Wąż Steve'a Irwina. Poznaj historię nowego gatunku nazwanego na cześć „łowcy krokodyli”
Pamiętacie Steve’a Irwina? To on pokazał nam piękno świata i znaczenie dzikiej przyrody w swoim programie „Łowca krokodyli”. Jego legenda trwa do dziś, a teraz ma swoją kolejną, żywą reprezentację – badacze ochrzcili nowy gatunek pięknego, rzadkiego węża właśnie jego imieniem. Jaki jest Lycodon irwini?
Historia węża Steve’a Irwina, czyli Lycodon irwini, zaczyna się na Wielkich Wyspach Nikobarskich w Indiach. To tam naukowcy odkryli nowego, unikatowego przedstawiciela herpetofauny. Nazwali go na cześć legendarnego australijskiego przyrodnika, podkreślając jego ogromny wkład w promowanie ochrony przyrody na całym świecie. Czym wyróżnia się ten nieznany wcześniej nauce wąż i czemu budzi takie zainteresowanie? Kim był Steve Irwin? Nazwanie nowego gatunku na cześć Irwina ma wymiar symboliczny. Był znanym na całym świecie edukatorem, popularyzatorem przyrody i aktywnym „stróżem” środowiska naturalnego, za którym potrafił stanąć murem. Pokazywał piękno otaczającego świata tak, jak udało się tylko kilku osobom w historii. Otrzymał tytuł profesora nadzwyczajnego biologii. Jego działalność, zarówno w Australii, jak i na forum międzynarodowym, przyczyniła się do zwiększenie świadomości o potrzebie ochrony dzikiej przyrody i zwrócenia uwagi na zagrożenia, przed którymi stoją endemiczne gatunki zwierząt. To pasja i poświęcenie Irwina do inspirowania kolejnych pokoleń przyrodników – według badaczy – była motorem do uhonorowania go nieśmiertelnością zaklętą w nazwie nowego gatunku. Jak zginął Steve Irwin? Niestety, odwaga i determinacja przyrodnika przyczyniła się do jego tragicznej śmierci. W 2006 roku pracował on przy programie poświęconym najbardziej zabójczym zwierzętom, a na planie doszło do straszliwego wypadku – podczas kręcenia materiału o australijskiej Wielkiej Rafie Koralowej został ugodzony w przez jadowitą płaszczkę. Jej wypełniony trucizną kolec wbił się w serce, co doprowadziło do niemal natychmiastowej śmierci. Jaki jest nowy wąż Lycodon irwini? Lycodon irwini wyróżnia się błyszczącym, czarnym ubarwieniem. Mierzy około metra i jest niejadowity, a jego budowa przypomina inne gatunki z rodzaju Lycodon, określanego potocznie „wilczymi wężami”. Preferuje wilgotne, leśne siedliska, które zapewniają mu spokój i dostęp do pokarmu. Poluje głównie na drobne gady, płazy oraz niewielkie ssaki. Jest niegroźny dla ludzi. Wąż Steve’a Irwina występuje wyłącznie na Wielkiej Wyspie Nikobarskiej, jest więc gatunkiem endemicznym. Obszar ten słynie z unikalnej bioróżnorodności, ale wciąż pozostaje w dużej mierze niezbadany, zwłaszcza jeśli chodzi o herpetofaunę, czyli płazy i gady. Inne gatunki nazwane na cześć „Łowcy krokodyli” Lycodon irwini nie jest jedynym gatunkiem nazwanym na cześć australijskiego przyrodnika. W 1990 roku Steve Irwin sam odkrył nowy gatunek żółwia wężoszyjnego, który później otrzymał nazwę Elseya irwini. Żółw ten zamieszkuje zaledwie dwa odcinki australijskich rzek i jest równie rzadki, co nowo odkryty wąż. W 2009 roku australijscy naukowcy opisali także nowy gatunek ślimaka: Crikey steveiriwni. Nazwa nawiązuje do słynnego okrzyku Irwina „Crikey!” i podkreśla oryginalność oraz wpływ jego działalności na współczesną biologię. Legenda przyrodnika trwa więc z nami do dziś i jest kontynuowana przez jego dzieci. Między innymi syn Steve’a, Robert Irwin, także prowadzi własne programy telewizyjne i zajmuje się fotografią przyrodniczą. Źródło: Evolutionary Systematics, The Guardian Nasz autor Jonasz Przybył Redaktor i dziennikarz związany wcześniej m.in. z przyrodniczą gałęzią Wydawnictwa Naukowego PWN, autor wielu tekstów publicystycznych i specjalistycznych. W National Geographic skupia się głównie na tematach dotyczących środowiska naturalnego, historycznych i kulturowych. Prywatnie muzyk: gra na perkusji i na handpanie. Interesuje go historia średniowiecza oraz socjologia, szczególnie zagadnienia dotyczące funkcjonowania społeczeństw i wyzwań, jakie stawia przed nimi XXI wiek.
Czy to wąż, czy jaszczurka? Niezwykłe odkrycie sprzed milionów lat
To zwierzę do tej pory nieznane nauce, które żyło 167 milionów lat temu, miało cechy węża i jaszczurki jednocześnie. Badacze odkryli jego szczątki na malowniczej szkockiej wyspie Skye. Stanowi dowód na to, że ewolucja nadal jest dla nas pełna zagadek.
Do odkrycia skamieniałości doszło w 2016 roku. Ale dopiero bliższa analiza ujawniła rangę tego znaleziska. Stig Walsh z National Museums Scotland, który natknął się na nieznane zwierzę sprzed milionów lat, uczestniczył w ekspedycji na wyspie Skye w Szkocji, która badała jurajskie skamieniałości. Po wydobyciu okazu naukowcy spędzili prawie 10 lat na jego preparowaniu. Zastosowali tomografię komputerową (CT) oraz wysokowydajne promienie rentgenowskie w Europejskim Ośrodku Synchrotronu w Grenoble we Francji, aby dokładnie przeanalizować skamieniałość. Wnioski przeszły oczekiwania badaczy. Odkrycie „fałszywego węża” Na łamach „Nature” ukazała się właśnie praca autorstwa badaczy z USA, Wielkiej Brytanii i Francji na temat tej skamieniałości. Okazało się, że mamy do czynienia z nieznanym nauce gatunkiem zwierzęcia łączącego cechy węża i jaszczurki – jest to jedna z najstarszych jaszczurek kopalnych, jakie kiedykolwiek znaleziono. Nazwano ją Breugnathair elgolensis, czyli „fałszywy wąż Elgola”, nawiązując do obszaru na szkockiej wyspie Skye, gdzie został odkryty. Breugnathair, mierzący prawie 40 cm długości od głowy do ogona, był jedną z największych jaszczurek w swoim ekosystemie. Prawdopodobnie polował na mniejsze jaszczurki, a nawet młode dinozaury. Wąż czy jaszczurka? Pytania o ewolucję wczesnych zwierząt Dlaczego to zwierzę jest dla naukowców dziwne? Otóż żyło około 167 milionów lat temu i charakteryzuje się zagadkowym zestawem cech obserwowanych u węży i ​​gekonów – dwóch bardzo odległych krewnych. Breugnathair miał szczęki przypominające te należące do węża i haczykowate, zakrzywione zęby, podobne do zębów współczesnych pytonów, w połączeniu z krótkim ciałem i w pełni ukształtowanymi kończynami jaszczurki. Znaczenie odkrycia wężojaszczura Jak wyjaśnia Roger Benson, główny autor badania i kustosz Amerykańskiego Muzeum Historii Naturalnej w Nowym Jorku, Breugnathair elgolensis ma wężopodobne cechy zębów i szczęk, ale pod innymi względami jest zaskakująco prymitywny. – Może to oznaczać, że wygląd przodków węży rozmijał się z naszymi oczekiwaniami lub też że drapieżne wężopodobne nawyki wyewoluowały oddzielnie w prymitywnej, wymarłej grupie – opowiada Benson. Jaszczurki i węże tworzą razem rząd w obrębie gromady gadów. Breugnathair elgolensis został umieszczony w nowej grupie wymarłych, drapieżnych łuskonośnych o nazwie Parviraptoridae, znanej wcześniej jedynie z bardziej fragmentarycznych skamieniałości. W czasie wcześniejszych badań odkrywano kości z zębami przypominającymi te należące do węży, które znaleziono w bliskim sąsiedztwie kości o cechach gekonowych. Jednak ponieważ wydawały się one tak drastycznie różne, niektórzy badacze uważali, że należały do ​​dwóch różnych zwierząt. Zidentyfikowanie breugnathaira podważa te wcześniejsze ustalenia. Okazuje się, że zarówno cechy wężopodobne, jak i gekonowe występują razem u jednego zwierzęcia. Czy jest to jaszczuropodobny przodek węży? Ze względu na tak niezwykłą mieszankę cech, a także rzadkość innych skamieniałości rzucających światło na wczesną ewolucję łuskonośnych, badacze nie pokusili się o jednoznaczną odpowiedź. Źródło: Nature Nasz autor Szymon Zdziebłowski Dziennikarz naukowy i podróżniczy, z wykształcenia archeolog śródziemnomorski. Przez wiele lat był związany z Serwisem Nauka w Polsce PAP. Opublikował m.in. dwa przewodniki turystyczne po Egipcie, a ostatnio – popularnonaukową książkę „Wielka Piramida. Tajemnice cudu starożytności” o największej egipskiej piramidzie. Miłośnik niewielkich, lokalnych muzeów. Uwielbia długie trasy rowerowe, szczególnie te prowadzące wzdłuż rzek. Lubi poznawać nieznane zakamarki Niemiec, zarówno na dwóch kółkach, jak i w czasie górskiego trekkingu.
Czarna mamba zabija inaczej niż inne węże. Dlatego odtrutka nie działa
Surowica to antytoksyna, którą podaje się po ukąszeniu przez jadowite zwierzę. To część osocza zawierająca gotowe przeciwciała – wyizolowane najczęściej z krwi zwierząt – dzięki którym organizm nie musi wytwarzać ich samemu. Okazuje się jednak, że podanie odtrutki po ukąszeniu przez czarną mambę… może tylko spotęgować działanie jadu. Najniebezpieczniejszy wąż świata stał się właśnie jeszcze bardziej groźny.
Jad czarnej mamby jest jeszcze bardziej niebezpieczny, niż się spodziewaliśmy. Badanie przeprowadzone na Uniwersytecie Queensland wykazało, dlaczego podanie surowicy po ukąszeniu przez tego węża może być nieskuteczne lub co gorsza – groźne. Wyniki opublikowano w czasopiśmie „Toxins”. Ugryzienie czarnej mamby Mamba czarna to największy jadowity wąż Afryki. Może dorastać nawet do 4,5 metra. Wbrew pozorom nie jest wyłącznie czarna – jej łuski mienią się oliwkowymi, brązowymi i szarymi barwami, a swoją nazwę zawdzięcza ponurej barwie wnętrza pyska. Jeśli tego byłoby mało, jest to także jeden z najszybszych węży świata: potrafi poruszać się z prędkością nawet 24 kilometrów na godzinę. Jej jad jest niezwykle niebezpieczny, a duże węże mogą sięgnąć nawet twarzy człowieka. Uderza szybko, mściwie i wielokrotnie, a każde ugryzienie wydziela nawet do 400 miligramów jadu. To bardzo dużo, bo dawka śmiertelna dla dorosłego człowieka to… 15 miligramów. Ukąszenia gadów z rodziny mamb są odpowiedzialne za około 30 000 zgonów rocznie. Neurotoksyna wydzielana przez węża paraliżuje układ nerwowy ofiary i jest śmiertelna: ugryziony zachowuje świadomość, ale nie ma możliwości poruszania się. Ofiary duszą się po około 7–15 godzinach od ataku. Jad odporny na odtrutkę Nie może być gorzej? Nic bardziej mylnego – najnowsze badania wykazały, że jady trzech z czterech gatunków mamby są bardziej złożone neurologicznie, niż nam się wydawało. To tłumaczy, dlaczego podawanie surowicy było nieskuteczne na ugryzienie czarnej mamby. – Czarna mamba, zachodnia mamba zielona i mamba Jamesona nie używają tylko jednej broni chemicznej, ale przeprowadzają skoordynowany atak na dwa różne punkty układu nerwowego – mówi profesor Bryan Fry, autor badania. Dlaczego surowica nie działa? Skutecznym lekiem na ukąszenie wielu gatunków jadowitych węży jest surowica. To przeciwciała wyodrębniane z osocza zwierząt – często koni, którym wcześniej podaje się odrobinę jadu danego gatunku węża – i podawane bezpośrednio do krwi ugryzionego. To odciąża organizm i pomaga mu zneutralizować toksynę. Okazało się jednak, że w przypadku jadu trzech gatunków mamb jej podanie jest nieskuteczne. Chociaż leczy ona wiotkie porażenie powodowane przez węże, to po początkowym sukcesie powoduje bolesne, niekontrolowane skurcze – porażenie spastyczne wywołane przez toksyczność presynaptyczną. Toksyna atakuje na wszystkich frontach, chcąc jak najszybciej zabić swoją ofiarę. To pierwszy taki przypadek w toksykologii. – Jad najpierw blokuje sygnały nerwowe, uniemożliwiając im dotarcie do mięśni, ale po podaniu odtrutki zostają one nadmiernie pobudzone. To tak, jakby leczyć jedną chorobę i nagle ujawnić inną – mówi Fry. Jak leczyć ugryzienie węża? Badacze twierdzą, że poznanie ograniczeń preparatów przeciwjadowych pomoże lepiej zrozumieć działanie toksyn. Dzięki temu być może uda się stworzyć leki, które lepiej będą radzić sobie z trucizną wydzielaną przez węże, a jeśli nie, to przynajmniej pomóc lekarzom podejmować lepsze decyzje w czasie rzeczywistym i ratować ludzkie życia. W Polsce nie mamy się czego obawiać: czarna mamba zamieszkuje obszar Afryki subsaharyjskiej, a jedynym jadowitym wężem w naszym kraju jest żmija zygzakowata. Jej ugryzienie rzadko stanowi śmiertelne zagrożenie dla człowieka i w jego przypadku podanie odtrutki jest jak najbardziej skuteczne. Źródło: Toxins Nasz autor Jonasz Przybył Redaktor i dziennikarz związany wcześniej m.in. z przyrodniczą gałęzią Wydawnictwa Naukowego PWN, autor wielu tekstów publicystycznych i specjalistycznych. W National Geographic skupia się głównie na tematach dotyczących środowiska naturalnego, historycznych i kulturowych. Prywatnie muzyk: gra na perkusji i na handpanie. Interesuje go historia średniowiecza oraz socjologia, szczególnie zagadnienia dotyczące funkcjonowania społeczeństw i wyzwań, jakie stawia przed nimi XXI wiek.
Wąż Eskulapa wspina się po drzewach w Polsce – niezrozumiany olbrzym budzi podziw, ale też lęk
Jeśli udało wam się osobiście trafić na węża Eskulapa, to jesteście prawdziwymi szczęściarzami – w Polsce żyje mniej niż 200 osobników tego wielkiego gada. Ostatnio do wyjątkowego spotkania doszło w okolicach Krosna, gdzie łagodny olbrzym wywołał niemałe poruszenie. Co robił na drzewie, gdzie jeszcze można go spotkać i czy należy się bać tego rzadkiego węża? Ssssssprawdźmy.
Wąż Eskulapa to płynny cień poruszający się na granicy światów – tak określają go niektórzy. Jest wyjątkowy, bo ten olbrzymi gad może osiągać nawet 2 metry długości i lubi towarzystwo ludzi. Ostatnie wyjątkowe spotkanie z dusicielem zaprezentowali przedstawiciele Regionalnej Dyrekcji Lasów Państwowych w Krośnie, co przypomniało nam wszystkim, że wielki wąż na co dzień żyje w naszym sąsiedztwie. Jak rozpoznać węża Eskulapa? Jeszcze niedawno wydawało nam się, że wąż Eskulapa zniknął z Polski na zawsze. Teraz wiemy, że Rzeczpospolita jest siedliskiem około 200 osobników tego gatunku. Kiedyś rozproszony po Roztoczu, Beskidach czy Gorcach, teraz spotykany głównie w Bieszczadach i kilku innych, niewielkich enklawach. Sto lat temu spotkanie z nim nie było niczym zaskakującym! A jest to wąż niezwykły. Przede wszystkim wyróżnia go jego rozmiar: to olbrzym dorastający nawet do 2 metrów długości, chociaż spotykane w Bieszczadach samce mają zwykle około 170 centymetrów. To największy wąż w Polsce, a także jedyny rodzimy… dusiciel. W trakcie polowania łagodny olbrzym wykorzystuje masę swojego ciała – chwyta ofiary zębami i zaciska się wokół nich. Nie ma jednak strachu: jego dietę stanowią głównie małe ssaki, ptaki, jaszczurki czy płazy, a z boa dusicielem czy anakondą ma wspólny tylko styl polowania. Tak naprawdę to krewniak zaskrońców i gniewoszy. Wąż wspinający się po drzewach Ten wielki gad to mistrz kamuflażu: nieuchwytny, cichy i świetnie stapiający się w otoczeniem. Często mijamy go bez zauważenia. A może znajdować się w naszej okolicy, bo chętnie korzysta z dobrodziejstw urbanizacji: wchodzi do budynków, szuka kryjówek, ciepła czy poluje na szczury, myszy i nornice. To jednak nie wszystko: jako jedyny z rodzimych węży z gracją wspina się na drzewa. Widok dwumetrowego gada na lokalnej roślinności może przyspieszyć bicie serca! To właśnie w takiej pozycji zaobserwowali go przedstawiciele Regionalnej Dyrekcji Lasów Państwowych w Krośnie. Swoje spotkanie udokumentowali na Facebooku. Gatunki węży zamieszkujące Polskę Od niedawna Polska stała się siedliskiem nie czterech – jak było niegdyś – a pięciu gatunków węży. Grono rozszerzył zaskroniec rybołów, czyli polujący w wodzie przybysz z południowo-wschodniej Europy. Żaden z pozostałych, czy to rodzimych, czy napływowych, nie może jednak równać się z wężem Eskulapa – na pewno pod względem rozmiarów. Warto pamiętać, że to niegroźny gad. Przy kontakcie z człowiekiem najpewniej ucieknie, a jeśli nie będzie miał gdzie, to zwinie się w kłębek, prychnie czy zasyczy. Nie zaatakuje jednak pierwszy człowieka. Nie ma też co bać się jego ugryzienia, bo rozmiar zębów pozwoli mu co najwyżej zadrapać ludzki naskórek. Od wieków łączy się go z medycyną. To właśnie jego Eskulap ma owiniętego wokół swojego kostura, a olbrzymi wąż gości na logotypach aptek czy strojach ratowników medycznych. Niestety, jego przetrwanie wciąż jest zagrożone. Postępująca urbanizacja w nawet najdzikszych regionach Polski nieustannie odbiera mu siedliska, a olbrzym odchodzi po cichu – tak samo bezszelestnie, jak się porusza. Źródło: Regionalna Dyrekcja Lasów Państwowych w Krośnie, Polskie Parki Narodowe Nasz autor Jonasz Przybył Redaktor i dziennikarz związany wcześniej m.in. z przyrodniczą gałęzią Wydawnictwa Naukowego PWN, autor wielu tekstów publicystycznych i specjalistycznych. W National Geographic skupia się głównie na tematach dotyczących środowiska naturalnego, historycznych i kulturowych. Prywatnie muzyk: gra na perkusji i na handpanie. Interesuje go historia średniowiecza oraz socjologia, szczególnie zagadnienia dotyczące funkcjonowania społeczeństw i wyzwań, jakie stawia przed nimi XXI wiek.
Zaskroniec zwyczajny – spokojny mieszkaniec podmokłych zakątków Europy
Zaskroniec zwyczajny odgrywa bardzo ważną rolę w ekosystemie. To cichy łowca płazów, ryb i gryzoni, który dzięki swojemu pokojowemu usposobieniu stosunkowo rzadko jest zauważany przez człowieka. Warto przyjrzeć się bliżej temu niejadowitemu wężowi, który potrafi zaskoczyć niezwykłymi przystosowaniami i zachowaniami. Poznaj ciekawostki o zaskrońcu zwyczajnym i dowiedz się, jak odróżnić go od jadowitej żmii zygzakowatej.
Spis treści: Opis i charakterystyka zaskrońca Gdzie można spotkać zaskrońca? Czy zaskroniec zwyczajny jest jadowity? Czy zaskroniec zwyczajny jest pod ochroną? Zaskroniec zwyczajny – interesujące ciekawostki Zaskroniec zwyczajny a żmija zygzakowata – jak je odróżnić? Zaskroniec zwyczajny (Natrix natrix) to najpospoliciej występujący w Polsce wąż. Należy do rodziny połozowatych (Colubridae) i – co warto podkreślić – nie wytwarza jadu. Opis i charakterystyka zaskrońca Dorosłe samce osiągają zwykle 70–90 cm długości, a masywniejsze samice 80–150 cm. Jego ciało ma owalny przekrój i pokrywają je drobne, chropowate łuski, zaś ogon kończy się wyraźnym, ostrym kolcem. Głowa zaskrońca jest spłaszczona grzbietowo i pozbawiona gruczołów jadowych, przez co wyraźnie odcina się od szyi. Barwa grzbietu tego węża może być od szaro-brunatnej, przez oliwkowozieloną, aż po jednolicie czarną w formach melanistycznych. Najłatwiej rozpoznać ten gatunek po żółto-pomarańczowych, półksiężycowatych plamach za skroniami, obwiedzionych czarnymi paskami. Właśnie od lokalizacji tego charakterystycznego ubarwienia wzięła się polska nazwa zaskrońca. Spód ciała tego węża jest kremowobiały i zdobią go nieregularne, czarne plamy. Różnice między płciami są subtelne: samice mają bardziej krępą sylwetkę i są dłuższe, a samce pozostają smukłe. Gdzie można spotkać zaskrońca? Zaskroniec zwyczajny ma bardzo rozległy zasięg: cała Europa (poza północną Skandynawią, Irlandią i Kretą), północna Afryka oraz środkowa i zachodnia Azja. W Polsce jest spotykany praktycznie wszędzie, z wyjątkiem wysokich gór powyżej 1000 m n.p.m. Jego preferowane środowiska to tereny podmokłe. Chętnie bytuje na brzegach jezior, stawów, w rzekach i bagnach. Zaskroniec zwyczajny lubi też wilgotne łąki, zarośla wzdłuż cieków wodnych, a nawet ogrody i parki miejskie z oczkami wodnymi. Niekiedy widywany jest wygrzewający się na słońcu wczesnym rankiem lub późnym popołudniem, zwłaszcza w sezonie od kwietnia do czerwca, kiedy po zimowaniu szuka ciepłych miejsc, by podnieść temperaturę ciała. Zimą zaskroniec zwyczajny zapada w hibernację w opuszczonych norkach, jamach kretów, szczelinach skał lub piwnicach, gromadząc się w grupach nawet kilkudziesięciu osobników. Czy zaskroniec zwyczajny jest jadowity? Zaskroniec zwyczajny nie jest jadowity. Nie posiada gruczołów jadowych i kłów. W obliczu zagrożenia wykorzystuje strategie obronne: udaje martwego – przewraca się na grzbiet, by wyglądać na zranionego czy nieżywego; wydziela substancję z gruczołów odbytowych – silnie cuchnący, gęsty płyn, który odstrasza napastnika; uderza głową – w sytuacji skrajnego zagrożenia, choć rzadko podejmuje tę strategię. Zaskroniec zwyczajny nie gryzie ludzi i unika konfrontacji. Jak tylko zauważy zbliżającego się człowieka, oddala się i wycofuje. Atakuje wyłącznie poruszające się zwierzęta – płazy, ryby czy małe gryzonie – które połyka żywcem. Dzięki tej łagodnej naturze zaskroniec zwyczajny jest cennym sojusznikiem w ogrodach i parkach, gdzie zwalcza m.in. myszy. Czy zaskroniec zwyczajny jest pod ochroną? Zaskroniec zwyczajny jest w Polsce pod ochroną. Od 2014 roku podlega ochronie częściowej, co oznacza zakaz chwytania, transportu, zabijania oraz niszczenia siedlisk. Główne zagrożenia dla występowania i rozpowszechniania się tego gatunku to: urbanizacja i fragmentacja korytarzy migracyjnych między mokradłami, ruch drogowy – setki osobników giną co roku pod kołami samochodów, zwłaszcza jesienią, gdy wygrzewają się na asfalcie, chemizacja środowisk – pestycydy w wodach i na łąkach zabijają płazy i gryzonie, czyli główny pokarm zaskrońca, prześladowania przez ludzi – niewiedza i lęk prowadzą do zabijania tych węży, gdyż są one nadal zbyt często mylone ze żmijami. Ochrona zaskrońca zwyczajnego wymaga zachowania terenów podmokłych, kompostowników i naturalnych kryjówek, a także edukacji społecznej. Podjęcie takich działań może pozytywnie wpłynąć na liczebność tego gatunku w Polsce. Zaskroniec zwyczajny – interesujące ciekawostki Zaskroniec zwyczajny, mimo że spędza większość czasu na lądzie, bywa nazywany „wodnym wężem” ze względu na znakomite umiejętności pływackie i umiejętność nurkowania. Zaskrońce śmiało polują pod wodą na ryby i płazy, szczególnie w okresie wiosennym, kiedy zwierzęta te odbywają gody przy brzegach zbiorników. Co ciekawe, jego bliskim krewnym jest zaskroniec rybołów, którego występowanie zostało w Polsce zostało potwierdzone licznymi obserwacjami. Kolejną interesującą ciekawostką związaną z zaskrońcem zwyczajnym jest ich ubarwienie. W wyższych partiach gór i na północy Europy można spotkać ich melanistyczne odmiany, których całkowicie czarne ubarwienie ułatwia wygrzewanie się w chłodniejszym klimacie. Co ciekawe, samice godzą się niekiedy na kopulację jesienią. W następstwie tego zimują z już zapłodnionymi jajami, które składają dopiero na wiosnę. Młode zaskrońce zwyczajne po wykluciu mierzą zaledwie 15–20 cm, ale od pierwszych chwil są w pełni samodzielne – nie wymagają żadnej opieki rodzicielskiej. Zaskroniec zwyczajny a żmija zygzakowata – jak je odróżnić? Niestety wiele osobników zaskrońców zwyczajnych ginie wskutek pomylenia ich z jadowitą żmiją zygzakowatą (która, co chcielibyśmy podkreślić, także podlega w Polsce ochronie częściowej). Oba gatunki pomimo podobnej wielkości i zbliżonych środowisk występowania, jest stosunkowo łatwo rozróżnić po: kształcie źrenic – zaskroniec ma okrągłe, a żmija pionowe; kształcie głowy – u zaskrońca jest ona lekko spłaszczona i wyraźnie oddzielona od szyi, a głowa żmii ma kształt sercowaty; ubarwieniu – zaskroniec nosi charakterystyczne żółto-pomarańczowe plamy skroniowe, a żmija zygzakowata ma ciągły ciemny zygzak od głowy do ogona; zachowaniu – zaskroniec ucieka lub gdy poczuje się zagrożony, udaje martwego, z kolei żmija może podjąć się ataku i ugryźć. Dzięki tym cechom każda osoba może bez trudu rozpoznać zaskrońca zwyczajnego i tym samym uniknąć niepotrzebnej krzywdy zarówno dla siebie, jak i dla tych cennych dla ekosystemu węży. Warto pamiętać, że zaskroniec zwyczajny nie jest groźnym drapieżnikiem, lecz cennym elementem ekosystemu, który pomaga kontrolować populacje płazów i gryzoni. Jego ochrona oraz umiejętne rozróżnianie od żmii zygzakowatej to ważny wyraz odpowiedzialności i szacunku wobec przyrody. Obserwujmy te węże z dystansem, a w zamian zyskamy pewność, że wspieramy bioróżnorodność naszych terenów podmokłych i łąk. Marzena Wardyn-Kobus Autorka tekstów z pogranicza przyrody, kultury i podróży. W serwisie tworzy artykuły popularnonaukowe o otaczającym nas świecie, łącząc rzetelną wiedzę z przystępnym językiem i dbałością o szczegóły. Socjolożka z wykształcenia, od ponad dekady związana z marketingiem internetowym. Zawodowo od lat zgłębia tajniki SEO oraz storytellingu opartego na rzetelnych źródłach. Pisze, by zachęcać innych do uważnego kontaktu z przyrodą – nawet tą najbliższą, tuż za domem. Kaszubka mieszkająca na Kujawach, zakochana w górskich szlakach i leśnych bezdrożach. Jej przydomowy ogródek to strefa zrównoważonego eksperymentowania – dąży do tego, by uprawiać rośliny ekologicznie, z szacunkiem dla natury. Wolne chwile spędza z książką, wędrując po lesie lub tworząc makramy.
Powrót żmij zygzakowatych. „Obserwujemy systematyczny wzrost populacji”
Na łące, blisko zarośli, kolczastych jeżyn, gałęzi i gruzowisk – wszędzie tam możemy natknąć się na żmije zygzakowate. Latem, gdy spacerujemy, szansa na takie spotkanie rośnie. Co zrobić, gdy do niego dojdzie?
Żmija zygzakowata jest jedynym jadowitym wężem występującym naturalnie w naszym kraju. Nie przepada za ludzkim towarzystwem – jest to płochliwy gatunek. Ale istnieje coraz większa szansa na spotkanie z nią oko w oko. Coraz więcej żmij zygzakowatych w Polsce – W ostatnich latach obserwujemy w Polsce systematyczny wzrost jej populacji – mówi dr Tomasz Piasecki z Katedry Epizootiologii z Kliniką Ptaków i Zwierząt Egzotycznych na Uniwersytecie Przyrodniczym we Wrocławiu. Co jest tego powodem? Ekspert wskazuje na cieplejsze, a przede wszystkim dłuższe lata. Taka aura daje szansę przeżycia i przezimowania młodym wężom. – W okresie letnim żmije są bardzo aktywne i kiedy tylko nas wyczują, usłyszą kroki, uciekają. Dodatkowo głośno syczą, by odstraszyć potencjalne zagrożenie – opowiada dr Piasecki. Chęć złapania to zły pomysł – dodaje. – Bo przerażony gad będzie się bronić – tłumaczy. Jak rozpoznać żmiję zygzakowatą? Ten gatunek węży łatwo rozpoznać po charakterystycznym zygzaku na grzbiecie. Żmija jest niewielka, osiąga 80–90 centymetrów długości. Występuje w 3 odmianach barwnych: brązowej i szarej (w różnych odcieniach tych kolorów) oraz czarnej – najrzadziej. Pamiętajmy, że żmije zygzakowate są gatunkiem chronionym. Ich niepokojenie, okaleczanie i zabijanie jest traktowane jako wykroczenie. Jego popełnienie może skutkować karą aresztu lub grzywny. Prawdopodobieństwo ataku żmii Naukowcy podkreślają, że żmija ta nigdy nie zaatakuje sama. Gdy ją zobaczymy, zachowajmy spokój i nie zbliżajmy się do niej. Powinna sama się oddalić, bo to gatunek skryty. Unika człowieka. Żmija zaatakuje tylko wtedy gdy zostanie do tego zmuszona. Ukąszenie poprzedzone jest ostrzegawczym syczeniem. Ataki na ludzi są bardzo rzadkie i spowodowane najczęściej nagłym nadepnięciem. W wypadku ukąszenia żmii należy unieruchomić pokąsaną kończynę oraz wezwać pomoc medyczną. Można też zastosować opaskę uciskową powyżej miejsca ukąszenia. „Ukąszenie w przypadku dorosłego, zdrowego człowieka powinno obyć się bez komplikacji. Większą czujność należy zachować w odniesieniu do ukąszonych dzieci, osób starszych, osób z chorobami serca czy będących pod wpływem alkoholu” – podaje Regionalna Dyrekcja Ochrony Środowiska w Katowicach. Źródła: UWr, RDOŚ Nasz autor Szymon Zdziebłowski Dziennikarz naukowy i podróżniczy, z wykształcenia archeolog śródziemnomorski. Przez wiele lat był związany z Serwisem Nauka w Polsce PAP. Opublikował m.in. dwa przewodniki turystyczne po Egipcie, a ostatnio – popularnonaukową książkę „Wielka Piramida. Tajemnice cudu starożytności” o największej egipskiej piramidzie. Miłośnik niewielkich, lokalnych muzeów. Uwielbia długie trasy rowerowe, szczególnie te prowadzące wzdłuż rzek. Lubi poznawać nieznane zakamarki Niemiec, zarówno na dwóch kółkach, jak i w czasie górskiego trekkingu.
Delfiny z ogromną anakondą w pyskach. To zdjęcie wprawiło w osłupienie
Naukowcy uchwycili zaskakującą scenę z udziałem słodkowodnych delfinów. Zwierzęta trzymały w pyskach dwumetrową anakondę. Co kryje się za tym nietypowym zachowaniem?
W tym artykule: Dziwne zdjęcie delfinów Co robiły delfiny z wężem? Jak wyjaśnić zachowanie delfinów? Jaki los spotkał anakondę? Delfiny to ssaki, które kojarzą nam się z otwartymi wodami mórz i oceanów. Jednak niektóre z nich żyją również w rzekach. Największym słodkowodnym delfinem jest inia amazońska (Inia geoffrensis), ssak występujący w wodach Amazonki i Orinoko oraz w ich rozlewiskach. Może mieć ponad dwa metry długości i ważyć ponad sto kilogramów. Inia amazońska ma trzy podgatunki. Jeden z nich – Inia geoffrensis boliviensis – został właśnie zaobserwowany w Boliwii w bardzo nietypowej sytuacji. W lecie zeszłego roku brazylijscy i boliwijscy zoolodzy śledzili delfiny żyjące w rzece Tijamuchi. Dziwne zdjęcie delfinów Delfiny rzeczne są dość trudne do obserwowania. Rzeki bywają muliste i trudne do nawigowania, a ssaki często chowają głowy na długo pod wodą. Dlatego każda okazja badania tych zwierząt w ich naturalnym środowisku jest skrzętnie wykorzystywana. Tym razem okoliczności okazały się wyjątkowo niespotykane. W sierpniu 2021 r. naukowcy spostrzegli grupę delfinów, które pozostały na powierzchni dłużej niż zazwyczaj. Gdy bliżej im się przyjrzeli, zauważyli, że zwierzęta trzymały w pyskach dużego węża. Co robiły delfiny z wężem? – Po dokładnym przejrzeniu zrobionych zdjęć spostrzegliśmy, że delfiny chwyciły węża, i że jest ich przynajmniej sześć – napisali naukowcy w pracy dokumentującej niezwykłe zdarzenie. Została ona opublikowana w czasopiśmie naukowym „Ecology”. – Stało się dla nas jasne, że raczej się z nim bawiły, niż starały się go zjeść – dodali badacze. Delfiny (i bardziej ogólnie walenie) znane są z tego, że często angażują się w zabawy. To społeczne zachowania, podczas których zwierzęta wchodzą ze sobą w interakcje, korzystają z różnych przedmiotów albo ćwiczą umiejętności lokomocyjne. W przypadku delfinów z rzeki Tijamuchi, obserwowanych przez siedem minut, badacze zauważyli, że zwierzęta trzymające anakondę poruszały się niekiedy w zsynchronizowany sposób. Generalnie jednak pozostawały w tym samym punkcie rzeki. Jak wyjaśnić zachowanie delfinów? Naukowcy postawili kilka hipotez wyjaśniających, do czego służyła delfinom dwumetrowa anakonda boliwijska. Pierwsza teoria mówi, że zwierzęta uczyły w ten sposób jedne drugie postępowania z wężami lub polowania na nie. Druga, że próbowały węża zjeść. Wreszcie trzecia, że się właśnie bawiły. Anakonda boliwijska (Eunectes beniensis) to gatunek węża zaliczany do dusicieli. Występuje w prawie całej Boliwii w mokradłach i na bagnach. Poluje za dnia na ssaki, gady oraz małe ptaki. Może osiągać nawet 3 m długości. Zabawa delfinów mogła mieć podtekst seksualny. – Później mogliśmy stwierdzić, że dorosłe samce w czasie zabaw z anakondą były podniecone seksualnie – napisali badacze w swojej pracy. – W okolicy były też młode delfiny i wygląda na to, że starsze się przed nimi popisywały – dodają. Jaki los spotkał anakondę? Co się stało z anakondą? Najprawdopodobniej wpadnięcie w pyski grupy rozbawionych delfinów nie skończyło się dla niej najlepiej. Naukowcy zwrócili uwagę, że już w trakcie zabawy się nie poruszała. Najprawdopodobniej wąż był już wtedy martwy. – Nie sądzę, żeby anakonda dobrze się bawiła – skomentował biolog Steffen Reichle, jeden z autorów pracy, w wywiadzie dla „New York Times”. Obserwacja dokonana przez badaczy przynosi jednak więcej pytań niż odpowiedzi. – Po raz pierwszy słyszę o tym, żeby delfiny bawiły się ogromnym wężem – zauważyła dr Sonja Wild, biolożka ewolucyjna z niemieckiego Instytutu Maxa Plancka, która nie była zaangażowana w badania. To, że z różnych rzeczy, jakie zwierzęta mogły wybrać do zabawy, zdecydowały się właśnie na węża, badaczka uważa za „lekko niesłychane”. Źródła: Ecology, New York Times
800 razy wstrzyknął sobie jad węży. Teraz jego krew to uniwersalne antidotum
Herpetolog z San Francisco swoją fascynację gadami wzniósł na niespotykany poziom. Przez wiele lat wstrzykiwał sobie jad węży, aż w końcu uodpornił się na ich ukąszenia całkowicie. Jego krew zawiera teraz superprzeciwciała i została użyta do stworzenia uniwersalnej surowicy.
Spis treści Krew Tima Friede jako źródło uniwersalnej surowicy Jak dotychczas tworzono surowice? Mimo, że ukąszenia jadowitych węży co roku powodują śmierć tysięcy ludzi, badania nad surowicami nie posuwają się do przodu. To się może zmienić dzięki niebezpiecznemu eksperymentowi, jaki przez wiele lat przeprowadzał na sobie pewien Amerykanin – Tim Friede. Ten miłośnik jadowitych węży trzymał wiele z nich w terrariach, jako domowych pupili. Aby uodpornić się w razie przypadkowego ukąszenia, zaczął wstrzykiwać sobie ich rozcieńczony jad. Z biegiem lat udało mu się to całkowicie, a jego krew może przyspieszyć badania nad surowicami. Krew Tima Friede jako źródło uniwersalnej surowicy Tim Friede to entuzjasta węży z San Francisco i herpetolog-samouk. Przez 18 lat celowo wstrzykiwał sobie jad węży, aby zbudować odporność w razie ukąszenia. W sumie wykonał ponad 800 takich zabiegów, niektóre przypłacając poważnymi dolegliwościami. Osiągnął sukces – jego odporność na jad została potwierdzona 200 ukąszeniami. To niezwykłe poświęcenie może przyczynić się do przełomu w badaniach nad uniwersalnym antidotum. Naukowcy z Columbia University i firmy biotechnologicznej Centivax z krwi Tima Friede wyizolowali dwa przeciwciała. To LNX-D09 i SNX-B03, które skutecznie neutralizują jad różnych gatunków węży. Połączenie tych przeciwciał z lekiem o nazwie varespladib doprowadziło do stworzenia koktajlu, który w testach na myszach zapewnił ochronę przed jadem 13 z 19 najbardziej niebezpiecznych gatunków węży według WHO. Równolegle naukowcy z Scripps Research Institute opracowali syntetyczne przeciwciało 95Mat5, które skutecznie neutralizuje neurotoksyny z jadu wielu gatunków węży, takich jak czarna mamba, tajpan czy kobra indyjska. Produkowane bez udziału zwierząt, stanowi kolejny krok w kierunku stworzenia uniwersalnego antidotum. Jak dotychczas tworzono surowice? Tradycyjne antidota są produkowane z wykorzystaniem przeciwciał zwierzęcych i są specyficzne dla danego gatunku węża. Najpierw pozyskuje się jad węży – trzeba więc mieć dostęp do żywych osobników. Następnie niewielkie dawki jadu wstrzykuje się zwierzętom gospodarskim, na przykład koniom. Po pewnym czasie koń uodparnia się, a w jego krwi pojawiają się antyjadowe przeciwciała. Kolejnym krokiem jest wyizolowanie ich z krwi i dopiero wtedy powstaje surowica. To technika znana już od około stu lat. Takie surowice są zarówno bardzo kosztowne, jak i i potencjalnie niebezpieczne dla pacjentów – odzwierzęce pochodzenie może skutkować np. silnymi reakcjami alergicznymi. Krew Tima Friede to ogromny krok do przodu w produkcji antidotum na jad węży. Źródło: Cell Nasza autorka Magdalena Rudzka Dziennikarka „National Geographic Traveler" i „Kaleidoscope". Przez wiele lat również fotoedytorka w agencjach fotograficznych i magazynach. W National-Geographic.pl pisze przede wszystkim o przyrodzie. Lubi podróże po nieoczywistych miejscach, mięso i wino.
Żmija nosoroga jest silnie jadowita. Odpowiada za największą liczbę śmiertelnych ukąszeń w Europie
Żmija nosoroga należy do węży, których lepiej nie drażnić. To właśnie ten gatunek jest uznawany za najjadowitszy w Europie. Jednym ukąszeniem może uśmiercić nawet dorosłego, zdrowego człowieka. Jak wygląda żmija nosoroga? Gdzie występuje? Na te i inne pytania odpowiadamy poniżej.
Spis treści: Jak wygląda żmija nosoroga? Gdzie występuje żmija nosoroga? Tryb życia żmii nosorogiej Zagrożenia dla ludzi Jak wynika z danych WHO, każdego roku aż 2,7 mln ludzi zostaje ukąszonych przez jadowitego węża. Około 138 tysięcy osób umiera w następstwie spotkania z jadowitym gadem. Do największej ilości śmiertelnych wypadków dochodzi w Afryce. Nie wynika to wyłącznie z mnogości występujących tam gatunków jadowitych węże, ale także z niedoboru surowicy. W Europie takie przypadki należą do rzadkości. Dochodzi tu średnio do ok 20 tysięcy ukąszeń rocznie, z czego około 30 przypadków kończy się zgonem. Za większość odpowiada jeden gatunek – żmija nosoroga. Jak wygląda żmija nosoroga? Żmija nosoroga, czyli Vipera ammodytes, należy do średniej wielkości przedstawicieli rodziny żmijowatych (Viperidae). Osiąga do 120 cm długości. Gad ma trójkątną, lekko spłaszczoną i pokrytą drobnymi łuskami głowę, która jest wyraźnie oddzielona od masywnego ciała. Źrenica jest pionowa. Tęczówka cechuje się jasnym ubarwieniem, od szarego, po kremowe. Oczy węża znajdują się na poziomie nozdrzy. Cechą charakterystyczną żmii nosorogiej, której zawdzięcza swoją nazwę, jest pokryty większymi łuskami wyrostek, znajdujący się tuż przy końcu pyska. To właśnie ten anatomiczny detal pozwala najłatwiej odróżnić ten gatunek od innych przedstawicieli rodziny Viperidae. Ubarwienie żmii nosorogiej Lekko zachodzące na siebie łuski przybierają różne kolory. U wielu osobników, tło jest szare lub brązowe, ale zdarzają się też pomarańczowe, rdzawe a nawet żółte żmije. Koniec ogona ma czerwonawe lub żółtawe ubarwienie. W części grzbietowej wyraźnie odznacza się ciemny (ciemnoszary lub czarny) wzór, przypominający charakterystyczny zygzak u żmii zygzakowatej. U samców dodatkowo pojawia się ciemna plama z tyłu głowy, układająca się w kształt litery V. Ubarwienie jest zmienne także w części brzusznej. U niektórych węży spód ciała jest różowawy, natomiast u innych – żółtawy lub żółtobrązowy. Gdzie występuje żmija nosoroga? Gatunek jest najliczniej reprezentowany na Bałkanach. Żmije nosorogie występują na prawie całym Półwyspie Bałkańskim. Ponadto nieco mniejsze populacje żyją także na greckich wyspach, w północno-wschodnich Włoszech i południowej Austrii. Przedstawiciele gatunku Vipera ammodytes są też obecni w Azji Mniejszej, aż do Kaukazu Północnego. Najlepiej czuje się na suchych i ciepłych stanowiskach. Żmija nosoroga przeważnie wybiera kamieniste zbocza, piargi, wydmy i różnorakie tereny porośnięte niską roślinnością. W górach występuje do wysokości 2500 m n.p.m. Można natknąć się na nią także w świetlistych lasach, a nawet w winnicach czy ogrodach. Żmija nosoroga w Polsce W Polsce nie brakuje jadowitych zwierząt. Zdecydowana większość, jak choćby kolczak zbrojny, reprezentuje rząd pajęczaków i nie stanowi zagrożenia dla człowieka. Jeżeli chodzi o węże, jedynym jadowitym gatunkiem jest żmija zygzakowata. Żmija nosoroga nie występuje w naszym kraju w stanie dzikim i jako gatunek wpisany na listę zwierząt niebezpiecznych dla życia i zdrowia (ma kategorię I), nie może być hodowana w warunkach domowych. Tryb życia żmii nosorogiej Żmija nosoroga jest aktywna nocą. Przedstawiciele tego gatunku zapadają w sen zimowy, trwający od 2 do 6 miesięcy. Budzi się na początku marca. Okres rozrodczy kończy się w maju. Żmije nosorogie są organizmami jajożyworodnymi. Samica rodzi od 4 do 15 młodych. Czym żywi się żmija nosoroga? Żywi się przede wszystkim kręgowcami. Jej ofiarą najczęściej padają drobne ssaki, zwłaszcza gryzonie. Poluje też na niewielkie ptaki i ich pisklęta, ale nie gardzi także innymi gadami, zwłaszcza jaszczurkami. Zagrożenia dla ludzi Jak wspomnieliśmy wcześniej, żmija nosoroga odpowiada za największą ilość przypadków śmiertelnych ukąszeń przez węże w Europie. To jeden z najniebezpieczniejszych przedstawicieli rodziny żmijowatych. Składa się na to kilka czynników. Po pierwsze, jad żmii nosorogiej jest w stanie uśmiercić nawet dorosłego człowieka. Dawka śmiertelna dla człowieka to 25–40 mg (zależnie od masy ciała, stanu zdrowia i miejsca ukąszenia). Po drugie, wąż ma dość agresywną naturę i jest terytorialny. Po trzecie, ma długie zęby jadowe (ok. 1 cm długości), które łatwo przebijają skórę i docierają do mięśni. Po czwarte, nawet młode osobniki, mierzące kilkanaście cm długości, wytwarzają toksynę. Ukąszeniu przez żmiję nosorogą towarzyszy silny ból i odrętwienie ukąszonej części ciała. Po kilku minutach pojawia się obrzęk, który ulega szybkiemu rozprzestrzenieniu. U osoby ukąszonej mogą pojawić się nudności, bóle brzucha i biegunka. Toksyna wywołuje także zaburzenia ze strony układu sercowo-naczyniowego. W tym miejscu należy wskazać na niedociśnienie tętnicze i częstoskurcz. Każde ukąszenie może skończyć się śmiercią ofiary ataku węża, zatem pomoc medyczna jest absolutnie konieczna, gdy dojdzie do ukąszenia. Nasz autor Artur Białek Dziennikarz i redaktor. Wcześniej związany z redakcjami regionalnymi, technologicznymi i motoryzacyjnymi. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o historii, kosmosie i przyrodzie, ale nie boi się żadnego tematu. Uwielbia podróżować, zwłaszcza rowerem na dystansach ultra. Zamiast wygodnego łóżka w hotelu, wybiera tarp i hamak. Prywatnie miłośnik literatury.
Ofidiofobia – skąd bierze się strach przed wężami?
Ofidiofobia, czyli lęk przed wężami, to jedna z najczęstszych specyficznych fobii na świecie. Dlaczego ludzie boją się tych gadów, nawet jeśli nigdy nie mieli z nimi styczności?
Spis treści: Historia strachu – wąż jako wróg Ofidiofobia może być dziedziczna Węże w popkulturze i mediach Jak radzić sobie z ofidiofobią? Ciekawostki o wężach Węże od wieków budzą w ludziach mieszane uczucia. W wielu wierzeniach na świecie mogą symbolizować zarówno zło i zdradę, jak i mądrość czy odrodzenie. Jednak nie brakuje osób, dla których węże są przede wszystkim źródłem irracjonalnego strachu. Ofidiofobia, czyli fobia związana z wężami, dotyka milionów ludzi na całym świecie. Wystarczy zobaczyć zdjęcie węża, by odczuć niepokój, a w skrajnych przypadkach – panikę. Skąd bierze się ten powszechny lęk? Historia strachu – wąż jako wróg Węże są uznawane za jedne z najbardziej fascynujących zwierząt na naszej planecie. Doskonale bowiem przystosowały się do warunków panujących na Ziemi. Niektóre z nich są w stanie połknąć ofiarę większą od siebie. Inne potrafią robić przewroty, które przypominają fikołki. Przyczyn w zasadzie irracjonalnego lęku ludzi przez wężami należy szukać w ewolucji. Przodkowie człowieka, żyjący w warunkach znacznie cieplejszych niż panujące dzisiaj, musieli unikać jadowitych węży, które były wówczas powszechnym zagrożeniem. Badania wskazują, że ludzie łatwo identyfikują węże w otoczeniu – szybciej niż jakiekolwiek inne zwierzęta. Może mieć to związek z nietypowym dla innych zwierząt długim ciałem. Najdłuższe węże świata mogą osiągać nawet 15 metrów. W starożytnych kulturach węże pełniły różnorodne role. W Biblii Szatan pod postacią węża kusił Ewę, stając się symbolem grzechu i podstępu. W mitologii greckiej pojawiał się jako strażnik tajemnic i skarbów. Z kolei starożytni Egipcjanie czcili węża jako obrońcę faraonów. Czy taka ambiwalencja symboliki węża mogła wpłynąć na współczesny lęk wobec tych zwierząt? To bardzo prawdopodobne. Możliwe jest bowiem, że głęboko zakorzenione mityczne wyobrażenia współgrają z naszymi naturalnymi reakcjami. Ofidiofobia może być dziedziczna Ofidiofobia należy do specyficznych fobii, obok takich jak arachnofobia (strach przed pająkami) czy akrofobia (strach przed wysokością). Co ciekawe, wiele osób z ofidiofobią nigdy nie spotkało węża w rzeczywistości. U takich osób wystarczy sam obraz lub myśl o wężu, by wywołać reakcję obronną. Psychologowie uważają, że fobie mogą być dziedziczne. Jeśli ktoś z bliskiej rodziny cierpi na silny lęk przed wężami, zwiększa się ryzyko, że odziedziczymy ten strach. Z badań przeprowadzonych na University of Michigan wynika, że jeśli jeden członek rodziny cierpi na jakąś konkretną fobię, ryzyko wystąpienia tej samej fobii u innych członków rodziny znacząco wzrasta. Badania pokazują, że najbardziej narażeni na rozwój tego samego schorzenia są najbliżsi krewni. Obserwacje bliźniąt wykazały, że jeśli jedno z nich ma specyficzną fobię, drugie ma 30% szans na rozwój tego samego lęku. Dla porównania, ryzyko wystąpienia zaburzenia lękowego w populacji ogólnej wynosi około 10%. Węże w popkulturze i mediach Ofidiofobia może też być wynikiem traumy, np. zetknięcia się z wężem w dzieciństwie. Co ciekawe, wiele dzieci odczuwa strach przed wężami, nawet jeśli nigdy nie miały z nimi styczności. Może to wynikać z kulturowych przekazów, takich jak bajki czy filmy. Hollywood doskonale wykorzystuje lęk przed wężami. Filmy takie jak „Indiana Jones i Świątynia Zagłady” czy „Węże w samolocie” grają na naszym pierwotnym strachu. Węże w literaturze i kinie często przedstawiane są jako zwierzęta przebiegłe, niebezpieczne i niosące śmierć. Nawet jeśli w rzeczywistości większość węży nie stanowi zagrożenia dla człowieka, ich medialny wizerunek skutecznie podsyca ofidiofobię. Jak radzić sobie z ofidiofobią? Lęk przed wężami można pokonać. Terapia poznawczo-behawioralna, polegająca na stopniowym oswajaniu z bodźcem wywołującym strach, przynosi dobre rezultaty. Czasem wystarczy edukacja – poznanie biologii węży i zrozumienie, że większość z nich nie jest niebezpieczna. Kontakt z wężami w kontrolowanych warunkach, np. w ogrodach zoologicznych, również może pomóc oswoić się z tymi zwierzętami. Ciekawostki o wężach Nie wszystkie węże są groźne. Na ponad 3 tys. znanych gatunków węży jedynie około 600 jest jadowitych. Większość węży unika kontaktu z człowiekiem. Węże są niezwykle ważne dla ekosystemu naszej planety – regulują populacje gryzoni i owadów. Węże nie mają uszu, ale świetnie wyczuwają drgania ziemi. Niektóre gatunki węży potrafią przetrwać kilka miesięcy bez jedzenia, a ich zdolność do „rozczłonkowywania” ofiar w szczękach nieustannie fascynuje naukowców. Źródło: National Geographic Polska Nasz ekspert Łukasz Załuski Redaktor naczelny „National Geographic Polska". Uważny obserwator zmieniającego się świata i nowych trendów w technologiach. Miłośnik tenisa i europejskich stolic.
Zaskroniec rybołów to nowy gad w Polsce. Czy można już stwierdzić, że to 5. gatunek węża występujący u nas?
Choć zaskroniec rybołów żyje głównie na południu Europy, ten doskonale pływający wąż zadomowił się także w jednym miejscu na Śląsku Cieszyńskim. Jak go rozpoznać?
Spis treści: Zaskroniec rybołów i zaskroniec zwyczajny to bliscy krewni Biologia i zachowanie Dieta i sposób polowania Siedlisko i rozmieszczenie geograficzne Gdzie zaskroniec rybołów występuje w Polsce? „Podług zdania miejscowych ludzi, a w szczególe rybaków, ma tu także być wąż wodny przesiadujący w raczych norach i pod kamieniami w potokach u stóp Babiej Góry” – pisał w 1883 roku biolog Stefan Stobiecki w publikacji „Sprawozdanie z wycieczek entomologicznych na Babią Górę w latach 1879 i 1880”. Od tego momentu aż do roku 2022 występowanie zaskrońca rybołowa w Polsce pozostawało w sferze lokalnych opowieści i plotek. Dziś możemy być pewni, że gad ten w Polsce żyje i się rozmnaża. Zaskroniec rybołów i zaskroniec zwyczajny to bliscy krewni Zaskroniec zwyczajny (Natrix natrix) to jeden z najczęściej występujących węży w Polsce. Pozostałe to: żmija zygzakowata, wąż Eskulapa i gniewosz plamisty. Charakterystyczną cechą zaskrońca zwyczajnego są żółte plamy na głowie, „za skroniami” – skąd wzięła się jego polska nazwa. Takich plam nie posiada zaskroniec rybołów (Natrix tessellata). Oba mogą posiadać na ciele także mniej lub bardziej wyraźny ciemny zygzak lub podobny wzór. Zaskroniec zwyczajny częściej jest bardzo ciemny, w kolorze bliskim czarnego. Zaskroniec rybołów jest brązowy lub oliwkowo-brązowy, co ułatwia mu zlanie się z otoczeniem pod wodą. Oba węże doskonale pływają, ale tylko zaskroniec rybołów prowadzi typowo wodny tryb życia i aktywnie poluje pod wodą. Brzuch rybołowa bywa jaskrawopomarańczowy lub żółty, z czarnymi, regularnymi wzorkami. Biologia i zachowanie Zaskroniec rybołów osiąga długość od 70 cm do nawet 1,3 metra. Większe są zawsze samice. To, co wyróżnia go najbardziej, to jego zdolność do polowania pod wodą. Jest doskonałym pływakiem, potrafiącym głęboko nurkować i długo pozostawać w zanurzeniu. Naukowcy z Włoch zaobserwowali zaskrońce rybołowy w jeziorze Orta na głębokości nawet 17 m. Zaskroniec rybołów, podobnie jak inne zaskrońce, nie stanowi zagrożenia dla człowieka. Jest płochliwy i unika kontaktu z ludźmi, najczęściej od razu uciekając do wody. Inne jego sposoby na przetrwanie zagrożenia to wydzielanie wyjątkowo śmierdzącej substancji z kloaki albo udawanie martwego. Niektóre osobniki robią to z iście aktorskimi zdolnościami, krwawiąc dodatkowo z pyska. Podczas godów (od marca do maja) zaskrońce rybołowy gromadzą się w duże grupy. W czerwcu lub lipcu składają od 10 do 30 jaj, z których we wrześniu wykluwają się młode. Populacja zaskrońca rybołowa ogólnie ma się dobrze, ale w niektórych regionach konieczna jest jego ochrona. Na przykład w Czechach, gdzie uznawany jest za gatunek krytycznie zagrożony. Do tego stanu przyczyniła się m.in. norka amerykańska, która na rybołowy poluje. Dieta i sposób polowania Głównym pokarmem zaskrońca rybołowa są ryby, ale w jego diecie znajdują się także płazy, takie jak żaby i ich kijanki czy traszki. W odróżnieniu od wielu innych węży, zaskroniec rybołów aktywnie poluje w wodzie. Gdy wyczuje rybę, po prostu ściga ją pod wodą. Jego szczęki są wyposażone w drobne, haczykowate zęby, które pomagają utrzymać śliskie ryby w pysku. Nie jest jadowity, więc polega na sile swoich szczęk i zręczności. Po złapaniu ofiary zaskroniec rybołów najczęściej połyka ją w całości. Podobnie jak wiele węży, dzięki elastycznym szczękom potrafi połknąć i strawić ofiarę dużo szerszą niż jego głowa i ciało. Siedlisko i rozmieszczenie geograficzne Zaskroniec rybołów jest szeroko rozpowszechniony w południowo-wschodniej Europie, Azji Środkowej oraz na zachodzie Chin i Indii. Można go spotkać np. na Bałkanach, w Ukrainie, we Włoszech i na Kaukazie. Najczęściej zamieszkuje zbiorniki wodne o stojącej wodzie, takie jak jeziora, stawy, bagna czy wolno płynące rzeki. Ważne jest, aby wokół tych zbiorników znajdowała się bujna roślinność, która oferuje zaskrońcowi schronienie i możliwość kamuflażu. Konieczne są także ciepłe, nasłonecznione miejsca w których węże mogą się wygrzewać oraz złożyć jaja. Gdzie zaskroniec rybołów występuje w Polsce? Do roku 2009, kiedy to dokonano pierwszej potwierdzonej obserwacji na południu Polski, zaskroniec rybołów nie był zaliczany do rodzimej fauny. To zmieniło się w 2022 r., kiedy to zespół naukowców pod kierownictwem Bartłomieja Zająca z Uniwersytetu Jagiellońskiego opublikował artykuł w czasopiśmie „Przegląd Przyrodniczy”. Naukowcy dokonali licznych obserwacji zaskrońca rybołowa w tej samej okolicy, gdzie dokonano pierwszej, w 2009 r. To stawy i brzeg rzeki Olzy w okolicach wsi Pogwizdów i Kaczyce w województwie śląskim, przy granicy z Czechami. Łącznie dokonano tam 54 obserwacji zaskrońca rybołowa, co świadczy o stabilnej i rozmnażającej się populacji. Wśród obserwowanych oraz schwytanych i zmierzonych węży przeważały osobniki młode. Największy zaskroniec (samica) mierzył 113 cm. W stawach w Pogwizdowie występuje obfitość różnych gatunków ryb, stanowiących pokarm zaskrońców: karasi, karpi, linów, leszczy, okoni i innych. Dookoła sporo jest wyeksponowanych na słońce, ciepłych miejsc w których węże mogą się wygrzewać. Oprócz okolic Pogwizdowa w Polsce stwierdzono obecność zaskrońca rybołowa tylko dwa razy: w 2018 roku jeden osobnik był oferowany na giełdzie terrarystycznej w Warszawie, drugiego znaleziono martwego na jednej z ulic Krakowa. Ich pochodzenie nie jest znane. A skąd rybołowy wzięły się na Śląsku? Badania genetyczne dowodzą, że są bliżej spokrewnione z osobnikami ze Słowenii, Austrii, Węgier i Rumunii, niż tymi z Czech. To sugerowałoby, że nie przywędrowały naturalnie i z najbliższych geograficznie populacji czeskich, tylko zostały przywiezione – najprawdopodobniej przypadkiem, np. z drewnem, przez człowieka. Źródło: Przegląd Przyrodniczy. Nasza autorka Magdalena Rudzka Dziennikarka „National Geographic Traveler" i „Kaleidoscope". Przez wiele lat również fotoedytorka w agencjach fotograficznych i magazynach. Lubi podróże po nieoczywistych miejscach, mięso i wino.
Tajpan pustynny jest najbardziej jadowitym wężem na świecie. Jednak nie jest bardzo groźny dla ludzi
Tajpan pustynny dysponuje najsilniejszą toksyną w królestwie węży. Dawka jadu, którą gad aplikuje podczas ukąszenia, może uśmiercić nawet sto dorosłych osób. Jak wygląda tajpan pustynny? Gdzie żyje? Czy rzeczywiście jest tak bardzo niebezpieczny, jak się wydaje? Na te i inne pytania odpowiadamy poniżej.
W tym artykule: Jak wygląda tajpan pustynny? Gdzie żyje tajpan pustynny? Jad tajpana pustynnego Dieta tajpana pustynnego Tryb życia i zachowanie tajpana pustynnego Do tajpana pustynnego przylgnęła opinia jednego z najniebezpieczniejszych przedstawicieli swojego podrzędu. Znajduje to odzwierciedlenie w jednej z jego angielskich nazw – fierce snake, czyli „groźny wąż”. O ile prawdą jest, że w gruczołach jadowych tajpana pustynnego gromadzi się jedna z najsilniejszych toksyn w całym królestwie zwierząt, to należy podkreślić, że pogłoski na temat „zabójczej natury” tego gada są mocno przesadzone. Jak wygląda tajpan pustynny? Tajpan pustynny, czyli Oxyuranus microlepidotus, to jadowity wąż z rodziny zdradnicowatych. Nie jest tak okazały, jak czarna mamba czy choćby kobra królewska, ale z całą pewnością należy zaliczać go do dużych węży. Wielkość Dojrzałe osobniki osiągają do 2,7 m długości. Tak duże okazy nie są jednak często spotykane. Średnia długość tajpana pustynnego to ok. 1,8 m. W obrębie gatunku wyraźnie zaznacza się dymorfizm płciowy. Ubarwienie Tajpana pustynnego cechuje zmienne ubarwienie, zależne od pory roku. Latem gad przybiera kolor słomy. W okresie zimowym jego skóra staje się ciemnobrązowa. Ten naturalny mechanizm służy termoregulacji, zwiększając lub ograniczając absorbcję promieni słonecznych. Łeb i szyja są ciemniejsze od reszty ciała. Czym charakteryzują się pustynie i półpustynie? Na naszej planecie nie pozostało już wiele miejsc niezamieszkanych przez człowieka. Jednymi z ostatnich prawdziwie dzikich obszarów są pustynie i półpustynie, choć należy podkreślić, że... Budowa ciała Łeb tajpana pustynnego ma prostokątny kształt i nie jest wyraźnie oddzielony od reszty ciała. Pysk jest zaokrąglony. Ciało jest długie i smukłe. Gdzie żyje tajpan pustynny? Tajpany pustynne żyją wyłącznie w Australii – ojczyźnie najbardziej jadowitych gatunków. Zasięg występowania ogranicza się do zachodniej i południowo-zachodniej części stanu Queensland, północno-wschodniej części Południowej Australii i północno-zachodniej części Nowej Południowej Walii, przy czym należy podkreślić, że w ostatnim stanie gad ma status wymarłego lub prawie wymarłego. Biotop Gatunek ten upodobał sobie suche równiny, sporadycznie zalewane przez wodę. Zamieszkuje rozległe iły porośnięte skąpą roślinnością. Na skalnych wychodniach i wydmach można spotkać go tylko sporadycznie. Jad tajpana pustynnego Jad wytwarzany w gruczołach jadowych tajpana pustynnego jest najsilniejszą ze wszystkich zidentyfikowanych toksyn w królestwie węży. Składa się przede wszystkim z neurotoksyn (toksyn oddziałujących na układ nerwowy ofiary), ale zawiera także składniki hemotoksyczne (wpływające na proces krzepnięcia krwi). O tym, jak silną bronią dysponuje tajpan pustynny, świadczą laboratoryjne oznaczenia toksyczności jego jadu. Dawka śmiertelna (LD50) dla myszy w przypadku iniekcji podskórnej wynosi 0,106 mg/kg, a w przypadku iniekcji dożylnej – 0,013 mg/kg. Dla porównania, dawka śmiertelna jadu kobry królewskiej to odpowiednio 1,910 mg/kg i 0,125 mg/kg. Tajpany pustynne wykształciły tak silny jad ze względu na swoją dietę. Ofiary tych gadów są szybkie, ruchliwe i agresywne. Żeby zaspokoić głód i samemu nie ucierpieć, wąż musi błyskawicznie uśmiercić swoją zdobycz. Zagrożenie dla ludzi W trakcie jednego ukąszenia tajpan pustynny aplikuje ofierze do 100 mg jadu. Dawka śmiertelna dla dorosłego człowieka wynosi ok. 1 mg. Należy jednak wspomnieć, że sytuacje, w których wąż wstrzykuje maksymalną dostępną objętość toksyny zdarzają się niezwykle rzadko. Podczas ataku do ciała ofiary trafia średnio ok. 44 mg tej substancji. O ile tajpan pustynny jest najbardziej jadowitym wężem, to z całą pewnością nie można nazwać go najniebezpieczniejszym. Przypadki ataku na ludzi zdarzają się rzadko. Pod tym względem znacznie niekorzystniej wypada choćby efa piaskowa. W dużej mierze wynika to z faktu, że przedstawiciele tego gatunku żyją na terenach niezamieszkanych, z dala od siedzib ludzkich, ale nie tylko. Tajpany pustynne to dość płochliwe węże. Nie szukają konfrontacji z ludźmi. Gdy gad poczuje się zagrożony, woli uciec niż atakować. Kąsa niemal wyłącznie w sytuacji, w której czuje się osaczony. Objawy po ukąszeniu Gdy to nastąpi, ofiara doznaje paraliżu układu nerwowego. Pojawiają się u niej krwotoki wewnętrzne i dochodzi do uszkodzenia nerek. Jedynym ratunkiem jest szybkie podanie surowicy. W przeciwnym wypadku śmierć nastąpi w ciągu 45 minut. Dieta tajpana pustynnego Tajpany pustynne żywią się wyłącznie małymi ssakami. Podstawę ich jadłospisu stanowią myszy i szczury. Najczęściej jego ofiarą padają szczury długowłose – gatunek cechujący się ekstremalnie wysokim potencjałem reprodukcyjnym. Tryb życia i zachowanie tajpana pustynnego Wąż prowadzi dzienny tryb życia. Największe upały spędza w skalnych szczelinach lub norach wykopanych przez inne zwierzęta. Jest gatunkiem płochliwym i mało agresywnym. Nie szuka konfrontacji z większymi zwierzętami. Mimo że jest sprawnym myśliwym, często sam pada ofiarą drapieżników. Największym naturalnym wrogiem tajpana pustynnego jest mulga, gatunek z rodziny zdradnicowatych. Wykazuje odporność na działanie jadu tajpana (i większości australijskich węży), a młode osobniki są jej przysmakiem. Nasz ekspert Artur Białek Dziennikarz i redaktor. Wcześniej związany z redakcjami regionalnymi, technologicznymi i motoryzacyjnymi. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o historii, kosmosie i przyrodzie, ale nie boi się żadnego tematu. Uwielbia podróżować, zwłaszcza rowerem na dystansach ultra. Zamiast wygodnego łóżka w hotelu, wybiera tarp i hamak. Prywatnie miłośnik literatury.
Efa piaskowa wygląda niepozornie. Jednak to jeden z najniebezpieczniejszych węży świata
Efa piaskowa, zaliczana do tzw. indyjskiej wielkiej czwórki węży, należy do najbardziej jadowitych i najniebezpieczniejszych przedstawicieli swojego podrzędu. W trakcie jednego ukąszenia wstrzykuje jad w objętości, która wystarczy do uśmiercenia czterech dorosłych osób. Jak wygląda efa piaskowa? Gdzie żyje? Na te i inne pytania odpowiadamy poniżej.
W tym artykule: Jak wygląda efa piaskowa? Gdzie żyje efa piaskowa? Jad efy piaskowej Dieta efy piaskowej Tryb życia i zachowanie efy piaskowej Nie jest tak okazała jak czarna mamba, a mimo to należy do najniebezpieczniejszych węży świata. Natura wyposażyła efę piaskową w niezwykle silny jad. To plus agresywne usposobienie gada czyni go niezwykle sprawnym drapieżnikiem, który odpowiada za ogromną ilość śmiertelnych ukąszeń ludzi. Jak wygląda efa piaskowa? Efa piaskowa, czyli Echis carinatus, to gatunek jadowitego węża z rodziny żmijowatych. Jest najmniejszym przedstawicielem „indyjskiej wielkiej czwórki węży”. W porównaniu z kobrą indyjską, niemrawcem indyjskim i żmiją łańcuszkową prezentuje się raczej skromnie i może wydawać się nieszkodliwa. To jednak tylko pozory, bo to właśnie temu wężowi przypisuje się najwięcej ukąszeń. Wielkość Efa piaskowa osiąga od 40 do 90 cm długości. Należy jednak podkreślić, że większość osobników nie przekracza 60 cm, a żmije, których ciało osiąga długość z górnego zakresu, spotykane są bardzo rzadko. Ubarwienie Efy piaskowe cechują się brązowym ubarwieniem (rzadszymi kolorami są odcienie szarego i oliwkowego) w części grzbietowej i jaśniejszą częścią brzuszną. Wzdłuż grzbietu występuje rząd jasnych, poprzecznie wydłużonych plam, które otacza czarna obwódka. Na obu bokach tułowia gada można zaobserwować szerokie wstęgi o czarnej barwie (w części grzbietowej z jasnymi obrzeżami), które układają się w falisto-zygzakowaty wzór. Na łbie efy piaskowej występuje biały wzór, który układa się w kształt krzyża. Najdłuższe węże świata - ile mierzą te niesamowite gady? Nie, nie ma węży, które nie mieszczą się na okazałej ciężarówce. Nie zmienia to jednak faktu, że największe osobniki osiągają ogromne rozmiary. Jakie? Zapraszamy na wycieczkę śladami... <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/najdluzsze-weze-swiata-ile-mierza-te-niesamowite-gady-fot-phil-noble-pa-images-pa-images-via-getty-images-12ecaa1.jpeg" width="938" height="645" alt="Najdłuższe węże świata - ile mierzą te niesamowite gady? (fot. Phil Noble - PA Images/PA Images via Getty Images)" title="Najdłuższe węże świata - ile mierzą te niesamowite gady? (fot. Phil Noble - PA Images/PA Images via Getty Images)" /> Budowa ciała Pysk efy piaskowej jest krótki i zaokrąglony, a łeb – wyraźnie oddzielony od reszty ciała. Tułów jest dość masywny i muskularny. Gad ma niezwykle krótki, bo osiągający 5-6 cm, ogon. Gdzie żyje efa piaskowa? Żaden inny przedstawiciel rodziny żmijowatych nie występuje na tak rozległym obszarze, jak efa piaskowa. Niebezpiecznego węża można spotkać w Afryce (od Ghany, przez Kamerun, Ugandę, aż po północną Kenię), na Półwyspie Arabskim, w Azji Południowej (na obszarze Sri Lanki, Indii, Nepalu i Pakistanu) i w Azji Środkowej (na północy). Biotop Tak jak tajpan pustynny, efa piaskowa upodobała sobie piaszczyste i piaszczysto-kamieniste półpustynie ze skąpą roślinnością. Nie jest to jednak regułą, bo przedstawicieli tego gatunku można spotkać także na pustyniach, sawannach i stepach. Jad efy piaskowej Opisywany gatunek jest zaliczany do najbardziej jadowitych węży świata. Gruczoły jadowe efy piaskowej wytwarzają niezwykle silną ekarynę – proteazę zaburzającą proces krzepnięcia krwi. Jad samic ma większy potencjał niż jad samców. Zagrożenia dla ludzi Substancja o działaniu anty-koagulacyjnym powoduje poważne uszkodzenie tkanek. Nawet jeżeli ofiara ataku przeżyje spotkanie z wężem, jest bardzo prawdopodobne, że nie obejdzie się bez amputacji zranionej zębami jadowymi kończyny. By uśmiercić dorosłego człowieka, wystarczy od 3 do 5 mg jadu efy piaskowej. Tymczasem w trakcie pojedynczego ukąszenia wąż aplikuje około 12 mg. Jednorazowo jest w stanie wytworzyć od 18 do 72 mg toksyny. Śmiertelność w wyniku ukąszenia wynosi ok. 90% bez podania surowicy. W przypadku podania surowicy, wskaźnik zmniejsza się do 5% (niektóre źródła wskazują na 20, a nawet na 30%). Objawy po ukąszeniu Do najbardziej typowych symptomów, pojawiających się u ukąszonych przez efę piaskową, należą: swędzenie, silny ból, opuchlizna, rozległe krwotoki wewnętrzne objawiające się krwawieniem z nosa i uszu, krwiopluciem i krwiomoczem, niewydolność nerek. U niektórych ofiar ataku węża ból rozprzestrzenia się z miejsca ukąszenia na rozległe obszary ciała, a na skórze pojawiają się pęcherze. Zdarza się też, że pod wpływem działania jadu dochodzi do wystąpienia nekrozy tkanek. Dieta efy piaskowej Efa piaskowa poluje na niewielkie gryzonie, gady, płazy i pisklęta pustynnych ptaków. Zdarzają się przypadki kanibalizmu. Nie gardzi też bezkręgowcami – skorpionami, parecznikami i dużymi owadami. Tryb życia i zachowanie efy piaskowej W ciągu dnia efa piaskowa ukrywa się w szczelinach skalnych, pod kamieniami, między gałęziami i w norach wykopanych przez inne zwierzęta. W ten sposób unika przegrzania. Gdy zapada zmierzch, wyrusza na łowy. Tak jak większość węży żyjących na pustyniach i terenach pustynnych, efa piaskowa porusza się bokiem do podłużnej osi ciała. W ten sposób ogranicza kontakt z rozgrzanym podłożem, z którym stykają się tylko dwa punkty, na których gad podtrzymuje całe ciało. Gdy wąż poczuje się zagrożony, zwija się w kłębek, chowa łeb i wykonuje ruchy, podczas których łuski ocierają się o siebie. Te mają specyficzną budowę – są wyposażone w rogowe żeberka. W wyniku tarcia, wydają dźwięk przypominający szelest lub piłowanie drewna. To sygnał ostrzegawczy. Jeżeli intruz nie wycofa się, efa piaskowa przypuści błyskawiczny atak. Nasz ekspert Artur Białek Dziennikarz i redaktor. Wcześniej związany z redakcjami regionalnymi, technologicznymi i motoryzacyjnymi. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o historii, kosmosie i przyrodzie, ale nie boi się żadnego tematu. Uwielbia podróżować, zwłaszcza rowerem na dystansach ultra. Zamiast wygodnego łóżka w hotelu, wybiera tarp i hamak. Prywatnie miłośnik literatury.
Czarna mamba jest jednym z najniebezpieczniejszych węży. Jej jad może powalić żyrafę
Czarna mamba ma reputację jednego z najniebezpieczniejszych węży świata. Opinię tę zawdzięcza nie tylko silnemu jadowi, ale także niewiarygodnej szybkości, z jaką ten okazały wąż porusza się i atakuje. Jak wygląda czarna mamba? Gdzie żyje? Jak poluje na swoje ofiary? Na te i inne pytania odpowiadamy poniżej.
W tym artykule: Jak wygląda czarna mamba? Gdzie żyje czarna mamba? Jad czarnej mamby Strategia łowiecka Usposobienie Niewiele węży cieszy się tak złą sławą, jak czarna mamba. Nawet tajpan pustynny, najbardziej jadowity wąż świata, nie wzbudza takiego przerażenia. Tylko nieliczne gatunki, jak choćby efa piaskowa, uchodzą za groźniejsze od „czarnej śmierci”. Trzeba przyznać, że ten niebezpieczny wąż w pełni zasłużył sobie na swoją reputację. Mimo coraz lepiej rozwiniętego systemu pomocy medycznej w południowej Afryce, śmiertelność w wyniku ukąszenia tego gada nadal jest szacowana na 20 proc. Jak wygląda czarna mamba? Może się wydawać, że czarna mamba, czyli Dendroaspis polylepis, swoją nazwę zawdzięcza kolorowi łusek pokrywających jej skórę. Nic bardziej mylnego. Ubarwienie Dorosłe osobniki mają oliwkowe, brązowe, szare lub lśniącoczarne ubarwienie. Część brzuszna ma kolor kremowy, rzadziej żółtawy lub zielonkawy. Z kolei młode osobniki są jaśniejsze, dlatego dość często bywają mylone z mambą zieloną. Skąd zatem wzięło się określenie „czarna” w nazwie? Od atramentowoczarnego lub atramentowego koloru wnętrza pyska tego gada. Wielkość Czarna mamba jest drugim największym jadowitym wężem świata (po kobrze królewskiej) i największym jadowitym wężem Afryki. Dorosłe osobniki osiągają do 4,5 m długości. Należy jednak podkreślić, że rzadko można spotkać takiego giganta w jego naturalnym środowisku. Większość przedstawicieli gatunku osiąga od 2 do 2,5 m długości. Dymorfizm płciowy nie jest zaznaczony. Gdzie żyje czarna mamba? Zasięg występowania gatunku reprezentującego rodzinę zdradnicowatych obejmuje środkową, południową i zachodnią Afrykę. Istnieją doniesienia, według których czarne mamby są spotykane w niektórych krajach zachodniej Afryki, zwłaszcza w Senegalu i Gwinei. Nie jest jednak pewne, czy obserwacje te dotyczą nowej lub zanikającej populacji, czy raczej są rezultatem błędnej identyfikacji gatunkowej. Czarne mamby upodobały sobie obszary obfitujące w naturalne kryjówki – skały i powalone drzewa (wbrew temu, co sugeruje łacińska nazwa, wąż prowadzi głównie naziemny tryb życia). Są spotykane na sawannach, w buszu, na skraju lasów i wilgotnych łęgach. Najbardziej jadowite zwierzęta świata. Oto lista 10 gatunków, od których lepiej trzymać się z daleka Najbardziej jadowite zwierzęta świata zostały obdarzone przez naturę wyjątkowo niebezpieczną bronią - śmiercionośną trucizną. Mówi się, że zaledwie jedna kropla silnego jadu może uś... Jad czarnej mamby Zabójczą bronią czarnej mamby jest jej jad. To właśnie jemu wąż zawdzięcza reputację wyjątkowo niebezpiecznego. Przed wynalezieniem antytoksyny, śmiertelność wśród ofiar ataku gada wynosiła 100 proc. Jad czarnej mamby składa się z neurotoksyn i kardiotoksyn. W trakcie jednego ukąszenia wąż aplikuje swojej ofierze od 50 do 120 mg jadu. Rekordowa dawka z jednego ukąszenia to 400 mg. By uśmiercić dorosłego człowieka, wystarczy 10-15 mg toksyny. Trucizna zaczyna działać niemal natychmiastowo. W pierwszej kolejności pojawia się silny ból i pieczenie. Później następuje utrata kontroli nad językiem. Występują problemy z mówieniem, pojawia się ślepota i paraliż. Śmierć następuje zwykle po ok. 30 minutach. Jeżeli ofiara szybko nie otrzyma dużej dawki surowicy (nawet 12 fiolek), najprawdopodobniej umrze. O tym, jak silny jest jad czarnej mamby, niech świadczy fakt, że znane są przypadki powalenia przez węża dużego ssaka – bawoła lub nawet żyrafy. Strategia łowiecka Czarna mamba jest nieprawdopodobnie szybka. Wąż pełza w charakterystycznej pozie (z uniesioną przednią częścią ciała), z prędkością dochodzącą do 20 km/h. Rekordowa prędkość czarnej mamby to 23 km/h. W całym królestwie węży nie gatunku, który potrafiłby przemieszczać się szybciej. Kiedy wąż namierzy ofiarę, na chwilę zastyga bez ruchu. Następnie przypuszcza błyskawiczny atak, zadając śmiertelne ukąszenie. Gdy zdobycz podejmuje próbę ucieczki, czarna mamba ponawia atak. Jeżeli ofiara nie jest wystarczająco szybka, by uciec, zanim gad zatopi w jej ciele kły jadowe, nie ma żadnych szans na wyjście cało z konfrontacji. Żaden gatunek nie jest odporny na jad czarnej mamby. Dieta czarnej mamby Ofiarą węża najczęściej padają niewielkie ssaki: myszy, szczury, góralki skalne, ryjówki i nietoperze. Nie gardzi też ptakami (zwłaszcza pisklętami), a nawet innymi gadami, w tym kobrą przylądkową i żmiją sykliwą. Usposobienie Do czarnej mamby przylgnęła opinia jednego z najagresywniejszych węży. Trzeba jednak podkreślić, że to półprawda. Osobniki z tego gatunku mają dość płochliwą naturę. Gdy nie muszą walczyć, zamiast konfrontacji wybierają ucieczkę. Do większości ataków dochodzi, gdy intruz naruszy terytorium węża (czarne mamby są zwierzętami terytorialnymi) w okresie lęgowym i zagrozi jajom lub kiedy gad poczuje się osaczony. Wówczas czarna mamba unosi przednią część ciała, otwiera paszczę i zaczyna syczeć. Intruz ma wówczas ostatnią szansę na wycofanie się. Jeżeli nie ustępuje, wąż przypuszcza błyskawiczny atak. Czarna mamba często zadaje kilka ukąszeń, nazywanych „pocałunkami śmierci”. Nasz ekspert Artur Białek Dziennikarz i redaktor. Wcześniej związany z redakcjami regionalnymi, technologicznymi i motoryzacyjnymi. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o historii, kosmosie i przyrodzie, ale nie boi się żadnego tematu. Uwielbia podróżować, zwłaszcza rowerem na dystansach ultra. Zamiast wygodnego łóżka w hotelu, wybiera tarp i hamak. Prywatnie miłośnik literatury.
Odkryto skamieniałości największego węża, jaki kiedykolwiek istniał. Ważył tyle, co dwa samochody
Pojawił się godny pretendent do miana największego węża świata. W Indiach znaleziono szczątki gada, który mógł mieć kilkanaście metrów długości i ważyć tonę. Czyli prawie tyle, ile dwa fiaty 126p.
W tym artykule: Gdzie znaleziono szczątki największego węża świata? W jakim klimacie żył Vasuki indicus? Największy wąż świata? Pyton, król węży W Indiach znaleziono skamieniałości gigantycznego prehistorycznego węża. Zwierzę było dłuższe niż współczesny autobus albo niż wymarły T-rex. Miało aż 15 metrów. Naukowcy uważają, że Vasuki indicus to największy znany wąż, jaki kiedykolwiek pełzał po Ziemi. Gdzie znaleziono szczątki największego węża świata? Ten gigant żył ok. 47 mln lat temu. Zamieszkiwał wiecznie zielone bagniste lasy w dzisiejszych zachodnich Indiach. Na skamieniałości węża natrafiono w kopalni węgla brunatnego w stanie Gudźarat. Do naszych czasów przetrwały jego kręgi. Badacze znaleźli 27 z nich. Niektóre nadal znajdowały się w tej samej pozycji, w jakiej leżały, gdy zwierzę jeszcze żyło. Gad został nazwany Vasuki indicus po mitycznym królu węży owijającym się wokół szyi Śiwy, jednego z najważniejszych hinduskich bóstw. Przypominał współczesne pytony. Nie był jadowity i raczej nie miał szans poruszać się szybko. – Vasuki był powolnym drapieżnikiem, który potrafił ujarzmić ofiarę, dusząc ją – tłumaczy Debajit Datta, współautor badań z Indian Institute of Technology Roorkee. W jakim klimacie żył Vasuki indicus? Wąż zamieszkiwał porośnięte gęstą roślinnością bagna na wybrzeżu. Nie wiadomo dokładnie, czym się żywił. Jednak istnieją przesłanki wskazujące, że polował na zwierzęta dużych rozmiarów. W pobliżu jego szczątków znaleziono skamieniałości sumów, żółwi, krokodyli, a nawet prymitywnych wielorybów. Wszystkie mogły być ofiarami Vasuki indicus. Największy ze znalezionych kręgów tego węża miał 11 cm szerokości. Paleontolodzy przypuszczają, że zwierzę miało okrągłe ciało średnicy nawet 44 cm. Niestety, nie znaleziono jego czaszki, która pozwoliłaby powiedzieć jeszcze więcej o trybie życia zwierzęcia. To i owo jest jednak pewne. – Vasuki był majestatycznym stworzeniem – mówi „Guardianowi” Datta. – Mógł to być łagodny gigant, który przez większość dnia odpoczywał z głową opartą na zwiniętych pętlach swojego potężnego ciała. Albo leniwie przesuwał się przez bagna, jak niekończący się pociąg. Będziemy jedli węże? Naukowcy sprawdzili, czy da się na masową skalę hodować pytony Międzynarodowy zespół badaczy wymyślił nowy żywnościowy „plan B” dla ludzkości. Gdyby tradycyjny przemysł spożywczy przestał zaspokajać nasze potrzeby, rozwiązaniem może być maso... Największy wąż świata? Czy Vasuki indicus był największym wężem, jakiego znamy? Najprawdopodobniej, choć ma godnego kontrkandydata. Dwa lata temu naukowcy poinformowali, że w Kolumbii znaleziono szczątki 13-metrowego Titanoboa. Titanoboa ważył najprawdopodobniej około tony. Żył 58–60 mln lat temu, w erze kenozoicznej, która rozpoczęła się na Ziemi po wymarciu dinozaurów. Poza ogromnymi rozmiarami Vasuki i Titanoboa mają jeszcze jedną wspólną cechę. Oba żyły w okresie, gdy na Ziemi panowały bardzo wysokie temperatury. To był warunek konieczny rozwoju gigantycznych węży. Zwierzęta te są zmiennocieplne. By osiągnąć ponadprzeciętnie duże rozmiary, potrzebują wyjątkowo ciepłego klimatu. Pyton, król węży Vasuki należał do Madtsoiidae, wymarłej rodziny węży. To ona właśnie skupia największe znane węże. Gady z tej rodziny pojawiły się na Ziemi jeszcze za czasów dinozaurów. Ostatecznie zniknęły zaś 12 tys. lat temu. Obecnie największy żyjący wąż świata to pyton siatkowy (Python reticulatus). Jeszcze w poprzednim wieku opisywano osobniki mające ponad 9 metrów długości. Obecnie najczęściej spotyka się pytony 6–7 metrowe. Zamieszkujące wilgotne lasy węże tego gatunku ważą nawet 100 kg. Bywają groźne dla ludzi. W 2022 r. w Indonezji ofiarą pytona padła 54-letnia kobieta. Jej zwłoki znaleziono w środku nienaturalnie grubego pytona siatkowego. Źródła: Scientific Reports, Phys.org, Guardian.
Węże i smoki. Niejednoznaczni bohaterowie legend i mitów
Wiązano je ze słońcem i księżycem, dobrem i złem, życiem i śmiercią. Łączono nie tylko z duchami podziemia, ale również z bóstwami płodności i medycyny. Węże i smoki zagrażały ludziom, lecz także potrafiły chronić przed złem.
W tym artykule: Smoki są wszechobecne Różne oblicza węży w wierzeniach Starożytna Grecja pełna smoków Smok w starożytnym Egipcie Wąż i smok to jedno i to samo? Smoki w dzisiejszej kulturze Do dziś węże i smoki stanowią jeden z najbardziej kompleksowych i znaczących symboli kulturowych. Ich wyobrażenia odnajdziemy wszędzie – od mitologii i legend, przez religie i obyczaje, po współczesną literaturę i film. Niosą bowiem ze sobą coś, co pozostaje głęboko zakorzenione w podświadomości człowieka. Smoki są wszechobecne Każda kultura na ziemi prędzej czy później stworzyła w swoich opowieściach postać smoka, najprawdopodobniej jako zestawienie różnych strachów, które są charakterystyczne dla rasy ludzkiej. I chyba nie będzie przesadą stwierdzenie, że stworzenia te towarzyszyć będą nam już zawsze. To tak, jakbyśmy rodziły i rodzili się z maszyną do tworzenia smoka w naszych głowach. Zaprzęgano je do boskich powozów, stawiano na straży ważnych przedmiotów i miejsc, ich jad mógł zabijać, a krew przywracać do życia. Węże i ich uskrzydlone wersje, czyli smoki, to jedne z najpopularniejszych i najbardziej zawiłych symboli starożytności, ale nie tylko. Wyróżniają się sposobem poruszania, regularnym zrzucaniem skóry i oczami, które przynajmniej z pozoru nigdy nie mrugają, i do dziś odgrywają niezwykłą rolę w naszej kulturze. Różne oblicza węży w wierzeniach Węże to istoty, które wzbudzają w nas zarówno podziw, jak i strach. Nie ma chyba drugiego równie dwuznacznego i bogatego w symbolikę zwierzęcia, które nawet w obrębie jednej kultury, w zależności od kontekstu, może mieć zupełnie przeciwstawne znaczenia. Ich szerokie wykorzystanie w wierzeniach i symbolice jest tym bardziej interesujące, jeśli weźmiemy pod uwagę fakt, że węże tak naprawdę same w sobie nie są zbyt przydatne człowiekowi. Nie zapewniają nam rozrywki i nie dają się do końca udomowić. Nie przynoszą nam także ekonomicznego zysku, no chyba że przy produkcji trucizny pozyskiwanej z ich jadu. Raczej nie stanowią pierwszego wyboru jako pożywienie. Nie można zapędzić ich także do zaplanowanego polowania na szkodniki. Ich rola w kulturze zdaje się zatem najbardziej powiązana z celami religijnymi i symbolicznymi. Wieloznaczność węży widoczna jest w wielu najstarszych kulturach. Węża po stronie cienia spotkamy w egipskiej postaci potwora Apofisa, który pojawił się u zarania dziejów w micie kosmogonicznym. Po stronie światła zwierzę to odnajdziemy natomiast w postaci Chetiego, który zionął ogniem na wrogów boga Ra. Mroczną naturę węża uosabiała także w babilońskim micie kosmogonicznym bogini Tiamat, z którą walczył i którą pokonał Marduk. Z drugiej strony, mityczny wąż-smok Muszhuszu był świętym zwierzęciem i pomocnikiem wielu babilońskich bogów, w tym także wspomnianego wcześniej Marduka. Starożytna Grecja pełna smoków W tradycji greckiej bitwę ze smokiem stoczył Zeus z Tyfonem. Nie była ona co prawda związana z powstaniem świata, ale także odbyła się u zarania dziejów. Walka ta była jedną z ważniejszych potyczek i nazywana jest tyfonomachią. Sprawiła, że Zeus umocnił swoją pozycję jako przywódcy olimpijskich bogów. Tyfon był synem bogini ziemi Gai i Tartarosa, a według innej wersji w jego narodzinach brała udział także Hera. Gaja była wściekła po porażce gigantów i strąceniu jej dzieci przez Zeusa do Tartaru. O pomoc w zemście poprosiła Herę, która udała się do Kronosa i otrzymała zapłodnione jego nasieniem jaja. Jaja te bogini złożyła w ziemi, a po pewnym czasie narodził się z nich demon, który miał być zdolny do zdetronizowania Zeusa. Tę pół kobietę, pół węża przechytrzyli Hermes i Pan, odebrali jej cenny pakunek i przywrócili siłę Zeusowi, który mógł podjąć dalszą walkę z gigantem. Zwycięstwo należało do boga, który w pogoni za Tyfonem ciskał w niego pioruny, a ostatecznie zmiażdżył go, zrzucając na niego górę Etnę. Od tego czasu góra wyrzuca z siebie ogień będący płomieniami Tyfona lub uwalniającymi się resztkami piorunów Zeusa. Tyfon był ojcem wielu grecko-rzymskich potworów. Na początku wszechrzeczy odnajdziemy także węża towarzyszącego tytanowi Okeanosowi, który sam dodatkowo przedstawiany był z byczymi rogami i wężowo-rybim ogonem. Stanowił uosobienie wielkiej rzeki Okeanos otaczającej antyczny świat, ale dał także początek rzekom, studniom, źródłom i chmurom deszczowym. Jego postać i towarzystwo silnie łączą węże z wodą czy to poprzez morza, oceany, źródła, których strzegą, czy choćby przez deszcz pojawiający się po piorunach. Smok w starożytnym Egipcie Opływający ziemię ocean przywodzi na myśl jeszcze jeden bardzo znany i niezwykle popularny motyw uroborosa – węża/smoka zjadającego własny ogon. Związany jest on z powstaniem i odradzaniem się świata oraz utrzymaniem jego stabilności. W europejskiej tradycji kulturowej najwcześniejsze wzmianki o tym wężu pochodzą z Tekstów Piramid z około 2300 roku p.n.e. Jego najstarsze przedstawienie natomiast odnaleziono w grobowcu Tutanchamona. W czasach grecko-rzymskich symbol ten, zapożyczony właśnie z Egiptu, był nie tylko znany, ale także popularny przede wszystkim jako magiczny talizman. Jego wizerunek znajdziemy na przykład na greckich papirusach magicznych z III wieku p.n.e. Wąż i smok to jedno i to samo? Węże nierozerwalnie związane są ze swoimi kuzynami i kuzynkami – smokami, które współcześnie najczęściej kojarzą się z uskrzydlonymi bestiami o charakterystycznym wyglądzie, łapach, pysku i pancernych łuskach. Jednak wyobrażenie to zawdzięczamy dopiero średniowieczu. Starożytni Grecy i Rzymianie nie widzieli między tym kuzynostwem takiego rozgraniczenia i najczęściej rozróżniali je na podstawie rozmiarów. Co więcej, smok jest dla większości z nas fantastycznym zwierzęciem rodzaju męskiego. Grecy i Rzymianie natomiast wyróżniali smoki obu płci. Aby zrozumieć podejście starożytnych do tych stworzeń, można pokusić się o zbadanie pochodzenia słowa określającego smoka w kulturach europejskich. W języku angielskim smok to dragon. Słowo to wywodzi się z greki i łaciny, a możliwe, że ze swojego indoeuropejskiego rdzenia derḱ, oznaczającego „widzieć”. To samo znaczenie ma greckie słowo δέρκομαι (dérkomai), skąd blisko już do greckiego δράκων (drákōn) i łacińskiego draco, które w świecie antycznym w zasadzie oznaczały „węża”. Smok to jeden z najpowszechniejszych symboli kulturowych i jako taki stanowi uniwersalną ideę, która jest głęboko zakorzeniona w ludzkiej podświadomości. Niezwykłe jest to, że jego symbolika od zawsze była dwoista. Z jednej strony smoki pojawiały się w towarzystwie bóstw, królów czy cesarzy jako wyraz siły czy uzdrowienia. Z drugiej strony związane są z wrogimi siłami, zagrażającymi porządkowi wszechświata. Spotkamy je zatem jako bestie, które należy pokonać, strażników i strażniczki ważnych miejsc, skarbów czy kobiet. Często są powiązane z magią i sieją grozę wśród tych, którym przyszło na nie trafić. Smoki w dzisiejszej kulturze Smoki jako strażnicy i strażniczki znane są w kulturze od najdawniejszych czasów aż do współczesności. Znajdziemy je w mitologiach i we współczesnych opowieściach, żeby tylko wspomnieć Fafnira z mitologii nordyckiej czy Smauga z „Hobbita” J.R.R. Tolkiena, smoka wawelskiego i każdego innego, który w legendach strzec miał zamkniętych w wieżach księżniczek czy ukrytych skarbów. Smoki jako symbol władzy i siły odnajdziemy w takich opowieściach, jak seriale bazujące na książkach G.R.R. Martina „Gra o tron” czy „Ród smoka”, gdzie to właśnie te stworzenia, dosiadane przez ród Targaryenów, są gwarantem zdobycia i utrzymania kontroli nad królestwem. To jest przedruk z książki „Bestie antyku. Potwory i demony w starożytnym świecie Greków i Rzymian” autorstwa Anny Jankowiak, która ukazała się nakładem Wydawnictwa Poznańskiego.
Będziemy jedli węże? Naukowcy sprawdzili, czy da się na masową skalę hodować pytony
Międzynarodowy zespół badaczy wymyślił nowy żywnościowy „plan B” dla ludzkości. Gdyby tradycyjny przemysł spożywczy przestał zaspokajać nasze potrzeby, rozwiązaniem może być masowa hodowla węży.
W tym artykule: Jak szybko rośnie pyton? Ile mięsa można pozyskać z węży? Czy będziemy masowo hodować pytony? Farmy węży mogą brzmieć jak żart. Szczególnie dla Europejczyków, którym pytony nie kojarzą się z kolacją. W naszym kręgu kulturowym jedzenie węży to egzotyka, jednak nie wszędzie tak jest. Mięso węży pojawia się na stołach w wielu rejonach świata, przede wszystkim w krajach azjatyckich. W restauracjach w chińskim Kantonie zupa z węży stanowi stałą pozycję w menu. Dlaczego by więc nie pomyśleć o mięsie węży jako o globalnym zamienniku drobiu, wołowiny i wieprzowiny? Czy opłacałoby się hodować pytony na masową skalę? Na te pytanie naukowcy odpowiedzieli w artykule opublikowanym w czasopiśmie naukowym „Scientific Reports”. Jak szybko rośnie pyton? Sekrety hodowli węży badacze odkrywali na farmach tych gadów działających w Tajlandii i Wietnamie. Naukowcy przyjrzeli się bliżej dwóm gatunkom pytonów. Pyton siatkowy (Malayopython reticulatus) może mieć 9–10 metrów długości i ważyć nawet 100 kg. Pyton birmański (Python molurus bivittatus) jest krótszy i lżejszy. Jego długość to 3–4 metry, waga zaś wynosi ok 50 kg. Przez dwanaście miesięcy badacze mierzyli i ważyli węże karmione m.in. kurczakami. Pytony rosły bardzo prędko i tak samo szybko przybierały na wadze. Pyton siatkowy mógł dziennie zyskiwać nawet 19 gramów. Pyton birmański „tył” jeszcze szybciej: rekordowy przyrost dla tego gatunku wynosił aż ponad 40 g na dzień. Potencjał hodowlany zwierząt wzrósł, gdy naukowcy policzyli, jak gady reagują na post. Jak się okazało, nawet długa przerwa w odżywianiu prawie nie wpływa na wagę węży. „Pytony, które pościły do 4 miesięcy, traciły średnio 0,004% masy działa dziennie” – napisali badacze w swojej pracy. „Jak tylko wznowiono karmienie, ponownie bardzo szybko rosły”. Ile mięsa można pozyskać z węży? Po roku zwierzęta zostały humanitarnie zabite. Herpetolodzy zajęli się wówczas ustaleniem, ile dałoby się z nich przełożyć na talerze. Policzyli, że stosunek uzyskanego pokarmu do całego mięsa zwierzęcia dla pytonów wynosi 1,2. Dla łososi wskaźnik ten – im niższy tym lepszy – wynosił 1,5. Dla drobiu: 2,8, dla wołowiny: 6,0. Najgorzej zaś było dla wieprzowiny: 10.0. W innym ujęciu pytony również okazały się bezkonkurencyjne. Aż 82 proc. całej ich masy to były składniki, które w jakiś sposób dałoby się wykorzystać w produkcji żywności: tusza, skóra, tłuszcz. „Jeśli chodzi o wskaźniki konwersji pożywienia i białka, pytony przewyższają wszystkie badane dotychczas najważniejsze gatunki rolnicze” – napisali badacze. Cmentarne węże? Odkryto trzy nowe gatunki węży żyjących pod ziemią – na cmentarzyskach i w starych kościołach Nieznane nauce gatunki węży zostały odkryte przez naukowców w Ekwadorze. Gady żyją pod nagrobkami i kościołami w odległych miasteczkach, ukrytych w lasach mglistych w Andach. <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/odkryto-trzy-nowe-gatunki-wezy-zyjacych-pod-ziemia-na-cmentarzyskach-i-w-starych-kosciolach-w-andach-fot-alejandro-arteaga-cc-by-4dea10d.jpg" width="938" height="626" alt="Odkryto trzy nowe gatunki węży żyjących pod ziemią – na cmentarzyskach i w starych kościołach w Andach (fot. Alejandro Arteaga, CC-BY)" title="Odkryto trzy nowe gatunki węży żyjących pod ziemią – na cmentarzyskach i w starych kościołach w Andach (fot. Alejandro Arteaga, CC-BY)" /> Czy będziemy masowo hodować pytony? Oczywiście to wszystko nie oznacza, że węże pojawią się lada dzień na półkach naszych sklepów. Naukowcy chcieli jednak zwrócić uwagę, że przemysłowe hodowle węży mogą okazać się w przyszłości ekologicznym i stabilnym źródłem żywności. O tyle istotnym, że z czasem – i wraz z postępem wyjałowienia gleb Pyton siatkowy możemy mieć coraz większy kłopot z wyżywieniem ciągle powiększającej się ziemskiej populacji. Hodowla węży może mieć jednak wady. Po pierwsze, karmienie tych gadów jest pracochłonne. Po drugie, nie wiadomo, czy hodowle dałoby się rozbudować do wielkich zakładów przemysłowych. Po trzecie, w ogóle nie wzięto pod uwagę, jak mięso węży smakuje. Po czwarte, węże są mięsożerne, podczas gdy większość zwierząt hodowlanych żywi się roślinami. Jest jeszcze jeden czynnik, o którym nie można zapomnieć. Lęk przed wężami to nasza wrodzona cecha. Albo raczej gwarantująca przetrwanie umiejętność, w którą jesteśmy wyposażeni już w chwili przyjścia na świat. „Zważywszy na generalny strach ludzi przed wężami może minąć trochę czasu, zanim potencjał hodowlany pytonów zostanie wykorzystany w skali globalnej” – przyznają badacze. Źródła: Scientific Reports, Science Alert. Nasz ekspert Magdalena Salik Dziennikarka naukowa i pisarka, przez wiele lat sekretarz redakcji i zastępczyni redaktora naczelnego magazynu „Focus". Wcześniej redaktorka działu naukowego „Dziennika. Polska, Europa, Świat”. Pasjami czyta i pisze, miłośniczka literatury popularnonaukowej i komputerowych gier RPG. Więcej: magdalenasalik.wordpress.com
Najmniejszy wąż świata żyje na wyspie i ma wielu równie małych krewnych. Jaką ma długość?
Póki co opisano mniej więcej 3100 gatunków węży, z czego w Polsce żyje tylko 5. Występują na wszystkich kontynentach, z wyjątkiem Antarktydy, od Skandynawii po Tasmanię. Są wśród nich gatunki tak różne, jak 8-metrowa anakonda zielona i nasz bohater, czyli najmniejszy wąż świata.
W tym artykule: Najmniejszy wąż świata – rozmiary Odkrycie na Barbadosie Tryb życia najmniejszego węża Jak wyewoluował tak mały gad? Inne bardzo małe węże Obecnie za najmniejszego węża świata uważa się odkryty w 2008 roku na karaibskim Barbadosie gatunek Leptotyphlops carlae. W niektórych opracowaniach występuje też jako Tetracheilostoma carlae. Wężyk nie ma jeszcze polskiej nazwy. Najmniejszy wąż świata – rozmiary Dorosły osobnik jest wielkości średniej dżdżownicy – ma ok. 10 cm długości i szerokość makaronu spaghetti. Tak określił go jego odkrywca, amerykański herpetolog, prof. Stephen Blair Hedges z Uniwersytetu Stanowego Pensylwanii. Gad waży około 0,6 grama. Oprócz Barbadosu stwierdzono jego obecność także na innej karaibskiej wyspie – Anguilla. Co ciekawe wąż ten był opisany w literaturze naukowej już dwa razy: w 1889 i 1963 roku, ale został błędnie sklasyfikowany. Zakonserwowane osobniki znalazły się też w kolekcjach Muzeum Historii Naturalnej w Londynie oraz na Martynice. Przez kolejnych kilkadziesiąt lat nie udawało się napotkać go w naturze, aż do roku 2008. Odkrycie na Barbadosie Dwa wężyki znaleziono w lesie pod kamieniami, w północno-wschodnim Barbadosie. Stephen Blair Hedges wspomina, że po znalezieniu pierwszego osobnika musiał przerzucić kolejnych kilkaset kamieni, by napotkać następnego. Oba osobniki były samiczkami. Najdłuższe węże świata - ile mierzą te niesamowite gady? Nie, nie ma węży, które nie mieszczą się na okazałej ciężarówce. Nie zmienia to jednak faktu, że największe osobniki osiągają ogromne rozmiary. Jakie? Zapraszamy na wycieczkę śladami... <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/najdluzsze-weze-swiata-ile-mierza-te-niesamowite-gady-fot-phil-noble-pa-images-pa-images-via-getty-images-12ecaa1.jpeg" width="938" height="645" alt="Najdłuższe węże świata - ile mierzą te niesamowite gady? (fot. Phil Noble - PA Images/PA Images via Getty Images)" title="Najdłuższe węże świata - ile mierzą te niesamowite gady? (fot. Phil Noble - PA Images/PA Images via Getty Images)" /> Leptotyphlops carlae jest prawdopodobnie gatunkiem endemicznym. I prawdopodobnie także zagrożonym. Lasy na Barbados stanowią już tylko najwyżej 10% powierzchni wyspy. To też teren gęsto zamieszkany. Barbados jest w pierwszej dziesiątce najgęściej zaludnionych krajów świata. A poza tym występuje tu wiele innych gatunków węży mogących stanowić konkurencję dla Leptotyphlops carlae. Tryb życia najmniejszego węża Co wiadomo o zwierzątku, które obserwuje się tak rzadko? Wbrew pozorom całkiem sporo. Podobnie jak inne spokrewnione z nim małe węże z tego obszaru, żywi się termitami i mrówkami, oraz ich larwami. Ma ciemnobrązowe ciało z dwiema jaśniejszymi liniami na grzbiecie. „Miniaturyzacja” rozmiaru doprowadziła w toku ewolucji do tego, że wąż ten składa tylko jedno jajo i posiada jeden jajowód. Taka liczba jaj jest rzadkością u węży, gdzie średnia liczba potomstwa wynosi siedem, a kilka gatunków składa aż około 100 jaj. Wielkość lęgów jest skorelowana z rozmiarem ciała. Przy czym najmniejsze węże składają nie tylko najmniej jaj. Wylęgające się z nich potomstwo jest największe w stosunku do wielkości dojrzałego osobnika. Ma aż połowę długości osobnika dorosłego, w porównaniu z 10% długości u dużych gatunków węży. Gdyby młode było mniejsze, miałoby trudności w znalezieniu wystarczająco małych owadów do zjedzenia. A gdyby wąż składał więcej jaj, miałby trudności z pomieszczeniem ich w swoim ciele. Wydaje się więc, że ewolucja osiągnęła tu granicę. Trudno spodziewać się istnienia dużo mniejszych gatunków węży. Jak wyewoluował tak mały gad? To także nie przypadek, że tego rodzaju wąż wyewoluował właśnie na wyspie. Jak tłumaczy profesor Blair Hedges: „Wyspy to naturalne laboratoria ewolucyjne dla organizmów lądowych. Posiadają nieprzekraczalne granice, które nie pozwalają na przestrzenną ekspansję i wymuszają rozmaite przystosowania. Na wyspach spotyka się zarówno najmniejsze jak i największe gatunki i nie dotyczy to tylko węży”. Na przykład: najmniejsze żaby świata występują na wyspach Papui-Nowej Gwinei, najmniejsze kameleony na Madagaskarze, najmniejsze ptaki (koliberki hawańskie) na Kubie. Inne bardzo małe węże Najmniejszy wąż świata wcale nie jest wyjątkiem. Należy do większej rodziny znanej jako węże nitkowate. Zgodnie z nazwą wszystkie są bardzo małe. Mierzą od 10 do 40 cm. Do tej pory opisano około 100 gatunków węży nitkowatych. Na Karaibach występuje więcej gatunków podobnych do Leptotyphlops i można spodziewać się kolejnych odkryć. Losem tej małej żaby przejmowały się setki osób. "Twardziel" był ostatnim z gatunku W ogrodzie zoologicznym w Atlancie, w USA, zmarł ostatni przedstawiciel gatunku Ecnomiohyla rabborum. Miał co najmniej 12 lat, ale nie jej długowieczność jest tu kluczowa. To widoczny znak wy... Dwa nieco większe mini-węże odkryto na innych wyspach archipelagu: Martynice i Saint Lucii. Poza tym węże nitkowate żyją w obu Amerykach, Afryce i na Półwyspie Arabskim. Ich badanie i klasyfikacja to trudna sprawa – niektóre gatunki naukowcy opisali zaledwie na przykładach kilku osobników. Wielkość wielu węży nitkowatych również nie jest do końca pewna. Bywa że biolodzy opisują młode, jeszcze rosnące osobniki lub znajdują wyłącznie samce albo samice. Również odróżnienie jednego gatunku od drugiego nie jest łatwe. Przeważnie dokonuje się go wstępnie na podstawie wielkości, ilości i kształtu łusek na głowie węża. Ale jedyną pewną metodą są oczywiście badania DNA. Wiadomo na pewno, że najmniejsze znane węże należą do podrodziny Leptotyphlops, w której aż sześć gatunków ma mniejsze maksymalne długości niż 105 mm. W biologii nic nie jest pewne, a nowe gatunki zwierząt są wciąż odkrywane. Czy istnieje gdzieś wąż jeszcze mniejszy niż nasz Leptotyphlops? Czy ma jeszcze liczniejszą grupę krewnych ukrytych gdzieś w lasach karaibskich wysp? Czas pokaże. Nasz ekspert Magdalena Rudzka Dziennikarka „National Geographic Traveler" i „Kaleidoscope". Przez wiele lat również fotoedytorka w agencjach fotograficznych i magazynach. Lubi podróże po nieoczywistych miejscach, mięso i wino.
Węże w starożytnym Egipcie były prawdziwą zmorą. Naukowcy wskazali najbardziej niebezpieczne gatunki
W starożytnym Egipcie żyło mnóstwo niebezpiecznych węży. Egipscy skrybowie wskazywali na konkretne niebezpieczne gady. Naukowcy sprawdzili, co to za gatunki.
W tym artykule: Modelowanie komputerowe pomaga wskazać węże Wąż z czterema kłami. To bóg Apofis Modelowanie niszy klimatycznej Jadowite węże ukochały starożytny Egipt W przygodowym filmie „Poszukiwacze zaginionej Arki” archeolog Indiana Jones musiał stawić czoła tysiącom węży w podziemnej komnacie w Tanis w Egipcie. Było to dla niego spore wyzwanie, bo podłoga nie był widoczna. Całą zajmowały te wijące i syczące gady. Przesada? Oczywiście. Dzisiaj węże w Egipcie uciekają przed ludźmi i skrywają się przed nimi czym prędzej. Nadal warto jednak zachować ostrożność. Pewnie podobnie było kilka tysięcy lat temu, w czasach faraonów. Chociaż niebezpiecznych węży było zdecydowanie więcej niż obecnie. Grupa badaczy z Uniwersytetu Bangor w Wielkiej Brytanii postanowiła zbadać, z jakimi wężami borykali się dawni Egipcjanie. Swoje odkrycia opublikowali w czasopiśmie „Environmental Archaeology”. Modelowanie komputerowe pomaga wskazać węże Badacze wzięli na warsztat tzw. Papirus Brooklyński. Jest to traktat medyczny ze starożytnego Egiptu, który powstał między 660 a 330 lat p.n.e. Opisano w nim objawy ukąszenia poszczególnych węży. Autorzy dokumentu wymieniają 37 gatunków jadowitych węży, z czego 13 jest nierozpoznanych. Obecnie Egipt jest domem dla znacznie mniejszej liczby potencjalnie niebezpiecznie gatunków. Doprowadziło to do wielu spekulacji wśród badaczy na temat tego, które gatunki zostały opisane w Papirusie Brooklyńskim. Herpetolodzy zaproponowali identyfikację wielu opisanych w nim zwierząt, ale niektóre pozostają ciągle nierozpoznane. Prawdopodobnie dlatego, że gatunki te już w Egipcie nie występują. Brytyjscy badacze wykorzystali modelowanie komputerowe do poznania występowania dziesięciu gatunków węży w czasach starożytnych. Są zadowoleni z efektu. Wąż z czterema kłami. To bóg Apofis W papirusie opisano na przykład, że ukąszenie przez węża będącego wcieleniem boga egipskiego Apofisa powodowało natychmiastową śmierć. Posiadał cztery kły. Obecnie w Egipcie takie zwierzę nie jest znane. Podobnie jak większość jadowitych węży, które powodują większość zgonów spowodowanych ukąszeniami węży na świecie, żmije i kobry znane obecnie w Egipcie, mają tylko dwa kły – po jednym w każdej kości górnej szczęki. Współczesnym wężem, który często ma cztery kły, jest dysfolid (Disopholidus typus) z sawann Afryki Subsaharyjskiej, obecnie występujący tylko 650 km na południe od dzisiejszego Egiptu. Jego jad jest zabójczy. Czy to był wąż Apofisa? Aby się tego dowiedzieć, wykorzystano model statystyczny zwany modelowaniem niszy klimatycznej. W ten sposób zbadano, w jaki sposób zmieniały się na przestrzeni czasu zasięgi różnych węży afrykańskich i lewantyńskich, czyli we wschodniej część Morza Śródziemnego. Modelowanie niszy klimatycznej Modelowanie nisz klimatycznych pozwala rekonstruować warunki, w których żyje dany gatunek i wskazuje obszary, które oferują podobne warunki. Po „nauczeniu” modelu rozpoznawania miejsc, które są odpowiednie do życia dla zwierząt obecnie, można dodać mapy dawnych warunków klimatycznych. W ten sposób generowana jest mapa, pokazująca wszystkie miejsca, w których dany gatunek mógł żyć w przeszłości. – Nasze badanie pokazuje, że znacznie bardziej wilgotny klimat wczesnego starożytnego Egiptu mógł być sprzyjający dla wielu węży, które nie dzisiaj już tam nie żyją. Skupiliśmy się na dziesięciu gatunkach z afrykańskich tropików, regionu Maghrebu w północnej Afryce i Bliskiego Wschodu, które mogą pasować do opisów papirusu (brooklyńskiego – przyp. red.) – wyjaśniają autorzy analizy. Skupiono się na niektórych z najbardziej znanych jadowitych węży afrykańskich, takich jak czarna mamba, żmija dmuchana i dysfolid (boomslang). Nie chodzi tylko o rozmiar: wiadomo już, dlaczego węże potrafią połknąć ofiarę znacznie większą od siebie Naukowcy zbadali, dzięki czemu pytony birmańskie potrafią połknąć ofiarę nawet sześć razy większą niż inne węże podobnej wielkości. Zawdzięczają to unikatowej budowie czaszki. A ta... <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/nie-chodzi-tylko-o-rozmiar-wiadomo-juz-dlaczego-weze-potrafia-polknac-ofiare-znacznie-wieksza-od-siebie-fot-getty-images-face646.jpg" width="938" height="468" alt="Nie chodzi tylko o rozmiar: wiadomo już, dlaczego węże potrafią połknąć ofiarę znacznie większą od siebie (fot. Getty Images)" title="Nie chodzi tylko o rozmiar: wiadomo już, dlaczego węże potrafią połknąć ofiarę znacznie większą od siebie (fot. Getty Images)" /> Jadowite węże ukochały starożytny Egipt Okazało się, że dziewięć z dziesięciu wziętych pod uwagę gatunków mogło prawdopodobnie kiedyś żyć w starożytnym Egipcie. Wiele zamieszkiwało zapewne południową i południowo–wschodnią część kraju. Jest to współczesny północny Sudan i wybrzeże Morza Czerwonego. Inne mogły żyć w żyznej, porośniętej roślinnością dolinie Nilu lub wzdłuż północnego wybrzeża, czyli nad Morzem Śródziemnym. Na przykład dysfolidy zamieszkiwały zapewne wybrzeża Morza Czerwonego. Papirus Brooklyński opisuje też węża umaszczonego jak przepiórka, który „syczy jak miech złotniczy”. Naukowcy uważają, że była to żmija sykliwa (Bitis arietans). Obecnie żyje tylko na południe od Chartumu w Sudanie i w północnej Erytrei. Ponownie, modele naukowców sugerują, że zasięg tego gatunku mógł kiedyś rozciągać się znacznie dalej na północ. – Nasze badanie pokazuje, jak pouczające może być zestawienie starożytnych tekstów z nowoczesną technologią. Nawet fantazyjny lub nieprecyzyjny starożytny opis może nieść dużo informacji. Modelowanie starożytnych zasięgów współczesnych gatunków może nas wiele nauczyć o tym, jak ekosystemy naszych przodków zmieniały się w wyniku zmian środowiskowych – konkludują badacze. Źródła: Environmental Archaeology, The Conversation
Robotyczny wąż do eksploracji lodowych światów. JPL właśnie wślizgnął się na nowy poziom robotyki
Inżynierowie Laboratorium Napędu Odrzutowego NASA zbudowali robota, którego zadaniem będzie wślizgnięcie się pod lodowe skorupy księżyców Saturna i Jowisza. Urządzenie przypomina węża lub węgorza. To nie pierwszy raz, gdy inżynierowie JPL czerpią inspirację ze świata zwierząt. Wśród opracowywanych przez JPL robotów są takie wzorowane na lemurach, małpach i psach.
W tym artykule: Do odległych planet i księżyców polecą roboty Robot przypominający węża Sztuczna inteligencja w kosmosie Testy robota EELS trwają Jak zaprojektować robotycznego węża Coraz częściej i głośniej mówi się o badaniu odległych ciał Układu Słonecznego. Już nie tylko z orbity, za pomocą sond, ale przy pomocy nowoczesnych robotów przemieszczających się po i pod powierzchnią wybranych planet i księżyców. Polem testowym dla tego typu eksploracji jest Mars. Niedługo dołączy do niego Księżyc. Człowiek już wylądował na Księżycu, a wkrótce ruszy kolejna faza programu Artemis. Dzięki niej trafią tam misje robotyczne, a w dalszej kolejności także załogowe. Mars też nie jest już poza naszym zasięgiem. Do odległych planet i księżyców polecą roboty Ale już Jowisz, Saturn, a tym bardziej Uran i Neptun są dla nas za daleko. Sonda JUICE, która w kwietniu wystartowała w kierunku księżyców Jowisza, będzie lecieć prawie osiem lat, nim dotrze do celu. Tak długi czas przelotu i ryzyko dla zdrowia astronautów wykluczają w tym momencie misje załogowe. Na dnie oceanu na Enceladusie, księżycu Saturna, istnieją kominy hydrotermalne. Czy powstało tam życie? Naukowcy sądzą, że tajemnicza krzemionka wyrzucana w ogromnych ilościach przez Enceladusa jest dowodem na istnienie kominów hydrotermalnych na dnie globalnego oceanu. Ten księżyc Saturna jes... Dlatego należy postawić na roboty. Już nie tylko ruchome laboratoria w typie marsjańskich łazików Curiosity czy Perseverance, ale bardziej wymyśle urządzenia. Takie, które są dostosowane do warunków interesującego nas miejsca. Robot przypominający węża Laboratorium Napędu Odrzutowego NASA (JPL) od lat rozwija program robotycznej eksploracji kosmosu. To tam powstały wszystkie amerykańskie łaziki marsjańskie, helikopter Ingenuity, a także mający latać nad Tytanem ciężki dron Dragonfly. Tam również budowane są najnowocześniejsze urządzenia, mające wspinać się po ścianach, skakać między uskokami i eksplorować miejsca niedostępne dla człowieka. Jednym z takich urządzeń jest podobny do węża lub węgorza robot do przemierzania ekstremalnego terenu, nazwany EELS. EELS (skrót od Exobiology Extant Life Surveyor) to samobieżny, autonomiczny robot. Jego zadaniem będzie poszukiwania śladów życia w oceanie ukrytym pod lodową skorupą księżyca Saturna – Enceladusa. Robot potrafi równie sprawnie przemieszczać się po piasku i lodzie, jak i w wodzie. Został zaprojektowany tak, by był maksymalnie giętki i elastyczny. To pozwoli mu wślizgnąć się przez szczelinę w dowolne miejsce. Sztuczna inteligencja w kosmosie – EELS dociera do miejsc niedostępnych dla innych robotów. Chociaż niektóre roboty sprawują się lepiej niż EELS w jednym, określonym środowisku, to nasz robot ma za zadanie poradzić sobie w każdym terenie – powiedział Matthew Robinson z JPL, kierownik projektu EELS. – Skoro chcemy wybrać się w miejsca, o których niewiele wiemy, musimy wysłać tam wszechstronnego, świadomego ryzyka robota. Takiego, który jest przygotowany na różnorodne wyzwania i może samodzielnie podejmować decyzje – dodał. Robotem sterują algorytmy sztucznej inteligencji (SI), które mają mu pozwolić na autonomiczne działanie. EELS będzie samodzielnie wybierać odpowiednie trasy i reagować na zagrożenie. Jest to konieczne ze względu na ogromną odległość między Ziemią a Saturnem. Uniemożliwia ona sterowanie urządzeniem przez operatora z Ziemi. Testy robota EELS trwają Pierwszy prototyp EELS powstał w 2019 roku. Od tamtego czasu robot jest nieustannie ulepszany. W 2023 roku rozpoczęto cykl comiesięcznych testów terenowych, które mają pomóc dopracować zarówno urządzenie, jak i sterującą nim SI. W obecnej formie, nazwanej EELS 1.0, robot waży około 100 kilogramów i ma 4 metry długości. Składa się z 10 identycznych obracających się segmentów. Zespół wypróbował różne materiały i wielkości segmentów: mierzące 20 centymetrów średnicy drukowane w 3D plastikowe segmenty dostosowane do piasku i mniejsze, wykonane z metalu, dostosowane do lodu. Robot został przetestowany na piasku, śniegu i lodzie. Testy robione były na tzw. Mars Yard. Czyli na terenie mającym imitować środowisko marsjańskie. Próby przeprowadzono również na specjalnym „robotycznym placu zabaw”. Zbudowano go w ośrodku narciarskim w Południowej Kalifornii. Jak zaprojektować robotycznego węża – Istnieją dziesiątki podręczników wyjaśniających, jak zaprojektować pojazd czterokołowy. Jednak nie ma podręcznika o tym, jak zaprojektować autonomicznego robota-węża, aby śmiało poszedł tam, gdzie żaden robot wcześniej nie dotarł. Musimy napisać własne. To właśnie teraz robimy – powiedział Hiro Ono, główny badacz EELS w JPL. EELS tworzy mapę 3D swojego otoczenia za pomocą czterech par kamer stereo i lidaru. Jest on podobny do radaru, ale wykorzystuje krótkie impulsy laserowe zamiast fal radiowych. Dzięki danym z tych czujników algorytmy nawigacyjne wyznaczają najbezpieczniejszą ścieżkę. Celem było stworzenie biblioteki sposobów, w jakie robot może poruszać się w odpowiedzi na wyzwania terenowe. W swojej ostatecznej formie EELS będzie zawierał 48 siłowników. Wiele z nich ma wbudowane sensory wykrywania siły i momentu obrotowego. Działają one jak rodzaj skóry, dzięki której EELS może poczuć, jaką siłę wywiera na teren. Pomaga mu to poruszać się pionowo w wąskich rynnach o nierównych powierzchniach. Konfiguruje się wówczas tak, aby naciskać na przeciwległe ściany w tym samym czasie – jak wspinacz skałkowy. Źródło: NASA. Nasz ekspert Ewelina Zambrzycka-Kościelnicka Dziennikarka i redaktorka zajmująca się tematyką popularnonaukową. Związana z magazynami portali Gazeta.pl oraz Wp.pl. Współautorka książek „Człowiek istota kosmiczna”, „Kosmiczne wyzwania” i „Odważ się robić wielkie rzeczy”.
Te węże potrafią robić fikołki. Oto zdjęcia, które to potwierdzają
Naukowcy odkryli, że pewien gatunek węża potrafi robić przewroty, które przypominają fikołki. Badacze twierdzą, że jest to sposób obrony przed innymi drapieżnikami.
W tym artykule: Węże radzą sobie w konfrontacji z większymi drapieżnikami Ten gatunek węża potrafi uciekać turlając się jak koło Po raz pierwszy w historii udokumentowano to zachowanie Dziwaczne fikołki mają zmylić inne drapieżniki Węże to niezwykłe stworzenia, które zamieszkują naszą planetę nawet od co najmniej 150 milionów lat. Jednak badania wykazały, że te żyjące współcześnie są potomkami zwierząt, którzy przeżyły wymieranie kredowe. Naukowcy uważają, że dopiero uderzenie wielkiej asteroidy spowodowała przyspieszenie korzystnych dla węży zmian ewolucyjnych. Węże radzą sobie w konfrontacji z większymi drapieżnikami Wydarzenie to sprawiło, że ten podrząd gadów zaczął stawać się niezwykle różnorodny. W ciągu zaledwie kilku milionów lat węże zasiedliły praktycznie wszystkie możliwe środowiska. Stworzenia te spotkać można na pustyniach, w górach, w lasach tropikalnych, a nawet w otwartych wodach oceanu. Chociaż węże nie mają kończyn i poruszają się, pełzając lub pływając, nie oznacza to, że są to zwierzęta bezbronne. Przeciwnie – swoje słabości przekuły w atuty. Gady te wyewoluowały w bezwzględnych i cichych myśliwych, którzy potrafią stawić czoła nawet kilkukrotnie większemu od siebie przeciwnikowi. Niektóre gatunki, takie jak pytony birmańskie, potrafią połknąć ofiarę nawet sześć razy większą niż inne węże podobnej wielkości. Zawdzięczają to swojej wyjątkowej budowie czaszki. Ten gatunek węża potrafi uciekać turlając się jak koło Naukowcy ostatnio odnaleźli kolejny dowód na to, jak fascynujące mogą być te pełzające gady. W najnowszym numerze czasopisma naukowego „Biotropica” naukowcy opisali nietypowy i nieznany wcześniej sposób obrony przed drapieżnikami. Okazuje się, że węże z gatunku Pseudorabdion longiceps z rodziny połozowatych potrafią w sytuacji zagrożenia wykonywać przewroty, które przypominają fikołki. Pseudorabdion longiceps to niewielki wąż, który występuje w niektórych krajach Azji. M.in. w południowej Tajlandii, Malezji, Singapurze, Sumatrze, Borneo i na Filipinach. Największe osobniki osiągają ok. 23 cm długości. Zwierzęta te prowadzą nocny tryb życia. Za dnia ukrywają się pod kamieniami, w ściółce lub pośród innych drobnych przedmiotów. Eksperci przyznają, że ich rozmiar sprawia, że niektóre gatunki zwierząt oraz inne większe węże upatrują w nich idealną ofiarę. Po raz pierwszy w historii udokumentowano to zachowanie Nie od dziś wiadomo, że drobne stworzenia muszą wykorzystywać swój spryt i zwinność w konfrontacji z większymi napastnikami. Niektóre zwierzęta potrafią udawać własną śmierć, inne mają zdolności kamuflażu. Naukowcy dotychczas podejrzewali, że P. longiceps w ramach obrony najczęściej ucieka przed drapieżnikami, ale nigdy nie zostało to udokumentowane. Aż do dziś. Badacze po raz pierwszy w historii zarejestrowali ten niesamowity i nietypowy mechanizm obronny. Autorzy odkrycia schwytali znalezionego osobnika i postanowili zobaczyć, jak zachowuje się w obliczu zagrożenia. Naukowcy zaobserwowali, że wąż próbował uciekać i wykonywał przy okazji dynamiczne kołowrotki lub przewroty w przód. Wyglądało to trochę tak, jakby wąż zwijał swoje ciało w koło i w ten sposób poruszał się. – Obracając się, wąż był w stanie nabrać prędkości i znacznie szybciej pokonywał dystans, który dzielił go od „bezpieczniejszej strefy”. Jednak taki ruch jest prawdopodobnie bardzo obciążający, dlatego węże nie są w stanie wykonywać go przez dłuższy czas – twierdzi w rozmowie z CNN Evan Seng Huat Quah z Universiti Malaysia Sabah, współautor badania. Dziwaczne fikołki mają zmylić inne drapieżniki Naukowcy twierdzą, że podobne zachowanie nie zostało zaobserwowane nigdy wcześniej u żadnego gatunku węża. Jednak w podobny sposób potrafią uciekać niektóre bezkręgowce, takie jak gąsienice. – Ten nagły ruch nie tylko jest zaskakujący, ale sprawia również, że potencjalne drapieżniki są zdezorientowane – podkreśla prof. Quah. Co równie interesujące, badacze zwracają uwagę na to, że podczas wykonywania fikołków, wąż dotyka ziemi stosunkowo niewielką powierzchnią swojego ciała. To sprawa, że zostawia mniejszy ślad zapachowy. Uczeni podkreślają, że utrudnia to drapieżnikom tropienie uciekającego gada. Źródło: Biotropica Najdłuższe węże świata - ile mierzą te niesamowite gady? Nie, nie ma węży, które nie mieszczą się na okazałej ciężarówce. Nie zmienia to jednak faktu, że największe osobniki osiągają ogromne rozmiary. Jakie? Zapraszamy na wycieczkę śladami... <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/najdluzsze-weze-swiata-ile-mierza-te-niesamowite-gady-fot-phil-noble-pa-images-pa-images-via-getty-images-12ecaa1.jpeg" width="938" height="645" alt="Najdłuższe węże świata - ile mierzą te niesamowite gady? (fot. Phil Noble - PA Images/PA Images via Getty Images)" title="Najdłuższe węże świata - ile mierzą te niesamowite gady? (fot. Phil Noble - PA Images/PA Images via Getty Images)" /> Nasz ekspert Jakub Rybski Dziennikarz, miłośnik kina niezależnego, literatury, ramenu, gier wideo i dobrego rocka. Wcześniej związany z telewizją TVN24 i Canal +. Zawodowo nie boi się podejmować żadnego tematu, prywatnie bardzo zainteresowany polityką. Autor bloga na Instagramie "Mini Podróże".
W Ameryce Południowej odkryto nowy gatunek węża boa. Jest maleńki
Niewielkich rozmiarów boa karłowaty z Ekwadoru jest daleko spokrewniony z boa dusicielem. Co łączy oba gatunki węży?
W tym artykule: Ile mierzy boa karłowaty? Nowy gatunek węża Boa karłowaty a boa dusiciel. Co je różni, co łączy? Jakie węże żyją w Polsce? Naukowcy odkryli nowy gatunek boa karłowatego. Wąż żyje w ekwadorskiej części Amazonii. O ile spotkanie z boa dusicielem może być niebezpieczne, o tyle Tropidophis cacuangoae nie wzbudza większych obaw. To dlatego, że mierzy zaledwie 30 cm długości. Ile mierzy boa karłowaty? Maleńkiego boa odnalazł Alex Bentley, koordynator badań stacji terenowej Sumak Life In Situ w Andach. Gad wypoczywał w lesie mglistym. To lasy tropikalne położone wysoko w górach. Cechują się dużą wilgotnością pochodzącą z opadów i kondensacji chmur. Takie warunki sprzyjają rozwijaniu się endemicznej flory i fauny. Występowanie Tropidophis cacuangoae w Ekwadorze zaskoczyło badaczy. – Nie powinno go tam być – powiedział Omar Entiauspe-Neto, autor artykułu opublikowanego na łach „European Journal of Taxonomy”. Wąż nie odpowiadał opisom wcześniej zidentyfikowanych boa karłowatych. Naukowcy zauważyli jednak pewne cechy wspólne z okazem z Ekwadorskiego Muzeum Nauk Przyrodniczych. – Zwykle boimy się opisywać nowy gatunek na podstawie tylko jednego osobnika, ponieważ jest szansa, że ​​może istnieć jakaś odmiana – tłumaczył Entiauspe-Neto. Nowy gatunek węża Po porównaniu cech fizycznych i sekwencji genetycznych ustalono, że to nowy gatunek. Jego nazwa, Tropidophis cacuangoae, upamiętnia Dolores Cacuango, rdzenną aktywistkę, która broniła praw kobiet i założyła pierwsze dwujęzyczne szkoły w Ekwadorze. Uczniowie mogli uczyć się w nich hiszpańskiego i rdzennego języka keczua. To pierwszy boa karłowaty odkryty w tym regionie. Pozostałe gatunki zamieszkują inne części Ameryki Południowej i zachodnie Indie. T. cacuangoae jest daleko spokrewniony z boa dusicielem. Oba gatunki łączy między innymi to, że ich szkielety zawierają szczątkowe kości biodrowe. To pozostałości po starożytnych przodkach węży. Ich bronią nie jest jad, a duszenie ofiar. Blokują przepływ krwi, powodując zatrzymanie akcji serca. Boa karłowaty a boa dusiciel. Co je różni, co łączy? Dla porównania, dorosłe samce boa dusicieli mierzą do 2,4 m długości, a samice nawet 3 m. T. cacuangoae jest więc prawie 10 razy krótszy. Z tego też powodu żywi się innymi zwierzętami. Więksi dusiciele polują między innymi na dzikie świnie, a ich mniejsi kuzyni zadowalają się małymi jaszczurkami. Co ciekawe, kiedy T. cacuangoae wyczuwa zagrożenie, zwija się w kłębek i krwawi z oczu. Podobne zachowanie zaobserwowano również u jaszczurek – frynosom rogatych. W ten sposób zwierzęta udają padlinę, zmylając potencjalnych drapieżników. Drapieżniki to niejedyne zagrożenie maleńkiego boa. Badacze zwracają uwagę na jego dość mały zasięg występowania. To oznacza, że węże mogą być zagrożone wyginięciem. Oficjalna ocena zostanie wystawiona przez Międzynarodową Unię Ochrony Przyrody. Najdłuższe węże świata - ile mierzą te niesamowite gady? Nie, nie ma węży, które nie mieszczą się na okazałej ciężarówce. Nie zmienia to jednak faktu, że największe osobniki osiągają ogromne rozmiary. Jakie? Zapraszamy na wycieczkę śladami... <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/najdluzsze-weze-swiata-ile-mierza-te-niesamowite-gady-fot-phil-noble-pa-images-pa-images-via-getty-images-12ecaa1.jpeg" width="938" height="645" alt="Najdłuższe węże świata - ile mierzą te niesamowite gady? (fot. Phil Noble - PA Images/PA Images via Getty Images)" title="Najdłuższe węże świata - ile mierzą te niesamowite gady? (fot. Phil Noble - PA Images/PA Images via Getty Images)" /> Jakie węże żyją w Polsce? W Polsce żyje tylko jeden jadowity gatunek węży. To objęta ochroną żmija zygzakowata. Bywa mylona z zaskrońcem, choć tak naprawdę łatwo je rozróżnić. Zaskroniec ma na głowie dwie charakterystyczne żółte plamki. Żmija ich nie ma, a w dodatku jest krótsza i masywniejsza. Pozostałe węże żyjące w Polsce to: gniewosz plamisty, wąż eskulapa. Źródło: European Journal of Taxonomy. Nasz ekspert Mateusz Łysiak Dziennikarz zakręcony na punkcie podróżowania. Pierwsze kroki w mediach stawiał w redakcjach internetowej i papierowej magazynu „Podróże”. Redagował i wydawał m.in. w gazeta.pl i dziendobrytvn.pl. O odległych miejscach (czasem i tych bliższych) lubi pisać nie tylko w kontekście turystycznym, ale też przyrodniczym i społecznym. Marzy o tym, żeby zobaczyć zorzę polarną oraz Machu Picchu. Co poza szlakiem? Kuchnia włoska, reportaże i pływanie.
Naukowcy odkryli, że samice węży mają łechtaczkę – i to nie jedną
Po raz pierwszy w historii naukowcy odkryli, że samice niektórych gatunków węży mają dwie łechtaczki. Poprzednie badania błędnie wskazywały, że organ ten może być gruczołem zapachowym lub niedorozwiniętą wersją męskich narządów płciowych.
W tym artykule: Naukowcy odkryli, że samice węży mają dwie łechtaczki Koniec z tabu dotyczącym żeńskich genitaliów Czy węże również odczuwają przyjemność podczas kopulacji? Określenie płci węża jest bardziej skomplikowane niż u innych zwierząt. To dlatego, że samce i samice wyglądają bardzo podobnie, a różnice kryją się wewnątrz organizmu tych gadów. Samce węży mają parę rozwidlonych narządów rozrodczych (tzw. hemipenis), które ukryte są w ogonie. Są one zbudowane w taki sposób, aby chwycić ścianki kloaki samicy. Jednak dotychczas o genitaliach samic wiadomo było znacznie mniej. Naukowcy odkryli, że samice węży mają dwie łechtaczki Naukowcy z University of Adelaide w Australii postanowili zbadać 9 gatunków węży. Okazało się, że wszystkie samice miały dwie łechtaczki, które nazwano hemiclitoris. Podobnie jak u samców, dwie części tego organu oddzielone są tkanką i są schowane w ogonie. Odkrycie zostało opublikowane na łamach czasopisma naukowego „Proceedings of the Royal Society B”. Nie chodzi tylko o rozmiar: wiadomo już, dlaczego węże potrafią połknąć ofiarę znacznie większą od siebie Naukowcy zbadali, dzięki czemu pytony birmańskie potrafią połknąć ofiarę nawet sześć razy większą niż inne węże podobnej wielkości. Zawdzięczają to unikatowej budowie czaszki. A ta... <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/nie-chodzi-tylko-o-rozmiar-wiadomo-juz-dlaczego-weze-potrafia-polknac-ofiare-znacznie-wieksza-od-siebie-fot-getty-images-face646.jpg" width="938" height="468" alt="Nie chodzi tylko o rozmiar: wiadomo już, dlaczego węże potrafią połknąć ofiarę znacznie większą od siebie (fot. Getty Images)" title="Nie chodzi tylko o rozmiar: wiadomo już, dlaczego węże potrafią połknąć ofiarę znacznie większą od siebie (fot. Getty Images)" /> – Narządy rozrodcze samic są wyraźnie pomijane w porównaniu z ich męskimi odpowiednikami, co ogranicza nasze zrozumienie reprodukcji seksualnej w całej linii kręgowców – opisują w artykule naukowcy. Koniec z tabu dotyczącym żeńskich genitaliów Prof. Megan Folwell, autorka najnowszego badania twierdzi, że niewiedza dotycząca genitaliów samic wynikała głównie z „ogromnego tabu wokół kobiecych narządów rozrodczych”. – Myślę, że to połączenie niewiedzy i braku chęci do podejmowania podobnych badań. Właśnie dlatego łechtaczki węży nie zostały wcześniej opisane – komentuje Folwell. Z drugiej strony, genitalia samic są zawsze schowane, dlatego dużo łatwiej je przeoczyć i trudniej zidentyfikować. W przeciwieństwie do hemipenisów, łechtaczki samic nie mają kolców ani haczyków. Naukowcy zwracają uwagę na to, że w zależności od gatunku węża, łechtaczki różniły się wielkością. Agkistrodon bilineatus miała największą łechtaczkę, a endemiczna dla Australii Pseudonaja ingrami – najmniejszą. – Próba znalezienia tego organu nie zawsze była łatwa. Niektóre łechtaczki były naprawdę malutkie – twierdzi Folwell. Czy węże również odczuwają przyjemność podczas kopulacji? Co ciekawe, autorzy stwierdzili, że łechtaczki zbudowane są z tkanki erekcyjnej, która prawdopodobnie napełnia się krwią. A także z włókien nerwowych, które mogą być wrażliwe na dotyk, podobnie jak u ssaków. Delfiny tak jak ludzie mogą czerpać przyjemność z seksu Delfiny są znane z niepohamowanego popędu seksualnego. Najnowsze odkrycie naukowe może to tłumaczyć. – Teraz, gdy już wiemy, jak zbudowane są łechtaczki tych gadów, możemy zadać sobie pytanie, czy służy ona również do sprawiania przyjemności? Myślę, że warto to sprawdzić i przeprowadzić bardziej szczegółowe badania – podsumowuje dr Jenna Crowe-Riddell, współautorka badania. Źródło: Proceedings of the Royal Society B. Nasz ekspert Jakub Rybski Dziennikarz, miłośnik kina niezależnego, literatury, ramenu, gier wideo i dobrego rocka. Wcześniej związany z telewizją TVN24 i Canal +. Zawodowo nie boi się podejmować żadnego tematu, prywatnie bardzo zainteresowany polityką. Autor bloga na Instagramie "Mini Podróże".
Najdziwniejsze potrawy świata. Odważyłbyś się spróbować chociaż jednej z nich?
Dla jednych to najdziwniejsze potrawy świata, a dla innych rarytasy i niezwykłe przysmaki. W niektórych częściach naszej planety, menu w restauracji może być niemałym zaskoczeniem. W dobie globalizacji prawie wszędzie dziś dostaniemy pizzę lub sushi, ale na Ziemi są miejsca, w których skosztować można nietuzinkowych potraw. To np. szarańcze na patyku lub grillowane pająki. Oto lista najdziwniejszych dań na świecie. Odważyłbyś się spróbować chociaż jednej z nich?
W tym artykule: Svið to tradycyjne islandzkie danie Żmijówka, czyli alkohol z węża Lizaki z robakami są popularne nie tylko w Azji Surströmming to szwedzki sfermentowany śledź Chińskie danie ze szczurzych noworodków: prawda czy ludowa legenda? Casu marzu to włoski ser, w jada się z żywymi larwami much Balut to jajo wewnątrz którego znajduje się w pełni uformowany zarodek ptaka Robaki smażone na patelni Na świecie wciąż są miejsca, które potrafią zaskoczyć niejednego turystę. Szczególnie takiego, który jest głodny. Przemierzając ulicę Bangkoku w poszukiwaniu restauracji lub food trucka można natknąć się na stoiska, w których sprzedają... smażone skorpiony lub świerszcze. Dla przeciętnego Europejczyka, który przyzwyczajony jest do kuchni włoskiej, francuskiej (lub azjatyckiej w wersji zeuropeizowanej), może być to nie lada zaskoczenie. Dla plemion zamieszkujących deszczowe lasy na indonezyjskiej wyspie Sumatra pojęcie „owoce leśne” nie ogranicza się do jagód lub malin. Wystarczy włożyć kij w mrowisko (prawdziwy, nie przysłowiowy), by wyszli jego mieszkańcy. Mrówki gdy poczują się zagrożone, zaczynają przenosić larwy – można więc powiedzieć, że dwudaniowy posiłek przygotowuje się sam. Nie każdy jednak skusiłby się na taką propozycję obiadu. Oto najdziwniejsze potrawy świata. Spróbowałbyś choć jednej z nich? Svið to tradycyjne islandzkie danie Svið to tradycyjne danie, które można zamówić na Islandii. To opalona z wełny i przecięta na pół głowa owcy, którą podaje się z oczami, ale bez mózgu. Potrawa ta powstała w czasach, gdy ludzie nie mogli pozwolić sobie na marnowanie jakiejkolwiek części zabitego zwierzęcia. Gotuje się ją w dobrze osolonej wodzie od półtorej do dwóch godzin. Svið spożywa się na gorąco. Zazwyczaj podaje się je z gotowanymi ziemniakami (całymi lub w postaci purée) albo rzepą. W niektórych restauracjach dostępny jest również wariant na zimno, w postaci przekąski. Głowa jest wówczas pokrojona w plastry. Co ciekawe, Islandia może zaskoczyć turystów czymś jeszcze. Na tej mroźnej wyspie można zamówić również gotowane w warzywnym bulionie lub wędzone baranie jądra, czyli sursadir hrutspungar. To tutaj znajduje się najstarsza restauracja na świecie. Poznaj zaskakujące ciekawostki o Austrii Oto mało znane ciekawostki o Austrii. Kraju, który słynie z niezwykłej otwartości, znakomitej kuchni, licznych ośrodków narciarskich i wielu znanych wirtuozów muzyki klasycznej. Żmijówka, czyli alkohol z węża Wysokoprocentowa pamiątka z Wietnamu, czyli likier, jaki można kupić na stoisku z pamiątkami w pobliżu Cu Chi. W butelce może być kobra (z rozpostartym płaszczem), ale też skorpion, żmija lub jaszczurka. Nic dziwnego, że trunek ma swoją moc. Ten napój alkoholowy powstaje przez macerowanie gada w mocnym alkoholu (zazwyczaj wódce lub spirytusie). Żmijówka jest najbardziej popularna w Wietnamie, ale kupić ją można również w innych krajach Azji Południowo-Wschodniej i w niektórych częściach Chin. Co ciekawe, jedzenie węży w Wietnamie ma bardzo długą tradycję. Związane jest z przekonaniem, że mięso i krew tych zwierząt posiadają szczególne, prozdrowotne właściwości. Niektórzy wierzą, że jest to swoisty eliksir młodości. Alkohol ten często robi się z gatunków jadowitych, a czasem w butelce znajduje się nawet kilka różnych gatunków węży. Lizaki z robakami są popularne nie tylko w Azji Do wyboru są m.in. lizaki z szarańczą w środku (specjał azjatycki) albo czekoladowy deser z kremem ozdobiony mrożoną australijską mrówką Melophorus bagoti napęczniałą od miodu (można go kupić w Sydney). Niektóre lizaki mają smak popularnych alkoholi, np. whisky lub tequili. Co ciekawe, taką przekąskę można dziś kupić nawet w Polsce. Robaki, które zatopione są w takich lizakach zazwyczaj zostały specjalnie wyhodowane do tego celu. Surströmming to szwedzki sfermentowany śledź Sfermentowany śledź to niewątpliwie jeden z największych szwedzkich przysmaków. Produkowany jest na kilku wysepkach u wybrzeża Zatoki Botnickiej. Z beczek przekłada się go do puszek, w których przez rok zachodzi dalszy proces fermentacji. Puszki robią się kuliste od zbierających się (śmierdzących) gazów. Surströmming znany jest w tradycyjnej szwedzkiej kuchni już od XVI wieku. Zazwyczaj robi się z nich kanapki z cienkim chlebem zwanym tunnbröd. Na wierzch kładzie się posiekaną czerwoną cebulę i ugotowane ziemniaki w plastrach, bądź przygotowaną z ziemniaków pastę. Tak przygotowane danie popija się tradycyjnie piwem lub wódką, a niektórzy smakosze wybierają... mleko. Chińskie danie ze szczurzych noworodków: prawda czy ludowa legenda? Potrawa nazywana jest również „Trzy Piski”. Nazwa tego chińskiego specjału pochodzi od szczurzych pisków. Tylko trzy bowiem zdołają wydać szczurze noworodki w drodze z talerza do ust „smakosza” (pierwszy raz, gdy bierze je w pałeczki, drugi, gdy wkłada do ust, trzeci – przy połykaniu). Według niektórych to danie jest jednak tylko legendą. Szczury podaje się również w Indiach. W niektórych regionach kraju łapie się te gryzonie, a następnie obdziera ze skóry i gotuje w pikantnym sosie. Przez niektórych danie to jest uważane za niezwykły specjał, a owe ssaki z podrodziny myszy bywają bardziej popularne niż wieprzowina lub kurczaki. Casu marzu to włoski ser, w jada się z żywymi larwami much Specjał z Sardynii, nazwa znaczy dosłownie „zgniły ser”. Jest przygotowywany z niepasteryzowanego mleka owczego. Chodzą po nim półprzezroczyste larwy muchówki z gatunku sernicy pospolitej (Piophila casei), które (zaniepokojone) potrafią skakać na wysokość nawet kilkunastu centymetrów. przekształcając się w wilgotną, bardzo śmierdzącą masę. Muszki składają swoje jaja w naturalnie powstających pęknięciach w serze. Po wykluciu się robaki trawią białka sera, które następnie fermentują, tworząc kremowy ser. Dojrzewa ok. 3 miesiące. Co ciekawe, jeżeli larwy są martwe, może to oznaczać, że casu marzu jest nieświeże, a serem można się zatruć. Od wielu lat nie można jednak go kupić legalnie. Balut to jajo wewnątrz którego znajduje się w pełni uformowany zarodek ptaka Balut to popularna przekąska na Filipinach, ale również w Kambodży i Wietnamie. W pełni rozwinięty (mniej więcej 8-dniowy) kaczy, a rzadziej kurzy embrion jest gotowany w skorupce. Najczęściej przyprawia się go szczyptą soli, ale niektórzy smakosze używają chili i octu winnego. Zjadane jest także żółtko – które nie zostało wykorzystane przez rozwijające się pisklę. Co ciekawe, okres inkubacji jaj zależy od upodobań konsumentów i każdym kraju spotkamy się z różnym poziomem uformowania. Wietnamczycy najbardziej lubią 21-dniowe zarodki kaczki. Niektórzy uważają, że balut jest afrodyzjakiem. Robaki smażone na patelni Gusano rojo albo inaczej red agave warms („czerwone agawowe robakiĺ”) to gąsienice motyla Hypopta agavis, występującego na meksykańskich agawach. Usmażone przez szefa kuchni, są serwowane z różnymi dodatkami (już bardziej standardowymi) w niewielkiej restauracji Sempoala w Teotihuacan w Meksyku. Danie z pewnością nie zawiera sztucznych barwników i konserwantów. Pytanie tylko, ilu zwolenników zdrowej żywności zdecyduje się na degustację tej osobliwej obrzydliwości.
Ciekawostki o gadach, które warto znać. Oto gadzi rekordziści
Te ciekawostki o gadach pomogą ci lepiej poznać zwierzęta, które jednych fascynują, a innych przerażają. Czy wiesz, który gad jest najniebezpieczniejszy na świecie?
W tym artykule: Ciekawostki o gadach, o których nie wszyscy wiedzą Najważniejsze informacje o gadach Gady w Polsce Gady na świecie. Które są największe, a które najbardziej niebezpieczne? Czy gady można trzymać w domu? Ciekawostki o gadach zainteresują nie tylko posiadaczy żółwi, węży czy jaszczurek. Szacuje się, że na Ziemi żyje ponad 10 000 gatunków gadów. Jest to więc bardzo różnorodna grupa zwierząt. Jej przedstawicieli można spotkać na każdym kontynencie z wyjątkiem Antarktydy. Co warto wiedzieć o gadach? Przede wszystkim są to organizmy zmiennocieplne. Wygrzewają się na słońcu, gdy ich temperatura spada i szukają cienia lub wody, gdy jest im gorąco. Ciekawostki o gadach, o których nie wszyscy wiedzą Gady to jedne z najdłużej żyjących zwierząt na świecie. W 2022 r. żółw Jonathan świętuje swoje 190. urodziny, co czyni go najdłużej żyjącym żółwiem w historii. Rekordzista urodził się przed wynalezieniem żarówki. Przeżył wielkie wydarzenia na świecie i przełomowe odkrycia. Skoro o historii mowa, gady pojawiły się po raz pierwszy w zapisie kopalnym 315 milionów lat temu. Inne gadzie ciekawostki: Gady nie mają gruczołów potowych, przez co nie są wilgotne, a ich skóra jest zwykle chłodna i sucha. Łuski węża są z keratyny, tej samej substancji, z której powstają nasze włosy i paznokcie. Niektóre gatunki gekonów mogą gubić ogony w obronie. Kiedy drapieżnik chwyta ogon, gekon może „odczepić” ogon i uciec. Większość gatunków węży składa jaja. Niektóre gatunki są jednak żyworodne. Serca węży, jaszczurek i żółwi mają zazwyczaj trzy komory. Dla porównania, ludzkie serca są czterokomorowe. Cmentarne węże? Odkryto trzy nowe gatunki węży żyjących pod ziemią – na cmentarzyskach i w starych kościołach Nieznane nauce gatunki węży zostały odkryte przez naukowców w Ekwadorze. Gady żyją pod nagrobkami i kościołami w odległych miasteczkach, ukrytych w lasach mglistych w Andach. <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/odkryto-trzy-nowe-gatunki-wezy-zyjacych-pod-ziemia-na-cmentarzyskach-i-w-starych-kosciolach-w-andach-fot-alejandro-arteaga-cc-by-4dea10d.jpg" width="938" height="626" alt="Odkryto trzy nowe gatunki węży żyjących pod ziemią – na cmentarzyskach i w starych kościołach w Andach (fot. Alejandro Arteaga, CC-BY)" title="Odkryto trzy nowe gatunki węży żyjących pod ziemią – na cmentarzyskach i w starych kościołach w Andach (fot. Alejandro Arteaga, CC-BY)" /> Najważniejsze informacje o gadach Niektóre gady, tak jak żółwie czy węże, mogą być zwierzętami domowymi. Większość ludzi kojarzy je jednak z dzikimi gatunkami żyjącymi na wolności. Część z nich rzeczywiście jest niebezpieczna. Inne wydają się groźne tylko z wyglądu. Aby oswoić gady, warto poznać je lepiej. W tym celu wcale nie trzeba kupować do domu terrarium. Wystarczy mieć podstawową wiedzę. Gady to oddychające powietrzem kręgowce pokryte specjalną skórą złożoną z łusek, płytek kostnych lub kombinacji obu. Należą do nich krokodyle, węże, jaszczurki, żółwie morskie i żółwie lądowe. Wszystkie regularnie zrzucają zewnętrzną warstwę skóry. Ich metabolizm zależy od temperatury otoczenia. Rozmnażanie gadów jest w pewnym stopniu uzależnione od temperatury. Młode wykluwają się kilka dni lub miesięcy po złożeniu jaj. Temperatura gleby jest w tym czasie krytyczna: określa, ile małych będzie samcami, czy samicami. Młode gady są w stanie chodzić i pływać już po kilku godzinach od urodzenia. Moloch straszliwy: występowanie, środowisko, pożywienie, rozmnażanie, zagrożenia, ciekawostki Moloch straszliwy to jaszczurka zaliczana do rodziny agamowatych. Jednak jej „osobliwa uroda” sprawia, że trudno pomylić tego gada z innym krewniakiem. Już sama nazwa daje spore wyobrażenie... <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/moloch-straszliwy-wystepowanie-srodowisko-pozywienie-rozmnazanie-zagrozenia-ciekawostki-fot-deagostini-getty-images-15f971e.jpeg" width="938" height="627" alt="Moloch straszliwy: występowanie, środowisko, pożywienie, rozmnażanie, zagrożenia, ciekawostki (fot. DeAgostini/Getty Images)" title="Moloch straszliwy: występowanie, środowisko, pożywienie, rozmnażanie, zagrożenia, ciekawostki (fot. DeAgostini/Getty Images)" /> Gady w Polsce W Polsce żyje tylko jeden jadowity gatunek węży. To żmija zygzakowata (Vipera berus). Osobniki znajdują się pod ochroną, dlatego dobrze pamiętać, aby w panice ich nie zranić czy nie zabić. Jad żmii zygzakowatej tylko w skrajnych przypadkach jest śmiertelny. Najczęstsze objawy po ugryzieniu żmii to: obrzęk, zasinienie, pieczenie, nudności, ból głowy. Jak odróżnić zaskrońca od żmii? Wbrew pozorom bardzo łatwo odróżnić zaskrońca od żmii. Zaskroniec ma na głowie dwie charakterystyczne żółte plamki. Żmija jest z kolei jednolita i nie ma na głowie plamek. Jest też krótsza, ale bardziej masywna od zaskrońca. Które gady w Polsce są objęte ochroną? Wszystkie gady żyjące w Polsce znajdują się pod całkowitą lub częściową ochroną gatunkową. Są to między innymi: padalec zwyczajny, jaszczurka żyworodna, jaszczurka zwinka, gniewosz plamisty, żółw błotny, wąż Eskulapa. Co ciekawe, wąż Eskulapa to największy gad żyjący w Polsce. Średnia długość ciała dorosłych osobników to zazwyczaj około 150 cm. Samce są dłuższe od samic. Rekordzista złowiony w polskich Bieszczadach miał 161 cm długości. Gady na świecie. Które są największe, a które najbardziej niebezpieczne? Gady zamieszkują zarówno środowiska wodne, jak i lądowe. Do czasów obecnych przetrwały tylko 4 rzędy gadów. Pozostałe znane linie ewolucyjne wymarły. Największy gad na świecie Największym współcześnie żyjącym gadem jest krokodyl różańcowy. To też największy drapieżnik zamieszkujący ląd i rzeki całego świata. Samce mogą osiągać 6,3 m długości i ważyć 1360 kg. Krokodyle różańcowe zamieszkują południowo-wschodnią Azję (rzeki, jeziora, bagna oraz przybrzeżne strefy mórz), wody Australii, Archipelagu Malajskiego, Nowej Gwinei i pacyficznych wysp. Najgroźniejszy gad na świecie Za najgroźniejszego gada na świecie uważa się tajpana pustynnego, nazywanego też tajpanem śródlądowym. Węże tego gatunku zamieszkują pustynne tereny Australii. Ich jad jest jad 400 razy bardziej śmiercionośny niż jad grzechotnika. Truciznę wykorzystuje się w badaniach farmakologicznych. Naukowcy szukają dla niej zastosowania w medycynie. Najmniejszy gad na świecie Brookesia nana jest obecnie najmniejszą jaszczurką i najmniejszym gadem na świecie. Dorosły osobnik jest tak mały, że ​​mieści się na czubku palca. Gatunek ten nazywany jest również nano-kameleonem. Został odkryty w 2021 roku. Czy gady można trzymać w domu? Gady mogą być też hodowane w domu. Oczywiście właściciele muszą zadbać o odpowiednie warunki. Terrarium o odpowiednich wymiarach to podstawa. Ważne jest też środowisko, odpowiednia temperatura i naświetlenie. Popularnym i polecanym na początek gadem domowym jest na przykład gekon lamparci. Inny gatunek jaszczurki dla początkujących to agamy brodate. Jeśli chodzi o żółwie domowe, najpopularniejsze w hodowli są żółwie stepowe lub greckie. Wśród węży, które można trzymać w domu, najczęściej wymienia się: pytony, boa oraz węże zbożowe. Nasz ekspert Mateusz Łysiak Dziennikarz zakręcony na punkcie podróżowania. Pierwsze kroki w mediach stawiał w redakcjach internetowej i papierowej magazynu „Podróże”. Redagował i wydawał m.in. w gazeta.pl i dziendobrytvn.pl. O odległych miejscach (czasem i tych bliższych) lubi pisać nie tylko w kontekście turystycznym, ale też przyrodniczym i społecznym. Marzy o tym, żeby zobaczyć zorzę polarną oraz Machu Picchu. Co poza szlakiem? Kuchnia włoska, reportaże i pływanie.