Miasto cesarzy da się zwiedzić w dwa dni. Zaplanuj idealny weekend w Wiedniu
Weekend w Wiedniu i jak go zorganizować, aby w dwa dni zobaczyć najważniejsze atrakcje, nie przepłacić i uniknąć chaosu? Stolica Austrii zachwyca architekturą, kulturą i kuchnią, ale wymaga dobrego planu. W tym poradniku znajdziesz gotowy schemat zwiedzania, praktyczne informacje o dojeździe, cenach, komunikacji miejskiej, noclegach i kartach turystycznych. To kompleksowe kompendium dla osób planujących krótki, ale intensywny city break w Wiedniu.
Spis treści: Weekend w Wiedniu – czy dwa dni wystarczą? Jak dojechać do Wiednia na weekend Komunikacja miejska w Wiedniu – jak poruszać się po mieście Weekend w Wiedniu – plan zwiedzania na 2 dni Vienna Pass i Vienna City Card – czy warto je kupić? Ceny w Wiedniu – ile kosztuje weekend Co zjeść w Wiedniu – kuchnia, której trzeba spróbować Gdzie nocować w Wiedniu – najlepsze dzielnice na weekend Parkingi i parkowanie w Wiedniu – co trzeba wiedzieć Która pora roku najlepsza na weekend w Wiedniu Wiedeń łączy w sobie monumentalną historię dawnej stolicy cesarstwa z nowoczesnym stylem życia europejskiej metropolii. Miasto regularnie zajmuje wysokie miejsca w rankingach jakości życia, co przekłada się także na komfort podróżowania. Dzięki przejrzystemu układowi urbanistycznemu i rozbudowanej infrastrukturze turystycznej weekend w Wiedniu można zaplanować bardzo efektywnie, nawet przy ograniczonym czasie. Weekend w Wiedniu – czy dwa dni wystarczą? Dwa dni nie pozwolą zobaczyć wszystkiego, ale w zupełności wystarczą, by poznać esencję miasta i zrozumieć jego charakter. Wiedeń jest stosunkowo kompaktowy, a historyczne centrum wpisane na listę UNESCO obejmuje obszar, który można zwiedzać pieszo. Najważniejsze atrakcje – od katedry św. Szczepana, przez Hofburg, po Operę Wiedeńską – znajdują się w niewielkiej odległości od siebie, co znacząco oszczędza czas. Przy dobrej organizacji w weekend da się połączyć zwiedzanie zabytków, wizyty w muzeach oraz doświadczenie lokalnej kultury kawiarnianej bez poczucia pośpiechu. Charakter miasta a tempo zwiedzania Wiedeń sprzyja spokojnemu, uporządkowanemu zwiedzaniu, nawet przy napiętym planie. Miasto jest czytelne urbanistycznie, dobrze oznakowane i przewidywalne w poruszaniu się. Brak chaosu komunikacyjnego oraz wysoka punktualność transportu publicznego sprawiają, że łatwo trzymać się harmonogramu. Co istotne, wiele atrakcji nie wymaga długich dojazdów, a liczne parki i deptaki pozwalają naturalnie zwolnić tempo pomiędzy kolejnymi punktami programu. Dla kogo weekend w Wiedniu to dobry wybór To kierunek idealny dla par szukających romantycznej atmosfery, osób podróżujących solo, a także dla miłośników kultury wysokiej, architektury i dobrej kuchni. Wiedeń docenią również turyści, którzy cenią porządek, bezpieczeństwo i dobrą organizację, a jednocześnie chcą uniknąć nadmiernie turystycznego zgiełku. Miasto sprawdzi się zarówno przy pierwszym city breaku, jak i przy kolejnych, bardziej tematycznych wizytach. Jak dojechać do Wiednia na weekend Samolot i dojazd z lotniska do centrum Lotnisko Wiedeń-Schwechat położone jest ok. 18 km od centrum miasta i uchodzi za jedno z najlepiej skomunikowanych lotnisk w Europie. Najszybszym połączeniem jest City Airport Train (CAT), który dowozi pasażerów bezpośrednio do ścisłego centrum. Tańszą, choć nieco wolniejszą alternatywą pozostaje kolej S-Bahn, obsługująca także przystanki pośrednie. Autobusy lotniskowe stanowią wygodne rozwiązanie dla osób nocujących poza centrum. W zależności od wybranego środka transportu czas dojazdu wynosi od 15 do 40 minut, co czyni przylot nawet na krótki weekend bardzo komfortowym. Pociąg do Wiednia – kiedy to najlepsza opcja Dla osób podróżujących z południa Polski, Czech lub Słowacji pociąg bywa równie wygodny jak samolot, szczególnie przy wyjazdach bez bagażu rejestrowanego. Wien Hauptbahnhof to nowoczesny dworzec z bezpośrednim dostępem do metra, tramwajów i autobusów. Przyjazd pociągiem eliminuje konieczność dojazdu z lotniska i pozwala rozpocząć zwiedzanie niemal od razu po przyjeździe. Weekend w Wiedniu samochodem – winiety i dojazd Podróż samochodem wymaga zakupu winiety na autostrady, a w obrębie miasta obowiązują strefy płatnego parkowania z ograniczeniami czasowymi. Z tego względu wjazd autem do centrum rzadko jest praktycznym rozwiązaniem. Najlepszą opcją są parkingi Park & Ride, zlokalizowane przy liniach metra, które umożliwiają szybki i tani dojazd do centrum komunikacją miejską, bez stresu związanego z parkowaniem. Komunikacja miejska w Wiedniu – jak poruszać się po mieście Metro, tramwaje i autobusy – jak działają Wiedeńska komunikacja miejska uchodzi za jedną z najlepiej zorganizowanych w Europie, co ma ogromne znaczenie przy krótkim pobycie. Sieć metra (U-Bahn) składa się z kilku linii, które łączą centrum z dalszymi dzielnicami i kluczowymi atrakcjami, takimi jak Schönbrunn czy Prater. Tramwaje doskonale uzupełniają metro, szczególnie w obrębie historycznego centrum, a autobusy obsługują trasy lokalne i nocne. Środki transportu kursują często i punktualnie, a czytelne oznaczenia oraz mapy sprawiają, że nawet osoby odwiedzające miasto po raz pierwszy bez trudu odnajdują się w systemie. Rodzaje biletów i ich opłacalność W Wiedniu obowiązuje jednolity system biletowy, który pozwala korzystać z metra, tramwajów i autobusów na jednym bilecie. Do wyboru są bilety jednorazowe oraz czasowe – 24-, 48- i 72-godzinne, liczone od momentu skasowania. Przy planowaniu city breaku najbardziej opłacalny jest bilet 48-godzinny, który umożliwia swobodne przemieszczanie się bez konieczności każdorazowego zakupu biletu. Alternatywą są karty turystyczne obejmujące transport, szczególnie korzystne przy intensywnym zwiedzaniu i częstych przejazdach. Weekend w Wiedniu – plan zwiedzania na 2 dni Dzień pierwszy – historyczne centrum i klasyka Wiedeń do miasto przyjazne pieszym. Pierwszy dzień najlepiej poświęcić na spacer po Innere Stadt, czyli sercu Wiednia. To tutaj koncentrują się najważniejsze symbole dawnej potęgi cesarskiej. Katedra św. Szczepana stanowi naturalny punkt orientacyjny, od którego łatwo dotrzeć do Hofburga – dawnej rezydencji Habsburgów. Spacer wzdłuż Ringstrasse pozwala zobaczyć monumentalne budynki, takie jak Opera Wiedeńska czy Parlament. Popołudnie warto przeznaczyć na chwilę wytchnienia w jednej z tradycyjnych kawiarni, gdzie można poczuć charakterystyczny rytm miasta i jego kulturę codzienności. Dzień drugi – pałace, muzea i dzielnice lokalne Drugi dzień to dobry moment na opuszczenie ścisłego centrum i poznanie bardziej zróżnicowanego oblicza miasta. Pałac Schönbrunn zachwyca skalą i ogrodami, natomiast Belweder łączy architekturę barokową z bogatą ofertą muzealną. Po południu warto skierować się do spokojniejszych dzielnic, takich jak Leopoldstadt czy Neubau, gdzie mniej turystyczna atmosfera pozwala zobaczyć Wiedeń z perspektywy mieszkańców. To także dobre miejsca na kolację w lokalnej restauracji lub spacer bez wyraźnego planu. Vienna Pass i Vienna City Card – czy warto je kupić? Co obejmuje Vienna Pass Vienna Pass umożliwia wstęp do kilkudziesięciu najważniejszych atrakcji turystycznych, w tym pałaców, muzeów i punktów widokowych, bez konieczności kupowania osobnych biletów. Jedną z największych zalet karty jest możliwość ominięcia kolejek, co przy krótkim pobycie znacząco oszczędza czas. Pass dostępny jest w wariantach czasowych, dzięki czemu łatwo dopasować go do intensywnego weekendowego planu. To rozwiązanie szczególnie korzystne dla osób, które chcą zobaczyć jak najwięcej w ciągu dwóch dni i mają jasno określoną listę atrakcji. Kiedy karta turystyczna się opłaca Jeśli plan zwiedzania opiera się głównie na spacerach po mieście, architekturze oglądanej z zewnątrz i jednej lub dwóch płatnych atrakcjach, bardziej opłacalna może być Vienna City Card. Oferuje ona nielimitowane przejazdy komunikacją miejską oraz zniżki do wybranych muzeów, restauracji i sklepów. To dobra opcja dla osób, które chcą zachować elastyczność, a jednocześnie obniżyć koszty transportu i okazjonalnych wejść. Ceny w Wiedniu – ile kosztuje weekend Jedzenie, atrakcje i komunikacja Wiedeń nie należy do najtańszych europejskich miast, jednak ceny są przewidywalne i przejrzyste, co ułatwia planowanie wydatków. Obiad w restauracji to zwykle koszt od kilkunastu do kilkudziesięciu euro, w zależności od standardu i lokalizacji. Tańszą alternatywą są lokale typu bistro oraz piekarnie oferujące ciepłe posiłki. Bilety do muzeów mieszczą się w średnim europejskim przedziale cenowym, a koszty komunikacji miejskiej pozostają relatywnie niskie w stosunku do jakości usług. Jak zaplanować budżet na 2 dni Weekend w Wiedniu można zaplanować zarówno w wersji budżetowej, jak i bardziej komfortowej. Największy wpływ na koszty ma wybór noclegu – hotele w centrum są droższe, ale pozwalają ograniczyć wydatki na transport. Liczba płatnych atrakcji oraz decyzja o zakupie karty turystycznej również znacząco wpływają na końcowy budżet. Przy rozsądnym planowaniu możliwe jest pogodzenie zwiedzania, dobrej kuchni i komfortowego pobytu bez nadmiernych wydatków. Co zjeść w Wiedniu – kuchnia, której trzeba spróbować Klasyczne dania kuchni wiedeńskiej Kuchnia wiedeńska to połączenie wpływów dawnego cesarstwa z lokalną tradycją. Wiener Schnitzel przygotowywany z cielęciny, cienko rozbity i smażony na maśle klarowanym, uznawany jest za kulinarny symbol miasta. Tafelspitz, czyli gotowana wołowina podawana z warzywami i dodatkami, był jednym z ulubionych dań cesarza Franciszka Józefa. Na deser warto spróbować Kaiserschmarrn – puszystego, rwanego naleśnika podawanego z cukrem pudrem i konfiturą. Najlepszych smaków warto szukać w tradycyjnych gospodach i restauracjach, często oddalonych od najbardziej turystycznych ulic. Kawiarnie wiedeńskie i kultura kawowa Kultura kawiarni wiedeńskich została wpisana na listę niematerialnego dziedzictwa UNESCO i stanowi integralną część życia miasta. To miejsca, w których nie tylko pije się kawę, ale także czyta prasę, pracuje lub prowadzi długie rozmowy. Charakterystyczna jest różnorodność sposobów podawania kawy – od klasycznej czarnej po wersje z mlekiem i bitą śmietaną. W wiedeńskich kawiarniach czas płynie wolniej, a pobyt nie jest ograniczony presją szybkiego opuszczenia stolika. Gdzie nocować w Wiedniu – najlepsze dzielnice na weekend Centrum i okolice – blisko atrakcji Innere Stadt oraz sąsiednie dzielnice to najlepszy wybór dla osób, które chcą maksymalnie wykorzystać krótki pobyt. Nocleg w tej części miasta pozwala dotrzeć do większości atrakcji pieszo, bez konieczności korzystania z komunikacji miejskiej. To także dobre rozwiązanie dla tych, którzy planują wieczorne spacery lub kolacje w centrum. Minusem są wyższe ceny, jednak oszczędność czasu często rekompensuje koszt. Dzielnice tańsze, ale dobrze skomunikowane Dzielnice takie jak Leopoldstadt czy Favoriten oferują bardziej przystępne cenowo noclegi, a jednocześnie bardzo dobrą komunikację z centrum. Dzięki gęstej sieci metra i tramwajów dojazd do głównych atrakcji zajmuje kilkanaście minut. To dobre rozwiązanie dla osób, które chcą połączyć rozsądny budżet z komfortem poruszania się po mieście. Parkingi i parkowanie w Wiedniu – co trzeba wiedzieć Strefy parkowania w mieście W większości dzielnic Wiednia obowiązują płatne strefy krótkiego parkowania, często z ograniczeniem czasowym. Kontrole są regularne, a przepisy egzekwowane konsekwentnie, dlatego parkowanie na ulicy w centrum bywa uciążliwe i stresujące. Dodatkowym utrudnieniem jest ograniczona liczba miejsc parkingowych w najbardziej popularnych lokalizacjach. Park & Ride – wygodne rozwiązanie Najbardziej praktyczną opcją dla osób podróżujących samochodem są parkingi Park & Ride, zlokalizowane przy stacjach metra. Umożliwiają one pozostawienie auta na cały dzień w rozsądnej cenie i szybki dojazd do centrum komunikacją miejską. To rozwiązanie łączy wygodę z oszczędnością czasu i pieniędzy. Która pora roku najlepsza na weekend w Wiedniu Wiosna i lato – zwiedzanie i spacery Wiosna i wczesne lato to najlepszy okres na zwiedzanie miasta pieszo. Przyjemne temperatury sprzyjają spacerom po centrum oraz wizytom w ogrodach pałacowych, takich jak te przy Schönbrunnie. W tym czasie miasto ożywa, a liczne wydarzenia plenerowe dodają mu energii. Jesień i zima – kultura, jarmarki, muzea Jesień to idealny moment dla miłośników muzeów, koncertów i opery, gdy sezon kulturalny jest w pełni. Zima przyciąga natomiast jarmarkami bożonarodzeniowymi, iluminacjami i wyjątkową atmosferą, szczególnie w historycznym centrum. Choć dni są krótsze, Wiedeń nadrabia je bogatą ofertą kulturalną i klimatem sprzyjającym spokojnemu zwiedzaniu. Źródło: National Geographic Traveler Nasz ekspert Łukasz Załuski Od ponad 20 lat opowiada o świecie – jego historii, nauce i miejscach, do których warto wyruszyć z otwartą głową. Jest redaktorem naczelnym „National Geographic Polska” oraz National-Geographic.pl. Wcześniej kierował m.in. „Focusem”, „Focusem Historia” czy „Sekretami Nauki”, konsekwentnie rozwijając tematykę popularnonaukową i podróżniczą. Jest inicjatorem projektu pierwszej naukowej rekonstrukcji wizerunków władców z dynastii Jagiellonów. Po godzinach miłośnik gimnastyki sportowej, książek kryminalnych i europejskich stolic.
Ten park rozrywki działa od ponad 250 lat. Dziś jego karuzela jest symbolem miasta
Prater w Wiedniu skrywa znacznie więcej niż tylko słynny diabelski młyn. Od terenów cesarskich po nowoczesne atrakcje – historia tego miejsca zaskakuje i zachęca do odkrywania.
Spis treści: Prater w Wiedniu – krótka historia parku Wypoczynek na łonie natury Nie tylko przyroda, czyli park rozrywki w wiedeńskim Praterze Gabinet Madame Tussauds – słynna atrakcja parku Prater w Wiedniu jest miejscem wyjątkowym, łączącym historię, przyrodę i rozrywkę. Od cesarskich terenów łowieckich po współczesny park rozrywki – przestrzeń ta przeszła długą ewolucję, zachowując przy tym wielowarstwowy charakter. Zielona część Prateru pozwala oderwać się od miejskiego zgiełku i obserwować przyrodę w sercu miasta, a Wurstelprater, z Diabelskim Młynem i Madame Tussauds, oferuje mnóstwo atrakcji dla wszystkich pokoleń. Dzięki temu pozostaje jednym z najważniejszych punktów turystycznych Wiednia. Prater w Wiedniu – krótka historia parku Prater w Wiedniu to obszar, który pełnił niegdyś funkcję cesarskich terenów łowieckich Habsburgów. Nazwa parku wywodzi się od łacińskiego pratum, oznaczającego łąkę. Choć dziś park znany jest z rozrywki, jego pierwotny charakter wciąż jest wyczuwalny w rozległych, zielonych przestrzeniach. Prater, podobnie jak Pałac Schönbrunn w Wiedniu, był częścią cesarskich terenów Habsburgów i przez długi czas dostęp do niego mieli tylko członkowie rodziny panującej oraz ich goście. Otwarcie parku dla mieszkańców miasta przez cesarza Józefa II w 1766 roku było więc znaczącym krokiem w demokratyzacji przestrzeni publicznej w stolicy Austrii. Udostępniając park, Józef II stworzył jedną z pierwszych w Europie przestrzeni publicznych, gdzie mieszkańcy mogli spędzać czas na świeżym powietrzu. W XVIII i XIX wieku Prater zaczął przyciągać nie tylko spacerowiczów, lecz także pierwsze kawiarnie, restauracje i punkty rozrywki, które stopniowo przekształciły część parku w miejsce rekreacji i zabawy. Dziś Prater jest symbolem wiedeńskiej kultury miejskiej i doskonałym przykładem na to, jak przestrzeń publiczna ewoluuje pod wpływem historii i potrzeb społecznych. Nie każdy wie, że Prater ma także znaczenie militarno-strategiczne. Między innymi w parku miały miejsce konflikty będące częścią rewolucji z 1848 roku w Cesarstwie Austriackim. Na terenie Prateru toczyły się też walki między Wehrmachtem a Armią Czerwoną podczas bitwy pod Wiedniem w 1945 roku. W ich wyniku w parku powstały liczne szkody w infrastrukturze, których część została naprawiona w ramach renowacji zakończonej w 1953 roku. Wypoczynek na łonie natury Prater to park publiczny zajmujący obszar aż 600 ha. Leży w Wiedniu, między Dunajem a Kanałem Dunajskim i znaczną jego część do dziś zajmują tereny zielone. Rozległe łąki, starodrzew (głównie liściasty) i stawy tworzą oazę bioróżnorodności w sercu miasta. Wiosną i latem nad parkiem przelatują liczne gatunki ptaków, a wśród drzew widać drobne ssaki. Dla mieszkańców Wiednia Prater to przestrzeń rekreacyjna o wielu funkcjach: od joggingu i jazdy na rowerze, przez przejażdżki konne, aż po spokojne pikniki. Szczególną uwagę przyciąga aleja kasztanowa oraz rozległe łąki (np. Hrabiowska czy Cesarska), czyli część dzika i mniej uczęszczana, w której zachowały się naturalne siedliska roślin i zwierząt. Wiedeńskie Ogrody Miejskie nie ingerują zanadto w ich stan i wiele z łąk jest koszonych jedynie 1-2 razy w roku. Ta przestrzeń pozwala oderwać się od miejskiego zgiełku i obserwować, jak przyroda współistnieje z miastem. Prater został zagospodarowany tak, by na jego terenie znalazło się też miejsce na projekty edukacyjne dla dzieci i dorosłych. Ich głównym celem jest zwrócenie uwagi osób odwiedzających park na lokalną florę i faunę oraz na znaczenie terenów zielonych w kontekście miejskiego ekosystemu. Spacer po Praterze może więc być nie tylko przyjemnością, lecz także lekcją ekologii. Ciekawostką jest też fakt, że na terenie Prateru w sezonie zimowym dostępne są szlaki narciarskie i pagórek saneczkowy, wykorzystywane głównie rekreacyjnie przez mieszkańców miasta. Sztuczne naśnieżanie gwarantuje dobry stan tych atrakcji oraz dostarcza odpowiednią ilość białego puchu do szaleństw także poza szlakiem narciarskim i torem saneczkowym. Nie tylko przyroda, czyli park rozrywki w wiedeńskim Praterze Na terenie parku została wyodrębniona część rozrywkowo-usługowa. Wurstelprater liczy ponad 250 atrakcji, a jego układ i charakter sprawiają, że nie jest chaotycznym zbiorem rozrywek, lecz przemyślaną przestrzenią miejską. Najsłynniejszy symbol parku, Wiedeński Diabelski Młyn (Riesenrad), został zbudowany w 1897 roku i od ponad stu lat pozostaje ikoną Wiednia. Z jego szczytu rozciąga się panorama, obejmująca centrum miasta i rozległe tereny zielone Prateru. Park rozrywki na terenie Prateru to także przykład, jak kultura popularna i technologia wpływają na przestrzeń publiczną. Od klasycznych karuzel, przez kolejkę duchów Hotelu Psycho, aż po nowoczesne symulatory (np. lotu w samolocie Airbus czy skoku ze spadochronem) – każda atrakcja opowiada fragment historii rozrywki miejskiej i adaptacji parku do potrzeb kolejnych pokoleń. Wiedeński Park Rozrywki funkcjonuje od wiosny do jesieni. Jednak podczas planowania wizyty warto uwzględnić, że największy ruch turystyczny przypada na lato. Gabinet Madame Tussauds – słynna atrakcja parku Na terenie Prateru od 2011 roku znajduje się także słynny Gabinet Madame Tussauds, który od lat przyciąga turystów z całego świata. To muzeum figur woskowych, które łączy sztukę, historię i rozrywkę. Odwiedzający mogą zobaczyć postaci historyczne, polityków, gwiazdy muzyki i filmu, a także współczesne ikony popkultury. Znajdują się tu m.in. figury Wolfganga Amadeusza Mozarta, Marii Teresy, Falco, cesarza Franciszka Józefa, Sissi, Angeliny Jolie, Michaela Jacksona czy Gustava Klimta. Wizyta w Madame Tussauds pozwala spojrzeć na kulturę i historię przez pryzmat wyobrażeń o sławie i władzy. Gabinet oferuje także interaktywne doświadczenia, w tym możliwość uczestniczenia w krótkich scenkach tematycznych czy zmierzenia się w teście inteligencji z Albertem Einsteinem. Dzięki temu wizyta staje się nie tylko rozrywką, lecz także niejako edukacyjnym doświadczeniem kulturowym. Źródło: Vienna.info Nasza autorka Marzena Wardyn-Kobus Autorka tekstów z pogranicza przyrody, kultury i podróży. W serwisie tworzy artykuły popularnonaukowe o otaczającym nas świecie, łącząc rzetelną wiedzę z przystępnym językiem i dbałością o szczegóły. Pisze, by zachęcać innych do uważnego kontaktu z przyrodą – nawet tą najbliższą, tuż za domem. Kaszubka mieszkająca na Kujawach, zakochana w górskich szlakach i leśnych bezdrożach. Jej przydomowy ogródek to strefa zrównoważonego eksperymentowania – dąży do tego, by uprawiać rośliny ekologicznie, z szacunkiem dla natury. Wolne chwile spędza z książką, wędrując po lesie lub tworząc makramy.
Pałac, który miał zachwycać gości, a zapisał się w politycznej historii. To tu powstała współczesna Austria
Belweder stanowi symbol wiedeńskiego baroku, sztuki i historii Austrii. Położony jest na łagodnym zboczu z widokiem na centrum miasta i składa się z dwóch głównych pałaców – Dolnego i Górnego Belwederu. Całość otacza rozległy ogród botaniczny, w którym znajdują się ozdobne fontanny, kaskady, rzeźby i majestatyczne bramy z kutego żelaza. Dziś Belweder pełni funkcję muzeum sztuki (Österreichische Galerie Belvedere), a jego bogata historia łączy w sobie dzieje dynastii Habsburgów, architektury barokowej oraz dramatyczne losy dzieł sztuki, które przetrwały wojny i grabieże.
Spis treści: Historia Belwederu Ogród Belwederu Belweder jako muzeum Belweder w XXI wieku Belweder w Wiedniu został zbudowany jako letnia rezydencja księcia Eugeniusza Sabaudzkiego, wybitnego dowódcy cesarskich wojsk austriackich, którego Napoleon uważał za jednego z najwybitniejszych wodzów w historii. Historia Belwederu Głównym architektem Belwederu został Johann Lukas von Hildebrandt, którego Eugeniusz poznał podczas kampanii wojskowej w Piemoncie. Hildebrandt był już doświadczonym twórcą pałaców i rezydencji. Architekt studiował w Rzymie u Carla Fontany, a od 1696 roku pracował na dworze wiedeńskim. Budowa Dolnego Belwederu rozpoczęła się w 1712 roku. Prace obejmowały zarówno pałac, jak i ogród, a dekoracje wnętrz, takie jak malowidła Marcantonio Chiariniego, rozpoczęły się w 1715 roku. Ogrody zaprojektował Dominique Girard, uczeń André Le Nôtre’a z Wersalu, który wprowadził do kompleksu barokową symetrię, fontanny, kaskady i rzeźby mitologiczne, nawiązujące do potęgi i chwały księcia Eugeniusza. W 1717 roku rozpoczęła się budowa Górnego Belwederu, który został zaprojektowany jako miejsce na bankiety i inne uroczystości. Już w 1719 roku pałac był wystarczająco gotowy, aby przyjąć tureckiego ambasadora, a dekorowanie wnętrz powierzone zostało włoskim mistrzom, takim jak Francesco Solimena, Gaetano Fanti i Carlo Carlone. Budowa zakończyła się w 1723 roku, choć sala Terrena wymagała późniejszej korekty konstrukcyjnej, wobec czego sklepienie wsparte na filarach Atlasa nadano dopiero w 1732–1733 roku. Belweder to przykład wiedeńskiego baroku w najczystszej formie. Pałace Dolny i Górny zachwycają symetrią, bogatymi elewacjami i zdobieniami. Bramy, balustrady i detale architektoniczne wykonane z kutego żelaza i kamienia nadają kompleksowi monumentalny charakter. Po śmierci księcia Eugeniusza w 1736 roku Belweder przeszedł w ręce jego siostrzenicy, Wiktorii, która jednak w 1752 roku sprzedała kompleks cesarzowej Marii Teresie. Od tego czasu pałac zaczął pełnić funkcje muzealne i reprezentacyjne dla dynastii Habsburgów. Ogród Belwederu Ogrody Belwederu, rozciągające się między Dolnym a Górnym pałacem, zostały zaprojektowane w formalnym stylu francuskim. Projekt Dominique’a Girarda wprowadził geometryczne ścieżki, przycięte żywopłoty, fontanny i kaskady, a także liczne rzeźby mitologiczne, w tym nimfy i boginie. Centralny punkt ogrodów zajmuje wielki zbiornik wodny i kaskady, które łączą dolny i górny taras. Ogrody nie tylko pełniły funkcje reprezentacyjne, ale również tworzyły spektakularną perspektywę. Belweder jako muzeum Belweder w Wiedniu od wieków pełnił nie tylko funkcję rezydencji książąt i cesarzy, lecz także miejsce gromadzenia i prezentacji dzieł sztuki. W 1776 roku Maria Teresa i cesarz Józef II przenieśli cesarską kolekcję obrazów do Górnego Belwederu, udostępniając ją szerokiej publiczności. Galeria stała się jednym z pierwszych publicznych muzeów na świecie, a jej rozwój nadzorowali wybitni dyrektorzy do momentu przeniesienia zbiorów do Muzeum Historii Sztuki w Wiedniu pod koniec XIX wieku. W 1896 roku Górny Belweder stał się rezydencją następcy tronu, Franciszka Ferdynanda, który zlecił przebudowę pałacu. Choć oficjalnie pełnił funkcję muzeum, rezydencja zyskała wtedy bardziej prywatny charakter. Dolny Belweder kontynuował tradycję muzealną. W 1903 roku otwarto tu Moderne Galerie, pierwsze w Austrii państwowe muzeum sztuki nowoczesnej, prezentujące dzieła artystów austriackich i międzynarodowych, w tym Van Gogha i Moneta. Podczas II wojny światowej Belweder w Wiedniu doznał poważnych zniszczeń, jednak po wojnie przeszedł gruntowną renowację. Dziś Górny Belweder prezentuje klasyczne arcydzieła, Dolny Belweder i Oranżeria – wystawy czasowe i nowoczesną sztukę. Zachowane barokowe sale i odrestaurowane ogrody pozwalają zwiedzającym poczuć wyjątkową atmosferę rezydencji, łącząc wrażenia artystyczne z historycznym kontekstem. 15 maja 1955 r. w pałacu Belweder podpisano Austriacki Traktat Państwowy, ustanawiający Republikę Austrii. Kontrowersje związane z dziełami sztuki Belweder był również miejscem sporów prawnych związanych z grabieżami dzieł sztuki przez nazistów podczas II wojny światowej. Przykłady obejmują: zwrot obrazu „Cztery drzewa” Egona Schielego spadkobiercom Alice Morgenstern, zwrot „Letniej nocy na plaży” Edvarda Muncha spadkobierczyni Almy Mahler, zwrot pięciu dzieł Gustava Klimta spadkobiercom Adele Bloch-Bauer. Nie wszystkie decyzje były jednoznaczne – np. portret „Amalie Zuckerkandl” pozostał w Belwederze mimo historycznych kontrowersji. Belweder w XXI wieku Dziś Belweder przyciąga turystów z całego świata, oferując nie tylko bogate kolekcje sztuki, ale też liczne wydarzenia kulturalne, wystawy czasowe i koncerty. Kompleks pozwala odkryć historię dynastii Habsburgów, poznać piękno wiedeńskiego baroku i śledzić fascynujące losy dzieł sztuki w XX wieku. Dzięki starannym renowacjom wnętrza i ogrody zachowały swój historyczny charakter, zapewniając pełne doświadczenie tej barokowej perły. Belweder pozostaje jednym z najważniejszych symboli Wiednia. Spacer po ogrodach, podziwianie monumentalnych fasad i zwiedzanie muzealnych kolekcji pozwala zrozumieć prestiż księcia Eugeniusza, a także rolę kompleksu w kulturze Austrii i Europy. To miejsce, w którym przeszłość spotyka się z żywą sztuką, a każdy krok odkrywa nowe historie i detale barokowej rezydencji. Źródło: Vienna Info Nasza autorka Marzena Wardyn-Kobus Autorka tekstów z pogranicza przyrody, kultury i podróży. W serwisie tworzy artykuły popularnonaukowe o otaczającym nas świecie, łącząc rzetelną wiedzę z przystępnym językiem i dbałością o szczegóły. Pisze, by zachęcać innych do uważnego kontaktu z przyrodą – nawet tą najbliższą, tuż za domem. Kaszubka mieszkająca na Kujawach, zakochana w górskich szlakach i leśnych bezdrożach. Jej przydomowy ogródek to strefa zrównoważonego eksperymentowania – dąży do tego, by uprawiać rośliny ekologicznie, z szacunkiem dla natury. Wolne chwile spędza z książką, wędrując po lesie lub tworząc makramy.
Tu rządzono Europą zza złoconych drzwi – dziś po dawnym najważniejszym pałacu na kontynencie spacerują turyści
Pałac Schönbrunn w Wiedniu to jedno z najważniejszych miejsc na mapie austriackiej stolicy i jednocześnie jeden z najpiękniejszych pałaców barokowych w Europie. Dawna letnia rezydencja Habsburgów zachwyca zarówno wystawnymi wnętrzami, jak i ogromnym parkiem z ogrodami, Palmiarnią, Gloriettą i najstarszym działającym ogrodem zoologicznym świata. To miejsce, w którym zapadały decyzje polityczne ważne dla losów Europy, gdzie dorastał Franciszek Józef i gdzie jako cudowne dziecko koncertował sześcioletni Mozart.
Spis treści: Historia pałacu Zachwycająca architektura doceniona przez UNESCO Co oprócz komnat warto zobaczyć w pałacu Schönbrunn? Najwcześniejsze wzmianki o tych terenach, na których został zbudowany Pałac Schönbrunn, pochodzą z 1311 roku. Funkcjonował tu wówczas klasztor kanoników regularnych w Klosterneuburgu. Historia pałacu Dopiero XVI stulecie przyniosło zmianę, kiedy to cesarz Maksymilian II wykupił rozległą posiadłość i przekształcił ją w tereny myśliwskie z ogrodem bażancim, stawami i dworem. Eleonora Gonzaga i narodziny Schönbrunn Właściwa historia pałacu zaczęła się jednak wraz z Eleonorą Gonzagą, wdową po Ferdynandzie II. To ona, w latach 1638–1643, poleciła przebudować dawny dwór na okazałą rezydencję i to za jej czasów nazwa „Schönbrunn” po raz pierwszy pojawiła się w dokumentach. Po zniszczeniach spowodowanych oblężeniem Wiednia w 1683 roku zabudowania nie nadawały się do zamieszkania i wymagały przebudowy. Wielki projekt Leopolda I i złoty wiek Marii Teresy Leopold I powierzył w 1687 roku Johannowi Bernhardowi Fischerowi von Erlachowi zaprojektowanie zupełnie nowego kompleksu, który miał być na tyle okazały, by konkurować z Wersalem. Pierwotne założenie okazało się jednak zbyt drogie w realizacji, wskutek czego ostatecznie powstała skromniejsza, ale bardzo harmonijna wersja projektu. Prawdziwy rozkwit przypadł jednak dopiero na czasy Marii Teresy. To ona przekształciła Schönbrunn w główną letnią rezydencję Habsburgów, nadała mu obecny barokowy charakter, rozbudowała ogrody i zainicjowała zmiany widoczne w pałacowych wnętrzach do dziś. Schönbrunn na tle wielkiej polityki W kolejnych stuleciach rezydencja wielokrotnie znajdowała się w centrum europejskich wydarzeń. W 1809 roku podpisano tu pokój pomiędzy Austrią a Francją, a w czasie kongresu wiedeńskiego w Wielkiej Galerii odbywały się uroczyste bale i przyjęcia. W Pałacu Schönbrunn nastąpił także symboliczny koniec epoki Habsburgów – w 1918 roku, w Błękitnym Salonie Chińskim, cesarz Karol I podpisał zrzeczenie się udziału w rządach, co zdaniem wielu było dokumentem kończącym istnienie monarchii. Kto mieszkał w pałacu Schönbrunn? Lista mieszkańców Schönbrunn jest w dużej mierze po prostu listą najważniejszych postaci w dziejach Austrii. W pałacu żyli m.in.: Maria Teresa – to ona przekształciła rezydencję w imponujący pałac w stylu barokowym. Franciszek Józef – urodził się w Schönbrunn w 1830 roku i spędził tu ostatnie lata życia; jego apartamenty są zaskakująco skromne. Elżbieta Bawarska („Sisi”) – pałac był jedną z jej rezydencji, chociaż rzadko w nim przebywała. Napoleon Franciszek Bonaparte – wnuk Napoleona I, który po jego upadku mieszkał tu aż do śmierci. W wielu pomieszczeniach do dziś można zobaczyć ślady tych dawnych mieszkańców – od portretów i gabinetów po sale, w których zapadały decyzje polityczne. Zachwycająca architektura doceniona przez UNESCO Pałac Schönbrunn charakteryzuje spójna i harmonijna architektura barokowa. Fasada w charakterystycznym „żółtym kolorze Marii Teresy” stała się jednym z symboli Wiednia. Wnętrza utrzymane są w stylu rokoko: dominują tu białe ściany zdobione złotymi ornamentami, sztukaterie, kryształowe lustra i fajansowe piece. Cały kompleks, obejmujący pałac i park Schönbrunn, został wpisany na listę UNESCO w 1996 roku. Doceniono przede wszystkim wyjątkowe zachowanie układu przestrzennego, łączącego architekturę rezydencji z rozległymi ogrodami francuskimi, angielskimi i krajobrazowymi. Pałac Schönbrunn zadziwia liczbą komnat. W całym kompleksie znajduje się ich aż 1441. Do najbardziej znanych wnętrz należą: Wielka Galeria – monumentalna sala, w której odbywały się zabawy podczas kongresu wiedeńskiego. Sala Lustrzana – miejsce, w którym jako sześcioletni geniusz wystąpił Mozart. Pokój Milionowy – słynny gabinet wyłożony drewnem różanym z miniaturami z Indii i Persji, uważany za jedno z najpiękniejszych rokokowych wnętrz na świecie. Chińskie gabinety – przeznaczone na tajne narady Marii Teresy. Błękitny Salon Chiński – tu w 1918 roku zakończyła się era Habsburgów. Pałac Schönbrunn ma bogate i reprezentacyjne wnętrze, które jest również zaskakująco funkcjonalne. Komnaty i gabinety Franciszka Józefa są wyjątkowo skromnie, co kontrastuje z przepychem sal reprezentacyjnych. Co oprócz komnat warto zobaczyć w pałacu Schönbrunn? Zwiedzanie pałacu Schönbrunn to nie tylko przejście przez 45 udostępnionych dla turystów komnat. To także ogromny teren parkowy pełen atrakcji, a jednym z najbardziej niezwykłych miejsc w ogrodach Schönbrunn jest Palmiarnia. To imponująca konstrukcja z 1882 roku, zbudowana z inicjatywy Franciszka Józefa. Ta jedna z największych palmiarni w Europie ma 113 metrów długości i 28 metrów wysokości. Jej charakterystyczna, stalowo-szklana konstrukcja została podzielona na trzy strefy klimatyczne. Znajdziesz tu rośliny z trzech kontynentów: od zimnolubnych gatunków okołobiegunowych, przez roślinność strefy umiarkowanej, po tropikalne gatunki z gęstych lasów deszczowych. O wyjątkowości palmiarni świadczy także możliwość zwiedzania nocnego, kiedy to turyści mogą wejść na górną galerię pod dachem, która jest niedostępna w ciągu dnia. Pozostałe atrakcje pałacowe: Glorietta – monumentalny pawilon na wzgórzu z doskonałym widokiem na pałac i Wiedeń. Fontanna Neptuna – została zbudowana w 1780 roku na polecenie Marii Teresy. Labirynt – pierwszy powstał w latach 1698–1740, a obecny jest repliką zbudowaną w 1998 roku i stanowi jedną z najbardziej lubianych atrakcji dla rodzin. Ogród zoologiczny – najstarsze działające zoo na świecie, w którym zamieszkuje obecnie około 600 gatunków zwierząt. Park jest otwarty dla wszystkich przez cały rok, a wejście do niego jest bezpłatne. Opłaty dotyczą jedynie wybranych atrakcji. Źródło: Vienninfo; National Geographic Traveler Nasza autorka Marzena Wardyn-Kobus Autorka tekstów z pogranicza przyrody, kultury i podróży. W serwisie tworzy artykuły popularnonaukowe o otaczającym nas świecie, łącząc rzetelną wiedzę z przystępnym językiem i dbałością o szczegóły. Pisze, by zachęcać innych do uważnego kontaktu z przyrodą – nawet tą najbliższą, tuż za domem. Kaszubka mieszkająca na Kujawach, zakochana w górskich szlakach i leśnych bezdrożach. Jej przydomowy ogródek to strefa zrównoważonego eksperymentowania – dąży do tego, by uprawiać rośliny ekologicznie, z szacunkiem dla natury. Wolne chwile spędza z książką, wędrując po lesie lub tworząc makramy.
Ten pałac był siedzibą jednego z najpotężniejszych rodów Europy. Do dziś stanowi centrum władzy w Austrii
Hofburg jest czymś więcej niż tylko pałacem. To prawdziwe „miasto w mieście”, którego mury przez ponad sześć stuleci były świadkiem narodzin i upadku imperiów. Jeden z największych kompleksów pałacowych na świecie stanowi namacalną manifestację potęgi Habsburgów. W komnatach, w których niegdyś rezydowali monarchowie, dziś urzęduje prezydent, a w historycznych skrzydłach mieszczą się ministerstwa, muzea i jedno z najważniejszych centrów kongresowych na świecie. Jaka jest historia tego niezwykłego miejsca? Jakie atrakcje skrywa? W tym artykule odpowiadamy na te pytania.
Spis treści: Siedem wieków ewolucji pałacu Architektoniczny kalejdoskop Jakie atrakcje skrywa Hofburg? Na pierwszy rzut oka, historyczny kompleks pałacowy Hofburg może wydawać się miejsce pozbawionym smaku i dobrego gustu. Surowy charakter gotyku sąsiaduje tam z renesansową harmonią, obok której uwidacznia się barokowy przepych kontrastujący z klasycystycznym umiarem, a wszystko to wieńczy imperialny rozmach historyzmu. Paradoksalnie, ten „architektoniczny miszmasz” jest w istocie największą wartością tego miejsca. Imponujący pałac nie jest dziełem jednej epoki. W praktyce jest czymś w rodzaju trwałego zapisu historii, dzięki któremu można dokładnie prześledzić zmieniające się gusta i ideologie kolejnych władców. Siedem wieków ewolucji pałacu Inicjatywę budowy pierwszej warowni w tym strategicznym miejscu przypisuje się dynastii Babenbergów, jednak pierwsze wzmianki w dokumentach pojawiają się około 1278 roku, już w kontekście nowego władcy. Po zwycięskiej bitwie pod Suchymi Krutami, Rudolf I Habsburg przejął władzę w Austrii i przeniósł centrum potęgi swojego rodu do Wiednia. Przez następne 640 lat to właśnie tam mieściła się siedziba dynastii. Początkowo obiekt miał charakter typowo obronny. Jego najstarszą zachowaną częścią jest Dziedziniec Szwajcarski i przylegająca do niego Kaplica Zamkowa. Te wczesne struktury, których charakterystycznymi cechami są grube mury i surowa forma, jednoznacznie potwierdzają, że zanim Hofburg stał się wystawnym pałacem, był fortecą chroniącą władcę w niespokojnych czasach. XV wiek był czasem konfliktów wewnętrznych. W tamtym czasie, Wiedeń chwilowo przestał pełnić funkcję stałej rezydencji władcy. W 1462 roku doszło do dramatycznych wydarzeń, gdy cesarz Fryderyk III został oblężony w murach Hofburga przez własnego brata, Albrechta VI, wspieranego przez zbuntowanych mieszkańców Wiednia. Później zamek zajął węgierski król Maciej Korwin. Początek transformacji Z czasem władza monarsza zaczęła w mniejszym stopniu opierać się na sile oręża, a w większym na rozbudowanej biurokracji i dyplomacji, ceremoniale dworskim i prestiżu. Co za tym idzie, siedziby władców zaczęły zmieniać swój charakter. Z potężnych warowni stawały się reprezentacyjnymi, wystawnymi pałacami. Wiatr zmian nie ominął Hofburga. Inwestycja w renesansową elegancję, a później w oszałamiający barokowy splendor miała na celu wizualne potwierdzenie statusu Habsburgów jako czołowej dynastii Europy. Pałac przestał być tylko schronieniem – stał się sceną, na której codziennie odgrywano spektakl władzy, skierowany zarówno do poddanych, jak i do europejskich rywali. Architektoniczny kalejdoskop Spacer po dziedzińcach i korytarzach Hofburga przypomina podróż przez historię architektury. Każde skrzydło, fasada i portal przedstawia zupełnie inny styl. Wynika to z faktu, że Habsburgowie niezbyt często burzyli stare struktury. W ten sposób wyrażali szacunek dla dziedzictwa przodków. Zamiast burzyć, wchłaniali je, dobudowując nowe elementy. W ten sposób powstał unikatowy mariaż stylów. Gotycki trzon O początkach pałacu świadczy gotycka Kaplica Zamkowa. Wzniesiona w XIII wieku i rozbudowana dwa stulecia później jest miejscem, gdzie do dziś w każdą niedzielę można usłyszeć Wiedeński Chór Chłopięcy, kontynuujący tradycję ufundowanej w 1498 roku przez Maksymiliana I Kapeli Dworskiej. Surowe, strzeliste formy i sklepienia krzyżowe przypominają o czasach, gdy Hofburg był przede wszystkim warownią. Trzeba jednak podkreślić, że na przestrzeni wieków, jej zewnętrzna fasada została niemal całkowicie zasłonięta przez późniejsze dobudówki, a wnętrze wielokrotnie przebudowywano. Renesansowy rozwój W XVI wieku, w Wiedniu zapanowała moda na nową, inspirowaną antykiem estetykę. Za panowania cesarza Ferdynanda I gotycki zamek zaczął przekształcać się w rezydencję utrzymaną w stylu renesansowym. Najdoskonalszym świadectwem tej epoki jest Brama Szwajcarska, prowadząca na najstarszy dziedziniec. Ukończona w 1552 roku, stanowi jeden z pierwszych i najważniejszych przykładów architektury renesansowej w Wiedniu. Cechuje ją bogata dekoracja z malowidłami i inskrypcjami, wyliczającymi tytuły Ferdynanda I, i herbami ziem, które znalazły się pod panowaniem Habsburga. Miała stanowić manifest potęgi i legitymizmu władzy. W tym okresie powstały także dwa wolnostojące pałace, Amalienburg i Stallburg, które z czasem włączono w obręb kompleksu. Przepych baroku Dzisiejszy wygląd zamku najsilniej zdefiniował styl kontrreformacji i absolutyzmu. W XVII wieku, z powodu nieustających wojen, władzy brakowało funduszy na istotną rozbudowę rodowej rezydencji. W tamtym czasie jedynym znaczącym projektem była budowa Skrzydła Leopolda, w którym później rezydowała Maria Teresa. Prawdziwy „boom” budowlany nastąpił na wiedeńskim dworze w XVIII wieku, w czasie panowania Karola VI. Rozpoczął się wówczas okres określany mianem „Vienna gloriosa”, czyli „Wiedeń chwalebny”. Pragnąc podkreślić imperialny status swojej stolicy, cesarz zatrudnił najwybitniejszych architektów epoki, Johanna Bernharda Fischera von Erlacha i jego syna Josepha Emanuela. Obiekty, które wówczas powstały, to: Kancelaria Cesarska, Zimowa Szkoła Jazdy, Austriacka Biblioteka Narodowa. Wkład w barokowy rozwój pałacu miała również Maria Teresa, która zleciła przebudowę części wnętrz na sale balowe i koncertowe. W ten sposób chciała podkreślić rosnącą rolę dworu jako europejskiego centrum życia kulturalnego i towarzyskiego. Imperialna wizja Ostatni wielki etap rozbudowy Hofburga przypadł na długie panowanie Franciszka Józefa I. W ramach monumentalnej przebudowy Wiednia i budowy Ringstrasse, cesarz postanowił nadać swojej rezydencji ostateczny, godny wielkiego imperium kształt. Najbardziej imponującym projektem tej epoki było Forum Cesarskie. Za pomocą potężnych łuków triumfalnych architekci Gottfried Semper i Karl von Hasenauer zaplanowali stworzenie gigantycznego, symetrycznego placu na wzór antycznego Rzymu, który miał połączyć Hofburg z nowo wybudowanymi muzeami. Ambitne przedsięwzięcie nie zostało jednak w pełni zrealizowane. Jedyną jego ukończoną częścią jest półkoliste Nowe Skrzydło, którego budowę zakończono dopiero w 1913 roku. Jakie atrakcje skrywa Hofburg? Hofburg to nie tylko monumentalne fasady, wspaniałe dziedzińce i współczesne instytucje polityczne, urzędujące w zabytkowych murach. To przede wszystkim niezwykłe bogactwo kolekcji zabytków i świadectwo dawnych dziejów kraju, który kiedyś był jednym z najpotężniejszych imperiów. Apartamenty Cesarskie i Muzeum Sisi 24 autentycznie zachowane pokoje ukazują oficjalne i prywatne życie cesarza Franciszka Józefa i cesarzowej Elżbiety. Wejście do tej części jest zlokalizowane pod monumentalną kopułą Skrzydła św. Michała. Zwiedzający mogą wejść między innymi do sal audiencyjnych, gabinetów, jadalni, a także do przestrzeni prywatnych – sypialni i słynnej sali gimnastycznej Sisi. Skarbiec cesarski W najstarszej części pałacu znajduje się pomieszczenie, w którym zdeponowano kolekcję o ogromnej wartości, nie tylko historycznej, ale także materialnej. W Skarbcu Cesarskim przechowywane są insygnia władzy dwóch wielkich imperiów – bezcenna, ponad tysiącletnia korona Świętego Cesarstwa Rzymskiego oraz austriacka korona cesarska Rudolfa II. Można tam podziwiać także skarby zakonu Złotego Runa, relikwie, klejnoty, a także legendarne artefakty, jak choćby domniemany „róg jednorożca” (w rzeczywistości kieł narwala, któremu przypisywano magiczne właściwości). Hiszpańska Dworska Szkoła Jazdy (Zimowa Szkoła Jazdy) To jedna z najciekawszych atrakcji Wiednia. We wspaniałej ujeżdżalni projektu Fischera von Erlacha odbywają się pokazy tzw. białego baletu w wykonaniu koni lipicańskich. Szlachetna rasa, którą Habsburgowie zaczęli hodować w XVI wieku, do dziś jest szkolona według zasad klasycznego jeździectwa. Muzea w Nowym Zamku Skrzydło Neue Burg mieści kilka ważnych kolekcji, które stanowią część Muzeum Historii Sztuki. Należą do nich: Zbrojownia Cesarska, Kolekcja Dawnych Instrumentów Muzycznych, Muzeum Świata. Austriacka Biblioteka Narodowa Cała biblioteka jest imponującą instytucją, ale najciekawszą jej częścią pozostaje barokowa Sala Paradna. Dzieło architektury, wypełnione historycznymi woluminami i posągami, często jest określane mianem najpiękniejszej sali bibliotecznej świata. Kościół Augustianów Dawny kościół parafialny dworu cesarskiego jest bezpośrednio połączony z pałacem. To właśnie tam odbywała się większość ślubów Habsburgów, w tym ceremonia zaślubin Franciszka Józefa i Sisi w 1854 roku. Nasz autor Artur Białek Dziennikarz i redaktor. Wcześniej związany z redakcjami regionalnymi, technologicznymi i motoryzacyjnymi. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o historii, kosmosie i przyrodzie, ale nie boi się żadnego tematu. Uwielbia podróżować, zwłaszcza rowerem na dystansach ultra. Zamiast wygodnego łóżka w hotelu, wybiera tarp i hamak. Prywatnie miłośnik literatury.
Najlepsze jarmarki świąteczne w Europie 2025. Na liście znalazło się też polskie miasto
Wielkimi krokami zbliża się czas, który wielu uważa za najpiękniejszy w roku. Nastrojowe iluminacje, zapach korzennych przypraw i dźwięk kolęd powracają na europejskie place, gdzie co roku odbywają się jedne z najbardziej widowiskowych jarmarków świątecznych. Te wyjątkowe wydarzenia przyciągają tysiące odwiedzających i z roku na rok zyskują na popularności.
Święta już niemal za progiem, a wraz z początkiem zimowego sezonu miliony osób planują podróże, by zobaczyć najsłynniejsze europejskie jarmarki bożonarodzeniowe. Wybór nie należy jednak do łatwych – na mapie kontynentu znajdują się setki takich wydarzeń, różniących się klimatem, skalą i tradycjami. Najnowsze zestawienie przygotowane przez firmę Tollwayr wskazuje dziesięć najlepszych europejskich jarmarków świątecznych na 2025 rok. Ranking ten powstał na podstawie liczby dni ich działania, średnich kosztów noclegu, popularności w wyszukiwarkach oraz liczby postów publikowanych w mediach społecznościowych. Dzięki temu udało się wyłonić miejsca oferujące najbardziej wyjątkowe świąteczne doświadczenia. Świąteczne hity Europy. Trzy jarmarki, które zdobyły najwyższe oceny Budapeszteński jarmark na placu Vörösmarty, który w tym roku zajął pierwsze miejsce w europejskim rankingu z wynikiem 7,41/10, od lat uchodzi za jedno z najbardziej klimatycznych miejsc w okresie adwentu. Centralny plac Budapesztu zamienia się wówczas w świąteczną wioskę pełną drewnianych straganów, rękodzieła i tradycyjnych węgierskich potraw, a aromat grzanego wina i langosza tworzy atmosferę, której próżno szukać gdzie indziej. Jarmark działa aż przez 52 dni, oferując korzystne ceny noclegów (średnio 131 euro za trzygwiazdkowy hotel). Jego popularność potwierdzają media społecznościowe: na Instagramie zgromadzono ponad 14 tys. postów, a na TikToku blisko 970 nagrań związanych z tym miejscem. Drugą pozycję w zestawieniu zajął strasburski Christkindelsmärik, oceniony na 7,37/10. To jeden z najstarszych jarmarków na kontynencie – jego tradycja sięga 1570 roku, przez co stolica Alzacji od lat uchodzi za „bożonarodzeniową stolicę Europy”. Wąskie uliczki starego miasta, odbijające światło iluminacji kanały i monumentalna katedra tworzą scenerię niczym ze świątecznej pocztówki. Strasburg dominuje także pod względem popularności w sieci: generuje 27 tys. wyszukiwań w Google i może pochwalić się 36,8 tys. postów na Instagramie. Jarmark działa 29 dni, a średni koszt noclegu wynosi 221 euro. Na trzecim miejscu znalazł się z kolei wiedeński Christkindlmarkt, który uzyskał 7,06/10 punktów. Plac przed neogotyckim ratuszem rozświetlają setki lampek, a przestrzeń wypełnia się co roku lodowiskiem i dziesiątkami stoisk, tworząc atmosferę elegancji i nostalgii. Wiedeński jarmark generuje 25 tys. wyszukiwań w Google, a zdjęcia z wydarzenia pojawiają się w ponad 26,8 tys. postów na Instagramie. Kiermasz trwa 34 dni, a średnia cena noclegu w trzygwiazdkowym hotelu wynosi 175 euro. Różnorodność europejskich jarmarków bożonarodzeniowych Pozostałe jarmarki, które znalazły się w zestawieniu Tollwayr, pokazują, jak różnorodna i zaskakująca potrafi być świąteczna mapa Europy. Tuż za podium, na czwartej pozycji, uplasował się praski Old Town Market, który – jak wynika z analizy – doskonale odnajduje się w świecie mediów społecznościowych. To właśnie on dominuje na TikToku, osiągając ponad 1060 postów, a jednocześnie zajmuje wysoką pozycję w Google (około 23 tys. wyszukiwań) i na Instagramie (11,5 tys. postów). Dalej znalazł się paryski jarmark bożonarodzeniowy (5. miejsce), ceniony za elegancję i różnorodność lokalizacji, a tuż za nim – Köln Weihnachtsmarkt w Kolonii, którego świąteczna oprawa przy katedrze od lat przyciąga tysiące odwiedzających. Siódme miejsce przypadło Frankfurtowi i to właśnie on oferuje najtańsze noclegi w całym rankingu, z ceną trzygwiazdkowego hotelu wynoszącą średnio 78 euro za noc. To czyni miasto jednym z najatrakcyjniejszych wyborów dla osób ceniących świąteczny klimat, ale zwracających uwagę na budżet. Dodatkowo Frankfurt wyróżnia się wysoką liczbą postów na Instagramie (12,4 tys.), co potwierdza jego wyjątkowy, fotograficzny charakter. W zestawieniu pojawiła się także Kopenhaga (8. miejsce), która – podobnie jak Budapeszt – może pochwalić się jednym z najdłużej działających jarmarków w Europie (aż 52 dni). Na dziewiątej pozycji znalazł się Kraków, wyróżniony za wyjątkową przystępność cen (trzygwiazdkowy nocleg kosztuje średnio 88 euro, co czyni go jednym z najlepszych kierunków dla osób poszukujących autentycznego, wschodnioeuropejskiego klimatu w rozsądnej cenie). Listę zamknęła Brugia, której jarmark Winter Glow cieszy się rosnącą popularnością, dzięki malowniczej scenerii i wysokiemu zaangażowaniu w mediach społecznościowych. Mattijs Wijnmalen, CEO Tollwayr, podkreślił, że wszystkie te jarmarki pełnią w europejskiej tradycji świątecznej niezwykle ważną rolę. – Są sercem i duszą europejskiego sezonu świątecznego. W tym roku podróżni mają do wyboru wyjątkowo wiele fantastycznych miejsc. Nasze zestawienie pokazuje także ogromną różnorodność – od najbardziej rozpoznawalnych kierunków po te bardziej przystępne cenowo, jak Kraków czy Frankfurt. To dowód, że aby poczuć magię europejskich świąt, wcale nie trzeba wydawać fortuny – dodał. Źródło: Tollwayr Nasza ekspertka Sabina Zięba Podróżniczka i dziennikarka, wcześniej związana z takimi redakcjami, jak m.in. „Wprost”, „Dzień Dobry TVN” i „Viva”. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o ciekawych kierunkach i turystyce. Miłośniczka dobrej lektury i wypraw na koniec świata. Uważa, że Mark Twain miał słuszność, mówiąc: „Za 20 lat bardziej będziesz żałował tego, czego nie zrobiłeś, niż tego, co zrobiłeś. Więc odwiąż liny, opuść bezpieczną przystań. Złap w żagle pomyślne wiatry. Podróżuj, śnij, odkrywaj”.
Kara Mustafa to wielki wezyr i dowódca wojsk osmańskich. Przez zbyt wielką pewność siebie stracił Wiedeń
„Nie boję się Sobieskiego. Gdy przybędzie, upokorzę go i rzucę do stóp sułtana” – miał, według zachowanych danych źródłowych, powiedzieć pod Wiedniem wielki wezyr Kara Mustafa. Ten znakomity strateg i doświadczony wódz, który mógł poszczycić się szeregiem zwycięstw nad wojskami Litwy i Korony i który odebrał naszemu państwu Kamieniec Podolski i samo Podole, miał wyrobione zdanie o zachodnim wojsku. I prawdopodobnie to sprawiło, że przegrał bitwę, która miała przynieść mu największą chwałę.
Spis treści: Kara Mustafa – doświadczony żołnierz Kamieniec Podolski i pokój w Buczaczu Być jak Sulejman Wielki Bitwa wiedeńska Ucieczka i śmierć Kara Mustafy Merzifonlu Kara Mustafa Paşa – bo tak brzmi jego pełne nazwisko, urodził się w mieście Merzifon, w Azji Mniejszej. Nie ma pewności, kiedy przyszedł na świat. Prawdopodobnie był to rok 1634, choć część źródeł podaje 1635, a niektóre przesuwają narodziny wezyra nawet do roku 1620. Ojcem przyszłego wodza był członek Spahisi – osmańskiej zbrojnej kawalerii wzorowanej na podobnej, bizantyjskiej formacji. Ale Kara Mustafa nie wychowywał się w domu rodzinnym. Jeszcze w dzieciństwie trafił pod skrzydła przyszłego wielkiego wezyra Mehmed Köprülü. Ten z czasem zaczął powierzać Mustafie coraz ważniejsze zadania. Gdy w 1656 roku Köprülü został wielkim wezyrem, mianował Kara Mustafę na stanowisko posłańca pośredniczącego w korespondencji między nim a sułtanem Mehmedem IV. W ten sposób rozpoczęła się kariera Kara Mustafy. Kariera wspierana więzami rodzinnymi, ponieważ Köprülü poślubił siostrę Mustafy. Kara Mustafa – doświadczony żołnierz Podczas wielkiego wezyratu Köprülü Fazıla Ahmeda Paşy, który przypadał na lata 1661–76, Kara Mustafa Paşa pełnił funkcję kapitana floty, wezyra w Radzie Państwa i zastępcy wielkiego wezyra. Zastępując na stanowisku wielkiego wezyra Fazıla Ahmeda Paşę, prowadził kampanie przeciwko Polsce, a następnie Rosji. Jednym z najważniejszych zwycięstw dowodzonych przez Kara Mustafę wojsk osmańskich, było okupione wielkimi stratami oblężenie granicznej twierdzy Rzeczpospolitej – Kamieńca Podolskiego. W 1672 roku Turcja, wraz z Chanatem Krymskim, wypowiedziały wojnę Rzeczypospolitej. Polska nie była gotowa na walkę, ponieważ kraj był osłabiony wcześniejszymi konfliktami ze Szwecją oraz powstaniem Chmielnickiego w Ukrainie. W sierpniu tego samego roku wojska tureckie dotarły pod Kamieniec Podolski, niezwyciężoną twierdzę na wschodnich rubieżach Rzeczpospolitej Obojga Narodów. Kamieniec był nazywany „bramą do Polski” i „miastem niezwyciężonym”, ponieważ przez 200 lat nikt nie zdołał go zdobyć. 40 wcześniejszych tureckich oblężeń zakończyło się niepowodzeniem. Sam Kamieniec Podolski był wielokulturowym miastem, zamieszkałym przez Polaków, Rusinów i Ormian. Był również silnie ufortyfikowaną twierdzą, z dwoma fortami: Starym Zamkiem i Nowym Zamkiem, otoczonymi przez rzekę Smotrycz. Kamieniec Podolski i pokój w Buczaczu Jednak w 1672 roku Kamieniec nie był przygotowany na oblężenie. Twierdzy broniło, pod komendą urodzonego na Podolu pułkownika wojsk Jana Sobieskiego – Jerzego Wołodyjowskiego – tylko około 1500 osób. Armia osmańska liczyła około 120 tys. żołnierzy. Po heroicznej walce Polacy musieli się poddać. Kamieniec Podolski został zdobyty, a armia sułtana otworzyła sobie drogę na terytoria Rzeczypospolitej. Zgodnie z traktatem w Buczaczu, Polska oddała Turcji część Ukrainy oraz Podole razem z Kamieńcem, a także zobowiązała się do płacenia corocznego haraczu. W obliczu tureckiego zagrożenia Polacy zjednoczyli się i stworzyli armię, której dowódcą został hetman Jan Sobieski. W listopadzie 1673 roku Sobieski rozgromił Turków w bitwie pod Chocimiem. W 1676 roku Kara Mustafa ponownie poprowadził kolejną kampanię przeciwko Janowi III Sobieskiemu, jednak nie zdołał go pokonać. Pokój w Żurawnie (1676) przywrócił część ziem Rzeczypospolitej, ale Osmanowie zatrzymali Podole i twierdzę w Kamieńcu. Być jak Sulejman Wielki Jednak wielki osmański wódz nie interesował się wyłącznie terenami Rzeczpospolitej. Jego największym marzeniem było dokonanie tego, co nie udało się Sulejmanowi Wspaniałemu – zdobycie Wiednia. Impulsem do tego stało się węgierskie powstanie przeciwko panowaniu Habsburgów w 1678 r. Powstanie pozwoliło Mustafie Paşie wystąpić przeciwko Austrii. 17 lipca 1683 roku wojska osmańskie pod jego dowództwem rozpoczęły oblężenie Wiednia. Bitwa wiedeńska Stolica cesarstwa była silnie ufortyfikowaną twierdzą, gotową do obrony. Garnizon liczył 11 tysięcy żołnierzy, wspieranych przez 5 tysięcy strażników miejskich oraz artylerię. Siłami wojskowymi dowodził generał Ernst Starhemberg, natomiast obroną cywilną kierował Zdenek Kaplii. Podczas dwumiesięcznego oblężenia Turcy, poprzez nieustanne ataki i działania saperskie, zdobyli pierwsze linie fortyfikacji. Twierdza stanęła w obliczu upadku, ponieważ jej obrońcy ponieśli znaczne straty. Sytuacja była krytyczna. Do chwili, aż pod Wiedniem stanął z armią król Jan III Sobieski. Jako najbardziej doświadczonemu w wojnach z Osmanami, to właśnie jemu powierzono dowodzenie nad całą zjednoczoną armią mającą ocalić Wiedeń. Ucieczka i śmierć Kara Mustafy O tym, co stało się dalej, wiemy z podręczników historii, powieści i filmów. 12 września doszło do bitwy, która rozstrzygnęła wszystko. Najpierw Sobieski wysłał na zwiad chorągiew husarii, która wywołała panikę wśród Turków i zwabiła ich kawalerię pod ogień polskich armat. Wykorzystując chaos, król poprowadził główne uderzenie sił polsko-niemieckich. Gwałtowny atak husarii zmusił Turków i Tatarów do ucieczki. Ze względu na późną porę Sobieski nie kontynuował pościgu, a jego wojska zajęły obóz wroga. W bitwie zginęło 10 tysięcy Turków, a 5 tysięcy zostało rannych. Straty wojsk Sobieskiego wyniosły 1,5 tysiąca poległych i 2,5 tysiąca rannych. Sam Sobieski tak to skomentował w liście do Marysieńki: „Bóg i Pan nasz dał zwycięstwo i sławę narodowi naszemu, a nieprzyjaciela w pychę i zgubę popchnął. Ten dumny wezyr, co już klucze do miasta wziąć miał, uciekł jak tchórz, zostawiwszy nam swój namiot i skarby”. Kara Mustafa faktycznie uciekł z pola bitwy. Według kronikarzy miał wówczas powiedzieć: „To nie mogło się zdarzyć! Bóg odwrócił się od nas, bośmy zawiedli”. Klęska pod Wiedniem zakończyła okres osmańskich zwycięstw, a Kara Mustafa zapłacił za porażkę życiem. 25 grudnia 1683 z rozkazu Mehmeda IV Kara Mustafa został uduszony jedwabną cięciwą łuku. Nasza autorka Ewelina Zambrzycka-Kościelnicka Dziennikarka i redaktorka zajmująca się tematyką popularnonaukową. Związana z magazynami portali Gazeta.pl oraz Wp.pl. Współautorka książek „Człowiek istota kosmiczna”, „Kosmiczne wyzwania” i „Odważ się robić wielkie rzeczy”.
Świąteczny weekend w Wiedniu? Michał Cessanis ma dla was gotowy plan wyjazdu!
Urokliwe jarmarki adwentowe, muzea i galerie, a do tego świetna austriacka kuchnia. Jest wiele powodów, by odwiedzić Wiedeń przed świętami.
Spis treści: Świąteczne kule wymyślono w Wiedniu Wiedeńskie jarmarki świąteczne Galerie i muzea w Wiedniu Wiedeńska architektura Kawa po wiedeńsku Co zjeść w Wiedniu Być może mój tekst zaczynam od końca, ale tak naprawdę chodziło o kulę. To właśnie dla niej wróciłem do Wiednia, by sprawić sobie prezent na święta. Szklana kula z wirującym śniegiem, który wprawia się w ruch jednym potrząśnięciem. W środku z miniaturowym bałwanem, choinkami, czy z Mikołajem dźwigającym worek z prezentami. I tu nie chodzi o jakąś zwykłą kulę, lecz o tę najprawdziwszą na świecie. Bo ta świąteczna dekoracja powstała właśnie w Wiedniu. Świąteczne kule wymyślono w Wiedniu W stolicy Austrii przy ulicy Schumanngasse 87 znajduje się manufaktura Original Wiener Schneekugel, która produkuje kule od 1905 roku. Jej największą i pilnie strzeżoną tajemnicą jest przepis na śnieg! – Jego recepturę znam tylko ja i przechowuję ją w sejfie – mówi Erwin Perzy III. To wnuk Erwina Perzego I, producenta narzędzi chirurgicznych, który na początku XX wieku próbował opracować lepsze światło do sal operacyjnych. Napełniał szklane kule wodą i podświetlał je. Potem zaczął do nich dodawać kaszę mannę, by uzyskać efekt rozproszonego światła. Co prawda jego eksperyment się nie udał, za to narodził się w jego głowie genialny pomysł na biznes. W pierwszej kuli wynalazca umieścił miniaturowy model Bazyliki Narodzenia Najświętszej Maryi Panny stojącej w mieście Mariazell. Budowa miniaturowych obiektów była jego pasją. W sklepiku przy fabryce można zobaczyć jedną z najstarszych kul z tym kościołem właśnie, pochodzącą z 1920 roku. Są także zdjęcia wynalazcy oraz wyposażenie jego pracowni. Są także setki, jeśli nie tysiące śnieżnych kul, w różnych rozmiarach. I z najróżniejszymi miniaturami: ludzi, roślin, zwierząt czy budynków umieszczonych w środku. Jestem przekonany, że gdy tutaj zawitacie, wyjdziecie stąd z niejedną kulą (ja już mam trzy). Wiedeńskie jarmarki świąteczne Zresztą oryginalne kule śnieżne kupicie w okresie świątecznym w Wiedniu nie tylko w przyfabrycznym sklepie. Są także na jarmarkach adwentowych, odbywających się w całym mieście – manufaktura ma na nich swoje stoiska. Oczywiście ten największy i najbardziej oblegany przez turystów znajduje się przed Ratuszem, choć muszę przyznać, że jestem nim zawiedziony. Owszem, są tu i wielka choinka, i lodowisko, i diabelski młyn oraz drewniane chaty z grzanym winem (tańszym niż na jarmarku np. we Wrocławiu) i austriackim jedzeniem. Jednak na stoiskach ze świątecznymi dekoracjami króluje tandeta, a nie lokalne rękodzieło. Tak więc jeśli już tutaj zawitacie (a pewnie tak będzie), to odradzam kupowania pamiątek – chyba, że chodzi o kule. Po inne świąteczne gadżety lepiej wybrać się na znacznie bardziej kameralny jarmark na placu Marii Teresy, pomiędzy Muzeum Historii Sztuki a Muzeum Historii Naturalnej. Albo jeszcze lepiej jechać na Karlsplatz – plac Karola. Tu do 23 grudnia trwa Art Advent, na którym spotkacie wielu artystów sprzedających ceramikę, ozdoby świąteczne, ubrania, obrazy czy rzeźby. Jest też mała karuzela napędzana siłą mięśni dorosłych oraz uliczny teatr. Bardzo to klimatyczne miejsce, zdecydowanie mniej zatłoczone niż plac przed Ratuszem. I zdecydowanie bardziej prawdziwe, jeśli szukacie autentycznej atmosfery świątecznej. Galerie i muzea w Wiedniu A kiedy już nacieszycie oko świecidełkami, napijecie się austriackiego grzańca, to poświęćcie trochę czasu na sztukę i zajrzyjcie np. do galerii Albertina. To w niej znajduje się jedna z największych i najcenniejszych kolekcji grafik i rysunków. Zgromadzono ich tutaj ponad milion! Ich autorami są Dürer, Picasso, Rubens, Klimt czy Schiele. Są tu też zbiory fotografii (m.in. Helmuta Newtona). Na stałych ekspozycjach pokazane są najciekawsze kierunki sztuki ostatnich 130 lat: od francuskiego impresjonizmu, przez niemiecki ekspresjonizm, rosyjską awangardę, aż do współczesności. A wszystko to w komnatach paradnych największego pałacu mieszkalnego Habsburgów. Dwadzieścia z nich odrestaurowano, wyposażono w większości w oryginalne meble i udostępniono zwiedzającym. Cóż, kilka godzin, a nawet i kilka dni to zdecydowanie za mało, by dokładnie prześledzić zbiory Albertiny. Dlatego jestem tu podczas każdego pobytu w stolicy Austrii. Powracam także do Muzeum Leopoldów z wystawą „Wien 1900”. Przełom wieków był dla Wiednia szczególny. To miasto arystokracji i liberalnych intelektualistów, przepychu i biedy, konserwatyzmu i nowych idei stało się miejscem eksperymentów artystycznych oraz laboratorium nowych idei. Od 1900 r. Wiedeń urósł do rangi artystycznego i intelektualnego centrum świata. Stał się jednym z ośrodków modernizmu, nowoczesności w różnych dziedzinach. Od malarstwa i grafiki, poprzez literaturę, muzykę, po teatr, taniec i architekturę. Wystawa świetnie to pokazuje. Przełom w sztuce, architekturze, muzyce, wyposażeniu wnętrz był skokowy. Estetyka Gustava Klimta, Kolomana Mosera, Oskara Kokoschki czy Egona Schielego była odległa od klasycznych dzieł o lata świetlne. Podobnie projekty architektoniczne Oskara Wagnera i Josefa Hoffmana czy dizajn i wyposażenie wnętrz uderzające do dziś nowoczesnością. Nie chodziło jednak tylko o estetykę i ekspresję. Wiedeń tamtych czasów to również miasto Zygmunta Freuda (także ma swoje muzeum) i narodziny psychoanalizy, Ludwika Wittgensteina i rewolucji w języku filozofii, Gustava Mahlera – innowatora opery, Arnolda Schönberga, który z kolei dokonał rewolty w muzyce. Wystawa w Muzeum Leopoldów liczy ponad tysiąc eksponatów, więc jest na co popatrzeć. Wiedeńska architektura Patrzeć warto też na architekturę Wiednia. Miałem to szczęście, że podczas ostatniego pobytu zamieszkałem w słynnym Grand Hotelu przy Ringu wiedeńskim (Ringstrasse), ulicy na tyle długiej – ciągnie się przez ponad 5 kilometrów, by pomieścić monumentalne budowle, z których miasto słynie. Jest tu i Opera Narodowa i wspomniane muzea przy placu Marii Teresy, stoją też gmachy Parlamentu, czy Uniwersytetu Wiedeńskiego. Jest i cała Dzielnica Muzealna. Niezwykle ciekawa jest historia Grand Hotelu, który wraz z hotelami Sacher, Bristol i Imperial należy do najsłynniejszych w mieście. W 1862 roku wiedeński hotelarz Anton Schneider najpierw kupił ziemię, a potem wybudował na niej hotel, który po otwarciu w 1870 roku szybko pokochała wiedeńska śmietanka towarzyska. Bajeczny wówczas Grand oferował 300 pokoi, 200 łazienek, salę balową, windy parowe i biuro telegraficzne, co na ówczesne czasy było absolutną sensacją. Spotykali się tutaj artyści, dziennikarze, politycy. Rozkochany w tym miejscu król walca Johann Strauss w 1894 roku świętował 50 lat pracy artystycznej. Po II wojnie światowej hotel został zamknięty. Później przez 20 lat był siedzibą Międzynarodowej Agencji Energii Atomowej, która wyprowadziła się z imponującego gmachu w 1989 roku. Kolejni właściciele kosztem 100 milionów euro przywrócili „Grandowi” dawny blask. Dobre to miejsce do zamieszkania nie tylko ze względu na fascynującą historię, ale też samo położenie właśnie przy Ringstrasse. Kawa po wiedeńsku Nie chcę wam niczego narzucać, ale… Uwielbiam wiedeńskie kawiarnie za panującą w nich atmosferę, wspaniałe wnętrza, za te wszystkie ciasta i ciasteczka. I za zapach świeżo mielonej kawy, który roznosi się po salach, ale też w pobliżu kawiarni. Wabi przechodniów tak skutecznie, że po prostu tam wchodzę. Rozsiadam się na wygodnych sprężynowych kanapach, zanurzam w lekturze gazety albo książki i zamawiam filiżankę czarnego aromatycznego naparu. Tak też było w jednej z najbardziej znanych kawiarni w mieście – Café Landtmann działającej od 1873 r. (była wówczas największą w Wiedniu), ulokowanej na parterze neobarokowego pałacu Lieben-Auspitz, w pobliżu Uniwersytetu Wiedeńskiego i ratusza. Jej gośćmi byli Zygmunt Freud, Marlena Dietrich, Paul McCartney czy Hillary Clinton i pewnie jeszcze wiele innych mniej lub bardziej znanych postaci nieodnotowanych w księdze gości. Lubię tu zaglądać w sobotę rano. Lubię też przyglądać się szarmanckim kelnerom w białych smokingach i czarnych muszkach poruszających się po sali z taką elegancją, że trudno oderwać od nich wzrok. Zamawiam kawę i kawałek czekoladowego ciasta. I to mi zawsze wystarczy, bym poczuł się jak w niebie. Co zjeść w Wiedniu Jeśli jednak poczujecie duży głód, to już spieszę ze sprawdzonymi adresami na obiad czy kolację. I pewnie nie będę oryginalny w swych polecajkach, ale nic na to nie poradzę, że uwielbiam sznycle wiedeńskie i tafelspitz, czyli austriacką sztukę mięsa. I to sztukę, że palce lizać! Wiedeńskiego sznycla chyba nikomu nie muszę przedstawiać. Właściwie pobyt w tym mieście bez zjedzenia tego kotleta dla mnie nie istnieje. Zazwyczaj rezerwuję stolik w restauracji Figlmüller przy Bäckerstraße, nazywanej domem sznycla wiedeńskiego. Kiedy w 1905 r. Johann Figlmüller otwierał małą winiarnię w pobliżu katedry św. Szczepana, nie mógł przypuszczać, że po latach będą to dwie restauracje, do których codziennie ustawi się ogonek gości, a stoliki trzeba będzie rezerwować z co najmniej kilkudniowym wyprzedzeniem. Wszystko po to, by skosztować cieniutko rozbitego kotleta cielęcego lub wieprzowego w delikatnej panierce, idealnie odchodzącej od mięsa oraz ziemniaczanej sałatki. Dziś to sztandarowe danie serwują potomkowie Figlmüllera w czwartym pokoleniu, bracia Hans Jr i Thomas Figlmüller. Podczas ostatniej podróży do Wiednia odkryłem jeszcze jedną restaurację ze sznyclami. Nazywa się Praterwirt i mieści przy Praterstrasse 45. To właściwie połączenie sklepu mięsnego z restauracją oraz barem, do którego na kufel piwa chętnie wpadają sąsiedzi tego miejsca. Atmosfera panuje tu swobodna, a w karcie dań oprócz sznycli są też steki, a na przystawkę zupa wołowa, smalec ze skwarkami i marynowaną cebulą, tatar wołowy czy kości szpikowe podawane z ciemnym chrupiącym pieczywem. Jeśli jednak wolicie mięso, ale w zdecydowanie lżejszym wydaniu, to polecam wspomniany tafelspitz. Wołowina duszona przez trzy godziny na wolnym ogniu to typowe austriackie danie. Uwielbiał je cesarz Franciszek Józef I, dlatego często podawane było na przyjęciach. A tym samym stało się niezwykle popularną potrawą. Na tafelspitz wybrałem się do restauracji Plachutta po sąsiedzku z zamkiem Schönbrunn, znanej z klasycznej kuchni wiedeńskiej. Jej właścicielami jest rodzina Plachuttów prowadząca kilka restauracji w Wiedniu. Nestor rodu, prof. Ewald Plachutta to jeden z najsłynniejszych kucharzy w Austrii (jego książki kucharskie sprzedały się w nakładzie ponad 1,5 mln egzemplarzy). Tak więc lepszego miejsca na pożegnalną kolację nie mogłem wybrać. Zasiadłem przy stoliku nakrytym białym obrusem. Chwilę później pojawiło się cesarskie danie, serwowane tradycyjnie w miedzianym garnku i z dodatkami, takimi jak szpinak, tarte i pieczone ziemniaki oraz sosami: jabłkowo-chrzanowym i szczypiorkowym. Mięso wyjęte z rosołu było delikatne i bardzo smaczne, podobnie jak sam bulion wołowy. Po tej kolacji obiecałem sobie, że następnym razem też zajrzę do rodziny Plachuttów, by spróbować innych tradycyjnych dań. Tak więc znów mam powód, by do Wiednia powrócić. Nasz autor Michał Cessanis Wicenaczelny „National Geographic Traveler", autor podróżniczej serii telewizyjnej „Do zobaczenia” w Dzień Dobry TVN oraz książek „Opowieści z pięciu stron świata” i „Made in China”.
Wiedeń – atrakcje, zabytki i praktyczne informacje. Dlaczego warto odwiedzić stolicę Austrii?
Wiedeń to od lat jedna z najchętniej odwiedzanych europejskich metropolii. Miasto, słynące ze znakomitego wina, muzyki klasycznej i wzniosłych pałaców, nieustannie zachwyca podróżnych z całego świata. Sprawdź, co warto wiedzieć przed podróżą do stolicy Austrii.
W tym artykule: Najważniejsze informacje o Wiedniu Pogoda w Wiedniu – kiedy najlepiej odwiedzić stolicę Austrii? Najważniejsze atrakcje Wiednia Co warto zobaczyć w Wiedniu? Wiedeńska Opera Narodowa Jak dojechać do Wiednia? Co zjeść w Wiedniu? Wiedeń – co przywieźć na pamiątkę? Ciekawostki o Wiedniu Wiedeń, dzięki zapierającej dech w piersiach architekturze, wyjątkowej atmosferze i bogatej historii, przyciąga rocznie miliony turystów. Nie dziwi zatem fakt, że w 2022 r. odwiedziło go blisko 14 mln osób. Ponadto, jak wynika z najnowszego raportu Economist Intelligence Unit (EIU), stolica Austrii została uznana za najlepsze miasto do życia na świecie. Co skrywa austriacka stolica? Jak najlepiej poczuć jej klimat? Co warto zobaczyć? Na te i wiele więcej pytań odpowiadamy poniżej w naszym redakcyjnym przewodniku o Wiedniu. Najważniejsze informacje o Wiedniu Wiedeń to jednocześnie stolica i największe miasto Austrii. Umiejscowiony jest w północno-wschodniej części kraju, blisko granicy z Czechami, Słowacją oraz Węgrami. Świetna lokalizacja pozwala na szybki wypad do dwóch innych popularnych europejskich metropolii – Budapesztu i Bratysławy, do której dotrzemy w niecałą godzinę. Dlatego wybierając się do Wiednia warto zaplanować chociaż jednodniową wycieczkę do stolicy Węgier lub Słowacji. Powierzchnia Wiednia liczy około 415 km kw. Pod względem wielkości zajmuje 9. miejsce spośród wszystkich miast Unii Europejskiej – przed nim znajduje się m.in. Berlin, Rzym czy Warszawa. Stolica Austrii jest niezwykle obszerna i rozciąga się po obu stronach Dunaju. Miasto podzielone jest na 23 dystrykty, z czego zdecydowana większość z nich znajduje się na lewym brzegu rzeki. Centralny dystrykt, nazywany „Innere Stadt”, jest jednym z głównych atrakcji Wiednia, ze względu na znajdujące się w nim historyczne centrum. Reszta dzielnic rozmieszczona dookoła niego. Stolica kraju jest także najbardziej zaludnionym miastem w Austrii. Cały obszar metropolitalny Wiednia liczy ponad 2,7 miliona mieszkańców – to o ponad milion mniej niż w Berlinie. Urzędowym językiem Austrii jest niemiecki, którym posługuje się aż 98% ludności. Międzynarodowy charakter Wiednia i ogromna popularność wśród podróżnych sprawiły, że bez problemu będziemy w stanie porozumieć się po angielsku, nie tylko w lokalach czy obiektach turystycznych. Pogoda w Wiedniu – kiedy najlepiej odwiedzić stolicę Austrii? Wiedeń nieustannie pozostaje popularnym celem wśród turystów, bowiem zachwyca niezależnie od pogody z oknem. Umiarkowany klimat kontynentalny charakteryzuje się czterema wyraźnymi porami roku. Roczna średnia temperatura wynosi około 12 stopni C. Opady nie są zbytnio obfite i występują głównie w postaci deszczu. Co ciekawe, najbardziej deszczowymi miesiącami są czerwiec i lipiec. Zima jest chłodna, ale nie należy do najbardziej surowych. Średnie temperatury w tym okresie wahają się od -1 st. C do 5 st. C. Występują opady śniegu, jednak w sporadycznej ilości. Od marca do maja temperatury zaczynają stopniowo rosnąć i mogą sięgać od 15 o 20 st. C. Lato w Wiedniu zalicza się do ciepłych oraz słonecznych. W okresie urlopowym średnie temperatury oscylują w wysokości od 21 do 26 st. C, jednak coraz częściej mogą one przekraczać barierę 30 st. C. Upalne dni są coraz częstszym zjawiskiem i to nie tylko w Wiedniu. Jesienna aura na pewno dodaje dodatkowego uroku miastu. Łagodna i lekko chłodniejsza pogoda sprzyja pieszej eksploracji najważniejszych atrakcji miasta. Wrzesień i październik mogą pochwalić się średnimi temperaturami w okolicach 25 st. C. Każda pora roku ma swój niepowtarzalny klimat i znajdziemy w niej jakiś dodatkowy atut. Jednak według redakcji najlepszą porą na odwiedzenie Wiednia jest okres między wrześniem a październikiem. Upały nie są najlepszym sprzymierzeńcem pieszych wędrówek po mieście, wtedy mamy pewność że nas one ominą. Jest to również najmniej deszczowy okres w roku. Najważniejsze atrakcje Wiednia Belweder Pałac Schönbrunn Stare Miasto Wiedeńska Opera Narodowa Hofburg Prater Kościół św. Karola Boromeusza Katedra św. Szczepana Kościół św. Ruprechta Ogród Botaniczny Co warto zobaczyć w Wiedniu? Zapierająca dech w piersiach architektura, imponujące rezydencje austriackich władców, a także liczne muzea i galerie to tylko przedsmak tego, co ma do zaoferowania Wiedeń. Poniżej prezentujemy listę najważniejszych zabytków stolicy Austrii. Belweder Sztandarowy przykład architektury doby baroku. Rozległy kompleks składa się z dwóch pałaców oraz wspaniałego ogrodu, prezentując historyczną i artystyczną wartość miasta. Belweder powstał w XVIII wieku jako letnia rezydencja księcia Eugeniusza Sabaudzkiego. Obecnie pełni funkcję muzeum, gdzie można podziwiać między innymi dzieła spod ręki Gustawa Klimta. Pałac Schönbrunn Schönbrunn uważany jest za jedną z najpiękniejszych rezydencji barokowych w Europie. Pełnił funkcję letniej rezydencji cesarzy Habsburgów, a jego obecny kształt pochodzi z czasów Marii Teresy. Imponujące wnętrza oraz piękne ogrody przyciągają miliony turystów, umożliwiając im poznanie historii cesarskiego Wiednia. Na 1441 komnat, tylko 45 z nich udostępniono do zwiedzania. Podczas wizyty warto zwrócić uwagę na Salę Lustrzaną, w której koncert dał sześcioletni Mozart. Jeden z najważniejszych zabytków Austrii został wpisany na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO w 1996 roku. Wiedeńska Opera Narodowa Majestatyczny gmach opery zwanej także jako „Staatsoper” powstał w XIX wieku. Bogate dziedzictwo artystyczne sprawia, że należy do grona najważniejszych i najsłynniejszych teatrów operowych na świecie. Niesamowite wrażenie robi jej wnętrze z marmurową klatką schodową, licznymi malowidłami i rzeźbami. W obszernym repertuarze znajdziemy klasyczne dzieła Mozarta, Wagnera, jak i nowoczesne produkcje. Dostępna jest także dla turystów do zwiedzania od kulis. Stare Miasto Tętniące życiem serce miasta zachwyca fasadami XIX-wiecznych kamieniczek. Innere Stadt to niekwestionowany symbol Wiednia, znajdujący się na liście Światowego Dziedzictwa UNESCO. Ulokowane są tu ważne zabytki, jak np. katedra św. Szczepana, Ratusz, Teatr Narodowy czy będący kiedyś rezydencją Habsburgów – Hofburg. Hofburg Jeden z największych kompleksów pałacowych świata, zajmujący powierzchnię 24 hektarów. Przez 7 wieków służył jako rezydencja dla władców Austrii. W licznych budynkach znajdziemy najstarszą barokową bibliotekę w Europie oraz muzeum Elżbiety Bawarskiej, czyli słynącej z niezwykłej urody cesarzowej, nazywanej Sisi. Aktualnie zamieszkuje tutaj również prezydent miasta. Prater Położony nad Dunajem rozległy park. Dawniej miejsce służyło za cesarskie obszary łowieckie. Wejście do parku jest bezpłatne, jednak za znajdujące się na jego terenie atrakcje będziemy musieli zapłacić. Tutaj znajduje się jeden z kolejnych symboli miasta – Diabelski Młyn, z którego można podziwiać panoramę miasta. Kościół św. Karola Boromeusza Dzieło wybitnego architekta reprezentującego styl rozwiniętego baroku – Johanna Bernarda Fischera von Erlach. Budowla wzniesiona na planie elipsy połączonej z krzyżem greckim. Świątynie ufundował Karol VI, po zażegnaniu dżumy, która kilkakrotnie nawiedziła Wiedeń w XVIII wieku. Katedra św. Szczepana Następny niekwestionowany symbol i duma Wiednia. Historia gotyckiej świątyni sięga aż XII wieku. W środku można podziwiać liczne dzieła sztuki z różnych epok, w tym grobowiec cesarza Fryderyka z czerwonego marmuru. Majestatyczna budowla wznosi się w sercu najstarszej części miasta – na placu Stephansplatz. Wewnątrz znajdziemy 22 dzwony rozdzielone na 4 wieże. Najbardziej znanym z nich jest Pummerin, czyli największy dzwon Austrii i trzeci Europy. Kolumna Trójcy Świętej Znana również jako Kolumna Morowa. Wzniesiona została na polecenie cesarza Leopolda I w podzięce za zakończenie epidemii dżumy. Pięknie zdobiona, barokowa kolumna stoi w miejscu, gdzie pochowane zostały pierwsze ofiary zarazy. Kościół św. Ruprechta Najstarszy kościół Wiednia, o którym pierwsze wzmianki pochodzą z 1161 roku. Poświęcony został św. Ruprechtowi, który był patronem handlarzy solą. Pomnik świętego z naczyniem tej przyprawy można zobaczyć przed wejściem do świątyni. Wewnątrz zachwycają XIII wieczne witraże. Ogród botaniczny Znajdujący się nieopodal Belwederu ogród został założony w XVIII wieku przez Marię Teresę. Potężna powierzchnia 8 ha idealni sprawdzi się na spacer. Można w nim obejrzeć ponad 11 tysięcy roślin pochodzących z sześciu kontynentów. Ogród należy do wydziału Nauk o Życiu Uniwersytetu Wiedeńskiego. Niektóre atrakcje turystyczne Wiednia są darmowe i ogólnodostępne dla turystów. Warto pospacerować po wiedeńskiej starówce, zajrzeć do przepięknych kościołów, odwiedzić zabytkowe miejskie place oraz przypałacowe ogrody. National Geographic Traveler podpowiada: W pierwszą niedzielę każdego miesiąca można za darmo zwiedzać wiedeńskie muzea. Na liście znajdziemy np. Muzeum Zegarów, Muzeum Hermesvilla, Muzeum Wiednia na Karlzplatz czy Muzeum Rzymskie. Jak dojechać do Wiednia? Trasa Polska – Wiedeń jest bardzo dobrze skomunikowana, więc bez większych problemów dotrzemy na miejsce w dogodny dla każdego sposób. Jak dojechać do Wiednia? Przedstawiamy kilka najpopularniejszych opcji. Najszybszym i najbardziej komfortowym sposobem dla większości podróżnych z kraju nad Wisłą jest skorzystanie z usług linii lotniczych. Flughafen Wien-Schwechat to międzynarodowe lotnisko, które obsługuje obszerną ofertę lotów z polskich miast. Lot trwa maksymalnie do 2 godzin. Dobrą wiadomością jest fakt, że możemy skorzystać z usług tanich przewoźników. Dzięki Ryanair bezpośrednio polecimy z Krakowa, Warszawy Modlin i Chopina. Z tych samych miast dotrzemy również dzięki dwóm innym przewoźnikom – PLL LOT oraz Austrian. Dla osób, które czują się pewniej podróżując po lądzie istnieje opcja przejazdu pociągiem. Z Polski można bez żadnych przesiadek dotrzeć do Wiednia. Międzynarodowe pociągi kursują z Warszawy oraz Krakowa. Stacjami pośrednimi, na których możemy się dosiąść są m.in. Katowice, Sosnowiec, Rybnik, Zawiercie, Wrocław, Opole oraz Zielona Góra. Czas trwania podróży wynosi od 4 do 10 godzin, w zależności na jakie połączenie się zdecydujemy. Jeżeli preferujesz podróż na własnych warunkach to samochód będzie dla ciebie najlepszym rozwiązaniem. Trasa do Wiednia prowadzi przez autostradę A4 lub A2. W zależności od lokalizacji i warunków na drodze spędzimy na trasie od 5 do 10 godzin. Co zjeść w Wiedniu? Czy warto jechać do stolicy Austrii, żeby spróbować oryginalnych, wiedeńskich przysmaków? Jak najbardziej. Wiedeń to prawdziwy raj dla smakoszy. Jak na europejską stolicę przystało, można znaleźć tu liczne restauracje, bary, kawiarnie czy cukiernie serwujące specjały z całego świata. Jest jednak kilka dań i deserów, które właśnie w Wiedniu smakują najlepiej. Dzień w Wiedniu warto zacząć od jajek na miękko podawanych na sposób wiedeński – w podgrzanych szklankach, z odrobiną masła. Tradycyjne daniem obiadowym jest natomiast słynny na całym świecie Wiener Schnitzel, który ma własne narodowe święto. To bliski kuzyn naszego swojskiego schabowego, jednak jest cieniej rozbity i zazwyczaj robi się go z mięsa cielęcego, a nie wieprzowego. Tradycyjnie podawany jest z cząstką cytryny oraz tradycyjną austriacką sałatką ziemniaczaną. Wiedeń słynie z przepysznych deserów. Do najbardziej znanych należą sernik wiedeński oraz wykwintny tort Sachera składający się z warstw czekoladowego ciasta przełożonych morelowa konfiturą i oblanego czekoladą. Warta spróbowania jest Apfelstrudel, czyli rolada z cieniutkiego ciasta ze smażonymi jabłkami. Ciekawym przysmakiem jest także Kaiserschmarrn, czyli omlet cesarski. Jest to usmażone, puszyste ciasto przypominające nieco naleśnik, podawane z cukrem pudrem i powidłem śliwkowym. Jeśli szukamy szybkiej przekąski, w wielu ulicznych budkach można dostać Kasekrainer – serwowane na ciepło, lekko podwędzane kiełbaski z dodatkiem żółtego sera. Podawane są zazwyczaj w towarzystwie musztardy lub chrzanu. Bogactwo tradycji, architektury i narciarska stolica Europy. Przewodnik po Austrii Austria to prawdziwe królestwo czystego górskiego powietrza, arcydzieł architektury, ośrodków narciarskich i światowej sławy kompozytorów. Co jeszcze warto wiedzieć o Austrii? Wiedeń – co przywieźć na pamiątkę? Wiele osób zastanawia się nie tylko co zobaczyć w Wiedniu, ale też jaką pamiątkę przywieźć z podróży. Jak wiele innych, atrakcyjnych turystycznie miast, Wiedeń oferuje liczne sklepiki i stoiska z souvenirami, gdzie można kupić standardowo: pocztówki, breloczki, magnesy na lodówkę, koszulki oraz wiele innych gadżetów z wizerunkiem miasta. Typowo wiedeńskimi pamiątkami mogą być gadżety inspirowane twórczością Gustava Klimta – np. filiżanki. Najczęściej pojawiającym się motywem jest jego słynne dzieło zatytułowane „Pocałunek”, które aktualnie znajduje się w muzeum sztuki Österreichische Galerie Belvedere. Jako prezent dla rodziny czy znajomych można wybrać coś z typowych, wiedeńskich przysmaków. Bardzo ładnym upominkiem może być tort Sachera, który w wielu miejscach pakowany jest w eleganckie pudełka. Warto kupić również kultowe wafelki Manner. Produkowane są one od 1898 roku i dostępne w kilku wersjach smakowych, z których najpopularniejsze są te o smaku orzechów laskowych. Oryginalne wafelki Manner sprzedawane są w opakowaniu z zarysem katedry św. Szczepana. Do najchętniej wybieranych pamiątek z Wiednia należą Mozartkugel. Są to czekoladowe pralinki ozdobione podobizną Mozarta, które można kupić w większości sklepów ze słodyczami, a nawet w zwykłych marketach. Równie popularne są czekoladki z podobizną cesarzowej Sisi i pałacu Schonbrunn. W sklepach spożywczych często również można dostać prażone pestki dyni w czekoladzie oraz olej z pestek dyni. Ciekawostki o Wiedniu Jest wiele sposobów na to, aby zwiedzać Wiedeń. Atrakcje turystyczne opisane w przewodnikach mogą poprowadzić nas standardowymi trasami, można też ułożyć własny plan, poznając historię i ciekawostki o Wiedniu. Przedstawiamy selekcję najciekawszych ciekawostek. Wiedeń to miasto wielkich geniuszy muzycznych. Żyjący w XVIII wieku kompozytorzy – Józef Haydn, Wolfgang Amadeus Mozart i Ludwig van Beethoven znani są na całym świecie jako klasycy wiedeńscy. Warto wspomnieć również nazwiska Franza Schuberta, Franza Liszta, Johannesa Brahmsa oraz Straussów – ojca i syna. Wiedeń odegrał ogromną rolę w kształtowaniu się secesji w sztuce pod koniec XIX wieku. Założone tu Stowarzyszenie Secesji Wiedeńskiej miało swoją siedzibę w zaprojektowanym przez Josepha Marię Olbricha budynku, który jest jednym ze sztandarowych dzieł architektonicznych tego stylu. Do najwybitniejszych przedstawicieli wiedeńskiej secesji należał malarz i grafik, Gustav Klimt. W Wiedniu działa ponad 600 wytwórców wina, którzy produkują rocznie około 250 mln litrów tego trunku. Jest to jedyna na świecie stolica z tak dużą produkcja wina w obrębie miasta. Znajdujące się przy pałacu Schoenbrunn ZOO, jest najstarszym na świecie. Zostało ono założone w 1752 roku, jako cesarska menażeria.Obecnie żyje tutaj ponad 700 gatunków zwierząt. Barokowa architektura sprawia, że jest uważane za jedno z najpiękniejszych na świecie. Wiedeński cmentarz Zentralfriedhof, gdzie spoczywają m.in. Schubert, Beethoven i Strauss , jest jednym największych w Europie. Znajduje się tu około 3 miliony grobów. Najprawdopodobniej to właśnie w Wiedniu upieczono w 1683 roku pierwszego croissanta, który dziś kojarzony jest przede wszystkim z Francją. W ten sposób lokalni piekarze chcieli upamiętnić zwycięstwo wojsk austriackich nad Turkami. Kształt był wzorowany na symbolu wrogich oddziałów – półksiężyca. Maria Antonia po ślubie z Ludwikiem XVI sprowadziła przysmak do Francji. Wiedeń nazywany jest „miastem marzeń”. Przez wiele lat w stolicy Austrii mieszkał i pracował twórca psychoanalizy – Zygmunt Freud. Miasto jest również znane jako miejsce narodzin psychoterapii, stąd wzięło się porównanie miasta do snów i marzeń. Będąc na miejscu warto odwiedzić Muzeum Zygmunta Freuda. Inną słusznym przezwiskiem jest „miasto muzyki”. Jedną z najpopularniejszych atrakcji jest Wiener Riesenrad – najstarszy, a zarazem wciąż działający młyn diabelski na świecie. Znajduje się w parku rozrywki Prater i został wzniesiony w 1897 roku. Zapewnia najlepsze widoki na Wiedeń z góry. Niech żyje bal! Co roku w mieście nad Dunajem odbywa się ich ponad 300. Balowy sezon rozpoczyna się w styczniu i kończy w marcu. Najpopularniejszym jest Opernball, który odbywa się Wiedeńskiej Operze Narodowej od 1877 roku. Na liście dziedzictwa kulturowego UNESCO znajdują się tradycyjne wiedeńskie kawiarnie. Ich historia sięga nawet XVII wieku. Tutaj spróbujesz niesamowitych napojów na marmurowych stołach. W sklepikach z pamiątkami często można spotkać t-shirty z napisem NO CANGAROOS IN AUSTRIA. I choć dla niektórych informacja o tym, że nie spotkamy tu kangurów może wydawać się niedorzeczna, wcale nie tak rzadko zdarza się, że ludzie z różnych zakątków świata mylą Austrię z Australią. Nasz ekspert Filip Nowek Z wykształcenia dziennikarz, chociaż na co dzień zajmuje się komunikacją marketingową. Pasjonat podróżowania. Autor przewodników po europejskich krajach i ciekawostek o największych miastach świata. Prywatnie miłośnik tenisa i wypadów do kina.
To tutaj znajduje się najstarsza restauracja na świecie. Poznaj zaskakujące ciekawostki o Austrii
Oto mało znane ciekawostki o Austrii. Kraju, który słynie z niezwykłej otwartości, znakomitej kuchni, licznych ośrodków narciarskich i wielu znanych wirtuozów muzyki klasycznej.
W tym artykule: Co warto wiedzieć o Austrii? Ciekawostki o Austrii Dla fanów białego szaleństwa Austria to przede wszystkim górskie szczyty oraz najlepsze w Europie stoki narciarskie i i trasy biegowe. Z kolei miłośnikom muzyki klasycznej ojczyzna Mozarta kojarzy się głównie z koncertem noworocznym w Filharmonii Wiedeńskiej, który transmitowany jest na całym świecie. Z czego jeszcze słyną Austriacy? Ciekawe informacje o Austrii do sprawdzenia poniżej. Co warto wiedzieć o Austrii? Stolicą, a zarazem największym miastem Austrii, jest Wiedeń. Jedną z najchętniej odwiedzanych metropolii w Europie i na świecie, której początki sięgają około 500 p.n.e., zamieszkują prawie dwa miliony osób, a jej powierzchnia wynosi 414,6 km kw. Planujesz weekend w Wiedniu? Oto najciekawsze atrakcje stolicy Austrii. Pod względem powierzchni – 83 879 km kw. – Austria zajmuje 20. miejsce w Europie. Przypomnijmy, że ludność Republiki Austrii, według danych z początku 2022 roku, wynosi niespełna 9 milionów mieszkańców (8 979 894). W 1995 roku Austria – wspólnie z Finlandią i Szwecją – weszła w skład Unii Europejskiej. Siedem lat później Austriacy dołączyli do strefy euro. Przed wprowadzeniem w obieg europejskiego środka płatniczego, walutą narodową był szyling austriacki (ATS). Jedno euro to w przeliczeniu ok. 13,76 szylingów. Austria jest federalną republiką parlamentarną. Głową państwa jest wybierany na 6-letnią kadencję, w wyborach powszechnych, prezydent. Z kolei na czele rządu stoi kanclerz, którego powołuje prezydent. Parlament austriacki, tak jak polski, składa się z dwóch izb: niższej (Nationalrat) i wyższej (Bundesrat). Do 1918 roku na czele kraju – wówczas Cesarsko-Królewskich Austro-Węgier – stał cesarz Austrii, a zarazem król Węgier i Czech. Republika Austrii, zgodnie z podpisanym 15 maja 1955 roku w Wiedniu traktatem w sprawie odbudowy niezawisłej i demokratycznej Austrii, jest państwem neutralnym. Kraj nie może uczestniczyć w konfliktach zbrojnych, udzielać poparcia jednej ze stron, a także wstępować w międzynarodowe sojusze wojskowe, np. NATO. Austria jest jednym z czterech krajów na Starym Kontynencie, gdzie językiem urzędowym jest język niemiecki. Posługuje się nim blisko 90% obywateli. Poza Austrią i Niemcami, do państw niemieckojęzycznych (DACHL) zalicza się także Szwajcarię i Liechtenstein. Austria znalazła się na szóstym miejscu w przygotowanym przez GIP (Globalny Indeks Pokoju) rankingu najbezpieczniejszych państw świata 2022. Duży nacisk austriackich władz na bezpieczeństwo przekłada się na liczbę turystów odwiedzających ten alpejski kraj. Tylko w sezonie zimowym 2017/2018 do Austrii zawitało prawie 13 mln podróżnych z zagranicy. Ciekawostki o Niemczech. Z czego znani są nasi zachodni sąsiedzi? Choć wydawałoby się, że na temat naszych zachodnich sąsiadów wiemy stosunkowo dużo, to poniższe ciekawostki o Niemczech mogą być dla niektórych zaskoczeniem. Co warto wiedzieć o granicz... Ciekawostki o Austrii Austria to jeden z najstarszych krajów świata. Dane z książki „(Prawie) wszystko dla zabieganych” autorstwa Johna Elledge'a wskazują, że mediana wieku mieszkańców tego kraju wynosi 44,5. Przypomnijmy, że mediana wyznacza granicę wieku, którą połowa danej grupy lub społeczeństwa już przekroczyła, a druga połowa jeszcze nie. W dziesiątce najstarszych państw świata – oprócz Austrii – znalazły się także: Maroko, Japonia, Niemcy, Włochy [Ciekawostki o Włoszech. Wszystko, co warto wiedzieć przed wyjazdem do słonecznej Italii], Andora, Grecja, San Marino, Słowenia i Portugalia. Austria jest najbardziej utytułowanym krajem w narciarstwie alpejskim. Na zimowych igrzyskach olimpijskich reprezentanci tego kraju sięgnęli dotychczas po 128 medali, w tym aż 40 złotych. Dla porównania, druga w tabeli wszech czasów Szwajcaria ma w swoim dorobku 75 krążków – 27 złotych, 23 srebrnych i 25 brązowych. Austriacy dominują także na mistrzostwach świata, gdzie do tej pory 294 razy stawali na podium, co jest absolutnym rekordem. Najbardziej znani austriaccy zawodnicy i zawodniczki to: Marcel Hirscher, Annemarie Moser-Pröll, Toni Sailer, Vreni Schneider, Hermann Maier, Benjamin Raich, Matthias Mayer i Anna Veith. Sznycel wiedeński, czyli cienko rozbity kotlet z cielęciny, to narodowe danie Austrii. Najczęstszym dodatkiem do potrawy jest sałatka ziemniaczana. Warto wspomnieć, że od kilku lat nazwa „Wiener Schnitzel”, dzięki staraniom tamtejszych władz, jest prawnie chroniona. Co jeszcze warto zamówić w restauracji w Austrii? Poznaj nasze propozycje. Niewiele osób wie, że z Austrii, a dokładnie z miejscowości Thal koło Graz, pochodzi Arnold Schwarzenegger – hollywoodzki aktor, były kulturysta i gubernator stanu Kalifornia w latach 2003–2011. W Austrii urodzili się również: kompozytor Wolfgang Amadeus Mozart, twórca psychoanalizy Sigmund Freud, malarz Gustav Klimt czy książę Józef Poniatowski, późniejszy dowódca armii koronnej Rzeczypospolitej. Flaga Austrii – składająca się z trzech poziomych pasów: czerwonego, białego i czerwonego – jest jedną z najstarszych na świecie. Według krążących legend, jej barwy mają nawiązywać do białej tuniki księcia Leopolda V Babenberga, która podczas bitwy pod Akką w 1191 roku została splamiona krwią. W Austrii znajduje się najstarsza restauracja na świecie. Lokal St. Peter Stifts Kulinarium w Salzburgu istnieje ponad 1200 lat, a pierwsze wzmianki o niej pochodzą z zapisków angielskiego mnicha Alkuina z 803 roku. W ramach ciekawostki dodajmy, że wrocławska Piwnica Świdnicka z XIII wieku to najstarsza restauracja w Polsce. Znajdujący się w Wiedniu blok Karl-Marx-Hof uznawany jest za najdłuższy mieszkalny budynek na świecie. Ma 1100 m długości i liczy prawie 1400 mieszkań. Do niedawna na mapie Austrii istniała miejscowość o nazwie „Fucking”. Choć wioska cieszyła się dużą popularnością, szczególnie wśród zagranicznych turystów, w 2020 roku lokalne władze, ze względu na niewybredne żarty, przegłosowały wniosek o zmianę nazwy na Fugging. Narty w Austrii – warto spróbować! Austriackie Alpy to dziesiątki ośrodków – od kombinatów, jak Skiwelt Amade (860 km na jeden karnet), przez słynne z narciarskiego Pucharu Świata regiony (np. Soelden) po niewielkie, kameral... Nasz ekspert Igor Szulim Od zawsze wiedziałem, co chcę robić w życiu. Dlatego z pasji i z wykształcenia jestem dziennikarzem. W National-Geographic.pl zajmuje się tematyką podróżniczą. Szczególnie bliskie są mi kraje niemieckojęzyczne. Po godzinach najchętniej spędzam czas na korcie tenisowym.
Nie tylko sznycle i strudle. Podpowiadamy, co zjeść w Wiedniu [SMAKI ŚWIATA]
Kuchnia austriackiej stolicy garściami czerpie ze smaków i tradycji kulinarnych dawnego imperium. W Wiedniu na gości czeka ponad 30 tys. restauracji i niezliczona liczba street foodów.
W tym artykule: Śniadanie po wiedeńsku Wiedeński street food Na obiad w Wiedniu Wiedeńskie słodkości Szukając najsmaczniejszych miejsc w nowo odwiedzanych regionach i miastach, warto wcześniej zaczerpnąć języka u lokalsów. Unika się w ten sposób miejsc, które powstały wyłącznie z myślą o turystach i ich kieszeniach. Oszczędza się też czas spędzany na kłopotliwych poszukiwaniach. W cyklu Smaki świata jako dziennikarze National-Geographic.pl rekomendujemy tylko te lokale, które sami odwiedziliśmy i które zrobiły na nas wrażenie podawanymi daniami i atmosferą miejsca. Wiedeń na weekend – przewodnik po stolicy Austrii Wiedeń niemal przez cały rok oddaje się nieskrępowanej, pełnej hedonizmu zabawie. Jeśli chcesz poczuć się jak rodowity wiedeńczyk, nie zwlekaj i przy najbliższej okazji odwiedź najlepsze... Nowoczesna kuchnia wiedeńska wciąż inspiruje się bogatymi tradycjami z czasów wielonarodowego cesarstwa. W restauracjach i w punktach z jedzeniem ulicznym trudno nie dostrzec wpływów kuchni bałkańskiej, tyrolskiej czy włoskiej. Coraz popularniejsze stają się też dania, które do Wiednia trafiły wraz z imigrantami z Bliskiego Wschodu i z Indii. „Neue Wiener Küche”, czyli tzw. nowa kuchnia wiedeńska to również wiele potraw wegańskich, co oddaje tradycyjne wartości Wiedeńczyków. Mieszkańcom tego miasta bliskie są idee odpowiedzialnego rozwoju, który z kolei ma przełożenie na wysoką jakość życia w Wiedniu. Bez przerwy od 2009 roku stolica Austrii trafia na szczyty rankingu Mercer's Quality of Living, prezentującego najbardziej komfortowe miasta do życia. Oto nasze rekomendacje, co zjeść w Wiedniu. Śniadanie po wiedeńsku Tradycyjne wiedeńskie śniadanie to przede wszystkim świeże pieczywo, jajka i oczywiście kawa z mlekiem. Chleb w Austrii różni się od pieczywa francuskiego czy włoskiego. Bardziej przypomina wypieki z tradycyjnych polskich piekarni. Ciasto, z którego jest tu wypiekany chleb, zawiera trochę więcej cukru, masła i jajek. Dzięki temu bochenek jest miększy, a skórka bardziej zarumieniona. Najlepszych piekarni z pieczonym na miejscu chlebem organicznym szukaj w piekarniach: Joseph Brot, Felzl, Öfferl i Motto Brot. Jedno trzeba wiedeńczykom przyznać. Umieją w kawę. Trudno się dziwić. To w tym mieście narodziła się tradycja kawiarnianego życia. Najstarsza kawiarnia w Wiedniu Café Frauenhuber (Himmelpfortgasse 6) działa nieprzerwanie od 1746 roku. Na gości czeka tu nie tylko wyśmienita kawa, ale także serwowane do południa zestawy śniadaniowe (od 7,70 do 18 EUR) oraz tradycyjny Apfelstrudel, czyli strudel z jabłkami (4,60 EUR). Zamawiając kawę, warto pamiętać, że kawa ze spienionym mlekiem nazywa się tutaj Wiener Melange. Choć nie różni się właściwie niczym od włoskiego cappuccino, podobne spostrzeżenia zachowajcie dla siebie. Byłem świadkiem oburzenia wiedeńskiego kelnera, który rozemocjonowany próbował tłumaczyć mojej znajomej, że to dwa zupełnie różne napoje. Najbardziej znana wiedeńska kawiarnia Café Central (Herrengasse 14) przez dekady przyciągała europejskich intelektualistów i artystów. Dziś większość gości stanowią turyści poszukujący atmosfery dawnego Wiednia. I rzeczywiście imperialne wnętrza kawiarni i nienaganna trochę staroświecka obsługa pozwalają poczuć się jak w czasach cesarza Franciszka Józefa i cesarzowej Sissi. W Café Central można się wiele dowiedzieć na temat lokalnej kultury picia kawy i wyjątkowej wiedeńskiej kawowej terminologii. Pozwala ona zamówić właśnie tę kawę, na którą ma się ochotę. Warto zapamiętać, że Obers to śmietanka do kawy, a Schlagobers – puszysta pianka. Moje ulubione śniadaniownie w Wiedniu: Crème de la crème (Lange Gasse 76): przyjemne jasne wnętrze, znakomite zestawy śniadaniowe (od 5,90 EUR) i domowe wypieki. Do śniadania szczególnie polecam dodatek w postaci plasterków awokado skroplonych cytryną i podawanych z odrobiną chili (2,90 EUR). Das Vivet (Westbahnstraße 21): ogromne zestawy śniadaniowe (od 6,20 EUR), bogate opcje wegańskie (znakomite bowle z owsianką i owocami) oraz pancake na słodko i słono po amerykańsku. Adlerhof (Burggasse 51/6): przyjemna knajpka z wieloma opcjami śniadaniowymi. Smaczne i duże kanapki oraz zestawy z jajkami po benedyktyńsku. Warto odwiedzić, by spróbować typowego wiedeńskiego śniadania. Wiedeński street food Podobnie jak w Niemczech i w krajach skandynawskich, jedzenie z ulicy rozpowszechniło się wraz z napływem migrantów z południa Europy, z Bliskiego Wschodu i z Azji. Umiarkowany klimat i ciepłe lata sprzyjają przerwom od pracy i studiów i poszukiwaniom smacznego jedzenia w okolicy. O wiedeńskim steet foodzie opowiedziała mi Izabela Idziak, mieszkanka Wiednia i wieloletnia współpracowniczka National Geographic. – Uliczne jedzenie w Wiedniu to przede wszystkim Würstelständy, czyli kioski, w których można kupić różnego rodzaju kiełbaski. Najbardziej wiedeńska z nich to Käsekrainer (z serem żółtym), Debreziner (pikantna z papryką) oraz tradycyjne hot-dogi. Do kiełbasek dodaje się keczup, musztardę, marynowane w occie papryczki Pfefferoni, małe okrągłe cebulki oraz ogórki konserwowe. Wiedeńskie Würstelständy to prawdziwa instytucja. Maja nawet własne określenia, np. na Käsekrainer mówi się „Eitrige", czyli „ropiejąca", ponieważ po przecięciu z kiełbaski wypływa gorący ser przypominający stan ropny. Nie brzmi apetycznie, ale to tylko nazwa. Do kiełbaski obowiązkowa jest puszka piwa, a najlepiej marki Ottakringer. Na to piwo mówi się „Sehzehner Blech“, bo jest produkowane w 16. dzielnicy Wiednia – opowiada Izabela Idziak. Najbardziej znany Würstelstand, w którym jadają austriaccy politycy i celebryci, to Bitzinger. Szukajcie go przy Operze Wiedeńskiej oraz przed wejściem do parku rozrywki Prater. Można tam skosztować między innymi lekko pikantnej kiełbaski Bosna z dużą ilością cebuli, inspirowanej kuchnią bałkańską. W Wiedniu, podobnie jak w całej Austrii, za przysmak uznaje się też Leberkäse, czyli bułkę kajzerkę podawaną z kawałem mięsa i musztardą. Najsmaczniejsze na stoiskach ulicznych lub w lokalach Leberkäse Pepi (choćby na Operngasse 12). Taka przekąska, choć niezbyt zdrowa, jest stosunkowo tania (ok. 3 EUR) i pożywna. Na wiedeńską kuchnię wpływ mieli też wpływ Polacy. Jeden z naszych rodaków, krakowianin Franciszek Trześniewski, w 1902 roku założył pierwszy lokal w Wiedniu wyspecjalizowany z małych kanapeczkach z masłem. Dziś sieć lokali Trześniewski (największy przy Mariahilfer Str. 95), która nazwę zawdzięcza polskiemu fundatorowi, jest jednym z najpopularniejszych miejsc karmiących wiedeńczyków. Którzy od ponad stu lat złorzeczą na właściwie niemożliwą dla nich do wymówienia nazwę miejsca. 5 powodów, by odwiedzić Tyrol latem Austriacki Tyrol latem przyciąga miłośników górskich wędrówek, kąpieli na świeżym powietrzu i znakomitej alpejskiej kuchni. Na obiad w Wiedniu Austriakom, choć to stosunkowo nieliczny naród, zawdzięczamy zaskakująco dużo potraw, które przeszły do kanonu kuchni europejskiej. Popularnych dań pochodzących z Austrii jest więcej niż choćby przysmaków kuchni niemieckiej. I od czego by tu zacząć? Sznycel po wiedeńsku (Wiener Schnitzel), czyli olbrzymi kawał mięsa cielęcego z patelni koniecznie podawany z cytryną, rosół wołowy z kawałkami naleśnika (Rindsuppe mit Fritatten) czy też Marillenknödel, czyli pierożki nadziewane morelami, najlepsze późną wiosną i wczesnym latem. Typowej austriackiej kuchni warto szukać w miejscach popularnych wśród wiedeńczyków: Plachutta (Wollzeile 38), Zum schwarzen Kameel (Bognergasse 5), Zu den 3 Hacken (Singerstraße 28), Gmoa Keller (Am Heumarkt 25), Blauensteiner (Lenaugasse 1) Osobiście jestem wyznawcą Kaiserschmarrn. To tradycyjne wiedeńskie danie sięga historią czasów cesarza Franciszka Józefa, stąd jego polska nazwa (omlet cesarski). Kaiserschmarrn to rzeczywiście porozcinany omlet na słodko, podawany z rumem, powidłami śliwkowymi i cukrem pudrem. Uwaga! Frakcja antyrodzynkowa: przed zamówieniem należy wyraźnie zaznaczyć swoje preferencje. W Wiedniu Kaiserchmarrn można zamówić w prawie każdej restauracji. Najlepszy moim zdaniem jest jednak w Heindls Schmarren & Palatschinkenkuchl (Grashofg 4). Gigantyczne porcje, podawane w tym lokalu, spokojnie wyżywią dwie osoby. Młodzi mieszkańcy Wiednia spotykają się częściej w lokalach, gdzie panuje dużo bardziej swobodna atmosfera. Mnie szczególnie spodobała się knajpka Elrich (Kröllgasse 4/6). Sporo serca wkłada się tam w menu bogate w produkty sezonowe. Jest też dużo opcji dla wegan. Jeśli ma się akurat ochotę na kuchnie z innych zakątków świata, dobrym wyborem będzie restauracja tajska All Reis (Ballgasse 6). Podają tam absolutnie obłędnego pad thaia (12,90 EUR) i świetne sałatki z owocami morza. Na kuchnię żydowską duży wpływ miały setki lat tradycji żydowskich mieszkańców miasta. Sieć restauracji NENI podaje znakomite jedzenie, w których zapisana jest historia Wiednia. NENI szukaj w kilku punktach miasta: niezobowiązująca filia na Nashmarkcie, na dachu budynku z widokiem na Prater lub nad Donaukanal. Wiedeńskie słodkości Austria dała światu dwa rywalizujące ze sobą wypieki. Linzner Torte z Linzu i Sacher Torte z Wiednia. Ten drugi można zjeść w oryginalnym wydaniu z Hotelu Sachera, gdzie za kawałek wypieku trzeba zapłacić 8,5 EUR. Ja zdecydowanie gram w innej wiedeńskiej lidze i bliżej mi do tradycyjnego strudla z jabłkami (Apfel Strudel), po który warto się wybrać do Café Havelka (Dorotheergasse 6) Wiedeńczycy poza wypiekami wyspecjalizowali się również w produkcji znakomitych lodów. Wpływy włoskich gelaterii i odwaga w wymyślaniu nowych smaków sprawiają, że to chyba w stolicy Austrii jadłem jedne z najlepszych lodów w moim życiu. Sieć lodów wegańskich Veganista oferuje wyroby w stu procentach wegańskie i koszerne. Lodziarnia Eis Gressler pozwala natomiast spróbować tak ciekawych smaków, jak wspominany wyżej Kaiserschmarrn czy też olej z pestek dyni. Popularne na polskim Śląsku buchty są w Austrii znane jako Buchteln i podawane z nadzieniem śliwkowym i sosem waniliowym. Tych słodkich bułeczek wypiekanych z ciasta drożdżowego można szukać w wielu wyspecjalizowanych punktach w całym Wiedniu. Koniecznie oczywiście z kubkiem kawy z mlekiem. Nasz ekspert Łukasz Załuski Redaktor naczelny „National Geographic Polska". Uważny obserwator zmieniającego się świata i nowych trendów w technologiach. Miłośnik tenisa i europejskich stolic.
Wiedeń na weekend – przewodnik po stolicy Austrii
Wiedeń niemal przez cały rok oddaje się nieskrępowanej, pełnej hedonizmu zabawie. Jeśli chcesz poczuć się jak rodowity wiedeńczyk, nie zwlekaj i przy najbliższej okazji odwiedź najlepsze, jak wynika z rankingu sporządzonego przez Economist Intelligence Unit, miasto do życia na świecie.
W tym artykule: Z czego słynie Wiedeń? Wiedeń, czyli niech żyje bal! Wiedeń śladem Gustawa Klimta Przedmieścia Wiednia Jedwabna bluzka, wąskie spodnie, buty sięgające kolan. Dyskretna biżuteria, intensywny, ale nie nachalny kolor paznokci. Perfekcyjny makijaż. Czterdziestoparoletnia kobieta siedząca w wiedeńskiej Café Central stolik ode mnie wygląda jak milion dolarów. Widzę w niej symbol tego miasta – elegancji, piękna i dobrego stylu. Gdy jednak rozglądam się po sali, dostrzegam młodzież w powyciąganych koszulkach, turystów z przewodnikami w rękach i statecznych panów wertujących gazety w ubraniach pamiętających ubiegły wiek. Stolica Austrii w zadziwiająco łatwy sposób łączy wzniosłość z codziennością, wyrafinowanie z prostotą, nowoczesność z historią. Z czego słynie Wiedeń? Choć mój wzrok mimowolnie ucieka w stronę szykownej sąsiadki, w końcu muszę skupić się na śniadaniu. Wiedeńczycy rozpoczynają dzień od filiżanki kawy i słodkiego rogalika. Ja jednak zdecydowałem się na coś noszącego w sobie nazwę tego miasta – jajka po wiedeńsku. Wybija się je do szklanki, którą wstawia się do gotującej wody. Gdy białko się zetnie, a żółtko wciąż pozostaje lekko płynne, należy dorzucić odrobinę masła. Prostszym sposobem jest gotowanie jajka w tradycyjny sposób i przełożenie go później do szklanki – każdy szanujący się Austriak traktuje jednak taki zabieg z pogardą. Nie spotkałby się on też z uznaniem w lokalu, w którym jestem: Café Central ma 110-letnią tradycję i jakiekolwiek pójście na łatwiznę nikomu nie mieści się tu w głowie. Naukowcy odkryli nowy sposób na idealne espresso Jak z każdym typem kawy, smak espresso zależy od szeregu zmiennych – grubości mielenia, ilości ziaren, ciśnienia wody, temperatury i docelowej ilości naparu. Ciężko z tyloma elementami w ... To skryte pod szerokimi łukami, pełne złota i bordowej tapicerki pomieszczenie gościło niegdyś bibliotekę narodową. Duch książek nie opuścił tego miejsca, przyciągając – już po otworzeniu kawiarni – pisarzy i poetów. Café Central stała się jedną z kilku wiedeńskich kawiarni literackich, w których dyskutowano, formowano opinie i dodawano sobie otuchy w męce artystycznego tworzenia. Dziś, gdy zwyczaj społecznych debat nieco podupadł, a książki straciły monopol na kształtowanie rzeczywistości, łatwiej tu spotkać osoby wpatrzone w ekrany telefonów. Stali bywalcy wciąż jednak sięgają po płachty podpiętych pod drewniane uchwyty gazet. Kawiarniane życie jest wpisane w DNA wiedeńczyków. To właśnie w Austrii pod koniec XVII w. powstały jedne z pierwszych kawiarni w Europie. Wchodząc w ten świat, trzeba jednak wiedzieć, że na nic zdadzą się włoskie nazwy kaw otwierające serca baristów na całym świecie. Tu zamiast espresso króluje kleiner Schwarzer, americano to Verlängerter, a gdy zapragniecie kawy z mlekiem w proporcjach pół na pół, rzućcie w stronę kelnera uprzejme: Eine Melange, bitte! Ringstrasse oplata centrum miasta, wyznaczając trasę, którą przebywa niemal każda osoba przybywająca do Wiednia. Powołany w 1857 r. przez cesarza Franciszka Józefa projekt, zakładający połączenie śródmieścia i terenów leżących poza miejskimi umocnieniami w jeden organizm, wyrósł na gigantyczne przedsięwzięcie, które otuliło centrum stolicy barokowymi pałacami, terenami zieleni i szerokimi pasażami. Teatr Zamkowy, dworskie muzea i obszerne kamienice zdobiące Ringstrasse są dziś chlubą Wiednia – przy okazji umacniają jednak wizerunek stolicy jako miasta ciut staroświeckiego i pokrytego warstewką kurzu. Trudno jednak o równie spektakularne zbiory, jak te, które kryją tutejsze muzea i galerie. Najznakomitsze jest z pewnością Muzeum Historii Sztuki przyciągające gości obrazami Velázqueza czy Vermeera. Ja jednak wybieram sąsiadujące z nim Muzeum Historii Naturalnej. Swoje miejsce znalazła w nim Wenus z Willendorfu, najsłynniejsza rzeźba prehistoryczna. Mająca 11 cm wysokości figurka nagiej kobiety o niewiarygodnie obfitych kształtach ma ok. 27 tys. lat. I choć naukowcy nie są w stanie dociec, czy była ona symbolem płodności, czy po prostu kobiety w tamtych czasach tak wyglądały, figurka jest dowodem na to, że zmysłowość i sztuka zajmowały nasze myśli od najdawniejszych czasów. Wiedeń, czyli niech żyje bal! Wieczorem dostojny w swoim historycznym sztafażu Wiedeń zamienia się w radosnego młodzieńca, którego myśli zaprzątają taniec i zabawa. Muzyka, tuż obok kawy, jest drugim łańcuchem helisy DNA miasta. Najbardziej znanym jego przejawem są karnawałowe bale. I choć nie mam szans do nich dołączyć – zdobycie zaproszenia i przygotowania zajmują zbyt dużo czasu – chcę rzucić okiem na gości przybywających na uroczystość. Co roku w Wiedniu organizowanych jest ok. 300 balów, a do najsłynniejszych należą te w Operze Wiedeńskiej oraz w pałacu Hofburg. Do kroków walca przymierzają się też uczestnicy nieco mniej znanych imprez – balu prawników, cukierników, kwiaciarzy, właścicieli kawiarni. Dziś wypada akurat impreza myśliwych, ale gdy dochodzę do pałacu, zamiast spodziewanych wąsaczy w zielonych portkach i kapeluszach z piórkiem zastaję rzekę mężczyzn we frakach i kobiet w sukniach od Prady. W Wiedniu brać myśliwska bez problemu potrafi się zatopić w wyszukaną elegancję. Zostawiam to dystyngowane towarzystwo, by zanurzyć się w wiedeński trójkąt bermudzki: ulice Rabensteig, Ruprechtplatz i Seitenstettengasse. W weekendy to miejsce dudni basowymi tonami i wypełnia głowę potężnym bitem. W spowitych półmrokiem klubach i dyskotekach znika gdzieś wymuskany Wiedeń wielbiący nuty Straussa. Stroboskopowe światło wydobywa z ciemności twarze, oczy, nagie ramiona. Jest głośno i ciasno, gorące ciała ocierają się o siebie, a pełne jadowitego koloru drinki znikają pomiędzy rozchylonymi wargami. DJ wydziera się przez mikrofon, nie szczędząc przekleństw, od których wielbicielom walca mogłoby zabraknąć tchu. Wygląda na to, że pod suknią balową Wiedeń nosi tatuaże, kolczyki i stringi. Wiedeń śladem Gustawa Klimta Palce otulają jej przekrzywioną głowę, a usta szukają jej policzka. Kapiący od złota i czerwonych plam Pocałunek jest najsłynniejszym dziełem Gustava Klimta. Ten współtwórca secesji większość życia spędził w Wiedniu. W szczytowym okresie kariery potrafił brać za obraz zupełnie bajeczne sumy, co nie przeszkadzało mu pracować nad większością zleceń kilka lat. Zaludnione kobiecymi postaciami obrazy Klimta kipią od żywiołowej seksualności i frywolności, pokazując, że Wiedeń już ponad sto lat temu nie był aż taki grzeczny, jak się wydaje. Niektórzy uznają Klimta za twórcę symbolu kobiety wampa i gdy patrzę na Pocałunek, dostępny dziś dla zwiedzających w Belwederze, jestem skłonny się z nimi zgodzić – w przymkniętych oczach kobiety i jej dłoniach otulających szyję kochanka jest coś nie tylko uwodzicielskiego, ale też demonicznego. Wiedeń – stateczny i ekstrawagancki Obok dam w rękawiczkach i kapeluszach przechadzają się dziewczyny z dredami na głowie. Kolejki do opery konkurują z tłumami w nocnych klubach. Taki jest dziś Wiedeń. Klimt rozsiał swą sztukę niemal po całym mieście, dekorując między innymi miejski teatr, sklepienie Muzeum Historii Sztuki czy Pawilon Secesji. Wędrówka jego śladami potrafi połknąć cały dzień. Nie mam tyle czasu – pozostaje mi więc zapisać sobie najbardziej znany obraz malarza pod powiekami i ruszyć w stronę Mariahilfer Strasse, gdzie rodzą się wiedeński sznyt i elegancja. Pasaż chlubi się mianem najdłuższej (1,8 km) ulicy handlowej Wiednia. Dla zakupoholików to raj i piekło w jednym. Oferta setek sklepów potrafi wzbudzić euforię, zduszoną jednak świadomością, że niezależnie od wysiłków kupujący nigdy nie będzie w stanie wykorzystać otwierających się przed nim możliwości. Tym bardziej że po dobiciu do centrum trakt zamienia się w rejon luksusu: ulice Graben, Kärntner i Kohlmarkt upodobali sobie światowej sławy projektanci, z Chanel i Burberry na czele. Popularność tych miejsc pośród wiedeńskiej klasy średniej sprawia, że jedząc śniadanie w Café Central, nie możesz oderwać wzroku od swojej sąsiadki. Przedmieścia Wiednia Grinzing leży w oddaleniu od centrum Wiednia, nie zwracając uwagi na jego barokową architekturę i budynki przypominające tort weselny. Jeszcze w 1892 r. był odrębnym miastem, dziś jest 19. dzielnicą stolicy. Ta spokojna okolica jest wymarzonym miejscem, by zjeść austriacki posiłek, nie zderzając się z cenami w śródmieściu. Nie ma też lepszego miejsca, by spróbować wiedeńskiego specjału, o którym ostatnio głośno – białego wina Wiener Gemischter Satz. Właściciel knajpki Schimanko’s Winzerhaus nalewa mi je do szklanki, nie kłopocząc się winnym ceremoniałem. W tej scenerii – pełnej drewna, poroży tkwiących na ścianach i papierowych podkładek pod talerze – kieliszki wydawałyby się nietaktem. Wino ma wysoką kwasowość i jest nieprawdopodobnie świeże. Powstaje według tradycyjnej, rzadko dziś stosowanej metody: winorośl kilku odmian sadzona jest na jednej parceli, a zbiory odbywają się w tym samym okresie. W ten sposób proporcje winnych szczepów określane są na etapie sadzenia winorośli, a nie – jak to zwykle bywa – podczas ich łączenia po zbiorach. Rzędy winnych krzewów rozlały się po stokach otaczających Grinzing i gdybym tylko chciał, mógłbym pójść obejrzeć je z bliska. Kaflowy piec grzejący plecy, talerz uginający się od mięsa i butelka wina w zasięgu ręki powstrzymują mnie jednak przed tego typu pomysłami. Gdy pojawia się jeszcze kilku starszych panów z akordeonem, wiem już, że z tego lokalu nie wyjdę do późnego wieczora. Wiedeń – w każdej swojej odsłonie – potrafi wciągnąć bez reszty.
Terroryści uderzyli w centrum Wiednia, są ranni i zabici. „Ohydny zamach”
W poniedziałek wieczorem na ulicach Wiednia doszło do kilku strzelanin. Austriackie służby potwierdziły, że w tym samym czasie doszło do ataków w co najmniej sześciu lokalizacjach na terenie miasta. Według oficjalnych doniesień w atakach zginęło sześć osób, choć początkowe doniesienia mówiły o większej liczbie ofiar. Kilka osób zostało też rannych, pozostają w szpitalach.
Uzbrojeni zamachowcy zaatakowali w centrum Wiednia. Jako pierwsi strzały usłyszeli mieszkańcy miasta. W sieci nie brakuje nagrań z momentów ataku, na których widać uzbrojonych ludzi biegnących ulicami, słychać też serie wystrzałów. Nagrania są systematycznie usuwane, m.in. na prośbę policji, która apeluje o zachowanie spokoju i nie upublicznianie materiałów. Pierwszy atak rozpoczął się około godz. 20. na ulicy Seitenstettengasse, gdzie uzbrojeni w długą broń terroryści zaczęli strzelać do ludzi zgromadzonych w okolicach Schwedenplatz położonego ok. 600 m od słynnej wiedeńskiej katedry św. Szczepana. View oEmbed on the source website Do godziny 23. wiedeńska policja potwierdziła ataki w sześciu różnych lokalizacjach. O tym, że na ulicach Wiednia doszło do kilku zaplanowanych ataków, oficjalnie poinformował minister spraw wewnętrznych Karl Nehammer. Policja natychmiast zwróciła się do mieszkańców miastach z prośbą o pozostanie w domach. Pierwsze medialne doniesienia mówiły bowiem m.in. o przetrzymywaniu zakładników w jednej z restauracji oraz o ataku na synagogę. „Strzały oddano w dzielnicy Śródmieście. Są poszkodowani. Trzymaj się z dala od wszelkich miejsc publicznych, nie korzystaj z komunikacji miejskiej. Nie udostępniaj żadnych filmów ani zdjęć” - napisała wiedeńska policja na Twitterze. Wciąż nie ma dokładnych oficjalnych danych o liczbie zabitych i rannych. Lokalny dziennik „Die Presse” pisze o co najmniej siedmiu ofiarach śmiertelnych (w tym co najmniej jednym zamachowcy), oraz rannych, którzy trafili do szpitali, spośród których siedem osób jest w bardzo ciężkim stanie. View oEmbed on the source website Kto stoi za zamachem? Jeszcze w poniedziałek późnym wieczorem w sprawie zamachu głos zabrał austriacki minister spraw wewnętrznych Karl Nehammer. W rozmowie z dziennikarzami powiedział, że według niego „był to zamach terrorystyczny”. Jednak przed zakończeniem obławy i ujęciem lub zabiciem zamachowców, władze Austrii oficjalnie nie podawały, kto stoi za atakami. Choć – jak zauważa portal rp.pl – sugestie, że sprawcami są radykalni islamiści, były bardzo czytelne. Jako jeden z pierwszych, udział islamistów w ataku zasugerował prezydent Francji, Emanuel Macron, zamieszczając na Twitterze wymowny wpis. „My, Francuzi, dzielimy szok i smutek narodu austriackiego, który dziś wieczorem uderzył w serce ich stolicy, Wiednia. Po Francji atakowany jest przyjacielski kraj. To jest nasza Europa. Nasi wrogowie muszą wiedzieć, z kim mają do czynienia. Nie poddamy się” - napisał Macron. View oEmbed on the source website To jasne odniesienie do ostatnich wydarzeń we Francji, która również doświadczyła ataków terrorystycznych. Młody Czeczen bestialsko zamordował francuskiego nauczyciela za to, że ten w czasie jednej z lekcji miał prezentować uczniom karykaturę Mahometa, z kolei w w Nicei młody Tunezyjczyk zamordował trzy osoby w tamtejszej bazylice. Także kanclerz Austrii Sebastian Kurz wspomniał o „ohydnym zamachu terrorystycznym”, a eksperci komentujący ataki w austriackiej telewizji otwarcie sugerowali, że chodzi o zamach dokonany przez dżihadystów. We wtorek rano, na specjalnie zwołanej konferencji prasowej, szef MSW Karl Nehammer oficjalnie przyznał, że w zamachach brał udział co najmniej jeden zwolennik Państwa Islamskiego. Podał, że sprawca posiadał pas z materiałami wybuchowymi, który okazał się atrapą, oraz karabin automatyczny. Dżihadysta zginął w trakcie obławy, a po zidentyfikowaniu zwłok, służby zlokalizowały i przeszukały jego mieszkanie. Znalezione tam materiały pozwoliły stwierdzić, że mężczyzna jest zwolennikiem ISIS. Jak podają austriackie media, wciąż trwa pościg za uczestnikami zamachów. Choć większość z nich schwytano bądź zabito w trakcie obławy, na wolności nadal może pozostawać nawet trzech terrorystów. Aby uniemożliwić im ucieczkę zaostrzono kontrole na granicy kraju, a w akcję zaangażowano wojsko. Uderzenie przed lockdownem Część komentujących zauważa, że do ataków doszło tuż przed drugim niemal całkowitym zamknięciem kraju spowodowanym pandemią koronawirusa. Media zwracają uwagę, że lockdown zaczyna obowiązywać od wtorku, a więc w poniedziałek wieczorem spora część osób mogła chcieć po raz ostatni wybrać się do restauracji czy pubu. Schwedenplatz, na którym doszło do pierwszego uderzenia, słynie jako popularne miejsce spotkań, a także lokalizacja wielu modnych lokali. W pobliżu mieszczą się także synagoga i siedziba gminy żydowskiej, co może oznaczać, że to te lokalizacje były głównym celem. Jak dotąd austriackie władze nie wydały w tej sprawie oficjalnego oświadczenia. Atak potępiła cała austriacka klasa polityczna. Prezydent Alexander Van der Bellen zapowiedział "zdecydowaną obronę wolności i demokracji".
Tego miasta nie da się poznać podczas pierwszej wyprawy, trzeba tu wracać. Magiczny Wiedeń
Wiedeń to jedno z najpiękniejszych miast Europy. Jego historia sięga czasów Celtów i roku 500 przed naszą erą! Znajduje się na liście światowego dziedzictwa UNESCO. Wybierzcie się z nami na wycieczkę po stolicy Austrii.
Dzieci są naszą dumą, obiektem największej troski i miłości. Chcemy, aby były zdrowe, dobrze się rozwijały i miały beztroskie dzieciństwo. Są naszą najważniejszą inwestycją, naszą przyszłością. Dlatego dramat, który rozegrał się w peruwiańskim Huanchaquito ponad 500 lat temu, a o którym piszemy w reportażu pt. „Najwyższa ofiara”, jest tak szokujący. Kilka lat temu badacze odkryli tam masowy grób przypisany ludowi Chimú, który podczas przerażającego rytuału złożył w ofierze 269 dzieci. To jak dotychczas największe udokumentowane kultowe dzieciobójstwo w historii świata. Zarówno chłopcy, jak i dziewczynki mieli otwarte klatki piersiowe, z których zapewne wycięto serca. Jak dotąd bez odpowiedzi pozostaje pytanie, w imię jakiego wyższego dobra rodzice zgodzili się na tak niewyobrażalnie brutalny ofiarny akt. Być może jego przyczyną był jakiś kataklizm, który nękał społeczność, a ofiara z dzieci stanowiła próbę ocalenia przed zagładą całego ludu Chimú. Tak przynajmniej staramy się sobie tłumaczyć ten obłęd. Ofiary z dzieci w historii świata nie były jednak czymś wyjątkowym. Wszyscy chyba znamy historię biblijnego Abrahama, który miał złożyć w ofierze jedynego syna Izaaka, żeby dowieść swego oddania Bogu. Agamemnon chciał poświęcić córkę Ifigenię i w ten sposób przebłagać boginię Artemidę, by zesłała pomyślne wiatry na flotę króla płynącą pod Troję. Ostatecznie zarówno Izaak, jak i Ifigenia zostali ocaleni. Niestety nie wszystkie dzieci miały tyle szczęścia. Szczątki czwórki maluchów znaleziono w pałacu w Knossos, centrum cywilizacji minojskiej na Krecie. Nacięcia na ich kościach sugerują, że stały się ofiarami rytualnego kanibalizmu. W starożytnej Kartaginie palono setki dzieci, żeby oddać cześć tamtejszym bogom Tanit i Baalowi. Na terenach pradawnej Polski też odnotowywano przypadki dziwnych obrzędów – tzw. ofiary zakładzinowe, czyli składanie noworodków w fundamentach budowli. Najwięcej jednak przypadków składania dzieci w ofierze miało miejsce w Mezoameryce. Naukowcy są zdania, że miały one związek z okresami gwałtownych zmian pogodowych, które zagrażały istnieniu całych kultur. Czym jednak wytłumaczyć rytualne dzieciobójstwo występujące w XXI w.? W wioskach wokół ugandyjskiej stolicy Kampali wzywa się rodziców do pozostawiania dzieci w domach, ponieważ maluchy są porywane i składane w ofierze przez szamanów wierzących, że rytualne zabicie dziecka przyniesie im szczęście i bogactwo. Nam trudno pojąć, że ktoś może tak myśleć. I jak pokazuje historia upadku cywilizacji Chimú, Inków, Azteków czy Kartagińczyków – bogom taki sposób myślenia też najwyraźniej się nie podobał. Agnieszka Franus Redaktor naczelna W numerze: NAJWYŻSZA OFIARA | Kristin Romey Ofiary z ludzi składano w wielu kulturach, ale nigdy jeszcze nie znaleziono śladów równie porażającej jak ta z dzieci zabitych w imperium Chimu („Najwyższa ofiara”, ) BOLIWIA. GORĄCZKA BIAŁEGO ZŁOTA | Robert Draper Rzadki pierwiastek lit staje się kluczowy dla przestawienia świata na elektromobilność. Czy uboga Boliwia, która ma jego bogate złoża, zdoła uczynić z tego ekonomiczną trampolinę? KRZEMOWA DOLINA | Michelle Quinn Mekka geniuszy cyfrowych technologii zaczyna dostrzegać społeczne koszty rewolucji, którą wywołała. SYMBOL DO ODSTRZAŁU | Jeremy Berlin Kangury – dla Australii emblematyczne – wielu uważa za szkodniki. A to ma poważne konsekwencje. Numer dostępny w salonach prasowych oraz sklepie internetowym www.kultowy.pl.
W Wiedniu w ciągu roku odbywa się ponad 450 balów, nie tylko w czasie karnawału. Uroczysta atmosfera sal balowych jest niepowtarzalna. To mieszanka tradycji dawnej Austrii i dworskiego przepychu
Wyjątkowa mieszanka tradycji dawnej Austrii i dworskiego przepychu, połączona ze sztandarowym produktem Wiednia – wiedeńskim walcem, uczyniła bale eksportowym towarem tego miasta. I chociaż „wiedeńskie” bale odbywają się co roku w ok. 30 miastach świata, od Nowego Jorku po Moskwę, to oryginał jest nie do podrobienia. Uroczysta atmosfera słynnych sal balowych jest niepowtarzalna. Po raz pierwszy bale w Austrii przeżywały swój rozkwit za czasów kongresu wiedeńskiego w latach 1814–1815. Licznie przybyłe koronowane głowy oraz politycy z całego kontynentu spotkali się w stolicy imperium Habsburgów, aby na nowo ustalić granice państw europejskich po upadku Napoleona. Gospodarze gorliwie się starali, aby kilkumiesięczny pobyt prominentów był jak najprzyjemniejszy, w związku z czym rozrywka goniła rozrywkę. Uroczyste zabawy nosiły cechy wiedeńskiego ceremoniału dworskiego XVIII w. Niektóre z nich zachowały się do dzisiaj w nieco tylko zmienionej formie. Sylwestrowy Le Grand Bal stanowi efektowne rozpoczęcie sezonu balowego. Nowy Rok jest witany w bogato udekorowanych salach cesarskiego Hofburga. Na wiedeńskie bale trzeba się jednak odpowiednio ubrać. Spódniczka mini z cekinami w przypadku pań czy garnitur z krawatem w przypadku panów nie wchodzą w grę. Bo wszystko odbywa się tutaj według niezmienianej od lat etykiety. Podpowiadamy, jak przygotować się do balowego szaleństwa w Wiedniu. Bal nad balami Najsłynniejszy jest Bal w Wiedeńskiej Operze Państwowej. Jego otwarcie celebrowane jest jak za czasów cesarza Franciszka Józefa: wśród dźwięków fanfar ukazują się w środkowej loży opery głowa państwa i rząd. W tym samym miejscu, które niegdyś było zarezerwowane dla cesarza. Ponad 5 tys. gości słucha także hymnów: austriackiego oraz Europy. Potem zaczyna się zabawa. Przygotowania do imprezy W pierwszej kolejności powołuje się prezydium balu. Niektóre takie wydarzenia honorowym patronatem obejmuje prezydent Austrii. Wszystkie nazwiska gości są wymieniane w zaproszeniu – eleganckiej małej książeczce, w której podane są informacje na temat czasu i miejsca, wymaganego stroju, programu zabawy i ceny wstępu. Cenowy zawrót głowy Na balu w operze najdroższe są miejsca w lożach, o które – mimo wysokich cen (nawet 18,5 tys. euro!) – jest jednak wyjątkowo trudno. Ceny innych wytwornych balów, np. sylwestrowego w Hofburgu, są niższe (od 70 euro do 460 euro). Dużo tańsze niż miejsca przy stolikach są bilety bez miejscówki. A przechadzanie się po salach balowych również ma swój urok. Balowy dress code Panie są w długich sukniach wieczorowych albo w odświętnych strojach ludowych, panowie w smokingach lub we frakach. Noszenie zegarka na rękę do tego odświętnego męskiego stroju jest uważane za faux pas. Odpowiedni będzie złoty zegarek kieszonkowy z łańcuszkiem. Nie ma też mowy o zakładaniu krawatów. Na wytwornym balu wszyscy panowie muszą mieć muszki. Debiutanci Bal otwiera uroczyste wejście komitetu młodych dam i kawalerów. Panny, które są po raz pierwszy, nazywa się debiutantkami. Debiutowanie to rytuał pochodzący z czasów monarchii, oznaczający wprowadzenie do towarzystwa. W długich białych sukniach, z obowiązkowymi koronami we włosach i w długich białych rękawiczkach, wkraczają na parkiet u boku kawalerów. Dyskoteka we fraku Chociaż każdy tradycyjny bal zaczyna się od walca, a czasami od poloneza, to jednak w ciągu całego wieczora można się sprawdzić w pełnym repertuarze tańców towarzyskich. Jest rumba, cza-cza, samba, quickstep, fokstrot, jive, grane jest tango argentyńskie czy salsa. Najczęściej występuje kilka orkiestr i zespołów muzycznych, w programie jest też muzyka disco. Prezenty nie tylko dla pań Z pierwszej połowy XIX w. pochodzi zwyczaj, który zachował się do dzisiaj: wręczanie damom wchodzącym na bal małego upominku – tzw. Damenspende. W ostatnich latach monarchii były to cuda sztuki rękodzielniczej, np. wachlarze z masy perłowej. Dziś może to być zegarek. Na niektórych balach rozdawane są także Herrenspenden – upominki dla panów. Gdy wybije północ Często na tę godzinę planuje się pokazy taneczne, np. w wykonaniu wiedeńskich szkół tańca, które przygotowują specjalny program. Do punktów kulminacyjnych zabawy zalicza się często także kadryl tańczony przez publiczność – tak jak to było w zwyczaju już w XIX w. Najbardziej popularny jest ten z Zemsty nietoperza Johanna Straussa. I po balu Światło w sali balowej jest przygaszane, orkiestra intonuje melancholijny wolny walc, a najwytrwalsi tancerze jeszcze raz wychodzą na parkiet, aby zatańczyć po raz ostatni tego wieczora. Ostatnim punktem balowej nocy jest pikantna zupa gulaszowa w pobliskiej kawiarni, bo w sezonie balowym są one otwierane bardzo wcześnie. Ale można też kupić inną pożywną przekąskę – kiełbaski w bułce z ulicznej budki. Wiedenskie bale Bal Filharmoników Wiedeńskich Dla wielu wiedeńczyków jest najważniejszym wydarzeniem karnawału. wienerphilharmoniker. Bal Cukierkowy Jest najsłodszym balem w Wiedniu. Spośród jego uczestniczek jury wybiera Miss Bonbon. Następnie na wielkiej wadze odważa się ilość słodyczy równą jej wadze – jako dar na cele społeczne. Bal Właścicieli Kawiarni Uchodzi za „mały bal w operze”. Jako jedyny odbywa się we wszystkich salach Hofburga. Jest też największym balem karnawału – tańczy 6 tys. gości. kaffeesiederball.at Bal Prawników Wypada w ostatnią sobotę karnawału w Hofburgu. Przybywają na niego prawnicy z całego świata. juristenball.at Bal Johanna Straussa Organizowany jest w Kursalon w Parku Miejskim, w którym bracia Strauss święcili niegdyś swe wielkie muzyczne triumfy.johannstraussball.com Bal maskowy Rudolfina-Redoute Organizowany w ostatni poniedziałek karnawału. Choć bale maskowe były niegdyś bardzo popularne, do dzisiaj przetrwał w Wiedniu tylko ten jeden. rudolfina.at Bale dobroczynne Wiedeński kalendarz balów urozmaicają także dwie imprezy dobroczynne. Jedna z nich to Wiedeński Bal Uchodźców, z którego dochód jest przeznaczony na pomoc dla nich. Latem odbywa się Life Ball. Wspiera różne organizacje pomagające chorym na AIDS. Jest też największym w Austrii wydarzeniem świata mody. lifeball.org, integrationshaus.at
Oto 5 najbardziej romantycznych miast w Europie. Pomysły na Walentynki!
Jak ustalić, które europejskie miasta są rzeczywiście – a nie tylko według twórców komedii romantycznych – najbardziej walentynkowe? Dobrym sposobem okazało się porównanie liczby pokoi hotelowych zarezerwowanych w danym mieście w okolicach 14 lutego. Statystyki pokazują, że na samym szczycie listy miast najczęściej odwiedzanych w Dzień Świętego Walentego wcale nie znajduje się Paryż czy Rzym.
5. Wenecja Na piątym miejscu znalazła się Wenecja – w porównaniu do zwykłego weekendu, przed Dniem Świętego Walentego liczba hotelowych rezerwacji wzrasta tam o 12%. Nic w tym dziwnego, skoro na myśl o przepłynięciu gondolą przez Canal Grande i podziwianiu weneckich pałaców, które liczą sobie nawet 700 lat, serce od razu bije szybciej. Warto jednak pamiętać, że taki rejs to dość kosztowny wydatek – cena za półgodzinny kurs oscyluje wokół 70 euro, a im bliżej zachodu słońca, tym bardziej wzrasta. 4. Rzym Wenecję wyprzedził Rzym z wynikiem 16% wzrostu rezerwacji. Można więc śmiało powiedzieć, że Włochy to najbardziej walentynkowy kraj w Europie i to w nim, sumując statystki Wenecji i Rzymu, statystycznie rzecz biorąc, ludzie najczęściej mówią sobie „kocham cię” (lub „ti amo”, jeśli chcieć wczuć się w klimat języka włoskiego). 3. Wiedeń Wiedeń to miasto idealne na krótki, ale romantyczny i elegancki wyjazd. Wieczór w Operze, spacer "nad pięknym modrym Dunajem" i tort Sachera zachęciły turystów na tyle, że Wiedeń zanotował wzrost rezerwacji na poziomie 22%. 2. Paryż Drugie miejsce na liście miast miłości zajął Paryż, w którym liczba rezerwacji hotelowych w okresie Walentynek wzrasta aż o 35%. Zakochanych do stolicy Francji przyciąga przede wszystkim myśl o romantycznych chwilach na szczycie Wieży Eiffla. O ile jednak sam wjazd na nią nie jest aż tak dużym wydatkiem (17 euro za osobę), o tyle koszt kolacji na szczycie Wieży Eiffla może zburzyć przyjemny klimat – cena posiłku dla dwojga waha się między 180 a 250 euro. 1. Praga W tym roku to właśnie Praga stała się ulubioną przystanią dla zakochanych par.To właśnie stolica Czech cieszy się największym wzrostem popularności wśród wyjeżdżających z okazji 14. lutego - liczba miejsc zarezerwowanych w hotelach wzrasta tam nawet o 67%. Na tak wysoki wynik Pragi złożyły się atrakcje miasta (wędrówki po zaułkach romantycznych uliczek, oryginalna kuchnia i niebanalne poczucie humoru) oraz konkurencyjne, niewysokie ceny. Koszt trzygwiazdkowego pokoju w stolicy Czech zaczyna się od 20 euro (tylko o 3 euro więcej niż wjazd na Wieżę Eiffla!), a najtańsze, pięciogwiazdkowe hotele mogą w najlepszym przypadku kosztować 57 euro. Źródło: www.hrs.com
Jesień, to najlepszy moment na taką odskocznię od wielkiego miasta. Podpowiadamy co i jak!
Jesień to najlepszy moment na city breaki i weekendowe oderwanie się od codzienności. Tylko dokąd jechać? Internetowe Centrum Podróży eSKY.pl proponuje połączenie miejskości ze wszystkimi jej atrakcjami i zabytkami, i zieleni wśród której odpoczywa się najlepiej. Stąd pomysł, by odwiedzić europejskie miasta słynące z parków i ogrodów oraz ekologicznego podejścia. Nantes, czyli szóste co do wielkości miasto Francji, otrzymało w tym roku tytuł „Zielonej Stolicy Europy”. Co to oznacza? Jego władze stawiają na to, by tamtejsze praktyki w dziedzinie ochrony środowiska były jak najlepsze, oraz by w mieście było jak najwięcej terenów zielonych. Pomysł jest taki, by każdy mieszkaniec żył nie dalej niż 300 metrów od obszaru zielonego i tak na każdą osobę przypada przynajmniej 57 m² terenów zielonych. Biorąc pod uwagę cały obszar Nantes, 60% jego gruntów w to użytki rolne lub obszary zielone! Część z nich to tereny przyrodnicze o istotnym znaczeniu ekologicznym, bądź ważne ze względu na obecną tam faunę i florę. Ciekawym projektem miejskim jest obserwatorium przyrody w rezerwacie „Mała Amazonia”, w miejscu tym w latach ’70 XX wieku miała powstać autostrada, jednak pomysł ten został oprotestowany i wówczas natura z całą swoją siłą wdarła się na tę ziemię. Stworzono tu co prawda drewnianą konstrukcję, która autostradę ma przypominać i mówić o tym, że gdyby kiedyś zrealizowano projekt obecnie mieszkańcy nie mieliby możliwości obcować z unikalnymi okazami przyrodniczymi. W mieście tym duży nacisk położono na to, by przekształcić obszary poprzemysłowe w zielone miejsca rekreacji. Poza zielonymi walorami Nantes oferuje również kilka innych atrakcji. Jest pięknie położone nad rzeką Loarą i może się pochwalić zabytkami jeszcze z czasów gotyckich – w tym stylu zbudowana jest tutejsza katedra św. Piotra i Pawła, wewnątrz której znajduje się renesansowy grobowiec Franciszka II i jego żony Małgorzaty de Foix, jest tu także gotycki dom kapituły. Jest też zamek książąt Bretanii z XV wieku, Place Royale z zabudową z XVIII wieku oraz domy z czasów od XVI do XVII wieku. Serwis eSKY.pl oferuje bilety do Nantes w cenie od 1085 PLN, a także nocleg w blisko 70 hotelach w tym mieście. Kolejnym miastem, które idealnie nadaje się na jesienny wypad i daje możliwość miejskiego odpoczynku wśród zieleni jest Wiedeń. W marcu 2012 roku w studium Mercera Wiedeń po raz czwarty z rzędu zajął pierwsze miejsce w światowym rankingu miast, w których żyje się najlepiej. Nie bez wpływu na tę ocenę jest ilość zieleni, którą może się pochwalić stolica Austrii. Ponad 50% obszaru miasta zajmują tereny zielone, przy czym jest to jedyna metropolia Europy posiadająca w swych granicach Park Narodowy – Łęgi Naddunajskie. Mieszkańcy mogą nie tylko obcować z naturą, ale też relaksować się na plaży. Na znajdującej się w obszarze miasta wyspie Donauinsel jest jej aż 42 km. W mieście znajduje się 850 parków, w tym aż 280 z nich pochodzi jeszcze z czasów Cesarstwa. Najbardziej znanym wiedeńskim parkiem jest Prater. Ogromny teren zielony w samym centrum miasta został oddany do użytku przez cesarza Józefa II. Ma powierzchnię 6 mln m², co sprawia, że jest dwa razy większy niż Central Park w Nowym Jorku. Główna aleja Prateru, niegdyś wiodąca do cesarskiego pawilonu myśliwskiego, ma długość 4,5 km i jest wysadzona 2500 drzewami. Zielonymi płucami miasta jest Las Wiedeński, który od 2005 roku znajduje się na liście rezerwatów biosfery UNESCO. Obejmuje 1350 km² powierzchni i zamieszkują go liczne gatunki dzikich zwierząt. Spotkanie w czasie spaceru dzika czy sarny nie powinno dziwić nikogo. W lesie wytyczone są liczne ścieżki rowerowe – 39 szlaków i wędrowne – 12 tras. Wspaniałe zabytki Wiednia, to także wspaniały pretekst do odwiedzenia miasta: Pałac Schönbrunn; budynki przy ulicy Ringstraße takie jak: Teatr Zamkowy, Nowy Ratusz, Uniwersytet, Parlament, Muzeum Historii Sztuki, Wiedeńska Opera Państwowa, Giełda; katedra św. Szczepana; czy Dzielnica Muzeów to tylko niektóre warte odwiedzenia miejsca. Serwis eSKY.pl oferuje możliwość rezerwacji noclegu w jednym z blisko 600 hoteli w Wiedniu, w cenie od 45 PLN od osoby. W różnego rodzaju rankingach ekologicznych wygrywa też często Kopenhaga. Dlaczego? Powodów jest wiele, a jeden z nich to zamiłowanie mieszkańców ekologicznego trybu życia w tym do jazdy na rowerze – obecnie około 35 proc. obywateli deklaruje, że jest to ich główny środek transportu, a władzom zależy by do 2015 ta liczba zwiększyła się do 50 proc. W mieście jest ponad 300 kilometrów malowniczo położonych ścieżek rowerowych, zbudowano nawet most rowerowy umożliwiający przekroczenie jednej z ruchliwych tras samochodowych. W Kopenhadze organizowane są też wydarzenia pro rowerowe np. „kino bez prądu”, gdzie film jest wyświetlany dopiero, gdy kilka osób wsiądzie na rowery i wytworzy energię. Tu władze również dużą wagę przywiązują do tego, by mieszkańców zaledwie kilku minutowy spacer dzielił od najbliższego terenu zielonego. Na uwagę zasługują kąpieliska naturalne znajdujące się w obrębie miasta, można tu się kąpać nawet w porcie! W żadnym innym mieście na świecie nie ma tak czystej wody. Duża waga przywiązywana jest także do tego, by obniżyć poziom hałasu, dlatego wydzielono strefy, w których obowiązuje zakaz poruszania się pojazdów silnikowych, a także stosuje się technologie umożliwiające tłumienie hałasu np. porowaty asfalt redukujący dźwięki o 25 decybeli. Po Kopenhadze jeździ też pierwsza ekologiczna linia autobusowa. Jej elektryczne silniki doładowywane są nocą, by sprawnie mogły poruszać się za dnia. Pod miastem jest też kilka elektrowni wiatrowych, które dostarczają mu ekologiczna energię. Oczywiście turysta, poza tym że może pooddychać świeżym powietrzem i spędzić czas wśród zieleni, ma też możliwość zobaczenia naprawdę pięknych miejsc, takich jak: Strøget, czyli najdłuższy w Europie deptak; Nyhavn – port zbudowany w XVII w. na polecenie króla Christiana V, znany głównie z pięknych kolorowych kamieniczek wzniesionych nad wodą; są tu też warte odwiedzenia zamki: Amalienborg – tradycyjna siedziba rodziny królewskiej, Christiansborg – siedziba duńskiego parlamentu czy Rosenborg - rezydencja podmiejska, zbudowana z polecenia króla Christiana V. Oczywiście zwiedzanie najlepsze jest na rowerze! Odwiedzając Kopenhagę można też zwrócić uwagę na to, że prawie 50 % miejsc noclegowych w mieście posiada różne formy certyfikatów związanych z ekologią. Dodatkowo serwis eSKY.pl oferuje też bilety lotnicze do Kopenhagi w cenie od 450 PLN w dwie strony.
Wiedeń – idealne miejsce na jesienny wypad. Chociażby krótki, weekendowy
Miasto to jest na tyle różnorodne, że każdy może w nim znaleźć coś dla siebie. W końcu w raportach ONZ figuruje jako jedno z tych, w których żyje się najlepiej. Kultywuje się w nim tradycję wystawnych balów, a tutejsza scena muzyczna uznawana jest za najlepszą na świecie. Nie mają sobie równych wiedeńskie galerie sztuki, a muzea mają całą dedykowaną sobie dzielnicę. I te smaki! Kawy i tortu Sachera… Klucz do poznania Wiednia podpowiada Internetowe Centrum Podróży eSKY.pl. Jedną z najbardziej znanych mieszkanek austriackiej stolicy była księżniczka Bawarii, żona cesarza Franciszka Józefa I – Sisi. Historia jej życia i tego, jak w wieku zaledwie szesnastu lat trafiła z zameczku Possenhofen nad jeziorem Starnberg, gdzie się wychowała wśród lasów w całkowitej swobodzie, do cesarskiego pałacu, gdzie czekały na nią liczne obowiązki, stała się elementem kultury masowej. Poza tym, że w mieście można kupić liczne pamiątki z jej wizerunkiem, można też pokusić się o odwiedzenie miejsc, które pozwalają dowiedzieć się o niej więcej i poczuć charakter Wiednia. Jednym z symboli miasta jest wpisany na listę światowego dziedzictwa UNESCO Pałac Schönbrunn, letnia rezydencja rodziny cesarskiej, postrzegana jako jeden z najpiękniejszych w Europie budynków barokowych. Jego budowę rozpoczęto po oblężeniu tureckim w 1696 roku, jednak dopiero za panowania Marii Teresy, po roku 1743 zaczęto go rozbudowywać i nadano mu obecny kształt, nawet kolor żółty, na który pomalowano elewację, został przez cesarzową wskazany, jako jej ulubiony. Pałac ma 1441 komnat, z czego 45 udostępniono zwiedzającym. Spacerując po pięknych wnętrzach można poczuć atmosferę dawnych lat, bali, ceremonii, dworskiej etykiety, a także poznać szczegóły z prywatnego życia Franciszka Józefa i Elżbiety Bawarskiej. To tu w 1854 młody cesarz witał swoją małżonkę. W otoczeniu książąt stał na progu pałacu w oczekiwaniu na Sisi, a ta wychodząc z karocy omal nie opuściła na ziemię diamentowego diademu, który zaczepił się o drzwi pojazdu, co przyprawiło o dreszcze Franciszka Józefa, obawiającego się, że jest to zły znak. Obecnie zwiedzający mogą podziwiać m.in. Salę Lustrzaną, w której koncertował zaledwie sześcioletni Mozart, pokój Im Vieux-Lacque – miejsce konferencji Napoleona, w którym 14 października 1809 podpisano pokój w Schönbrunn, Błękitny Salon Chiński – w którym Karola I w roku 1918 zrzekł się udziału w rządach, Pokój Milionowy – czyli jedno z najpiękniejszych wnętrz rokokowych na świecie, jego ściany pokrywa drewno różane ozdobione miniaturami z Indii i Persji czy Wielką Galerię, w której tańczono podczas kongresu wiedeńskiego. Pałacem, który również warto odwiedzić i który pozwala lepiej poznać życie cesarzowej jest Hofburg, czyli wiedeński pałac władców Austrii. Pierwotnie był to zamek z XIII wieku, który wraz ze wzrostem potęgi Habsburgów rozbudowywano, aż przekształcił się we wspaniałą rezydencję. Wizyta w tym miejscu pozwala zorientować się w zamiłowaniu monarchów do sztuki, świadczą o tym zbiory zebrane w tutejszych muzeach. Najbardziej znana tutejsza kolekcja znajduje się w apartamentach Franciszka Józefa i Elżbiety Bawarskiej – i jest to Muzeum Sisi. W muzeum tym starano się skonfrontować mity z prawdą historyczną dotyczącą cesarzowej. Najcenniejsze ze zgromadzonych tu eksponatów to przedmioty osobiste monarchini i jej liczne portrety. Wystawa prowadzi odwiedzających przez młodość Sisi, moment gdy niespodziewanie została narzeczoną cesarza, aż po chwilę gdy została zamordowana w Genewie w 1898 roku. Wśród przedmiotów tu zgromadzonych można podziwiać m.in. biżuterię z onyksu i czarnego bursztynu, którą Sisi nosiła do stroju żałobnego po samobójczej śmierci syna, księcia Rudolfa. Cesarzowa, nie chciała przyjąć wiadomości o śmierci jedynego syna dlatego nie uczestniczyła w jego ceremonii pogrzebowej. A po niej wyruszyła w podróż, która miała jej przynieść zapomnienie. Podczas tej wyprawy została zamordowana przez włoskiego anarchistę Luigiego Lucheni, który wbił jej pilnik w serce, bo jak mówił później chciał po prostu zabić jakiegoś władcę, nieważne jakiego. W Muzeum przypomniana jest ta historia, można w nim też obejrzeć czarny płaszcz z czaplimi piórami, którym okryto Sisi po zamachu nad Jeziorem Genewskim oraz maskę pośmiertną zamordowanej cesarzowej. Zarówno do Muzeum, jak i do pałacu Schönbrunn oraz dodatkowo do muzeum Hofmobiliendepot można wejść na jednym bilecie – Bilecie Sisi – który kosztuje 25 euro. Historia życia Sisi przeszła do kultury masowej. Powstało wiele filmów o nim opowiadających – w tym chyba najsłynniejszy z Romy Schneider w roli cesarzowej – książek i sztuk teatralnych, w tym musical Elisabeth, który w Wiedniu można zobaczyć na deskach Teatru Raimund. Placówka ta powstała dzięki inicjatywie obywateli wiedeńskich, a otwarto ją już w 1893 roku. Początkowo specjalizowała się w dramatach ludowych, następnie grano w niej operetki – w 1908 wystawiano tu m.in. „Barona cygańskiego” Johanna Straussa – aż w końcu po 1876 zauważono, że przyszłość to musicale. Od tamtego momentu na tutejszej scenie można było zobaczyć m.in. Grease, Hair czy Taniec Wampirów w produkcji Romana Polańskiego. Obecnie na deskach tutejszej sceny można obejrzeć najsłynniejszy austriacki musical – Elisabeth – który po raz trzeci wystawiany jest w Wiedniu, z tym że w latach 1992 do 1998 oraz od 2003 do 2005 można go było zobaczyć w Nowej Operze, a od września 2012 roku właśnie w Teatrze Raimund. Przez dwadzieścia lat, w czasie których grany jest musical, widziało go 8,5 miliona melomanów, obliczono, że największy fan Elisabeth obejrzał go 450 razy. Bilet wstępu na sztukę kosztuje od 40 euro. Odwiedzając Wiedeń czuje się atmosferę cesarstwa, nie sposób nie zachłysnąć się wieloma muzeami, które czekają na zwiedzających, a także nie pokochać tutejszej sceny muzycznej… Jest jeszcze coś, co pociąga zarówno przyjezdnych jak i wiedeńczyków – kawa i smakołyki wyrabianych przez tutejsze cukiernie. Do dziś istnieje cukiernia Café Demel, która niegdyś miała tytuł „dostawca dworu” i która produkowała uwielbiane przez Sisi kandyzowane fiołki i sorbet z fiołków. Kawiarnia ta mieści się przy ulicy Kohlmarkt 14 i jest bardziej znana ze swych niebiańskich wyrobów i traktowana jak cukiernia, niż jak tradycyjna kawiarnia, jednak od wieków niezmiennie przyciąga tłumy. Osoby, które wybierają się do Wiednia mogą zaplanować swoją podróż korzystając z serwisem eSKY.pl w którym bilet lotniczy do Wiednia można kupić już od 421 PLN za przelot w dwie strony. Jest też możliwość zarezerwowania jednego z ponad 400 hoteli, w cenie od 142 PLN za dobę dla dwóch osób.
To, że o Annie Netrebko, mówi już od dawna cały Wiedeń, to nic nowego. Niemniej wiadomość, że ta rosyjsko-austriacka śpiewaczka operowa aż dwanaście razy gościć będzie w 2010 r. na deskach Opery Wiedeńskiej, ucieszy wszystkich wielbicieli jej talentu.
Już w kwietniu wcieli się w rolę Mimi w La Boheme Pucciniego. Później zaśpiewa rolę Elviry w I Puritani Vincenzo Belliniego, a 18 i 21 maja wystąpi w tytułowej roli w Manon Jules’a Masseneta. To jednak nie wszystkie atrakcje z życia kulturalnego Wiednia, czekające na przybyłych do stolicy Austrii turystów. Muzeum Historii Sztuki przygotowało w swojej cenowej ofercie nowy roczny bilet, który umożliwi wstęp aż do siedmiu muzeów. Za jedyne 29 euro, przez okrągły rok, będzie można oglądać zbiory wszystkich siedmiu placówek KHM, do których należą: Austriackie Muzeum Teatru, Muzeum Etnograficzne, Skarbiec, Neue Burg oraz Wagenburg w pałacu Schonbrunn i w Tyrolu - Zamek Ambras. Warto podkreślić, że Muzeum Historii Sztuki zaliczane jest do grupy najważniejszych muzeów świata, a wspólnie z Muzeum Etnograficznym i Austriackim Muzeum Teatru stanowi największy związek muzeów w dawnym cesarstwie austriackim. W 2010 r. Wiedeń obchodzić będzie również 150. rocznicę urodzin Gustawa Mahlera (1860-1911), uważanego za geniusza epoki fin de siecle i prekursora Nowej Muzyki, a także kierownika Opery Wiedeńskiej. Od 11 marca do 3 października odbywać się będzie wystawa "Gustav Mahler i Wiedeń". Jednak najbardziej szczęśliwi będą w tym roku fani austriackiej mody designerskiej. Do centrum Dzielnicy Muzeów wprowadził się bowiem … sklep. W pomieszczeniach dawnych barokowych stajni dworskich pokazywane i sprzedawane będą kolekcje austriackich projektantów. Sztuka i moda – takie obcowanie z kulturą jest tylko możliwe w Wiedniu. Więcej informacji na: www.wien.info Tekst: Agnieszka Budo
W drodze między cesarskimi pałacami a muzeami może przysiąść nad „pięknym modrym Dunajem” i przy walcach Straussa delektować się tortem Sachera. Po wieczorze w Operze czeka na niego kieliszek przedniego wina…
I DZIEŃ Innere Stadt, czyli Starówka – to raj dla amatorów pięknej architektury, łasuchów i zakupoholików. Na każdym rogu czy w zaułku, na parterach eleganckich, zabytkowych, pięknie zdobionych kamienic kuszą nastrojowe kawiarenki, herbaciarnie, sklepy pełne luksusowych towarów… 1. U SZCZEPANA Spacer po Wiedniu rozpoczynamy w sercu starego miasta, na Stephansplatz, przed katedrą św. Szczepana. Ta monumentalna, romańsko-gotycka świątynia strzela w niebo na wysokość prawie 140 m. Wewnątrz warto zobaczyć grobowiec księcia Eugeniusza Sabaudzkiego i XV--wieczny krucyfiks – wg legendy długa czarna broda Chrystusa stale rośnie! Z najwyższej wieży Steffl (343 stopnie krętych schodów lub winda – 3,50 euro) zobaczymy panoramę miasta i największy dzwon Austrii Pummerin (o wadze 20,1 t i średnicy 3,14 m), wiszący w drugiej wieży katedry, niedokończonej Adlerturm. www.stephanskirche.at 2. KARIERA KRAKUSA Naprzeciwko katedry, przy Jasomirgottstrasse znajduje się Wein & Co., sklep z winem połączony z lokalem, gdzie nie płacąc za stolik, można napić się kupionego tu trunku. Na lewo od niej ciągnie się ulica Graben. Skręcamy z niej w Dorotheergasse na śniadanie do Trześniewskiego. Ten otwarty przez krakusa przeszło sto lat temu bar jest stale zatłoczony, choć oferuje tylko kanapki – z ciemnego chleba, z masami o różnych smakach (1 euro). Wracamy na Graben, gdzie w sklepie Juliusa Meinla kupimy aromatyczną kawę (pierwszą palarnię Meinl założył w Wiedniu w 1862 r.), słodycze i przetwory owocowe. Polecamy dżemy i konfitury Staud’sa. 3. W CESARSKICH APARTAMENTACH Od Meinla wychodzimy w prawo, a uliczka Kohlmarkt prowadzi nas do Michaelertor, zdobionej zieloną kopułą bramy św. Michała. Kiedyś mogli przechodzić pod nią tylko cesarze – teraz wiedzie nas ona do Hofburga. Przez sześć wieków (do upadku dynastii w 1918 r.) mieszkali w nim Habsburgowie. Rozległy kompleks pałacowy tworzą budowle z różnych epok – w sumie 19 dziedzińców, 2 600 pokoi oraz muzea, kaplice, biblioteki, ogrody. W Hofburgu (wstęp 9,90 euro) trzeba zajrzeć do Muzeum Sissi, czyli apartamentów cesarzowej Elżbiety i jej męża Franciszka Józefa oraz do skarbca z koroną Świętego Cesarstwa Rzymskiego Narodu Niemieckiego z X w. i Museum für Völkerkunde, gdzie zgromadzono cenne przedmioty, kupowane przez Habsburgów na aukcjach. Środek kompleksu przecina Ring, reprezentacyjna aleja okalająca stare miasto. ww.hofburg-wien.at 4. Dürer pod palmą Hofburg od pałacu Albertina dzieli kilka minut spaceru Augustinerstrasse. Po drodze mijamy Josefsplatz z barokową biblioteką Prunsaal. Albertina, położona nieco dalej, słynie z kolekcji szkiców i grafik Dürera, Buonarrotiego, da Vinci, Rubensa, Rembrandta, Klimta i in. Muzeum organizuje wystawy czasowe. Wstęp 9,50 euro. Tuż obok, w Palmiarni, można zjeść obiad, przyglądając się kolekcji tropikalnych motyli. www.albertina.at 5. TAJEMNICA SACHERA Czas na deser, a to w Wiedniu oznacza tort Sachera. Tego specjału (7 euro za porcję) skosztujemy w kawiarni hotelu Sacher, tuż obok Albertiny, przy Philharmonikerstrasse. Recepturę czekoladowego arcydzieła przekładanego masą morelową, która jest pilnie strzeżoną tajemnicą, stworzył Franz Sacher na zamówienie księcia Metternicha. Opuszczając hotel, miniemy gmach Staatsoper, jednej z najważniejszych operowych scen świata. Tu, w barze La Divina stworzonym w hołdzie Marii Callas, wypijemy lampkę szampana (7,50–18 euro). www.sacher.com 6. SCHABOWY W GALERII Od Sachera Operngasse dojdziemy do Ringu, skręcimy w Opernring, który przechodzi w Burgring i już jesteśmy na placu Marii Teresy. Z przeciwległych jego boków wyrastają fasady Kunsthistorisches Museum i Naturhistorisches Museum. Pierwsze z nich, Muzeum Historii Sztuki, przechowuje kolekcje płócien najsłynniejszych malarzy europejskich. Dodatkową atrakcją jest wystawna kolacja w postaci bufetu, organizowana w każdy czwartek w holu na piętrze (co niedzielę brunch). Pewną estetyczną niedogodnością jest towarzysząca wówczas zwiedzającym woń pieczystego. Wstęp 10 euro, z kolacją 48 euro, z brunchem 47 euro. www.khm.at POMNIKI CESARZY I ARTYSTÓW Nad placem Marii Teresy góruje 20-metrowy pomnik tej władczyni, która uczyniła Austrię mocarstwem. Pozłacany pomnik grającego na skrzypcach kompozytora walców Johanna Straussa stoi w parku miejskim Stadtpark. Na skraju ogrodów Burggarten siedzi w kamiennym fotelu Johann Wolfgang Goethe, a po drugiej stronie Ringu spogląda z wysokiego postumentu Fryderyk Schiller. II DZIEŃ Zabawa na Diabelskim Młynie, degustacja octu, obiad w księgarni, kontrolowany pożar w teatrze czy zwiedzanie szalonych budynków malarza i performera Hundertwassera – w turystycznej ofercie Wiednia nie brak efektów specjalnych, zawsze jednak mieszczących się w granicach dobrego smaku. 1. Złota kopuła Cała jakby utkana z liści, przez co złośliwie nazywana „złotą kapustą” – kopuła wieńczy Pawilon Secesji przy Friedrichstrasse 12, skąd rozpoczynamy drugi dzień marszruty. W 1897 r. 19 artystów porzuciło formy akademickiej sztuki i założyło Stowarzyszenie Artystów Austriackich – Secesja. Był wśród nich Gustaw Klimt, który wewnątrz budynku namalował fryz dedykowany Ludwikowi van Beethovenowi. Kierując się w prawo Friedrichtrasse, przechodzącej po chwili w Linke Wienzeile docieramy do kamienicy z ceramiczną fasadą, zdobioną motywami pnących się kwiatów. 2. Na zakupy Mieszkańcy Wiednia najchętniej wybierają się na nie na Naschmarkt, targ ciągnący się wąskim pasem między Linke Wienzelle i Rechte Wienzeile. Secesyjny budynek Majolikahaus znajduje się dokładnie w połowie jego długości, więc wystarczy tylko przejść przez jezdnię. W części spożywczej Naschmarkt znajdziemy budki z warzywami (podobne do tych na naszych bazarkach, ale te są sterylnie czyste), skosztujemy też świeżych, już przyrządzonych owoców morza, a także zaopatrzymy się w zapas octów smakowych dosłownie do wszystkiego (serów, kurczaka, owoców – ceny od kilku euro/l). To jeden ze specjałów, które koniecznie trzeba z Wiednia przywieźć! Co ciekawe, octy można degustować, choć łyk takiego „trunku” raczej wywołuje protest żołądka! Na pchlim targu Naschmarktu kupimy starocie. Trafiają się tu autentyczne świeczniki i lampy art nouveau. 3. Zapach i smak Z Rechte Wienzeile skręcamy w Schleifmühlgasse. Pod numer 23 wabi nas kuszący zapach. To Alt Wien, palarnia kawy, w której również wypijemy jej filiżankę (2,50–3 euro). Dla łasuchów są czekoladki i ciasteczka, także na wynos. U Babette’s (pod numerem 17), która na pierwszy rzut oka wydaje się księgarnią specjalizującą się w pozycjach o tematyce kulinarnej, wśród regałów z książkami zjemy przygotowany na naszych oczach obiad (danie główne 11 euro). Warto wiedzieć, że New York Times przyznał temu lokalowi pięć gwiazdek! 4. Świat na opak Do Hundertwasserhaus dojedziemy z Naschmarktu metrem, wysiadając na stacji Wien Mitte Landstrasse przy dworcu Wien Mitte, skąd Invalidenstrasse, a potem Marxergasse dotrzemy na naddunajskie wybrzeże. Tu, przy Kegelgasse stoi malowany w szerokie kolorowe pasy dom, będący realizacją jednego z najśmielszych projektów architektonicznych Friedensreicha Hundertwassera – austriackiego malarza, grafika i performera. Podobno mieszkańcy kompleksu do dziś przeklinają dzień, w którym kupili w nim apartamenty, bo nieustannie gromadzą się tu turyści, którzy obfotografowują okna (każde z nich ma inny kształt i wielkość) tej niezwykłej konstrukcji. Samego domu nie można zwiedzać, ale wolno wejść do pełnego drzew i krzewów patio, które wieczorem oświetlają latarnie. Są restauracje i sklepy z pamiątkami. Z okazji 80. urodzin zmarłego w 2000 r. artysty muzeum Kunsthaus Wien (Untere Weissgerberstrasse, 13) przygotowało wystawę „Nieznany Hundertwasser” (czynna do 15 marca 2009 r.). Można obejrzeć obrazy, modele architektoniczne i fotografie z całego okresu jego twórczości. 5. Zabawa w zielone Do Prateru, największego parku miejskiego, dojdziemy mostem Rotundenbrucke. Habsburgowie polowali tu na dzikie zwierzęta, dziś można pospacerować po alejkach i przejechać się na Diabelskim Młynie, a potem posilić się w restauracji Schweizerhaus, słynącej z najlepszej golonki w mieście (8 euro). www.praterservice.at www.prater.wien.info POMYSŁ NA WIECZÓR Kurs gotowania: jednodniowy, a właściwie wypełniający jeden wieczór, można zrobić, kontaktując się z firmą Kochen-in-Wien. Najlepiej zarezerwować go on line, z wyprzedzeniem. Na miejscu dostajemy białe fartuchy i czepki z wyszytymi nazwiskami, a potem w wyposażonej w najnowocześniejszy sprzęt kuchni, pod okiem kucharza przygotujemy obiad (z zupą, daniem głównym i deserem). Na końcu jemy „owoce” swojej pracy. Można tu również zrobić kurs kuchni włoskiej, azjatyckiej, francuskiej i in. Ceny od 120 euro w górę. www.kochen-in-wien.at Spektakl w teatrze: wiedeńskie sceny oferują przedstawienia na najwyższym poziomie. Na przykład przygotowany z rozmachem musical „Rebecca” wg Daphne du Maurier w Raimund Theater. Wspaniałe bel canto, piękne dekoracje, doskonała choreografia i niespodziewane efekty specjalne, jak płonące schody, pozostawiają niezatarte wrażenia. Ceny 10–78 euro/os. www.musicalvienna.at www.wien-ticket.at Degustacja wina: wiedeński region winiarski jako jedyny na świecie zlokalizowany jest w całości w granicach metropolii. Winorośle zajmują 678 ha upraw. Choć na degustację wina najczęściej poleca się Grinzing, jest on obecnie zbyt zatłoczony. Bardziej kameralny jest Nussdorf na wiedeńskich przedmieściach (z centrum tramwajem D). Doskonałych trunków skosztujemy w tawernie Kierlinger (Kahlenbergstrasse 20), prowadzonej przez rodzinę o tym nazwisku od 1787 r. Wyśmienite są produkowane przez nią riesling i weissburgunder. Do tego gospodarz serwuje upieczonego kurczaka, a jako zakąskę chleb ze specjalną „omastą” z sera i papryki. http://www.kierlinger.at No to w drogę - Wiedeń ■ Samolotem – najlepiej śledzić pojawiające się promocje. Oferty tanich linii lotniczych: www.tanielinielotnicze.net.pl www.bewings.com/pl www.skyeurope.net ■ Pociągi z Warszawy Centralnej do Wiednia (na dworzec Südbanhof) kursują trzy razy dziennie: EC o godz. 6.00 (Katowice: 8.30; Wiedeń: 13.28) i 12.00 (Katowice: 14.30; Wiedeń: 19.28) i TLK o 21.35 (Katowice: 00.14; Wiedeń: 6.03). Bilet w jedną stronę 189 zł, miejscówka w EC 22 zł, kuszet ka 51 zł, miejsce sypialne 106 zł. Bezpośrednie pociągi z Krakowa do Wiednia odjeżdżają o 7.10 (EC) i 22.24 (pośp.). Bilet 168 zł, dopłata do miejscówki w EC 25 zł, do kuszetki 60 zł, miejsce w wagonie sypialnym 106 zł. ■ Autokarem w obie strony od 198 zł. www.biletyautobusowe.net.pl ■ Samochodem (w jedną stronę): benzyna od granicy w Chyżnem – ok. 150 zł, za diesla 140 zł, za autostrady zapłacimy 35 zł. Ceny benzyny w Austrii: bezołowiowa super ok. 1,1 euro, diesel 1,13 euro. ■ Wiedeń 3 dni za 499 zł. W cenie: przejazd autokarem, 2 noclegi w hotelu w centrum miasta, 2 śniadania i 2 obiadokolacje, opieka pilota. Wstępy do muzeów we własnym zakresie. www.galicja-travel.cracow.pl ■ Najlepiej publicznymi środkami transportu. 72-godzinna karta rabatowa Vienna Card umożliwia bezpłatne przejazdy metrem, koleją miejską, autobusem i tramwajem, 210 ofert zniżek w sklepach, restauracjach, miejscach zabytkowych. Cena 18,50 euro. Do kupienia w biurach Vienna Tourist Info na Albertinaplatz 1 w godz. 9.00–19.00 lub Vienna Airport (Vienna Tourist Service) w hali przylotów (7.00–22.00), a także w hotelach i biurach podróży. www.wienkarte.at ■ Ceny biletów transportu miejskiego: jednorazowego 1,70 euro, 24-godzinnego sieciowego 5,70 euro, 72-godzinnego sieciowego 13,60 euro. Do nabycia w punktach przedsprzedaży wiedeńskiej komunikacji miejskiej, w kioskach Tabak-Trafik, w automatach biletowych w stacjach metra, a bilet sieciowy na 72 godziny także w Tourist-Information. Pojedyncze bilety można też kupić w automatach biletowych w pojazdach komunikacji miejskiej (2,20 euro, trzeba przygotować bilon!). ■ Własnym samochodem: poruszanie się utrudnia wiele ulic jednokierunkowych, niełatwo znaleźć miejsca do parkowania w centrum miasta. Parking podziemny koło Staatsoper przy Kärntner Strasse jest czynny całą dobę (2,20/26 euro za 1 godz.). Parking przy Museumsplatz kosztuje 1,85/10,90 euro za 1 godz., ale jest zamknięty od 24.00 do 6.00 (sb., nd. i św. do 8.00). Tańsze miejsca znajdziemy poza centrum. Całe Innere Stadt to tzw. strefa niebieska (z wyjątkiem ulic, gdzie parkowanie jest całkowicie zabronione), w której można parkować maksymalnie półtorej godziny między 9.00–19.00 od pn.–pt. Karnet parkingowy (Parkschein), zezwalający na parkowanie w tej strefie to koszt 45 eurocentów za 30 min. Strefa niebieska obowiązuje między pn.–pt. w godz. 9.00–20.00 (czas postoju do 2 godz.) w dzielnicach graniczących z Ringiem. Dalej można znaleźć białe strefy bez ograniczeń czasowych. ■ Wiedeń oferuje w dziewięciu schroniskach ok. 1 800 łóżek – od skromnego Turmherberge, gdzie z legitymacją upoważniającą do korzystania ze schronisk młodzieżowych można nocować za 6 euro, po komfortowo wyposażone zajazdy młodzieżowe. www.wien.info ■ Oferta specjalna: od 121 euro za osobę w dwójce można zakosztować „wiedeńskiej radości życia”. W cenie dwa noclegi w renomowanym hotelu ****, śniadanie w formie „stołu szwedzkiego”, wstęp do Belwederu i Vienna Card. www.wien.info ■ W grudniu na starym mieście został otwarty **** hotel Herrenhof, w miejscu, gdzie dawniej mieściła się stylowa kawiarnia literacka Herrenhof. Ceny: 1 grudnia 2008–1 marca 2009 od 225/2 noce/os. ■ Uwaga, o nocleg w Wiedniu trzeba zatroszczyć się przed wyjazdem, bo można go nie znaleźć. www.steigenberger.com ■ Przebojami są: Wiener Schnitzel – sznycel po wiedeńsku, czyli kotlet cielęcy w panierce, Wiener Tafelspitz – gotowana wołowina, Kartoffelsalat – sałatka ziemniaczana i Apfelstrudel, strudel jabłkowy podawany na ciepło. ■ Tanio i szybko: oferta jednego ze stoisk ulicznych, w tym m.in. z Würstelstand (kiosku z kiełbaskami). Porcja kiełbaski z chlebem 1,50–2,60 euro. Sieć Schnitzelhaus to oferta dla zwolenników fast foodu – ceny są niskie, sznycel z frytkami lub sałatką ziemniaczaną – 3,30 euro, Schnitzel burger 1,85 euro. Obiad w restauracji od 20–30 euro. ■ Filiżanka kawy w restauracji kosztuje 2,50 euro, napój gazowany/piwo 1,80 euro. ■ Austriacy bardzo rygorystycznie przestrzegają ograniczeń prędkości na drogach (50 km/godz. w terenie zabudowanym, 130 km/godz. na autostradach). Bezwzględny obowiązek zapinania pasów bezpieczeństwa na wszystkich siedzeniach samochodu. W aucie trzeba mieć kamizelkę odblaskową: zieloną lub pomarańczową. Jej brak karany jest mandatem 100 euro. ■ Autostrady są płatne, trzeba wykupić winietkę (w PZMot lub na granicy na stacji benzynowej). Opłata za samochód osobowy do 3,5 ton: 7,63 euro/10 dni, 21,80 euro/2 mies., 72,67 euro/rok. Mandat za brak winiety 120 euro. Za przejazd przez niektóre tunele pobierane jest dodatkowe myto. ■ Tradycją są świąteczne jarmarki: przed Ratuszem, przed Pałacem Schönbrun, na Freyungu. Pojawia się na nich aniołek Christkind – to on przynosi prezenty wiedeńskim dzieciom. Po zakupach można napić się ponczu i zjeść grillowaną kiełbaskę. ■ 31 grudnia cała Starówka imprezuje. W tym roku na „Sylwestrowym szlaku” będą czekać estrady, astrologiczna wioska, stoiska gastronomiczne. Zwyczajem jest tańczenie tej nocy walca Straussa przed katedrą. ien.gv.at www.wien.ino ■ Wiedeń, kieszonkowy przewodnik National Geographic. ■ Johann Strauss, Nad pięknym modrym Dunajem (i inne walce), wyk. Strauss Festival Orchester, Polskie Nagrania 2001. ■ Sissi, film w reż. Ernsta Marischki z Romy Schneider głównej.
Obok dam w rękawiczkach i kapeluszach przechadzają się dziewczyny z dredami na głowie. Kolejki do opery konkurują z tłumami w nocnych klubach. Taki jest dziś Wiedeń.
Kiedy pierwszy raz przyjechałam do Wiednia, dobrych kilkanaście lat temu, poczułam się jak prawdziwa Europejka. Akurat zniesiono dla nas wizy i otwarto granice. Spojrzałam z pogardą na Mexico Platz, niegdyś cel drobnych spekulantów znad Wisły, i podążyłam w kierunku katedry św. Szczepana, w której Wolfgang Amadeusz Mozart poślubił Konstancję Weber. W mocnym postanowieniu pokonania 300 stopni katedralnej wieży nie mogło mi nic przeszkodzić. Ani zmęczenie, ani ciężki plecak, w którym jeszcze targałam mineralną z Polski. Strzelista wieża barokowej katedry w samym sercu Wiednia jest doskonałym punktem orientacyjnym dla przyjezdnych. Po drugiej stronie stanęło supernowoczesne centrum handlowe Haas Haus ze szkła, o którym wiedeńczycy ironicznie mówią, że wygląda jak zgnieciona szklanka. Stąd można ruszyć na Graben – reprezentacyjny deptak, po którym tam i z powrotem kursują dorożki, oblepiony po obu stronach eleganckimi sklepami. Jeśli ktoś marzy o drogich prezentach, to tu lub na sąsiedniej ulicy Kohlmarkt kupi torebkę Gucciego, buty Ferragamo i naszyjnik Cartiera. Nad Graben góruje barokowa sylwetka Kolumny Morowej, wzniesiona po epidemii dżumy w 1679 r. Zawsze, kiedy tu jestem, wpadam na chwilę do Segafredo, włoskiej kawiarni. Siedzę i gapię się na ludzi zmierzających na plac św. Szczepana. Środkiem suną damy w eleganckich kapeluszach, dżentelmeni z laseczkami, dziewczyny w podartych dżinsach. Czasem do akcji wkraczają połykacze ognia, akrobaci, klauni, a wokół nich wyrasta tłum zagranicznych gapiów. Stanisław Lem, który przemieszkał tu 3 lata, twierdził, że wiedeńczycy to ksenofobi. Zapatrzeni w czubek własnego nosa, niechętni obcym. Ani razu w czasie tych 3 lat nie dostał zaproszenia z telewizji austriackiej, kiedy jego książki wychodziły w milionowych nakładach. Wiedeń jednak może sobie pozwolić na odrobinę nonszalancji wobec świata. To tutaj Gustaw Klimt namalował jeden z najsłynniejszych pocałunków świata, a Freud stworzył głośną teorię snów. Strauss, nazywany pieszczotliwie Shanim, skomponował w tym mieście najpiękniejsze walce z kultowym „Nad pięknym modrym Dunajem”, Beethoven swoją „Eroicę”, a Mozart „Wesele Figara”. Po bilety do Opery, Staatsoper, stoi się w kilometrowych kolejkach. Trudno też pominąć taką atrakcję, jak Schönbrunn. Barokowy pałac zbudowany z wielkim przepychem jest najczęściej zwiedzanym zabytkiem Wiednia. Suniemy tu za przewodnikiem po majestatycznych komnatach, podziwiamy gobeliny i kryształowe żyrandole. Niekończące się sztukaterie i złote zakrętasy. Możemy też zaszyć się w którejś z tysiąca wiedeńskich kawiarni przy „małej czarnej”. Kawę podają tu na sto sposobów. Trzeba wiedzieć, że schwarzer będzie czarna jak smoła, brauner z odrobiną mleka, melange – pół na pół ze zmiksowanym mlekiem. Niektóre wiedeńskie kawiarnie, takie jak słynny Sacher i Demel, liczą sobie 200 lat. Ale odradzam. Przypominają nobliwe muzea, lepiej wybrać się do Cafe Hawelka lub Cafe Central, w której Lew Trocki grał w bilard i obmyślał rewolucję w Rosji. Po wypoczynku w kawiarni warto wskrzesić w sobie trochę siły, by odwiedzić jeszcze Hofburg. Najlepiej w niedzielę – podczas porannej mszy w tutejszym kościele śpiewa słynny Wiedeński Chór Chłopięcy. Krążymy po ogromnych apartamentach cesarskich, gdzie niegdyś przechadzała się cesarzowa Elżbieta z Franciszkiem Józefem. Austriacy żartują, że po nim zostały im pracowitość oraz skłonność do wczesnego wstawania i zasypiania z kurami. Ten zwolennik spartańskiego życia zrywał się z łóżka o czwartej rano, przyjmował stu interesantów dziennie, a o 20.30 zarządzał ciszę nocną! Ale gdyby nawet cały Wiedeń poszedł wcześnie spać, pozostaje trójkąt bermudzki – żydowska dzielnica, gdzie życie zaczyna tętnić dopiero o północy. W rejonie ulic Rabenstein, Ruprechtplatz i Seitenstettengasse roi się od klubów, barów, dyskotek. Choć w dali szumi Dunaj, wewnątrz atmosfera niczym we Włoszech w letnią upalną noc. W Havana Club ludzie tańczą przy latynoskich rytmach, barmani uwijają się jak w ukropie, najlepiej schodzą egzotyczne drinki z parasolkami. Nie zaszkodzi wznieść toast na cześć Franciszka Józefa!