się, a matka prowadziła jego dom właściwie do końca swojego życia. Edukacja Adama Smitha Młody Smith uczył się w miejscowej szkole Burgh School, która w tamtym czasie znajdowała się pod kierownictwem Davida Millera i była uważana za jedną z najlepszych w Szkocji. Miller był prawdziwym innowatorem, kładącym nacisk nie na mechaniczne zapamiętywanie, ale na naukę argumentacji i publicznego występowania. Uczniowie, wśród których znajdowali się tacy późniejsi giganci, jak choćby architekt Robert Adam czy polityk James Oswald, czytali klasyków łacińskich, takich jak Eutropiusz,…

Adam-Smith-07d8857.jpg
width: 1800
height: 1200

Tajemnica spalonych kopców rozwiązana? „Gorący temat debat archeologów”
type: item
date: 2026-03-31T10:46:44.000Z
creator: Szymon Zdziebłowski
subject: Historia
subject: archeologia
subject: pradzieje
subject: wielka brytania
description: Przez dekady spalone kopce były jedną z największych zagadek brytyjskiej archeologii. Choć teorii było wiele, od saun po browary, najnowsze dowody wskazują na coś innego. Dzięki analizie budulca naukowcy mają już niemal pewność co do ich funkcji. Zagadka, która od lat dzieliła badaczy, doczekała się fascynującego rozwiązania.
encoded: Tak zwane spalone kopce to jedne z najbardziej rozpowszechnionych, a zarazem najbardziej tajemniczych obiektów pradziejowej Wielkiej Brytanii i Irlandii. Składają się z ogromnych mas kamieni i krzemieni noszących ślady działania ognia, zmieszanych z dużą ilością węgla drzewnego. Zlokalizowane są zazwyczaj na nisko położonych terenach, w pobliżu rzek, mokradeł i naturalnych źródeł. Przez wieki działalność rolnicza spłaszczyła te niegdyś wyraźne kopce, pozostawiając jedynie rozległe warstwy materiału. Analizy pokazują, że miejsca te były używane wielokrotnie przez dziesięciolecia, a nawet stulecia. Ludzie rozgrzewali kamienie w ogniu, a następnie gwałtownie studzili je w wodzie, by uzyskać wrzątek. Pytanie jednak brzmi: po co komu było tyle gorącej wody na odludziu? Wielkie poszukiwania w Suffolk To pytanie pozostawało gorącym, również w sensie dosłownym, tematem debat w społeczności archeologicznej przez lata. Badacze brali pod uwagę wszystko: od wielkiego gotowania i warzenia piwa, po produkcję tekstyliów, obróbkę drewna, a nawet… sauny. Jednak najnowsze wykopaliska przeprowadzone przez Cotswold Archaeology w Suffolk ukazały przepalone kopce w nowym świetle. Dzięki pracom na trzech stanowiskach archeologicznych – Marham Park, Laxfield oraz Hepworth – archeolodzy uzyskali cenne dane na podstawie których zaproponowali rozwiązanie zagadki. Tłuste dowody i krzemienne skrobaki Kluczem do rozwiązania zagadki okazały się analizy mikroskopowe. Wśród kamieni archeolodzy odkryli szereg kości, które należały głównie do bydła – gatunku ściśle powiązanego z produkcją skór. Prawdziwy przełom przyniosły jednak analizy chemiczne kamiennego bloku przywodzącego na myśl koryto, odkopanego w Marham Park. Na jego powierzchni wykryto lipidy (tłuszcze) pochodzące od bydła i innych zwierząt, co sugeruje, że służyło do preparowania zwierzęcych szczątków. Do tego doszły wyniki analiz narzędzi krzemiennych. Z mikrośladów wynika, że używano ich do skrobania, przekłuwania i cięcia suchych skór.…

FABRIC-KOLAZ-32-3e3d83d.jpg
width: 1575
height: 1050

Czterokołowe wozy w Brytanii epoki żelaza. Znaleziono je w zagadkowym skarbie
type: item
date: 2026-03-25T08:59:49.000Z
creator: Szymon Zdziebłowski
subject: Historia
subject: archeologia
subject: pradzieje
subject: skarby
subject: wielka brytania
description: Odkrycie przez archeologów reliktów po ciężkich czterokołowych wozach w północnej Anglii zaskoczyło ekspertów. Sądzono, że taka innowacja nie była jeszcze znana na wyspach dwa tysiące lat temu. Odkryto je wśród setek bezcennych metalowych przedmiotów. Teraz naukowcy głowią się, jak się tam znalazły. Mają kilka koncepcji.
encoded: Historia tego odkrycia zaczyna się niedaleko Stanwick w North Yorkshire w Wielkiej Brytanii. Miejsce to było w I wieku n.e. potężną stolicą plemienia Brygantów. Już w XIX wieku znajdowano tam cenne przedmioty z metalu. Jednak nowe badania z lat 2021–2022 ujawniły znacznie większą skalę bogactwa. Wszystko zaczęło się od pasjonata z wykrywaczem metali, Petera Headsa, który natrafił na metalowe artefakty na polach w Melsonby. Zaalarmowani archeolodzy z Durham University szybko rozpoczęli badania wykopaliskowe. Stało się jasne, że jest to jeden z największych skarbów epoki żelaza w historii kraju. Dwa depozyty znajdowały się kilkadziesiąt metrów od siebie na dnie dawnych rowów granicznych. Znalezisku przyjrzał się i go szczegółowo przeanalizował zespół pod kierunkiem dr Sophii Adam z Durham University, czego efektem jest artykuł w „Antiquity”. Rewolucja na czterech kołach. Tego nikt się nie spodziewał Największą sensacją okazało się znalezisko w postaci resztek po czterokołowych wozach. Do tej pory sądzono, że wyspiarze używali wyłącznie lekkich, dwukołowych rydwanów. Znalezisko w Melsonby dostarcza pierwszych fizycznych dowodów na istnienie cięższych pojazdów. Są one charakterystyczne dla kontynentalnej Europy, ale dotąd nieznane w Brytanii. Wśród artefaktów zidentyfikowano: specjalne sworznie zwrotnicy – elementy mechanizmów kierowniczych dużych wozów; unikalne, żelazne wsporniki w kształcie litery U – przypominające piasty znane z Niemiec i Danii. W jednym z dwóch depozytów znaleziono 28 żelaznych obręczy kół. Niektóre z nich mają znacznie większą średnicę niż te w rydwanach. Naukowcy szacują, że depozyt zawiera szczątki co najmniej siedmiu takich wozów. To odkrycie całkowicie zmienia wiedzę o transporcie na wyspach w epoce żelaza. Skarby ukryte w metalu. Naukowcy zajrzeli do środka bez niszczenia Oprócz wozów badania ujawniły setki innych fascynujących przedmiotów. Łącznie zinwentaryzowano blisko 950 elementów. Aby zbadać drugi depozyt, naukowcy użyli nowoczesnej to…

wozy-b954703.jpg
width: 1575
height: 1050

Gdzie podróżowała Agatha Christie? Te miejsca inspirowały jej najsłynniejsze powieści
type: item
date: 2026-03-25T08:03:12.000Z
creator: Sabina Zięba
subject: Kierunki
subject: Traveler
subject: barbados
subject: egipt
subject: jordania
subject: kapsztad
subject: książki
subject: londyn
subject: petra
subject: republika południowej afryki
subject: RPA
subject: stambuł
subject: wielka brytania
description: Podróże Agathy Christie, od spokojnych krajobrazów Devonu i ulic Londynu, po egzotyczne brzegi Nilu i starożytną Petrę, stały się fundamentem jej najsłynniejszych powieści kryminalnych. Dziś te same miejsca przyciągają turystów, którzy chcą podążać śladami „królowej zagadek” i odkrywać scenerie znane z jej książek.
encoded: Spis treści: Południowy Devon jako miejsce urodzenia Agathy Christie Londyn śladami Agathy Christie i jej bohaterów Egipt Agathy Christie – Nil, Luksor i literackie inspiracje Stambuł i Orient Express śladami pisarki Kapsztad Agathy Christie, czyli podróże i inspiracje w RPA Karaibskie inspiracje powieści Agathy Christie na Barbadosie Petra i sceneria powieści „Spotkanie ze śmiercią” Pięćdziesiąt lat po swojej śmierci w 1976 roku Agatha Christie pozostaje jedną z najważniejszych autorek w historii literatury popularnej. Jej powieści sprzedały się w ponad dwóch miliardach egzemplarzy, a charakterystyczny sposób budowania napięcia i konstruowania intrygi wywarł wpływ na twórców na całym świecie – od literatury azjatyckiej, po współczesne produkcje filmowe. Mniej oczywistym, choć równie istotnym elementem jej biografii, była pasja do podróżowania. Już jako młoda kobieta odwiedziła Egipt, a w 1922 roku wyruszyła w wielomiesięczną podróż obejmującą m.in. Afrykę Południową, Australię i Kanadę. Z czasem wyprawy stały się dla niej nie tylko sposobem poznawania świata, lecz także bezpośrednią inspiracją dla fabuł – egzotyczne krajobrazy, środki transportu i spotkania z ludźmi różnych kultur przenikały do jej książek, nadając im wyjątkową atmosferę. Jak zauważa badaczka twórczości pisarki, dr Michelle Kazmer, zamknięte przestrzenie – takie jak statki czy pociągi – sprzyjały budowaniu napięcia, ponieważ gromadziły w jednym miejscu osoby, które w innych okolicznościach nigdy by się nie spotkały. To właśnie w takich sceneriach rodziły się jedne z najbardziej rozpoznawalnych historii, w tym „Morderstwo w Orient Expressie” czy „Śmierć na Nilu”. Które miejsca na świecie odegrały zatem kluczową rolę w twórczości Agathy Christie? Południowy Devon jako miejsce urodzenia Agathy Christie Południowy Devon, a zwłaszcza Torquay, to przestrzeń nierozerwalnie związana z życiem i wyobraźnią Agathy Christie. To właśnie tutaj pisarka przyszła na świat i przez lata czerpała inspiracje do swoich …

zdj-49-8f83c65.jpg
width: 5376
height: 3581

Serial „Peaky Blinders” rozsławił to miasto. Dziś turyści odkrywają jego gangsterską historię
type: item
date: 2026-03-14T14:17:44.000Z
creator: Sabina Zięba
subject: Historia
subject: Kierunki
subject: Traveler
subject: filmy
subject: miasta
subject: serial
subject: wielka brytania
description: Kultowy serial sprawił, że do angielskiego Birmingham zaczęły przybywać miliony turystów z całego świata. Najpierw popularność produkcji telewizyjnej, a teraz także premiera filmu „Peaky Blinders: Nieśmiertelny” ponownie kierują uwagę podróżnych na miasto, z którym związana jest historia słynnego gangu. Birmingham coraz częściej pojawia się na mapach fanów serialu, którzy chcą zobaczyć miejsca związane z jego bohaterami i sprawdzić, jak wyglądało prawdziwe tło wydarzeń przedstawionych w produkcji.
encoded: To właśnie w Birmingham na przełomie XIX i XX wieku działała grupa przestępcza znana jako Peaky Blinders, która stała się inspiracją dla twórców serialu z Cillianem Murphym. Choć wiele scen produkcji kręcono w innych częściach północnej Anglii (m.in. w Merseyside, Yorkshire czy Manchesterze) to właśnie Birmingham przyciąga dziś największe zainteresowanie turystów. Miasto zaczęło wykorzystywać popularność serialu, organizując m.in. tematyczne wycieczki i wydarzenia związane z jego historią. Po premierze filmu kontynuującego losy bohaterów zjawisko określane jako „Peaky Blinders effect” może jeszcze bardziej nasilić ruch turystyczny w tym regionie. Kim byli prawdziwi Peaky Blinders? Historia gangu z Birmingham Choć dla wielu widzów nazwa Peaky Blinders kojarzy się przede wszystkim z popularnym serialem, w rzeczywistości gang o takiej nazwie naprawdę istniał i działał w Birmingham pod koniec XIX wieku. Grupa ta funkcjonowała głównie w latach około 1890–1910 – w okresie, gdy miasto było jednym z największych ośrodków przemysłowych w Wielkiej Brytanii. Członkami gangu byli najczęściej młodzi mężczyźni pochodzący z ubogich, robotniczych dzielnic, którzy angażowali się w drobną przestępczość, uliczne bójki oraz walki o kontrolę nad określonymi częściami miasta. Zajmowali się m.in. kradzieżami, wymuszaniem pieniędzy czy zastraszaniem mieszkańców i rywalizujących grup. Nazwa gangu do dziś budzi zainteresowanie historyków. Jedna z najbardziej znanych teorii mówi, że pochodzi ona od charakterystycznych kaszkietów z daszkiem („peaky”), które nosili jego członkowie. Z kolei według popularnej legendy w daszkach mieli wszywać żyletki, którymi mogli ranić przeciwników podczas walk ulicznych. Badacze podkreślają jednak, że jest to raczej późniejszy mit – w tamtym czasie żyletki były kosztowne i trudno dostępne. W rzeczywistości Peaky Blinders byli niewielkim gangiem ulicznym, a ich działalność zaczęła stopniowo zanikać po 1910 roku, gdy kontrolę nad przestępczością w Birmingham prze…

peaky-3c1fcd5.jpg
width: 5123
height: 3415

Z autobusu do muzeum. Niezwykła historia monety sprzed 2000 lat
type: item
date: 2026-03-12T10:22:09.000Z
creator: Szymon Zdziebłowski
subject: Historia
subject: monety
subject: muzeum
subject: pieniądze
subject: starożytność
subject: wielka brytania
description: Nie w muzeum, nie na wykopaliskach, lecz w autobusie zaczęła się ta niezwykła archeologiczna historia. Jedna z monet, które trafiały do rozliczenia po kursach w Leeds, okazała się znacznie starsza, niż ktokolwiek mógł przypuszczać. Przez lata znajdowała się wśród dziecięcych skarbów. Teraz poznaliśmy prawdę na jej temat.
encoded: Powojenna Wielka Brytania. Kraj w latach 50. targany jest kryzysami, ale życie toczy się dalej. Wówczas James Edwards pracował w Leeds jako główny kasjer w miejskim transporcie. Każdego dnia przez jego ręce przechodziły tysiące monet z autobusów i tramwajów. Liczył je, segregował i pakował. Czasem w stercie pensów trafiały się „odrzuty”. Były to monety fałszywe lub zagraniczne, których nie dało się wpłacić do banku. James nie wyrzucał ich jednak do kosza. Zabierał je do domu dla swojego wnuka, Petera. Dla małego chłopca te metalowe krążki były jak okna na inny świat. Peter trzymał je w małej, drewnianej kasetce przez ponad siedem dekad. – Dla mnie były to skarby – wspomina po latach Peter Edwards. Detektyw na tropie Kartaginy Peter Edwards, dziś 77-letni mężczyzna, postanowił w końcu odkryć prawdę na temat jednej z monet, która szczególnie przykuwała jego uwagę. Przeprowadził skrupulatne badania, które przyniosły zaskakujące rezultaty. Okazało się, że moneta nie jest pamiątką z wakacji, ale antycznym artefaktem. Została wybita przez Kartagińczyków w mieście Kadyks. Miało to miejsce w I wieku przed naszą erą. Peter był zdumiony jej wiekiem i pochodzeniem. – Moneta zawsze mnie fascynowała, bo trudno było rozszyfrować, skąd pochodzi – przyznaje Edwards. Postanowił, że tak cenny przedmiot nie może dłużej leżeć w prywatnej szufladzie. Skontaktował się z Leeds Museums and Galleries, aby przekazać znalezisko badaczom. Twarz boga i marketing starożytnych Co właściwie widać na tym maleńkim kawałku metalu? Na jednej stronie widnieje twarz boga Melkarta – boga opiekuna fenickiego Tyru. Oddawano mu cześć podczas święta przebudzenia, przypadającego prawdopodobnie na początek wiosny. Melkart nosi charakterystyczne nakrycie głowy z lwiej skóry. Dzięki temu przypomina greckiego herosa Heraklesa. Nie był to przypadek, lecz sprytny zabieg starożytnych rzemieślników. W tamtym czasie fenickie monety często wykorzystywały grecką symbolikę. Miały dzięki temu wydawać się bardziej atrakcyj…

IMG5348-d9a321d.jpeg
width: 4032
height: 3024

Ann Lee stworzyła własną religię. Była „jedną z najwcześniejszych feministek”
type: item
date: 2026-03-12T08:58:47.000Z
creator: Sabina Zięba
subject: Historia
subject: filmy
subject: kobiety
subject: religie
subject: stany zjednoczone
subject: wielka brytania
description: Do polskich kin zawitał „Testament Ann Lee”, który już zdobył uznanie krytyków. W roli głównej wystąpiła Amanda Seyfried, a jej kreacja przyniosła aktorce nominację do Złotego Globa. Co szczególnie interesujące, historia przedstawiona w filmie nie jest fikcją, a scenariusz oparto na losach prawdziwej kobiety z XVIII wieku, której życie i działalność religijna wzbudzały zarówno zachwyt, jak i kontrowersje. Kim była Ann Lee i dlaczego jej postać do dziś budzi tak duże zainteresowanie?
encoded: Ann Lee przez swoich wyznawców była uznawana za żeńską manifestację Boga i duchową przywódczynię wspólnoty religijnej. Jej droga do tej roli była jednak pełna dramatycznych doświadczeń. Dorastała w ubogiej rodzinie w Anglii, a w młodości zmagała się z trudnymi warunkami życia i osobistymi tragediami, które ukształtowały jej poglądy religijne. Z czasem zaczęła głosić idee duchowej czystości i wspólnotowego życia, stając się założycielką protestanckiego ruchu religijnego znanego jako szejkerzy albo szejkersi. Co sprawiło, że jej nauki zdobyły tak wielu zwolenników i jak doszło do powstania tej niezwykłej wspólnoty? Kim była Ann Lee? Trudne dzieciństwo i początki jej religijnych przekonań Ann Lee przyszła na świat w 1736 roku w Manchesterze jako drugie z ośmiorga dzieci kowala Johna Leesa. Dorastała w bardzo skromnych warunkach – cała rodzina mieszkała w niewielkim mieszkaniu należącym do dziadków, a codzienność klasy robotniczej w XVIII-wiecznej Anglii była naznaczona ubóstwem i ciężką pracą. Lee nie otrzymała formalnego wykształcenia i jako młoda dziewczyna pracowała m.in. w fabryce tekstyliów. Już w dzieciństwie wyróżniała się jednak głęboką religijnością oraz silnym przekonaniem o konieczności moralnej czystości. Wczesne doświadczenia rodzinne odegrały istotną rolę w kształtowaniu jej poglądów. W ciasnym domu była świadkiem życia intymnego rodziców, co – według wielu biografów – wywołało u niej trwałą niechęć do seksualności. Mimo to w 1762 roku wyszła za mąż za kowala Abrahama Standerina. Małżeństwo okazało się jednak dla niej niezwykle trudne – Lee urodziła czworo dzieci, które zmarły w niemowlęctwie. Kolejne osobiste tragedie umocniły ją w przekonaniu, że życie w czystości i celibacie jest drogą do duchowego zbawienia. W tym samym czasie Lee zaczęła coraz intensywniej angażować się w działalność religijną. W wieku około 22 lat dołączyła do wspólnoty Wardley Society – niewielkiej protestanckiej grupy znanej z ekstatycznych modlitw, śpiewów i tańców podczas naboże…

zdj-38-4f92a31.jpg
width: 4864
height: 3240

Twardy premier i wrażliwy artysta. Ten obraz pokazuje nieznane oblicze Churchilla
type: item
date: 2026-03-01T14:59:25.000Z
creator: Szymon Zdziebłowski
subject: Historia
subject: II wojna światowa
subject: muzeum
subject: obrazy
subject: sztuka
subject: wielka brytania
description: Winston Churchill kojarzy się z wojenną determinacją i płomiennymi przemówieniami. Tymczasem w jego życiu ważne miejsce zajmowała także sztuka. Niebawem w jego dawnej posiadłości będzie można zobaczyć namalowany przez niego nietypowy obraz. Nigdy wcześniej nie był prezentowany w Wielkiej Brytanii. To wyjątkowa okazja, by poznać nieznane oblicze „brytyjskiego buldoga”.
encoded: Winston Churchill (1874–1965) był brytyjskim mężem stanu, mówcą i pisarzem, który jako premier (1940–1945, 1951–1955) zjednoczył naród brytyjski podczas II wojny światowej. Wkrótce po objęciu przez niego urzędu premiera w 1940 roku Niemcy rozpoczęli naloty bombowe nad Wielką Brytanią. Płomienne przemówienia Churchilla dawały nadzieję Brytyjczykom. Również dzięki jego działaniom w 1945 roku Wielka Brytania i jej sojusznicy wygrali wojnę z nazistami. Malarstwo jako duchowy ratunek Winston Churchill, kojarzony głównie z nieugiętą postawą w czasach wojny, skrywał w sobie drugą, niezwykle wrażliwą naturę. W obliczu nieustającej presji związanej z pełnionymi obowiązkami, malarstwo stało się dla niego kluczowym źródłem spokoju i koncentracji. Sam opisywał tę pasję jako praktykę, która „przyszła mu na ratunek”. Tworzenie przy sztaludze pozwalało mu zwolnić tempo, odzyskać jasność myślenia i zregenerować siły po stresach życia politycznego. W ciągu swojego życia stworzył ponad 500 dzieł, które były jego prywatnym antidotum na frustrację i napięcie. Sztuka nie była dla niego tylko hobby, lecz fundamentem psychicznej odporności. Tajemnica „Quiet Waters” Od 28 lutego do 1 listopada 2026 roku w dawnym domu Winstona Churchill w Chartwell w hrabstwie Kent będzie można zobaczyć ekspozycję „Churchill the Artist” („Churchill artysta”). Kluczowym elementem tej wystawy jest obraz „Quiet Waters”. Dzieło to nigdy wcześniej nie było prezentowane publicznie w Wielkiej Brytanii. Na wystawę zostało wypożyczone z kanadyjskiej fundacji Beaverbrook Canadian Foundation. Churchill podarował ten obraz swojemu bliskiemu przyjacielowi, Lordowi Beaverbrookowi, z okazji jego 80. urodzin w 1959 roku. Jest to nietypowy obraz z jego twórczości, bo z reguły Churchill stosował jaskrawe i odważne barwy. „Quiet Waters” namalował w stonowanych, przygaszonych kolorach, skupiając się na skomplikowanych odbiciach światła na tafli wody. Obraz stanowi namacalny dowód na to, jak malarstwo pomagało Churchillowi wyci…

obraz-6c0abb5.jpg
width: 1575
height: 1050

Anglia chce strzelać do jeleni. Rząd szykuje radykalne zmiany w przepisach
type: item
date: 2026-02-24T07:49:10.000Z
creator: Magdalena Rudzka
subject: Przyroda
subject: ekologia
subject: inwazja
subject: jelenie
subject: lasy
subject: ochrona przyrody
subject: prawo
subject: wielka brytania
description: Rząd Anglii chce zmian w kontroli populacji jeleniowatych. Planuje znaczące ułatwienie ich odstrzału. Celem nowego prawa, zapowiedzianego przez sekretarz d.s. środowiska Emmę Reynolds, jest ochrona lasów, upraw oraz mienia przed rosnącymi szkodami wyrządzanymi przez jelenie.
encoded: Głównym problemem ekologicznym Anglii jest brak naturalnych mechanizmów kontroli populacji. W tym kraju nie ma już drapieżników szczytowych, takich jak wilki, niedźwiedzie czy rysie. Jelenie rozmnażają się więc bez ograniczeń. Sytuację pogarsza też kryzys klimatyczny – łagodniejsze zimy pozwalają zwierzętom przetrwać dobrej kondycji, co jeszcze bardziej napędza wzrost liczebności. W Anglii występują tylko dwa rodzime gatunki jeleniowatych: jeleń szlachetny i sarna. Więcej jest, niestety, gatunków introdukowanych przez człowieka, bo aż cztery. Są to: mundżak, jelonek czubaty, daniel i sika (jeleń wschodni). Doskonale zaadaptowały się do lokalnych warunków. Jeleniowate niszczą lasy Zbyt duża ilość jeleniowatych ma katastrofalny wpływ na stan angielskich lasów, których także pozostało niewiele. Zwierzęta zjadają liście, pąki i pędy młodych drzew, a ze starszych drzew obdzierają korę. Niektóre gatunki (głównie sika) zawzięcie wycierają poroże o drzewa, co powoduje kolejne uszkodzenia. Dane rządowe wskazują, że aż 33% angielskich lasów jest w złym stanie z powodu aktywności jeleni. Co się zmieni w przepisach? Rząd odchodzi od dotychczasowej polityki opartej głównie na grodzeniu upraw i stosowaniu osłon na drzewa. Nowe prawo przyzna właścicielom i dzierżawcom ziemi uprawnienia do odstrzału w celu ochrony upraw. W ciągu 10 lat wszystkie grunty należące do skarbu państwa lub przez państwo zarządzane zostaną objęte planami kontroli populacji jeleni. W regionach o największym zagęszczeniu zwierząt prowadzone będą odstrzały. Nowy mechanizm finansowy pozwoli płacić właścicielom ziemskim za odstrzał jeleni również wtedy, gdy zwierzęta przebywają poza lasami. Ma to umożliwić szybszą interwencję tam, gdzie szkody są największe. Walka z gatunkami inwazyjnymi i korzyści gospodarcze Szczególny nacisk zostanie położony na redukcję populacji mundżaka, który jest już uznany za gatunek inwazyjny. DEFRA (Departament Środowiska, Żywności i Spraw Wiejskich) analizuje obecnie możliwość dopis…

jelenie-odstrzal-anglia-83293b7.jpg
width: 5184
height: 3456

William Wallace – jak wyglądała prawdziwa historia szkockiego bohatera?
type: item
date: 2026-02-23T07:54:55.000Z
creator: Marzena Wardyn-Kobus
subject: Historia
subject: średniowiecze
subject: szkocja
subject: wielka brytania
subject: wojna
description: William Wallace to jedna z najsłynniejszych postaci w historii Szkocji, symbol niepodległości i odwagi w walce z Anglikami. Choć jego życie owiane jest legendą, fakty historyczne potwierdzają jego istnienie i bohaterstwo. Poznaj początki życia Wallace’a, jego działania wojenne, tragiczny koniec oraz to, jak stał się ikoną kultury i symbolem wolności Szkocji.
encoded: Spis treści: Początki życia i pochodzenie Williama Wallace’a Powstanie przeciw Anglikom i bitwa pod Stirling Strażnik Szkocji i dalsze działania wojenne Losy Wallace’a po 1298 roku Jak zginął William Wallace – tortury i egzekucja William Wallace w legendzie i kulturze popularnej William Wallace to postać, która stała się symbolem walki o wolność i niepodległość Szkocji. Jego imię budzi dziś fascynację i jest nieodłącznie związane z historią szkockiego oporu wobec Anglików. Choć legendy często przerysowują jego dokonania, fakty historyczne potwierdzają, że Wallace rzeczywiście istniał i odegrał kluczową rolę powstaniu przeciwko rządom Anglii. W kronice Lanercost, która opisuje wojny o niepodległość Szkocji, wspominana jest jego działalność wojskowa i polityczna. Wallace był dowódcą, który potrafił mobilizować lokalne siły, koordynować działania wojskowe oraz inspirować Szkotów do walki przeciwko Anglikom. Jego życie stało się legendą, a postać przetrwała w literaturze i filmach. Początki życia i pochodzenie Williama Wallace’a William Wallace urodził się około 1270 roku w hrabstwie Renfrewshire, w rodzinie skromnego właściciela ziemskiego. Jego ojcem był Alan Wallace, a bracia to Malcolm i John. Dokładne miejsce urodzenia pozostaje przedmiotem sporów. Nazwisko Wallace pochodzi prawdopodobnie od staroangielskiego słowa wylisc, oznaczającego „cudzoziemiec” lub „Walijczyk”. Możliwe, że rodzina miała korzenie walijskie lub była powiązana z mieszkańcami dawnego królestwa Strathclyde. Niektóre źródła sugerują, że Wallace mógł być wychowywany w duchu patriotyzmu i niezależności, co później wpływało na jego działania wojenne. O wczesnym życiu Wallace’a wiadomo niewiele. Być może zdobywał doświadczenie wojskowe w młodości, obserwując walki w Walii, która w tym czasie była podbijana przez Edwarda I. Inne źródła wskazują, że mógł pełnić funkcje administracyjne lub wojskowe w lokalnej szlachcie, co pozwoliło mu na późniejsze dowodzenie armią piechoty. Już w młodym wieku Wallace w…

William-Wallace-be184c1.jpg
width: 1575
height: 1050

Świat ma dość turystów? Tu tego nie odczujesz. Oto 10 najbardziej gościnnych miejsc
type: item
date: 2026-02-15T08:12:45.000Z
creator: Sabina Zięba
subject: Kierunki
subject: Traveler
subject: argentyna
subject: australia
subject: brazylia
subject: japonia
subject: litwa
subject: namibia
subject: ranking
subject: stany zjednoczone
subject: tajwan
subject: turystyka
subject: wielka brytania
subject: włochy
description: W czasach, gdy w wielu popularnych kurortach coraz częściej mówi się o nadmiarze turystów, gościnność przestaje być oczywistością, a staje się wartością samą w sobie. Nikt nie chce przyjechać na wymarzony urlop tylko po to, by poczuć, że jest nieproszonym gościem. Dlatego przy wyborze kierunku coraz więcej osób zwraca uwagę nie tylko na krajobrazy czy atrakcje, lecz także na nastawienie mieszkańców. Gdzie więc podróżni mogą liczyć na autentycznie życzliwe przyjęcie i poczucie, że są naprawdę mile widziani?
encoded: Rosnące zjawisko overtourismu sprawia, że w części najpopularniejszych regionów świata relacje między turystami a lokalnymi społecznościami stają się napięte. W niektórych miejscach wprowadzane są dodatkowe opłaty, limity odwiedzających czy restrykcje mające ograniczyć napływ gości – jak dzieje się to choćby w niektórych regionach Hiszpanii czy w alpejskich obszarach północnych Włoch. Równocześnie istnieją destynacje, które wciąż budują swoją markę na otwartości i wysokiej jakości obsługi. To właśnie one znalazły się w najnowszym zestawieniu najbardziej gościnnych miejsc na świecie na 2026 rok, przygotowanym w ramach corocznego plebiscytu Booking.com Traveller Review Awards. Montepulciano, Toskania – gościnność w sercu włoskiej krainy wina Montepulciano to przykład miejsca, w którym turysta od pierwszych chwil czuje się bardziej gościem niż klientem. Położone na wzgórzu w południowej Toskanii miasto zachowało średniowieczny układ ulic i kamienną zabudowę, dzięki czemu spacer po jego stromych zaułkach ma niemal filmowy charakter. Gościnność budowana jest tu wokół lokalnych tradycji – od rodzinnych trattorii po niewielkie enoteki, w których właściciele chętnie opowiadają o winie Vino Nobile di Montepulciano. Region uchodzi za jeden z najważniejszych obszarów winiarskich we Włoszech, ale mimo renomy nie zatracił kameralności. Mieszkańcy przyzwyczajeni są do odwiedzających, lecz wciąż utrzymują bezpośredni, serdeczny kontakt, co sprawia, że pobyt ma charakter osobisty, a nie anonimowy. Otaczające miasto wzgórza, gaje oliwne i winnice dodatkowo wzmacniają poczucie spokoju i autentyczności. Warto dodać, że właśnie tu kręcono sceny „włoskiego miasta” w filmie „Zmierzch: Księżyc w nowiu”, choć w fabule miejsce to występowało jako Volterra. Magong na Tajwanie – tradycja, świątynie i azjatycka serdeczność Magong, położone na archipelagu Penghu, łączy nadmorskie krajobrazy z silnie zakorzenioną kulturą religijną i społeczną. Jednym z najważniejszych punktów miasta jest świątyn…

Montepulciano-750c9be.jpg
width: 8051
height: 4926

Piktowie to jeden z najbardziej tajemniczych ludów w historii. Byli postrachem Rzymian i Wikingów
type: item
date: 2026-02-09T11:01:00.000Z
creator: Mateusz Łysiak
subject: Historia
subject: historia
subject: ludzie
subject: średniowiecze
subject: starożytność
subject: Travel
subject: wielka brytania
description: Piktowie, znani jako waleczny i wytatuowany lud, skutecznie opierali się potędze Rzymu i najazdom wikingów. Ich pochodzenie przez wieki pozostawało zagadką. Nowe badania genetyczne wreszcie przynoszą odpowiedzi.
encoded: W tym artykule: Skąd pochodzili Piktowie? Jak żyli Piktowie Co zostawili po sobie Piktowie? Piktowie zamieszkiwali tereny dzisiejszej Szkocji, w starożytności zwanej Kaledonią, od około I do X w. naszej ery. Osiedlali się też na wyspach w tym regionie, takich jak Orkady. Przez wzgląd na tatuaże nazywa się ich „pomalowanymi ludźmi”. Posługiwali się językiem piktyjskim, wywodzącym się z języków celtyckich. Opisywani byli jako niscy, brodaci mężczyźni o krępej budowie ciała. Na południu sąsiadowali z Brytami, z którymi częściowo się wymieszali. Historyków od dawna intryguje, skąd wzięli się Piktowie. Do niedawna przypisywano im dalekie pochodzenie. Wśród najbardziej prawdopodobnych regionów wymieniano między innymi północne wybrzeże Morza Egejskiego i Europę Wschodnią. Jednak już wiadomo, że to nieprawda. Skąd pochodzili Piktowie? Międzynarodowy zespół naukowców przebadał osiem ludzkich szkieletów pochowanych na dwóch piktyjskich cmentarzach w Lundin Links i w Balintore. Autorzy artykułu opublikowanego na łamach czasopisma naukowego „PLOS Genetics” wyodrębnili ze szczątków genomy, aby sprawdzić, w jakim stopniu Piktowie byli spokrewnieni z innymi kręgami kulturowymi w Wielkiej Brytanii. Pierwszy król Anglii: Egbert, Alfred czy Athelstan? Historia brytyjskiej monarchii ma 1200 lat Jest wielu kandydatów do tytułu pierwszego króla Anglii. Wśród nich wyróżnia się jeden człowiek. Oto historia, która doprowadziła do koronacji króla Athelstana. <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/kto-byl-pierwszym-krolem-anglii-to-zalezy-jak-zdefiniujemy-anglie-i-krola-fot-georgemiller381-wikimedia-commons-cc-by-sa-4-0-7edebf6.jpg" width="938" height="528" alt="Kto był pierwszym królem Anglii? To zależy, jak zdefiniujemy Anglię i króla (fot. Georgemiller381, Wikimedia Commons, CC-BY-SA-4.0)" title="Kto był pierwszym królem Anglii? To zależy, jak zdefiniujemy Anglię i króla (fot. Georgemiller381, Wikimedia Commons, CC-BY-SA-4.0)" /> – Lundin Links jest…

pitkowie-ee1fc72.png
width: 2160
height: 1440

Możesz spać w pokoju jak z „Wichrowych Wzgórz”. Ten pobyt jest całkowicie darmowy
type: item
date: 2026-02-06T14:30:39.000Z
creator: Sabina Zięba
subject: Kierunki
subject: Traveler
subject: architektura
subject: filmy
subject: hotele
subject: książki
subject: wielka brytania
description: „Wichrowe Wzgórza” to jedna z najczęściej adaptowanych powieści w historii kina i telewizji, która na przestrzeni dekad doczekała się licznych interpretacji ekranowych. W najbliższych dniach do kin trafi kolejna wersja tej historii z Margot Robbie i Jacobem Elordi w rolach głównych. Fala zainteresowania nową produkcją sprawiła, że literacki świat wrzosowisk znów ożył – tym razem również poza ekranem. Fani mrocznej opowieści o namiętności i obsesji mogą bowiem przenieść się w jej klimat dosłownie, wygrywając nocleg w apartamencie Airbnb inspirowanym filmową wizją tej historii.
encoded: Niewielka miejscowość Haworth od lat buduje swoją tożsamość wokół dziedzictwa sióstr Brontë, a literacka przeszłość stała się fundamentem jej współczesnej turystyki. Dawne przemysłowe miasteczko przekształciło się w ważny punkt na mapie podróży tematycznych, przyciągając miłośników klasycznej literatury z całego świata. Centralną rolę odgrywa tu Brontë Parsonage Museum, mieszczące się w dawnym domu rodziny Brontë. Teraz, wraz z rosnącym oczekiwaniem na nową, mroczną interpretację historii w reżyserii Emerald Fennell, głośno jest o kolejnej atrakcji – stylizowanej przestrzeni noclegowej inspirowanej filmową estetyką, która pozwala gościom dosłownie zanurzyć się w atmosferze świata znanego z powieści. Apartament inspirowany „Wichrowymi Wzgórzami” Ekskluzywna przestrzeń noclegowa inspirowana filmową interpretacją powieści Emily Brontë mieści się na terenie jakobińskiej posiadłości Holdsworth House w Halifaxie – historycznego hotelu, w którym podczas pracy na planie zatrzymali się Margot Robbie oraz Jacob Elordi. Obiekt położony jest w samym centrum krajobrazu określanego mianem krainy Brontë, a od Haworth (czyli miejscowości związanej z życiem i twórczością sióstr) dzieli go zaledwie około dwadzieścia minut jazdy. Surowe wrzosowiska, kamienne zabudowania i otwarta przestrzeń północnej Anglii tworzą scenerię spójną z atmosferą literackiego pierwowzoru. Wejście do apartamentu prowadzi przez niepozorny, kamienny budynek stojący naprzeciw głównej bryły hotelu, co potęguje wrażenie przejścia do odrębnej, niemal scenicznej rzeczywistości. Wąski korytarz utrzymany w głębokich tonach czerwieni i oświetlony światłem świec buduje nastrój intymności oraz dramatyzmu, który znajduje kulminację w obszernej sypialni stylizowanej na pokój Cathy w Thrushcross Grange. Przestrzeń ta została pomyślana nie tylko jako luksusowe wnętrze, lecz jako wizualna interpretacja osobowości bohaterki – oddaje jej emocjonalną intensywność i oferuje gościom wgląd w jej wewnętrzny świat. Aranżacja nawiąz…

zdj-22-e3c4fa9.jpg
width: 4864
height: 3240

Takiego zjawiska nie było od 75 lat. Ośmiornice przejęły fragment brytyjskiego wybrzeża
type: item
date: 2026-02-04T10:32:28.000Z
creator: Magdalena Rudzka
subject: Przyroda
subject: ośmiornice
subject: rybołóstwo
subject: wielka brytania
subject: zmiany klimatyczne
description: Boom populacji ośmiornic w Anglii stał się jednym z najbardziej niezwykłych zjawisk przyrodniczych w Europie. Masowy pojaw ośmiornicy zwyczajnej w wodach hrabstw Devon i Kornwalii przyciągnął uwagę naukowców, polityków i rybaków, bo podobnej sytuacji nie notowano od dekad.
encoded: W 2025 roku na południowo-zachodnim wybrzeżu Wielkiej Brytanii doszło do niezwykłego zjawiska przyrodniczego: gwałtownego i masowego wzrostu populacji ośmiornicy zwyczajnej (Octopus vulgaris). Rybacy operujący na wodach Devonu i Kornwalii byli świadkami scen, których nie widziano od dekad. Wyciągane z morza pułapki na kraby, przegrzebki i homary były pełne ośmiornic – w jednej z nich znaleziono ich aż 12. Ta niezwykła anomalia wywołała w brytyjskiej Izbie Gmin dyskusję na temat przyszłości połowów. „Najazd” ośmiornic na Anglię To pierwszy taki „zakwit” ośmiornic od 75 lat. Podobne anomalie odnotowano wcześniej jedynie w latach 1900 oraz 1950. Skala zjawiska w 2025 roku była jednak zdumiewająca – komercyjne połowy ośmiornicy zwyczajnej wzrosły blisko 65-krotnie w porównaniu do brytyjskiej średniej z ostatnich lat. Choć jej nazwa sugeruje powszechność, ośmiornica zwyczajna wcale nie występuje licznie w wodach brytyjskich, preferując cieplejsze regiony, np. Morze Śródziemne. Skąd wzięła się ta masa ośmiornic? Ośmiornice zwyczajne „żyją szybko i umierają młodo”. Mimo pokaźnych rozmiarów ich średni czas życia zwykle nie przekracza dwóch lat. Samice giną po złożeniu jaj, a samce – krótko po kopulacji. Taki cykl życia sprawia, że ich populacja wyjątkowo szybko reaguje na wszelkie zmiany w środowisku. Z monitoringu wynika, że epizody populacyjnego boomu zbiegają się w czasie z falami upałów zarówno w oceanach, jak i w atmosferze. Ciepłe warunki stymulują szybki wzrost populacji niezależnie od tego, czy ośmiornice są gatunkiem osiadłym, czy nowo przybyłym z południa. Drugim katalizatorem tych zmian jest obniżone zasolenie wód przybrzeżnych. Słodsza woda może napływać z dużych rzek francuskich (np. Loary) lub być wynikiem wschodnich wiatrów wiejących w chłodniejszych miesiącach, co pomaga w przemieszczaniu się larw ośmiornic przez Kanał La Manche. Wpływ na ekosystem i lokalną gospodarkę Eksplozja populacji ośmiornic mocno namieszała w lokalnych łańcuchach pokarmowych. Zaobser…

osmiornice-w-anglii-f87544b.jpg
width: 4000
height: 2666

Morze wyrzuca banany i chipsy na plaże Anglii. Co oznaczają te nietypowe znaleziska?
type: item
date: 2026-02-02T07:01:30.000Z
creator: Olaf Kardaszewski
subject: Przyroda
subject: kanał la manche
subject: plaże
subject: śmieci
subject: wielka brytania
description: W ostatnich tygodniach plaże południowo-wschodniego wybrzeża Anglii zaroiły się od nietypowych przedmiotów. Tamtejsi spacerowicze mogli odnaleźć m.in. przeróżne warzywa, banany czy nawet paczki chipsów. Za tymi zabawnymi znaleziskami kryje się jednak realny problem, na który coraz częściej zwracają uwagę pracujący na morzu naukowcy.
encoded: Spacerując po plażach, nieczęsto natrafia się na setki paczek chipsów lub przykryte piaskiem cebule. Zabawne odkrycie, którego świadkami w ostatnich tygodniach byli mieszkańcy południowo-wschodniej Anglii, świadczy jednak nie tylko o niesamowitej sile prądów morskich, ale również o ludzkich błędach, które mogą wpłynąć na środowisko naturalne. Nietypowe znalezisko na brytyjskich plażach Osoby spacerujące w ostatnich tygodniach po wybrzeżu południowo-wschodniej Anglii z pewnością nie spodziewały się tego, co znalazły na niektórych plażach. Najpierw morze wyrzuciło na brzeg przedmioty z 16 kontenerów, wśród których znalazły się m.in. banany i pianki izolacyjne. Całość wypadła w trakcie sztormu z kontenerowca „Baltic Klipper”, który stracił część swojego ładunku na Kanale La Manche. Do kolejnych znalezisk doszło w historycznym hrabstwie Sussex, na którego wybrzeże trafiły m.in. paczki chipsów i cebule. Oba zdarzenia niemal natychmiast spotkały się z reakcją społeczności lokalnych. Zaniepokojeni ilością poliestru na plażach mieszkańcy od razu rozpoczęli dobrowolne działania mające na celu zebranie śmieci z terenów nadbrzeżnych. Co ciekawe, taka forma sprzątania musiała być wcześniej zarejestrowana, gdyż w innym wypadku zbieranie tzw. „mienia statku” zostałoby uznane za nielegalne. Podróże rozbitków z kontenerów – korzyści dla badaczy Choć przedmioty wyrzucane na brzeg są uciążliwe dla mieszkańców nadmorskich miejscowości, na wypadaniu ładunków do morza korzystają naukowcy. Oceanograf Simon Boxall z Uniwersytetu w Southampton określa taki proces jako niezamierzony eksperyment. Śledzenie wędrówek wypadających do morza przedmiotów pozwala naukowcom na dokładne rozpoznanie ruchu prądów morskich, które pchają poszczególnych „rozbitków” w przeróżne części świata. Ciekawa sytuacja miała miejsce w styczniu 1992 roku. Tamtego dnia z kontenerowca „Ever Laurel” na północnym Pacyfiku wypadło 12 kontenerów, z których jeden przewoził prawie 30 tysięcy zabawek kąpielowych. Plastikowe k…

GettyImages-1452844268-521efe9.jpg
width: 4928
height: 3264