Twój pies starzeje się dokładnie tak, jak ty. Weterynarze odkryli biologiczny dowód łączący oba gatunki
Więź między człowiekiem a psem jest jeszcze głębsza, niż się zdawało. Dzielimy z czworonogami nasze domy, harmonogram dnia i codzienne nawyki… ale podobieństwo sięga jeszcze dalej. Z jakiegoś powodu zegary biologiczne obu gatunków tykają w uderzająco zbliżony sposób, a sygnały komórkowe przewidujące długość naszego życia są niemal identyczne z psimi.
Amerykańscy naukowcy z Texas A&M University dokonali przełomowego odkrycia w dziedzinie gerontologii. Przebadali oni próbki krwi psów pod kątem specyficznych biomarkerów, które precyzyjnie obrazują procesy komórkowe zachodzące w organizmie. Wyniki, opublikowane w czasopiśmie „The Journals of Gerontology”, zestawiono następnie z pięcioma wielkimi badaniami nad ludzką śmiertelnością. Molekularne wzorce (odpowiadające m.in. za reakcje na stres, metabolizm oraz zdrowie poznawcze i sprawność mózgu) zwiastujące długowieczność lub wczesną śmierć są u obu gatunków niesamowicie zbieżne. Ale dlaczego? Metaboliczny odcisk palca Lekarka weterynarii dr Kate Creevy wyjaśnia, że kluczem do zagadki okazały się metabolity – niewielkie cząsteczki chemiczne powstające w ciele podczas naturalnych procesów życiowych. Zamiast analizować te związki pojedynczo, naukowcy przyjrzeli się tysiącom z nich jednocześnie. Dlaczego? Ponieważ dopiero w dużej grupie tworzą one unikatowy, czytelny wzorzec, który badacze określają mianem komórkowego „odcisku palca”. Ten biologiczny ślad pozwala z ogromną precyzją odczytać, w jakiej kondycji znajduje się cały organizm na poziomie mikroskopowym. Wykryte w ten sposób wzorce działają jak wskaźniki ostrzegawcze (biomarkery). Same w sobie nie są bezpośrednią zapowiedzią śmierci, ale doskonale demaskują ukryte procesy napędzające starzenie, takie jak stany zapalne czy komórkowe reakcje na stres. Prawdziwy przełom nastąpił, gdy naukowcy porównali psi „odcisk palca” z danymi ludzkimi. Cząsteczki, które chronią przed przedwczesnym zgonem (lub zwiększają jego ryzyko) u psów, są dokładnie takie same jak u ludzi. Medycyna na czterech łapach Psy stały się więc sposobem na zrozumienie ludzkiego starzenia. Ale dlaczego? Chodzi o naszą wspólną codzienność. Psy dzielą z nami środowisko, dietę oraz poziom aktywności fizycznej. Ich styl życia jest najczęściej bezpośrednią kalką nawyków właścicieli – w przeciwieństwie np. do kotów, które zachowują znacznie większą niezależność w swoich rytuałach. Co ważne, badacze mogą obserwować proces starzenia u psów w znacznym przyspieszeniu. Podczas gdy ludzie dożywają średnio ponad 70 lat, przeciętna długość życia psa wynosi zaledwie 12–13 lat. Dzięki temu naukowcy mogą uzyskać miarodajne wyniki w ułamku czasu, który byłby potrzebny do przeprowadzenia analogicznych obserwacji na populacji ludzkiej. Fakt, że dzielimy te same komórkowe mechanizmy, pozwala badaczom na bezproblemowe wykorzystywanie wiedzy z badań nad ludźmi na rzecz psów (i odwrotnie). Recepta na psią długowieczność Odkrycie wspólnych biomarkerów śmiertelności jest bardzo istotnym punktem wyjścia do głębszego poszukiwania metod na wydłużenie życia w zdrowiu. Zanim jednak powstaną innowacyjne, oparte na genetyce terapie weterynaryjne, wnioski z analiz pozostają niezwykle pragmatyczne. Skoro starzejemy się fizjologicznie w ten sam sposób, mechanizmy profilaktyki również są identyczne. Dbanie o odpowiednio zbilansowaną dietę, utrzymywanie prawidłowej wagi ciała oraz zachowanie sprawności ruchowej i poznawczej jest kluczowe dla zdrowia naszego czworonoga. Póki co możemy jednak wysnuć z badania ciekawe wnioski – z dużym prawdopodobieństwem to, co służy naszemu zdrowiu, jest niemal na pewno dobre również dla naszego psa (oczywiście pamiętając o tym, że nie mogą jeść niektórych naszych smakołyków – czekolado, patrzę na ciebie). Źródło: Journals of Gerontology Nasz autor Jonasz Przybył Redaktor i dziennikarz związany wcześniej m.in. z przyrodniczą gałęzią Wydawnictwa Naukowego PWN, autor wielu tekstów publicystycznych i specjalistycznych. W National Geographic skupia się głównie na tematach dotyczących środowiska naturalnego, historycznych i kulturowych. Prywatnie muzyk: gra na perkusji i na handpanie. Interesuje go historia średniowiecza oraz socjologia, szczególnie zagadnienia dotyczące funkcjonowania społeczeństw i wyzwań, jakie stawia przed nimi XXI wiek.
To najbardziej niebezpieczny moment, w którym można przytyć. Naukowcy ostrzegają, kiedy szczególnie trzeba uważać
Przez lata sądzono, że dla organizmu liczy się przede wszystkim to, ile ważymy „tu i teraz”. Gigantyczne badanie przeprowadzone przez szwedzkich naukowców wywraca jednak to myślenie do góry nogami. Okazuje się, że dla naszego życia i zdrowia kluczowy jest nie tylko sam fakt nadmiaru kilogramów, ale moment, w którym one się pojawiają. Krytycznie ważna jest wczesna dorosłość, która bezpośrednio decyduje o długości naszego życia.
Zespół epidemiologów z Uniwersytetu w Lund w Szwecji, pod kierownictwem dr Tanji Stocks, przeanalizował dane medyczne ponad 600 000 osób. Naukowcy nie opierali się na pojedynczym pomiarze, lecz śledzili zmiany wagi uczestników na przestrzeni dziesięcioleci – od 17. do 60. roku życia. Wyniki opublikowane w prestiżowym czasopiśmie „eClinicalMedicine” są bardzo interesujące. Zabójcze 70 procent Najważniejszym wnioskiem z badania jest to, że otyłość rozwijająca się między 17. a 29. rokiem życia wiąże się z najwyższym ryzykiem przedwczesnej śmierci. Osoby, które przekroczyły próg BMI powyżej 30 w tym przedziale wiekowym były o 70 procent bardziej narażone na zgon z jakiejkolwiek przyczyny w okresie obserwacji w porównaniu do osób, które zachowały prawidłową wagę do 60. roku życia. Dla lepszego zobrazowania skali problemu: jeśli w grupie osób bez wczesnej otyłości umierało średnio 10 na 1000 osób, to w grupie „wczesnej otyłości” liczba ta wzrastała do 17 na 1000. Choć liczby te mogą wydawać się niewielkie, w skali całej populacji oznaczają tysiące przedwczesnych zgonów, których można by uniknąć. W młodości zaciągamy biologiczny dług Dlaczego to właśnie młodość jest tak ryzykowna? Naukowcy sugerują, że kluczowym czynnikiem nie jest sam przyrost wagi w starszym wieku, ale całkowity czas ekspozycji organizmu na negatywne skutki otyłości. Długotrwałe zmaganie się z nadwagą to dla ciała potężny stres biologiczny. Tkanka tłuszczowa jest nie tylko magazynem energii – to aktywny organ endokrynny, który uwalnia tzw. adipocytokiny. Te substancje chemiczne prowadzą do przewlekłego stanu zapalnego w całym organizmie, wystąpienia insulinooporności, co prosto prowadzi do cukrzycy typu 2 czy zjawiska hiperkoagulacji, czyli nadmiernej krzepliwości krwi, co drastycznie zwiększa ryzyko zawałów i udarów. Osoba, która staje się otyła w wieku 20 lat, funduje swojemu sercu i naczyniom krwionośnym „zużycie”, które u osób szczuplejszych pojawia się kilka dekad później. To biologiczny dług, który organizm musi spłacić przedwcześnie. Otyłość inaczej wpływa na mężczyzn, a inaczej na kobiety Badanie ujawniło intrygujące różnice w zależności od płci, szczególnie w kontekście chorób nowotworowych. O ile u mężczyzn wczesny przyrost wagi był wyraźnie skorelowany z wyższym ryzykiem zgonu, o tyle u kobiet sytuacja była bardziej złożona. W przypadku raka u kobiet, ryzyko przedwczesnej śmierci było podobnie podwyższone niezależnie od tego, kiedy nastąpił przyrost wagi. Epidemiolodzy podejrzewają, że kluczową rolę mogą tu odgrywać zmiany hormonalne związane z menopauzą. Jak zauważa epidemiolożka dr Huyen Le, u kobiet waga może być raczej „lustrem” zmian zachodzących wewnątrz ciała niż ich bezpośrednią przyczyną. Czego naukowcy jeszcze nie wiedzą? Mimo imponującej liczby uczestników, badanie ma swoje ograniczenia. Naukowcy nie brali pod uwagę diety ani poziomu aktywności fizycznej, które są kluczowe dla ogólnego stanu zdrowia. Ponadto standardowy wskaźnik BMI nie rozróżnia masy mięśniowej od tłuszczowej ani nie uwzględnia dystrybucji tłuszczu (np. otyłości brzusznej, która jest szczególnie groźna). Wnioski dla każdego z nas Przesłanie płynące ze Szwecji jest jasne: zapobieganie otyłości we wczesnym wieku powinno być absolutnym priorytetem zdrowia publicznego. – Najważniejszym odkryciem jest to, że przyrost masy ciała w młodszym wieku wiąże się z wyższym ryzykiem przedwczesnej śmierci w późniejszym życiu – podsumowuje dr Tanja Stocks z Uniwersytetu w Lund, jedna z autorek badania. Dla władz powinien być to sygnał, że programy profilaktyczne powinny być kierowane do młodych dorosłych, a nie tylko do seniorów. Dla nas to przypomnienie, że o zdrowie na starość najlepiej zadbać, gdy wciąż czujemy się młodzi i pełni sił. Źródła: eClinicalMedicine, Science Alert Nasz autor Jonasz Przybył Redaktor i dziennikarz związany wcześniej m.in. z przyrodniczą gałęzią Wydawnictwa Naukowego PWN, autor wielu tekstów publicystycznych i specjalistycznych. W National Geographic skupia się głównie na tematach dotyczących środowiska naturalnego, historycznych i kulturowych. Prywatnie muzyk: gra na perkusji i na handpanie. Interesuje go historia średniowiecza oraz socjologia, szczególnie zagadnienia dotyczące funkcjonowania społeczeństw i wyzwań, jakie stawia przed nimi XXI wiek.
W wieku 113 lat zmarła najstarsza Polka. Pani Jadzia z Łodzi miała wyjątkową historię, która powinna być naszą inspiracją
W wieku 113 lat odeszła Jadwiga Żak-Stewart: urodzona w Warszawie łodzianka i najstarsza Polka. Pokazała nam wszystkim, że w żadnym wieku nie ma rzeczy niemożliwych – przykładem jej niezłomności niech będzie to, że powróciła do Polski na... 100. urodziny. Jej życie to wyjątkowa opowieść o sile miłości.
O wyjątkowej mieszkance Łodzi opowiada National Geographic Polska Marcin Gołaszewski – przewodniczący Rady Miejskiej w Łodzi w latach 2018–2024, a obecnie radny miasta. Pogodny charakter Jadwigi Żak-Stewart pokazywał, że wiek nie jest przeszkodą do spełniania marzeń i życiowych zmian. W wieku 113 lat odeszła najstarsza Polka Jadwiga Żak-Stewart urodziła się 15 lipca 1912 roku w Warszawie i była najstarszą osobą żyjącą w Polsce. W 1946 roku przeniosła się do Łodzi i była związana z industrialnym miastem aż do lat 80. W wyniku stanu wojennego za synami wyjechała do Stanów Zjednoczonych. Pani Jadwiga przez 30 lat mieszkała w Indianapolis, a na swoje 100. urodziny… powróciła do ukochanej Łodzi. Chciała być blisko pierwszego męża, którego śmierć rozdzieliła ich wiele lat temu. W Polsce prowadziła dom, a za oceanem pracowała w szpitalu. O jej wigorze niech świadczy fakt, że do 84. roku życia prowadziła samochód – przestała być kierowcą niemal 30 lat temu. W ostatnich latach mieszkała z koleżanką w prywatnym domu opieki i nie opuszczał jej dobry humor. Czerpanie szczęścia z niewielkich rzeczy – Była to niezwykle ciepła, radosna osoba. Czerpała ogromną radość z niewielkich rzeczy: wzruszało ją to, że otrzymała kwiaty i słodycze – opowiada Marcin Gołaszewski, wskazując, że do ulubionych słodkości Pani Jadwigi należały delicje. – Znałem Panią Jadwigę osobiście od 3 lat. Jako 110-latka występowała jako modelka w Domach Pomocy Społecznej i dobrze się przy tym bawiła. Śpiewała i korzystała z życia – uśmiecha się radny. Niedawno panią Jadwigę odwiedził Marcin Osman, który zrobił jej wiele pamiątkowych zdjęć. Tragiczna wojenna historia pani Jadwigi Życie pani Jadwigi nakładało się na przebieg dwóch wojen światowych. Gdy wybuchła I wojna światowa, miała 2 lata, a podczas rozpoczęcia II wojny światowej była 27-letnią mężatką. Widziała II Rzeczpospolitą powstającą z rozbiorowej mgły, przemiany ustrojowe i tragedię wojny, której doświadczyła jej rodzina. Osoby takie jak pani Jadwiga są prawdziwymi skarbnicami wiedzy, z których warto czerpać, póki mamy taką możliwość. Ilu stulatków żyje w Polsce? Według danych GUS w Polsce 31 grudnia 2024 roku żyło 8779 stulatków, wśród których znajdowało się 6617 kobiet i 2162 mężczyzn. To wzrost w porównaniu do roku 2023, w którym nasz kraj zamieszkiwało 7387 osób po 100. roku życia. Historia Pani Jadwigi jest inspiracją dla nas wszystkich: przez lata na obczyźnie nie zapomniała o miłości do ojczyzny, miasta czy bliskich, którzy tutaj na nią czekali. Teraz dołączyła do ukochanego męża, którego – ponad wszystko – chciała być blisko. My również dołączamy do kondolencji przesyłanych rodzinie. Źródło: National Geographic Polska Nasz autor Jonasz Przybył Redaktor i dziennikarz związany wcześniej m.in. z przyrodniczą gałęzią Wydawnictwa Naukowego PWN, autor wielu tekstów publicystycznych i specjalistycznych. W National Geographic skupia się głównie na tematach dotyczących środowiska naturalnego, historycznych i kulturowych. Prywatnie muzyk: gra na perkusji i na handpanie. Interesuje go historia średniowiecza oraz socjologia, szczególnie zagadnienia dotyczące funkcjonowania społeczeństw i wyzwań, jakie stawia przed nimi XXI wiek.
Dlaczego czas płynie tak szybko a „kiedyś lato trwało całe lata”? Oto, jak możemy go spowolnić
Z wiekiem zauważamy, że czas zaczyna płynąć jakby… szybciej. Rok 2025 minął w mgnieniu oka i nie zanosi się na poprawę. Naukowcy tłumaczą, że to mózg steruje percepcją czasu i łatwo go oszukać. Czy da się zatrzymać czas?
„Kiedyś lato trwało całe lata” śpiewał Dawid Podsiadło z Taco Hemingwayem. To prawda: wielu dorosłych z zaskoczeniem stwierdza, jak szybko mijają kolejne miesiące i lata, podczas gdy w dzieciństwie dni zdawały się być dłuższe i pełniejsze. Tę różnicę tłumaczą procesy zachodzące w mózgu i… rutyna. Ale są na nią sposoby. Jak mózg postrzega czas i dlaczego to wszystko kłamstwo? Nasze mózgi nie posiadają specjalnych organów do postrzegania czasu. W przeciwieństwie do zmysłów takich jak wzrok czy słuch, które odbierają konkretne bodźce z otoczenia, percepcja czasu opiera się na szacunkach mózgu. Nie istnieje bowiem obiektywna „cząstka czasu” we Wszechświecie, którą można byłoby zarejestrować. Czas jest relatywny. Mózg szacuje upływ czasu na podstawie zmian – im więcej wydarzeń i wrażeń w danych okresie, tym dłużej zdaje się on trwać. Eksperymenty pokazują nawet, że migające obrazy wydają się trwać dłużej niż statyczne, mimo że… trwają tyle samo. Dlaczego czas płynie szybciej z wiekiem? Wraz z wiekiem nasz mózg przechodzi istotne zmiany strukturalne i funkcjonalne, wpływające na efektywność przetwarzania informacji. Według badań prof. Adriana Bejana z Duke University spadek tej efektywności prowadzi do sytuacji, w której w późniejszym etapie życia przetwarzamy mniej nowych bodźców niż w dzieciństwie. Po prostu… wszystko już widzieliśmy i jesteśmy mniej zaskoczeni. W konsekwencji ilość zapamiętanych wydarzeń jest mniejsza, a mózg w retrospekcji szacuje, że czas upłynął szybciej. Inne koncepcje przywołują także efekt skali. Chodzi o to, że gdy jesteśmy 10-latkiem, upływający rok stanowi 1/10 naszego życia. Gdy mamy 50 lat, jest to już 1/50, co nie robi aż takiego wrażenia. Intensywne emocje zmieniają upływ czasu Osoby uczestniczące w intensywnych zdarzeniach – na przykład wypadkach samochodowych czy doświadczają ekstremalnych przeżyć – często relacjonują, że czas zwolnił. W jednym z badań uczestnicy spadali na siatkę z wysokości ponad 30 metrów. Swoje własne doświadczenie ocenili jako trwające o ponad 1/3 dłużej niż obserwacja podobnego upadku u innych. Intensywne emocje powodują zwiększoną uwagę i dokładniejsze zapamiętywanie szczegółów – mózg szaleńczo zapisuje wszystkie dane, które mogą pomóc mu przeżyć. Bogactwo tych wspomnień prowadzi później do wniosku, że dane zdarzenie trwało dłużej. Mózg nie tyle zlicza sekundy, co ocenia liczbę zapamiętanych informacji. Rutyna sprawia, że lata mijają szybciej niż dni Dzieci podczas czekania u dentysty czują, że czas ciągnie się w nieskończoność, a dorośli dziwią się, że rok 2025 już się kończy. Ten mechanizm wyjaśnia różnica pomiędzy subiektywnym postrzeganiem czasu w danym momencie, a jego oceną z perspektywy. Gdy jesteśmy skupieni na jakiejś aktywności, nasz mózg nie koncentruje się na samym czasie – i wydaje się on mijać szybciej. Z kolei nuda – taka jak siedzenie w ciszy czy obserwowanie zegara – sprawia, że czas zdaje się dłużyć. Z wiekiem coraz więcej dni przebiega według ustalonego schematu: praca, obowiązki domowe, opieka nad dziećmi. Te rutynowe czynności są mniej ekscytujące i pozostawiają słabsze ślady w pamięci. W rezultacie po roku wydaje się, że „nic się nie działo”, a czas minął błyskawicznie. Co zrobić, by czas nie uciekał tak szybko? Chociaż może się to wydawać paradoksalne, istnieją sposoby, by spowolnić upływ czasu – z pewnością już na jakieś wpadliście podczas lektury tego tekstu. Oczywiście nie znaczy to, że sekundy zaczną płynąć wolniej, ale zmieni się nasza percepcja. Najprostszym, choć mało satysfakcjonującym sposobem jest… nuda. Czekanie na czerwonym świetle, liczenie do dziesięciu tysięcy czy obserwowanie schnącej farby – pozdrowienia dla wszystkich remontowców – sprawiają, że czas dłuży się niemiłosiernie. Znacznie skuteczniejszym sposobem jest jednak wpłynięcie na retrospektywną ocenę czasu. Chodzi o to, by w grudniu mieć do czego wracać – mieć bogaty zbiór wspomnień z całego roku. Nowe wspomnienia kluczem do zatrzymania czasu Aby mózg zapamiętał więcej, warto regularnie „odświeżać” wspomnienia. Pomaga w tym prowadzenie dziennika, przeglądanie zdjęć, opowiadanie historii znajomym. Powtarzanie wydarzeń w myślach lub na papierze utrwala je w pamięci i sprawia, że czas wydaje się gęściej wypełniony. Jeszcze lepszą metodą jest tworzenie nowych, wyjątkowych wspomnień. Im więcej nowych doświadczeń – podróży, wydarzeń, wyzwań – tym bogatsza siatka pamięciowa. Eksplorowanie, robienie rzeczy „szalonych”, próbowanie nowych aktywności – wszystko to sprawia, że nasz wewnętrzny zegar „działa wolniej”. To właśnie brak monotonii i bogactwo przeżyć daje poczucie, że minęło więcej czasu. I choć nie zatrzymamy zegara, możemy sprawić, by każdy rok był intensywniejszy i pełniejszy niż poprzedni. Naprawdę warto. Tik, tak. Źródło: Journal of Vision, The Conversation Nasz autor Jonasz Przybył Redaktor i dziennikarz związany wcześniej m.in. z przyrodniczą gałęzią Wydawnictwa Naukowego PWN, autor wielu tekstów publicystycznych i specjalistycznych. W National Geographic skupia się głównie na tematach dotyczących środowiska naturalnego, historycznych i kulturowych. Prywatnie muzyk: gra na perkusji i na handpanie. Interesuje go historia średniowiecza oraz socjologia, szczególnie zagadnienia dotyczące funkcjonowania społeczeństw i wyzwań, jakie stawia przed nimi XXI wiek.
Im więcej przyjaciół, tym dłuższe i łatwiejsze życie. Delfiny właśnie udowodniły, jak ważne są więzi społeczne
Przyjaźń okazała się naturalnym eliksirem młodości. Udowodniły to delfiny, które nawiązują bliskie znajomości – starzeją się one zdecydowanie wolniej, niż osobniki będące samotnikami. Czy mechanizm, który działa u morskich ssaków, sprawdza się także u ludzi?
Naukowcy z Uniwersytetu Nowej Południowej Walii udowodnili, że samce delfinów butlonosych czerpią ogromne korzyści z bliskich relacji. Zaobserwowali, że trwałe przyjaźnie nie tylko poprawiają ich codzienne funkcjonowanie, ale realnie wpływają na tempo starzenia na poziomie komórkowym. To potwierdzenie znaczenia przyjaźni dla zdrowia w świecie ssaków. Wpływ przyjaźni na długość życia delfinów Badania przeprowadzone w Shark Bay w Australii Zachodniej objęły analizę sieci społecznych 38 samców delfinów butlonosych, od których pobierano próbki skóry w celu oceny wieku biologicznego. Stosowano technologie tzw. zegara epigenetycznego, który określał stan starzenia komórek na podstawie zmian metylacji DNA. Wyniki wykazały, że te samce, które posiadały więcej przyjaciół, spędzały czas w „męskim” gronie i utrzymywały głębokie relacje społeczne miały znacznie niższy wiek biologiczny względem wieku metrykalnego w porównaniu do bardziej samotnych osobników. Co samce zyskują na trwałych przyjaźniach? W odróżnieniu od samic, których więzi społeczne są bardziej płynne i powiązane z opieką nad młodymi, samce delfinów tworzą długotrwałe sojusze z innymi samcami, często trwające całe życie: tak jak ludzie. Przyjaźnie te polegają na wspólnym polowaniu, zabawie, odpoczynku, a także wzajemnym wspieraniu się w rywalizacji o samice i ochronie przed drapieżnikami. Życie w grupie nie tylko ogranicza stres, ale również zwiększa szanse przetrwania w wymagającym środowisku morskim. Czy podobne mechanizmy dotyczą także innych zwierząt społecznych – na przykład ludzi? Zjawisko to nie jest ograniczone tylko do delfinów. Prof. Lee Rollins z Uniwersytetu Południowej Walii uważa, że więzi społeczne to fundamentalna potrzeba biologiczna u wszystkich stadnych ssaków. Naukowcy planują rozszerzyć badania na inne gatunki społeczne, takie jak słonie, wilki czy małpy człekokształtne, by sprawdzić, czy przyjaźń ma podobne działanie ochronne przed starzeniem. Już wcześniejsze badania nad ludźmi wskazują, że osoby utrzymujące silne więzi społeczne żyją dłużej i są mniej narażone na choroby przewlekłe. Uważa się, że pozytywne interakcje społeczne są ewolucyjnie ukształtowanym mechanizmem ochronnym, który zapewnia zdrowie całej grupie. Źródło: Communications Biology Nasz autor Jonasz Przybył Redaktor i dziennikarz związany wcześniej m.in. z przyrodniczą gałęzią Wydawnictwa Naukowego PWN, autor wielu tekstów publicystycznych i specjalistycznych. W National Geographic skupia się głównie na tematach dotyczących środowiska naturalnego, historycznych i kulturowych. Prywatnie muzyk: gra na perkusji i na handpanie. Interesuje go historia średniowiecza oraz socjologia, szczególnie zagadnienia dotyczące funkcjonowania społeczeństw i wyzwań, jakie stawia przed nimi XXI wiek.
Starzejemy się w dwóch momentach życia. Nowe ustalenie badaczy
Przyspieszone starzenie się może nadejść niespodziewanie, odbijając się na naszym wyglądzie i zdrowiu. Naukowcy wskazują dwa kluczowe momenty, w których nasz organizm gwałtownie się zmienia.
W tym artykule: Kluczowe 44 urodziny Co dzieje się z nami po 60-tce? Nierówna walka ze starością Każdemu z nas może przytrafić się taki poranek. Wstajemy niewyspani, zmęczeni i ociężali. Łupie nas w kościach, a mięśnie pobolewają. Udajemy się do łazienki, gdzie lustro pokazuje nam odbicie nieznajomego. Zmarszczki wokół oczu, cienie poniżej, szara skóra. Zupełnie jakbyśmy postarzeli się dosłownie w ciągu jednej nocy. Iluzja wywołana kłopotami ze snem lub wyjątkowo trudnym okresem w życiu? Niekoniecznie. W „Nature Aging” ukazał się artykuł, według którego starzenie się wcale nie zachodzi równomiernie. To proces, który w pewnych momentach gwałtownie przyspiesza. A my musimy wówczas zmagać się z nagłymi zmianami fizycznymi i psychicznymi. A być może również pojawiającymi się nie wiadomo skąd chorobami. Co to za momenty? Analizy tysięcy biologicznych markerów wykazały, że raptownie starzejemy się w okolicach 44. i 60. roku życia. Wtedy właśnie nasze organizmy przechodzą głębokie fale zmian związanych z wiekiem. Kluczowe 44 urodziny – Nie zmieniamy się stopniowo z upływem czasu. Zmiany następują bardzo gwałtownie – mówi „Guardianowi” prof. Michael Snyder. Syner jest genetykiem z Uniwersytetu Stanforda i głównym autorem badań. Pierwszy okres, kiedy nasze ciała mocno się przeobrażają, to połowa piątej dekady życia. U kobiet zmiany te tradycyjnie przypisuje się okresowi okołomenopauzalnemu albo menopauzie. Jednak to nie jest całe wytłumaczenie. Okazało się, że również u mężczyzn w tym wieku dochodzi do ostrego rozregulowania się badanych wskaźników molekularnych. Co sugeruje, że także u nich starzenie gwałtownie przyspiesza. Co się wówczas zmienia? Pogarsza się zdolność metabolizowania alkoholu, kofeiny i tłuszczów. Podnosi się poziom „złego” cholesterolu LDL. Rośnie ryzyko pojawienia się różnych chorób układu krążenia, w tym arteriosklerozy. Starzeją się skóra i mięśnie. Co dzieje się z nami po 60-tce? Drugi okres ostrego starzenia się rozpoczyna się zaraz po ukończeniu sześćdziesiątki. Tym razem zmniejsza się zdolność metabolizowania węglowodanów. Gorzej funkcjonuje system odpornościowy i nerki. Znów rośnie ryzyko wystąpienia miażdżycy tętnic. Tak jak kilkanaście lat wcześniej, raptownie starzeją się skóra i układ mięśniowy. Czy to koniec przyspieszania starzenia się? Wcześniejsze badania wykazały, że kolejny taki moment może wystąpić około 78. roku życia. Tym razem nie udało się tego potwierdzić, ponieważ najstarszy uczestnik amerykańskich badań miał 75 lat. Co jeść, by żyć jak najdłużej? Naukowcy przedstawiają nowy przepis na dietę długowieczności To, co kładziemy na talerzu, ma wpływ na jakość i długość naszego życia. Jak duży jest ten wpływ? Naukowcy są zdania, że kontrolując dietę, możemy znacznie przedłużyć sobie życie... <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/co-jesc-by-zyc-jak-najdluzej-naukowcy-przedstawiaja-nowy-przepis-na-diete-dlugowiecznosci-fot-getty-images-e3237f5.jpeg" width="938" height="625" alt="Co jeść, by żyć jak najdłużej? Naukowcy przedstawiają nowy przepis na dietę długowieczności (fot. Getty Images)" title="Co jeść, by żyć jak najdłużej? Naukowcy przedstawiają nowy przepis na dietę długowieczności (fot. Getty Images)" /> Nierówna walka ze starością Do wyżej opisanych wniosków doprowadziła analiza próbek pozyskanych od 108 ochotników. Wszyscy mieszkają w Kalifornii (co stanowi ograniczenie badania). Co kilka miesięcy dostarczali oni do badań próbki krwi i kału oraz wymazy z ust i nosa. Trwało to od roku aż do siedmiu lat. W sumie naukowcy przeanalizowali aż 135 tys. (!) czynników biologicznych – od cząsteczek (RNA, białek czy metabolitów) po mikroorganizmy (bakterie jelitowe, wirusy i grzyby żyjące wewnątrz organizmu oraz na skórze). „Badanie to pokazuje, że (…) ryzyko chorób związanych ze starzeniem się zmienia się w sposób nieliniowy w ciągu życia człowieka. A także dostarcza wglądu w molekularne i biologiczne szlaki zaangażowane w te zmiany” – napisali autorzy artykułu. Ich analiza sugeruje, że chcąc zachować zdrowie, musimy być wyjątkowo czujni w pewnych momentach życia. Ok. 44. i 60. urodzin warto przemyśleć, jaki jest nasz tryb życia. Naukowcy podkreślają, że szczególnie istotne jest wówczas zapewnienie sobie odpowiedniej porcji aktywności fizycznej. Wzmocni to mięśnie i kości. Ważne są również odpowiednia dieta, badania kontrolne i zadbanie o jakość snu. Źródła: Nature Aging, Live Science, Guardian Nasz ekspert Magdalena Salik Dziennikarka naukowa i pisarka, przez wiele lat sekretarz redakcji i zastępczyni redaktora naczelnego magazynu „Focus". Wcześniej redaktorka działu naukowego „Dziennika. Polska, Europa, Świat”. Pasjami czyta i pisze, miłośniczka literatury popularnonaukowej i komputerowych gier RPG. Więcej: magdalenasalik.wordpress.com
Kiedy zaczyna się starość? Naukowcy odkrywają zaskakujące fakty o wieku biologicznym
Kiedy zaczyna się starość? Coraz więcej naukowców twierdzi, że nie istnieje jeden biologiczny moment, który definiuje początek starzenia. Nowe dane pokazują, że granica między „średnim wiekiem” a starością przesuwa się – i zależy od nas samych.
Spis treści: Dlaczego boimy się starości? Wpływ kultury i stereotypów Co nauka mówi o początku starości? Biologiczny wiek a wiek metrykalny – kluczowa różnica Kim są wolno starzejący się ludzie i czego możemy się od nich nauczyć Jak zmieniało się postrzeganie starości na przestrzeni wieków? Czy da się opóźnić starość? Interwencje i styl życia Starość to pojęcie, które budzi wiele emocji. Dla jednych zaczyna się po sześćdziesiątce, dla innych – dopiero wtedy, gdy ciało zaczyna odmawiać posłuszeństwa. A co na to nauka? Czy istnieje konkretny moment, w którym człowiek człowiek staje się stary – niezależnie od tego, co mówi jego metryka? Najnowsze badania pokazują, że to, kiedy zaczyna się starość, nie zależy wyłącznie od liczby przeżytych lat, a od wielu innych czynników – biologicznych, psychicznych i kulturowych. Dlaczego boimy się starości? Wpływ kultury i stereotypów Starzenie się to coś, cowielu z nas próbuje „przechytrzyć”. Nic dziwnego – globalny rynek produktów przeciwstarzeniowych jest wart 40 mld dolarów (czyli ponad 160 mld złotych!) i prognozuje się, że do 2032 roku osiągnie wartość 60 miliardów. Kremy przeciwzmarszczkowe, suplementy, siłownia – wszystko po to, by oddalić nieuchronne procesy fizjologiczne. Niechęć do starości ma jednak głębsze podłoże. W ciągu ostatnich 200 lat stereotypy związane ze starzeniem się stały się coraz bardziej negatywne, co doprowadziło do zjawiska określanego mianem kryzysu ageizmu. Jak pokazują dane WHO, ageizm – czyli uprzedzenia, stereotypy lub dyskryminujące działania wobec osób ze względu na ich wiek – może prowadzić do izolacji społecznej, pogorszenia stanu zdrowia, a nawet wcześniejszej śmierci. Prof. Becca Levy, epidemiolożka i psycholożka na Uniwersytecie Yale, podkreśla, że negatywne emocje związane z procesem starzenia pogarszają stan psychiczny i fizyczny, podczas gdy pozytywne mogą go poprawiać. Co ciekawe, kultura odgrywa ogromną rolę w tym, jak postrzegamy starość. – W zachodnim świecie cenimy młodość, ale w Chinach czy Korei starzenie się utożsamiane jest z mądrością – mówi Eric Verdin z Buck Institute for Research on Aging. Ośrodek, dla którego pracuje, to amerykański instytut badawczy, który specjalizuje się w badaniach nad procesami starzenia się oraz chorobami związanymi z wiekiem, takimi jak choroba Alzheimera, Parkinsona, nowotwory czy cukrzyca. Co nauka mówi o początku starości? Zainteresowanie procesem starzenia gwałtownie wzrosło w ciągu ostatnich dekad. Dzięki miliardowym inwestycjom w badania nad długowiecznością, naukowcy uzyskali nowe dane: od przeprogramowania komórek w celu przywrócenia ich młodzieńczej funkcji po usuwanie komórek starzejących się, które napędzają stany zapalne. Pomimo tych przełomów, naukowcy wciąż nie są zgodni, kiedy tak naprawdę zaczyna się starość. Nie istnieje jeden uniwersalny wskaźnik, który jednoznacznie ją definiuje – organizm każdego z nas starzeje się inaczej, w zależności od przebytych chorób, stresu i stylu życia. Biologiczny wiek a wiek metrykalny – kluczowa różnica W przeciwieństwie do zjawisk takich jak dojrzewanie czy menopauza, starość nie ma wyraźnych punktów granicznych. To proces charakteryzujący się stopniowym nagromadzeniem uszkodzeń, które zakłócają funkcje komórek i tkanek. Przez ostatnie 30 lat naukowcy próbowali opracować wiarygodne miary tzw. wieku biologicznego. Brano pod uwagę m.in. sprawność fizyczną, profil lipidowy, czyli poziom tłuszczów w organizmie, uszkodzenia DNA. Jednak do dziś nie istnieje jedno „złote” narzędzie, które pozwalałoby jednoznacznie ocenić zdrowe starzenie. – Starzenie się to proces ciągły – mówi Eric Verdin – nie zaczyna się nagle, dlatego trudno je zdefiniować. Kim są wolno starzejący się ludzie i czego możemy się od nich nauczyć Niektórzy ludzie starzeją się inaczej – wolniej, zdrowiej, z większą energią. Naukowcy nazywają ich superseniorami. To ci, którzy nawet po 70. roku życia pozostają sprawni fizycznie i psychicznie. Eric Verdin i jego zespół analizują takie przypadki, by znaleźć sposoby na wydłużenie tzw. healthspanu, czyli lat życia w dobrym zdrowiu. To szczególnie istotne, ponieważ do 2050 roku co trzecia osoba na świecie będzie miała 60 lat lub więcej. – Mam nadzieję, że nasze badania pomogą ludziom zyskać dodatkowe lata zdrowia – mówi Eric Verdin – i zmienią negatywne postrzeganie starzenia się. Jak zmieniało się postrzeganie starości na przestrzeni wieków? Niegdyś o tym, kto jest „stary”, decydowała zdolność do pracy i zaangażowania w życie rodziny czy społeczności. Dopiero w XIX i XX wieku zaczęto utożsamiać starość z wiekiem metrykalnym. W USA przeciętny wiek przejścia na emeryturę to 62 lata – granica ta pozostaje niezmienna od dekad, mimo że ludzie żyją coraz dłużej. W Polsce według danych GUS kobiety średnio przechodzą na emeryturę w wieku 56 lat, a mężczyźni w wieku 57,9 lat. Oznacza to, że wiele osób decyduje się na emeryturę wcześniej, niż wynika to z formalnych wymogów. Tymczasem badania pokazują, że wiek metrykalny niekoniecznie odzwierciedla rzeczywisty stan organizmu. Według badań dr. Markusa Wettsteina, psychologa z Uniwersytetu Humboldta w Berlinie, dzisiejsi 60-latkowie czują się młodziej niż ich rówieśnicy 20 lat temu. – Ludzie odsuwają moment wejścia w starość, bo nie chcą utożsamiać się z jej negatywnym wizerunkiem – zauważają autorzy badania. Czy da się opóźnić starość? Interwencje i styl życia Choć starzenie się często uznawane jest za nieunikniony problem, możemy wpływać na jego przebieg. Naukowcy coraz częściej rekomendują ocenę wieku biologicznego – czyli tego, jak „stare” są nasze komórki – zamiast wieku metrykalnego. Eric Verdin zauważa, że różnice w starzeniu się między ludźmi są ogromne i coraz więcej badań potwierdza, że styl życia ma znaczenie. Od diety, przez aktywność fizyczną, po poziom stresu – wszystko to może „przyspieszyć” lub „spowolnić” zegar biologiczny. Źródło: National Geographic
Nie będziemy żyli po 120 lat? Ekstremalne temperatury przyspieszają biologiczne starzenie się
Niepokojące wyniki badań: okazuje się, że długotrwałe fale upałów nie pozostają bez wpływu na nasz wiek biologiczny. U osób starszych długie okresy gorących temperatur przyspieszają starzenie się organizmu.
W tym artykule: Jak gorąco wpływa na zdrowie Ciepło miesza nam w genach Ograniczenia badania Wielu z nas marzy o spędzeniu emerytury w słonecznym i ciepłym miejscu. Jednak to marzenie może nie mieć wiele wspólnego z dbaniem o zdrowie. Gorąco jest jednym z czynników, które niektórych z nas męczą i osłabiają. I to – jak właśnie wyszło na jaw – nie tylko psychicznie. Naukowcy z Uniwersytetu Południowej Kalifornii przeprowadzili testy, których wyniki kładą się cieniem na fantazjach o słonecznych plażach po sześćdziesiątce. Wynika z nich, że gorąco przyspiesza biologiczne starzenie się. Badacze wykorzystali trzy różne zegary epigenetyczne – narzędzia mierzące właśnie wiek biologiczny. Wszystkie pokazały tak samo. W najgorszym wariancie okazało się, że długoterminowa ekspozycja na upały przyspiesza starzenie się o prawie 2,5 roku w ciągu sześcioletniego okresu. To oznacza, że zamiast o sześć lat, organizm ludzi starzeje się wówczas aż o 8,5 roku. Jak gorąco wpływa na zdrowie Upały nie mają dobrej „medycznej” prasy. Nie od dziś wiadomo, że fale wysokich temperatur stanowią zagrożenie dla ludzi, szczególnie starszych. Mogą powodować m.in. choroby serca i układu krążenia, udary cieplne, odwodnienie. W okresach skwaru rośnie ryzyko zgonu i to nie tylko dla osób chorych. Mniej znany był wpływ upałów na wiek biologiczny, czyli stopień zużycia się naszego organizmu. Podejrzewano, że fale ciepła rozregulowują ekspresję genów, czyli sposób, w jaki geny w naszych komórkach są „włączane” i „wyłączane” przez czynniki chemiczne. To zaś wpływa na produkcję białek w komórkach, a przez to – na funkcjonowanie całego organizmu i zdrowie. Związkami sterującymi ekspresją genów są grupy metylowe. Mają one zdolność przyczepiania się do DNA, co decyduje o tym, które geny zostaną odczytane, a które nie. Cały proces nazywa się metylacją DNA. Ciepło miesza nam w genach Naukowcy od dawna zastanawiają się, czy gorąco jest czynnikiem wpływającym na metylację DNA. Udało się to potwierdzić dla zwierząt: ryb, kur, świnek morskich i myszy. Szczególnie dobrze wykazano wpływ ciepła na ekspresję genów u tych ostatnich. Badań na ludziach jednak było dotychczas niewiele. Dlatego właśnie tak ważna jest najnowsza praca opublikowana w czasopiśmie naukowym „Science Advances”. Analizowano w niej dane 3600 mieszkańców Stanów Zjednoczonych. Dla każdego naukowcy zmierzyli długość ekspozycji na upały (czyli temperaturę powyżej 32 st. C) w okresie sześciu lat. Następnie zaś, badając próbki krwi, oszacowali zegary epigenetyczne, czyli mierniki biologicznego starzenia się oparte o analizę metylacji DNA. Niezależnie od użytego zegara wniosek był takie sam: ekspozycja na gorąco przyspiesza biologiczne starzenie się. W ekstremalnym ujęciu aż o 2,5 roku w ciągu sześciu lat. Ważne jednak, by zaznaczyć, że dotyczy to tylko osób starszych. W badaniach użyto danych ludzi mających 56 lat i więcej. Ograniczenia badania Analiza ma jednak pewne ograniczenia. Po pierwsze, zegary epigenetyczne ciągle nie są idealnymi narzędziami badawczymi – stąd dają różne, niekiedy mocno odbiegające od siebie wyniki. Po drugie, w pracy nie uwzględniono, czy uczestnicy mieli dostęp do klimatyzacji. A także ile czasu w badanym okresie spędzali w pomieszczeniach, a ile na świeżym powietrzu. Czy gorąco „postarza” także osoby młodsze? I czy na wiek biologiczny wpływają różne strategie schładzania się? By odpowiedzieć na te pytania, konieczne są dalsze badania. Źródła: Science Advances, New Scientist, Science Alert Nasza autorka Magdalena Salik Dziennikarka i pisarka, przez wiele lat sekretarz redakcji i zastępczyni redaktora naczelnego magazynu „Focus". Wcześniej redaktorka działu naukowego „Dziennika. Polska, Europa, Świat”. Autorka powieści z gatunku fantastyki naukowej, ostatnio wydała „Płomień” i „Wściek”. Więcej: magdalenasalik.wordpress.com
Jaki jest wiek biologiczny twojego mózgu? Zdradzają to białka obecne we krwi
Twój mózg może być starszy – albo młodszy – niż wynikałoby z daty twojego urodzenia. Wskazują na to poziomy trzynastu białek znajdujących się we krwi każdego z nas.
Spis treści: Co to jest wiek biologiczny organizmu? Jak przeprowadzono badania? Na co wskazują poziomy białek we krwi? Ile mamy lat? Na to pytanie można odpowiedzieć na kilka sposobów. Najprostszy to podać datę urodzenia. Jednak oprócz wieku metrykalnego istnieje również wiek biologiczny. Ta miara, stosowana przez naukowców, pozwala ustalić stopień zużycia organizmu. Dwa lata temu zaś uczeni z Uniwersytetu Stanforda zaproponowali wprowadzenie jeszcze innego miernika – wieku snu. On z kolei ma pomóc określać, jaka jest jakość naszego snu w porównaniu z grupą wiekową, do której należymy. Co to jest wiek biologiczny organizmu? Istnienie tylu różnych miar wskazuje, że liczenie samemu sobie lat to sprawa dość skomplikowana. Jeszcze bardziej komplikuje ją fakt, że np. trzydziestolatka trzydziestolatce nierówna. Starzejemy się w różnym tempie, w zależności od trybu życia oraz genów, a starzenie przyspiesza w pewnych określonych momentach naszego życia. Co więcej tryb życia może wpływać również na wiek poszczególnych organów, np. wątroby czy nerek. Wiek biologiczny można określić, oceniając kilkanaście różnych parametrów takich jak ciśnienie tętnicze, poziomy cholesterolu czy glukozy. To one wskazują, w jakim stanie znajduje się organizm. Kilka lat temu zaproponowano jeszcze jeden test: badanie soczewki oka. Teraz zaś naukowcy przeprowadzili badania koncentrujące się tylko na jednym naszym organie: mózgu. I wymyślili, jak na podstawie poziomów 13 białek obecnych we krwi oszacować jego wiek biologiczny. Jak przeprowadzono badania? Specjaliści z chińskiego Uniwersytetu Fudan wykorzystali skany mózgu 11 000 dorosłych osób, które znajdowały się w brytyjskiej bazie danych medycznych UK Biobank. Osoby te miały od 50 do 80 lat. Najpierw badacze wykorzystali skany 70 proc. uczestników do treningu modelu sztucznej inteligencji. Model miał nauczyć się przewidywać, w jakim wieku są uczestnicy badania, tylko na podstawie skanów ich mózgów. A konkretnie takich cech jak wielkość różnych rejonów mózgu i tego, jak poszczególne jego części łączyły się ze sobą. Następnie model otrzymał skany mózgu pozostałych 30 proc. osób. Jak się okazało, umiał oszacował ich wiek z dokładnością do 2,7 lat. Na koniec badacze użyli modelu, by oszacował wiek biologiczny mózgu kolejnej grupy 4700 osób mających średnio 63 lata. Dla nich również wykonano obrazowanie mózgu, a skany znajdowały się w bazie UK Biobank. Po otrzymaniu wyników naukowcy policzyli różnicę pomiędzy faktycznym wiekiem tych ludzi a tym przewidzianym przez AI. – Im wiek oszacowany przez AI był wyższy od faktycznego, tym szybciej mózgi tych osób się starzały – stwierdził Wei-Shi Liu, główny autor badań. Na co wskazują poziomy białek we krwi? Grupie tej pobrano również do badań próbki krwi. Okazało się, że u osób z „najstarszymi” mózgami poziom ośmiu białek był mocno podniesiony. Pięciu innych zaś znacząco obniżony. Z wcześniejszych badań wynikało, że białka te są produkowane przez komórki nerwowe i że ich poziomy mogą wpływać na ryzyko demencji i udaru. To wskazuje, że oznaczanie tych białek mogłoby pomóc określić, jak szybko starzeje się dany mózg. Gdyby zaś okazało się, że mamy wpływ na ich poziom we krwi – np. poprzez zmianę trybu życia – bylibyśmy w stanie modyfikować wiek biologiczny własnego mózgu. I na przykład gdyby badania wykazały, że starzenie się naszego mózgu niebezpiecznie przyspiesza, lekarz mógłby zalecić nam wprowadzenie pewnych korekt go codziennego życia: zrzucenie zbędnych kilogramów albo zwiększenie dawki ruchu. Opracowanie tego typu zaleceń to jednak dopiero sprawa przyszłości. Na razie naukowcy chcą przeprowadzić testy na zwierzętach, by ustalić, jak dokładnie te trzynaście białek wpływa na mózg. Źródło: New Scientist, Nature Aging Nasza autorka Magdalena Salik Dziennikarka i pisarka, przez wiele lat sekretarz redakcji i zastępczyni redaktora naczelnego magazynu „Focus". Wcześniej redaktorka działu naukowego „Dziennika. Polska, Europa, Świat”. Autorka powieści z gatunku fantastyki naukowej, ostatnio wydała „Płomień” i „Wściek”. Więcej: magdalenasalik.wordpress.com
Jedzenie cukru postarza? To może być prawda w przypadku kobiet
Unikanie słodyczy i wszystkich pokarmów zawierających cukier może wpływać na nasz wiek biologiczny. Badanie z udziałem kobiet wykazało, że dieta bogata w witaminy i minerały, za to uboga w cukier, sprzyja „odmładzaniu” organizmu na poziomie komórkowym.
W tym artykule: Na jakiej jesteś diecie? Pokarmy bogate w cukier Jedzenie cukru postarza Liczba ludności na Ziemi rośnie – do końca tego wieku może być nas już 10 miliardów. Jednocześnie jednak społeczeństwa się starzeją. W 2050 roku na świecie będzie 1,5 mld 65-latków i osób starszych. Zmiana w strukturze społecznej szczególnie dotknie kraje Zachodu, ale również Chiny. Trend ten jest znany naukowcom od dawna. Badacze od kilkunastu lat głowią się już nie tylko nad tym, jak przedłużyć nam życie, ale również nad tym, co zrobić, by ostatnie dekady życia ludzi upływały w zdrowiu. To wymagało opracowania zupełnie nowych mierników. Obok wieku metrykalnego pojawiło się więc pojęciu wieku biologicznego, opisujące stopień zużycia organizmu. Z punktu widzenia nauki – i nas samych – coraz mniej istotne staje się, ile mamy lat metrykalnie. A coraz bardziej, w jakim stanie znajduje się nasz organizm. Na jakiej jesteś diecie? Tempo starzenia się biologicznego można przyspieszyć, spowolnić, a nawet cofnąć. W tym tygodniu opublikowano badania sugerujące, że ten ostatni efekt może powodować przejście na dietę wegańską. Wczoraj zaś naukowcy z Uniwersytetu Kalifornijskiego w San Francisco opublikowali wyniki badań pokazujące, że na wiek biologiczny kobiet ogromny wpływ ma spożywanie cukru. W badaniach wzięły udział mieszkanki Północnej Kalifornii w wieku średnio 39 lat. Wśród 342 uczestniczek były osoby zarówno białe, jak i czarne. Naukowcy pobrali im krew, oceniając tzw. metylację DNA. Tak określa się epigenetyczne modyfikacje DNA, wpływające na ekspresję genów, jednak bez ingerowania w kod genetyczny. Analizując proces metylacji można, w uproszczeniu, ocenić, jak bardzo „młode” są nasze komórki. Uczestniczki eksperymentu zostały również poproszone o opis swojej diety. Naukowcy oszacowali, jak bardzo jest ona zbliżona do klasycznej diety śródziemnomorskiej oraz do diety szczególnie bogatej w antyoksydanty i substancje o działaniu przeciwzapalnym. Zaliczono do nich witaminy A, C, B12 i E, kwas foliowy, selen, magnez, błonnik pokarmowy oraz izoflawony. Pokarmy bogate w cukier Oddzielnie policzono, ile uczestniczki spożywały cukru. Okazało się, że średnio było to 61,5 grama dziennie. Przy tym rozbieżność była spora – niektóre kobiety wraz z posiłkami spożywały nawet 300 gramów cukru dziennie. Co istotne, naukowcy uwzględnili produkty, do których cukier dodawany jest przemysłowo, jak słodzone gazowane napoje czy pieczywo. Nie zaś np. owoce, zawierające naturalną fruktozę. Co się okazało? Im bardziej dieta kobiet była zbliżona do diety śródziemnomorskiej i bogatej w antyoksydanty, tym ich komórki wydawały się młodsze. Efekt niszczyło jednak jedzenie cukru. Te kobiety, które jadły dużo pokarmów z cukrem, na poziomie komórkowym starzały się szybciej niż pozostałe, nawet jeśli poza tym trzymały się zdrowej diety. Nowe dowody na korzyści z diety bezmięsnej. Wegetarianizm chroni przed rakiem – wynika z badań Wegetarianizm, weganizm, psecowegetarianizm, fleksitarnianizm – te sposoby żywienia mogą zapobiegać nowotworom. Kluczowe jest ograniczenie spożycia mięsa. <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/nowe-dowody-na-korzysci-z-diety-bezmiesnej-wegetarianizm-chroni-przed-rakiem-wynika-z-badan-fot-creative-touch-imaging-ltd-nurphoto-via-getty-images-57649cf.jpeg" width="938" height="626" alt="Nowe dowody na korzyści z diety bezmięsnej. Wegetarianizm chroni przed rakiem – wynika z badań (Fot. Creative Touch Imaging Ltd./NurPhoto via Getty Images)" title="Nowe dowody na korzyści z diety bezmięsnej. Wegetarianizm chroni przed rakiem – wynika z badań (Fot. Creative Touch Imaging Ltd./NurPhoto via Getty Images)" /> Jedzenie cukru postarza – Wiedzieliśmy, że wysoki poziom dodanych cukrów wiąże się z gorszym metabolizmem i sprzyja chorobom prawdopodobnie bardziej niż jakikolwiek inny czynnik dietetyczny – stwierdziła Elissa Epel, współautorka badań. – Teraz wiemy też, że u podstaw tej zależności leży przyspieszone starzenie epigenetyczne. Jest to prawdopodobnie jeden z wielu sposobów, w jaki nadmierne spożycie cukru ogranicza zdrową długowieczność – dodała badaczka. Na szczęście efekt ten jest odwracalny. – Może być tak, że wyeliminowanie 10 gramów dodatku cukru dziennie jest równoznaczne z cofnięciem zegara biologicznego o 2,4 miesiąca, jeśli tylko zmiana w diecie zostanie utrzymana dłużej – dodaje Barbara Laraia, współautorka pracy. I podkreśla, że chcąc promować jedzenie sprzyjające długowieczności trzeba skupić się na pokarmach bogatych w składniki odżywcze, jednak – koniecznie – ubogich w cukier. Źródła: JAMA Network Open, University of California San Francisco, Live Science. Nasz ekspert Magdalena Salik Dziennikarka naukowa i pisarka, przez wiele lat sekretarz redakcji i zastępczyni redaktora naczelnego magazynu „Focus". Wcześniej redaktorka działu naukowego „Dziennika. Polska, Europa, Świat”. Pasjami czyta i pisze, miłośniczka literatury popularnonaukowej i komputerowych gier RPG. Więcej: magdalenasalik.wordpress.com
Jakie jest najstarsze zwierzę na świecie? Wiek rekordzisty robi wrażenie
Jakie jest najstarsze zwierzę na świecie? Takie pytanie zadał Mohamed Larbi w ramach naszej cotygodniowej serii o dziwnych pytaniach Weird Animal Question of the Week. Przeciętny wiek życia człowieka to 71 lat – to niewielki ułamek życia niektórych istot.
W tym artykule: Długowieczne zwierzęta morskie Długowieczne zwierzęta lądowe Ile lat miało najstarsze zwierzę na świecie? Ile lat ma najstarsza ryba? Prawdą jest, że w dzisiejszych czasach ludzie żyją dosyć długo: średnia długość życia osoby urodzonej w 2015 roku wynosi 71,4 lat. Nieźle w porównaniu z niektórymi dorosłymi samicami jętek, które żyją krócej niż pięć minut – tylko po to, by doszło do zapłodnienia i zdążyły złożyć jaja. Poszukaliśmy trochę i natrafiliśmy na zwierzęta, które na emeryturze spędzają naprawdę długie lata. Długowieczne zwierzęta morskie W morzu żyje dużo długowiecznych osobników na miarę biblijnego Matuzalema. Na przykład gąbki. – Ludzie często zapominają, że gąbki to również zwierzęta – a niektóre z nich są naprawdę długowieczne – twierdzi w e-mailu Marah J. Hardt, autorka Sex in the Sea: Our Intimate Connection With Sex-Changing Fish, Romantic Lobsters, Kinky Squid, and Other Salty Erotica of the Deep. Szacunki odnośnie długości życia gąbek trochę się różnią, ale często długość liczona jest w tysiącach lat. Badanie opublikowane w czasopiśmie naukowym Aging Research Reviews potwierdza, że pewna gąbka głębinowa z gatunku Monorhaphis chuni dożyła 11 tysięcy lat. Ming, małż gatunku cyprina islandzka, umarł w wieku 507 lat, kiedy badacze próbowali wydobyć go z islandzkich wód. Imię, jakie mu nadano, pochodzi natomiast od chińskiej dynastii Ming, za panowania której zwierzę się urodziło. Przeciętna cyprina islandzka żyje około 225 lat. Według książki Sexuality in Fishes, niektóre ryby głębinowe, jak gardłosz atlantycki, żyją aż 175 lat. Wśród ssaków to wale grenlandzkie liczą sobie najwięcej wiosen – ponad 200. – Ma to sens, ponieważ ssaki morskie zamieszkują zimne wody – twierdzi Don Moore, dyrektor ogrodu zoologicznego Oregon Zoo w Portland. – Zimne środowisko obniża temperaturę ciała, co z kolei oznacza wolny metabolizm – a tym samym mniejsze uszkodzenie tkanek – wyjaśnia Moore. Nawiasem mówiąc, jak podaje amerykańska agencja rządowa ds. oceanów i atmosfery National Ocean and Atmospheric Adiministration, wal grenlandzki ma również największy otwór gębowy ze wszystkich zwierząt. Bez komentarza. Długowieczne zwierzęta lądowe Obecnie najdłużej żyjącym znanym zwierzęciem lądowym jest Jonathan, 190-letni żółw olbrzymi mieszkający na terenie rezydencji gubernatora Wyspy Świętej Heleny położonej w pobliżu Afryki Zachodniej. Sekretem jego długowieczności jest duża ilość snu. Śpi on około 16 godzin dziennie. Jego wiek oszacowano na podstawie wykonanej między 1882 a 1886 rokiem fotografii, która przedstawia dorosłego Jonathana na trawniku ogrodu rezydencji Plantation House. John Klicka, kustosz zajmujący się ptakami w Burke Museum w Seattle, twierdzi, że najstarszym znanym dzikim ptakiem jest 70-letni albatros ciemnolicy zwany Wisdom – ptak, który podważył teorię naukowców, że ten gatunek może dożyć tylko do 40 lat. Mało tego, Wisdom nadal wysiaduje jaja i wychowuje zdrowe pisklęta. Klicka twierdzi, że duże ptaki jak albatrosy z reguły żyją dłużej, więc później dojrzewają i rozmnażają się rzadziej, podczas gdy małe ptaki „mają szczęście, jeśli uda im się przeżyć w naturalnym środowisku 5 lat”. To oznacza, że muszą szybko dojrzeć, by wysiedzieć jak najwięcej jaj w porze lęgowej. Kakapo, zagrożona wyginięciem papuga z Nowej Zelandii, może dożyć 60 lat. Na świecie zostało już niewiele ponad sto osobników tego gatunku. To również jedyne nieloty wśród papug na świecie. W tym nadzieja, że może ich populacja znowu się zwiększy. Ile lat miało najstarsze zwierzę na świecie? Myśląc o najstarszym zwierzęciu świata, często pierwszą myślą są żółwie. Są na świecie jednak osobniki, które żyją zdecydowanie dłużej. Zazwyczaj te najstarsze zamieszkują głębiny oceanów. Mowa tutaj o gąbkach, czyli organizmach beztkankowych. Prawdziwym rekordzistą antarktyczna gąbka, Anoxycalyx joubini, której wiek jest szacowany na 15 tys. lat. Jak to możliwe? Gąbki żyją na dużych głębokościach, gdzie panują ekstremalnie niskie temperatury i stałe ciśnienie. To połączenie spowalnia tempo wzrostu i innych procesów biologicznych, które wpływają na starzenie się. Ile lat ma najstarsza ryba? Warunki sprzyjające w wodach sprawiają, że właśnie tam organizmy żyją najdłużej. Jakiś czas temu, jeden z badaczy odnalazł rekina, który ma około 400 lat. Pierwsze szacunki mówią, że urodził się w 1620 roku, czyli jeszcze przed szwedzkim Potopem. Znaleziony rekin pływał po wodach Grenlandii. Rekiny z wód grenlandzkich posiadają niezwykłe właściwości biologiczne. Rocznie rosną o 1 centymetr. Najczęściej poruszają się bardzo wolno, na dużych głębokościach, gdzie temperatura wody jest bardzo niska. Naukowcy twierdzą, że te ryby będą w stanie dożyć nawet 500 lat ze względu na środowisko w jakim żyją i bardzo wolny metabolizm. Źródło: National Geographic News.
Wszyscy Koreańczycy będą młodsi o rok lub dwa lata. Bezprecedensowa decyzja władz Korei
Korea Południowa zmienia tradycyjny sposób liczenia wieku. Oznacza to, że jej obywatele staną się w oficjalnych dokumentach młodsi co najmniej o rok. Skąd taka decyzja władz?
W tym artykule: W Korei Południowej obowiązuje nietypowy system liczenia wieku Wiek w Korei Południowej ma bardzo duże znaczenie Koreańczycy z radością przyjęli wiadomość o zmianie prawa W Korei Południowej istnieją trzy sposoby liczenia wieku. Pierwszy zakłada, że nowo urodzone dziecko ma 0 lat i przybywa mu rok z każdym kolejnym 1 stycznia, niezależnie od tego, którego dnia i w jakim miesiącu się urodziło. To metoda, która dotychczas była stosowana, aby określić, kto kwalifikuje się do obowiązkowej służby wojskowej lub określania pewnych norm prawnych dla osób nieletnich. W Korei Południowej obowiązuje nietypowy system liczenia wieku Drugi, bardziej tradycyjny sposób zakłada, że w momencie urodzenia, każde dziecko ma już 1 rok i na początku nowego roku kalendarzowego zyskuje kolejne lata, bez względu na dokładną datę urodzin. Oznacza to, że np. dziecko, które urodziło się 31 grudnia, następnego dnia będzie obchodziło już drugie urodziny. Z kolei od 1962 roku Korea Południowa w dokumentach medycznych i prawnych używa międzynarodowego systemu obliczenia wieku. Czyli takiego, w którym wiek zmienia się w dniu urodzin. Korea Południowa przyciąga miliony turystów z całego świata. W czym tkwi fenomen tego kraju? Korea Południowa to eksplozja zapachów i smaków. Prawdziwe imperium zmysłów. <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/1e6ae0aab28ffff352b05fc8a9b809e2cb4f9523-76b57d0.jpeg" width="938" height="626" alt="Korea Południowa: co warto zobaczyć, jakie miasta zwiedzić? Atrakcje, ciekawostki, dojazd, jedzenie, nocleg i wszystko, co należy wiedzieć" title="Korea Południowa: co warto zobaczyć, jakie miasta zwiedzić? Atrakcje, ciekawostki, dojazd, jedzenie, nocleg i wszystko, co należy wiedzieć" /> Zgodnie z najnowszą decyzją władz kraju, od czerwca 2023 roku we wszystkich oficjalnych dokumentach obowiązywać będzie tylko jedna, międzynarodowa metoda liczenia wieku. Zmiana ta spowoduje, że wszyscy Koreańczycy staną się o rok, a niektórzy o dwa lata młodsi. Wiek w Korei Południowej ma bardzo duże znaczenie W tradycji koreańskiej wiek ma bardzo duże znaczenie, czasem większe niż imię danej osoby. Metryka urodzenia ma wpływ na to, w jaki sposób ludzie zwracają się do siebie i jakich tytułów używają np. wobec osób starszych. Nietypowy system liczenia wieku może wywodzić się m.in. z czasów starożytnych Chin. Tam nie funkcjonowało pojęcie zera, a czas mierzono według kalendarza księżycowego. Opierał się on na pięciokrotnym powtórzeniu 12-letnich „małych cyklów", które razem tworzyły duży 60-letni cykl. Nie zapisywano wówczas dokładnej daty urodzin, a lata dodawano wraz z rozpoczęciem nowego cyklu. Jednak wraz z przyjęciem kalendarza gregoriańskiego to 1 stycznia stał się początkiem nowego etapu życia. Stąd prawdopodobnie obliczanie wieku od początku nowego roku. Korea Południowa dołącza do kosmicznego wyścigu na Księżyc. W przyszłym tygodniu startuje misja Danuri Po umieszczeniu na orbicie ziemskiej ponad tuzina satelitów meteorologicznych, telekomunikacyjnych i obserwacyjnych, Korea Południowa chce dołączyć do państw aktywnie badających Księżyc. J... <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/korea-poludniowa-dolacza-do-kosmicznego-wyscigu-na-ksiezyc-w-przyszlym-tygodniu-startuje-misja-danuri-fot-nasa-4250dee.jpeg" width="800" height="533" alt="Korea Południowa dołącza do kosmicznego wyścigu na Księżyc. W przyszłym tygodniu startuje misja Danuri (fot. NASA)" title="Korea Południowa dołącza do kosmicznego wyścigu na Księżyc. W przyszłym tygodniu startuje misja Danuri (fot. NASA)" /> Od wielu lat w debacie publicznej pojawiało się coraz więcej głosów krytyki w kontekście koreańskiego systemu liczenia wieku. Podnoszono argument, że Korea jest krajem zamożnym i rozwiniętym oraz jest światową potęgą technologiczną. Dlatego kraj nie może pozwolić sobie na tak „staroświeckie” rozwiązania. Nowy prezydent Korei Południowej – Yoon Suk-yeol – również jest przeciwnikiem tradycyjnego systemu. Koreańczycy z radością przyjęli wiadomość o zmianie prawa – Zmiana ma na celu zmniejszenie niepotrzebnych kosztów społeczno-ekonomicznych. Spory prawne i społeczne, a także zamieszanie utrzymują się z powodu różnych sposobów obliczania wieku – mówił Yoo Sang-bum, polityk z rządzącej Partii Władzy Ludowej. Propozycja zmiany została przyjęta pozytywnie przez obywateli Korei. Niektórzy zastanawiają się jednak, ile czasu minie, zanim ludzie przestawią się na nowy system. Prawdopodobnie koreańska metoda liczenia czasu pozostanie w kraju jeszcze długo, a przynajmniej nieoficjalnie. – Obcokrajowcy zawsze patrzyli na mnie ze zdziwieniem, ponieważ tak długo zajmowało mi udzielanie odpowiedzi na pytanie o wiek – mówi Jeong Da-eun, 29-letnia Koreanka. – Chyba każdy ucieszyłby się na wiadomość, że może stać się o rok lub dwa lata młodszym – dodaje. Źródło: The Guardian. Nasz ekspert Jakub Rybski Dziennikarz, miłośnik kina niezależnego, literatury, ramenu, gier wideo i dobrego rocka. Wcześniej związany z telewizją TVN24 i Canal +. Zawodowo nie boi się podejmować żadnego tematu, prywatnie bardzo zainteresowany polityką. Autor bloga na Instagramie "Mini Podróże".
Powstał zupełnie nowy miernik kondycji ludzkiego organizmu. Co o tobie mówi twój „wiek snu”?
Naukowcy z Uniwersytetu Stanforda opracowali nowy wskaźnik pozwalający ocenić nasz stan zdrowia. Bierze on pod uwagę jakość snu. Na jej postawie szacuje, ile wynosi nasz „wiek snu”.
W tym artykule: Co to jest wiek biologiczny? Co to jest wiek snu? Czy sen zmienia się z wiekiem? Czy można samemu policzyć sobie wiek snu? Jak poprawić jakość snu? Ile masz lat? Teoretycznie odpowiedź na to pytanie jest bardzo prosta. Nasz wiek wyznacza data urodzenia, którą mamy zapisaną w dowodzie osobistym czy metryce. Jednak kwestia, ile lat ma tak naprawdę nasze ciało, jest znacznie bardziej złożona. Metryka urodzenia może powiedzieć nam bardzo mało o stanie, w jakim znajduje się nasz organizm. Dlatego naukowcy stosują pojęcie wieku biologicznego. Wiek biologiczny to miara określająca stopień zużycia naszego organizmu. Co to jest wiek biologiczny? Ludzie mogą starzeć się w różnym tempie – w zależności od tego, jaki tryb życia prowadzą, a także, jakie geny odziedziczyli po rodzicach. Wiek biologiczny można określić, oceniając kilkanaście różnych parametrów takich jak ciśnienie tętnicze, poziomy cholesterolu czy glukozy. To one wskazują, w jakim stanie znajduje się organizm. Szacowanie wieku biologicznego może przynieść sporo niespodzianek. W jednym z badań, prowadzonych przez dr Daniela Belsky’ego z Uniwersytetu Duke, wiek biologiczny pewnego 38-letniego uczestnika został oceniony na 61 lat. Natomiast jego rówieśnik miał ciało przeciętnej 28-letniej osoby. Naukowcy stworzyli algorytm, dzięki któremu obliczono maksymalny możliwy wiek człowieka Średnia długość życia w krajach Europy to dziś 78 lat. W najbliższych latach – dzięki postępowi medycyny i terapiom genetycznym – może jeszcze wzrosnąć. Badania pokazują jednak, ż... Co to jest wiek snu? Wiek biologiczny, chociaż mówi o zdrowiu więcej niż PESEL, nie jest jednak miernikiem idealnym. Naukowcy z Uniwersytetu Stanforda zaproponowali więc jeszcze inną miarę. Nazwali ją „wiekiem snu” (ang. sleep age). Co to jest? Wyobraźmy sobie, że analizujemy, jak śpią 55-latkowie. Pytamy o to grupę osób w tym wieku i na podstawie odpowiedzi, a także obserwacji faz snu, określamy, jak zazwyczaj śpią ludzie mający tyle lat. Mając taką uśrednioną miarę, możemy do niej przyrównać sen konkretnego 55-latka. Może się wówczas okazać, że śpi znacznie lepiej niż średnia – i że jego „wiek snu” wynosi np. 45 lat. Czy sen zmienia się z wiekiem? Oczywiście, by móc to ocenić, potrzebny jest cały system opisujący jakość snu w zależności od wieku. Opracował go, na podstawie danych o 12 tys. osób, dr Emmanuel Mignot wraz z zespołem. Naukowcy wykorzystali do tego uczenie maszynowe. Punktem wyjścia było stwierdzenie, że sen zmienia się z wiekiem. Oraz że obniżenie się jego jakości jest często pierwszym znakiem pogorszenia się stanu zdrowia i starzenia się. – Spędzamy jedną trzecią naszego życia, śpiąc – mówi dr Mignot na portalu phys.org. – Mózg pracuje wówczas inaczej, zmienia się oddech i rytm serca. Pogorszenie się snu może być pierwszym symptomem różnych chorób. Np. w chorobie Parkinsona pojawia się 5–10 lat przed innymi objawami – dodaje. Czy można samemu policzyć sobie wiek snu? Naukowiec zaznacza, że narzędzie, które opracował, jest przeznaczone dla naukowców i lekarzy. Sami więc nie policzymy sobie na razie „wieku snu”. Epidemia bezsenności. Dlaczego nasz mózg omija fazy snu? Całonocny, zdrowy sen wydaje się dziś czymś równie rzadkim i staroświeckim jak ręcznie napisany list. Wygląda na to, że wszyscy idziemy na skróty, zwalczając bezsenność pigułkami czy ... <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/fazy-snu-na-czym-polega-sen-nrem-i-rem-dlaczego-snimy-i-jak-dziala-wtedy-nasz-mozg-fot-getty-images1-aeb8bf8.jpeg" width="938" height="528" alt="Fazy snu: na czym polega sen NREM i REM? Dlaczego śnimy i jak działa wtedy nasz mózg? (fot. Getty Images)" title="Fazy snu: na czym polega sen NREM i REM? Dlaczego śnimy i jak działa wtedy nasz mózg? (fot. Getty Images)" /> Mignot, specjalista leczący zaburzenia snu z trzydziestoletnim doświadczeniem, zwraca też uwagę, że wskaźnik ten nie jest deterministyczny. Nawet jeśli twój wiek snu jest większy niż metrykalny, nie oznacza to jeszcze większego ryzyka zgonu. Na ogólny stan zdrowia wpływa bowiem wiele różnych czynników. A o jakość snu można zadbać tak samo jak o wątrobę czy serce. Jak poprawić jakość snu? – Kluczem do poprawienia jakości snu jest kładzenie się i wstawanie o regularnych porach – przypomina dr Mignot. To, ile snu potrzebujemy, jest bardzo indywidualne. Warto przeznaczać na sen tyle, ile potrzebujemy. – Ważne jest też, by nie spać zbyt długo, tylko wstawać, gdy jest już się w pełni wypoczętym – zauważa ekspert. Na co jeszcze warto zwrócić uwagę, by dobrze spać? Na to, by w dzień przebywać jak najwięcej na dworze (jesteśmy wówczas wyeksponowani na naturalne światło). By ćwiczyć regularnie, ale nie tuż przed snem. By nie jeść późnym wieczorem ciężkich posiłków. By spać w cichym i zaciemnionym pomieszczeniu. A także, gdy mamy kłopoty ze snem, nie czekać, tylko odwiedzić lekarza. Praca naukowców o „wieku snu” ukazała się w czasopiśmie naukowym „npj Digital Medicine”. Następnym krokiem badaczy będzie zwiększenie ilości analizowanych danych. Pozwoli to opracować korelację między zaburzeniami snu a ryzykiem zapadnięcia na różne choroby. Źródła: phys.org, npj Digital Medicine. Nasz ekspert Magdalena Salik Dziennikarka naukowa i pisarka, przez wiele lat sekretarz redakcji i zastępczyni redaktora naczelnego magazynu „Focus". Wcześniej redaktorka działu naukowego „Dziennika. Polska, Europa, Świat”. Pasjami czyta i pisze, miłośniczka literatury popularnonaukowej i komputerowych gier RPG. Więcej: magdalenasalik.wordpress.com
Naukowcy stworzyli algorytm, dzięki któremu obliczono maksymalny możliwy wiek człowieka
Średnia długość życia w krajach Europy to dziś 78 lat. W najbliższych latach – dzięki postępowi medycyny i terapiom genetycznym – może jeszcze wzrosnąć. Badania pokazują jednak, że prawdopodobnie nigdy nie osiągniemy wieku kilkuset lat.
W tym artykule: Z wiekiem tracimy zdolność regeneracji Naukowcy chcą rozpracować proces starzenia Aplikacja obliczy, jak długo będziesz żyć Co stoi za naturalną granicą maksymalnego możliwego wieku człowieka? Odpowiedzi na to pytanie szuka zespół badawczy singapurskiej firmy biotechnologicznej Gero współpracującej z Roswell Park Comprehensive Cancer Center, ośrodkiem badań nad nowotworami w Buffalo. Biofizycy przeprowadzili badanie dotyczące starzenia się i potencjalnych możliwości „odwrócenia” wieku biologicznego. Sowy i skowronki – sprawdź, jaki masz chronotyp Od trybu życia człowieka zależy nie tylko jego samopoczucie, wyrażane emocje czy stan zdrowia, ale również predyspozycje do kłamania, a nawet flirtowania – uważają psychologowie. Okazało się, że istnieją dwa kluczowe parametry wpływające na długość życia człowieka. Pierwszym jest wiek biologiczny związany ze stresem, stylem życia i chorobami. Drugim – odporność, która pokazuje, jak szybko nasz organizm wraca do normy po okresach przeciążenia. Z wiekiem tracimy zdolność regeneracji Naukowcy zgromadzili dane tysięcy ochotników, aby ocenić, jak z wiekiem zmienia się ich odporność. Co nie jest zaskoczeniem, badacze zaobserwowali, że tempo powrotu do zdrowia po przebytych chorobach i urazach wydłuża się wraz z wiekiem. Innymi słowy – im jesteśmy starsi, tym więcej czasu potrzebujemy na powrót do równowagi zdrowotnej. Badania pokazały, że w grupie 40-latków niecierpiących na choroby przewlekłe czas powrotu do zdrowia to około dwa tygodnie. Natomiast 80-latkowie potrzebują średnio sześciu tygodni, aby wrócić do stanu sprzed choroby. Jeśli ten trend spadkowy utrzymuje się także w późniejszym wieku, można najpewniej założyć, że ludzki organizm może całkowicie utracić odporność i zdolność do regeneracji w wieku około 120–150 lat. I to jest właśnie maksymalny możliwy wiek człowieka. Naukowcy chcą rozpracować proces starzenia Odkrycie zostało potwierdzone w badaniach opartych na dwóch rodzajach pomiarów biologicznych – badaniach krwi i aktywności fizycznej. Aktywność fizyczną mierzono za pomocą przenośnym monitorom w postaci smartwatchów i opasek. Oba parametry, a także analiza DNA i historii chorób uczestników badania potwierdziły, że zdolność organizmu do regeneracji spada z wiekiem także u osób, u których nie stwierdzono chorób przewlekłych, oraz tych prowadzących zdrowy tryb życia. Odkrycia naukowców i przewidywana utrata odporności nawet u najzdrowszych, najwolniej starzejących się osób mogą wyjaśniać, dlaczego nie widzimy wyraźnego wzrostu maksymalnej długości życia, podczas gdy średnia długość życia w ostatnich dziesięcioleciach stale się powiększa. Genetycznie modyfikowane pomidory wyprodukują witaminę D. Czy to koniec problemów z jej niedoborem? Niedobór witaminy D wpływa na nasze zdrowie i odporność. Naukowcy mają pomysł, jak rozwiązać ten problem: modyfikowane pomidory. <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/genetycznie-modyfikowane-pomidory-wyprodukuja-witamine-d-czy-to-koniec-problemow-z-jej-niedoborem-0d0d697.jpeg" width="938" height="665" alt="Genetycznie modyfikowane pomidory wyprodukują witaminę D. Czy to koniec problemów z jej niedoborem?" title="Genetycznie modyfikowane pomidory wyprodukują witaminę D. Czy to koniec problemów z jej niedoborem?" /> Zdaniem autorów znaczne przedłużenie życia człowieka nie jest możliwe poprzez zapobieganie chorobom lub ich leczenie, jeśli nie będziemy w stanie rozpracować procesu starzenia się i go powstrzymać lub spowolnić. Naukowcy nie wykluczają jednak, że odkrycie tych naturalnych mechanizmów i ingerencja w nie jest możliwa. Potrzeba na to jednak więcej czasu. Aplikacja obliczy, jak długo będziesz żyć Firma Gero nie poprzestała na opublikowaniu wyników badań, ale postanowiła podzielić się ich rezultatami z innymi. W oparciu o dane zgromadzone w badaniu powstała aplikacja GeroSens, dostępna niestety jedynie dla użytkowników iPhone’ów. Aplikacja oparta na sztucznej inteligencji. Przy niewielkim wkładzie użytkownika, może oszacować jego tempo biologicznego starzenia się i przewidywalną maksymalną długość życia. – Obliczenie odporności na podstawie strumieni danych dotyczących aktywności fizycznej zostało zaimplementowane w aplikacji GeroSense na iPhone'a. Następnie dane udostępnione społeczności naukowej za pośrednictwem internetowego interfejsu API – informuje pierwszy autor badania, Tim Pyrkov, szef projektu w Gero. Źródło: Nature Communications
Czy wiesz, kiedy zaczynasz się starzeć? Naukowcy podali konkretny wiek
Starzenie się ludzi wciąż fascynuje naukowców. Nie wszyscy starzejemy się w tym samym tempie – wynika z badań prowadzonych w Nowej Zelandii. Jak to możliwe?
W tym artykule: Nie wszyscy starzejemy się tak samo Co zatrzymuje starzenie: Geny czy styl życia? Badanie objęło 1037 osób, których losy śledzono przez minione 40 lat w ramach badania mieszkańców miasta Dunedin w Nowej Zelandii. Wszyscy uczestnicy badania przyszli na świat w latach 1972–1973. Prowadzący „projekt Dunedin" naukowcy przez lata gromadzili dane o zdrowiu fizycznym i psychicznym mieszkańców. Naukowcy stworzyli największe drzewo genealogiczne ludzi w historii. Czego nowego dowiedzieliśmy się o naszych przodkach? Drzewo genealogiczne ludzkości nigdy nie będzie w 100 proc. dokładne. Dlaczego? <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/naukowcy-stworzyli-najwieksze-drzewo-genealogiczne-ludzi-w-historii-co-nowego-dowiedzielismy-sie-o-naszych-przodkach-a3edc60.jpeg" width="938" height="614" alt="Naukowcy stworzyli największe drzewo genealogiczne ludzi w historii. Co nowego dowiedzieliśmy się o naszych przodkach?" title="Naukowcy stworzyli największe drzewo genealogiczne ludzi w historii. Co nowego dowiedzieliśmy się o naszych przodkach?" /> Autorzy badania przeanalizowali ogromną bazę danych w poszukiwaniu biomarkerów związanych z pracą różnych narządów ludzi, aby zidentyfikować pewne kluczowe oznaki biologicznego starzenia. Biomarkery to obiektywnie mierzalne wskaźniki biologiczne, takie jak np. geny. W artykule podsumowującym badania, który ukazał się w czasopiśmie „Nature Aging", naukowcy stwierdzili, że nie wszyscy starzeli się w tym samym tempie. Nie wszyscy starzejemy się tak samo Niektórzy badani zaczęli wykazywać kluczowe oznaki biologicznego starzenia się w wieku 45 lat. To sprawiło, że znaleźli się w grupie podwyższonego ryzyka wystąpienia demencji i innych chorób związanych z wiekiem. Tymczasem Inni uczestnicy badania w wieku 45 lat wydawali się „podążać zupełnie inną drogą, jeśli chodzi o starzenie” – uznali naukowcy. – Starzenie się nie jest czymś, co dzieje się nagle, gdy ludzie osiągają wiek 60 lat. Jest to proces trwający całe życie – wyjaśnia dr Maxwell Elliott z Wydziału Psychologii i Neuronauki Uniwersytetu Duke’a w Karolinie Północnej, główny autor badań. Zespół pod kierunkiem dr. Maxwella Ellotta odkrył, że niektórzy z 45-latków starzeli się w tempie wolniejszym niż średnia dla ich wieku. Osoby te wyglądały młodziej, miały mniej zmarszczek na twarzach, pozostawały w lepszej kondycji psychicznej i wykazywały się lepszym zdrowiem w zakresie układu krążenia. Tymczasem inni 45-latkowie wykazywali oznaki starzenia. Zespół zauważył to zjawisko, analizując dane dotyczące funkcjonowania kilku układów narządów. Badacze stwierdzili, że osoby w tej grupie zaczęły odczuwać pewne pogorszenie funkcji poznawczych, wyglądały na starsze fizycznie, miały pogarszający się stan układu sercowo-naczyniowego, osłabione funkcje czuciowo-ruchowe i zgłaszały gorsze samopoczucie. Co zatrzymuje starzenie: Geny czy styl życia? Niestety odkrycie naukowców z Karoliny ogranicza się jedynie do stwierdzenia faktu, że nie wszyscy starzejemy się tak samo. Badacze nie potrafią na razie odpowiedzieć, co sprawia, że niektórzy z nas zaczynają starzeć się później, a cały proces postępuje u nich wolniej. Czy na tempo starzenia się wpływa genetyka, czy jednak decydujący jest tryb życia? Ewolucja człowieka wciąż trwa, choć nie jest tak spektakularna. Naukowcy znaleźli potwierdzenie Na pierwszy rzut oka może się wydawać, że człowiek nie zmienił się od tysięcy lat. Jednak uważna analiza ludzkiego organizmu pokazuje, że wciąż ewoluujemy. Potwierdzili to naukowcy z Au... Naukowcy mają nadzieję, że dalsze badania pomogą ustalić czy i w jaki sposób możemy wpływać na tempo starzenia. Sami naukowcy przyznają też, że ich badanie dotyczy tylko jednej grupy ludzi z Nowej Zelandii. Niekoniecznie więc musi okazać się prawdziwe dla całej globalnej populacji. – Mamy sposób mierzenia, jak szybko ludzie się starzeją. Nasze odkrycia jasno pokazują, jak ważne jest zajmowanie się tematem starzenia biologicznego już w wieku średnim. Możliwa jest wtedy jeszcze skuteczna profilaktyka, zanim dojdzie do nagromadzenia się ciężkich uszkodzeń narządów – podkreśla dr Maxwell Elliott. – Te odkrycia pokazują, że znaczące różnice w biologicznym starzeniu się można zmierzyć i określić ilościowo w wieku średnim, co daje szansę na łagodzenie chorób związanych z wiekiem – dodaje Terrie Moffitt, współautorka badania. Źródło: DukeHealth Czytaj więcej fascynujących artykułów: Część ludzi czuje ból silniej. To wina genów neandertalczyka Nasi przodkowie krzyżowali się z neandertalczykami, czego ślady do dziś mamy w DNA. Jeden z neandertalskich genów zwiększa wrażliwość na ból. W laboratorium powstał w pełni funkcjonalny „mini mózg” neandertalczyka Badacze z Uniwersytetu Kalifornijskiego w San Diego stworzyli cząstki gąbczastej materii mózgu genetycznie zmodyfikowanej w ten sposób, by mógł w nich znaleźć się gen NOVA1 w kształcie na...
Nowa metoda oceny wieku biologicznego. Pokaż mi swoje oko, a powiem ci, jak zużyty jest twój organizm
Wiek biologiczny, czyli stopień „zużycia” naszego ciała można precyzyjnie ocenić na oko. A konkretniej – wystarczy zbadać soczewkę oka
Wiek biologiczny nie zawsze pokrywa się z tym, ile lat naprawdę przeżyliśmy. Z upływem czasu nasz organizm „zużywa się”, jednak nie jest to proces przebiegający równomiernie dla wszystkich części naszego ciała. Wątroba u osób nadużywających alkoholu starzeje się szybciej, podobnie jak układ odpornościowy u pacjentów, którzy byli leczeni dużymi dawkami leków przeciwnowotworowych. Są nawet dane wskazujące na to, że u kobiet piersi starzeją się szybciej niż reszta ciała. Skanowanie soczewki Ocena wieku biologicznego jest trudna i mało precyzyjna. Najczęściej wymaga to sprawdzenia kilku lub kilkunastu różnych parametrów, takich jak poziomu cholesterolu i ciśnienie tętnicze krwi. Jest jednak prostsza metoda – twierdzą badacze z Uniwersytetu Bostońskiego. – W białkach wchodzących w skład soczewki gromadzą się zmiany wywołane przez starzenie się organizmu. Ta część naszego oka zawiera coś w rodzaju archiwum, gromadzącego to, co spotkało nas w trakcie życia. I możemy to zmierzyć za pomocą naszego skanera na poziomie molekularnym – twierdzi dr Lee Goldstein, specjalista od okulistyki, psychiatrii, neurologii, patomorfologii i badań laboratoryjnych, pracujący na Uniwersytecie Bostońskim. Technika pomiaru jest kompletnie nieinwazyjna i bezbolesna, a poza tym szybka i precyzyjna. Szczegóły opublikowało czasopismo medyczne „Journal of Gerontology: Biological Sciences”. Wiek można zmienić Warto pamiętać, że biologiczna „metryka” nie jest wyrokiem. Biologiczny wiek można obniżyć, zmieniając styl życia. Najważniejsze jest tu przestawienie się na zdrową, zrównoważoną dietę oraz zwiększenie aktywności fizycznej. – W przyszłości być może odmłodzimy się za pomocą przeszczepów z komórek macierzystych, które zastąpią te zużyte w naszych tkankach. To brzmi trochę jak science fiction, ale w teorii jest jak najbardziej możliwe. Trudno jednak powiedzieć, kiedy do tego dojdzie – mówi prof. Steve Horvath z Uniwersytetu Kalifornijskiego, specjalista od wieku biologicznego.
Dorośli ludzie nie bawią się konsolą? Nie noszą koszulek z nazwami zespołów? Łukasz Orbitowski o tym, co wypada po czterdziestce
Jesteśmy – mam wrażenie – pierwszym pokoleniem, które starzeje się inaczej niż poprzednie. Piszę o tym, aby uświadomić, że „cieszenie się życiem”, realizacja pasji lub po prostu dobra zabawa w odniesieniu do ludzi dorosłych jest luksusem naszych dobrych czasów. Wcześniej wychowywało się dzieci, walczyło na wojnie i chodziło do burdelu.
Lubię przeglądać zdjęcia roczników studenckich sprzed stu lat, a nawet wcześniejsze. Stoją tam brodate, wąsate chłopy o twardych spojrzeniach. Prawdziwi mężczyźni, chciałoby się rzec. Potem sięgam do własnych fotografii z okresu studenckiego. Chłopiec ze mnie, dziecię prawie o niemal kobiecych dłoniach. Tamci faceci byli ode mnie dzielniejsi, dojrzalsi, odpowiedzialniejsi. I pewno większość młodo zginęła. Niedawno wróciłem z metalowego festiwalu. Przez cztery dni stałem w kurzu, piłem chrzczone piwo i oglądałem jakichś wyjców, a także siłowałem się na rękę, zjeżdżałem ze zjeżdżalni i opowiadałem żarty jak z przedszkola. Wróciłem do domu i kupiłem sobie nową grę na PlayStation. Tego samego popołudnia mama zapytała mnie, kiedy zamierzam dorosnąć, kiedy spoważnieję. Istnieje pogląd, że w pewnym wieku określone sprawy nie przystoją Dorośli ludzie nie bawią się konsolą. Nie noszą koszulek z nazwami zespołów i nie podskakują w kurzu, wrzeszcząc coś o Szatanie. Chętnie dopowiem, że mam w domu około sześćdziesięciu nosorożców, w tym jednego ogrodowego. Bez dupy. Z racji swojego wieku miałem sporo do czynienia z pokoleniem dzisiejszych siedemdziesięciolatków. Ci ludzie wyrośli w poczuciu zatroskania o los swój i własnych dzieci. Przytłaczająca większość energii życiowej i środków finansowych szła na ogarnianie potrzeb bytowych rodziny i przyszłości niewdzięcznego potomstwa. Ci ludzie – smętni, poważni ojcowie – nie robili niczego dla siebie. Nie pozwalali sobie na pasję. Wakacje spędzali przeważnie w sanatorium, z przyjemności mieli głównie wódkę, waloną z rzadka i za cudze, bo żona zabierała wszystkie pieniądze. Jeden z takich gości niedawno mi rzekł: „Panie Łukaszu, życie nie jest od tego, by się nim cieszyć, lecz żeby realizować swoje powinności”. Taka to mentalność, ten sposób myślenia wynikający z wyuczonej troski, ze strachu o jutro. Jesteśmy – mam wrażenie – pierwszym pokoleniem, które starzeje się inaczej niż poprzednie Piszę o tym, aby uświadomić, że „cieszenie się życiem”, realizacja pasji lub po prostu dobra zabawa w odniesieniu do ludzi dorosłych jest luksusem naszych dobrych czasów. Wcześniej wychowywało się dzieci, walczyło na wojnie i chodziło do burdelu. Dziś w Polsce moje pokolenie przekracza czterdziestkę, określaną zawsze jako ostateczną granicę wejścia w dojrzałość. Mamy bliżej niż dalej. Patrzymy w smugę cienia. Jednocześnie jesteśmy – mam wrażenie – pierwszym pokoleniem, które starzeje się inaczej niż poprzednie. Zwiedzamy świat, uprawiamy sporty, zbieramy płyty, a także walczymy w klatkach, skaczemy na spadochronach, jeździmy na zloty męskich dorosłych fanów kucyków Ponny (widziałem dokument o czymś takim) i robimy inne głupie rzeczy. Na Zachodzie tego rodzaju postawa życiowa nikogo nie dziwi. Znają ją tam, krzewią od dawna. Wystarczy spojrzeć na tamtejszych staruszków, z ich poszukiwaniem radości. Różnica leży w pieniądzu. Nasi staruszkowie radość z życia mają, jak starczy im na wykupienie recept. W jaki sposób odróżniamy osobę mentalnie dorosłą od starzejącego się dzieciucha? W czym wyraża się poważny stosunek do życia? W jaki sposób odróżniamy osobę mentalnie dorosłą od starzejącego się dzieciucha? Nie chodzi o strój, upodobania seksualne, czy sposób spędzania wolnego czasu. Mam czterdzieści jeden lat, chodzę w głupich koszulkach, zbieram nosorożce, gram w gry video i uważam się za dojrzałego mężczyznę. Jasne, mogę się mylić. Póki co wykładam w czym rzecz: dojrzałość oznacza odpowiedzialność. Na czym polega odpowiedzialność? Za kogo odpowiadam, za kogo już nie? Gdy o tym myślę wyobrażam sobie kamień wrzucony do stawu i kręgi rozchodzące się po wodzie. Im dalej od miejsca upadku są one słabiej wyraźne, fala staje się mniej wzburzona. W pierwszym rzędzie jesteśmy odpowiedzialni za dzieci Dzieje się tak ponieważ sprowadziliśmy je na ten najsmutniejszy ze światów. Gdyby nie zapał do pewnych, śmiesznych ruchów we dwoje z żadnymi dziećmi nie musielibyśmy się męczyć. Nie byłoby ich, a ponieważ są, jesteśmy im coś winni. Mowa o wychowaniu, wykształceniu i zapewnieniu życiowego startu. To duży wysiłek, lecz możliwy do uniesienia. Idąc tym tropem, drudzy są rodzice. W końcu to dzięki nim jesteśmy na świecie. Tak, wiem, że byli trudni, głupi, nie kochali tak jak trzeba i generalnie robili wszystko nie tak. Możliwe, że wbrew lewicy zawdzięczamy wszystko sobie. Ale, pominąwszy pewne drastyczne wyjątki (przemoc domowa, na ten przykład) nie dajmy im, tym rodzicom, starzeć się i umierać w samotności, bez środków do życia. Tylko o tym mówię. To już nie jest taki wielki wysiłek. Jest jeszcze partner życiowy, bądź partnerka. Tu odpowiedzialność oznacza lojalność i oddanie. W końcu mówimy o człowieku który ciągnie z nami wózek przez życie. Pcha kulkę gnoju. Jest w radości i smutku. Podaje rękę gdy upadamy. Więc winniśmy to samo, w rewanżu. Póki taki układ istnieje. Życie z drugim człowiekiem jest trudne. Bardzo trudne. Warto docenić, gdy ktoś podejmuje ten wysiłek. Mamy wreszcie kolorowy świat przyjaciół i przyjaciółek. Mówiąc językiem „Małego Księcia”, to ci których oswoiliśmy. To ostatni krąg na wodzie, który umiem dostrzec. Chciałem wymienić jeszcze pracę. Sam jestem jej fanatykiem i dokładam wszelkich starań, by pracować jak najsumienniej. Mam jednak świadomość, że to jakaś moja fanaberia wynikająca z przywiązania do określonego etosu. Pracodawcy nie jest i nie będzie moim przyjacielem, za to często bywa kimś odwrotnym. Nie odpowiadam za niego i już. Mgliście zdaję sobie sprawę z konieczności odpowiedzialności globalnych Za moją ulicę, za miasto i kraj, za najsłabszych w tym kraju, za środowisko i gigantyczne rozlewiska ludzkich nieszczęść na tej krwawej planecie, tylko jestem pozbawiony jakichkolwiek instynktów społecznych. Mam czarną plamkę w tym kawałku serca. Zmartwiało. Widzę tylko kręgi na wodzie. Jeśli ktoś dba o dzieci, rodziców, partnera i przyjaciół, jeśli pracuje uczciwie oznacza to, że jest człowiekiem dojrzałym, dorosłym i odpowiedzialnym. Po spełnieniu tych warunków może nawet wszczepić sobie błoniaste skrzydła, wytatuować na czole wszystkie brzydkie słowa, tarzać się w pierzu i jeździć na krokodylu. A, nie mówię, że jestem taki mądry i dorosły. Mówię, że bardzo się staram. Łukasz Orbitowski, pisarz Przeczytaj więcej felietonów Łukasza Orbitowskiego .
Każdy z nas ma dwa „wieki”: chronologiczny i biologiczny. Ten drugi można cofnąć
To ile masz lat niekoniecznie odzwierciedla stan twojego organizmu. Możesz być młodszy lub znacznie starszy niż wskazują na to daty.
Kalendarz jest owszem ważny, ale znacznie więcej o nas może powiedzieć nasz wiek biologiczny – porównanie funkcji naszego ciała ze średnią możliwości i zdrowia dla danego wieku. - Nie jest tak, że ludzie w tym samym wieku mają zawsze takie same szanse na chorobę układu krążenia, nowotwory lub nawet śmierć – tłumaczy Morgan Levine z Uniwersytetu Yale i dodaje, że wiek biologiczny mówi nam o tym gdzie dana osoba plasuje się dla swojego wieku chronologicznego. - Wiek chronologiczny nie mówi tego jak jesteśmy starzy. To sztuczny numer – dodaje profesor David Sinclair, kierujący centrum badań Paul F. Glenn Center for the Biology of Aging w uczelni Harvard Medical School – Wszyscy starzejemy się biologicznie w różny sposób według genów, tego co jemy, czy i jak ćwiczymy oraz na jakie toksyny w środowisku jesteśmy wystawieni. Biologiczny wiek określa nasze zdrowie i ostatecznie długość życia. Jest to właściwa liczba świeczek, jaką powinniśmy zapalać na tortach urodzinowych. W przyszłości rozwinięcie umiejętności kontroli wieku biologicznego może pozwolić nam zapalać ich mniej na kolejnym torcie, niż było na poprzednim. Morgan Levine wraz ze swoim zespołem badawczym wyznaczyła dziewięć biowskaźników, które można zbadać za pomocą prostego testu krwi. Ich poziom ma ogromny pływ na nasze zdrowie i długość życia. Wśród nich są: cukier we krwi, wskaźniki dla wątroby i nerek, współczynniki układu immunologicznego. Zespół Levine opracował specjalny algorytm, który łączy te wszystkie dane i na ich podstawie określa biologiczny wiek danej osoby. Ludzie, których wiek biologiczny jest niższy niż chronologiczny są znacznie mniej narażeni na choroby i śmiertelność. Ci o odwrotnej proporcji są w grupie najwyższego ryzyka, jest znacznie bardziej prawdopodobne, że rozwiną się u nich choroby związane z zaawansowanym wiekiem. W przeciwieństwie do badań genetycznych wyniki testów na wiek biologiczny mogą się zmieniać. Lekarze mogą zatem użyć takiej informacji nie tylko do diagnostyki, ale także do zmotywowania pacjentów by zadbali o woje zdrowie, zmienili styl życia. - To co najbardziej ekscytujące w naszym badaniu to fakt, że te rzeczy nie są ustalone raz na zawsze – mówi Levine - Wiemy naprawdę sporo o części z tych wskaźników. Dzięki temu możemy zareagować i poprawić czyjeś zdrowie zanim pojawi się choroba i będzie za późno. Badaczka kwestiami wieku i starzenia się była zainteresowana od wczesnego dzieciństwa. Przyznaje, że po przedstawieniu swoich wskaźników algorytmowi zrzedła jej mina. - Zawsze uważałam siebie za zdrową osobę – mówi – jestem aktywna fizycznie, staram się zdrowo odżywiać. Moje wyniki nie były jednak tak dobre jakbym się spodziewała. Levine stara się od czasu testu więcej spać, zmieniła dietę, wprowadziła w swój rytm dnia zestaw ćwiczeń fizycznych. Przekonuje, że był to dla niej „sygnał ostrzegawczy”. W najbliższej przyszłości algorytm zespołu naukowców z Yale ma trafić do sieci, gdzie każdy będzie mógł sprawdzić swój biologiczny wiek. Źródło: CNN
Ta kobieta obroniła doktorat mając 90 lat. Dalej uważasz, że na cokolwiek może być za późno?
Po 30 latach prac badawczych pewna mieszkanka Francji obroniła doktorat w wieku 90 lat - donosił z dumą dziennik "New York Times" opisując jej historię. Nie do niej jednak należy tytuł najstarszej doktorantki na świecie.
Colette Bourlier nie kryła wzruszenia wychodząc z XIX-wiecznej auli uniwersytetu Franche-Comte w Besancon, gdzie przez ponad dwie godziny wytrwale broniła rozprawy doktorskiej zatytułowanej "Pracownicy napływowi w Besancon w drugiej połowie XX wieku". Praca dostała najwyższą ocenę komisji, a promotor określił ją jako bardzo rzeczową i analityczną. Pani Bourlier, była nauczycielka geografii i historii, otworzyła przewód doktorski po przejściu na emeryturę w 1983 roku. Od tamtej pory przeprowadziła szereg rozmów z imigrantami w Besancon, głównie kobietami z Algierii, Włoch i Portugalii. Liczącą 400 stron pracę napisała w całości odręcznie. Pytana, dlaczego zajęło jej to tyle czasu, odparła: "Trochę to trwało, bo robiłam sobie przerwy". Najstarszą osobą uhonorowaną dotąd stopniem doktora nauk była prawdopodobnie Ingeborg Rapoport, która w czerwcu ub.r. w wieku 102 lat obroniła w Niemczech rozprawę o błonicy. Przewód doktorski miała zakończyć 80 lat wcześniej, ale nie mogła złożyć ostatniego ustnego egzaminu, bo na przeszkodzie stanęły antysemickie ustawy III Rzeszy. Dr Rapoport została co prawda wychowana w religii protestanckiej, ale jej matka była Żydówką. Inną rekordzistką była Lis Kirkby, która w 2014 roku na uniwersytecie w Sydney obroniła pracę poświęconą bezrobociu podczas Wielkiego Kryzysu w Australii. Miała wówczas 93 lata. Wcześniej zajmowała się przeróżnymi zajęciami: angażowała się w politykę, grała w operze mydlanej a także pracowała jako dziennikarka, a nawet hodowała owce. Źródło: PAP
TNS na zlecenie Programu W 90 DNI do EKO zapytał Polaków, na ile czują się lat. Badania wykazały, że Polacy mają średnio 44 lata , jednak czują się przeciętnie na 40 lat, czyli o ponad 4 lata młodziej
Ogólnopolskie badania TNS wykazały, że różnice między kobietami, a mężczyznami pod względem poczucia swojego wieku są niewielkie. Panie czują się średnio o 5 lat młodziej, a panowie o 4,5 roku. Im jesteśmy starsi, tym większa różnica między wiekiem metrykalnym a tym, na jaki się czujemy. Nastolatki (15-19 lat) czują się na mniej więcej tyle lat ile mają, dwudziestolatki o 2 lata młodziej, natomiast badani ze starszych grup wiekowych o ponad 5 lat młodziej, przy czym powyżej 60. roku życia nawet o 6 lat młodziej. Badania pokazały, że im lepiej wykształceni respondenci, tym młodziej czują się w stosunku do swojej metryki – badani z wykształceniem podstawowym o 3,5 roku, ci z wyższym o 6,5 roku. Mieszkańcy wsi czują się prawie o 4 lata młodziej, mieszkańcy miast od 100 tys. o ponad 4 lata, natomiast większych miast o ponad 6 lat. Badani czują się tym młodziej, im lepsza jest ich sytuacja materialna – osoby w dobrej o ponad 6 lat, w średniej o 4,5 roku, a w złej o mniej niż 4 lata. Analogiczne badania zostały również przeprowadzone na uczestnikach Programu W 90 DNI do EKO. Wykazały one, że średni wiek uczestników Programu to 36 lat – zapisując się do niego czuli się na 32 lata, czyli tak, jak statystyczni Polacy. Po 90 dniach praktykowania ekologicznego stylu życia i odżywania czuli się już średnio na 28,4 lat, czyli prawie o 8 lat młodsi niż faktycznie mają w metryce! Dodatkowe 4 lata tylko w 90 dni – to bilans statystycznego uczestnika po udziale w Programie, który uczył, jak porzucić złe nawyki, wyrobić dobre i zapoznawał z walorami Eko-żywności.