National Geographic
type: channel
link: https://www.national-geographic.pl
date: 2026-05-10T06:28:07.000Z
update period: hourly
update frequency: 1
update base: 2000-01-01T12:00+00:00
items: Zaanse Schans to żywe muzeum przemysłu, które zachwyca autentycznością
items: Burzowe dni pogarszają sytuację alergików. Winne są mikroskopijne pyłki
items: Mechanizm działania i rola prądów strumieniowych
items: W Afryce zaczyna się okres harmattanu. Niewiele osób wie, czym jest to niezwykłe zjawisko
items: Melissa dotarła na Jamajkę jako huragan 5 kategorii. Jak rodzą się najgroźniejsze huragany?
items: Gorący wiatr z czarnej dziury uchwycony po 50 latach obserwacji. Co naukowcy o nim wiedzą?
items: Skąd się bierze wiatr? Ciekawostki o wietrze
items: Biały szkwał - co to jest, jak często występuje i jak się zachować w jego trakcie?
items: Sztorm: jak powstaje i ile trwa? Kiedy najczęściej występuje na Bałtyku?
items: Ekologiczne, ale czy zdrowe? Naukowcy sprawdzili, czy Syndrom Turbin Wiatrowych to prawda
items: Te rzeźby same się poruszają, są niesamowite. Wykorzystują siłę wiatru
items: Padający poziomo śnieg? To się zdarza na morzu. Ryczące czterdziestki, czyli rzecz o wiatrach
items: To najsilniejsza broń natury! Erozja pokona wszystko
items: Słońce czy wiatr – co powinno zastąpić węgiel?
items: 240 km/h na Śnieżce. Uwaga na silny wiatr w całej Polsce!
items: Potęga wiatru

Zaanse Schans to żywe muzeum przemysłu, które zachwyca autentycznością
type: item
date: 2026-05-10T06:27:14.000Z
creator: Artur Białek
subject: Kierunki
subject: Traveler
subject: holandia
subject: przemysł
subject: skansen
subject: wiatr
description: Wielu osobom Holandia kojarzy się przede wszystkim z wiatrakami, drewnianą architekturą i kanałami. To wyobrażenie znajduje swoje najbardziej autentyczne odzwierciedlenie w Zaanse Schans. Mowa o ikonicznym pomniku niderlandzkiej myśli inżynieryjnej i jednym z pierwszych obszarów uprzemysłowionych w Europie. Czym zachwyca to wyjątkowe miejsce? Na to i inne pytania odpowiadamy poniżej.
encoded: Spis treści: Miejsce o wyjątkowej autentyczności Kolebka innowacji Wiatraki w Zaanse Schans Inne atrakcje Zaanse Schans Większość skansenów to po prostu statyczne ekspozycje przeszłości. Na ich tle Zaanse Schans prezentuje się wyjątkowo. Mówimy tu bowiem o unikatowym osiedlu muzealnym, które wciąż pozostaje zamieszkane, a życie toczy się tam swoim własnym wyjątkowym rytmem. Miejsce o wyjątkowej autentyczności Zaanse Schans znajduje się na wschodnim brzegu rzeki Zaan, w obrębie gminy Zaanstad. W kontekście geograficznym obszar ten jest integralną częścią nizinnego krajobrazu polderowego, który przez wieki był kształtowany przez systemy melioracyjne i walkę z napierającymi wodami Morza Północnego. Lokalizacja ta, oddalona o zaledwie kilkanaście kilometrów na północ od Amsterdamu, czyniła z regionu Zaan bezpośrednie zaplecze gospodarcze głównego ośrodka handlowego regionu, co miało kluczowe znaczenie dla rozwoju handlu i transportu wodnego. Administracyjnie Zaanse Schans przynależy do miasta Zaandam, granicząc z urokliwą miejscowością Zaandijk. Należy podkreślić, że w przeciwieństwie do typowych parków tematycznych to urokliwe miejsce pozostaje integralną częścią tkanki miejskiej. Mieszkańcy tego obszaru prowadzą normalne życie w historycznych domach, co nadaje skansenowi autentyczności rzadko spotykanej w innych obiektach turystycznych. Kolebka innowacji W przeszłości na region Zaan składały się połacie bagnistych nieużytków. Kluczowym momentem dla rozwoju tego terenu była końcówka XVI wieku, kiedy presja ekonomiczna i potrzeba rozbudowy floty wojennej i handlowej wymusiły poszukiwanie nowych źródeł energii. W 1594 roku Cornelis Corneliszoon van Uitgeest dokonał przełomu, montując wał korbowy w wiatraku tartacznym. Ta innowacja pozwoliła na zamianę ruchu obrotowego skrzydeł na pionowy ruch pił, co zrewolucjonizowało obróbkę drewna. Zdolność do mechanicznego cięcia desek sprawiła, że Holendrzy mogli budować statki szybciej i taniej, co położyło fundament pod Złoty Wiek…

Zaanse-Schans-8cfb4b0.jpg
width: 1800
height: 1200

Burzowe dni pogarszają sytuację alergików. Winne są mikroskopijne pyłki
type: item
date: 2026-04-27T07:01:08.000Z
creator: Megan Wollerton
subject: Nauka
subject: Przyroda
subject: burza
subject: burze
subject: katar
subject: pyłki
subject: wiatr
subject: Zdrowie
description: Burze mogą znacząco pogorszyć samopoczucie alergików. Pyłki rozpadają się wówczas na drobne cząsteczki, które łatwiej przenikają do układu oddechowego. W skrajnych przypadkach zjawisko to może prowadzić do tzw. astmy burzowej.
encoded: Spis treści: Co dzieje się z pyłkami podczas burzy? Co sub-pyłki robią z twoim organizmem? Jak przygotować się na nasilający się sezon pylenia Głównym winowajcą alergii są pyłki roślin. W samej Polsce około 12 milionów osób cierpi na sezonowe alergie wywołane pyleniem. Co więcej, sezon pylenia się wydłuża, a jednocześnie rośnie stężenie pyłków w powietrzu, czyli liczba alergenów unoszących się w danym momencie. Wraz ze wzrostem temperatur można się spodziewać, że problem pyłków będzie się nasilał, a ich obecność w naszym życiu stanie się coraz bardziej uciążliwa. Wiosenne wzorce pogodowe również mogą napędzać to zjawisko. Burze, którym towarzyszą silne wiatry, intensywne opady, gwałtowne skoki temperatury oraz grad, mogą powodować rozpad pojedynczych ziaren pyłku na jeszcze drobniejsze cząstki. Ryzyko występowania tych gwałtownych zjawisk rośnie wraz z postępującym ociepleniem klimatu. Pojawiają się one szczególnie często wiosną – czyli w okresie, gdy stężenie alergenów i tak osiąga najwyższy poziom. Oto, co dzieje się z pyłkami podczas burzy, jak może to prowadzić do zjawiska „astmy burzowej” oraz jak możemy przygotować się na dłuższe i bardziej intensywne sezony alergiczne, które nas czekają. Co dzieje się z pyłkami podczas burzy? Wiosenne burze nie są niczym nowym, ale wraz z ociepleniem klimatu stają się częstsze i bardziej gwałtowne. Większa wilgotność, intensywniejsze opady i silniejsze wiatry sprawiają, że pyłki mają jeszcze więcej okazji, by się rozprzestrzeniać i rozpadać na drobniejsze cząsteczki. Jak wyjaśnia meteorolog Dante Ricci z Wirginii Zachodniej, burzowe podmuchy wiatru unoszą wszystko, co znajduje się na powierzchni. – Pyłki, kurz – wszystko zostaje poderwane i rozproszone, trafiając na samochody, do powietrza, do domów przez otwarte okna, a także na osoby przebywające na zewnątrz – mówi. W efekcie podczas burzy w powietrzu pojawia się znacznie więcej drobnych, łatwo wdychanych cząstek, co może nasilać objawy alergii, a u niektórych osób prowadzi…

burze-z-piorunami-ef48e31.jpg
width: 7360
height: 4912

Mechanizm działania i rola prądów strumieniowych
type: item
date: 2026-03-31T13:16:23.000Z
creator: Marzena Wardyn-Kobus
subject: Przyroda
subject: meteorologia
subject: pogoda
subject: wiatr
description: Prąd strumieniowy (jet stream) to wąskie pasy wyjątkowo silnych wiatrów wiejących w górnej troposferze i dolnej stratosferze. Pojawiają się one zazwyczaj na wysokości około 9–12 kilometrów nad powierzchnią Ziemi. Prądy te w istotny sposób wpływają na pogodę w średnich szerokościach geograficznych. To od nich zależy w dużej mierze, czy nad Europą utrzyma się fala upałów, czy napłynie chłodne, arktyczne powietrze. Ich przebieg ma także znaczenie dla lotnictwa, ponieważ oddziałuje na prędkość przelotową samolotów i zużycie paliwa.
encoded: Spis treści: Jak powstaje jet stream? Jak silny jest prąd strumieniowy i z jaką prędkością wieje? Wpływ prądów strumieniowych na lotnictwo Wpływ prądów strumieniowych na pogodę Wbrew potocznemu uproszczeniu nie istnieje tylko jeden prąd strumieniowy. Największe znaczenie dla Europy ma prąd polarny (polar front jet) oraz prąd subtropikalny (subtropical jet). Te powietrzne „rzeki” mogą mieć szerokość od kilkudziesięciu do kilkuset kilometrów, lecz ich pionowa rozciągłość jest stosunkowo niewielka. Prąd strumieniowy nie przemieszcza się liniowo z zachodu na wschód, lecz faluje, tworząc rozległe meandry związane z falami Rossby’ego. To właśnie te odchylenia w dużej mierze kształtują układ wyżów i niżów, a tym samym warunki pogodowe nad całymi kontynentami. Jak powstaje jet stream? Mechanizm powstawania prądu strumieniowego jest ściśle związany z nierównomiernym nagrzewaniem Ziemi przez Słońce. Równik otrzymuje znacznie więcej energii niż obszary polarne, co prowadzi do powstawania silnych kontrastów temperatury między poszczególnymi szerokościami geograficznymi. Na granicy ciepłych i chłodnych mas powietrza tworzy się strefa frontu polarnego. To właśnie tam, w warunkach dużego gradientu temperatury, rozwijają się najsilniejsze prądy strumieniowe. Z fizycznego punktu widzenia kluczowe znaczenie ma tu: różnica temperatur (gradient termiczny), spadek ciśnienia wraz z wysokością, siła Coriolisa wynikająca z ruchu obrotowego Ziemi. Im większy kontrast temperatur, tym silniejszy może być prąd strumieniowy. Dlatego zimą, gdy różnice te są największe, jet stream zwykle przyspiesza i przesuwa się bardziej na południe. Latem natomiast słabnie i przemieszcza się ku wyższym szerokościom geograficznym. Warto podkreślić, że prąd strumieniowy nie jest stałą, sztywną strukturą. Jego przebieg zmienia się dynamicznie pod wpływem procesów synoptycznych, interakcji z układami niżowymi oraz zjawisk takich jak El Niño–Southern Oscillation (ENSO). W efekcie raz tworzy szerokie, łagodne fale, …

prad-strumieniowy-9e1bf75.jpg
width: 1440
height: 1200

W Afryce zaczyna się okres harmattanu. Niewiele osób wie, czym jest to niezwykłe zjawisko
type: item
date: 2025-11-27T09:56:21.000Z
creator: Sabina Zięba
subject: Przyroda
subject: afryka
subject: wiatr
description: Harmattan od wieków budzi respekt wśród mieszkańców Afryki Zachodniej. To zjawisko, które potrafi zmienić rytm dnia, wpłynąć na zdrowie i sparaliżować całe miasta, a jednocześnie pozostaje mało znane poza regionem. Co kryje się za zjawiskiem, którego nadejście budzi jednocześnie niepokój i fascynację?
encoded: Już za kilka dni do polskich kin trafi dokument „Gdy powieje harmattan” – poruszająca opowieść o 25-letniej Barbarze mieszkającej w Akrze, stolicy Ghany. Jako ośmioletnie dziecko została oddana do pracy, tak jak tysiące dzieci w tej części świata. Dziś jest pewna siebie i silna, ale jej odwaga znika w jednej chwili, gdy nad horyzontem pojawia się harmattan. Tytułowy wiatr staje się w filmie zarówno symbolem, jak i realnym zagrożeniem. Czym właściwie jest i dlaczego jego nadejście budzi tak silne emocje? Gdzie i kiedy pojawia się harmattan? Charakterystyczny wiatr Afryki Zachodniej Harmattan pojawia się każdego roku w Afryce Zachodniej między końcem listopada a połową marca, kiedy nad centralną Saharą umacnia się rozległy obszar wysokiego ciśnienia, a strefa międzyzwrotnikowej konwergencji przesuwa się nad Zatokę Gwinejską. Różnica ciśnień sprawia, że z północnego wschodu zaczyna napływać wyjątkowo suchy, chłodny wiatr niosący ogromne ilości pyłu – to właśnie on nadaje nazwę całej porze roku. Przemieszczając się przez Saharę, harmattan unosi drobne cząstki piasku i pyłu o średnicy często zaledwie kilku mikrometrów, tworząc mętne, jednolite niebo i sprawiając, że zjawisko obejmuje setki kilometrów. W regionach takich jak Ghana, Nigeria, Burkina Faso czy Wybrzeże Kości Słoniowej niebo w tym okresie traci wyraziste barwy: słońce świeci przez mleczną, gęstą zawiesinę, a horyzont wydaje się zamglony nawet przy bezchmurnej pogodzie. Dni bywają gorące – temperatury sięgają 30-35°C, ale wraz z zachodem słońca powietrze gwałtownie się wychładza, a w niektórych częściach Sahelu (strefy przejściowej między Saharą a sawanną) temperatura potrafi spaść do 9°C. Jednocześnie wilgotność powietrza obniża się do poziomu niespotykanego w innych porach roku, nierzadko spadając poniżej 5%. To właśnie ta ekstremalna suchość sprawia, że harmattan określa się czasem mianem „wiatru doktora”: jego chłodny i pozbawiony wilgoci charakter wyraźnie odróżnia go od gorącego, dusznego powietrza monsu…

IMG0752-131420f.jpeg
width: 5184
height: 3456

Melissa dotarła na Jamajkę jako huragan 5 kategorii. Jak rodzą się najgroźniejsze huragany?
type: item
date: 2025-10-30T11:20:37.000Z
creator: Ewelina Zambrzycka-Kościelnicka
subject: Przyroda
subject: burza
subject: fizyka
subject: huragan
subject: meteorologia
subject: wiatr
description: Co roku nad Atlantykiem rodzi się średnio 12 burz tropikalnych, z których połowa przekształca się w huragany. To właśnie jeden z nich – Melissa – uderzył w Jamajkę z niszczycielską siłą wiatru sięgającą w porywach 400 km/h. Według pierwszych oficjalnych ustaleń władz zginęło ponad 30 osób, a eksperci mówią o najpotężniejszym huraganie roku. Jak powstają żywioły o tak ogromnej mocy?
encoded: Spis treści: Od cyklonu do huraganu Jak zbudowany jest huragan? Warunki powstawania huraganów Skala siły huraganów Aby doszło do utworzenia się huraganu, musimy wyjść od tzw. cyklonu tropikalnego. Jest to wirujący, niskociśnieniowy układ pogodowy, który zawiera zorganizowane burze (chmury burzowe), ale nie posiada frontów atmosferycznych, czyli granic oddzielających masy powietrza o różnych gęstościach. Od cyklonu do huraganu Według definicji, kolejne zmiany wymusza prędkość wiatru. Cyklony tropikalne, których maksymalna prędkość wiatru przy powierzchni nie przekracza 63 km/godz., nazywane są depresjami tropikalnymi. Jednak, gdy prędkość wiatru przekroczy wspomniane 63 km/godz., układ zostaje zakwalifikowany jako burza tropikalna. Jeśli maksymalna prędkość wiatru burzy tropikalnej osiągnie 119 km/godz., układ zostaje sklasyfikowany jako huragan. Dla porównania najsilniejsze wiatry wiejące w Polsce, jak np. Orkan Ksawery z 2013 r., dochodziły w porywach do 147 km/godz. Każdego roku na Atlantyku, Morzu Karaibskim i w Zatoce Meksykańskiej powstaje średnio 10–12 burz tropikalnych. Wiele z nich nie dociera do lądu. Sześć z nich zwykle osiąga siłę huraganu. W przeciętnym trzyletnim okresie około pięć huraganów uderza w wybrzeże USA – od Teksasu po Maine. Dwa z nich to zwykle huragany dużej mocy (z wiatrami powyżej 177 km/godz.). Typowy huragan ma szerokość około 480 km, choć wielkość ta może znacznie się różnić. Aby to sobie lepiej zobrazować „szerokość” Polski licząc od najbardziej oddalonych punktów, to 689 km. Jak zbudowany jest huragan? Oko huraganu to stosunkowo spokojny i bezchmurny obszar o średnicy około 32–64 km). Dalej znajduje się tzw. eyewall – ściana oka, która składa się z gęstych chmur zawierających najsilniejsze wiatry w całym systemie. Zewnętrzne pasma deszczowe (rainbands), często niosące wiatry huraganowe lub sztormowe, tworzą gęste linie burz rozciągające się od 80 do 480 km długości. Wiatry te mogą sięgać do 40 km od centrum w małych huraganach i pona…

Huragan-Melissa-f2be288.jpg
width: 1024
height: 683

Gorący wiatr z czarnej dziury uchwycony po 50 latach obserwacji. Co naukowcy o nim wiedzą?
type: item
date: 2025-10-01T05:55:23.000Z
creator: Ewelina Zambrzycka-Kościelnicka
subject: Kosmos
subject: czarna dziura
subject: wiatr
description: Sagittarius A* to znajdująca się w centrum Drogi Mlecznej czarna dziura o masie około 4 mln mas Słońca. Okazuje się, że posiada dysk akrecyjny emitujący gorący wiatr. Według naukowców energia potrzebna do wytworzenia takiego strumienia odpowiada energii około 25 000 Słońc. O czym nam to mówi?
encoded: Od 100 lat, czyli odkąd Harlow Shapley i inni astronomowie zaczęli badać rozmieszczenie gwiazd w Drodze Mlecznej, które wskazało na istnienie masywnego centrum galaktyki, nieustannie próbujemy poznać jak najwięcej parametrów tego miejsca. W 1974 roku Bruce Balick i Robert Brown zidentyfikowali bardzo zwarte źródło fal radiowych w samym środku Drogi Mlecznej i nazwali je Sagittarius A*. Sagittarius, ponieważ jest to łacińska nazwa konstelacji Strzelca, w której kierunku znajduje się centrum Drogi Mlecznej. Nobel i supermasywna czarna dziura Niemal pół wieku później, konkretnie w latach 1990–2000 Andrea Ghez (UCLA) i Reinhard Genzel (Max Planck Institute) wykazali, że w centrum Drogi Mlecznej znajduje się obiekt o masie około 4 mln mas Słońca w objętości mniejszej niż Układ Słoneczny, co stanowi najsilniejszy dowód na supermasywną czarną dziurę. Ich praca została w 2020 roku uhonorowana Nagrodą Nobla. Już od lat 70. ubiegłego wieku astronomowie przewidywali, że Sagittarius A* powinien wysyłać gorący wiatr – strumień rozgrzanego gazu i plazmy wydostający się z obszaru wokół czarnej dziury. Sama czarna dziura nie może go generować, ponieważ tzw. horyzont zdarzeń nie wypuszcza niczego, co już wpadło w pułapkę tego grawitacyjnego potwora. Ale wokół supermasywnej czarnej dziury znajduje się tak zwany dysk akrecyjny – gorący wirujący gaz, który po pewnym czasie opada na czarną dziurę, zasilając ją. Zbliżając się do horyzontu zdarzeń gaz rozgrzewa się do temperatury milionów stopni Celsjusza, po czym jonizuje się i emituje promieniowanie rentgenowskie. Część materii zamiast zostać pochłonięta zostaje wyrzucona na zewnątrz właśnie w postaci „wiatru”. Wiatr ten, wyrywając się z dysku akrecyjnego, przyjmuje kształt stożka. Dane z obserwatorium ALMA Właśnie po raz pierwszy udało się coś takiego zaobserwować. Wszystko dzięki pięcioletnim obserwacjom prowadzonym na ALMA (Atacama Large Millimeter/submillimeter Array), największym na świecie zespole radioteleskopów pracujących w zak…

ehtblackhole-1186178.jpg
width: 985
height: 574

Skąd się bierze wiatr? Ciekawostki o wietrze
type: item
date: 2022-12-21T09:30:39.000Z
creator: Mateusz Łysiak
subject: National Geographic Site
subject: Przyroda
subject: pogoda
subject: Travel
subject: wiatr
subject: Wolny czas
description: Czym jest wiatr? Jak powstaje i skąd się bierze? Jest na to proste naukowe wytłumaczenie. Znają je już dzieci w szkole.
encoded: W tym artykule: Skąd się bierze wiatr? Jak powstaje wiatr w Polsce i na świecie? Gdzie wieje wiatr? Dlaczego wieje wiatr? To pytanie zadajemy sobie w szczególnie wietrzne dni, ale przecież wiatr wieje prawie cały czas – tyle że z różną intensywnością. Skąd się bierze wiatr i gdzie na świecie wieje najmocniej? Oto odpowiedzi na najbardziej intrygujące wietrzne pytania. Skąd się bierze wiatr? Głównym napędem dla wiatru jest efekt ogrzewania Ziemi przez Słońce. Energia słoneczna ogrzewa powierzchnię planety, najintensywniej na równiku, co powoduje unoszenie się powietrza. Wznoszące się powietrze tworzy obszar niskiego ciśnienia na powierzchni, do którego zasysane jest chłodniejsze powietrze. Tak najprościej można wytłumaczyć, jak powstaje wiatr. Rozprężające się powietrze wytwarza obszary „wysokiego ciśnienia”, które odpychają otaczające powietrze. Kurczące się powietrze tworzy z kolei strefy „niskiego ciśnienia”. Te wciągają pobliskie powietrze do wewnątrz. Wiatr wieje więc dlatego, że powietrze przemieszcza się z obszarów o wysokim ciśnieniu do tych, w których ciśnienie jest niższe. Oczywiście na kierunek i intensywność wiatru wpływa wiele czynników. Istotne jest też to, że Ziemia ma kulisty kształt i się obraca. To tworzy tzw. efekt Coriolisa. Jego następstwem jest siła boczna powodująca cyrkulację powietrza w kierunku przeciwnym do ruchu wskazówek zegara. Taki ruch odbywa się wokół obszarów niskiego ciśnienia na półkuli północnej. Z kolei cyrkulacja powietrza zgodnie z ruchem wskazówek zegara zachodzi na półkuli południowej. To tłumaczy, dlaczego prezenterzy pogody często wskazują na obszary wysokiego i niskiego ciśnienia. W końcu to one są odpowiedzialne za przepływ powietrza. Naukowcy twierdzą, że wiatr to naturalny sposób na wyrównywanie różnic w ciśnieniu powietrza. Dla ścisłości: ciśnienie powietrza to siła, jaką powietrze wywiera na to, gdzie się znajduje – na przykład na balon. Ciśnienie powietrza w balonie jest więc wyższe niż na zewnątrz. Dlatego po przekł…

skad-sie-bierze-wiatr-a50daf9.jpg
width: 960
height: 540

Biały szkwał - co to jest, jak często występuje i jak się zachować w jego trakcie?
type: item
date: 2022-06-04T09:27:07.000Z
creator: Artur Białek
subject: National Geographic Site
subject: Przyroda
subject: burza
subject: jeziora
subject: meteorologia
subject: pogoda
subject: przyroda
subject: Travel
subject: wiatr
description: Biały szkwał to zjawisko, które sieje autentyczną grozę wśród żeglarzy. Czym jest biały szkwał? Jak często zjawisko to występuje na mazurskich jeziorach i jak w trakcie jego trwania powinni zachować się żeglarze?
encoded: W tym artykule: Co to jest biały szkwał? Jak powstaje biały szkwał? Jak często występuje biały szkwał na Mazurach? Biały szkwał: jak się zachować w jego trakcie? Wiatr o niszczycielskiej sile może łatwo zatopić nawet duże jednostki pływające, więc mniejsze jachty są tym bardziej narażone na zniszczenie. Na temat białych szkwałów krąży wiele opowieści. Tego typu zjawiska mają regularnie „nawiedzać” obszar Wielkich Jezior Amerykańskich, ale nie tylko. O białym szkwale często mówi się tez w kontekście Mazur, zwłaszcza po tragicznych wydarzeniach z 21 sierpnia 2007 roku. Czym właściwie jest biały szkwał i czy zjawisko to rzeczywiście występuje w Krainie Wielkich Jezior Mazurskich? Co to jest biały szkwał? Wbrew pozorom, trudno jednoznacznie zdefiniować zjawisko białego szkwału. Wynika to z faktu, że takie pojęcie nie występuje w „Słowniku meteorologicznym” Polskiego Towarzystwa Geograficznego i Instytutu Meteorologii i Gospodarki Wodnej. Żeby wyjaśnić istotę białego szkwału, trzeba posiłkować się zagranicznymi źródłami. Co wskazuje „Słownik meteorologiczny Amerykańskiego Towarzystwa Meteorologicznego”? O białym szkwale należy mówić w sytuacji, w której przed przejściem silnego wiatru na niebie nie można zaobserwować ciemnych, burzowych chmur. Gdy występuje to zjawisko, niebo pozostaje bezchmurne, ewentualnie pojawiają się na nim jasne chmury. Jedynymi zwiastunami białego szkwału są zawieszone w powietrzu krople wody i pokryte białą pianą fale. Ekstremalna pogoda – skąd się bierze? Gwałtowne zjawiska pogodowe zdają się wpisywać na dobre w polski klimat – tegoroczne burze i nawałnice są tego najlepszym dowodem. Są one przede wszystkim następstwem zmian klimatycznych,... Scalając tę definicję do spójnej postaci, biały szkwał to nagły, silny wiatr prowokujący powstawanie mgły unoszonych kropel wody i rozbryzgujących się na biało fal. Jego występowaniu nie towarzyszą ciemne, burzowe chmury. Można więc powiedzieć, że jest to przeciwieństwo czarnego szkwału. To zjawisko jest z…

bialy-szkwal-co-to-jest-jak-czesto-wystepuje-i-jak-sie-zachowac-w-jego-trakcie-fot-marty-melville-getty-images-4d5feca.jpeg
width: 1024
height: 702

Sztorm: jak powstaje i ile trwa? Kiedy najczęściej występuje na Bałtyku?
type: item
date: 2022-05-27T07:27:07.000Z
creator: Artur Białek
subject: National Geographic Site
subject: Przyroda
subject: burza
subject: burze
subject: Edukacja
subject: morze
subject: pogoda
subject: przyroda
subject: wiatr
description: Natura potrafi wyzwolić niszczycielską siłę. Czym jest sztorm? Jak powstaje to zjawisko meteorologiczne i jak długo trwa? Na te i inne pytania odpowiadamy poniżej.
encoded: W tym artykule: Czym jest sztorm? Jak powstaje sztorm? Kiedy są największe sztormy na Bałtyku? Jak długo trwa sztorm? Największe sztormy na świecie – ciekawostka Silny wiatr, wiejący na otwartych zbiornikach wodnych, potrafi wywołać ogromne fale, które zagrażają nie tylko statkom. Sztorm, bo o tym zjawisku mowa, może wedrzeć się w głąb lądu, niszcząc wszystko, co napotka na swojej drodze. W wielu częściach świata występują kataklizmy, które pochłaniają tysiące istnień ludzkich. Huraganowy wiatr, który w porywach może osiągać prędkość 300 km/godz., wysokie na kilkanaście metrów fale, opady deszczu, które ograniczają widoczność tak samo skutecznie, jak gęsta mgła – sztorm to niszczycielskie zjawisko, które stanowi zagrożenie nie tylko na otwartym morzu. Gdy fale sztormowe docierają do wybrzeży, w jednej chwili niszczą wszystko, co stanie im na drodze. Czym jest sztorm? Mówiąc o sztormie, na myśli należy mieć gwałtowny wiatr, wiejący na otwartym akwenie. W wyniku tego zjawiska, dochodzi do piętrzenia i załamywania fal morskich. Towarzyszą temu gwałtowne zmiany ciśnienia atmosferycznego, często także silne opady i gwałtowne burze z licznymi wyładowaniami. Gdy rozpęta się sztorm, zmiany ciśnienia na 100-kilometrowym obszarze mogą przekraczać 5 hPa, a dobowe wahania nierzadko osiągają 40 hPa. Potęga wiatru Wiatr wciąż jeszcze należy do nieposkromionych żywiołów i sprawia meteorologom niespodzianki. Jest jednym z najpotężniejszych zjawisk przyrody a jego potencjał zniszczenia jest ogromny. Według skali opracowanej przez brytyjskiego admirała Francisa Beauforta, o sztormie należy mówić w sytuacji, w której wiatr wieje z minimalną prędkością wynoszącą 63 km/godz. Mamy wówczas do czynienia z 8. stopniem w 12-stopniowej skali. Sztormy osiągające najwyższą wartość są wywołane przez wiatr wiejący z prędkością przekraczającą 120 km/godz. Jak powstaje sztorm? Skąd biorą się tak silne wichury? Za występowanie niszczycielskich zjawisk odpowiada układ niskiego ciśnienia, powstający w…

sztorm-jak-powstaje-i-ile-trwa-kiedy-najczesciej-wystepuje-na-baltyku-fot-getty-images-a679fd3.jpeg
width: 2121
height: 1414

Ekologiczne, ale czy zdrowe? Naukowcy sprawdzili, czy Syndrom Turbin Wiatrowych to prawda
type: item
date: 2021-03-03T13:57:09.000Z
subject: Historia
subject: National Geographic Site
subject: wiatr
subject: zdjęcia
subject: Zdrowie
description: Czy turbiny wiatrowe rzeczywiście negatywnie wpływają na zdrowie ludzi mieszkających w ich pobliżu? Czy słyszalne oraz niesłyszalne dźwięki i fale emitowane przez urządzenia powodują bóle głowy, mdłości, a nawet ataki lęku i paniki? Tak twierdzą przeciwnicy farm wiatrowych, a tym twierdzeniom przyjrzeli się naukowcy z Finlandii.
encoded: W tym artykule: Pseudonauka pod lupą Tania zielona energia Wyniki dwuletniej obserwacji zostały opublikowane w poniedziałek 22 czerwca. Naukowcy chcieli sprawdzić, czy niesłyszalne dźwięki o niskiej częstotliwości wydawane przez elektrownie wiatrowe są szkodliwe dla zdrowia ludzkiego. We wcześniejszych badaniach stwierdzono, że słyszalny hałas generowanych przez wiatraki nie wywiera wpływu na zdrowie okolicznych mieszkańców, nie licząc irytacji i związanych z nią zaburzeń snu. Fiński projekt badawczy, zlecony przez rząd, skupiał się na infradźwiękach, których ludzkie ucho nie może wykryć. Badania przeprowadzono, ponieważ w wielu krajach ludzie mieszkający w okolicach farm wiatrowych, obwiniają te niesłyszalne fale za różne dolegliwości – od bólów głowy i nudności po szumy uszne i problemy sercowo-naczyniowe. Naukowcy wykorzystali wywiady, nagrania dźwiękowe i testy laboratoryjne, aby zbadać możliwy wpływ infradźwięków na zdrowie ludzi mieszkających w odległości do 20 kilometrów od generatorów. „Odkrycia nie potwierdzają hipotezy, że infradźwięk jest elementem w dźwięku turbiny, który powoduje irytację. Bardziej prawdopodobne jest, że objawy te są wywoływane przez inne czynniki, takie jak oczekiwanie objawów” – stwierdzili autorzy w artykule podsumowującym badania. Analiza wykazała także, że nie ma dowodów na to, że dźwięki emitowane przez turbiny wiatrowe wpływają na częstość akcji serca. Pseudonauka pod lupą Syndrom Turbin Wiatrowych (z ang. Wind Turbine Syndrome) to termin, który po raz pierwszy pojawił się w 2004 roku. A to za sprawą dr Niny Pierpont, amerykańskiej pediatrki i żony zagorzałego przeciwnika farm wiatrowych, autorki książki pod tym samym tytułem: „Syndrom Turbin Wiatrowych: Sprawozdanie w sprawie naturalnego eksperymentu”. Dr Pierpont twierdziła, że zgłasza się do niej wielu pacjentów odczuwających dolegliwości składające się w spójny obraz zespołu chorobowego. 38 pacjentów – od niemowląt po osoby starsze – miało uskarżać się na zaburzenia i pogorsz…

zdaniem-niektorych-turbiny-wiatrowe-powoduja-szkody-dla-zdrowia-ludzi-fot-getty-images-3123f11.jpeg
width: 2310
height: 1298

Te rzeźby same się poruszają, są niesamowite. Wykorzystują siłę wiatru
type: item
date: 2018-10-02T04:13:50.000Z
creator: redakcja
subject: Ludzie
subject: National Geographic Site
subject: Edukacja
subject: Kultura
subject: rzeźba
subject: Technologia
subject: Travel
subject: wiatr
description: Wyglądają jak gigantyczne roboty, albo machiny z filmu science fiction. Są w rzeczywistości rzeźbami holenderskiego artysty Theo Jansena. Nadał im nazwę "Strandbeest". Zobaczcie ich niesamowity ruch.
encoded: Artysta tworzy je ze zużytych butelek i plastikowych rurek. W butelkach znajduje się powietrze, która ma napędzać żagle, o ile tego nie zrobi wiatr. Rzeźby-bestie przemierzają plaże, napędzane morską bryzą i sprawiają niesamowite wrażenie. Zobaczcie zresztą sami. View oEmbed on the source website Autor prac, Theo Jasnen, to nie tylko artysta. Jest przede wszystkim wykształconym fizykiem i od początku swojej artystycznej działalności koncentruje się na ruchu. Dlatego jego sztukę określa się mianem "kinetycznej". Od 1990 tworzy z pomocą plastikowych rurek i ruchomych elementów swoje poruszające się instalacje. Ci najbardziej zafascynowani mogą spróbować swoich sił z budowaniem podobnych machin. Artysta rozprowadza małe wersje swoich maszyn, które można składać samemu.

https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/6ce7c83aba9fd521ce9a883b9344d02714526871-25bbe5d.png
width: 630
height: 473

Padający poziomo śnieg? To się zdarza na morzu. Ryczące czterdziestki, czyli rzecz o wiatrach
type: item
date: 2018-06-18T08:40:00.000Z
creator: redakcjang
subject: National Geographic Site
subject: Przyroda
subject: Edukacja
subject: Kuchnia
subject: Travel
subject: wiatr
description: Południowe oceany to najbardziej nieprzewidywalne akweny wodne na świecie. Warunki zmieniają się tam błyskawicznie, a wiatry są zwykle silniejsze od prognozowanych
encoded: Żeglarze zmagać się muszą też z padającym poziomo śniegiem, wysoką falą i górami lodowymi. Obszar od 40. do 50. stopnia szerokości geograficznej południowej nazywany jest w żeglarstwie "ryczącymi czterdziestkami". Wieją tu stałe wiatry zachodnie o bardzo dużej prędkości. Były sporą pomocą w epoce odkryć, kiedy to z ich dobrodziejstw korzystały statki płynące na wschód, w kierunku Dalekiego Wschodu i Australii. – To dla żeglugi najtrudniejsze wody świata. Wiatry ryczą tu prawie nieprzerwanie, a ogromne fale dają się we znaki nawet dużym statkom – mówi Tomasz Łopata, kapitan jachtowy z Selma Expeditions. Jeśli przesunąć się dalej na południe, warunki stają się jeszcze surowsze, a wiatry – najsilniejsze na świecie. Kolejne dziesięć stopni szerokości geograficznej żeglarze i marynarze nazywają "wyjącymi pięćdziesiątkami". Pędzone dookoła Antarktydy fale nie spotykają na swojej drodze żadnych kontynentów, dzięki czemu potrafią przybierać monstrualne rozmiary, osiągając wysokość kilkupiętrowych budynków. Z pięćdziesiątkami sąsiadują z kolei "bezludne sześćdziesiątki". Jedyny ląd na obszarze między 60. a 70. stopniem to północna Antarktyda. Poza pracownikami stacji naukowych nie ma tu żadnych stałych mieszkańców. Panuje przeraźliwe zimno, wszelkie prognozy są wróżeniem z fusów, a góry lodowe – codziennością. – W "ryczących czterdziestkach" nie ma Boga, w "wyjących pięćdziesiątkach" nie ma żadnych praw, w "bezludnych sześćdziesiątkach" nie ma już zupełnie nic – podsumowuje kapitan Łopata.

https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/8c02f2623224aae295e371b3ebdb697adf4d168b-0f5c3c5.jpeg
width: 1000
height: 667

To najsilniejsza broń natury! Erozja pokona wszystko
type: item
date: 2015-12-07T17:22:31.000Z
creator: redakcja
subject: National Geographic Site
subject: Przyroda
subject: wiatr
subject: woda
description: Może się wydawać, że góry będą wieczne. Z punktu widzenia długości ludzkiego życia może i są. Jednak kiedyś nawet Himalaje zmienią się w malutkie pagórki, a to w dużej mierze za sprawą dwóch zjawisk.
encoded: Wietrzenie i erozja powoli żłobią, szlifują i polerują skały Ziemi w nieustannie zmieniające się dzieła sztuki, a następnie zmywają resztki do morza. Procesy te są całkowicie niezależne, ale nie wykluczają się. Wietrzenie działa jak mechaniczny i chemiczny młot, która rozbija i rzeźbi skały. Erozja przenosi powstałe fragmenty dalej. Pracując razem tworzą i odkrywają cuda natury, począwszy od głazów spadających wysoko w górach, przez łuki z piaskowca na spieczonej słońcem pustyni, a kończąc na wypolerowanych klifach opierających się bezlitosnym morzom. Woda jest najbardziej uniwersalnym narzędziem natury. Na przykład, przyjrzyjmy się sytuacji, gdy w chłodny dzień pada deszcz. Zbiera się w pęknięciach i szczelinach, a potem w nocy temperatura spada poniżej zera i zamarzająca woda rozszerza się, krusząc skałę jak młot pneumatyczny. Następnego dnia, promienie słońca topią lód, a pęknięte fragmenty spływają wraz z wodą. Powtarzające się wahania temperatury mogą również osłabić i ostatecznie rozbić skałę, która rozszerza się, gdy jest gorąco i kurczy gdy zimno. Takie pulsowanie powoli zamienia kamienie na pozbawionych deszczu pustyniach w piasek. Podobnie, stałe cykle mokro/sucho kruszą glinę. Drobiny piasku są zbierane i przenoszone przez wiatr, który następnie smaga okoliczne skały, polerując je na gładko. Z kolei na brzegu morza działanie fal kruszy klify i przetacza fragmenty tam i z powrotem, przemieniając je w drobny piasek. Rośliny i zwierzęta również odciskają swoje piętno na twardych minerałach Ziemi. Porosty i mchy wciskają się do pęknięć i szczelin, gdzie przyczepiają się do podłoża. Kiedy rosną, rosną również pęknięcia, co prowadzi w końcu do rozbicia kamienia na kawałki. Zwierzęta też robią swoje, bo od największych po najmniejsze depczą, miażdżą i rozbijają skały, pędząc po powierzchni oraz ryjąc pod ziemią. W dodatku, zarówno rośliny i zwierzęta produkują kwasy, które mieszają się z wodą deszczową, a połączenie to trawi powoli skały. Padający deszcz łączy s…

https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/65047d6f1cf18abb5a8ddfcea47985f1b4da02d0-688e0dd.jpeg
width: 1000
height: 668

Słońce czy wiatr – co powinno zastąpić węgiel?
type: item
date: 2015-11-25T13:05:20.000Z
creator: redakcjang
subject: National Geographic Site
subject: Nauka
subject: słońce
subject: wiatr
description: Energia słoneczna jest „najważniejszym narzędziem w skrzynce narzędziowej” do walki z redukcją emisji węgla – mówi Greg Wilson z amerykańskiego National Renewable Energy Laboratory.
encoded: Według Międzynarodowej Agencji Energetycznej energia wiatrowa też jest ważna, a jej udział w rynku energetycznym do roku 2050 może wzrosnąć 10-krotnie. Jeśli w pełni wykorzystamy oba te potencjały, będziemy w stanie zmniejszyć roczną emisję CO2 o 11 mld ton, czyli jedną trzecią aktualnego poziomu emisji.

https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/8d74fd47741740435b6c7e8c0461f2e42f70fe8e-d396fa2.png
width: 1226
height: 688

240 km/h na Śnieżce. Uwaga na silny wiatr w całej Polsce!
type: item
date: 2015-11-18T11:08:00.000Z
creator: redakcjang
subject: National Geographic Site
subject: Nauka
subject: karkonosze
subject: pogoda
subject: wiatr
description: W całej Polsce bardzo silnie dziś wieje. Najsilniej – w górach.
encoded: Jak informuje Artur Chrzanowski, synoptyk TVN Meteo, nad całym krajem występują dziś zanikające burze oraz silny wiatr. Na Śnieżce w Karkonoszach prędkość zachodniego wiatru dochodzi do 240 km/h, a na Kasprowym Wierchu w Tatrach do 95 km/h. To nie są warunki sprzyjające wycieczkom. Silne wiatry występują również m.in. we Wrocławiu, Zielonej Górze, Jeleniej Górze, Łebie, a także w Krakowie, Katowicach i Bielsku-Białej. Tam prędkość wiatru dochodzi do 65 km/h.

https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/df99c5a3a745d723c4d423a5d04af7b558eeafb4-35a3d60.jpeg
width: 3890
height: 2605

Potęga wiatru
type: item
date: 2009-12-09T12:30:00.000Z
creator: Redaktor National Geographic
subject: National Geographic Site
subject: Nauka
subject: huragan
subject: natura
subject: wiatr
description: Wiatr wciąż jeszcze należy do nieposkromionych żywiołów i sprawia meteorologom niespodzianki. Jest jednym z najpotężniejszych zjawisk przyrody a jego potencjał zniszczenia jest ogromny.
encoded: Siłę wiatru nad gruntem i nad powierzchnią morza określa się odpowiednio do jej efektów. Podstawą do wyliczeń jest tabela opracowana przez brytyjskiego admirała, sir Francisa Beauforta, żyjącego na przełomie XVIII i XIX wieku. A oto siła wiatru w skali Beauforta: Siła wiatru Rodzaj wiatru Prędkość w km/h Efekty działania na lądzie 0 Cisza 1 Dym wznosi się pionowo 1 Powiew 1 – 5 Dym wskazuje kierunek wiatru 2 Słaby 6 – 11 Liście szumią,wiatrowskazy poruszają się 3 Łagodny 12 – 19 Liście i małe gałęzie poruszają się 4 Umiarkowany 20 – 28 Liście i gałęzie wciąż poruszają się 5 Dość silny 29 – 38 Chwieją się małe drzewa liściaste 6 Silny 39 – 49 Poruszają się duże gałęzie 7 Bardzo silny 50 – 61 Poruszają się całe drzewa 8 Gwałtowny 62 – 74 Wiatr odłamuje gałęzie z drzew 9 Wichura 75 - 88 Niewielkie uszkodzenia budynków 10 Silna wichura 89 – 102 Łamią się mniejsze drzewa 11 Gwałtowna 103 – 117 Łamią się duże drzewa 12 Huragan 117 Uszkodzenia budynków, spustoszenia Tekst: Małgorzata Sienkiewicz

https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/b7ebf04d82b6c63bbca5d942a7a42546a04bd34a-eca2ba7.jpeg
width: 500
height: 375