W Weronie odkryto „średniowiecznego smartfona”. Przedmiot skrywał zaskakującą informację
W Weronie naukowcy zidentyfikowali niezwykle rzadkie astrolabium. Przyrząd astronomiczny pochodzi z XI wieku. Naukowcy odkryli na nim napisy w języku arabskim i hebrajskim.
W tym artykule: Czym jest astrolabium? Przedmiot, który poprzez naukę łączył różne światy Skąd pochodzi włoskie astrolabium? Na astrolabium znajdowała się błędna inskrypcja Naukowcy z Uniwersytetu Cambridge twierdzą, że to może być jedno z najstarszych astrolabiów, jakie kiedykolwiek odkryto. Narzędzie pochodziło z XI wieku i przechowywane było w muzeum w Weronie. Do tej pory nikt jednak nie dokonał szczegółowych badań tego zabytku. Gdy brytyjscy naukowcy zaczęli analizę astrolabium, zauważyli, że jest pełne niezwykle istotnych informacji, które rzucają światło na średniowieczną wymianę naukową i kulturową. Czym jest astrolabium? Astrolabium to prosty pomiarowy przeziernikowy przyrząd astronomiczny, używany do początku XVIII wieku. Można powiedzieć, że był to swego rodzaju średniowieczny „smartfon” lub przenośnym komputer. Umożliwiał obliczanie czasu i odległości, a także wyznaczanie położenia gwiazd. Był poprzednikiem sekstantu. Urządzenie z Werony było wyprodukowane w kraju islamskim. Jednak dr Federica Gigante, główna autorka pracy opublikowanej właśnie w czasopiśmie naukowym „Nuncius”, zidentyfikowała na jego powierzchni inskrypcje zarówno arabskie, jak i hebrajskie. – Gdy odwiedziłam muzeum i przyjrzałam się z bliska astrolabium, zauważyłam, że nie tylko było ono pokryte pięknie wygrawerowanymi napisami arabskimi. Dostrzegłam także ledwo widoczne napisy w języku hebrajskim. Zobaczyłam je tylko dzięki światłu padającym z okna. Myślałam, że śnię. To było bardzo ekscytujące – wspomina dr Gigante. Przedmiot, który poprzez naukę łączył różne światy Badaczka z Cambridge twierdzi, że astrolabium jest ważnym artefaktem nie tylko dlatego, że jest to bardzo rzadki przedmiot. – To niezwykle cenny zapis wymiany naukowej pomiędzy Arabami, Żydami i chrześcijanami na przestrzeni setek lat – wyjaśnia uczona. Średniowiecze w Polsce to nie ciemne wieki. Wtedy powstało nasze państwo, pierwszy uniwersytet i literatura Jak długo trwało średniowiecze w Polsce? Jak wyglądało wówczas życie mieszkańców kraju i co z historycznego punktu widzenia zawdzięczamy tej epoce? Na te i inne pytania odpowiadamy poniżej. – Astrolabium z Werony przeszło wiele modyfikacji, uzupełnień i adaptacji w miarę zmiany właścicieli. Co najmniej trzech różnych użytkowników odczuło potrzebę dodania tłumaczeń i poprawek do tego obiektu, dwóch używających języka hebrajskiego i jednego posługującego się językiem zachodnioeuropejskim – dodała. Skąd pochodzi włoskie astrolabium? Dr Gigante postanowiła ustalić, gdzie zostało wyprodukowane astrolabium z Werony. Według badaczki przedmiot pochodził z hiszpańskiej Andaluzji, która w XI wieku była pod panowaniem Maurów. Arabskie ryciny wskazują szerokości geograficzne Kordoby i Toledo. Uczona sugeruje, że to właśnie w tym drugim mieście powstał przyrząd astronomiczny. – Było to wówczas kwitnące centrum współistnienia i wymiany kulturalnej między muzułmanami, Żydami i chrześcijanami – twierdz dr Gigante. Na astrolabium znajdują się również muzułmańskie wersety modlitewne i nazwy modlitw, ułożone w taki sposób, aby pierwotni użytkownicy wiedzieli, kiedy dokładnie muszą je odmówić. To nie wszystko. Na astrolabium znajdowały się również dwa hebrajskie imina: Izaak i Jonasz. Prawdopodobnie byli to kolejni właściciele astrolabium. – Żydowskie imiona zapisano alfabetem arabskim, co sugeruje, że przedmiot w pewnym momencie krążył wśród społeczności Żydów sefardyjskich w Hiszpanii – zauważa autorka badania. Na astrolabium znajdowała się błędna inskrypcja Dr Gigante zauważyła, że na astrolabium oznaczono szerokość geograficzną Maroka lub Egiptu. Badaczka twierdzi, że to właśnie tam trafił przedmiot z Hiszpanii. Około 100 lat później na zabytku pojawiają się już inskrypcje w języku hebrajskim. Co ciekawe, znaki stworzyła nie jedna, a prawdopodobnie kilka osób. – Te hebrajskie dodatki i tłumaczenia sugerują, że w pewnym momencie astrolabium opuściło Hiszpanię lub Afrykę Północną i krążyło wśród społeczności diaspory żydowskiej. Najprawdopodobniej we Włoszech, bo to tam odnaleziono artefakt. W tym kraju język arabski nie był rozumiany, więc zamiast niego używano hebrajskiego – wyjaśnia dr Gigante. Badaczka zwróciła również uwagę, że jedna z inskrypcji na astrolabium zawiera błąd. Chodzi o oznaczenie szerokości geograficznej, które zostało zapisane w niewłaściwy sposób. – To sugeruje, że osoba odpowiedzialna za to nie była astronomem ani twórcą tego astrolabium – twierdzi. – W XII-wiecznej Weronie istniała jedna z najdłużej istniejących i najważniejszych gmin żydowskich we Włoszech. Traktat Ibn Ezry zakłada istniejącą wcześniej wiedzę o astrolabiach wśród społeczności żydowskiej w tym mieście, pokazując, że narzędzie to mogło być już popularne – podsumowała uczona. Źródło: Uniwersytet Cambridge. Nasz ekspert Jakub Rybski Dziennikarz, miłośnik kina niezależnego, literatury, ramenu, gier wideo i dobrego rocka. Wcześniej związany z telewizją TVN24 i Canal +. Zawodowo nie boi się podejmować żadnego tematu, prywatnie bardzo zainteresowany polityką. Autor bloga na Instagramie "Mini Podróże".
Szukasz szczęścia w podróży? Te pomniki podobno je gwarantują. Oto 7 najczęściej pocieranych posągów na świecie
Te miejsca, odpowiednio potraktowane, zapewniają wszelką pomyślność. Czasami trzeba je pogłaskać. Innym razem objąć lub pocałować. Ale najczęściej wystarczy dotknąć.
Pomniki i rzeźby, które przynoszą szczęście, znajdziemy na wszystkich kontynentach. Warto je zlokalizować przed kolejną podróżą, bo może się okazać, że spełnienie marzeń jest na wyciągnięcie ręki. A szkoda byłoby taką okazję przegapić. Poznaj 7 najczęściej pocieranych pomników na świecie >>>
Włoscy archeolodzy odkryli antyczną mozaikę. Szukali jej od 100 lat
Włoskim archeologom pracującym w pobliżu miasteczka Negrar na północ od Werony udało się dokonać ogromnego przełomu. Pod kilkumetrową warstwą ziemi odkryli doskonale zachowany fragment mozaiki. To podłoga starożytnej willi, która stała w tym miejscu ok. III wieku naszej ery.
Po raz pierwszy fragmenty fundamentu i posadzek starożytnej willi odkryto w tych okolicach w latach 20. XX wieku, czyli przed stu laty. Archeolodzy poszukiwali dalszych fragmentów willi, aby jak najlepiej określić wielkość i rozkład posiadłości. Niestety – do tej pory bezskutecznie. W 2019 roku wykopaliska wznowiono z nową siłą. W ostatnich miesiącach prace zatrzymała epidemia koronawirusa, jednak po zniesieniu blokad, udało się doprowadzić do przełomu. Fragment kolorowej mozaiki w świetnym stanie był ukryty na terenie winnicy, pod kilkoma metrami ziemi. Zdjęcia zamieszczone w mediach społecznościowych przez archeologów i lokalne władze pokazują zawiłe wzory i kolorowe detale, z których wiele zostało doskonale zachowanych. Badania na miejscu prowadzą archeolodzy z Soprintendenza Archeologia, Belle Arti e Paesaggio per le province di Verona, Rovigo e Vicenza. Zgodnie z informacją zamieszczoną na stronie internetowej urzędu miasteczka Negrar, teraz naukowcy wraz z władzami gminy i właścicielami terenu będą dyskutować nad tym, w jaki sposób zabezpieczyć odkrycie i prowadzić dalsze poszukiwania. Podkreślają, że odkrycie całości, a przynajmniej kolejnych jej fragmentów będzie czasochłonne i wymagające – także pod względem nakładów finansowych. Odsłonięcie wszystkich pozostałości antycznej willi może nie być możliwe, ale wszyscy dołożą starań, aby odkryć jak najwięcej, a znalezisko udostępnić zwiedzającym. Lokalne władze powiedziały, że zapewnią pełne wsparcie i wszelką pomoc niezbędną w realizacji wykopalisk. Na podstawie znalezionych fragmentów wiek willi oszacowano wstępnie na III-IV wiek naszej ery.
Werona - miasto Romea i Julii, miasto miłości
Dramat Szekspira o parze romantycznych kochanków do dziś przynosi miastu sławę. Ja też jadę w sprawie miłości i przekonuję się, że ona niejedno ma imię. Czuję przyjemne drżenie serca, gdy buszując po sklepach, znajduję coś wyjątkowego. Jego intensywne bicie po trzecim espresso. I rozkosz spacerów wąskimi uliczkami. Przede mną dwa dni pożądania… Ups! Freudowski błąd! Podążania tropem miłości.
Dzień pierwszy 9:00 Śniadanie wśród książek? Brzmi kusząco. Idę więc do baru della Libreri przy księgarni Gheduzzi (Corso Sant' Anastasia). Zamawiam cappuccino, a do tego croissanta. Nie najadam się przesadnie, ale zachwycam wnętrzem: długa sala, książki pod sufit, a wszystko w kamienicy, której historia sięga średniowiecza. W dodatku w ścisłym centrum. Dobry punkt na rozpoczęcie wycieczki. 10:00 Zanim na dobre zacznę zwiedzanie, chcę spojrzeć na Weronę z góry. Wieża Torre dei Lamberti wydaje się idealnym punktem widokowym. Pokonuję więc 368 stopni i mam, co chciałam: Weronę jak na dłoni. Oszałamia. Nieregularny czworobok Piazza delle Erbe, dachy w przygaszonej czerwieni, dzwonnice licznych kościołów, rzeka, a za nią wzgórza. Kameralna dziś Werona w XII i XIII w. była potężnym miastem-państwem rządzonym przez despotycznych władców z rodu della Scala. Pamiątki po nich oglądam u stóp Torre dei Lamberti, w okolicy Piazza dei Signori zwanym też placem Dantego (wygnany z Florencji poeta znalazł tutaj schronienie). Wąskie przejście między Palazzo degli Scaligeri a Palazzo del Capitano prowadzi do Arche Scaligere – monumentalnych grobowców rodu, z których największy, Cangrande I, umieszczono nad wejściem do kościoła Santa Maria Antica. W okolicy jest jeszcze gratka: Dom Romea, czyli XIV-wieczna kamienica, w której według legendy mieli mieszkać Montecchi (Arche Scaligere 4). 11:00 Wiadomo jednak, że w uczuciach wiarygodne są raczej dziewczyny, więc zakochani, mniej lub bardziej szczęśliwie, pielgrzymują do Domu Julii szczęśliwie, pielgrzymują do Domu Julii (Via Cappello 23). Nie jest przesądzone, czy Julia istniała naprawdę, ale pewne jest, że nikt z jej rodziny nigdy tu nie mieszkał. Muzeum powstało na początku XX w., a balkon dobudowano krótko przed II wojną światową. Do niedawna można było przyklejać do ściany w bramie listy do Julii, teraz jedną ścianę przeznaczono na odręczne wyznania miłosne. Listy trzeba wysłać pocztą (Club di Giulietta – The Juliet Club, Via Galilei 3 – 37100 Verona) albo przez internet (info@julietclub.com). Na większość odpisują, w imieniu Julii, wolontariusze. Najciekawsze wygrywają w walentynkowym konkursie. Ja w miłości jestem staroświecka i nie lubię tłumu. Pod Domem Julii robię sobie tylko pamiątkowe zdjęcie z balkonem w tle i czym prędzej uciekam. 13:00 Wąskimi uliczkami, o tej porze już szykującymi się do sjesty, idę w kierunku Piazza Bra. Zanim wszystko się zamknie, chcę zjeść lunch w jednej z knajpek przy Il Liston. To szeroki trotuar, gdzie w dawnych wiekach mogli przechadzać się tylko arystokraci „z listy”. Dziś w restauracjach przesiadują turyści. Nie oczekuję pyszności, jednak w trattorii Liston 12 zjadam zaskakująco smaczne focaccio z szynką parmeńską. Tak naprawdę tu jednak liczy się widok. Główną atrakcją Piazza Bra jest bowiem Arena – amfiteatr starszy nawet niż znacznie bardziej słynne rzymskie Koloseum. 14:00 Gdy w latach 40. I w. n.e. zbudowano Arenę, na jej widowni mogło zasiąść 30 tys. osób. W XII w. trzęsienie ziemi zniszczyło otaczającą ją 32-metrową ścianę. Dwa łuki ostały się jednak do dziś. Przechadzam się po marmurowej widowni (odbudowanej na przełomie XVI i XVII w.), wspinam się oczywiście na najwyższy, 44. rząd. Widok nie jest tak oszałamiający jak z wieży Lambertich, ale też robi wrażenie. Obiecuję sobie, że kiedyś wrócę tu w lecie, gdy odbywają się festiwale operowe. W takich warunkach chyba nawet ja, nieczuła na muzykę, pokocham operę. 15:00 Nieduże włoskie miasta charakteryzują się tym, że jest w nich dużo kościołów, a w wielu z nich można natknąć się na dzieła sztuki, które w każdym innym kraju eksponowano by z pietyzmem w prestiżowych muzeach. Nie inaczej jest w Weronie. Czasu mam niewiele, więc z czterdziestu wybieram cztery świątynie. W pochodzącej z XII w. Katedrze oglądam Wniebowstąpienie Tycjana. W bazylice św. Zenona podziwiam romańską architekturę: 72-metrową dzwonnicę, drzwi z brązu, na których ukazano sceny biblijne, a na deser – tryptyk Andrei Mantegny Matka Boska z Dzieciątkiem wśród świętych. W gotyckim kościele Sant'Anastasia z Dzieciątkiem wśród świętych. W gotyckim kościele Sant'Anastasia nigdy nie skończono budowy fasady, ale jest największy w Weronie. Po prawej stronie od ołtarza zachwyca fresk Pisanella Święty Jerzy i księżniczka. Kościół San Francesco al Corso odwiedzam, bo w Weronie nie można uciec od Julii. Tu znajduje się jej domniemany grób. Schowany w ciemnej krypcie wygląda trochę jak kamienna wanna, ale nie przeszkadza to werońskim pannom młodym składać tu ślubnych bukietów. Sam kościół, nieduży i ozdobiony freskami, jest urzekający. 18:00 Nasycona sztuką idę poszukać smaków miłości. A czy można sobie wyobrazić coś lepszego niż lody pistacjowe? Kieruję się więc ku Adydze i tuż przy Ponte Pietra znajduję polecaną przez przyjaciółki gelaterię Artigianale Ponte Pietra (Via Ponte Pietra 23). Uprzedzały mnie, że lody są tu najlepsze na świecie i że ich mężowie, na co dzień stroniący od słodyczy, wracali po drugą porcję. Nie spodziewałam się jednak, że mogą być aż tak dobre. Lodziarnię prowadzą bracia Mirko i Stefano (to on kręci te lody!). Skoro już tu jestem, zaglądam na Ponte di Pietra Skoro już tu jestem, zaglądam na te di Pietra – kamienny most odbudowany po II wojnie (oryginał pochodzi z I w. n.e.). Na drugą stronę rzeki przeprawię się jutro, ale już dziś z zachwytem patrzę na Adygę, która właśnie w tym miejscu gwałtownie zakręca. Włosi nie byliby sobą, gdyby nie dostrzegli, że Adyga w Weronie układa się w zgrabne podwójne S. Jak sposare („wychodzić za mąż”). Ja nie byłabym sobą, gdybym nie pomyślała: S jak singielka. Ewentualnie: samotność i smutek. No chyba że seks. Na razie wybieram spacer. Wzdłuż zakola Adygi docieram aż do Castelvecchio. Ta XIV-wieczna forteca dziś jest miejskim muzeum. W środku pierwszorzędni mistrzowie: Bellini, Tintoretto, Pisanello. 21:00 Wracając na stare miasto, przechodzę pod dwoma ważnymi łukami. Pierwszy to Porta dei Borsai, który w początkowych latach naszej ery pełnił funkcję bramy miasta. Drugi, Archo dei Gravi, został zniszczony przez wojska napoleońskie i odbudowany w XX w. Idąc Corso Cavour, planuję jutrzejsze zakupy, ale teraz myślę już tylko o kolacji. Postanawiam zaszaleć w solidnej knajpie Maei (www.ristorantemaei.it). Zamawiam carpaccio wołowe, potem tortelloni z łososiem, na koniec deser: pieczone jabłko z bitą śmietaną o smaku cytrynowym. Czekając na jedzenie, oglądam ruiny pochodzącej z I w. poświęconej Jowiszowi, Junonie i Minerwie świątyni Campidolium. Tak się złożyło, że skryły się one w restauracji. Najedzona wychodzę na Piazza della Erbe. Już w dzień robił wrażenie. Wtedy jednak psuły je stragany z tandetą. Teraz, odpowiednio podświetlony, sprawia, że zatrzymuję się na dłużej. Podziwiam freski na XIV-wiecznych kamienicach, marmurową posadzkę. No i tę cudowną włoską nonszalancję wobec historycznych atrakcji. Nie każde miasto pozwoliłoby, żeby na placu z taką historią ustawić bazarowe budki. No, ale tu handel kwitł zawsze. Nazwa placu, erbe (po włosku „zioła”) wywodzi się od średniowiecznego targowiska. Drugi dzień 11:00 Po wczorajszej kolacji śniadanie jem skromne i wybieram się na drugą stronę rzeki. Tym razem mostem Garibaldiego, bo stąd najbliżej do jeszcze jednego kościoła, który koniecznie trzeba zobaczyć. Za jasną fasadą San Giorgio in Braida kryją się istne skarby. Ołtarz projektu Sanmichelego, Chrzest Tintoretta i Męczeństwo św. Jerzego Paola Veronesego. 12:00 Nadbrzeżem Adygi idę do Teatro Romano. Znalazłam się w innym świecie. Spokojniejszym. Prawie nie spotykam turystów. Teatro Romano – mniejszy (w czasach świetności mieścił 5 tys. widzów) rówieśnik Areny wspina się na zbocze wzgórza Castel San Pietro. Wygląda na nieco opuszczony, ale to błędne wrażenie. W lecie odbywają się tu festiwale szeks pirowskie, które co wieczór przyciągają 1,7 tys. widzów. Teraz nikogo nie ma, więc przysiadam na ławce, bawię się z kotami i z pewnym przerażeniem patrzę w górę: na szczycie Castel San Pietro znajdują się XIX-wieczne austriackie koszary. Podobno stamtąd to dopiero jest widok! Prowadzi doń wąska ścieżka, a po drodze przy odrobinie szczęścia można znaleźć magiczne źródełko, z którego woda wzmaga poetycką wenę. Spokój Teatro Romano nieco mnie rozleniwia i decyduję się jednak zrezygnować z wycieczki. Wszakszukam w Weronie miłości, a górskie wyprawy, stare koszary i poezja to są akurat rzeczy, których nie kocham nic a nic. Zamiast tego wybieram się na spacer po Veronetcie – nowoczesnej dzielnicy Werony. Nowoczesnej, czyli zbudowanej mniej więcej sto lat temu. Szukam tu czegoś do zjedzenia, ale żadna z knajpek nie przyciąga mojej uwagi. 14:30 Głód każe mi wrócić na północną stronę miasta. Nie chcę jeszcze oddalać się od rzeki, więc w poszukiwaniu obiadu idę na ulicę Sottoriva. Ulokowało się tu mnóstwo barów, winiarni i restauracji. To ulica „odzyskana” dla miasta pod koniec XIX w. Po wielkiej powodzi w 1882 r. zasypano wszystkie odnogi Adygi i w ich miejscu wybudowano ulice, m.in. Sottoriva właśnie. Po namyśle i lekturze menu wybieram osterię Sottoriva i zamawiam gnocchi. To w Weronie obowiązek. Już w XVI w. swoim ubogim mieszkańcom miasto serwowało gnocchi z sosem pomidorowym w piątek poprzedzający zakończenie karnawału. Z czasem ta tradycja przerodziła się w coroczne wybory Papa del Gnoco – króla kartoflanych klusek. 17:00 Być we Włoszech i nie pójść na zakupy – to nie w moim stylu. Gdy kończy się sjesta, ruszam między półki. Zaczynam od Via Mazzini. To handlowy deptak, który łączy najważniejsze place – Piazza delle Erbe z Piazza Bra. Oczywiście też ma długą tradycję. Już w XIV w. szyto tu ubrania na miarę. Dziś kupuje się gotowe, przeważnie strasznie drogie. Tu bowiem mają sklepy światowi projektanci – Gucci, Versace czy Louis Vuitton. Te omijam, ale zaglądam do włoskich sieciówek. Jakiś drobiazg w Benettonie, ale dużego sukcesu wciąż brak. Mijam więc Piazza Bra i kieruję się w stronę Corso Cavour. Tu sklepy nie mają znanych szyldów, ale za to ile atrakcji. Kozaki z płócienną cholewą służą mi już czwarty rok i wciąż są sensacyjne! Moja rada: w sprawie shoppingu, tak jak w wyborze restauracji – nie chodzić tam gdzie turyści, a tam gdzie mieszkańcy. 20:00 Zostawiam zakupy w hotelu i idę na pożegnalną kolację. Znów schodzę z głównego szlaku i znajduję pizzerię Bella Napoli (Via Marconi 11), potem dopiero się dowiem, że polecają ją przewodniki. Na razie kusi mnie nazwa, wszak Neapol to stolica pizzy i bezpretensjonalny wystrój. Żadnych białych obrusów, żadnego zadęcia. Za to tłum taki, że muszę poczekać na stolik. Czekam, bo czuję, że będzie smacznie. I jest. Pizza ma cieniuteńkie ciasto, mozzarella, nie przesadzam, rozpływa się w ustach, a pomidory są słodkie i soczyste. Pamiętając, że w okolicach Werony jest kilka ważnych włoskich winnic (Valpolicella, Bardolino, Soave), zamawiam karafkę wina i nie żałuję wyboru. Żałuję tylko, że rano stąd wyjeżdżam. NO TO W DROGĘ INFO: Ludność: ok. 260 tys. mieszkańców. Położenie: Werona leży u podnóża Alp Weneckich, w północno-wschodnich Włoszech, region Veneto. Waluta: euro Wiosną, bo wtedy odbywają się gigantyczne targi wina Vinitaly (w tym roku 7–11 kwietnia). Latem, bo wtedy są festiwale operowe (w tym roku od 17 czerwca do 3 września w Arenie zostanie wystawionych 49 przedstawień operowych) i festiwal teatralny (od maja do sierpnia). Jesienią, bo wtedy nie ma upału i tłumów. Zimą, bo wtedy jest karnawał (najstarszy we Włoszech!), i w walentynki (najbardziej romantycznie). Najwygodniej samolotem: Alitalia, z przesiadką w Rzymie. Najprzyjemniej: samolotem do Mediolanu, a stamtąd pociągiem EScity Pociąg, gdy mija Weronę, jedzie do Padwy i Wenecji. Oba miasta są godne obejrzenia. W drodze powrotnej można zatrzymać się na shopping w Mediolanie. W Weronie z autobusu warto skorzystać tylko w drodze z dworca lub lotniska. Z lotniska Valerio Catullo aerobusy do dworca Verona Porta Nuova kursują co 20 min. Spacer z dworca do centrum zajmuje ok. 15 min. Najlepiej zwiedzać miasto piechotą. Warto jednak kupić kartę Verona Card – można zaoszczędzić na biletach do muzeów i kościołów. Święte słowo we Włoszech brzmi „sjesta”. Jej godziny są ruchome, ale raczej między 14 a 16 nie ma co planować obiadów i zakupów. Większość sklepów zamknięta jest również w poniedziałek przed południem (czyli do końca sjesty). W soboty pracują za to normalnie, do 19–20. To nieprawda, że Włosi piją tylko espresso. Rano pijają cappuccino, espresso dopiero po 12. Do Werony i w jej okolice przyjeżdża co roku ok. 3 mln osób. To czwarte (po Rzymie, Florencji i Wenecji) najchętniej odwiedzane włoskie miasto. Wielu turystów korzysta z tego, że zaledwie 35 km stąd jest jezioro Garda, gdzie można zaplanować sobie wakacje.
Werona - miasto Romea i Julii. Nie tylko. 5 mniej znanych faktów, które warto wiedzieć o Weronie.
1. Zakochana rzeka fot. Shutterstock Zgodnie z legendą miłosna aura jest temu miastu przeznaczona. Nawet rzeka Adyga przepływając przez Weronę układa się w kształt litery „S”, jak sposa, czyli narzeczona. 2. Romeo i Julia fot. Shutterstock fot. Shutterstock Słynny balkon XIII-wiecznej kamienicy przy via Capello tak naprawdę przeniesiono z innej kamienicy w latach 20. XX wieku. Najbardziej oblegany jest jednak posąg samej Julii. Aż błyszczy! Polerują go bowiem - zwłaszcza prawą pierś - miliony rąk. Ten gest ma gwarantować prawdziwą miłość lub (co najmniej) gorący romans we włoskim stylu. 3. Arena fot. Shutterstock Zanim Romeo i Julia zostali obwołani symbolami miasta, sławą tą cieszyła się Arena. I nie bez powodu: to najstarszy i najlepiej zachowany , mimo trzęsienia ziemi, amfiteatr we Włoszech. Powstał w 30 r. n. e. i od tego czasu jest systematycznie użytkowany. 4. "Plac Dantego" fot. Shutterstock Place w Weronie są równie piękne i malownicze jak wyłożone różowym marmurem uliczki. Jeden z nich Piazza dei Signori. „Panowie” (signori) sa tu obecni dosłownie – w postaci figur poważnych mieszkańców miasta, które zerkają z fasad pałaców okalających plac. W jednym z nich prawdopodobnie mieszkał najsłynniejszy bodaj obywatel Werony – Dante Alighieri. 5. Verona Card Jak Weronę zwiedzić taniej? Warto skorzystać z Verona Card, która daje bezpłatny wstęp do największych atrakcji miasta, m.in. na arenę i do domu Julii. Karta ważna dobę kosztuje 15 euro.
Na odbywających się we Florencji Mistrzostwach Europy w sztuce lodziarskiej rozstrzygnięto, które lody w Europie są najlepsze
Za najlepsze lody w Europie uznano te o smaku kiełbasy oraz białego wina. Warto dodać, że nie był to konkurs na najdziwniejsze smaki. Zwycięskie lody produkowane są w okolicy Werony, a ich twórczynią jest Giovanna Bonazzi - mistrzyni lodziarska z rejonu Valpolicella. Jak przyznaje - lody o nietypowym smaku stworzyła, by uczcić regionalne produkty: wina i wędliny pochodzące z Wenecji Euganejskiej. W Polsce specjałów o włoskim rodowodzie można spróbować np. w warszawskiej lodziarni Limoni Canteri. Ich twórcy w kremowej gałce zamknęli pomidora, marcepan czy sycylijskie pistacje. Można tu spróbować połączenie rozmarynu z sezamem, kremowy estragon albo sorbetową śliwkę. Polacy coraz bardziej polubili lodziarnie serwujące oryginalne smaki. Lody wegańskie na ryżowym mleku? Czemu nie.
Jak sprawić, by najbliższa nam osoba w Dniu Świętego Walentego poczuła się naprawdę wyjątkowo? Zorganizuj wyjazd-niespodziankę, który na długo zapadnie w Waszej pamięci
Wyjątkowy prezent walentynkowy dla wybranki serca może okazać się prawdziwym wyzwaniem. Inspirujący portal www.wimdu.pl oferuje setki tysięcy ofert wynajmu domów i mieszkań w dowolnym zakątku świata, w cenie nawet o połowę niższą niż noclegi w hotelu. Można tu także znaleźć nietypowe propozycje celebrowania rocznic czy nadchodzących Walentynek. Listę pomysłów dla zakochanych tradycyjnie otwiera Paryż. Pewien Francuz, właściciel ekskluzywnego sklepu z ubraniami, zaoferował do wynajęcia swój paryski butik wyposażony w podwójne łoże małżeńskie oraz uroczą łazienkę. Panie znajdą tu designerskie ubrania, wyszukane dodatki i niecodzienny wystrój, a panowie z pewnością uznanie wybranek serca. Nocleg dla dwojga w tym niecodziennym miejscu kosztuje 899 PLN. Jeśli ukochana osoba ma romantyczną naturę, ciekawą propozycją będzie wyjazd do Werony, miasta Romea i Julii. Wspólny czas spędzony we wspaniałej posiadłości z dostępem do winnicy, basenem oraz pięknym ogrodem z pewnością zapadnie parze na długo w pamięci. To może być także idealne miejsce na wręczenie ukochanej pierścionka zaręczynowego! Wyjątkowy klimat i atmosferę zapewnią wspaniałe wino oraz wykwintna włoska kuchnia. Cena za wynajęcie całej willi to koszt około 1000 PLN za noc. Ceny przelotów lotniczych do Włoch zaczynają się już od 500 PLN. Prezent dla mężczyzny może być równie dużym wyzwaniem. Może wypoczynek w wyjątkowym SPA w czeskiej Pradze? Twój ukochany z pewnością doceni wspólną kąpiel w wannie wypełnionej piwem. W czasie wspólnego relaksu można delektować się różnymi rodzajami tego szlachetnego trunku. Warto pamiętać, że tego rodzaju kąpiel wpływa pozytywnie na kondycję skóry, która staje się wygładzona i miękka. Kąpiel w piwie polecana jest w szczególności osobom z wysokim ciśnieniem. Cena za nocleg dla dwojga w czeskim SPA to koszt około 385 PLN. Jeżeli chcesz naprawdę zaskoczyć ukochanego i dostarczyć mu mocniejszych wrażeń i nowych doznań, ciekawą opcją będzie „pokój zabaw”. W Londynie, znajduje się ogromny apartament, który wewnątrz przypomina słynny pokój z „Pięćdziesięciu Twarzy Grey'a”. Decydując się na nocleg w tym miejscu można skorzystać z wszelkiego rodzaju rekwizytów, masek oraz wielu innych gadżetów. Cena za wynajęcie całego apartamentu to koszt 835 PLN za noc.
Włoskie wakacje, czyli jak w ciągu 8 dni zwiedzić 20 miast Zamki i wioski na wzgórzach, pola maków po horyzont, stożki cyprysów i owale pinii – Włochy istnieją po to, by je podziwiać się oddawaliśmy.
Po latach penetrowania Europy osobowym samochodem i częstego nocowania na jego przednich siedzeniach teraz wykonujemy skok cywilizacyjny. W kamperze jest bowiem wszystko, czego zawsze nam brakowało w podróży. Możliwość robienia kawy i herbaty, ilekroć przyjdzie na to ochota, gotowania obiadów, brania prysznica, no i posiadania łóżka, bo wyspać się cała nasza czwórka (Szymon, Jola, Wojtek i ja) lubi porządnie. Wsiadamy więc do domu na kółkach i z entuzjazmem inaugurujemy tydzień cygańskiego życia. Martwi nas tylko jedno – podział obowiązków. Nikt nie chce sprzątać, gotować i opróżniać -nocnika-, za to wszyscy pragną siedzieć obok kierowcy, bo ten fotel jest najwygodniejszy. 15 Maja Oczywiście, zaraz na pierwszym parkingu testujemy kuchenkę. Już z kubkiem herbaty w ręku, siedząc na kanapie przy stoliku i zachwycając się łanami krajowego rzepaku, wpadam na pomysł, że przez Niemcy przejedziemy lokalnymi drogami. I teraz zamiast pochłaniać przestrzeń na autostradzie, suniemy 40 km/godz. i zaglądamy ludziom przez firanki do domów. Moi towarzysze nie wykazują zrozumienia i kierownictwo wyprawy zostaje mi odebrane. 16 Maja Budzimy się na stacji benzynowej gdzieś przy austriackiej granicy. A mieliśmy jechać całą noc! Cóż, ułatwienia w dostępie do łóżka demoralizują. Szybko jednak wybaczam chłopakom to opóźnienie, bo po raz pierwszy widzę Alpy w ciągu dnia, a nie nocą. Po raz pierwszy też czuję ich intensywny zapach. Czyżby tutejsi rolnicy użyźniali malownicze górskie doliny krowim nawozem? Zapach znika, gdy przekraczamy granicę Włoch, ale znikają też zwierzęta (do końca naszego pobytu nie zobaczyliśmy w tym kraju ani jednej krowy pasącej się na łące!). Dość jednak marudzenia, GPS właśnie nas poinformował, że zbliżamy się do celu, a jest nim region Trydent-Górna Adyga. W miasteczku Bressanone nerwowo rozglądamy się za parkingiem. Oczywiście, chcemy zatrzymać się jak najbliżej centrum. Ta sztuka udaje się nam za trzecim podejściem. Dopiero teraz możemy się odprężyć i docenić, jak malowniczo jest ono położone. Rozkwitło w dolinie Pusteria, choć gigantyczna ściana Dolomitów wygląda, jakby miała je za moment pochłonąć. A jednak Bressanone trwa od 1100 lat. Niestety, wszędzie panuje austriacka schludność. Kamieniczki są ukwiecone, elewacje odnowione, co zamiast autentyczności daje efekt patyny na nowym meblu. Z Bressanone mkniemy do Bolzano, marząc o spotkaniu z Ötzim, Człowiekiem Lodu odnalezionym w latach 90 XX w. w okolicznych górach, a dziś spoczywającym w Muzeum Archeologicznym. Pisaliśmy o nim na łamach National Geographic, ale dopiero dziś zobaczę go z bliska. Zatrzymujemy się na peryferiach miasta przekonani, że gdy po raz piąty podejmiemy próbę zaparkowania w centrum, przejeżdżając obok kierującego ruchem policjanta, ten zatrzyma nas za podejrzane zachowanie. Bolzano jest większe od Brixen i przez to mniej urokliwe. Wszędzie sklepy, sklepy i sklepy. Odnosimy wrażenie, że Włosi cały swój wolny czas spędzają na jedzeniu, robieniu zakupów i ćwiczeniach w siłowni (w przeciwnym razie nie prezentowaliby się tak dobrze w garniturach i sportowych ubraniach). Gubiąc kilka razy drogę, docieramy w końcu do muzeum. Co za pech! Spóźniliśmy się 15 minut. Ötzi ostatnich gości przyjął o 17.30 (audiencja kosztuje 8 euro). Nie pozostaje nam nic innego, jak pocieszyć się na bazarze przy Via Roggia. Stoją tam rzędy straganów z owocami, świeżymi i kandyzowanymi, które osładzają nam drogę powrotną. 17 Maja O 6.00 rano budzi mnie dziwaczny, irytujący rechot – okazuje się, że tak właśnie śpiewają alpejskie ptaki. Odsłaniam rolety i... brak mi słów. Na kempingu agroturystycznym L ’Albero delle Mele za Trydentem (6 euro od osoby plus 7 za kamper) mogłabym zostać do końca wakacji, siedząc pod markizą, pijąc lemoniadę i kontemplując krajobraz. Stoimy na łące, a wokół nas niczym gigantyczne mury wznoszą się Dolomity. Ich szczyty toną we mgle, a zbocza pokrywają winnice i sady owocowe. W takich okolicznościach zjadam pierwszą podczas tej podróży jajecznicę na bekonie. Niestety, zaczyna padać i nawet wyśmienite śniadanie nie poprawia nam humoru. Mieliśmy cały dzień plażować nad jeziorem Garda... Szybka zmianą planów – jedziemy do Werony. Po drodze, dla kondycji, decydujemy się na mały trekking. Twierdza Castello di Avio wznosi się nad sennym miasteczkiem, przez które właśnie przejeżdżamy. Dystans dzielący nas od zamku – mniej więcej kilometr. Szlak nie jest trudny, ale ja nie wiedzieć czemu zamiast sportowych butów mam na nogach klapki. Całą uwagę koncentruję więc na tym, żeby się nie poślizgnąć. Dopiero z bliska widzimy, że to, co z daleka wydawało się kompletne, jest po prostu dobrze zachowaną XII-wieczną ruiną. Przez chwilę krążymy między murami, oglądamy lochy i zaczynamy wspinać się na wieżę. Na jednym z jej poziomów, zwanym komnatą kochanków, dostrzegamy średniowieczne freski. Przedstawiają jakąś miłosną historię. W jej ostatnim lub pierwszym akcie rycerz na koniu całuję damę, a na innym ten sam rycerz kona przebity strzałą. Niestety, reszta odsłon tego dramatu została zniszczona. Zastanawiam się, dlaczego dawniej idealna miłość musiała była nieszczęśliwa i zwykle miała tragiczny finał? Na werońską starówkę wchodzimy Ponte Pietra – najstarszym i najurodziwszym mostem tego miasta (parkujemy tuż obok niego, widząc, że stoi tam inny kamper). Historyczna część Werony właściwie leży na wyspie, gdyż rzeka Adyga odcina ją z trzech stron, uniemożliwiając terytorialną ekspansję. Z Verona-card (8 euro/os.) uprawniającą do wstępu do większości tutejszych zabytków wkraczamy w gąszcz uliczek szczelnie obudowanych kamienicami. Zwiedzamy kościoły, muzea, place i nagle wychodzimy na... imponujące, bardzo dobrze zachowane ruiny jednego z największych rzymskich teatrów (na trybunach mieścił 30 tys. widzów). Prosto z teatru ruszamy na poszukiwanie domu Szekspirowskiej Julii. Gdy tam docieramy, czuję się oszukana. Widzę przeciętny budynek, do którego wiedzie równie przeciętna brama, za to pobazgrana od góry do dołu tysiącami wyznań miłosnych we wszystkich językach świata. Na podwórku pod słynnym, równie przeciętnym balkonem kłębi się tłum turystów, czekając, aż kolejna Julia pojawi się na nim, zapozuje do zdjęcia i zniknie, robiąc miejsce następnej. I tak w nieskończoność. Zwiedzam wnętrze domu, choć nie jest tego warte, a na koniec obmacuję mosiężny biust powabnej panny Capuletti, którym to czynem zapewniam sobie powodzenie w miłości. Domu Romea postanawiamy już jednak nie zwiedzać. Zamiast tego wracamy na uroczy Piazza dei Signori, gdzie niedaleko pomnika Dantego przy nocnych iluminacjach jemy kolację. Oczywiście, wszyscy zamawiamy pizzę i wino. Zły wybór – w porównaniu z tym, które nam zaserwowano, nawet nasze wina owocowe wypadają doskonale. 18 Maja Dlaczego jedną z najwspanialszych bizantyńskich budowli sakralnych świata – bazylikę św. Wita w Rawennie – muszę oglądać w strugach deszczu? Przecież w maju we Włoszech miała być idealna pogoda. Na szczęście to, co najcenniejsze, skrywa ona w swoim suchym wnętrzu. Wybudowana w VI w. bazylika osiada i dziś znajduje się grubo ponad metr poniżej poziomu gruntu, dlatego nie wchodzimy, a schodzimy do jej środka. Nagle rozkwitają przed nami setki metrów kwadratowych ścian pokrytych wielobarwnymi mozaikami. Rozpoznaję na nich sceny biblijne i wydarzenia historyczne, w których biorą udział np. cesarz Justynian i jego żona Teodora. Są tu też girlandy z liści, pawie z ogonami otwartymi jak wachlarze, delfiny, lwy z wielkimi grzywami, brodzące czaple, a nawet mury Betlejem i Jerozolimy. Rawenna uchodzi za stolicę wczesnośredniowiecznej mozaiki i rzeczywiście w pełni na to miano zasługuje. Trudno tu przejść 100 m, by nie natknąć się na kolejne mozaikowe dzieło sztuki dawnej albo współczesnej. Nasz kamper zostawiliśmy pod wykonaną z mozaiki rzeźbą, w sklepach można kupić mozaikowe kolczyki, buty, bluzki, tapety i obrazy. Mozaikowa jest też karoseria fiata 500, który pręży się na wystawie jednego z salonów samochodowych przy głównym placu miasta. Kilka godzin wcześniej przez przypadek staliśmy się uczestnikami zlotu właścicieli i fanów tych małych samochodzików, przypominających rozmiarami dziecięce zabawki. Peleton złożony z kilkudziesięciu fiatów 500 przy dźwiękach klaksonów i trąbek wjechał na parking i zatrzymał się tuż obok nas, robiąc nam nieziemską frajdę. Po odwiedzeniu atrakcji z Ravenna Visit Card (10 euro) czujemy, że czas na Adriatyk, choć pogoda nie zachęca do kąpieli. Pominę milczeniem nadmorską architekturę. Gdy zobaczyło się jedno miejsce to tak, jakby widziało się wszystkie. Zatrzymujemy się w miasteczku Cervia, tuż przy plaży, którą w całości osłaniają parasole. Co za szczęście, że podróżujmy poza sezonem. Nie niepokojeni brodzimy w ciepłej wodzie, zbierając wyrzucane przez fale kamyki i muszle. Połowa z nas wyznaje, że dla niej trasa właściwie mogłaby się już tu zakończyć. Jednak reszta nie ulega słabości i wkrótce ruszamy do Rimini, wielkiego kurortu nad Adriatykiem. Co nas podkusiło? Z każdym krokiem coraz bardziej czujemy, że tylko tracimy tu czas, przenosimy się więc do San Marino. Nasz kamper sapie, ale dzielnie podejmuje wyzwanie. San Marino zajmuje bowiem pokaźnych rozmiarów wzgórze. W pewnym momencie Szymon oświadcza, że dalej już nie jedzie. Droga jest po prostu zbyt wąska i w każdej chwili możemy spaść. Zjeżdżamy na najbliższy parking. Przed nami po horyzont rozkłada się dywan wzgórz ozdobiony gdzieniegdzie wzorami miasteczek, wsi i autostrad, pod nami zaś jest… kilkusetmetrowa przepaść. Wychodząc na nocne zwiedzanie San Marino, na wszelki wypadek pod koła podkładamy kamienie. Pierwsze, co nas uderza po przekroczeniu bramy tego kamiennego miasta, to absolutna cisza i pustka. Chyba właśnie dzięki niej zakochujemy się w San Marino na zabój. 19 Maja Dr Jekyll i Mr. Hyde. To, co widzieliśmy nocą, zupełnie inaczej wygląda za dnia. Pustkę wypełniły tłumy turystów, a wąskie uliczki stały się jeszcze węższe, po tym jak pootwierano wszystkie kramy i wypakowano schowane w nich dobra; setki skórzanych toreb, dziwacznych pamiątek, pasków, obrazów itd. A co gorsza, ekspedientki mówią do nas zdrastwujtie. Moja siostra jest oburzona. Zaczyna bacznie się sobie przyglądać i głośno zastanawiać, co zrobiła nie tak. Ciuchy czy makijaż? Uspokajam ją, że dla Włochów prawdopodobnie nasze języki są nierozróżnialne. Szybko jednak okazuje się, że w co drugim sklepie pracuje polska obsługa. To dzięki namowom rodaków nabywamy litry wina i kilogramy kawy, podobno najtańsze w całych Włoszech. Ale zanim obładowani torbami wrócimy do samochodu, pokonujemy jedną z najbardziej malowniczych tras tej wycieczki. Wzdłuż wzgórza, na którym leży San Marino, ciągną się potężne mury obronne. Można nimi spacerować i podziwiać imponującą panoramę okolicy. Jednak dziś tam, gdzie powinien znajdować się krajobraz, kłębi się mgła. Niezrażeni wkraczamy na szlak, który kilkanaście metrów dalej zamienia się w baśniową scenerię. Pokonując kamienny mostek, czujemy się tak, jakbyśmy spacerowali ponad chmurami. Spędzić we Florencji tydzień to zbrodnia, bo samą Galerię Uffizi można zwiedzać kilka dni. My mamy na nią… jeden pełny dzień więc musimy się porządnie wyspać. Nocujemy na kempingu Michealangelo, z którego roztacza się cudowny widok na jedno z najwspanialszych miast świata. 20 Maja Przeklęty i nieszczęsny rów – tak Dante opisał Arno, rzekę, która przepływa przez Florencję. Gdy idziemy wzdłuż obetonowanego brzegu w kierunku centrum, Arno wydaje się łagodna jak baranek. Właściwie to strumień wyłaniający się z krzaków. Więc tak wygląda żywioł, który w 1966 r. omal nie zerwał jednego z najpiękniejszych mostów świata? Ponte Vecchio, bo o nim mowa, nie jest zwyczajną konstrukcją służącą do przerzucania ludzi z jednego brzegu na drugi. To średniowieczny pasaż handlowy zabudowany po obu stronach sklepami. Można tu kupić najpiękniejszą złotą biżuterię (ceny też są wyjątkowe). Dawno temu jubilerzy wyparli handlarzy ryb, rzeźników i garbarzy, gdyż zapachy towarzyszące tym zawodom drażniły nozdrza rządzących miastem Medyceuszów. Przez Ponte Vecchio i tłumy turystów z kolorowymi parasolami przebijamy się do Piazza della Signoria – głównego rynku Florencji, przy którym wyrasta ozdo-biony wysoką wieżą pałac Vecchio. Swego czasu mieszkał w nim książę Kosma I Medyceusz, jeden z najwybitniejszych władców tego miasta i jednocześnie hojny mecenas sztuki. Mijamy wystawioną przed pałacem galerię kopii posągów wybitnych rzeźbiarzy (prawdziwe znajdują się w muzeach). Są wśród nich Dawid Michała Anioła, Herkules i Kakus Baccia Bandinellego, Judyta i Holofernes Donatella i w końcu sam Kosma I dosiadający wierzchowca. Powoli przestaję się dziwić, że niektórzy wrażliwi turyści widząc te wspaniałe pomniki architektury, rzeźby i malarstwa, popadają w coś na kształt odrętwienia. Podobno notuje się przypadki wymagające hospitalizacji. Niestety, Galerię Uffizich, która mogłaby taki stan i we mnie wywołać, oplata kilometrowy ludzki wąż, zniechęcający nas do jej zwiedzenia. Ruszamy więc w kierunku katedry Santa Maria del Fiore, czwartego pod względem wielkości kościoła na świecie. Moim zdaniem najpiękniejszego. Po to zresztą go zbudowano – by urodą i rozmachem przyćmił inne tego typu obiekty. Jego fasada i zewnętrzna elewacja to zachwycające dzieło sztuki, misternie inkrustowane białym, zielonym i czerwonym marmurem. A któż nie słyszał o jego gigantycznej kopule autorstwa Brunelleschiego, swego czasu przełomowym osiągnięciu sztuki budowlanej? Do środka katedry można wejść za darmo, ale olbrzymie wnętrze w przeciwieństwie do tego, co widzimy na zewnątrz, wydaje się przesadnie puste, a pokrywające kopułę freski autorstwa Giorgia Vasariego i Federica Zuccariego też nie zachwycają. Większość wyposażenia katedry przeniesiono do położonego obok muzeum (wstęp 6 euro). Tutaj po raz pierwszy widzę z bliska rzeźbę Michała Anioła – Pietę. Opuszczamy Florencję, mając w uszach arię z Toski Pucciniego, którą na Ponte Vecchio wyśpiewała nam czarnoskóra diva ubrana w dresowe spodnie. 21 Maja Z daleka położone na wzgórzu San Gimignano, nazywane miastem 100 wież ( choć w rzeczywistości było ich tylko – lub aż – 72) prezentuje się okazale. Zafascynowani naszpikowaną wieżami panoramą stajemy na poboczu i robimy zdjęcia. Przez główną bramę wkraczamy w średniowiecze, którego atmosferę budują surowe i oszczędne w formie kamienne domy. Jest wczesny poranek, więc znów wędrujemy wyludnionymi uliczkami, co chwila trafiając na kameralny placyk, przy którym nieliczni turyści piją poranną kawę. To pnąc się w górę, to znów schodząc, docieramy na szczyt wzgórza, gdzie wśród drzew oliwnych, cyprysów i róż postanawiamy odpocząć. Dziwne myśli zaczynają przychodzić mi do głowy. Jak by to było zamieszkać tu na stałe i codziennie sycić się toskańskim krajobrazem? W Montereggioni, osadzie objętej pierścieniem średniowiecznych murów, zamierzamy zrobić tylko kilka zdjęć, nie wchodząc do środka, i ruszyć dalej, ale jakimś cudem znów jesteśmy na tonącym w kwiatach ryneczku i pijemy lemoniadę pod restauracyjnym parasolem. Pędzimy na zachód słońca, do Sieny, która podobno o tej porze prezentuje się najlepiej. Nasz kamper porzucamy za 10 euro łapówki na stacji benzynowej i szybko maszerujemy. Złowrogie chmury kłębią się już bowiem nad miastem, a są tak ciężkie, że lada moment spowiją je mrokiem. Serce miasta – Campo – okazuje się być gigantycznym placem w kształcie muszli otoczonym kilkupiętrowymi kamieniczkami. Co ciekawe, nie jest on płaski – ma wyraźny spadek. Siedząc na rozgrzanych cegłach tworzących jego elegancką nawierzchnię i obserwując otaczających mnie ludzi – czytających, śpiących, jedzących lody, grających w piłkę – zastanawiam się, jakim sposobem po tak zakrzywionym placu dwa razy w roku mogą pędzić konie z jeźdźcami dosiadającymi je na oklep. Toż to czyste szaleństwo! Ale takie właśnie jest palio, wielki wyścig trwający zaledwie 90 sekund. 22 Maja Boże Ciało, jedno z najważniejszych katolickich świąt, postanawiamy uczcić wizytą w Asyżu. To miasto i jego bazylika św. Franciszka to kolejne miejsce zaskakujące nas urodą. Wygląda, jakby nie dotknęły go zniszczenia spowodowane trzęsieniami ziemi. Bazylika to właściwie gigantyczny kompleks składający się z dwóch położonych na różnych poziomach kościołów, których rozmach i bogactwo wewnętrznych zdobień i fresków trochę kontrastują z ideami skromności głoszonymi przez świętego. Miasteczko zwiedzamy niczym wierni w czasie procesji podczas Bożego Ciała, tylko że my chodzimy od jednego kościoła do drugiego. Czując się wzmocnieni duchowo, ruszamy dalej w umbryjskie ostępy. Region ten bowiem uchodzi za bardziej dziki niż sąsiednia Toskania. Naszym celem jest Gubio, podobno najpiękniejsze miasto tej krainy. Gdy przeczytałam ten fragment w przewodniku głośno, moja siostra wybuchnęła śmiechem. Bo we Włoszech co chwila natykamy się na coś najpiękniejszego... Niestety, Gubio rzeczywiście jest... takie jak opisano w przewodniku. Wygląda niczym tort, którego poszczególne piętra tworzą mury obronne, kamienice pokryte pomarańczową dachówką, a całość wieńczy położona na szczycie Monte Igno bazylika. Ale Gubio znane jest też z tego, że jego mieszkańcy kultywują rycerskie tradycje. I coś jest na rzeczy bo z niemal każdej kamieniczki spływają flagi z rycerskimi herbami, na głównej ulicy gromadki dzieci układają kwiatowe dywany, a na XIV-wiecznym rynku Piazza Grande rozgrzewają się kusznicy. Siedząc na trybunie dla gawiedzi, obserwujemy, jak strzały z zadziwiającą precyzją trafiają w środek tarczy. Chwilę potem od sąsiada z prawej strony dowiaduję się, że oglądam jednego z najlepszych kuszników Italii. W niedzielę na tym placu przebrany w barwny kostium z epoki zapewne wygra rywalizację. W niedzielę, niestety, będziemy już w domu. I nieoczekiwanie ta myśl wcale nie wydaje nam się taka znowu smutna. 23 Maja Pierwszy poważny kryzys. Męska część grupy odmawia opuszczenia kampera, by -zaliczyć- kolejną architektoniczną perełkę rozłożoną na wzgórzu. Mimo to udaje nam się zobaczyć Urbino, gdzie przyszedł na świat Rafael Santi, a potem San Leo, które zachwalała redakcyjna koleżanka. Jednak patrząc z poziomu parkingu na górujący nad urwiskiem zamek, nawet mnie ogarnia przygnębienie. Ja tam po prostu nie wejdę. Kto to wymyślił, żeby wszystkie atrakcyjne miejsca lokować tak wysoko? W drodze powrotnej gościmy na pokładzie szwajcarskiego kolarza, któremu podczas zjazdu z góry zerwał się łańcuch. Musieliśmy go podrzucić do najbliższego miasteczka z warsztatem. Jak nam opowiada – z grupą przyjaciół od lat tak spędza wakacje na dwóch kółkach. Po prostu wybierają kraj i na rowerach codziennie pokonują w nim od 100 do 170 km. 24 Maja Ostatnie chwile wakacji postanawiamy spędzić nad jeziorem Garda – największym i najczystszym z alpejskich zbiorników. Właściwie czasu wystarczy nam zaledwie na przejazd wzdłuż jego brzegu i krótki pobyt w miasteczko Riva na jego krańcu. Spacerując promenadą, obserwujemy walkę windsurferów z falami. Pomyślałam, że nasze zmagania z pogodą byłyby o wiele trudniejsze, gdyby nie kamper. A tak właściwie suchą nogą przeszliśmy przez najbardziej deszczowe wakacje w naszym życiu. W stolicy Toskanii nie warto szukać parkingu dla kamperów. Miasto jest nonstop zakorkowane, jeździ się po nim trudno, a kierowcy nie są tak uprzejmi jak gdzie indziej. Poza tym częste są przypadki włamań do kamperów, szczególnie w okolicy dworca kolejowego. Polecam kemping Michelangelo, położony około 1,5 km od centrum Florencji. Nie jest tani (prawie 14 euro za kamper plus ponad 11 za każdą osobę), ale ma wiele plusów. Za dodatkową opłatą można tam zostawić samochód na cały dzień bez konieczności płacenia za osoby). No i najważniejsze: zaledwie kilkaset metrów dalej znajduje się plac Michała Anioła, z którego widać panoramę Florencji. Parkingi w mieście kosztują 1–2 euro za godzinę postoju. Ciekawa oferta agroturystyczna: www.agriturismo.it Kempingi na trasie: www.camping.it, www.campingo.com, www.europe-camping-guide.com, www.italylogue.com Strony turystyczne o Włoszech: www.italiantourism.com, www.ultimateitaly.com Włochy dla bystrzaków Wydawnictwa Helion - Bardzo dobry poradnik z listą noclegów, kempingów, niezbędnych adresów oraz wszelkiego rodzaju porad, jak tanio podróżować (rezerwacja biletów, bilety zniżkowe itp.). Przewodnik National Geographic Włochy - Informacje o kraju i jego historii, ciekawostki, co i dlaczego zwiedzać (bogato ilustrowany). Włochy – przewodnik Paskala - Znajdziemy w nim informacje nawet o miejscach mniej popularnych, ale wartych zachodu. Najlepiej robić je w dużych centrach handlowych gdyż jest najtaniej. Na pamiątkę warto kupić specjały kuchni włoskiej, takie jak ocet balsamiczny z Modeny (najlepiej 8-letni i starszy, od 10 euro), wino Chianti z Toskanii (od 5 euro), kawy (np. Lavazza 2,5–3euro, Segafredo 1–2 euro) czy parmezany (od 8 euro/kg). Aby nie obciążać wozu w trakcie jazdy, lepiej zrobić to w drodze powrotnej, np. pod Modeną, przy północnym wjeździe na autostradę, znajduje się wielkie centrum handlowe, gdzie możemy zaopatrzyć się w wiktuały. Dobrym też punktem jest wolnocłowe San Marino. Dzięki polskiej obsłudze (pracuje tam wielu rodaków) dowiemy się, co warto kupić. Na pewno – alkohole, tańsze nawet o 100 proc. niż w Polsce. Wiele stacji benzynowych we Włoszech ma infrastrukturę związaną z obsługą kamperów. Opróżnianie zbiorników z brudną wodą oraz uzupełnienie ich świeżą nic nie kosztuje. Ale uważajmy – ubikacje wolno opróżniać wyłącznie tam, gdzie jest napis -WC KIMIK-. Można na nich również przenocować, z czego często korzystaliśmy, żeby zaoszczędzić pieniądze (kemping to zawsze wydatek co najmniej 20 euro). Za skorzystanie z toalety zapłacimy tam około 0,50 euro, a za prysznic 2–2,5 euro. Benzyna lub ojej napędowy kosztuje 1,5–1,6 euro/litr. Warto pamiętać, że w niedzielę mniejsze stacje benzynowe mogą być nieczynne. Włoskie autostrady są płatne. Wydaliśmy na nie w sumie 410 euro. Paliwo kosztowało nas 600 euro. Ograniczenia prędkości: autostrada 130 km/godz., obszar zabudowny 50 km/godz., niezabudowany 100 km/godz. (sic!) W Austrii 10-dniowa winieta autostradowa kosztuje ok. 8 euro. Warto zabrać ze sobą wodę mineralną do gotowania kawy i herbaty, cukier, masło i pieczywo (niestety, włoskie jest niesmaczne, to często rozdęte spulchniaczami pszenne bułki pozbawione smaku, za które trzeba słono płacić). Na miejscu kupimy pyszne sery w cenach korzystniejszych niż w Polsce (7–20 euro za kilogram), makarony (ok. 1 euro), sosy (1–4 euro), zupy w torebkach za ok. 3 euro, wina od 3 euro, Warto też stołować się w restauracjach. Za pizzę średnio zapłacimy 7–8 euro, choć można znaleźć smaczne w cenie 5 (San Marino). Kawa to wydatek 1–2 euro. Generalnie we Włoszech polecam kuchnię włoską. No i drink o nazwie Aperol, kosztujący 3 euro. Warto zaopatrzyć się w specjalne karty, które upoważniają do wstępu do kilku obiektów (muzeów, kościołów). Korzystając z nich, zapłacimy nawet o połowę mniej, niż gdybyśmy chcieli każą wejściówkę kupić osobno. Poza tym zobowiązuje to nas do dyscypliny, bo skoro już zapłaciliśmy....Karty takie kosztują od 8 do kilkudziesięciu euro, zależnie od miasta, można je nabyć zazwyczaj już w pierwszym obiekcie, który chcemy zwiedzić. Najtrudniej dostać się do muzeów we Florencji, zwłaszcza Galerii Uffizi (jedno z najwspanialszych na świecie), gdzie zawsze stoją długie kolejki. wstęp – 6,5 euro plus 3 rezerwacja. karnet muzea miejskie w san Gimignano kosztuje 7,5 euro, zaś karnet Siena itinerari d’ arte (wszystkie atrakcje miasta) od 13 do 16 euro. Uważaj na znaki zakazu wjazdu – bardzo często dotyczą wyłącznie kamperów (nie mylić ze znakiem zakaz wjazdu ciężarówek powyżej 7,5 tony; nasz kamper traktowany jest jak samochód osobowy o większych gabarytach). Szukaj parkingów przeznaczonych dla kamperów. W wielu miastach wolno wjechać na parking tirom, autobusom, ale kamperom – nie. Zdarza się, że przy wjeździe na parking stoi samochodowy -ogranicznik wysokości- (np. w miasteczkach wokół jeziora Garda). W samych miastach kamperem – znacznie dłuższym od samochodu osobowego – trudno jest zaparkować. Koszt takiego postoju to 1–2 euro za godzinę (płacimy zwykle od 6 rano do 8 wieczorem, choć bywają płatne parkingi całodobowe). W niedziele najczęściej parkujemy gratis. Uważaj na przydrożne drzewa. Nisko osadzone gałęzie mogą uszkodzić dach. Zwracaj uwagę na tunele – na naszej trasie bezpiecznie przejechaliśmy ich dziesiątki, ale widzieliśmy też takie o wysokości mniejszej niż 3,2 metra – dla kampera już niebezpieczne.