Pompeje – praktyczny przewodnik po skamieniałej tragedii
Rankiem 24 sierpnia 79 roku n.e. z Wezuwiusza wystrzeliła w górę wysoka na 34 kilometry kolumna kamieni, popiołów i gazów wulkanicznych. Na budzących się mieszkańców pobliskich miast – Pompeje, Herkulanum, Oplontis i Stabie – spadł grad gorących skał i tony palącego popiołu. Niemal dwa tysiące lat później Pompeje są archeologicznym skarbem, po którym przechadzają się tysiące turystów dziennie.
Spis treści: Miasto luksusu Najważniejsze domy i budowle Zwiedzanie miasta „«Dom mój do dzisiaj pokazują co dzień, I pustkę tę daleki ogląda przechodzień, I w najtajniejsze wchodzi rozwalin zakątki, A przecież imię rzadki zaznał dla pamiątki...»” C.K. Norwid, „Pompeja” Pompeje zbudowano na plateau utworzonym przez prehistoryczny potok lawowy Wezuwiusza. Pierwsze osady powstały tam już na przełomie VII i początku VI wieku p.n.e. Wpływ na rozwój miasta mieli Etruskowie, Grecy oraz ludność miejscowa. W V wieku p.n.e. Pompeje otoczono murami obronnymi. Miasto luksusu Gdy na przełomie IV–III wieku p.n.e. Rzym rozszerzał swoje wpływy w Kampanii, Pompeje stały się sojusznikiem republiki rzymskiej. Prawdziwy rozkwit przeżyły w okresie panowania cesarzy Augusta i Tyberiusza. Powstały wówczas liczne świątynie, łaźnie, teatry i luksusowe domy. W 62 r. n.e. silne trzęsienie ziemi zniszczyło znaczną część miasta. Odbudowę przerwała erupcja Wezuwiusza 24 sierpnia 79 r. n.e., która zasypała Pompeje popiołem i pumeksem. Miasto odkryto ponownie pod koniec XVI wieku, a systematyczne wykopaliska rozpoczęto w 1748 r. za panowania Karola III Burbona. W tej chwili stanowisko archeologiczne obejmuje około 66 hektarów. Jednak to nie ze względu na wielkość Pompeje są tak interesujące. Stanowisko jest wyjątkowe, ponieważ zachowało się całe rzymskie miasto „zamrożone w czasie”: domy, sklepy, piekarnie, graffiti, freski, a nawet odlewy ludzi i zwierząt. Większość stanowisk archeologicznych to ruiny monumentalnych budowli. Natomiast Pompeje pokazują codzienne życie zwykłych mieszkańców niemal minuta po minucie przed katastrofą. Najważniejsze domy i budowle Dom Cytrzysty (House of the Citharist) to jedna z największych rezydencji w Pompejach, zajmująca niemal cały kwartał miasta. Posiadała dwa atria i trzy perystyle. W centralnym ogrodzie znajdował się basen z fontannami i brązowymi rzeźbami zwierząt. Nazwa domu pochodzi od znalezionego posągu Apollina grającego na cytrze. Dom Casca Longusa, elegancka willa z II wieku p.n.e., znana z dekoracji inspirowanych teatrem i tragediami Menandra. Znaleziono tu luksusowe przedmioty należące prawdopodobnie do Publiusza Serviliusa Casca Longusa – jednego ze spiskowców, którzy zamordowali Juliusza Cezara. Folusz Stefanusa, czyli przekształcona z budynku mieszkalnego pralnia. Tkaniny czyszczono przy użyciu mieszaniny wody i moczu zbieranego w ulicznych pojemnikach. Przy wejściu odnaleziono szkielet właściciela próbującego uciec podczas erupcji. Dom Menandra to luksusowa rezydencja arystokratyczna z freskami przedstawiającymi sceny z „Iliady” i „Odysei”. W piwnicy znaleziono skrzynię ze srebrną zastawą stołową. Dom należał do rodziny spokrewnionej z cesarzową Poppeą. Dom Paquiusa Proculusa znany jest z bogatych mozaik podłogowych i portretów właścicieli. Ogród Uciekinierów to dawna winnica, w której znaleziono odlewy trzynastu ofiar erupcji próbujących uciec z miasta. Zginęły wskutek gorących gazów i popiołu. Dom Oktawiusza Quartio jest rezydencją przypominającą wiejską willę z kanałami wodnymi, fontannami i dekoracjami inspirowanymi Egiptem oraz kultem Izydy. Dom Wenus w Muszli znany jest przede wszystkim z wielkiego fresku przedstawiającego nagą Wenus leżącą w muszli, otoczoną cherubinami. Amfiteatr w Pompejach to najstarszy tego typu obiekt rzymskiego świata. Został zbudowany około 70 r. p.n.e. Mógł pomieścić około 20 tysięcy widzów. Wielka Palestra to ogromny kompleks sportowy przeznaczony do ćwiczeń młodzieży. Znaleziono tam liczne graffiti i szczątki osób, które próbowały schronić się podczas erupcji. Koszary Gladiatorów były początkowo miejscem szkolenia wojowników, które później przekształcone w prywatny dom. Wewnątrz znaleziono liczne inskrypcje związane z walkami gladiatorów. Dom Cecyliusza Jukundusa, w którym odkryto archiwum 154 tabliczek woskowych dokumentujących transakcje finansowe. Dom Fauna jest jedną z najsłynniejszych i największych rezydencji Pompejów. Znajdowała się tu mozaika przedstawiająca bitwę Aleksandra Wielkiego z Dariuszem oraz posąg tańczącego fauna. Zwiedzanie miasta Do Pompejów najłatwiej dojechać pociągiem z Neapolu – linią Circumvesuviana do stacji Pompei Scavi – Villa dei Misteri, która znajduje się tuż przy głównym wejściu do wykopalisk. Można również wybrać wycieczkę zorganizowaną z transportem z Neapolu lub Rzymu. Oficjalny bilet „Pompeii Express” kosztuje obecnie ok. 20 euro i obejmuje główny teren wykopalisk. Droższa wersja „Pompeii Plus” to koszt ok. 25 euro. Bilet pozwala również na zwiedzenie podmiejskich willi. Dzieci i młodzież poniżej 18. roku życia z państw Unii Europejskiej wchodzą na teren Pompei bezpłatnie, a młodzi dorośli do 25 lat płacą symboliczną opłatę 2 euro. W sezonie – szczególnie od kwietnia do sierpnia – bilety warto kupować z kilkudniowym wyprzedzeniem online, ponieważ obowiązują limity wejść i bilety imienne. Zwiedzanie Pompejów zajmuje zwykle od 3 do 5 godzin, ale osoby bardziej zainteresowane historią potrafią spędzić tam cały dzień. Teren jest ogromny, dlatego wybierając się tam nie zapomnijmy o wygodnych butach, butelce wody i nakryciu głowy. Na miejscu można wypożyczyć audioprzewodnik, który kosztuje około 9 euro dla dorosłych i jest dostępny przy wejściach do parku. Nasza autorka Ewelina Zambrzycka-Kościelnicka Dziennikarka i redaktorka zajmująca się tematyką popularnonaukową. Pisze przede wszystkim o eksploracji kosmosu, astronomii i historii. Związana z Centrum Badań Kosmicznych PAN oraz magazynami portali Gazeta.pl i Wp.pl. Ambasadorka Śląskiego Festiwalu Nauki. Współautorka książek „Człowiek istota kosmiczna”, „Kosmiczne wyzwania” i „Odważ się robić wielkie rzeczy”.
AI ożywia historię. Cyfrowa rekonstrukcja ostatniej ucieczki z antycznego miasta
Archeolodzy odkryli szczątki mężczyzny, który próbował przetrwać dwa tysiące lat temu erupcję Wezuwiusza. Biegnąc przez Pompeje, desperacko osłaniał głowę ceramicznym naczyniem. W ten sposób chronił się przed deszczem wulkanicznych odłamków. Dzięki zaawansowanej sztucznej inteligencji naukowcy zrekonstruowali jego wygląd i ostatnie chwile przed śmiercią.
Pompeje są jednym z najbardziej znanych stanowisk archeologicznych świata, obok piramid w Gizie czy Machu Picchu. Archeolodzy prowadzą tam wykopaliska od kilkuset lat. W 79 roku n.e. to rzymskie miasto zostało unicestwione przez wybuch Wezuwiusza – pokryła je gruba warstwa popiołów. A to dało wielką szansę archeologom – w ten sposób naturalna katastrofa na swój sposób zakonserwowała starożytną architekturę, ale także inne ślady. Nieskuteczne ucieczka Najnowsze wykopaliska ujawniły szczątki dwóch mężczyzn tuż za murami Pompejów na nekropolii Porta Stabia. Zginęli w różnych momentach erupcji. Eksperci, wśród których jest dyrektor Parku Archeologicznego w Pompejach Gabriel Zuchtriegel, opublikowali właśnie na ten temat artykuł. Pierwsza ofiara, silnie umięśniony mężczyzna w wieku 18-20 lat, zginął prawdopodobnie drugiego dnia katastrofy. Został on uwięziony przez gwałtowną, energetyczną chmurę piroklastyczną – falę gorącego gazu i popiołu, która dotarła do Pompejów między godziną 7 a 8 rano. Przy jego stopach odnaleziono żelazne gwoździe (clavi caligarii), co sugeruje, że miał na sobie solidne, podkute sandały, typowe dla podróżnych lub legionistów. Moździerz nad głową, jak kask Druga ofiara, mężczyzna w wieku około 35 lat, zmarła kilka godzin wcześniej. Jego ciało znaleziono w pozycji skulonej, a prawa ręka wciąż zdawała się unosić ceramiczny moździerz, którym próbował osłonić głowę. Gest ten stanowi przejmujące potwierdzenie relacji Pliniusza Młodszego, który opisywał ludzi wiążących poduszki na głowach dla ochrony przed spadającymi kamieniami. Na moździerzu zachował się stempel rzemieślnika: „CN(aei) DOMITI / SALUTARIS”. Mężczyzna ten był przygotowany na dłuższą ucieczkę w ciemnościach – trzymał glinianą lampkę oliwną, miał na palcu metalowy sygnet, a przy pasie sakiewkę z dziesięcioma monetami. Sztuczna inteligencja użyta do rekonstrukcji Naukowcy postanowili wykorzystać sztuczną inteligencję do stworzenia cyfrowej rekonstrukcji mężczyzny (i jego otoczenia), który chronił głowę ceramicznym naczyniem. Oto jak wyglądał ten proces: Zastosowane narzędzia. Rekonstrukcja powstała przy użyciu kombinacji różnych programów: ChatGPT Pro posłużył do podstawowego opracowania danych, Adobe Photoshop wykorzystano do retuszu cyfrowego i wkomponowania trzymanego przez mężczyznę naczynia, natomiast oprogramowanie LM Nano Banana Pro pozwoliło na wygenerowanie kontekstu środowiskowego oraz detali o charakterze „kinematograficznym”. Całością procesu zarządzano na platformie LM Runaway. Charakter pracy. Model przygotował dr Paolo Kirschner pod ścisłym nadzorem naukowym archeologów i antropologów. Jest to prototyp eksperymentalny, który ma na celu przedstawienie wyników badań w sposób bardziej przystępny dla osób niebędących specjalistami. Cel i rola AI. Sztuczna inteligencja została potraktowana jako narzędzie do tworzenia modeli interpretacyjnych i hipotez, a nie jako źródło ostatecznej prawdy naukowej. Naukowcy liczą na to, że AI znacząco wspomoże popularyzację wiedzy archeologicznej. AI nie zastąpuje naukowców Naukowcy podkreślają, że sztuczna inteligencja w tym procesie nie zastępowała archeologa, lecz pod jego kontrolą rozszerzała możliwości interpretacyjne. Poza tym przyspieszyła wykonanie skomplikowanych efektów wizualnych (kolorystyka, tekstury, ruch), które tradycyjnymi metodami graficznymi tworzy się znacznie dłużej. – Projekt otwiera szerszą dyskusję na temat wykorzystania sztucznej inteligencji w archeologii –uważa profesor Jacopo Bonetto z Uniwersytetu w Padwie, który jest współautorem artykułu na ten temat. Źródło: Park Archeologiczny w Pompejach Nasz autor Szymon Zdziebłowski Dziennikarz naukowy i podróżniczy, z wykształcenia archeolog śródziemnomorski. Przez wiele lat był związany z Serwisem Nauka w Polsce PAP. Opublikował m.in. przewodniki turystyczne po Egipcie oraz popularnonaukowe książki: „Wielka Piramida. Tajemnice cudu starożytności” i „Bogowie Polski. Szamani, megality i zapomniane słowiańskie bóstwa”. Miłośnik niewielkich, lokalnych muzeów. Uwielbia długie trasy rowerowe, szczególnie te prowadzące wzdłuż rzek. Lubi poznawać nieznane zakamarki Niemiec, zarówno na dwóch kółkach, jak i w czasie górskiego trekkingu.
Pompeje pod ostrzałem niezwykłej broni. Naukowcy twierdzą, że był to starożytny „karabin maszynowy”
Starożytne Pompeje odkrywają kolejną tajemnicę przed badaczami. Tym razem znalezione zostały dowody na użycie bardzo zaawansowanej broni podczas oblężenia miasta pod Wezuwiuszem. Ślady świadczą o wykorzystaniu wyrzutni nazywanej „starożytnym karabinem maszynowym”.
Stanowisko archeologiczne w ruinach starożytnych Pompejów co roku przynosi kolejne spektakularne odkrycia naukowe. Wulkaniczny popiół, który po erupcji w 79 r. n.e. zasypał miasto u stóp Wezuwiusza, zakonserwował ślady funkcjonowania świata rzymskiego w niemal niezmienionym kształcie. Pod grubą warstwą osadu włoscy naukowcy odkryli nietypowe oznaki zniszczeń bojowych, które prawdopodobnie były konsekwencją działań mających miejsce na południu Włoch ponad 150 lat przed wybuchem wulkanu. Wyjątkowość śladów podkreśla sposób, w jaki powstały. Wojenne dziedzictwo Pompejów Pompeje usłane są śladami działań bojowych mających miejsce na tych terenach w I w. p.n.e. Naukowcy przez długi czas skupiali się przede wszystkim na zagłębieniach powstałych po ciężkich kamiennych kulach wystrzeliwanych z typowych rzymskich katapult. Oczom archeologów umykały jednak mniejsze, czworokątne otwory znajdujące się na północnych murach starożytnego miasta. Uważano, że zniszczenia te są wynikiem zwykłej degradacji terenu, który jeszcze przed erupcją Wezuwiusza trawiony był licznymi konfliktami wojennymi. Prawda okazała się jednak zdecydowanie bardziej zaskakująca, ukazując badaczom działanie charakterystycznej wyrzutni, zbliżonej funkcjonowaniem do współczesnych broni maszynowych. Starożytny „karabin maszynowy” Zespół naukowców postawił hipotezę, że zaobserwowane zagłębienia w murach są wynikiem ostrzału z tzw. polybolosa. Ta zaawansowana machina wojenna określana jest mianem pierwszego karabinu maszynowego, który w starożytności został prawdopodobnie wynaleziony przez greckich inżynierów. Wyjątkowa broń była w stanie wystrzelić całą serię bełtów, które przy pomocy automatycznego mechanizmu osiągały śmiercionośną prędkość. Wyrzutnia wyposażona była dodatkowo w przekładnie i łańcuch, pozwalające na powtarzalne oddawanie strzałów i samodzielne ładowanie kolejnych pocisków, które precyzyjnie trafiały w fortyfikacje wroga. Polybolos (oznaczający dosłownie „wielowyrzutnię”) był prawdziwą rewolucją na starożytnych polach bitew, wprowadzając zupełnie nową jakość w działania oblężnicze. Zagadkowe ślady w murach Aby potwierdzić hipotezę dotyczącą używania starożytnego „karabinu maszynowego”, naukowcy stworzyli modele 3D wysokiej rozdzielczości otworów przy użyciu skanowania laserowego i fotogrametrii. Określenie dokładnych parametrów zagłębień, takich jak kształt, szerokość i głębokość, pozwoliło badaczom odwzorować rodzaj broni, która została użyta przeciwko murom Pompejów. Analiza wskazała na pociski o dużej prędkości, a nie ładunki wystrzeliwane siłą ludzkich mięśni. Badacze porównali również zebrane dane z greckimi projektami inżynieryjnymi z III w. p.n.e., które opisują mechanikę polybolosa, i dopasowali wachlarzowy układ śladów na murach do ruchu tej broni. Dodatkowym potwierdzeniem były zbiory muzealne, w tym zachowane pociski z rzymskich stanowisk wojskowych. Wymiary pocisków odpowiadały modelom 3D odtworzonym na podstawie uszkodzeń murów, co wzmocniło hipotezę o użyciu zaawansowanej artylerii w Pompejach. Kiedy doszło do ataku? Naukowcom udało się również oszacować moment, w którym pociski wystrzeliwane przez starożytny „karabin maszynowy” uderzyły w miasto pod Wezuwiuszem. Stało się tak podczas oblężenia Pompejów przez Lucjusza Korneliusza Sullę – rzymskiego generała, który zaatakował południe Włoch niemal 160 lat przed wulkaniczną erupcją. W latach 91–88 p.n.e. Pompeje wzięły udział w tzw. wojnie sprzymierzeńców, w trakcie której italijscy sojusznicy (tzw. socii) sprzeciwili się Republice Rzymskiej. W konsekwencji doszło do jednego z najkrwawszych konfliktów starożytnego Rzymu, pełnego aktów agresji podobnych do tego z Pompejów. Ponad 150 lat po tych wydarzeniach wulkaniczny popiół przykrył pozostałości wojennego krajobrazu, konserwując niektóre ślady aż do dnia dzisiejszego. Źródło: Phys.org Nasz autor Olaf Kardaszewski Absolwent Instytutu Stosowanych Nauk Społecznych na Uniwersytecie Warszawskim. Obecnie student magisterskiego kierunku Studiów Miejskich na tej samej uczelni. Interesuje się społecznymi i kulturowymi aspektami zmieniającego się świata, o czym chętnie pisze w swoich pracach. Współprowadzący projekt „Podziemna Warszawa” w National Geographic Polska. Uwielbia podróże, w trakcie których zawsze stara się obejrzeć mecz lokalnej drużyny piłkarskiej.
Archeolodzy przebadali willę cesarzowej Rzymu. Oto spektakularne znaleziska z czasów wybuchu Wezuwiusza
Nieznane dotąd freski, ogrody i pomieszczenia ukryte za grubymi warstwami wulkanicznego pyłu odkryli archeolodzy nie w słynnych Pompejach, ale w pobliskim starożytnym mieście Oplontis. Znalezisk dokonano w olbrzymiej willi należącej do żony słynnego cesarza Nerona.
W sierpniu 79 roku n.e. wulkan Wezuwiusz spalił i przysypał grubą warstwą popiołów zarówno znane wszystkim pasjonatom historii starożytne Pompeje, jak i pobliskie Herkulanum oraz Stabie. Jeszcze mniej znaną miejscowością, która uległa zagładzie było Oplontis. Dom badany od dziesiątków lat Włoscy archeolodzy poinformowali właśnie o nowych wynikach wykopalisk w obrębie Willi Poppei. Należała do Poppei Sabiny (30–65 r. n.e.), która była drugą żoną cesarza Nerona. Zasłynęła ze swojej urody. Poppea Sabina miała swoją własną willę w Oplontis. Nowoczesne badania tego kompleksu rozpoczęły się w 1964 roku, kiedy ruszyły systematyczne i zakrojone na szeroką skalę wykopaliska. Przez kolejne dekady naukowcy cierpliwie wydzierali wulkanicznym osadom kolejne fragmenty tej gigantycznej rezydencji. Teraz badacze podsumowali wykopaliska prowadzone w 2025 roku. Potężny kompleks zdradza tajemnice Willa Poppei w Oplontis była potężną rezydencja o charakterze imperialnym, której skala i przepych dorównywały najważniejszym budowlom starożytnego Rzymu. Najnowsze badania archeologiczne dowiodły, że obiekt jest znacznie większy, niż dotychczas sądzono. W ubiegłym roku archeolodzy skupili się na zachodniej części rezydencji, która przebiega wzdłuż współczesnej drogi Via dei Sepolcri. Głównym celem jest ochrona cennych struktur przed wilgocią i niszczeniem. Badacze chcą też dokładnie zrozumieć, jak wyglądał układ pomieszczeń przed katastrofą. Dyrektor Parku Archeologicznego w Pompejach Gabriel Zuchtriegel wyjaśnia, że wiele aspektów planu willi pozostawało dotąd niepewnych. Pawica i stary głupiec na ścianie Prawdziwą sensacją okazało się odsłonięcie tzw. salonu maski teatralnej i pawia. Pomieszczenie to zachwyca wyrafinowanymi dekoracjami w drugim stylu pompejańskim. Na ścianach archeolodzy odsłonili postać ptaka, a konkretnie – pawicy. Jest ona idealnym, lustrzanym odbiciem pawia odkrytego wcześniej w innej części pokoju. Obok ptaków wyłoniła się maska przedstawiająca Pappusa. W starożytnych farsach był to trzęsący się starzec, który zawsze stawał się obiektem drwin. Jego komediowa postać stanowi ciekawy kontrast dla innych masek nawiązujących do tragedii. Odnaleziono też fragmenty fresku ze złotym trójnogiem wpisanym w okrąg. Detale te pokazują, że rzymscy artyści operowali barwami o niezwykłej intensywności. Nieznane pokoje i drzewa odlane w gipsie Wyniki prac pokazują, że willa była znacznie większa, niż wcześniej sądzono. Archeolodzy zidentyfikowali cztery nieznane do tej pory pomieszczenia. Dzięki temu łączna liczba pokoi w rezydencji wzrosła do 103. Jedno z nowo odkrytych wnętrz posiada absydę. Prawdopodobnie należało do luksusowego kompleksu łaźni. W jednym z pomieszczeń prace malarskie wyglądają na nagle przerwane, jakby robotnicy uciekli w popłochu przed wybuchem wulkanu. Być może jest to świadectwo wybuchu Wezuwiusza w 79 roku n.e. Naukowcy zbadali też otoczenie willi za pomocą techniki odlewów gipsowych. Pozwoliło to odtworzyć kształty drzew, które niegdyś zdobiły tutejszy ogród. Rośliny te tworzyły precyzyjny wzór, który naśladował architektoniczną linię kolumn. Prawdopodobnie były to drzewa oliwne, podobne do tych znalezionych w sąsiednich sektorach wykopalisk. Źródło: Park Archeologiczny w Pompejach Nasz autor Szymon Zdziebłowski Dziennikarz naukowy i podróżniczy, z wykształcenia archeolog śródziemnomorski. Przez wiele lat był związany z Serwisem Nauka w Polsce PAP. Opublikował m.in. dwa przewodniki turystyczne po Egipcie, a ostatnio – popularnonaukową książkę „Wielka Piramida. Tajemnice cudu starożytności” o największej egipskiej piramidzie. Miłośnik niewielkich, lokalnych muzeów. Uwielbia długie trasy rowerowe, szczególnie te prowadzące wzdłuż rzek. Lubi poznawać nieznane zakamarki Niemiec, zarówno na dwóch kółkach, jak i w czasie górskiego trekkingu.
Wezuwiusz wielokrotnie przypominał o swojej sile. Dziś jest jedną z największych atrakcji we Włoszech
Wezuwiusz daje niepowtarzalną możliwość postawienia stopy na szczycie czynnego wulkanu. Majestatyczny stożek góruje nad Zatoką Neapolitańską, a jego charakterystyczny „poszarpany” wierzchołek jest doskonale widoczny z Neapolu. Może nie rzuca na miasto dosłownego cienia, ale cień strachu – jak najbardziej. Mimo że Wezuwiusz jest jedną z największych atrakcji Półwyspu Apenińskiego, nadal pozostaje jednym z najniebezpieczniejszych wulkanów świata.
Spis treści: Symbol Neapolu Niszczycielska siła natury Natura nie tylko niszczy, ale też buduje Wspaniała przyroda na Wezuwiuszu Wezuwiusz jest dostępny dla turystów Erupcja może mieć tragiczne skutki W 2024 roku niemal 620 tysięcy osób weszło na szczyt Wezuwiusza. To najlepszy dowód na to, że zła sława czasami przyciąga jak magnes. Majestatyczny stratowulkan był przecież sprawcą jednej z największych katastrof antycznego świata, a na swoim koncie zapisał także masę mniejszych i kilka naprawdę groźnych erupcji. Eksperci nie mają wątpliwości, że kolejna jest kwestią czasu. Nie brzmi to optymistycznie, tym bardziej, że Wezuwiusz wznosi się w gęsto zaludnionym obszarze. Symbol Neapolu Wezuwiusz znajduje się w południowych Włoszech, w regionie Kampania. Wznosi się nad malowniczą Zatoką Neapolitańską, na wschodnim wybrzeżu Półwyspu Apenińskiego. Od centrum Neapolu jest oddalony o zaledwie kilkanaście kilometrów. Nie jest najwyższym wulkanem we Włoszech. Wznosi się na „zaledwie” 1281 metrów n.p.m. Nie jest też jedynym czynnym wulkanem w słonecznej Italii, a zaledwie jednym z kilku, jednak w tym miejscu należy podkreślić, w kontynentalnej części Europy ten status dzierży jedynie Wezuwiusz. Charakterystyczna sylwetka stratowulkanu jest najbardziej charakterystycznym punktem w krajobrazie Neapolu i całej Kampanii i na całym świecie jest niemal tak znana, jak zarys góry Fuji. Niszczycielska siła natury Początki aktywności wulkanicznej Wezuwiusza sięgają okresu sprzed około 16 tys. lat. W swojej historii, potężny stratowulkan wybuchał wielokrotnie. Poniżej wymieniamy najgroźniejsze erupcje. 79 rok W 79 roku n.e. nastąpiła jedna z najbardziej katastrofalnych erupcji wulkanicznych w historii. Pierwsza faza rozpoczęła się prawdopodobnie 24 sierpnia. Wezuwiusz wyrzucił wówczas z krateru słup materiału wulkanicznego – pumeksu, popiołów i gazów – na wysokość 20–30 km. Ogromna chmura opadła na okoliczne miasta – Herkulanum, Pompeje i Stabie – i dosłownie pogrzebała je. Następnego dnia dzieła zniszczenia dopełniły spływy piroklastyczne. 472 rok W 472 roku nastąpiła jedna z najsilniejszych erupcji Wezuwiusza. Chmura popiołu dotarła wówczas aż do Konstantynopola. Źródła historyczne wspominają o niezwykłym opadzie i ciemności, która nagle ogarnęła miasto. 1631 rok Ta erupcja była jedną z najbardziej śmiercionośnych od czasu katastrofy z pierwszego stulecia. Po długim okresie spoczynku, wulkan gwałtownie wybuchł, powodując ogromne zniszczenia i śmierć kilku tysięcy ludzi. 1906 rok To jedna z najpotężniejszych erupcji XX wieku. Wulkan wyrzucił wówczas ogromną ilość lawy, największą zarejestrowaną w swojej historii. 5 kwietnia zginęło ponad 100 osób. W tamtym czasie Włochy przygotowywały się do Letnich Igrzysk Olimpijskich, które w 1908 roku miały odbyć się w Rzymie. Zniszczenia były jednak tak durze, że wydatki na odbudowę Neapolu i okolicznych miast pochłonęły środki, które miały być przeznaczone na organizację imprezy. 1944 rok Do ostatniej erupcji Wezuwiusza doszło podczas II wojny światowej. Zniszczeniu uległo wówczas kilka wiosek, a spadający popiół uszkodził kilkadziesiąt amerykańskich bombowców, które stacjonowały na pobliskim lotnisku. Była to ostatnia erupcja Wezuwiusza. Od tamtej pory wulkan pozostaje w fazie spoczynku. Natura nie tylko niszczy, ale też buduje Niszczycielskie erupcje pochłonęły wiele istnień i wywołały ogromne zniszczenia. Należy jednak wspomnieć, że przyczyniły się też do rozwoju rolnictwa. Wyrzucany z krateru pumeks i popiół osiadał na zboczach i okolicznych terenach. Z czasem uległ wietrzeniu i rozkładowi, wzbogacając tym samym glebę w cenne minerały i składniki odżywcze. Stoki wulkanu już w starożytności były wykorzystywane gospodarczo. Do dziś w regionie kwitnie rolnictwo. Na wulkanicznej glebie rosną m.in. winorośle, cytrusy, morele, wiśnie, pomidory, fasola i brokuły. Wspaniała przyroda na Wezuwiuszu Gleba wulkaniczna stwarza doskonałe warunki dla rozwoju roślin. W 1995 roku stoki masywu zostały objęte kompleksową ochroną w ramach parku narodowego. Te działania wynikły nie tylko z obecności licznych stanowisk archeologicznych na tym terenie. Były podyktowane przede wszystkim koniecznością zapewnienie ochrony żyjącym tam roślinom i zwierzętom, a także występującym na zboczach unikatowym formom geologicznym. Na terenie parku rośnie ponad 900 gatunków roślin. Dolne partie stożka porastają lasy złożone z pinii i dębów ostrolistnych. Na Monte Somma występuje las mieszany, składający się z różnych gatunków dębu, olchy i klonu. Rośnie tam także rzadka w tych stronach brzoza. Na polach lawy pojawiają się różne rzadkie gatunki, jak janowiec barwierski, chruścik obnażony i różne kocanki. Równie bogato prezentuje się tamtejsza fauna. Park jest domem dla ponad 100 gatunków ptaków. Wśród gatunków gniazdujących warto wymienić myszołowa, pustułkę, dzięcioła dużego i gołębia grzywacza. Zimują tam między innymi słonki, krętogłowy i drozdy śpiewaki. Ssaki są reprezentowane przez zająca szaraka, kunę, lisa pospolitego i wiele innych gatunków. Gady to przede wszystkim gekon turecki i jaszczurka zielona. Wezuwiusz jest dostępny dla turystów Potężny wulkan, mimo że pozostaje jednym z najniebezpieczniejszych, jest otwarty dla ruchu turystycznego. Każdy może wejść na szczyt i zajrzeć w potężny krater, którego głębokość to około 230 m. Zapewniamy, że wejście na szczyt nie stwarza większych trudności, ani technicznych, ani kondycyjnych. Wejście na szlak jest oddalone od parkingu dla samochodów o około 2 km. Do bramy wejściowej prowadzi asfaltowa, niezbyt stroma droga. Za bramą zaczyna się nieutwardzona ścieżka, pokryta żwirem, pumeksem i pyłem. Na niektórych fragmentach wybudowano drewniane schody i pomosty. Teren nie jest zadrzewiony, więc jeszcze przed osiągnięciem szczytu można podziwiać wspaniałą panoramę Neapolu, Zatoki Neapolitańskiej i Półwyspu Sorrentyńskiego. Do krateru dociera się po około 800 metrach. Oczywiście, spoglądając w dół nie zobaczymy jeziora magmy. Dno jest pokryte materiałem skalnym, ponad który wybija się skąpa roślinność. Erupcja może mieć tragiczne skutki Surowe piękno Wezuwiusza sprawia, że większość turystów nie myśli o katastrofach, których był sprawcą. Tymczasem potężny wulkan wciąż stwarza wielkie zagrożenie. Ogromny stożek „milczy” od kilkudziesięciu lat, co paradoksalnie nie napawa optymizmem. Naukowcy są przekonani, że obecne uśpienie wulkanu jest zjawiskiem nietypowym, które może wskazywać, że krater zapchał się lawą. To z kolei może zapowiadać potężną erupcję. Władze Neapolu mają przygotowany plan ewakuacji ludności, który jest na bieżąco aktualizowany, jednak nie ulega wątpliwości, że w przypadku wybuchu służby staną przed iście karkołomnym zadaniem. Okolice Wezuwiusza są najgęściej zaludnionym regionem wulkanicznym świata. W tzw. czerwonej strefie wokół wulkanu, czyli na obszarze o największym ryzyku, mieszka około 600 tys. ludzi. Natomiast w promieniu 30 km od wulkanu żyje około 4 miliony osób. Nasz autor Artur Białek Dziennikarz i redaktor. Wcześniej związany z redakcjami regionalnymi, technologicznymi i motoryzacyjnymi. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o historii, kosmosie i przyrodzie, ale nie boi się żadnego tematu. Uwielbia podróżować, zwłaszcza rowerem na dystansach ultra. Zamiast wygodnego łóżka w hotelu, wybiera tarp i hamak. Prywatnie miłośnik literatury.
Dramatyczna próba ocalenia życia. Niesamowita historia z Pompejów
Łóżko przyciśnięte do drzwi miało powstrzymać napływ toksycznych gazów i pyłów do wnętrza willi. Wewnątrz schroniła się czteroosobowa rodzina. Czy udało się im przetrwać słynną erupcję Wezuwiusza, która miała miejsce 2 tysiące lat temu?
Spis treści: Ludzkie dramaty w Pompejach Nie wpuścić intruza – nierówna walka z żywiołem Blokada z łóżka i nieskuteczna ucieczka Pompeje to nie tylko nazwa starożytnego rzymskiego miasta usytuowanego w dzisiejszych Włoszech. To jednocześnie jedno z najbardziej popularnych i najczęściej odwiedzanych stanowisk archeologicznych na świecie. Archeolodzy rozpoczęli badania w tym miejscu już w połowie XVIII wieku. Kolejne pokolenia naukowców ciągle działają w obrębie Pompejów. Nie ma roku, by podzielili się nowymi i często naprawdę ekscytującymi informacjami. Ludzkie dramaty w Pompejach W sierpniu 79 roku n.e. wulkan Wezuwiusz spalił i przysypał grubą warstwą popiołów zarówno wspomniane wyżej Pompeje, ale też pobliskie Herkulanum oraz Stabie. Zaskoczenie naturalnym żywiołem wśród mieszkańców było spore. W samych Pompejach zginęło kilka tysięcy osób, mieszkało tam – aż kilkanaście tysięcy. Część z ludzi ugrzęzła w zawalonych domach, innych pogrzebały kamienie i warstwa popiołu. Szczątki ofiar zachowały się w dość nietypowy sposób. Popiół wypalił ciała. Jednak wokół nich zachowała się pusta przestrzeń. Giuseppe Fiorelli w XIX wieku opracował metodę pozyskiwania odlewów zmarłych. Polega na wlaniu w puste przestrzenie płynnego gipsu. Takie odlewy można obejrzeć w muzeum w Pompejach. Niektórzy mieszkańcy Pompejów walczyli o życie do samego końca. Oto historii jednej rodziny. Nie wpuścić intruza – nierówna walka z żywiołem Najnowsze znalezisko pochodzi z Domu Helle i Fryksosa. To współczesna nazwa nadana przez archeologów. Te imiona to postaci z mitologii greckiej, które namalowano na ścianach znajdującej się w jadalni budowli. View oEmbed on the source website Niedawno badacze Pompejów natknęli się na szczątki trzech dorosłych i jednego dziecka w tym domu. Przypuszczają, że była to rodzina. Niestety, te wysiłki były daremne. Odłamki skalne i pył dostały się do willi od dziedzińca. Wiele domostw posiadało w centralnej części niezadaszone atrium. Wokół niego znajdowały się pomieszczenia mieszkalne. Blokada z łóżka i nieskuteczna ucieczka Z analizy zachowanych śladów archeolodzy następująco zrekonstruowali ostatnie chwile rodziny. Najpierw ludzie schronili się w małym pomieszczeniu, tarasując wejście ramą łóżka. Szybko jednak stwierdzili, że to nie pomaga. Być może zaczęli się dusić. Wówczas odsunęli barykadę i salwowali się ucieczką. Nie dotarli daleko, najwyżej do triclinium, czyli miejsce, gdzie spożywano posiłki. Tę dramatyczną historię opowiadają nam zachowane przez dwa tysiąclecia szczątki rodziny, jak i zabytki – w tym rama łóżka. Nadal nie jest jasne, czy to do tej rodziny należała willa, w której szukali schronienia. Ale odkryte przy nich zabytki rzucają światło na życie ówczesnych mieszkańców Pompejów. Na przykład dziecko, zapewne chłopiec, miał przy sobie niewielki amulet z brązu, który miał go chronić. A analiz archeologów wynika też, że dom w czasie katastrofy był remontowany. Źródła: Smithsonian Magazine, Park Archeologiczny w Pompejach, National Geographic Polska Nasz autor Szymon Zdziebłowski Dziennikarz naukowy, z wykształcenia archeolog śródziemnomorski. Przez wiele lat był związany z Serwisem Nauka w Polsce PAP. Opublikował m.in. dwa przewodniki turystyczne po Egipcie, a ostatnio – popularnonaukową książkę „Wielka Piramida. Tajemnice cudu starożytności” o największej egipskiej piramidzie.
W Pompejach odkopano prywatne spa. Goście mieli do dyspozycji aż trzy baseny
Archeolodzy dokonali kolejnego niezwykłego odkrycia w Pompejach, mieście zniszczonym przez erupcję Wezuwiusza. W jednym z domów odkopali starożytny kompleks kąpielowy. Znajdował się w willi bogatego Rzymianina, a był używany podczas uczt wydawanych dla najznamienitszych gości.
Spis treści: Z czego składa się starożytne spa znalezione w Pompejach? Podkreślić status społeczny Uczta jak z „Satyryk” Petroniusza Regio IX to część Pompejów, którą przed wybuchem wulkanu w 79 r. n.e. zamieszkiwali najbogatsi mieszczanie. Od 2023 roku w tym rejonie pracują archeolodzy. Co i rusz dokonują odkryć, które trafiają na czołówki portali na całym świecie. W zeszłym roku informowaliśmy, że w Regio IX odkopano unikatowy czarny pokój. Jego ściany zdobiły freski przedstawiające sceny z wojny trojańskiej. Teraz w tym samym domostwie, prywatnej willi stojącej przy Via di Nola, odsłonięto kilka kolejnych pomieszczeń. Tworzą one kilkuczęściowy kompleks kąpielowy. Coś w rodzaju prywatnego spa, w którym właściciel willi podejmował świetnie sytuowanych i ustosunkowanych gości. Łaźnie były połączone bezpośrednio z czarnym pokojem. Pozwala to przypuszczać, że w I w. n.e. kąpiele stanowiły część wystawnych uczt. Z czego składa się starożytne spa znalezione w Pompejach? Odkryte spa to jedne z największych prywatnych łaźni, jakie dotychczas znaleziono w Pompejach. Składają się z kilku pomieszczeń, z których mogli korzystać goście właściciela willi. Mieli do wyboru trzy baseny – caldarium (gorący), tepidarium (ciepły) oraz frigidarium (zimny). Ten ostatni znajdował się w perystylu, czyli na dziedzińcu o wymiarach 10x10 m, otoczonym kolumnami. Przylegała do niego przymierzalnia (apodyterium). Zachowały się w niej ławy. Dzięki nim naukowcy oszacowali, że spa mogło pomieścić do trzydziestu osób. Podkreślić status społeczny Kto należał do ich grona? Na pewno były to osoby co najmniej równe rangą właścicielowi pięknej willi. A więc ludzie bogaci, ustosunkowani, być może mający wpływy oraz ambicje polityczne. Badacze z Pompejów zwracają uwagę, że wystawne bankiety, jakie wydawano w willi, nie były „prywatne” w dzisiejszym znaczeniu tego słowa. Naturalnie właściciel starał się oczarować swoich gości i zrobić na nich jak najlepsze wrażenie. Jednak wydając ucztę, mógł również chcieć np. zapewnić sobie lub swoim kandydatom poparcie polityczne. – Jest to przykład tego, jak rzymski domus służył jako scena dla pokazu sztuki i kultury. Właściciel organizował go, aby zdobyć głosy lub zyskać życzliwość gości – mówi Gabriel Zuchtriegel, dyrektor Parku Archeologicznego w Pompejach. Uczta jak z „Satyryk” Petroniusza Jak wyglądały biesiady w willi przy Via di Nola? Goście spotykali się na kolacji wydawanej w czarnym pokoju. Jego ściany pomalowano na taki kolor, by maskować dym z lamp oliwnych. Freski przedstawiające Helenę Trojańską spotykającą po raz pierwszy Parysa czy Apolla próbującego uwieść Kasandrę dawały tematy do rozmów – oraz popisywania się wiedzą i kulturą. Gdy zaś jedzenie i picie zaczynało za bardzo ciążyć, można było zrobić parę kroków i zrelaksować się w wodzie. Do takiej interpretacji skłania nie tylko układ pomieszczeń w willi. Ale także „Uczta Trymalchiona”, zachowany fragment „Satyryk”. „Satyryki” to romans awanturniczy z I w. n.e., a więc z okresu, z którego pochodzą freski odkryte w willi. Jednym z bohaterów powieści jest Trymalchion, bogaty wyzwoleniec. Trymalchion, pozujący na znawcę sztuki, wydaje w swojej willi bankiet, którego częścią jest właśnie kąpiel. Czy była to postać autentyczna? Mało prawdopodobne. Jednak mogła mieć pierwowzór w rzeczywistości. Autorstwo „Satyryk” przypisuje się Gajuszowi Petroniuszowi, jednemu z głównych bohaterów „Quo Vadis” Henryka Sienkiewicza. Trymalchion, bogaty, lecz pozbawiony gustu prostak, który snobuje się znajomością sztuki, miał być karykaturą samego Nerona. Źródła: Parco Archeologico Di Pompei, Guardian Nasza autorka Magdalena Salik Dziennikarka i pisarka, przez wiele lat sekretarz redakcji i zastępczyni redaktora naczelnego magazynu „Focus". Wcześniej redaktorka działu naukowego „Dziennika. Polska, Europa, Świat”. Autorka powieści z gatunku fantastyki naukowej, ostatnio wydała „Płomień” i „Wściek”. Więcej: magdalenasalik.wordpress.com
Kampania we Włoszech jest położona u stóp Wezuwiusza. Znajdziemy tu sławne na cały świat zabytki
Czas na wycieczkę na szczyt i dookoła Wezuwiusza. Włoska Kampania zapewnia atrakcje, emocje i przepiękne krajobrazy. Oraz, niestety, tłumy turystów.
W tym artykule: Wycieczka na Wezuwiusza Ruiny Pompejów Eleganckie Sorrento Wyspa Capri Kampania – informacje praktyczne Czuję czyjeś dłonie w okolicy moich pośladków. – Obmacuje czy kradnie? – zadaję sobie pytanie. W wagonie kolejki Circumvesuviana panuje taki ścisk, że nie jestem w stanie się odwrócić. Bez żadnych skrupułów prawym łokciem daję więc kuksańca w tył, pomagam sobie pietą. Słyszę lekki jęk i dłonie znikają z mojej pupy. Enrico, właściciel B&B w Neapolu, dał mi wyraźne instrukcje przetrwania pod Wezuwiuszem: – Miej oczy dookoła głowy, plecak noś na brzuchu, nie afiszuj się z cennymi przedmiotami: komórką, portfelem, aparatem fotograficznym, bo ani się obejrzysz, a je stracisz. U nas potrafią kraść, są w tym mistrzami – tak tubylcy, jak imigranci. Oczywiście nie wszyscy, tylko malavita, źli ludzie, którym nie chce się uczciwie pracować. Wystarczy, że zachowasz czujność, Annina, a zobaczysz, że Kampania to najpiękniejszy region na świecie! Spocona i wymięta dosłownie wylewam się wraz z tłumem z pociągu na rozgrzany upałem peron stacji Ercolano Scavi. Zdezelowana, upstrzona graffiti kolejka z brudnymi szybami, która dowiozła mnie tu z Neapolu, znika w dali. Teraz sama nerwowo się obmacuję, ale OK, nikt mi nic nie zwinął! Jestem w Herkulanum, jednak moim celem nie są wykopaliska, lecz Wezuwiusz, bo stąd, spod stacji kursują autobusy pod szczyt. Wycieczka na Wezuwiusza Tym razem podróżuję „na bogato”, we wnętrzu klimatyzowanego, eleganckiego Vesuvio Express Shuttle. Mam swoje miejsce siedzące, tak jak inni turyści. Nikt nie stoi w przejściu, bo droga wraz z wysokością staje się coraz bardziej kręta. Wybrzeże pachnące cytryną, czyli Amalfi Zakochani chętnie celebrują tu zawarcie małżeństwa, spragnieni wypoczynku przyjeżdżają na złote plaże, smakoszy z kolei przyciągają makarony i likier cytrynowy. Z pełnego casermoni (bloków mieszkalnych) centrum miasta wyjeżdżamy na przedmieścia, które znaczą bogate wille otoczone ogrodami. Potem wegetacja staje się coraz uboższa. Dostrzegam połacie spalonej ziemi, zwęglone korpusy drzew, pierwsze jęzory lawy. To pamiątka po ostatniej erupcji Wezuwiusza, z 1944 r. Od tej najsłynniejszej, w 79 r. n.e., która zmiotła z powierzchni ziemi i ludzkiej pamięci kwitnące miasta: Pompeje, Herkulanum i Stabie, do współczesności wulkan wybuchał jeszcze 36 razy. A zaczął się formować 30 tys. lat temu i był wtedy podmorską wyspą, która dopiero potem „skleiła” się z lądem. Autobus wtacza się ostrożnie na parking na zboczu. Wokół budki z pamiątkami – w większości z „koszmarkami” z lawy. Stąd na szczyt mam pół godziny łagodnymi szerokimi zakosami. Z boku rozpościera się gardziel Valle del Gigante, doliny, której zieleń przecina ogromny zastygły strumień lawy – tej sprzed 78 lat. Spacerują po niej ludzie – prowadzi przezeń jeden ze szlaków turystycznych Parku Narodowego Wezuwiusza. Trasa na szczycie funduje mi skoki ciśnienia nie tylko dlatego, że prowadzi wokół krateru, a snujące się we wnętrzu fumarole przypominają o tym, że wulkan tylko drzemie. Z niedowierzaniem obserwuję „śmiałków”, którzy dla „fajnego” selfie przeskakują barierki lub sadzają na nich dzieci, nie bacząc, że mogą spaść 230 m w dół! Obracam głowę w przeciwną stronę i chłonę godną malarskiego pędzla panoramę zasnutego mgiełką Neapolu i oblewających go lazurowych wód Zatoki Neapolitańskiej. Okolicę zamieszkuje 700 tys. ludzi. Gdyby Wezuwiusz ponownie wybuchł... Ruiny Pompejów Dwadzieścia pięć domów publicznych na 8–10 tys. mieszkańców Pompejów to spora liczba. Rozłożone na imponującej powierzchni 64 ha starożytne miasto, choć w ruinie, za każdym razem opowiada mi inny wątek swojej historii. Dziś prawi o praktykowanej tu bez skrępowania wolnej miłości, gdzie płeć partnera nie miała znaczenia. W jedynym ocalałym po erupcji lupanarze malunki instruktażowe na ścianie przypominają mi do złudzenia te z podręcznika Michaliny Wisłockiej. Bardziej niż pikantne freski zdobią najbogatsze rezydencje: Casa dei Vettii (Dom Wettiuszów) i Casa dei Misteri. Kolor dominujący, tzw. róż pompejański – dla mnie bardziej bordowo-czerwony – „podkręca” temperaturę odbioru tych malunków będących prawdziwymi dziełami sztuki. „Akceptuję dziewice”, „dochodzę”, „oddam się za…”, „zostaw otwarte wrota dla tych, co cię pragną” – graffiti po łacinie widoczne na fasadach domów w większości przypadków są jeszcze dosadniejsze. Motywem przewodnim rzeźb, fresków i mozaik wykonanych przez artystów najwyższej klasy jest w Pompejach penis w fazie zwielokrotnionej erekcji. Posiadaczem jednego z nich, wyjątkowych wymiarów, jest bóg płodności Priap, syn Dionizosa przedstawiony na jednym z domów. Podstarzałe to bóstwo o twarzy wyrachowanego satyra mierzy swoje imponujące przyrodzenie na szali wagi! Bo fallus miał przynosić szczęście nie tylko w sferze ars amandi – miał też zapewniać bogactwo i chronić od niebezpieczeństw. I zapewniał, co widzę spacerując po odtworzonych z pieczołowitością ogrodach pompejańskich domostw, gdzie szum fontann miesza się z zapachem mirtu. Mój ulubiony to ten przylegający do Casa della Venere in Conchiglia, w którym fresk na ścianie przedstawia tytułową Wenus. Odziana jedynie w klejnoty kołysze się na wodzie w muszli łożu, a towarzyszy jej Kupidyn. W Pompejach odkopano niezwykły czarny pokój. Zdobią go freski przedstawiające sceny z wojny trojańskiej To jedne z najlepiej zachowanych fresków w Pompejach. Przedstawiają sceny z wojny trojańskiej i najprawdopodobniej powstały niedługo przed zagładą miasta. Znajdują się na ścianach czarneg... <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/w-pompejach-odkopano-niezwykly-czarny-pokoj-zdobia-go-freski-przedstawiajace-sceny-z-wojny-trojanskiej-f2f0856.jpg" width="933" height="700" alt="W Pompejach odkopano niezwykły czarny pokój. Zdobią go freski przedstawiające sceny z wojny trojańskiej" title="W Pompejach odkopano niezwykły czarny pokój. Zdobią go freski przedstawiające sceny z wojny trojańskiej" /> Stoję na ogromnym forum, gdzie tylko przetrzebione rzędy okalających plac kolumn przypominają o istniejących tu niegdyś świątyniach. W tle jak memento wznosi się Wezuwiusz. Ironia losu polegała na tym, że pompejańczycy brali go za zwykłą górę, a wstrząsy poprzedzające erupcję interpretowali jako gniew bogów. Jak tragicznie się pomylili! Eleganckie Sorrento Circumvesuviana kończy swój bieg w znanym z piosenki Sorrento. Miasto jest eleganckie, czyste, zdecydowanie dla osób z „wyższej półki finansowej”. W tym nadmorskim kurorcie, którego nazwa ma pochodzić od legendarnej córki syreny Sirentum, gościło wielu VIP-ów, o czym przypominają tabliczki na murach dedykowane Byronowi, Nietzschemu, Dickensowi czy Tołstojowi. W Sorrento urodził się Torquato Tasso – imię tego jednego z najwybitniejszych poetów włoskiego renesansu nosi główny plac miasta. Za nim – miejsce, które łatwo przeoczyć, fenomen natury – Vallone dei Mulini, dosłownie Dolinisko Młynów. Skalne zapadlisko powstałe 35 tys. lat temu w wyniku pierwszego trzęsienia ziemi w Kampanii gromadziło ongiś tubylców – działały tu młyn, tartak, a kobiety prały ubrania w strumieniu. Gwałtowny wzrost wilgotności sprawił, że mogę zachwycać się nieprawdopodobnie bujną wegetacją otulającą romantyczne ruiny dawnych budowli i pnące się pionowo w górę na wiele pięter skały. Jednak trudno mi jest oddychać, więc czym prędzej opuszczam niezwykłą atrakcję. Wyspa Capri Podróż promem z Sorrento na Capri dostarcza mi dwojakich wrażeń. Z jednej strony malownicze, sielsko-anielskie widoki na całą Zatokę Neapolitańską i sąsiadującą z nią zatokę Solerno z wybrzeżem Amalfi, które rozdziela półwysep, i oczywiście Wezuwiusz. Z drugiej – smród spalin walących czarną smugą z komina leciwego statku. Dosłownie nim uwędzona ląduję na najpiękniejszej z wysp. Marina Grande wbrew nazwie jest raczej mała i ciasna. W porciku gigantyczne promy z trudem manewrują, aby nie uszkodzić zacumowanych jedna przy drugiej łodzi i łódeczek. Wąskie wybrzeże ograniczone rzędem najwyżej dwupiętrowych domków, nad którymi piętrzą się widowiskowo ogromne wapienne skały – dyszy nadmiarem ludzkiego mrowia. Turyści wykupują ze sklepików z pamiątkami gadżety o tematyce morskiej bądź zapełniają liczne ogródki trattorii, delektując się frutti di mare i limoncello di capri. Ten likier jest efektem maceracji skórek cytryn uprawianych na wyspie, a specjalizuje się w nim od pokoleń rodzina Canali. Serwowany z lodem usprawnia trawienie, natomiast z tonikiem – doskonale gasi pragnienie. Kolejką szynowo-linową sunę z portu w górę, ku jednej z dwóch miejscowości na wyspie, Capri (druga to Anacapri). Taras widokowy przy jej głównym placu (Piazzetta) oferuje mi panoramiczny, pocztówkowy widok na całe wybrzeże. Pełen wysublimowanego przepychu wystrój wystaw butików najsłynniejszych marek świata skupionych w centrum miejscowości całkowicie zdaje się zagłuszać nastrojową, częściowo jeszcze średniowieczną, choć „odpicowaną” architekturę. Ewakuuję się pospiesznie z tego targowiska próżności, wskakując do niewielkiego żółtego autobusu, jednym z wielu kursujących między atrakcjami turystycznymi wyspy. Barolo znajduje się w sercu Piemontu. Są tu średniowieczne wioski, najsłynniejsze wino i najdroższe grzyby Piemont to rzadko odwiedzany przez turystów region Włoch. Słynie przede wszystkim z trufli i z wyśmienitego wina Barolo. <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/523caf697cc029c02419cf33d8b83589e98db5b8-fc76536.jpg" width="938" height="626" alt="Barolo znajduje się w sercu Piemontu. Są tu średniowieczne wioski, najsłynniejsze wino i najdroższe grzyby (fot. Shutterstock)" title="Barolo znajduje się w sercu Piemontu. Są tu średniowieczne wioski, najsłynniejsze wino i najdroższe grzyby (fot. Shutterstock)" /> Moim celem jest willa Axela Munthe, szwedzkiego lekarza i psychologa, który jako 19-letni student medycyny zakochał się w Capri, a dwie dekady później zaczął wznosić na niej swoją siedzibę – dzieło niemal całego życia. „Dom otwarty na słońce, wiatr i morze niczym grecka świątynia”, dziś muzeum w stylu eklektycznym wznosi się na miejscu, gdzie według legendy stała jedna z 12 willi cesarza Tyberiusza. Wnętrza zdradzają pasje archeologiczno-kolekcjonerskie właściciela: rzeźby antycznych bóstw, stylowe meble, obrazy z różnych epok odcinające się od bieli ścian i marmurów podłóg tworzą fascynującą harmonijną całość. Willę otacza ogród eksplodujący wręcz śródziemnomorską bujną roślinnością. Dla mnie to raj na ziemi, również pełen rzeźb. Kładę dłoń na głowie granitowego sfinksa, który wzrokiem ogarnia Capri oraz morze. Zgodnie z obyczajem wypowiadam cichutko życzenie: – Daj, abym tu jeszcze wróciła! Kampania – informacje praktyczne Dojazd Tanimi liniami do Neapolu. Stamtąd pociągiem Circumvesuviana lub sezonowym Campania Express Train po całym regionie. Nocleg Naples Experience w Neapolu Naples Pizza Hostel w Neapolu Hotel Pompei Ruins w Pompejach, kwadrans od wykopalisk. Jedzenie Pomodorino del Piennolo del Vesuvio DOP to pomidorki uprawiane pod Wezuwiuszem, o okrągłej formie z małym czubkiem, rosnące w gronach. Na pewno pokochacie ich smak! Źródło: archiwum NG.
Plaża zniszczona podczas erupcji Wezuwiusza po 2 tys. lat została otwarta dla turystów
Wezuwiusz, mimo (niskiego) ryzyka erupcji, pozostaje jedną z największych naturalnych atrakcji turystycznych Włoch. Przyjezdni chętnie odwiedzają też tereny zniszczone przez żywioł 2 tys. lat temu. Niedawno do ruin miast dołączyła starożytna plaża. To szczególne miejsce.
W tym artykule: Turystyka dookoła Wezuwiusza Plaża po erupcji Wezuwiusza otwarta po raz pierwszy Nowa atrakcja turystyczna w Herkulanum Erupcja Wezuwiusza z 79 roku n.e. uchodzi za jeden z największych kataklizmów w historii starożytnego świata. Blisko 2 tysiące lat temu żywioł zniszczył rzymskie miasta Pompeje, Herkulanum i Stabie. Potężny wybuch wyrzucił w powietrze ogromne ilości popiołu, pumeksu i gazów wulkanicznych. Te zasypały miasta, grzebiąc ich mieszkańców tak, jak stali. Dzięki temu wieki później archeolodzy mogli poznać kulisy życia codziennego chociażby w Pompejach. Turystyka dookoła Wezuwiusza Historyczne miasta są obecnie dostępne dla turystów. Cały czas pracują tam też archeolodzy. Mimo że od erupcji Wezuwiusza minęło prawie 2 tys. lat, badacze na miejscu nadal odkrywają zaskakujące artefakty z minionych czasów. Jedno z ostatnich znalezisk w ruinach świątyni Izydy w Pompejach to pozostałości rytualnej uczty. Jej uczestnicy zjedli... dziesiątki ptaków. Po co? Prawdopodobnie chciano w ten sposób udobruchać boginię po zmniejszeniu powierzchni jej świątyni. Turyści chętnie przyjeżdżają w okolice Pompei i Herkulanum nie tylko ze względu na ruiny domów, ulic i świątyń. Park Narodowy Wezuwiusza oferuje liczne szlaki turystyczne, które prowadzą na sam szczyt krateru. Można stamtąd podziwiać spektakularną panoramę Zatoki Neapolitańskiej. 700 tys. dolarów za Wyzwanie Wezuwiusza. Trzech studentów odczytało fragment zwojów z Herkulanum Sztuczna inteligencja pomogła młodym badaczom odczytać przysypane podczas erupcji Wezuwiusza w 79 roku n.e. zwoje papirusu, co wiązało się z wysoką pieniężną nagrodą. Papirusy pochodzą ... Plaża po erupcji Wezuwiusza otwarta po raz pierwszy W czerwcu 2024 r. Herkulanum zyskało jeszcze jedną atrakcję dla podróżnych i pasjonatów historii. Kilka dni temu po raz pierwszy otworzono tam starożytną plażę. Warto podkreślić, że nie jest to typowa plaża otworzona z myślą o kąpielach słonecznych i sportach wodnych. To miejsce spoczynku ponad 300 osób, które zginęły podczas próby ucieczki przed erupcją wulkanu w 79 r. n. e. Ich szkielety odkryto podczas wykopalisk przeprowadzonych w latach 80. i 90. XX w. Ludzkie szczątki znajdowały się w kamiennych hangarach dla łodzi i na samej plaży. Według najbardziej aktualnych ustaleń naukowców mieszkańcy Herkulanum zmarli z powodu wysokiej temperatury. Na próżno czekali na ratunek ze strony Pliniusza Starszego. Rzymski mąż stanu sam zginął podczas próby ratowania cywilów na łodzi. Nowa atrakcja turystyczna w Herkulanum Prace nad udostępnieniem starożytnej plaży turystom trwały trzy lata. Francesco Sirano, dyrektor parku archeologicznego, przekazał w komunikacie prasowym, że konserwatorzy skupili się przede wszystkim na tym, aby zmniejszyć ryzyko powodzi i zapewnić swobodny dostęp zwiedzającym. Obiekt jest dostępny zarówno dla turystów pieszych, jak i poruszających się na wózkach inwalidzkich. Miejsce to przez wieki pokrywał czarny wulkaniczny piasek. Konserwatorzy wymienili go na bardziej dostępny materiał w podobnym ciemnym kolorze. Na miejsce prowadzi tunel. Źródło: Guardian. Nasz ekspert Mateusz Łysiak Dziennikarz zakręcony na punkcie podróżowania. Pierwsze kroki w mediach stawiał w redakcjach internetowej i papierowej magazynu „Podróże”. Redagował i wydawał m.in. w gazeta.pl i dziendobrytvn.pl. O odległych miejscach (czasem i tych bliższych) lubi pisać nie tylko w kontekście turystycznym, ale też przyrodniczym i społecznym. Marzy o tym, żeby zobaczyć zorzę polarną oraz Machu Picchu. Co poza szlakiem? Kuchnia włoska, reportaże i pływanie.
Tajemnica erupcji Wezuwiusza. Odnaleziono dowody, że ponad 200 osób przeżyło wybuch wulkanu
W starożytnych rzymskich źródłach archeolodzy znaleźli dowody, że pewna grupa ludzi przeżyła wybuch Wezuwiusza w 79 r. n.e. Uciekinierzy mieli opuścić Pompeje i Herkulanum, by rozpocząć nowe życie.
W tym artykule: Śmiertelny wybuch Wezuwiusza Co najmniej 200 osób przeżyło erupcje Uchodźcy pomagali sobie wzajemnie W I wieku n.e. doszło do jednej z najbardziej tragicznych erupcji w dziejach ludzkości. Dokładnie w 79 roku wybuchł Wezuwiusz, wulkan położony we Włoszech, nad Zatoką Neapolitańską. Erupcja zebrała śmiertelne żniwo. Uważa się, że mogło zginąć wówczas nawet 16 tysięcy ówczesnych mieszkańców Pompejów, Herkulanum, Stabii, a także Oplontis. Śmiertelny wybuch Wezuwiusza W literaturze przez lata dominował pogląd, że wybuch ten unicestwił wszystkie te miasta. Zginęli więc praktycznie wszyscy ludzie, którzy je zamieszkiwali. Umacniały to znaleziska, które odkryto w Pompejach, m.in. zwęglone ciała osób, które uciekały przed kataklizmem. Skądinąd szczątki te, jak i inne znaleziska, są dziś niezwykle wartościowym materiałem badawczym, który rzuca światło na to, jak w starożytności wyglądały rzymskie miasta. – Pompeje i Herkulanum były dwoma zamożnymi miastami na wybrzeżu Włoch, na południe od Neapolu. W tym pierwszym żyła społeczność licząca około 30 tys. mieszkańców. Funkcjonował tam kwitnący przemysł. Aktywne było życie polityczne i finansowe. Herkulanum, liczące około 5000 mieszkańców, posiadało swoją flotę rybacką i szereg warsztatów. Wokół obu miast znajdowały się wille zamożnych Rzymian – pisze na łamach The Conversation Steven L. Tuck, historyk z Uniwersytetu w Miami. Co najmniej 200 osób przeżyło erupcje Naukowiec przypomina, że w kulturze popularnej erupcja wulkanów jest najczęściej przedstawiana jako apokaliptyczne wydarzenie, a to oznacza, że nie ma ocalonych. Jednak to nieprawda. Badacz spędził ostatnie lata na analizowaniu źródeł. Ostatecznie doprowadziły go one do co najmniej 200 osób, które przeżyły katastrofę. – Niektóre z rodzin, które uciekły, najwyraźniej nadal prosperowały w swoich nowych społecznościach – wyjaśnia. – Uciekły i rozpoczęły nowe życie gdzie indziej – dodaje Tuck. Większość mieszkańców Pompejów udusiło się w kwadrans po erupcji Wezuwiusza Jak wynika z badań włoskich geofizyków, chmura popiołu i gazu - po wybuchu słynnego wulkanu z 79 roku n.e. - pochłonęła rzymskie miasto w ciągu kilkunastu minut. Jedną z takich rodzin byli Caltiliusowie. Rzymianie tuż po erupcji uciekli w kierunki Ostii, gdzie mieli się osiedlić. Było to tamtych czasach jedno z większych miast portowych na północ od Pompejów. – Tam założyli świątynię egipskiego bóstwa Serapisa. Serapis, który nosił na głowie kosz ze zbożem, symbolizujący bogactwo ziemi, był popularny w miastach portowych, takich jak Ostia, zdominowanych przez handel zbożem. W miastach tych zbudowano także okazały, kosztowny kompleks grobowców ozdobiony inskrypcjami i dużymi portretami członków tej rodziny – napisał prof. Tuck. Uchodźcy pomagali sobie wzajemnie Według Tucka wśród ocalałych była też rodzina Aulusa Umbriciusa. Był to handlarz, który dorobił się w Pompejach. Po wybuchu Wezuwiusza wyjechał do miasta Pozzuoli nad Morzem Tyrreńskim w regionie Kampania. Aulusowi i jego żonie urodziło się tam dziecko, a mężczyzna kontynuował swój biznes już w innym mieście. Ale nie wszystkim się powiodło. – Nie wszyscy, którzy przeżyli erupcję, byli zamożni lub odnieśli sukces w swoich nowych społecznościach. Niektórzy byli biedni już w Pompejach lub Herkulanum. Byli też tacy, którzy stracili majątek rodzinny, być może w wyniku erupcji – tłumaczy historyk. – Fabia Secundina – nazwana najwyraźniej na cześć swojego dziadka, bogatego handlarza winem – również trafiła do Pozzuoli. Tam poślubiła gladiatora Retiariusa, który zmarł w wieku 25 lat, pozostawiając ją w poważnych tarapatach finansowych – twierdzi prof. Tuck. Historyk wskazuje, że były też inne rodziny, takie jak Avianii, Atilii czy Masuri, które po erupcji osiedliły się w małej i biednej wsi nieopodal Nocera Inferiore, ok. 16 km na wschód od Pompejów. – Jak wynika z zachowanego do dziś nagrobka, rodzina Masuri adoptowała chłopca o imieniu Avianius Felicio. Rodziny wielopokoleniowe zwykle przyjmowały osierocone dzieci. Z tego powodu jest prawdopodobne, że Felicio nie miał żadnych członków rodziny, którzy przeżyli i był kolejnym z uciekinierów – tłumaczy Tuck. Ten ostatni dowód może wskazywać na to, że uchodźcy, którzy przeżyli kataklizm zwykle łączyli się w większe grupki. A ludzie, którzy do nich należeli wspierali się i pomagali sobie na tyle, na ile mogli. Jedni poradzili sobie lepiej, a inni gorzej. Najważniejsze było to, że przeżyli i próbowali ułożyć sobie życie od nowa. Źródło: The Conversation. Nasz ekspert Jakub Rybski Dziennikarz, miłośnik kina niezależnego, literatury, ramenu, gier wideo i dobrego rocka. Wcześniej związany z telewizją TVN24 i Canal +. Zawodowo nie boi się podejmować żadnego tematu, prywatnie bardzo zainteresowany polityką. Autor bloga na Instagramie "Mini Podróże".
W Pompejach na ścianach znaleziono rysunki gladiatorów. Zrobiły je dzieci żyjące 2 tys. lat temu
W Pompejach dokonano kolejnego niezwykłego odkrycia. Na ścianie jednego z domów znaleziono rysunki gladiatorów. Naukowcy przypuszczają, że zrobiły je dzieci tuż przed wybuchem Wezuwiusza.
W tym artykule: Co rysowano na ścianach w Pompejach Rysunki gladiatorów, dłoni i dzików Co widziały dzieci na własne oczy Co jeszcze odkryto w Pompejach? Od 4 do 6 metrów – tak gruba warstwa popiołów przykryła Pompeje po wybuchu Wezuwiusza. Apokalipsa wydarzyła się 24 sierpnia 79 roku naszej ery. Wraz z Pompejami erupcja zniszczyła również Herkulanum oraz Stabie. Katastrofa wydarzyła się tak szybko, że mieszkańcy wszystkich tych miejscowości nie zdążyli opuścić swoich domów. Dzisiaj, dwa tysiące lat później, archeolodzy ciągle odkrywają ich zwłoki. Ale nie tylko. Wybuch wulkanu zamienił Pompeje w swoistą kapsułę czasu. Prowadzone w tym miejscu prace wykopaliskowe – rozpoczęte jeszcze w XVIII w. – dają nam unikatowy wgląd w życie ludzi w Imperium Rzymskim prawie 2 tys. lat temu. Rozkład domów, malowidła na ścianach, rzeźby i graffiti pokazują codzienność, aspiracje i zainteresowania dawnych Italczyków. A także ich dzieci. Archeolodzy pracujący w Parku Archeologicznym w Pompejach ogłosili właśnie kolejne niezwykłe odkrycie. W jednym z domów zachowały się rysunki wykonane dziecięcymi rękami. Przedstawiają walki gladiatorów. Co rysowano na ścianach w Pompejach Rysunki, a raczej proste szkice, zrobiono węglem drzewnym. Znajdują się na ścianach korytarza w Casa del Cenacolo Colonnato przy Via dell’Abbondanza. Umieszczono je na wysokości ok. 1,5 metra nad podłogą. Jednak ich autorka lub autor raczej nie sięgnęliby tak wysoko bez pomocy kogoś dorosłego. Archeolodzy przypuszczają, że młodzi mieszkańcy domostwa musieli wspiąć się na rusztowanie rozstawione przy ścianie podczas remontu. Skąd te wnioski? Odsłonięte rysunki są bardzo proste i schematyczne. Najprawdopodobniej wykonały je dzieci w wieku 5–7 lat. Tym bardziej zaskakująca jest ich treść. Młodzi mieszkańcy Pompejów uwiecznili na ścianie korytarza walki gladiatorów. A dokładnie – dwóch gladiatorów stojących naprzeciwko siebie. Rysunki gladiatorów, dłoni i dzików Ale nie tylko. Obok znajduje się również scena myśliwska. Dwie postacie wyposażone w długie włócznie celują w parę dzików. Jeszcze dalej na ścianie pojawia się odcięta głowa ptaka drapieżnego, najprawdopodobniej orła. Kolejną serię rysunków odkryto w pomieszczeniu służącym do przechowywania amfor. Tutaj szkice znajdują się 50–70 cm nad ziemią, czyli na wysokości łatwo dostępnej dla małego dziecka. Jeden z rysunków jest wzruszająco znajomy. Przedstawia dłonie obrysowane węglem. Są tu również postacie bawiące się piłką, zwierzę przypominające dzika i dwóch leżących bokserów. Co widziały dzieci na własne oczy Zdaniem Gabriela Zuchtriegela, dyrektora Parku Archeologicznego w Pompejach, szkice wykonało jedno lub dwoje dzieci bawiących się na dziedzińcu i w jego okolicach. Najprawdopodobniej powstały niedługo przed niszczycielską erupcją Wezuwiusza. Najciekawsze pytanie brzmi: czy dzieci rysowały coś, co widziały na własne oczy? Innymi słowy – czy w pierwszym stuleciu naszej ery mali mieszkańcy Pompejów oglądali krwawe starcia gladiatorów? Czy raczej szkicowały sceny z innych znanych im malowideł? By znaleźć odpowiedź, archeolodzy zwrócili się do psychologów z Federico II, czyli Uniwersytetu Neapolitańskiego im. Frederyka II. – Wspólnie doszliśmy do wniosku, że rysunki gladiatorów i myśliwych najprawdopodobniej powstały na podstawie bezpośredniej obserwacji – mówi Gabriel Zuchtriegel. – Prawdopodobnie jedno lub więcej dzieci, bawiących się na dziedzińcu obok kuchni, latryny i warzywniaków, było świadkami walk w amfiteatrze. Stykały się tym samym ze skrajną formą przemocy, która mogła obejmować również egzekucje przestępców i niewolników – dodaje. Poza rysunkami wśród ruin znaleziono zwłoki dwóch osób. Wykopano je w budynku nazywanym Domem Malarzy Przy Pracy (wł. Casa dei Pittori al Lavoro). To kobieta i mężczyzna w podeszłym wieku. Najprawdopodobniej szukali schronienia w wąskim przejściu już po erupcji wulkanu. Co jeszcze odkryto w Pompejach? To niejedyne niezwykłe odkrycie dokonane ostatnio w Pompejach. W połowie kwietnia ogłoszono, że w jednej z willi archeolodzy odkopali czarny pokój używany podczas spotkań towarzyskich. Na jego ścianach znajdują się świetnie zachowane freski przedstawiające mityczne postaci z legend o wojnie trojańskiej. Badacze szacują, że powstały między 15 rokiem p.n.e. a 40–50 n.e. Z kolei pod koniec zeszłego roku w Pompejach znaleziono pozostałości piekarni, w której niewolnicy wypiekali chleb. W środku były szczątki trzech ofiar Wezuwiusza. Na ścianie korytarza wypatrzono natomiast fresk potrawy przypominającej pizzę. Źródło: pompeiisites.org. Nasz ekspert Magdalena Salik Dziennikarka naukowa i pisarka, przez wiele lat sekretarz redakcji i zastępczyni redaktora naczelnego magazynu „Focus". Wcześniej redaktorka działu naukowego „Dziennika. Polska, Europa, Świat”. Pasjami czyta i pisze, miłośniczka literatury popularnonaukowej i komputerowych gier RPG. Więcej: magdalenasalik.wordpress.com
Archeolodzy odkryli zaginioną willę nieopodal Wezuwiusza. Miała należeć do pierwszego rzymskiego cesarza
Naukowcy z Uniwersytetu Tokijskiego odkryli budynek sprzed 2000 lat. Zespół z Japonii twierdzi, że najprawdopodobniej należał do cesarza Oktawiana Augusta.
W tym artykule: Zaginiona willa Oktawiana Augusta Po śmierci cesarza w miejscu willi zbudowano świątynie Kim był pierwszy cesarz Rzymu? Zespół naukowców z Tokio od 2002 roku prowadził prace wykopaliskowe w miejscowości Somma Vesuviana. To miasteczko w regionie Kampania, po północnej stronie Wezuwiusza. Starożytne kroniki wskazują, że to właśnie w tym miejscu swoje ostatnie chwile miał spędzić pierwszy cesarz Rzymu – Oktawian August. Kronikarze pisali, że zmarł w swojej posiadłości, lecz jej lokalizacja do dziś pozostawała nierozwiązaną zagadką. Zaginiona willa Oktawiana Augusta Mariko Muramatsu wraz z innymi naukowcami z Uniwersytetu Tokijskiego po ponad 20 latach pracy odkryli w tym miejscu ruiny 2000-letniego budynku. Badacze podkreślili w oświadczeniu, że ich badania były bardzo utrudnione, ponieważ region ten został częściowo pokryty popiołem wulkanicznym po erupcji wulkanu w 79 roku. Uczonym udało się odkryć zaledwie część większej konstrukcji. Jednym z pomieszczeń był prawdopodobnie magazyn. Znaleziono tam dziesiątki ceramicznych naczyń w kształcie amfor. Bardzo możliwe, że składowano tam wino. Ponadto archeolodzy zidentyfikowali ruiny pieca, który prawdopodobnie służył do podgrzewania łaźni. Prof. Muramatsu uważa, że to właśnie ta budowla mogła być willą Oktawiana Augusta. Datowanie radiowęglowe próbek z pieca wykazało, że pochodziły z około I wieku n.e. Naukowcy odkryli, że żadna próbka nie była starsza, co może oznaczać, że urządzenie nie było już później używane. Po śmierci cesarza w miejscu willi zbudowano świątynie Badacze podkreślają, że istnieje możliwość, że budynek ten mógł być cesarską willą, ponieważ znajdowała się tam m.in. prywatna łazienka. Był to luksus, na który pozwalały sobie tylko ważne i wpływowe osoby. – Nasza analiza wykazała, że łaźnia była nieczynna mniej więcej w tym samym czasie, gdy zmarł August. Później w miejscu willi zbudowano coś, co wyglądało na dużą świątynię lub ołtarz – wyjaśnił zespół. Z analizy składu chemicznego wynika, że pył wulkaniczny pokrywający ruiny faktycznie powstał w wyniku piroklastycznego strumienia lawy z erupcji Wezuwiusza w 79 roku. – Po 20 latach w końcu dotarliśmy do tego etapu. To ważne odkrycie, które pomoże nam określić szkody, które zostały wyrządzone przez wybuch Wezuwiusza w północnej części regionu. Dzięki temu uzyskamy lepszy obraz tej śmiercionośnej erupcji – powiedział Masanori Aoyagi, profesor archeologii na Uniwersytecie Tokijskim. Był pierwszym szefem zespołu badawczego, który rozpoczął prace wykopaliskowe w 2002 roku. Kim byli cesarze rzymscy? To prawdziwy gabinet osobliwości: od erotomanów po szaleńców Cesarze rzymscy do dziś wzbudzają ogromne zainteresowanie historyków i nie tylko. Trzeba przyznać, że niektórzy z nich mieli wyjątkowo barwne życie. Kto zaszkodził, a kto pomógł imperium? Dotychczas badania zniszczeń spowodowanych wybuchem wulkanu skupiały się głównie na Pompejach i Herkulanum, czyli południowej stronie góry. – Do tej pory uważano, że wpływ erupcji z 79 r. w Somma Vesuviana był niewielki. Erupcja Wezuwiusza pozostaje jedną z najbardziej katastrofalnych klęsk żywiołowych w historii, która pochłonęła wiele ofiar i pogrzebała całe miasta. Nasze badania pokazały, że wciąż odkrywany jest rozmiar zniszczeń – powiedział prof. Toshitsugu Fujii, wulkanolog, który był zaangażowany w badania. Kim był pierwszy cesarz Rzymu? Oktawian August urodził się 23 września 63 roku p.n.e. w Rzymie. Panował od 16 stycznia 27 roku p.n.e. do swojej śmierci w 14 r. n.e. Pośmiertnie został wpisany w poczet bogów jako „Divus Augustus”. Był wnukiem młodszej siostry Juliusza Cezara, który zmarł bezdzietnie. Jednak w testamencie dyktator uznał za swojego dziedzica właśnie Gajusza Oktawiana. Wraz z majątkiem dziewiętnastolatek przyjął nazwisko swojego ciotecznego dziadka. Od tej pory nazywał się więc Gajusz Juliusz Cezar. Następne kilkanaście lat życia Oktawiana toczyło się wokół walki z kolejnymi przeciwnikami, stojącymi mu na drodze do władzy. Po wielu politycznych intrygach i walkach o władzę, został jedynym władcą Rzymu. Wprowadził wiele reform, które przyczyniły się do stabilizacji państwa. Cesarstwo rzymskie za Oktawiana Augusta cieszyło się stabilizacją, a jego panowanie było okresem intensywnego rozwoju kultury i sztuki. Źródło: Uniwersytet Tokijski. Nasz ekspert Jakub Rybski Dziennikarz, miłośnik kina niezależnego, literatury, ramenu, gier wideo i dobrego rocka. Wcześniej związany z telewizją TVN24 i Canal +. Zawodowo nie boi się podejmować żadnego tematu, prywatnie bardzo zainteresowany polityką. Autor bloga na Instagramie "Mini Podróże".
Student odczytał zwoje z Herkulanum i zdobył nagrodę. Problem w tym, że zwojów nie można rozwinąć
Naukowcy ogłosili konkurs. Zadanie polega zaprzęgnięciu sztucznej inteligencji do odczytania starożytnego skarbu. Są nim zwoje z biblioteki w Herkulanum, zniszczonej w wyniku erupcji Wezuwiusza. Jest już pierwszy zwycięzca.
W tym artykule: Skarb, którego nie da się odczytać Cyfrowa rekonstrukcja utraconych tekstów Jak odczytać zwoje z Herkulanum? Zasady Vesuvian Challenge Pierwsi zwycięzcy konkursu 24 sierpnia 79 roku naszej ery doszło do jednej z największej tragedii starożytności. Wybuch Wezuwiusza spalił i zakopał pod warstwą popiołów Pompeje, Herkulanum i Stabie. Tylko w dwóch pierwszych miejscowościach – obecnie rozsławionych dzięki pracom archeologów – znaleziono zwłoki 1500 ich dawnych mieszkańców. Erupcja wulkanu pociągnęła za sobą nie tylko ofiary ludzkie. W wyniku katastrofy popioły przykryły również budynki wraz ze wszystkim, co znajdowało się w środku. Jednym z nich była tzw. Willa Papirusów. To najsłynniejsza z luksusowych willi Herkulanum, należąca prawdopodobnie do teścia Juliusza Cezara. W jej skład wchodziła m.in. starożytna biblioteka. Najprawdopodobniej stała na jednym z czterech tarasów schodzących do morza. Na pozostałości Willi Papirusów natknięto się już dwieście pięćdziesiąt lat temu. Podczas pierwszych prac wykopaliskowych, prowadzonych w Herkulanum połowie XVIII wieku, robotnicy odkryli kilka zwojów z biblioteki. Były poczerniałe i nie dało się ich odczytać. Później znajdowano kolejne. Naukowcy po raz pierwszy w historii dokonali sekwencjonowania genomu ofiar erupcji Wezuwiusza Chodzi o genom mężczyzny, którego szczątki znaleziono w jednym z domów w centrum Pompejów. Badaczom udało się nawet ustalić, na jaką chorobę cierpiał przed śmiercią. Do dzisiaj udało się zgromadzić w sumie ponad 1800 tzw. zwojów z Herkulanum. Większość z nich jest przechowywana w Narodowym Muzeum Archeologicznym Neapolu. Skarb, którego nie da się odczytać Taka ilość starożytnych zapisków to prawdziwy skarb. To, co miało je zniszczyć, paradoksalnie umożliwiło ich przetrwanie. Inne starożytne dokumenty, które przez tysiąclecia były wystawione na działanie powietrza, rozpadły się w proch. Tymczasem ukryta pod warstwą osadów Willa Papirusów – jako jedyna biblioteka starożytności – w całości przetrwała. Niestety, otworzyć i odczytać udało się zaledwie kilka z tamtejszych zwojów. Reszta jest tak zwęglona, że jakiekolwiek próby ich rozwinięcia zakończyłyby się zniszczeniem artefaktów. Pierwsi robotnicy, pracujący w Herkulanum z polecenia Burbonów, wyrzucali niektóre poczerniałe zwoje. Uznali, że są całkowicie bezużyteczne, ponieważ nigdy nie uda się poznać ich treści. Jednak to nieprawda. Możliwość przeczytania dokumentów pojawiła się w XXI wieku. Wówczas naukowcy wpadli na pomysł, jak można by spróbować odczytać zwoje z Herkulanum bez rozwijania ich. W 2009 r. podjęto pierwszą taką próbę. Naukowcy prześwietlili promieniowaniem rentgenowskim dwa zwoje znajdujące się we Francuskiej Bibliotece Narodowej w Paryżu. Cyfrowa rekonstrukcja utraconych tekstów Niestety, wówczas nie rozszyfrowano starożytnych papirusów. Ich twórcy używali atramentu z dużą zawartością węgla. Gdy zwoje spopieliły się, litery stały się nieodróżnialne od papirusu. W 2015 r. naukowcom udało się zwiększyć kontrast, stosując bardziej zaawansowaną technikę obrazowania. Osiągnięto wówczas pewien postęp, odcyfrowując niektóre słowa. W tym samym roku odczytano inny zwęglony starożytny zwój bez rozwijania go. Był to tzw. zwój z En Gedi z rejonu Morza Martwego, pochodzący z pierwszych wieków naszej ery. Zespół dr Brenta Sealesa z Uniwersytetu Kentucky dokonał jego „cyfrowego rozwinięcia”. Wykorzystując mikrotomografię 3D naukowcy ustalili, że zwój zawierał hebrajski tekst Księgi Kapłańskiej. Jak odczytać zwoje z Herkulanum? Po tym sukcesie dr Brent Seales postanowił rozszyfrować zwoje z Herkulanum. Wpierw zrobił wszystko, by uzyskać jak najdokładniejsze skany. Między innymi badał zwoje z użyciem podczerwieni. By powiększyć kontrast, korzystał także z akceleratora cząstek. Następnie zespół Sealesa opracował i wytrenował model uczenia maszynowego. Model lepiej niż człowiek poradził sobie z rozpoznaniem i odczytaniem liter na wewnętrznych warstwach zwojów. Sztuczna inteligencja była w stanie rozróżnić subtelne zmiany w strukturze papirusu zależne od tego, czy był on pokryty atramentem, czy nie. – Pokazaliśmy, jak przeczytać atrament z Herkulaneum. To daje nam szansę na rozszyfrowanie 50, 60, a może nawet 80 proc. całej kolekcji – mówiłł Seales dla „The Guardian”. – Zbudowaliśmy łódź, a teraz chcemy, by inni także na nią wsiedli i pożeglowali razem z nami – dodał. Zasady Vesuvian Challenge W ten sposób naukowiec przedstawił Vesuvian Challenge w marcu 2023 r. To konkurs dla zespołów naukowych specjalizujących się w tworzeniu i trenowaniu modeli uczenia maszynowego. Seales upublicznił rentgenowskie skany 3D dwóch zwiniętych zwojów i trzy fragmenty papirusów oraz opracowany przez siebie algorytm. Chętni mogą sięgnąć po niego i spróbować odczytać zwoje. Do wygrania jest spora kwota pieniędzy. Główna nagroda – w wysokości 700 tys. dolarów – zostanie przyznana temu zespołowi, który do końca 2023 roku zdoła odcyfrować cztery akapity tekstu z wewnętrznych warstw zwęglonych zwojów. Dodatkowe nagrody po 40 tys. i 10 tys. dolarów dostaną ci, którzy nauczą algorytm rozpoznawać atrament na skanach 3D papirusów. Co mogą zwierać zwoje z Herkulanum? Te, które udało się rozszyfrować, spisane były po grecku. Naukowcy mają nadzieję znaleźć również teksty łacińskie – np. rzymskich albo chrześcijańskich filozofów. Być może czekają na nas zupełnie niezwykłe odkrycia. Tym bardziej że pewna część Willi Papirusów nadal pozostaje pod ziemią. Może więc kryć jeszcze więcej zwojów, które czekają na odczytanie. Pierwsi zwycięzcy konkursu W październiku 2023 r. ogłoszono, że są już pierwsi zwycięzcy Vesuvian Challenge. 40 tys. dolarów za odszyfrowanie „pierwszych liter” dostanie Luke Farritor, student University of Nebraska–Lincoln. Opracowany przez niego algorytm odczytał kilka linijek ze zwęglonego zwoju, w tym greckie słowo πορϕυρας (purpura). 10 tys. dolarów dostał Youssef Nader z Free University of Berlin. Zajął on drugie miejsce. Nagroda główna wciąż czeka. W konkursie bierze udział ok. 1500 osób i zespołów z całego świata. Źródła: The Guardian, Vesuvian Challenge, Nature. Nasz ekspert Magdalena Salik Dziennikarka naukowa i pisarka, przez wiele lat sekretarz redakcji i zastępczyni redaktora naczelnego magazynu „Focus". Wcześniej redaktorka działu naukowego „Dziennika. Polska, Europa, Świat”. Pasjami czyta i pisze, miłośniczka literatury popularnonaukowej i komputerowych gier RPG. Więcej: magdalenasalik.wordpress.com
Wybuch Wezuwiusza. Nowe badania ujawniają ostatnie chwile przed erupcją
Archeolodzy prowadzili nowe wykopaliska na obrzeżach Stabii, jednego z czterech włoskich miasteczek, które zostały zniszczone w wyniku erupcji Wezuwiusza. Badania rzuciły nowe światło na ostatnie chwile życia mieszkańców przed katastrofą.
W tym artykule: Najnowsze wykopaliska w miejscowości Stabie Jedno z czterech zniszczonych miast Życie w antycznej luksusowej willi Prawie 2000 lat temu doszło do jednej z najbardziej tragicznych erupcji w dziejach ludzkości. W 79 roku n.e. wybuchł Wezuwiusz, wulkan położony we Włoszech, na Półwyspie Apenińskim i nad Zatoką Neapolitańską. Wezuwiusz zebrał okrutne żniwo. Zniszczone zostały Pompeje, Herkulanum i Stabie, a także Oplontis. Najnowsze wykopaliska w miejscowości Stabie Wykopaliska archeologiczne ujawniły pozostałości historycznych miast. To fascynujące odkrycia, biorąc pod uwagę fakt, że pył wulkaniczny zatrzymał w czasie życie mieszkańców. Obszar ten jest dziś narodowym parkiem wpisanym na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO, w którym regularnie prowadzi się badania naukowe. Co ważne, każde z nich rzuca nowe światło na historię tych tragicznych wydarzeń, a miejsce jest istną skarbnicą wiedzy o antycznym świecie. Najnowsze wykopaliska włoskich archeologów skupiły się na miejscowości Stabii i jej okolicach. Uczeni prowadzili badania w rzymskiej willi San Marco, która niegdyś należała do bogatych Rzymian i znajdowała się na obrzeżach miasta położonego w starożytnej Kampanii, na południe od Pompejów. Jedno z czterech zniszczonych miast Miasto bardzo ucierpiało w wyniku trzęsienia ziemi, które nawiedziło region prawdopodobnie w 62 lub 63 r. n.e. Z kolei w roku 79 roku zostało zasypane popiołem wulkanicznym wyrzuconym w wyniku erupcji Wezuwiusza. Wydarzenie to relacjonował w listach do Tacyta Pliniusz Młodszy, który opisywał m.in. śmierć swego wuja Pliniusza Starszego, dowódcy rzymskiej floty, która w tym czasie znajdowała się u wybrzeży Stabii. Naukowcy odkryli dwie nowe ofiary wybuchu Wezuwiusza. Zginęły w straszny sposób Najnowsze wykopaliska w Pompejach odkryły szczątki dwóch mężczyzn, którzy zginęli podczas wybuchu Wezuwiusza. Naukowcy twierdzą, że zmarli we wczesnej fazie erupcji, gdy w wyniku trzęsien... Naukowcy w najnowszych badaniach chcieli zrekonstruować rzymską willę, aby dowiedzieć się więcej na temat jej architektury oraz tego, kiedy została wybudowana. Wiadomo, że cały kompleks mógł mieć ponad 10 tys. km kw.. Badacze odkryli, że pierwotna konstrukcja budowli pochodziła z okresu panowania pierwszego rzymskiego cesarza Oktawiana Augusta. Władca panował od 16 stycznia 27 p.n.e. do 19 sierpnia 14 r. n.e. Analiza ruin wykazała, że budynek posiadał charakterystyczne atrium w stylu jońskim. Życie w antycznej luksusowej willi W okresie rządów cesarza Klaudiusza willa została rozbudowana. Dobudowano panoramiczny ogród i łaźnie, które zostały otoczone trójstronnym portykiem zwieńczonym kolumnadą ze spiralnymi kolumnami. Naukowcy twierdzą, że w wyniku tej renowacji, układ willi znacznie się zmienił. Główne wejście, które obecnie jest zasypane gruzami, prowadziło do dziedzińca z portykiem, który prowadził do tablinum, czyli ważnego pomieszczenia w domu rzymskim, w bezpośrednim sąsiedztwie atrium i perystylu. Miało ono charakter pomieszczenia recepcyjnego. Od marca 2023 r. archeolodzy odkryli ostatnią część górnego portyku, odsłaniając niezwykłe malowidła przedstawiające różne postacie. Badacze w oświadczeniu przekazali, że portyk został zasypany popiołem wulkanicznym, co umożliwiło zachowanie wszelkich artefaktów zdobiących wnętrze willi. – Paradoksalnie dzięki zniszczeniom spowodowanych wybuchem wulkanu, możliwe jest również zrekonstruowanie ostatnich godzin z życia mieszkańców tego majestatycznego rzymskiego budynku – napisali archeolodzy w oświadczeniu. – Pomimo dramatycznego zniszczenia, luksusowa willa wciąż żyje dzięki malowidłom na ścianach i sufitach, w sztukateriach, w kapitelach, a także w cennych powłokach i zwieńczeniach kolumn i dachów – przekazali badacze. Ujawnienie takich szczegółów pozwala zobaczyć, w jakich warunkach żyli dawni mieszkańcy starożytnego Rzymu. Źródło: Park Narodowy Pompeje Nasz ekspert Jakub Rybski Dziennikarz, miłośnik kina niezależnego, literatury, ramenu, gier wideo i dobrego rocka. Wcześniej związany z telewizją TVN24 i Canal +. Zawodowo nie boi się podejmować żadnego tematu, prywatnie bardzo zainteresowany polityką. Autor bloga na Instagramie "Mini Podróże".
Naukowcy odkryli dwie nowe ofiary wybuchu Wezuwiusza. Zginęły w straszny sposób
Najnowsze wykopaliska w Pompejach odkryły szczątki dwóch mężczyzn, którzy zginęli podczas wybuchu Wezuwiusza. Naukowcy twierdzą, że zmarli we wczesnej fazie erupcji, gdy w wyniku trzęsienia ziemi zawalił się budynek, w którym przebywali.
W tym artykule: Mężczyźni zginęli w wyniku trzęsienia ziemi „Odkrycie pokazuje zupełnie inny wymiar tragedii” Badania pokazują życie i śmierć ofiar Wezuwiusza 24 sierpnia 79 r. n.e. doszło do wybuchu Wezuwiusza. Chociaż erupcja wulkanu doprowadziła do zniszczenia trzech rzymskich miast, to Pompeje są dziś przedmiotem pracy naukowców i atrakcją dla turystów. Niespełna 2000 lat temu zginęło tam kilka tysięcy osób, a popiół wulkaniczny niemalże całkowicie przykrył budynki oraz ciała zmarłych ludzi i zwierząt. Pył zadziałał niczym kapsuła czasu, która zachowała znaczną część ruin i szczątek. Właśnie dlatego starożytne miasto jest dziś niezwykle cennym źródłem wiedzy dla historyków i badaczy okresu rzymskiego. Mężczyźni zginęli w wyniku trzęsienia ziemi Najnowsze wykopaliska ujawniają nowe fakty z chwili wybuchu wulkanu. Naukowcy prowadzili badania w ruinach starożytnych budynków. W jednym z nich odnaleźli nieznane wcześniej szczątki dwóch mężczyzn. Analiza wykazała, że nie zginęli na skutek gazów, lawy, pyłów ani lawiny piroklastycznej. Uczeni twierdzą, że Rzymianie stracili życie na skutek zawalenia domu, w którym przebywali. Wszystko przez trzęsienie ziemi, które nastąpiło we wczesnej fazie erupcji. Mężczyźni w chwili śmierci mieli ok. 50 lat. Ich szkielety odnaleziono w okolicy zwanej Insula dei Casti Amanti. To miejsce, które znane było głównie z budynków mieszkalnych i piekarni. Obszar ten wciąż nie został w pełni zbadany. Naukowcy twierdzą, że szczątki zmarłych były dość dobrze zachowane i znajdowały się pod zawaloną ścianą. „Odkrycie pokazuje zupełnie inny wymiar tragedii” Badania wykazały, że zmarli odnieśli liczne złamania i zmiażdżenia kości. Obrażenia te spowodowały zgon. Autorzy odkrycia uważają, że dwóch mężczyzn, być może przyjaciół, szukało schronienia po wybuchu trzęsienia ziemi. Znaleźli je w jednym z domów w Insula dei Casti Amanti. Jednak budynek zawalił się, gdy Rzymianie byli w środku. Na podstawie obrażeń szkieletów eksperci przeprowadzili naukową rekonstrukcję zdarzeń z chwili śmierci dwóch ofiar. Badacze zwracają uwagę, że jedna z ofiar prawdopodobnie podniosła rękę w kierunku zapadającej się ściany. Uczeni są prawie pewni, że trzęsienie ziemi nawiedziło Pompeje tuż przed nadejściem lawiny piroklastycznej i chmury dymu, które były konsekwencją erupcji i ostatecznie zniszczyły miasto. – Odkrycie pokazuje zupełnie inny wymiar tragedii, jaka dotknęła mieszkańców Pompejów. Postęp metod badawczych w archeologii umożliwia zupełnie inne spojrzenie na wydarzenia z I wieku n.e. Pomaga zobaczyć piekło, jakie spotkało tych ludzi. To dowód na to, jak kruche jest ludzkie życie – mówi Gabriel Zuchtriegel, dyrektor Parku Archeologicznego Pompeje. Archeolog przypomina, że miasto zostało zniszczone w ciągu zaledwie dwóch dni. Badania pokazują życie i śmierć ofiar Wezuwiusza – Można powiedzieć, że Pompeje są niczym olbrzymie laboratorium badawcze. Miejsce to w ostatnich latach zyskało na znaczeniu, ponieważ zadziwiało świat kolejnymi odkryciami, które rzucały światło na los ofiar Wezuwiusza. Z drugiej strony mogliśmy również zobaczyć, jak wyglądało ich życie – twierdzi Zuchtriegel. W zawalonym budynku archeolodzy odnaleźli również koraliki ze starożytnego naszyjnika i sześć monet, które pochodziły z połowy II wieku p.n.e. Jak Wezuwiusz zabił mieszkańców Herkulanum? Miasto spotkał inny los niż Pompeje Ciała mieszkańców Herkulanum, którzy zginęli na skutek wybuchu Wezuwiusza, nie zachowały się w dobrym stanie. Dlaczego? Naukowcy właśnie wyjaśnili tę zagadkę. Naukowcom w badaniach zależy nie tylko na tym, aby dowiedzieć się, jak zginęli mieszkańce Pompejów, ale również na tym, jak wyglądała ich codzienność. W ubiegłym roku naukowcy po raz pierwszy w historii dokonali <a href="http://W%2079%20r.%20n.e.%20dosz%C5%82o%20do%20katastrofalnej%20erupcji%20Wezuwiusza.%20Wybuch%20wulkanu%20zniszczy%C5%82%20w%C3%B3wczas%20trzy%20rzymskie%20miasta%20%E2%80%93%20Pompeje,%20Herkulanum%20i%20Stabie.%20Zgin%C4%99%C5%82o%20w%C3%B3wczas%20kilka%20tysi%C4%99cy%20os%C3%B3b.%20Popi%C3%B3%C5%82%20wulkaniczny%20ca%C5%82kowicie%20przykry%C5%82%20budynki%20i%20cia%C5%82a%20ludzi%20oraz%20zwierz%C4%85t,%20co%20pozwoli%C5%82o%20zachowa%C4%87%20znaczn%C4%85%20cz%C4%99%C5%9B%C4%87%20ruin%20i%20szcz%C4%85tek%20zmar%C5%82ych.%20Dzi%C4%99ki%20temu%20zniszczone%20miasta%20stanowi%C4%85%20dzi%C5%9B%20bardzo%20cenne%20%C5%BAr%C3%B3d%C5%82o%20wiedzy%20archeologicznej%20o%20%C5%9Bredniej%20wielko%C5%9Bci%20rzymskich%20miastach.">sekwencjonowania genomu ofiary erupcji włoskiego wulkanu. Uczonym udało się ustalić jego pochodzenie, domniemany wygląd, a nawet ustalić, na jaką chorobę cierpiał przed śmiercią. Z kolei w 2021 roku archeolodzy odnaleźli szczątki człowieka, który zginął zaledwie kilka metrów od morza w Herkulanum, innym mieście zniszczonym przez erupcję. Miał przy sobie drewniane pudełko z pierścionkiem w środku. Prawdopodobnie mógł być to jego najcenniejszy przedmiot, który zabrał ze sobą. Ten ok. 45-letni człowiek uciekał bowiem przed skutkami erupcji. – To była błyskawiczna śmierć. Jego ubranie i ciało wyparowało – mówił dla „The Thelegraph” przy okazji odkrycia Pierpaolo Petrone, antropolog i archeolog. Źródło: Parco Archeologico di Pompei. Nasz ekspert Jakub Rybski Dziennikarz, miłośnik kina niezależnego, literatury, ramenu, gier wideo i dobrego rocka. Wcześniej związany z telewizją TVN24 i Canal +. Zawodowo nie boi się podejmować żadnego tematu, prywatnie bardzo zainteresowany polityką. Autor bloga na Instagramie "Mini Podróże".
Niezwykłe odkrycie w Pompejach. Tak żyła klasa średnia zniszczonego przez wulkan miasta
Archeologom udało się odnaleźć dom klasy średniej w Pompejach. W jego wnętrzu znajdowały się drewniane meble, dekoracje, naczynia i przedmioty codziennego użytku.
W tym artykule: W ciągu ostatnich miesięcy dowiedzieliśmy się znacznie więcej o mieszkańcach Pompejów Archeolodzy odnaleźli dom należący do klasy średniej Co wydarzyło się w Pompejach? W 79 roku doszło do wybuchu Wezuwiusza. Erupcja wulkanu była tak silna, że zniszczyła m.in. Pompeje, dawne miasto Cesarstwa Rzymskiego. Niepodważalna katastrofa tysięcy osób jest dziś jednak niezwykle cennym źródłem wiedzy dla naukowców, ponieważ popiół wulkaniczny utrwalił to miasto wraz z niektórymi budowlami, a nawet ciałami ludzi i zwierząt. W ciągu ostatnich miesięcy dowiedzieliśmy się znacznie więcej o mieszkańcach Pompejów To już kolejne badania, które rzucają nowe światło na życie w Pompejach I wieku. W maju na przykład badacze po raz pierwszy w historii dokonali sekwencjonowania genomu mężczyzny, który wówczas zginął. Badanie wykazało nawet, na jaką chorobę cierpiał przed śmiercią. Również w maju tego roku odbył się wernisaż ukrywanych przez setki lat fresk w Museo Archeologico Nazionale di Napoli, który poświęcony został życiu intymnemu w Pompejach. W ramach wystawy przedstawiono 70 obrazów, rzeźb i dzieł o tematyce erotycznej, które odnaleziono w ruinach miasta. Ekspozycję „sztuka i zmysłowość w domach Pompejów” można oglądać w Neapolu do stycznia 2023 roku. Archeolodzy odnaleźli dom należący do klasy średniej Tym razem archeologom udało się znaleźć dom, który pokazuje nam, jak żyła ówczesna klasa średnia. Do odkrycia doszło wprawdzie w 2018 roku, ale wiadomość o nim przekazano dopiero w sobotę 6 sierpnia. Gabriel Zuchtriegel, dyrektor Parku Archeologicznego Pompeje przyznał, że odkrycie jest niezwykłe ze względu na to, że uwaga badaczy skupiała się zazwyczaj na domostwach bogatszych mieszkańców. Bezwstydne sekrety Pompei: "Sztuka erotyczna była inaczej rozumiana i interpretowana niż dzisiaj" Za sprawą domów publicznych, erotycznych fresków i fallicznych rzeźb Pompeje cieszą się sławą miasta rozpustnego. Ale to, co nam wydaje się bezwstydne, nie było takie w oczach starożytnych. – W Cesarstwie Rzymskim żyło sporo mieszkańców, którzy nie mogli sobie pozwolić na wiele, ale próbowali jakoś wiązać koniec z końcem – mówi Zuchtriegel i dodaje, że ich życie może być również intrygujące, ale jest niestety często pomijane przez naukowców. Dom znajdował się w jednej z największych dzielnic Pompejów. Składał się z pięciu małych pomieszczeń oraz łazienki i kuchni. W jednym z pokojów znaleziono otwarty kufer, a w innym trójnożny stolik i szafę, w której znajdowały się naczynia m.in. talerze, ceramiczne miski, wazy i amfory. W sypialni z kolei odnaleziono resztki ramy łóżka dziecięcego z pozostałościami po tkaninie, z której wykonana była najprawdopodobniej poduszka. Badacze znaleźli również lampę oliwną, która ozdobiona była płaskorzeźbą z wizerunkiem Zeusa oraz monetę z brązu. Wnętrze jednego z pokojów, fot. Park Archeologiczny Pompeje Co wydarzyło się w Pompejach? Gabriel Zuchtriegel twierdzi, że bardzo ważne są dalsze wykopaliska w tej części miasta. Być może archeologom uda się odnaleźć więcej domów osób z klasy średniej, co może dostarczyć nam cennych informacji na temat standardów życia mieszkańców Cesarstwa Rzymskiego oraz jak wyglądały ich ostatnie chwilę tuż przed niszczycielską erupcją Wezuwiusza. Pompeje były średniej wielkości miastem starożytnego Cesarstwa Rzymskiego. Położone było w regionie dzisiejszej Kampanii, ok. 20 km na południowy wschód od Neapolu. W I wieku n.e. doszło do erupcji Wezuwiusza, która doszczętnie zniszczyła tę miejscowość wraz z Herkulanum i Stabie oraz doprowadziła do śmierci nawet 2000 osób, które nie zdążyły się ewakuować. Co ciekawe, miasto zostało w 65% zniszczone już w lutym 62 roku na skutek silnego trzęsienia ziemi. Mieszkańcom udało się jednak odbudować swoje domostwa i żyli we względnym spokoju 17 kolejnych lat. Na podstawie najnowszych odkryć archeologicznych, uczeni twierdzą, że do wybuchu wulkanu mogło dojść 24 października 79 roku. Nasz ekspert Jakub Rybski Dziennikarz, miłośnik kina niezależnego, literatury, ramenu, gier wideo i dobrego rocka. Wcześniej związany z telewizją TVN24 i Canal +. Zawodowo nie boi się podejmować żadnego tematu, prywatnie bardzo zainteresowany polityką. Autor bloga na Instagramie "Mini Podróże".
Naukowcy po raz pierwszy w historii dokonali sekwencjonowania genomu ofiar erupcji Wezuwiusza
Chodzi o genom mężczyzny, którego szczątki znaleziono w jednym z domów w centrum Pompejów. Badaczom udało się nawet ustalić, na jaką chorobę cierpiał przed śmiercią.
W tym artykule: Za najnowsze badania odpowiadają naukowcy z Uniwersytetu Rzymskiego Naukowcom udało się odzyskać DNA dwóch zmarłych osób Sekwencjonowanie genomu mężczyzny ujawniło, że był etnicznym Włochem Mężczyzna cierpiał na bardzo rzadką gruźlicę kości W 79 r. n.e. doszło do katastrofalnej erupcji Wezuwiusza. Wybuch wulkanu zniszczył wówczas trzy rzymskie miasta – Pompeje, Herkulanum i Stabie. Zginęło wówczas kilka tysięcy osób. Popiół wulkaniczny całkowicie przykrył budynki i ciała ludzi oraz zwierząt, co pozwoliło zachować znaczną część ruin i szczątek zmarłych. Dzięki temu zniszczone miasta stanowią dziś bardzo cenne źródło wiedzy archeologicznej o średniej wielkości rzymskich miastach. Za najnowsze badania odpowiadają naukowcy z Uniwersytetu Rzymskiego Naukowcy od wielu lat próbują dowiedzieć się więcej o ludziach, którzy zamieszkiwali Pompeje. Przed wybuchem wulkanu miasto zamieszkiwało ok. 20 tysięcy osób. Dzisiaj możemy niewątpliwie mówić o przełomie w badaniach nad słynną erupcją. Znaleziono szczątki „ostatniego uciekiniera” przed erupcją Wezuwiusza w 79 r. Od najsłynniejszej erupcji Wezuwiusza minęło już prawie 2 tysiące lat. Archeolodzy do dziś odkrywają ślady po katastrofie. Uczeni z Uniwersytetu Rzymskiego po raz pierwszy w historii dokonali sekwencjonowania genomu ofiar Wezuwiusza. Najnowsze badania zostały opublikowane na łamach czasopisma naukowego „Scientific Reports”. Naukowcom udało się odzyskać DNA dwóch zmarłych osób Uczeni analizowali szczątki dwóch ofiar wybuchu, które znaleziono w jednym z domów w centrum starożytnego miasta. Pierwsze należały do mężczyzny, który w chwili śmierci miał ok. 35–40 lat i ok. 164 cm wzrostu. Drugie natomiast do kobiety, która umarła w wieku ok. 50 lat i miała ok. 153 cm wzrostu. Za najnowsze badania odpowiadał archeolog Gabriele Scorrano z Uniwersytetu Rzymskiego. Naukowcom udało się odzyskać DNA z obydwu ciał, ale genom udało się zsekwencjonować jedynie na podstawie materiału genetycznego mężczyzny. W Europie wciąż są czynne wulkany. Gdzie można je znaleźć i czy mogą okazać się groźne? Aktywne wulkany na świecie budzą nie lada emocje. Myśląc o wybuchu takiego miejsca, przed oczami pojawiają się katastroficzne wizje z lawą zalewającą miasto. Ale czy faktycznie jest się ... Sekwencjonowanie genomu mężczyzny ujawniło, że był etnicznym Włochem Do sekwencjonowania genomu pobrano DNA z części skalistej kości skroniowej. Uczeni porównali próbkę z materiałem genetycznym ponad 1000 starożytnych ludzi, którzy zamieszkiwali kontynent europejski oraz z informacją genetyczną ponad 400 współczesnych mieszkańców Europy. Badacze potwierdzili, że zmarły mężczyzna był etnicznym Włochem. Badacze zwrócili uwagę, że jego materiał genetyczny był podobny do DNA mieszkańców dzisiejszych Włoch kontynentalnych. Dalsza analiza wykazała, że niektóre geny były podobne do DNA ludzi, którzy zamieszkiwali Sardynię. Naukowcy twierdzą, że to sugeruje, że w tamtym okresie Półwysep Apeniński cechował się dużą różnorodnością genetyczną. Uczeni przypominają, że w minionych czasach Rzymianie sprowadzali m.in. niewolników z różnych regionów Europy. Badacze podkreślają jednak, że genom mężczyzny sugeruje, że był on wolnym człowiekiem. Zeszklone komórki mózgowe znalezione u ofiary erupcji Wezuwiusza Ponad 9 miesięcy po opisaniu pierwszego znanego w archeologii przypadku, gdy mózg ofiary eksplozji wulkanu zeszklony pod wpływem gwałtownego podgrzania i równie gwałtownego schłodzenia, nauk... Mężczyzna cierpiał na bardzo rzadką gruźlicę kości Naukowców szczególnie zaintrygował jeden szczegół. W DNA mężczyzny zidentyfikowali obecność Mycobacterium tuberculosis, czyli prątka gruźlicy. To gatunek bakterii tlenowej, która powoduje bardzo poważną chorobę zakaźną. Dokładne badania wykazały, że zmarły chorował na wyjątkowo rzadką gruźlicę kości. Uczeni przeanalizowali jego kręgi. Okazało się, że choroba zaatakowała jego kręgosłup. Uczeni podkreślają jednak, że odkrycie tej dolegliwości nie jest dla nich wielkim zaskoczeniem. Duże miasta i większa gęstość zaludnienia sprzyjały rozprzestrzenianiu się tego rodzaju bakterii. – Nasze odkrycie stanowi podstawę do dalszych badań nad mieszkańcami starożytnych Pompejów. Być może wkrótce uda nam się dokładnie zrekonstruować życie tego niezwykle interesującego rzymskiego miasta – podsumowują autorzy badań. Źródło: Scientific Reports.
Najwyższy wulkan - rekordowe wysokości w Europie i na świecie
Ile metrów mierzy najwyższy wulkan na świecie? Niektóre stożki są tak olbrzymie, że pod względem wysokości, zaczynają "deptać po piętach" najwyższym górskim szczytom.
W tym artykule: Najwyższy wulkan Europy Najwyższy wulkan na świecie Wierzchołki najwyższych wulkanów pokrywa wieczny śnieg, tworzący spokojną, wręcz kojącą atmosferę. Nie można jednak zapomnieć, że wiele z tych kolosów to aktywne wulkany, a inne czekają w uśpieniu na moment przebudzenia. Pozorny spokój może więc zostać zmącony przez niszczycielski spektakl natury, mogący na wiele lat zmienić warunki życia na Ziemi. Gdzie znajdują się najwyższe wulkany? Poniżej odpowiadamy na to pytanie. Wulkany w Polsce – gdzie się znajdują i co kryje w sobie Kraina Wygasłych Wulkanów? Czy w Polsce są wulkany? Te pradawne, buchające dymem i lawą góry powstałe w wyniku zazębiania się płyt tektonicznych od zawsze fascynowały ludzi. Dla starożytnych stały się nawet źró... Mówiąc o najwyższych wulkanach świata, na myśli należy mieć stożki, których wysokość przekracza 6000 m n.p.m. Na naszej planecie znajduje się wiele olbrzymich wulkanów, jednak te najwyższe są zlokalizowane w Andach. Zanim wskażemy, który wulkan na świecie zasługuje na miano najwyższego, przyjrzymy się nieco mniejszemu stożkowi, leżącemu w pobliżu Półwyspu Apenińskiego. Najwyższy wulkan Europy Czynne wulkany w Europie należą do najbardziej aktywnych, ale czy także do największych? Na Starym Kontynencie tytuł najwyższego wulkanu dzierży Etna. Wielki stratowulkan mierzy 3357 m n.p.m., przy czym należy podkreślić, że ta wartość ulega częstym zmianom. Sycylijski stożek przejawia wzmożoną aktywność, więc co jakiś czas materiał skalny w okolicach krateru ulega oderwaniu, a następnie zostaje nadbudowany przez zastygającą lawę, popioły i inne produkty wulkaniczne. Równie imponująca co wysokość, jest powierzchnia jaką zajmuje najwyższy wulkan Europy - to ok. 1250 km kw. Obecnie Etna ma cztery aktywne kratery. Najstarszy, północno-wschodni, powstał w 1911 roku, natomiast najnowszy, południowo-wschodni, w 1971 roku. W drugiej połowie 2021 roku doszło do znacznego nagromadzenia produktów wulkanicznych w okolicach najmłodszego krateru i to właśnie ten punkt stanowi wierzchołek Etny. Większość mieszkańców Pompejów udusiło się w kwadrans po erupcji Wezuwiusza Jak wynika z badań włoskich geofizyków, chmura popiołu i gazu - po wybuchu słynnego wulkanu z 79 roku n.e. - pochłonęła rzymskie miasto w ciągu kilkunastu minut. O ile palma pierwszeństwa w kwestii wysokości przypada w udziale Etnie, to należy podkreślić, że rekordowy stratowulkan jest położony na wyspie. Najwyższym aktywnym wulkanem w kontynentalnej części Europy jest natomiast Wezuwiusz. Stratowulkan położony w okolicach Neapolu osiąga 1281 m n.p.m. Średnica jego krateru to ok. 500 m, a głębokość - 230 m. Najtragiczniejsza w skutkach erupcja Wezuwiusza miała miejsce w 79 roku, kiedy potoki lawy i chmury popiołu pogrzebały Pompeje, Herkulanum, Stabie i Oplontis. Od 1944 roku wulkan nie przejawia niebezpiecznej aktywności, ale naukowcy przez cały czas mają go na oku. Wynika to z faktu, że Wezuwiusz jest klasyfikowany jako jeden z najniebezpieczniejszych wulkanów świata. Jego erupcja może bowiem zagrozić trzem milionom osób, mieszkającym w zasięgu jego rażenia. Najwyższy wulkan na świecie Czas na największy wulkan na świecie. Pod względem wysokości, absolutnym rekordzistom jest Ojos del Salado. Kolos położony na granicy Argentyny i Chile, w Andach Środkowych, mierzy aż 6893 m n.p.m., co czyni go drugim co do wysokości szczytem półkuli zachodniej i południowej i najwyższym szczytem Chile. Łatwo wyobrazić sobie, jakie skutki może stwarzać erupcja takiego olbrzyma. Na szczęście wulkan Ojos del Salado znajduje się w stanie uśpionym i na razie nic nie wskazuje, by miało się to zmienić w najbliższych latach. Wulkany na Islandii - ciekawostki i atrakcje turystyczne, które warto zobaczyć Jakie atrakcje oferuje Islandia? Wulkany to tylko jedna z wielu propozycji, jakie czekają na przyjezdnych. Z oczywistych względów, najwyższy wulkan jest celem alpinistów z całego świata. Pod względem technicznym nie jest to najbardziej wymagająca góra, jednak nie można zapominać, że Ojos del Salado to niemal siedmiotysięcznik, a tak wysokie szczyty nigdy nie są łatwym celem. Wyprawy nie ułatwia fakt, że wulkan jest położony w najsuchszym ziemskim obszarze - w obrębie niegościnnej pustyni Atacama, gdzie wodę można pozyskać wyłącznie ze śniegu. Jako pierwsi szczyt najwyższego wulkanu na świecie zdobyli Jan Alfred Szczepański i Justyn Wojsznis. Zakończone powodzeniem wejście miało miejsce 1937 roku, podczas II polskiej wyprawy andyjskiej. Ojos del Salado jest najwyższym wulkanem na świecie, ale od dawna jest klasyfikowany jako drzemiący. Jaki jest najwyższy czynny wulkan świata? Ten tytuł dzierży Llullaillaco - stratowulkan położony w Andach Środkowych, na pograniczu Argentyny i Chile, osiągający 6723 m n.p.m. Ze względu na gorący i suchy klimat panujący w obszarze Puna de Atacama, granica wiecznego śniegu znajduje się tam na wysokości 6000 m n.p.m., czyli najwyżej na świecie. Ostatnia erupcja Llullaillaco miała miejsce w 1877 roku. Wcześniej, wulkan wybuchał dwukrotnie - w 1854 i 1868 roku (mówimy tu o potwierdzonych erupcjach). Naukowcy przez cały czas toczą spory o jego aktywność. Niektórzy klasyfikują go jako drzemiący. Jednak przeciwnicy tej teorii podnoszą, że mimo braku oznak aktywności w postaci furmaroli, młode lawy, występujące w okolicy wstrząsy sejsmiczne, sąsiedztwo aktywnych wulkanów (Aracar i Lascar) oraz trzy potwierdzone erupcje w XIX wieku jednoznacznie wskazują, że Llullaillaco jest czynnym wulkanem. Superwulkany - jak powstają i jakie są znane superwulkany? Jak powstają superwulkany? Gdzie są zlokalizowane? Na te i inne pytania odpowiadamy poniżej. Ciekawostka - w 1999 roku na wulkanie odkryto świetnie zachowane mumie trojga inkaskich dzieci, datowane na ok. 500 lat. Najprawdopodobniej dwie dziewczynki i chłopiec miały stanowić ofiarę dla bogów. Dzieci pochodziły z rodzin chłopskich i już w chwili narodzin zostały wybrane do poświęcenia. Nasz ekspert Artur Białek Dziennikarz i redaktor. Wcześniej związany z redakcjami regionalnymi, technologicznymi i motoryzacyjnymi. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o historii, kosmosie i przyrodzie, ale nie boi się żadnego tematu. Uwielbia podróżować, zwłaszcza rowerem na dystansach ultra. Zamiast wygodnego łóżka w hotelu, wybiera tarp i hamak. Prywatnie miłośnik literatury.
Znaleziono szczątki „ostatniego uciekiniera” przed erupcją Wezuwiusza w 79 r.
Od najsłynniejszej erupcji Wezuwiusza minęło już prawie 2 tysiące lat. Archeolodzy do dziś odkrywają ślady po katastrofie.
W tym artykule: Erupcja Wezuwiusza. Co po niej zostało? Dwa tysiące lat po erupcji Wezuwiusza Archeolodzy odnaleźli szczątki człowieka, który zginął podczas erupcji Wezuwiusza w 79 r. Odkrycie rzuca nowe światło na jeden z najsłynniejszych wybuchów wulkanicznych w historii. Według badaczy mężczyzna miał od 40 do 45 lat i zginął zaledwie kilka metrów od morza w mieście Herkulanum. Miał przy sobie drewniane pudełko z pierścionkiem w środku – to mógł być najcenniejszy przedmiot w jego dobytku. Erupcje wulkanów mogły doprowadzić do upadku chińskich dynastii Naukowcy rzucili światło na nieznany do tej pory wpływ wulkanicznych erupcji na historię świata. Erupcja Wezuwiusza. Co po niej zostało? Szczątki odkryto podczas wykopalisk w październiku, ale pierwsze fotografie opublikowano dopiero na początku grudnia. Francesco Sirano, dyrektor stanowiska archeologicznego w sąsiedztwie Wezuwiusza, tłumaczył, że erupcja sprzed 2 tysięcy lat była „natychmiastowa i straszna”. – Około pierwszej w nocy fala piroklastyczna wywołana przez wulkan dotarła do miasta po raz pierwszy z temperaturą 300-400 stopni Celsjusza. Niektóre badania mówią o wartości nawet 500-700 stopni. Rozgrzana do białości chmura, która pędziła w kierunku morza z prędkością 100 km na godzinę, była tak gęsta, że ​​nie przepuszczała tlenu – mówił w rozmowie z włoską agencją informacyjną ANSA. Na kościach mężczyzny zachowały się ślady krwi. Badacze tłumaczą, że to efekt spalania spowodowanego przepływem magmy, popiołu i gazu. – To była błyskawiczna śmierć. Jego ubranie i ciało wyparowało – powiedział Pierpaolo Petrone, antropolog i archeolog dla „The Thelegraph”. Obok szczątek znaleziono również zwęglone drewno i belkę stropową, która najprawdopodobniej zmiażdżyła czaszkę mężczyzny. Archeolodzy zwracają uwagę na pozycję szkieletu – tyłem do morza, co sugeruje, że mężczyzna odwrócił się w stronę nadciągającej chmury gorącego gazu i materii wulkanicznej. Właśnie dlatego nieoficjalnie nazwano go „ostatnim uciekinierem” przed erupcją Wezuwiusza. Super-wulkan pod Yellowstone jest wciąż aktywny i pełen magmy Około 10.000 obiektów geotermalnych w Yellowstone wskazuje na tajemniczy, bardzo gorący punkt pod skorupą ziemską. Dwa tysiące lat po erupcji Wezuwiusza Na przestrzeni lat Wezuwiusz wybuchał wielokrotnie, jednak najsłynniejsza erupcja to ta z 79 r. – była jedną z najbardziej śmiertelnych w dziejach Europy. Wulkan gwałtownie wyrzucił wówczas na wysokość ponad 30 kilometrów chmurę gazów, sproszkowanego pumeksu i gorącego popiołu. Okolica znajdowała się wtedy w granicach Cesarstwa Rzymskiego. Pobliskie miasta, w tym Pompeje i Herkulanum, zostały zniszczone. Wykopaliska archeologiczne ujawniły wiele o życiu mieszkańców, a byłe osady stały się popularnymi atrakcjami turystycznymi. Szacuje się, że w Pompejach i Herkulanum mieszkało w sumie około 20 tys. ludzi. Do tej pory znaleziono szczątki ponad 1500 osób, chociaż całkowita liczba ofiar erupcji pozostaje nieznana. Źródło: ANSA
W Europie wciąż są czynne wulkany. Gdzie można je znaleźć i czy mogą okazać się groźne?
Aktywne wulkany na świecie budzą nie lada emocje. Myśląc o wybuchu takiego miejsca, przed oczami pojawiają się katastroficzne wizje z lawą zalewającą miasto. Ale czy faktycznie jest się czego bać? Jakie jest prawdopodobieństwo wybuchu wulkanu w Europie i jakie mogą być tego skutki? Czy czynne wulkany na świecie są tym samym, co wulkany na Starym Kontynencie? Wyjaśniamy!
W tym artykule: Gdzie znajdują się czynne wulkany w Europie? Czynne wulkany w Europie: Etna Czynne wulkany w Europie: Katla Czynne wulkany w Europie: Wezuwiusz Czynne wulkany w Europie: Marsili Czynne wulkany w Europie: Stromboli Czynne wulkany w Europie a bezpieczeństwo Gdzie znajdują się czynne wulkany w Europie? Czynne wulkany w Europie oczywiście istnieją – jest ich kilkanaście, choć specjaliści spierają się o ich dokładną liczbę. Ale w takim razie gdzie są wulkany, skoro na co dzień się o nich nie mówi? Większość z nich znajduje się na Islandii, na której małe erupcje nie należą do rzadkości. Islandia obfituje w wulkany, choć geologicznie nie jest ona częścią Europy, a wyspą oceaniczną. Z pewnością wielu z nas pamięta erupcję islandzkiego wulkanu Eyjafjöell – pył po tym zdarzeniu unosił się w całej Europie, co dobitnie pokazało, jak globalne skutki ma wybuch, mający miejsce kilka tysięcy kilometrów dalej. Na kontynencie największe nagromadzenie wulkanów notuje się w okolicach basenu Morza Śródziemnego. Czynne wulkany w Europie: Etna Etna to największy wulkan w Europie. Jego wysokość sięga 3 323 m n.p.m. i jest on ulokowany na wschodnim wybrzeżu Sycylii. Ma ponad 270 kraterów bocznych. Na jego wschodniej ścianie znajduje się rozpadlina Valle del Bove o stromych ścianach i głębokości około 1000 metrów. Na wysokości 2942 metrów ulokowane jest natomiast obserwatorium wulkanologiczne. Jeśli chodzi o czynne wulkany, Etna należy do kategorii wyjątkowo aktywnych. Dotąd wybuchała ponad 200 razy (ostatni raz w 2009 roku – stan na 2020 rok). Najsilniejszy wybuch zanotowano w 1669 roku – wówczas spowodowało to zniszczenie Katanii. Dolne stoki wulkanu są gęsto zaludnione, a więc stanowi to potencjalne niebezpieczeństwo dla lokalnej społeczności i turystów. Czynne wulkany w Europie: Katla Katla to czynny wulkan, który znajduje się w południowej części Islandii, a konkretnie na lodowcu Mýrdalsjökull. Jego krater ma powierzchnię 10 km². Jest to najbardziej na południe wysunięty wulkan na wyspie. To jeden z najbardziej znanych wulkanów na Islandii i bynajmniej nie jest to coś pozytywnego. Słynie bowiem z wybuchów o dużej gwałtowności. W przeszłości bomby wulkaniczne pochodzące z Katla docierały aż po Reykjavik. Ostatnia erupcja wspomnianego wulkanu miała miejsce w 1918 roku. Eksperci są zgodni co do tego, że w najbliższym czasie należy spodziewać się kolejnej eksplozji – ta teza wynika z analogii z sąsiadującym wulkanem Eyjafjöll, a więc tym, którego pył wulkaniczny zatrzymał kilka lat temu linie powietrzne nad Europą. Ilekroć „sąsiad” wybuchał, to samo działo się z Katla. Poza tym pod względem geologicznym (m.in. skład lawy) oba te wulkany są do siebie bardzo podobne, a systemy magmowe obu wulkanów na głębokości 6 km są od siebie oddalone o mniej niż 20 km. Czynne wulkany w Europie: Wezuwiusz Wezuwiusz to wulkan bardzo rozpowszechniony w kulturze popularnej, ze względu na historyczne wydarzenia, których był głównym bohaterem. Ten położony we Włoszech, nad Zatoką Neapolitańską, wulkan przyczynił się do zniszczenia Pompejów, Herkulanum i Stabie w 79 roku naszej ery. Wyjątkowo silny wybuch doprowadził wówczas do zalania materiałem piroklastycznym Herkulanum i Stabii, natomiast Pompeje zostały przykryte warstwą pumeksu. Kolejne duże erupcje miały miejsce w latach: 1631, 1794, 1872, 1906 oraz 1944. W sumie do tej pory budził się 84 razy. To między innymi ze względu na przeszłe wydarzenia, a także ze względu na fakt dużej aktywności, Wezuwiusz zaliczany jest do grupy najniebezpieczniejszych wulkanów świata. Ten aktywny europejski wulkan lądowy wznosi się na wysokość 1277 metrów. Jego krater ma średnicę 700 metrów, a głębokość wynosi 30 metrów. Niektóre aktywne wulkany w Europie odróżniają się od innych i Wezuwiusz z pewnością należy do tej grupy „odmieńców”. Jest to wulkan mieszany, a więc podczas erupcji wyrzuca nie tylko lawę, ale także materiały piroklastyczne, takie jak bomby wulkaniczne, popioły czy lapille. Czynne wulkany w Europie: Marsili Marsili to podwodna góra na Morzu Tyrreńskim nieopodal Neapolu. Wierzchołek wulkanu znajduje się 450 m pod powierzchnią wody. Co ciekawe, eksperci przez wiele dziesięcioleci nie mieli pojęcia o jego istnieniu – został on odkryty dopiero w latach 50. XX wieku. Jest to czynny wulkan, którego prawdopodobieństwo wybuchu trudno określić ze względu na fakt, że nic nie wiadomo o jego historii erupcyjnej sprzed odkrycia. Szacuje się jednak, że może on wybuchnąć w każdej chwili, ponieważ mniej więcej od 2011 roku wykazuje on wzmożoną aktywność. Gdyby spełnił się najgorszy scenariusz włoskiego Narodowego Instytutu Geofizyki i Wulkanologii, lawa wywołałaby fale tsunami, uderzające w wybrzeża Kampanii, Kalabrii i Sycylii. Czynne wulkany w Europie: Stromboli Stromboli to wulkan, który można podziwiać na Morzu Tyrreńskim we Włoszech. Nadwodna część stanowi wyspę Stromboli (jedną z archipelagu Wysp Liparyjskich), często odwiedzaną przez turystów. Na zboczach krateru mieszkańcy uprawiają winorośl. Co ciekawe, nad kraterem cały czas unosi się chmura dymu, co robi niesamowite wrażenie. Wulkan wznosi się na wysokość 926 metrów nad poziom morza, zaś wulkaniczna wyspa ma powierzchnię 12,6 km². Należy on do grupy stratowulkanuów – budują go andezyty, bazalty i ryolity. Ostatnią pełną erupcję zanotowano 1993 roku, a 10 lat później sama tylko lawa osunęła się do morza, wywołując niewielkie, lokalne tsunami. Czynne wulkany w Europie a bezpieczeństwo Czynne wulkany budzą niepokój wśród mieszkańców nie tylko terenów zagrożonych bezpośrednio, ale także wśród ludzi zamieszkujących obszary oddalone o kilka lub kilkanaście tysięcy kilometrów. Wulkany Europy, choć nie są zaliczane do superwulkanów, bywają niebezpieczne, a ich aktywność może powodować zniszczenia. Dlatego tak dużą rolę odkrywają systemy monitoringu i reagowania na aktywność wulkaniczną, które obejmują w Europie między innymi: system monitorowania GPS stożków wulkanicznych, monitorowanie za pomocą stacji sejsmicznych, działające Centra Ostrzegania o Pyłach Wulkanicznych, dane z satelitów Envisat, Metop, EOS-Aura, Aqua. W razie wystąpienia zagrożenia, służby danego kraju natychmiast reagują na zagrożenie i wdrażają odpowiednie procedury.
Większość mieszkańców Pompejów udusiło się w kwadrans po erupcji Wezuwiusza
Jak wynika z badań włoskich geofizyków, chmura popiołu i gazu - po wybuchu słynnego wulkanu z 79 roku n.e. - pochłonęła rzymskie miasto w ciągu kilkunastu minut.
Chmura gazów, popiołów i okruchów skalnych pokryła Pompeje w 10 do 20 minut, czytamy w informacji prasowej Istituto Nazionale di Geofisica e Vulcanologia (INGV). Przemieszczająca się z prędkością do 150 km/h „gorejąca chmura”, jak czasem nazywa się ten potok piroklastyczny, potrafi dotrzeć do miejsc znajdujących kilka kilometrów od wulkanu. Pompeje leżały w odległości 10 km. Ze względu na prędkość i panujące wewnątrz temperatury (do 1000 stopni Celsjusza), lawiny takie przynoszą ogromne zniszczenie. – Celem naszych badań było stworzenie modelu, dzięki któremu zrozumielibyśmy wpływ potoków piroklastycznych na mieszkańców Pompejów – tłumaczy Roberto Isaia badający Wezuwiusza z ramienia INGV. Potwierdzono, że ludzie zostali złapani w pułapkę bez wyjścia. – O ile dziesiątki żyjących w Pompejach osób zginęły od spadających po erupcji kamieni, to większość z 2000 mieszkańców toksyczna i gorąca chmura udusiła w przeciągu 15 minut od wybuchu. Umierali tam, gdzie ich złapała – we własnych łóżkach i na ulicy. Ten kwadrans musiał być iście piekielny – zauważa Isaia. Ciała zabitych pokrył gorący popiół. Zastygając utrwalił obecność ofiar Wezuwiusza na setki lat. Brakujące informacje dotyczące kierunku i prędkości poruszania się lawiny piroklastycznej przeanalizowali na podstawie badania skał osadowych naukowcy z Włoch i Wielkiej Brytanii. Wnioski z badania opublikowali w czasopiśmie „Scientific Reports”. Według INGV, potok piroklastyczny jest czymś najgorszym, co może spotkać osobę znajdującą się w pobliżu gwałtownie wybuchającego wulkanu. – Mieszkańcy Pompejów byli przyzwyczajeni do trzęsień ziemi, ale nie erupcji. Wydarzenia z 79 roku kompletnie ich zaskoczyły – uważają włoscy badacze. Według pracującego na uniwersytecie w Bari prof. Pierfrancesco Dellino, możliwość rekonstrukcji poprzednich erupcji Wezuwiusza łącznie z kierunkami przebiegu lawin ma olbrzymie znaczenie dla współcześnie żyjących w pobliżu wulkanu. – Wiedza o przeszłości pozwoli przygotować się na to, co przed nami, choćby w zakresie obrony cywilnej – tłumaczy prof. Dellino. fot. Laboratory of Geomatics and Cartography, INGV-OV
Zeszklone komórki mózgowe znalezione u ofiary erupcji Wezuwiusza
Ponad 9 miesięcy po opisaniu pierwszego znanego w archeologii przypadku, gdy mózg ofiary eksplozji wulkanu zeszklony pod wpływem gwałtownego podgrzania i równie gwałtownego schłodzenia, naukowcy pokazali jak wygląda struktura komórkowa z głowy młodego człowieka zabitego w 79 roku n.e. podczas erupcji Wezuwiusza.
Choć omawiając tamtą tragedię więcej uwagi poświęca się zwykle Pompejom i jej "zastygłym w popiele" mieszkańcom, dużo bardziej dramatyczne były ostatnie chwile żyjących w Herculaneum, drugim ze zniszczonych miast. Przetoczyła się przez nie lawina piroklastyczna, czyli mieszanina gorących gazów, popiołu i okruchów skalnych. View oEmbed on the source website Temperatura wewnątrz poruszającej się z prędkością do 150 km/h (gazy nawet 300 km/h) masy sięga nawet 1000 st. C., przez co czasem nazywa się to zjawisko gorejącą chmurą. Określenie to weszło do słownika wulkanologów po tym, jak w 1902 roku wybuch Montagne Pelée zrównał z ziemią 30-tys. miasto Saint-Pierre na Martynice. Ciało ludzkie poddane tak gwałtownemu podgrzaniu zaczyna się gotować. Czasem wręcz eksploduje. Tak stało się w przypadku dozorcy w Collegium Augustalium (miejscu kultu władzy cesarzy rzymskich), którego eksplozja zabiła we śnie. Jego ciało zostało rozerwane na strzępy. Badający szczątki ofiar z Herculaneum zespół antropologów z Uniwersytetu Neapolitańskiego im. Fryderyka II odkrył wokół kości klatki piersiowej zabitego woźnego gąbczastą masę uformowaną zapewne przez płuca i inne organy. Naukowcy twierdzą, że to co znaleźli odpowiada relacjom mieszkańców Drezna bombardowanego w II wojnie światowej przez aliantów. Widzieli oni jak ciała ofiar poddane działaniu wysokiej temperatury zmieniały się w mieszaninę kości i galaretowatej substancji. View oEmbed on the source website Choć w pokoju przysypanego i spalonego we śnie mężczyzny znaleziono kilka kości ze śladami zeszklenia, przedmiotem badań antropologów stała się jednak głowa. A dokładnie przypominająca czarne szkło materia odnaleziona wewnątrz rozbitej czaszki. W styczniu tego roku Pier Paolo Petrone i pozostali autorzy badania opublikowanego w ”The New England Journal of Medicine” opowiedzieli o ostatnich chwilach jednego z mieszkańców Herculaneum i tym, co erupcja Wezuwiusza zrobiła z jego ciałem. Zdjęcie: Pier Paolo Petrone/ Università degli Studi di Napoli Federico II Szczątki 25-letniego mężczyzny znaleziono podczas wykopalisk jeszcze w latach 60. XX wieku. Leżał twarzą w dół na drewnianym łóżku pod grubą warstwą popiołu. Gdy Petrone, działając niczym sądowy śledczy, zaczął badać zwłoki sprzed blisko 2000 lat, natrafił na błyszczące czarne fragmenty doczepione do wnętrza czaszki. W pierwszych, przeprowadzonych jeszcze w 2019 roku badaniach, odkryto m.in. tworzące mózg ludzki białka a także kwasy tłuszczowe obecne zwykle we włosach. Analiza zwęglonego drewna z wnętrza pomieszczenia, w którym 20-parolatek zginął, pozwoliła określić panującą tam temperaturę na bliską 520 stopniom Celsjusza. Zdjęcie: Pier Paolo Petrone/ Università degli Studi di Napoli Federico II W kolejnym badaniu, opublikowanym w październiku br. w czasopiśmie ”PLOS ONE” opisano dodatkowe dowody wskazujące, że w istocie szklana masa z czaski była kiedyś fragmentem mózgu zabitego. - Nasze badania pokazały, że unikalny proces zeszklenia, jaki miał miejsce w Herculaneum, zamroził neuronową strukturę ofiary, zachowując ją w nienaruszonym stanie aż do naszych czasów – napisał w oświadczeniu dla prasy Pier Paolo Petrone. Zdjęcie: Pier Paolo Petrone/ Università degli Studi di Napoli Federico II Zespół Petrone spekuluje w swojej analizie, że zeszklony fragment może być fragmentem rdzenia kręgowego i móżdżku, struktury mózgu odpowiedzialnej za ruch i koordynację. Posługując się m.in. mikroskopem elektronowym zbadali ciemną szklaną masę pod dużym powiększeniem. Odkryli w niej niewielkie sferyczne struktury wyglądające jak neurony i łączące je włókna przypominające aksony. Mając od 440 do 830 nanometrów średnicy, tłumaczą naukowcy, są zbyt małe by mogły być naczyniami włosowatymi. Sferyczne struktury włókien wydają się posiadać nawet osłonkę mielinową, służącą jednocześnie jako ochrona mechaniczna i izolator elektryczny aksonu. Zdjęcie: Pier Paolo Petrone/ Università degli Studi di Napoli Federico II Badanie techniką spektroskopii promieniowania X z dyspersją energii pozwoliło ustalić skład chemiczny struktury. Próbka bogata była w węgiel i tlen, co wskazuje na organiczne pochodzenie. Dodatkowo, wszystkie znalezione podczas analizy próbki białka znaleźć też można w ludzkim mózgu. Nie jest to jedyna ani najstarsza próbka ludzkiego mózgu zachowana w materiale archeologicznym Choćby w Heslington w północnej Anglii udało się wykopać szczątki sprzed 2600 lat zachowane przez kwasowe składniki gliny w której zmarły się znajdował. O ile tam odkryto część nienaruszonych białek, to wśród kości ofiary z 79 roku n.e. odkryto cały fragment mózgu z zachowaną strukturą neuronów i aksonów.
Parki narodowe Vatnajökull, Pirenejów, Wezuwiusza, Piatra Craiului
Kosmos z lodu - PN Vatnajökull Weź gigantyczny lodowiec (drugi co do wielkości w Europie!), dodaj do tego aktywność wulkanów, a wszystko okraś erozją rzek oraz geotermalnych źródeł. Wyjdzie ci księżycowy krajobraz Parku Narodowego Vatnajökull. Może dlatego w latach 60. XX w. właśnie tu trenowano amerykańskich kosmonautów przygotowujących się do lotu na księżyc. Obszary te są ważnym siedliskiem reniferów, słyną też z interesujących zajęć edukacyjnych – m.in. wycieczek krajoznawczych z wykwalifikowanymi przyrodnikami (organizują je centra turystyczne w Ásbyrgi i Skaftafell). PN Vatnajökull gdzie: Islandia kiedy: od maja do września więcej: wwww.vatnajokulsthjodgardur.is Misie z importu - PN Pirenejów Bajeczne lodowce, ponad 200 jezior, kilkanaście dolin i 400 km oznaczonych tras pieszych – wszystko to czeka w Parku Narodowym Pirenejów. Rozciąga się on we Francji na odcinku 100 km wzdłuż granicy z Hiszpanią. Dzięki zakazowi polowań okolice stanowią azyl dla wielu rzadkich i zagrożonych wyginięciem zwierząt, m.in. kozic, świstaków i gronostajów. Do niedawna ikoną parku był wymierający od lat pirenejski niedźwiedź brunatny. Na ochronę tych zwierząt wydano milion euro, jednak dwa lata temu media doniosły o śmierci Camille – ostatniego niedźwiedziego autochtona. Wywołało to alarm ekologów. Na szczęście okazało się, że genetycznie bardzo bliskie pirenejskim misiom są osobniki żyjące na Słowenii. Sprowadzono więc 20 sztuk tych drapieżników, które w Pirenejach czują się jak u siebie – polując na należące do pasterzy owce i krowy. PN Pirenejów gdzie: Francja kiedy: cały rok więcej: www.parc-pyrenees.com Ale dym! - PN Wezuwiusza Park Narodowy Wezuwiusza utworzono w 1995 r. w celu ochrony unikatowych form geologicznych, jednak turystów przyciąga tu głównie sława najniebezpieczniejszego wulkanu Europy. W ostatnim tysiącleciu wybuchał on około stu razy, z czego trzy eksplozje spowodowały ogromne zniszczenia. Na wulkan można wejść szlakami pokrytymi winoroślami i gajami oliwnymi. Sam szczyt wygląda jak wyszczerbiona popielniczka, z której ciągle unoszą się kłęby dymu. PN Wezuwiusza gdzie: Włochy kiedy: cały rok więcej: www.parks.it/parco.nazionale.vesuvio (Fot. BEW) Park jurajski - PN Piatra Craiului Nazwa położonego w Karpatach Parku Narodowego Piatra Craiului oznacza po rumuńsku „królewską skałę”. Tutejsze szlaki piesze umożliwiają podziwianie fenomenalnych formacji skalnych zbudowanych z wapieni jurajskich. Dodatkową atrakcją jest pobliskie miasteczko Bran (ze słynnym zamkiem Drakuli), a także wsie – z charakterystycznymi domkami zwieńczonymi wieżyczkami. Parki Europy wybór Travelera
30 najwspanialszych parków narodowych świata
Naturalnie najpiękniejsze parki narodowe ze wszystkich kontynentów.
Oto lista najciekawszych parków narodowych świata. Przez kolejny czas poznacie je na naszym serwisie z bliska. Dziś zapowiedź tego, czego możecie się spodziewać. Afryka - Park Narodowy Jezioro Nakuru - Parki narodowe Etosha, Chobe, Kruger Ameryka Północna - Park Narodowy Yellowstone - Parki narodowe Denali, Everglades, Cacahuamilpa Ameryka Południowa - Park Narodowy Torres del Paine - Parki narodowe Manú, Canaima, Iguaçu, Galapagos Azja - Park Narodowy Sipadan - Parki narodowe Fudżi, Sagarmatha, Göreme, Guilin Australia i Oceania - Park Narodowy Uluru-Kata Tjuta (Góra Uluru) - Parki narodowe Fiordland, Tasman, Kakadu, Mungo Europa - Park Narodowy Jeziora Plitwickie - Parki narodowe Piatra Craiului, Pireneje, Wezuwiusz, Vatnajökull