8 zjawisk na nocnym niebie w maju. Od „Niebieskiego Księżyca” po spektakl Drogi Mlecznej
Tegoroczne majowe niebo to prawdziwa gratka dla miłośników astronomii – zobaczymy nie jedną, a dwie pełnie Księżyca, efektowny deszcz meteorów Eta Akwarydy i wiele innych zjawisk. Sprawdź, kiedy spojrzeć w niebo, by nie przegapić najciekawszych kosmicznych spektakli tego miesiąca.
Nocne niebo w maju obfituje w spektakularne zjawiska – od roju meteorów i koniunkcji planet z Księżycem, aż po nie jedną, lecz dwie pełnie. To także czas, gdy wydłużają się warunki do podziwiania centrum Drogi Mlecznej – na półkuli północnej będzie ono widoczne mniej więcej od północy do wczesnych godzin porannych. Oto osiem najciekawszych zjawisk astronomicznych, które warto obserwować w maju wraz z informacjami, kiedy najlepiej spojrzeć w niebo. Szczyt roju meteorów Eta Akwarydy – 5-6 maja Rój meteorów Eta Akwarydy jest widoczny od 19 kwietnia do 28 maja, ale jego aktywność osiąga szczyt w nocy z 5 na 6 maja. Słynie z szybkich, jasnych meteorów, które często pozostawiają po sobie długotrwałe smugi. W idealnych warunkach można zobaczyć do kilkudziesięciu „spadających gwiazd” na godzinę, zwłaszcza na półkuli południowej. W tym roku obserwacje utrudni jednak jasny Księżyc, który przyćmi słabsze zjawiska. Mimo to cierpliwi obserwatorzy, znajdujący się z dala od miejskich świateł, mogą dostrzec kilka meteorów – szczególnie tuż przed świtem. Mars, sierp Księżyca i Saturn w bliskim sąsiedztwie – 12-13 maja Wybierz się na zewnątrz godzinę przed wschodem słońca rankiem 12 i 13 maja, aby zobaczyć efektowne wyrównanie obiektów na wschodnim niebie. Mars, Saturn oraz wąski sierp Księżyca ustawią się niemal idealnie w jednej linii tuż nad wschodnim horyzontem. Trio pojawi się mniej więcej na godzinę przed świtem, a następnie będzie się wznosić coraz wyżej, zanim niebo rozjaśni się wraz ze wschodem Słońca. Nów Księżyca sprzyja obserwacji Drogi Mlecznej – 16 maja Aby zobaczyć największą astronomiczną atrakcję maja – centrum Drogi Mlecznej – wybierz się na obserwacje w okolicach nocy 16 maja. Nów sprawi, że niebo będzie wolne od księżycowego blasku. W połączeniu z miejscem oddalonym od miejskich świateł – np. w parkach narodowych – galaktyczne centrum będzie widoczne najjaśniej. To także najlepszy moment na fotografowanie Drogi Mlecznej. Centrum Galaktyki wschodzi około godziny 23:00 (zależnie od lokalizacji) i pozostaje widoczne aż do wczesnych godzin porannych. Nów to także idealny moment na obserwację odległych galaktyk przez teleskopy. Do najłatwiejszych do dostrzeżenia należą: Galaktyka Wir (w pobliżu dyszla Wielkiego Wozu) oraz Galaktyka Sombrero (blisko jasnej gwiazdy Spica). Koniunkcja Księżyca i Wenus – 18 maja Nie przegap zachodu słońca 18 maja. Tuż po nim na niebie pojawi się efektowna para: cienki sierp Księżyca i Wenus, najjaśniejsza planeta widoczna z Ziemi. Duet ten będzie lśnił nad zachodnim horyzontem i pozostanie widoczny przez około 2 godziny. Gdy niebo ściemnieje, nad zachodnim horyzontem dostrzeżesz także Merkurego, natomiast Jowisz znajdzie się powyżej koniunkcji Księżyca i Wenus. (Pamiętaj: kieruj przyrządy optyczne na zachód dopiero wtedy, gdy słońce całkowicie schowa się za horyzontem). Rzadki „Niebieski Księżyc” – 31 maja Maj kończy się niezwykłym wydarzeniem astronomicznym: drugą pełnią w ciągu jednego miesiąca kalendarzowego, powszechnie nazywaną Niebieskim Księżycem. Według NASA zjawisko to występuje mniej więcej raz na dwa do trzech lat. Nazwa „Niebieski Księżyc” nie oznacza, że nasz satelita rzeczywiście zmieni kolor na błękitny. Podobnie jak podczas wcześniejszej majowej pełni, może wydawać się żółtawy lub pomarańczowy, zwłaszcza gdy znajduje się nisko nad horyzontem. Księżyc przybiera niebieski odcień zazwyczaj tylko wtedy, gdy w atmosferze ziemskiej znajdują się specyficzne cząsteczki, na przykład pył wulkaniczny. Jak znaleźć gwiazdozbiór Bliźniąt? Pomoże Jowisz – przez cały maj Przez cały maj Jowisz jasno świeci na zachodnim niebie, a jego położenie sprawia, że jest doskonałym punktem orientacyjnym do odnalezienia gwiazdozbioru Bliźniąt. Planeta znajduje się w pobliżu dwóch najjaśniejszych gwiazd tej konstelacji – Polluksa i Kastora. Choć Bliźnięta można znaleźć także przy pomocy innych „drogowskazów” na niebie, takich jak Wielki Wóz, to właśnie Jowisz stanowi w tym miesiącu wyjątkowo łatwą wskazówkę dla obserwatorów. Jowisz zbliża się do Wenus – przez cały maj Na początku miesiąca Jowisz i Wenus będą widoczne w odległości około 40 stopni (czyli mniej więcej 10 szerokości zaciśniętej pięści) nad zachodnim horyzontem. W miarę upływu dni planety będą się do siebie zbliżać — pod koniec maja dzielić je będzie już tylko około 14 stopni (nieco ponad jedna szerokość pięści), tworząc coraz bardziej efektowny układ. Pod koniec miesiąca do tego „spotkania” dołączy także Merkury, który stanie się łatwiejszy do zauważenia, zbliżając się do swojej maksymalnej elongacji wschodniej w połowie czerwca. Źródło: National Geographic
Poznano sekret świątyni Wenus pod Neapolem. Jak rzymska konstrukcja przetrwała zbudowana na wulkanie?
Świątynia Wenus w Neapolu zachowała się do współczesnych czasów w zaskakująco dobrym stanie. Budowla musiała przecież przetrwać stulecia – powszechnych w tym regionie – zagrożeń sejsmicznych i geologicznych. Naukowcy odkryli receptę na długowieczność budynku.
Świątynia Wenus znajduje się na neapolitańskich Polach Flegrejskich – rozległej kalderze wulkanu, który kształtował ten obszar dziesiątki tysięcy lat temu. Region ten od wieków doświadcza bradyseizmu, czyli powolnego unoszenia i zapadania się gruntu, co stawia miejscowe budowle w wyjątkowo trudnych warunkach geologicznych. Aby zrozumieć fenomen trwałości świątyni, włoscy naukowcy przeanalizowali materiały użyte do wzniesienia budynku. Badania pokazują inżynieryjny kunszt rzymskich architektów i sugerują, że zastosowane starożytne rozwiązania mogą inspirować współczesne budownictwo na obszarach zagrożonych aktywnością wulkaniczną. Łaźnia, która została świątynią – losy budowli Świątynia Wenus została wybudowana w II wieku n.e. przez cesarza Hadriana. Władca, chcąc dbać o swoje zdrowie, rozbudował istniejący już wtedy kompleks łaźni o dodatkową halę dekoracyjną, która później została nazwana świątynią. Rzymianie w II wieku n.e. silnie rozwijali kulturę term. Łaźnie służyły im jako miejsce relaksu, rekreacji, ale również terapii zdrowotnych, z których korzystał sam cesarz Hadrian. Swoją nazwę, nawiązującą do rzymskiej bogini, świątynia zyskała dopiero pod koniec XVI wieku. W 1595 roku podczas prac archeologicznych na terenie budowli odkryto marmurowy posąg Wenus. Znalezisko okazało się na tyle istotne, że budynek został mianowany imieniem bogini miłości, zastępując tym samym poprzednie przeznaczenie obiektu. Choć późniejsze badania archeologiczne wykazały, że XVI-wieczni uczeni błędnie uznali tę budowlę za miejsce kultu, nazwa kompleksu pozostała niezmieniona i do dziś potrafi wprowadzać odwiedzających Neapol w błąd. Jak przeprowadzono badania? Badacze od wielu lat zastanawiali się, jak świątynia potrafiła przetrwać w tak dobrym stanie, tyle lat stojąc na terenach niezwykle wrażliwych geologicznie. Aby rozwiązać zagadkę długowieczności budowli, naukowcy z Uniwersytetu Neapolu oraz Uniwersytetu Chieti-Pescary pobrali próbki materiałów, z których w II w. n.e. została wybudowana świątynia. Wśród dziewięciu elementów, jakie pozyskali, były: zaprawa murarska, cegły, kilka odmian kamienia wulkanicznego użytego w budowie oraz biała powłoka ścienna (tzw. eflorescencja), która powstaje w procesie wietrzenia solnego, kiedy budowla stoi na gruncie bogatym w minerały. Badania nad materiałami Zebrane materiały zostały następnie poddane kilku procedurom badawczym. Na początku surowce obejrzano pod wysokiej klasy mikroskopem optycznym, co pozwoliło na określenie struktury i tekstury materiałów. Analiza dowiodła, że Rzymianie intencjonalnie mieszali wapno z dużą ilością cząstek pochodzenia wulkanicznego, co czyniło zaprawę bardziej elastyczną i odporną na odkształcenia podłoża. Struktura zaprawy murarskiej została przez badaczy przeanalizowana także za pomocą promieniowania rentgenowskiego. Analizy wykazały, że rzymska zaprawa powstawała na bazie wapna, do którego dodawano znaczną ilość drobnych składników pochodzenia wulkanicznego. Takie domieszki stosowano również w cegłach. Badacze podejrzewają, że wykorzystanie takich składników nie było przypadkowe – rzymscy budowniczy robili to w pełni świadomie. Potwierdzać może to fakt, że scoria (okruchy szkliwa wulkanicznego) używana w budownictwie została specjalnie sprowadzona na Pola Flegrejskie z regionu Wezuwiusza. Jakie wnioski płyną z badań? Badania nad składem materiałów budowlanych pozwalają naukowcom lepiej opisać proces powstawania świątyni Wenus. Niektóre składniki były celowo sprowadzane na plac budowy, co oznacza, że Rzymianie świadomie wykorzystywali m.in. materiały wulkaniczne. Obecność tych składników sprawiała, że zaprawa była bardziej elastyczna, lepiej znosiła odkształcenia i ruchy podłoża oraz miała większą odporność na degradację materiałów. Oznacza to, że budulce stosowane przez Rzymian okazały się wyjątkowo odporne na trudne warunki geologiczne. Naukowcy podkreślają, że takie podejście może inspirować współczesne budownictwo – zwłaszcza na terenach narażonych na aktywność wulkaniczną czy niestabilność gruntu. Źródło: Phys.org Nasz autor Olaf Kardaszewski Absolwent Instytutu Stosowanych Nauk Społecznych na Uniwersytecie Warszawskim. Obecnie student magisterskiego kierunku Studiów Miejskich na tej samej uczelni. Interesuje się społecznymi i kulturowymi aspektami zmieniającego się świata, o czym chętnie pisze w swoich pracach. Współprowadzący projekt „Podziemna Warszawa” w National Geographic Polska. Uwielbia podróże, w trakcie których zawsze stara się obejrzeć mecz lokalnej drużyny piłkarskiej.
Awaria europejskiej sondy JUICE. Straciła kontakt z Ziemią tuż przed zbliżającym się przelotem nad Wenus
Już 31 sierpnia sonda Europejskiej Agencji Kosmicznej JUICE (Jupiter Icy Moons Explorer) zbliży się Wenus, by wykonać manewr tzw. asysty grawitacyjnej. Jednak przez kilka długich dni nie było kontaktu ze statkiem kosmicznym, a inżynierowie obawiali się, że sonda weszła w tryb przetrwania.
Wystrzelona 14 kwietnia 2023 roku sonda JUICE leci w kierunku Jowisza, by na miejscu zbadać trzy księżyce gazowego olbrzyma – Ganimedesa, Kalisto i Europę. To światy, o których wiemy, że posiadają ogromne oceany, czyli mogą być środowiskiem przyjaznym życiu. Jednak po ponad dwóch latach praktycznie bezproblemowego lotu, nagle utracono kontakt z sondą. Problem pojawił się 16 lipca podczas rutynowego przelotu nad stacją naziemną. Antena ESA do komunikacji z kosmosem znajdująca się w Cebreros w Hiszpanii nie nawiązała kontaktu z JUICE o przewidywanej godzinie 04:50 CEST. Wstępne kontrole wykluczyły problemy ze stacją naziemną, co wymusiło przekazanie sprawy do zespołu kontroli JUICE w Europejskim Centrum Operacji Kosmicznych ESA w Darmstadt (ESOC). Próby nawiązania kontaktu ze statkiem kosmicznym za pośrednictwem innej stacji ESA w New Norcia również zakończyły się niepowodzeniem, co potwierdziło, że problem leżał po stronie statku. Jak zdiagnozować sondę kosmiczną? Bez sygnału i telemetrii inżynierowie obawiali się, że JUICE mogła przejść w tryb przetrwania – konfigurację, która jest uruchamiana w przypadku wielokrotnych awarii systemów pokładowych. W takim stanie statek kosmiczny obraca się powoli, przesuwając antenę nad Ziemią raz na godzinę. Nie wykryto jednak takiego przerywanego sygnału. – Utrata kontaktu ze statkiem kosmicznym jest jednym z najpoważniejszych scenariuszy, z jakimi możemy się zetknąć. Bez telemetrii znacznie trudniej jest zdiagnozować i rozwiązać podstawową przyczynę problemu – powiedziała Angela Dietz, kierowniczka ds. operacyjnych statku kosmicznego JUICE. Inżynierowie projektu podejrzewali albo niewłaściwe ustawienie tzw. anteny średniego zysku JUICE, albo awarię nadajnika lub wzmacniacza sygnału. Rozważano dwie strategie naprawcze: poczekanie na następny automatyczny reset statku kosmicznego za 14 dni lub wysłanie „na ślepo” poleceń w kierunku, w którym powinna znajdować się sonda. – Czekanie nie wchodziło w grę. Musieliśmy działać szybko. Czekanie dwa tygodnie na reset oznaczałoby opóźnienie ważnych przygotowań do przelotu obok Wenus – podkreśla Angela Dietz. Sygnał raz na 22 minuty Wysyłanie poleceń do znajdującej się po drugiej stronie Słońca, około 200 milionów km od Ziemi sondy było ogromnym wyzwaniem. Każdy sygnał ratunkowy potrzebował 11 minut, aby dotrzeć do statku kosmicznego. Następnie zespół musiał czekać kolejne 11 minut, aby ustalić, czy kontakt się powiódł. Sześć prób skierowania anteny średniego zysku w stronę Ziemi zakończyło się niepowodzeniem. Prace nad przywróceniem łączności trwały przez całą noc, prawie 20 godzin. Konieczne było ręczne uruchomienie pokładowych systemów komunikacyjnych sondy JUICE. W końcu polecenie dotarło do sondy JUICE i aktywowało wzmacniacz sygnału, który zwiększa siłę sygnału wysyłanego przez sondę JUICE w kierunku Ziemi. Kontakt został przywrócony, a sonda JUICE okazała się być w doskonałym stanie. Żaden z systemów nie uległ awarii. Zawiodła synchronizacja Wszystko wskazuje na to, że przyczyną problemu był błąd oprogramowania związany z synchronizacją. Funkcja oprogramowania, która włącza i wyłącza wzmacniacz sygnału, opiera się na wewnętrznym zegarze. Zegar ten nieustannie odlicza czas i co 16 miesięcy resetuje się do zera. Jeśli funkcja korzysta z zegara dokładnie w momencie jego resetowania, wzmacniacz pozostaje wyłączony, a sygnał sondy JUICE jest zbyt słaby, aby można go było wykryć z Ziemi. – Zidentyfikowaliśmy kilka możliwych sposobów, aby zapewnić, że sytuacja ta nie powtórzy się. Obecnie decydujemy, które rozwiązanie będzie najlepsze do wdrożenia – twierdzi Angela Dietz. Dodaje, że był to podręcznikowy przykład pracy zespołowej pod presją. – Dzięki spokojnemu i metodycznemu podejściu zespołu udało nam się przywrócić działanie JUICE bez trwałego wpływu na misję – przekonuje. Po usunięciu anomalii zespół JUICE ponownie skupił się na przygotowaniach do przelotu obok Wenus. JUICE minie najbliższy punkt Wenus o godz. 07:28 CEST w niedzielę 31 sierpnia, kończąc tym samym drugi z czterech planowanych manewrów asysty grawitacyjnej. Udział w misji Polaków Zaprojektowana z myślą o zimnym, ciemnym środowisku Jowisza, JUICE musi dostosować się do intensywnego ciepła słonecznego w pobliżu Wenus. Aby chronić swoje wrażliwe komponenty, statek kosmiczny wykorzystuje swoją główną antenę o wysokim zysku jako osłonę termiczną. Ze względu na ograniczenia termiczne, jego instrumenty teledetekcyjne nie mogą być aktywne podczas przelotu, więc nie zostaną zarejestrowane żadne zdjęcia Wenus. <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/opracowane-przez-polakow-przyrzady-sondy-juice-rozlozyly-sie-i-dzialaja-misja-zmierza-ku-jowiszowi-ryc-esa-aoes-d9eb3cb.jpg" width="1768" height="887" alt="Opracowane przez Polaków przyrządy sondy JUICE rozłożyły się i działają. Misja zmierza ku Jowiszowi (ryc. ESA/AOES)" title="Opracowane przez Polaków przyrządy sondy JUICE rozłożyły się i działają. Misja zmierza ku Jowiszowi (ryc. ESA/AOES)" /> Przypomnijmy, że JUICE jest pierwszą misją klasy L (Large-class) w programie Cosmic Vision Europejskiej Agencji Kosmicznej. Sonda ma przeprowadzić szczegółowe obserwacje Jowisza i jego trzech dużych pokrytych oceanami księżyców – Ganimedesa, Kallisto i Europy – za pomocą zestawu instrumentów teledetekcyjnych, geofizycznych i in situ. Misja scharakteryzuje te księżyce zarówno jako obiekty planetarne, jak i potencjalne siedliska, dogłębnie zbada złożone środowisko Jowisza oraz zbada szerszy układ Jowisza jako archetyp gazowych gigantów w całym Wszechświecie. Sonda dotrze do układu Jowisza w lipcu 2031 roku. Swój udział w misji mają polskie podmioty kosmiczne. Przede wszystkim Centrum Badań Kosmicznych PAN, zaangażowane w misję naukowo i inżynieryjnie, oraz firma Astronika. Źródło: ESA Nasza autorka Ewelina Zambrzycka-Kościelnicka Dziennikarka i redaktorka zajmująca się tematyką popularnonaukową. Pisze przede wszystkim o eksploracji kosmosu, astronomii i historii. Związana z Centrum Badań Kosmicznych PAN oraz magazynami portali Gazeta.pl i Wp.pl. Ambasadorka Śląskiego Festiwalu Nauki. Współautorka książek „Człowiek istota kosmiczna”, „Kosmiczne wyzwania” i „Odważ się robić wielkie rzeczy”.
Astronomowie alarmują: Wenus może skrywać niewidoczne kosmiczne zagrożenie
Wokół Wenus mogą krążyć liczne asteroidy koorbitalne, których orbity są niestabilne i trudne do wykrycia. To właśnie one mogą stanowić potencjalne zagrożenie dla Ziemi – ostrzegają naukowcy z Brazylii.
Spis treści: Czym są obiekty koorbitalne? Asteroidy koorbitalne Wenus mogą zagrażać Ziemi Dlaczego nie jesteśmy w stanie ich dostrzec? Według nowego badania astronomów z Brazylii Wenus skrywa nie brane dotąd pod uwagę zagrożenie dla Ziemi. Są to obiekty koorbitalne – asteroidy krążące po orbicie zbliżonej do tej, po jakiej porusza się Wenus. Mogą potencjalnie spaść na naszą planetę. Problem w tym, że są trudne do wykrycia. Czym są obiekty koorbitalne? Obiekt koorbitalny (inaczej: współorbitujący) to ciało niebieskie, które porusza się wokół Słońca po orbicie bardzo zbliżonej do orbity innego, większego obiektu – na przykład planety. Najczęściej są to tzw. planetoidy trojańskie, rzadziej quasi-księżyce. Najwięcej takich obiektów krąży wspólnie z Jowiszem – kilkanaście tysięcy. Ziemia ma dwie takie towarzyszki, planetoidy nazwane 2010 TK7 oraz 2020XL5. Asteroidy koorbitalne Wenus mogą zagrażać Ziemi Wenus ma jak dotychczas 20 znanych obiektów koorbitujących. Asteroidy te poruszają się po orbitach zbliżonych do orbity Wenus, dzieląc z nią podobną ścieżkę wokół Słońca. Jednak ich orbity są niestabilne i chaotyczne, co oznacza, że ich trajektorie mogą ulegać znacznym zmianom w stosunkowo krótkim czasie. Badania wykazały, że tzw. czas Lapunowa dla tych obiektów wynosi około 150 lat. Po tym okresie ich przyszłe położenie staje się trudne do przewidzenia. Jak piszą astronomowie z Brazylii, choć asteroidy koorbitujące z Wenus nie zbliżają się bezpośrednio do niej, ich niestabilne orbity mogą teoretycznie prowadzić do przecięcia się z orbitą Ziemi. Symulacje komputerowe przeprowadzone przez naukowców wykazały, że istnieje zakres orbit o tzw. niskiej ekscentryczności, które mogą prowadzić do bliskich spotkań z Ziemią. W astronomii ekscentryczność pokazuje, jak bardzo orbita odbiega od idealnego koła. Wśród znanych asteroid koorbitujących wokół Wenus jest (na razie) tylko jeden obiekt o niskiej ekscentryczności. Wśród nieodkrytych jeszcze potencjalnych asteroid najgroźniejsze będą te, które mają średnicę większą niż 150 metrów i krążą bliżej niż 0,05 jednostki astronomicznej od Ziemi. Jednostka astronomiczna (AU, z ang. astronomical unit) to jednostka długości używana w astronomii głównie do opisywania odległości w Układzie Słonecznym. Jest to średnia odległość Ziemi od Słońca i wynosi 149 597 870,7 kilometrów. Dlaczego nie jesteśmy w stanie ich dostrzec? Autorzy nowego badania sugerują jednak, że podobnych obiektów może być więcej, tylko pozostają nieodkryte. Takiemu stanowi rzeczy sprzyja położenie Wenus bliższe Słońcu niż Ziemia. To sprawia, że małe obiekty zwyczajnie optycznie giną w blasku naszej gwiazdy i są bardzo trudne do wykrycia. Budowane dopiero obiekty, np. Obserwatorium im. Very C. Rubin w Chile, mogą poprawić nasze możliwości dostrzegania tych obiektów, ale ich skuteczność będzie wciąż ograniczona. Wygląda więc na to, że trzeba będzie uaktualnić tzw. NASA Authorization Act, czyli program wykrywania asteroid groźnych dla Ziemi, zlecony przez Kongres USA w 2005 roku. Miał on na celu wykrycie 90% groźnych obiektów do 2020 roku. Niestety, nawet nie biorąc pod uwagę nowych informacji o towarzyszach Wenus, nie został on w pełni zrealizowany. Źródło: arXiv Nasza autorka Magdalena Rudzka Dziennikarka „National Geographic Traveler" i „Kaleidoscope". Przez wiele lat również fotoedytorka w agencjach fotograficznych i magazynach. W National-Geographic.pl pisze przede wszystkim o przyrodzie. Lubi podróże po nieoczywistych miejscach, mięso i wino.
Niedługo startuje pierwsza prywatna misja na Wenus. Ale stojący za nią naukowcy już projektują kolejną
Prace nad misją wenusjańską The Morning Star są już na finiszu. W połowie przyszłego roku powinniśmy być świadkami startu pierwszej prywatnej misji planetarnej, która – miejmy nadzieję – przyniesie nam ważne informacje na temat atmosfery Wenus i możliwości istnienia tam życia. Ale naukowcy pracują już nad koncepcją kolejnej misji, która miałaby dostarczyć na Ziemię kropelki wenusjańskich chmur.
Spis treści: Na Wenus z Rocket Lab Balon w chmurach z kwasu siarkowego Jak sprowadzić próbki z Wenus na Ziemię? Odkąd 14 września 2020 roku naukowcy ogłosili wykrycie fosfiny w chmurach Wenus, zainteresowanie naszą sąsiednią planetą nie słabnie. Artykuł o detekcji fosfiny opublikowano w „Nature Astronomy”, a główną autorką badania była profesor Jane Greaves. Obok niej – dr Janusz Pętkowski, chemik i astrobiolog, którego wraz z resztą zespołu z Massachusetts Institute of Technology (MIT) profesor Greaves zaprosiła do współpracy nad jej odkryciem. Wzbudziło ono ogromne zainteresowanie, ponieważ fosfina może być potencjalnym biomarkerem – śladem istnienia życia. Jednak wyniki grupy są negowane przez część naukowców. Najlepszą metodą na znalezienie odpowiedzi, czy coś żywego na Wenus generuje fosfinę, jest wysłanie tam misji. Na Wenus z Rocket Lab Aby wysłać sondę na Wenus, badacze z MIT połączyli siły z nowozelandzką firmą kosmiczną Rocket Lab. Wspólnie pracują nad pierwszą w historii prywatnie finansowaną planetarną misją astrobiologiczną. Sonda ma wystartować w połowie 2026 roku na pokładzie należącej do Rocket Lab rakiety Neutron. Ważący około 20 kg próbnik zostanie wyposażony w zaawansowane instrumenty, w tym nefelometr autofluorescencyjny, który scharakteryzuje kropelki chmur Wenus i poszuka śladów chemii organicznej. Sonda przeprowadzi szczegółowe badania in situ, dostarczając kluczowych informacji na temat składu atmosfery planety. – Misja ma na celu charakteryzację kropelek chmur Wenus i poszukiwanie chemii organicznej. Opiera się na małej, niedrogiej sondzie zaprojektowanej do pomiaru fluorescencji kropelek chmur w celu zbadania obecności cząsteczek organicznych w chmurach. Obecnie zakończyliśmy budowę nefelometru autofluorescencyjnego i przeprowadziliśmy pierwsze testy integracyjne sondy, która zostanie zrzucona w atmosferę Wenus. Wszystko idzie naprzód – komentuje dr Janusz Pętkowski, wiceszef naukowy (deputy PI) inicjatywy MIT-Morning Star Missions to Venus i wiceszef zespołu naukowo-instrumentowego misji firmy Rocket Lab na Wenus. Misję Rocket Lab wspiera NASA Ames Research Center (ARC) – jedno z najważniejszych centrów badawczych NASA, zlokalizowane w Dolinie Krzemowej w Kalifornii. Powstało w 1939 roku i od tego czasu odgrywa kluczową rolę w badaniach lotniczych, kosmicznych oraz w rozwijaniu technologii dla przyszłych misji eksploracyjnych. Ames dostarczy osłonę termiczną sondy. Na tym nie koniec. Badacze już zastanawiają się nad kolejnymi etapami programu wenusjańskiego. Rozważają możliwość wysłania na Wenus misji z balonem, który przez kilka tygodni będzie dryfował w chmurach Wenus, zbierając cenne dane na temat warunków panujących na tej niezwykłej planecie. Balon w chmurach z kwasu siarkowego – Wenus nie jest oczywistym miejscem do poszukiwania życia. Okalające całą tę planetę chmury składają się z kwasu siarkowego, a takie środowisko było przez długi czas było uważane za uniemożliwiające procesy chemii organicznej – powiedział naukowiec planetarny MIT Iaroslav Iakubivskyi w przemówieniu wygłoszonym 15 lutego na spotkaniu American Association for the Advancement of Science. W ubiegłym roku informowaliśmy, że badaczom z wenusjańskiej grupy na MIT udało się potwierdzić, że stężony kwas siarkowy nie jest tak niszczący dla aminokwasów i innych związków organicznych, jak uznawaliśmy. – Odkryliśmy, że 19 na 20 aminokwasów budujących białka ziemskiego życia jest stabilne w 98 proc. kwasie siarkowym. I może się tak dziać przez miesiące. Rozpuszczają się w nim fantastycznie. To sytuacja absolutnie niespotykana. Pokazaliśmy też, że zasady azotowe, czyli literki naszego DNA pozostały stabilne w kwasie siarkowym. To może być pierwszy krok do zmiany naszego myślenia o tym, czy woda jest aby na pewno jedynym środowiskiem, w którym życie może istnieć – mówił wówczas National-Geographic.pl dr Janusz Pętkowski, jeden z autorów badania. – Zamiast być siłą destrukcyjną, kwas siarkowy może w rzeczywistości służyć jako potencjalny rozpuszczalnik dla cząsteczek niezbędnych do życia. Jednak, aby to przetestować, musimy udać się na Wenus – powiedział na konferencji Iaroslav Iakubivskyi. Jak sprowadzić próbki z Wenus na Ziemię? Przyszła misja na Wenus może obejmować urządzenia wyłapujące z gigantycznego balonu cząsteczki chmury zawierającej kwas siarkowy. Naukowcy przekonują, że poszukiwanie oznak życia lub samego życia w wenusjańskim środowisku powietrznym wymaga przewiezienia próbek z wenusjańskich chmur na Ziemię. Podstawowa koncepcja misji obejmuje system wejścia w atmosferę Wenus, unoszący się w chmurach balon do zbierania próbek i pojazd Venus Ascent Vehicle do dostarczania próbek na orbitę. Do tego orbiter wenusjański i system powrotu na Ziemię. „Zbudowaliśmy elektrostatyczny kolektor mgły do pobierania próbek chmur o niskiej mocy i wysokiej wydajności. Największą trudnością jest szybkie nadmuchanie dużego balonu o pojemności 7000 m3 oraz nawigacja i kontrola pojazdu wznoszącego w warunkach niskiej widoczności i turbulentnego środowiska chmur. Omawiamy różne technologie umożliwiające przywiezienie próbek wenusjańskich na Ziemię, które wymagają ukierunkowanego rozwoju i mają synergię z wieloma rodzajami misji planetarnych” – napisali naukowcy w artykule „Venus cloud sample return concept for astrobiology” opublikowanym w „Science Direct”. Inspiracją dla urządzenia mającego wyłapać krople wenusjańskich chmur były rośliny łapiące mgłę na pustyni Atakama. Zespół zbudował prototyp łapacza chmur z czterech warstw siatki drucianej. Druty można naładować, aby zjonizować kropelki atmosferyczne i przyciągnąć je do siatki. Badacze przetestowali urządzenie, zbierając mgłę kwasu siarkowego w kontrolowanych warunkach laboratoryjnych, cząsteczki atmosferyczne przenoszone przez silne wiatry na górze Washington w New Hampshire oraz parę i gaz emitowane z otworów wulkanicznych na Kilauea na Hawajach. – Ogólnie rzecz biorąc, wszystkie te wyniki wykazały możliwość zebrania chmur z Wenus i przybliżenia nas do zrozumienia chemii i potencjalnego występowania życia na naszej sąsiedniej planecie – powiedział Iakubivskyi. Planowana na przyszły rok misja firmy Rocket Lab będzie pierwszą od 40 lat misją, która przebije się przez chmury Wenus. Wcześniej, w 1985 roku zrobiła to radziecka misja Vega, która wysłała balony w atmosferę planety w drodze na spotkanie z kometą Halleya. Natomiast misja Sample Return planowana jest na lata 40. naszego wieku. Nasza autorka Ewelina Zambrzycka-Kościelnicka Dziennikarka i redaktorka zajmująca się tematyką popularnonaukową. Związana z magazynami portali Gazeta.pl oraz Wp.pl. Współautorka książek „Człowiek istota kosmiczna”, „Kosmiczne wyzwania” i „Odważ się robić wielkie rzeczy”.
W chmurach nad Wenus znowu znaleziono ślady dwóch gazów. Wskazują na obecność życia
W atmosferze Wenus ponownie znaleziono ślady obecności fosfiny oraz amoniaku. Oba związki chemiczne to potencjalne biosygnatury. Czyli molekuły powstające w wyniku metabolizmu organizmów żywych.
W tym artykule: Zagadka fosfiny na Wenus Życie z kwasu siarkowego? Czemu nie Nowe sygnatury fosfiny i amoniaku Na powierzchni skalistej Wenus życie nie miałoby szansy przetrwać. Panuje tam temperatura wynosząca ok. 450 st. C. Ciśnienie jest zaś 90 razy większe niż na powierzchni Ziemi. Wenus, planetę o wymiarach zbliżonych do naszej, otaczają gęste, wielokilometrowe warstwy chmur. Składają się głównie z kwasu siarkowego. Natomiast cała atmosfera Wenus – głównie z dwutlenku węgla. I znów, tego rodzaju warunków nie kojarzymy z optymalnym środowiskiem dla rozwoju jakichkolwiek znanych nam form życia. Jednak diabeł tkwi w szczegółach. Im wyżej nad Wenus, tym sytuacja się poprawia. Ok. 50–60 km nad powierzchnią ciśnienie odpowiada temu na powierzchni Ziemi. Również temperatura w tym rejonie jest zbliżona do ziemskiej. Jeśli na Wenus miałyby istnieć jakieś wyjątkowo wytrzymałe – z punktu widzenia ziemskiego – mikroby, to właśnie tam. Jak donosi „Guardian”, podczas konferencji astronomicznej w Hull odbywającej się w tym tygodniu przedstawiono nowe argumenty potwierdzające obecność fosfiny i amoniaku w atmosferze Wenus. Oba gazy na Ziemi w naturalny sposób produkowane są przez mikroorganizmy. Zagadka fosfiny na Wenus Fosfina to inaczej fosforowodór. Jego odkrycie w atmosferze Wenus było sensacją 2020 roku. Sygnaturę fosfiny zarejestrowały teleskopy JCMT i ALMA, skierowane w stronę Wenus przez zespoły prof. Jane Greaves z Uniwersytetu w Cardiff i prof. Sary Seager z Massachusetts Institute of Technology. W skład jednego z zespołów wchodził dr Janusz Pętkowski, astrobiolog z MIT. Na Ziemi fosfinę można syntezować w laboratorium. Powstaje jednak również w warunkach naturalnych, w wyniku metabolizmu bakterii beztlenowych (żyjących np. w odchodach pingwinów). To właśnie spowodowało, że wyniki uzyskane przez Greaves i Seager były przełomowe. Fosfina w atmosferze Wenus mogła być biosygnaturą życia. W następnych latach badania doczekały się poważnej krytyki – m.in. ze strony prof. Victorii Meadows, astrobiolożki z Uniwersytetu Waszyngtona w Seattle. Wykrycie fosfiny uznano za błąd w pomiarach. Jednocześnie jednak liczba zagadek związanych z Wenus rosła. W 2021 r. prof. Paul Rimmer z Uniwersytetu Cambridge odkrył, że stężenie dwutlenku siarki w wenusjańskich chmurach drastycznie spada. Musiał za to odpowiadać jakiś proces albo procesy chemiczne, być może związane z obecnością mikrobiologicznego życia. Jednak na razie nie udało się wyjaśnić, co by to miało być. Życie z kwasu siarkowego? Czemu nie Na początku tego roku pojawiła się kolejna praca wspierająca hipotezę życia nad Wenus. Jednym z jej autorów jest dr Janusz Pętkowski. Badacze zajęli się kwasem siarkowym jako rozpuszczalnikiem. I wykazali, że wbrew pozorom stanowi on dobre środowisko dla chemicznych cegiełek życia. – Odkryliśmy, że 19 na 20 aminokwasów budujących białka ziemskiego życia jest stabilne w 98 proc. kwasie siarkowym. I może się tak dziać przez miesiące (…). Pokazaliśmy też, że zasady azotowe, czyli literki naszego DNA, pozostały stabilne w kwasie siarkowym – mówił nam wówczas dr Pętkowski. W atmosferze Wenus jest tlen. Czy to oznacza, że może tam być również życie? Wyewoluowaliśmy w warunkach środowiska bogatego w tlen. Jeśli więc przyjąć, że życie na innych planetach mogło wyewoluować w analogiczny sposób, atmosfera danego ciała niebieskiego musi... <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/w-atmosferze-wenus-jest-tlen-czy-to-oznacza-ze-moze-tam-byc-rowniez-zycie-ryc-shutterstock-f231797.jpg" width="938" height="391" alt="W atmosferze Wenus jest tlen. Czy to oznacza, że może tam być również życie? (Ryc. Shutterstock)" title="W atmosferze Wenus jest tlen. Czy to oznacza, że może tam być również życie? (Ryc. Shutterstock)" /> Nowe sygnatury fosfiny i amoniaku Kolejne dowody sygnalizujące prawdziwość hipotezy o życiu w chmurach Wenus pojawiły się w tym tygodniu. Na konferencji w Hull dwa zespoły przedstawiły wyniki nowych obserwacji Wenus. Pierwszym był zespół dr Dave’a Clementsa, astrofizyka z Imperial College London. Obserwacje prowadzone z pomocą Teleskopu Jamesa Clerka Maxwella na Hawajach znów wykazały obecność fosfiny w atmosferze Wenus. Naukowcy odkryli również, że wykrywanie tego związku – lub nie – jest związane z cyklem dobowym planety. – Nasze wyniki sugerują, że gdy atmosfera jest skąpana w świetle słonecznym, fosforowodór ulega zniszczeniu – powiedział Clements cytowany przez „Guardiana”. – Możemy tylko powiedzieć, że fosfina tam jest. Nie wiemy, co ją produkuje. Może to być chemia, której nie rozumiemy, albo ewentualnie życie – dodał astrofizyk. Na konferencji wystąpiła również prof. Jane Greaves. Przedstawiła wstępne wyniki obserwacji prowadzonych z pomocą Teleskopu Green Bank. Ta grupa badaczy wykryła z kolei w atmosferze Wenus ślady amoniaku. Amoniak może być kolejną biosygnaturą. Na Ziemi powstaje wyłącznie w wyniku procesów przemysłowych albo biologicznych. Co ciekawe, śladów amoniaku doszukiwano się już w danych zbieranych w poprzednim wieku przez sondę NASA Pionier 13. Co to wszystko oznacza? – Nawet jeśli potwierdzilibyśmy oba odkrycia, nie jest to jeszcze dowód na to, że znaleźliśmy te magiczne wenusjańskie mikroby i że żyją tam dzisiaj – podkreśliła prof. Jane Greaves. Temat potencjalnego życia w chmurach Wenus pozostaje więc otwarty – jednak dzięki nowym badaniom znacznie szerzej niż dotychczas. Źródło: Guardian. Nasz ekspert Magdalena Salik Dziennikarka naukowa i pisarka, przez wiele lat sekretarz redakcji i zastępczyni redaktora naczelnego magazynu „Focus". Wcześniej redaktorka działu naukowego „Dziennika. Polska, Europa, Świat”. Pasjami czyta i pisze, miłośniczka literatury popularnonaukowej i komputerowych gier RPG. Więcej: magdalenasalik.wordpress.com
W atmosferze Wenus jest tlen. Czy to oznacza, że może tam być również życie?
Wyewoluowaliśmy w warunkach środowiska bogatego w tlen. Jeśli więc przyjąć, że życie na innych planetach mogło wyewoluować w analogiczny sposób, atmosfera danego ciała niebieskiego musi zawierać tlen. Niedawno naukowcy poinformowali, że udało im się wykryć w atmosferze Wenus tzw. tlen atomowy.
W tym artykule: Wenusjański tlen atomowy Tlen powstał dzięki Słońcu Między warstwami atmosfery Wenus Czego nie wiemy o Wenus Tlen stanowi około 21 procent ziemskiego powietrza. Pozostała część atmosfery składa się głównie z azotu. Pierwsze życie na naszej planecie było beztlenowe. Jednak po okresie tzw. katastrofy tlenowej, która miała miejsce około 2,4–2 mld lat temu, wyewoluowały organizmy, dla których tlen jest niezbędny. W tym, w dalszej kolejności, my. Ale historia naszej kosmicznej piekielnej siostry, czyli Wenus, jest zupełnie inna. Gęsta i trująca dla nas atmosfera Wenus jest zdominowana przez dwutlenek węgla – aż 96,5 proc. Reszta to azot i gazy śladowe. Tlen wydawał się nieobecny. Ale ostatnie dane zdają się temu przeczyć. Wenusjański tlen atomowy Naukowcy skorzystali z instrumentu znajdującego się na pokładzie obserwatorium lotniczego SOFIA. Czyli samolotu Boeing 747SP, zmodyfikowanego do przenoszenia teleskopu na podczerwień. W ten sposób wykryli tlen atomowy w cienkiej warstwie wciśniętej pomiędzy dwie inne warstwy atmosfery Wenus. Projekt jest wynikiem współpracy NASA i Niemieckiego Centrum Lotnictwa i Kosmonautyki. Życie na Wenus jednak nie istnieje? Media obiegła informacja mająca kwestionować badania sprzed 2 lat Przez ostatnie 2 lata próbowaliśmy wyjaśnić nietypową chemię związków siarki obserwowanych w chmurach Wenus. Prowadziliśmy badania sprawdzające, czy obecność życia możne wytłumaczyć... <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/zycie-na-wenus-jednak-nie-istnieje-media-obiegla-informacja-majaca-kwestionowac-badania-sprzed-2-lat-fot-getty-images-e3fe8ac.jpeg" width="938" height="563" alt="Życie na Wenus jednak nie istnieje? Media obiegła informacja mająca kwestionować badania sprzed 2 lat (fot. Getty Images)" title="Życie na Wenus jednak nie istnieje? Media obiegła informacja mająca kwestionować badania sprzed 2 lat (fot. Getty Images)" /> Tlen atomowy składa się z pojedynczego atomu tlenu. Różni się od tlenu cząsteczkowego, który składa się z dwóch atomów tlenu i nadaje się do oddychania. Natomiast tlen atomowy jest wysoce reaktywny i uszkadza komórki. – To interesujące, ale właściwie nie zaskakujące odkrycie. Spodziewaliśmy się, że w środowisku górnej warstwy atmosfery Wenus promieniowanie UV umożliwia produkcję różnorodnych związków chemicznych, wliczając w to wiele reaktywnych rodników. Tlen atomowy jest spodziewanym efektem aktywnych procesów fotochemicznych w górnej atmosferze Wenus – komentuje dr Janusz Pętkowski. To astrobiolog z działającego na Massachusetts Institute of Technology (MIT) zespołu badawczego Venus Team. Jest związany również z wydziałem Inżynierii Środowiska Politechniki Wrocławskiej. Tlen powstał dzięki Słońcu Naukowcy po raz pierwszy bezpośrednio wykryli tlen po stronie Wenus zwróconej w stronę Słońca. Tam faktycznie jest wytwarzany w atmosferze. Wykryli go także po stronie odwróconej od Słońca, gdzie wcześniej został dostrzeżony przez teleskop naziemny na Hawajach. Przypomnijmy, iż Wenus obraca się znacznie wolniej niż Ziemia. Obrót wokół własnej osi zajmuje tej planecie 243 ziemskie doby. – Atmosfera Wenus jest bardzo gęsta. Jej skład chemiczny bardzo różni się od składu atmosfery ziemskiej – powiedział fizyk z Niemieckiego Centrum Lotnictwa i Kosmonautyki Heinz-Wilhelm Hübers. To główny autor badania opublikowanego w czasopiśmie „Nature Communications”. Gęsta atmosfera na drugiej planecie od Słońca zatrzymuje ciepło w niekontrolowanym efekcie cieplarnianym. – Wenus nie jest gościnna, przynajmniej dla organizmów, które znamy z Ziemi – dodał Hübers. Tlen jest wytwarzany po dziennej stronie planety przez promieniowanie ultrafioletowe ze Słońca. Rozkłada ono atmosferyczny dwutlenek węgla i tlenek węgla m.in. na atomy tlenu. Część tego tlenu jest następnie transportowana przez wiatry na nocną stronę Wenus. Między warstwami atmosfery Wenus – Wykrycie tlenu atomowego na Wenus jest bezpośrednim dowodem na działanie fotochemii, wywołanej przez słoneczne promieniowanie UV. A także na transport jego produktów przez wiatry atmosfery Wenus – mówi astrofizyk i współautor badania, Helmut Wiesemeyer z Instytutu Radioastronomii im. Maxa Plancka w Niemczech. – Dobrze znany przykład takiej fotochemii stanowi stratosferyczna warstwa ozonowa, chroniąca życie na Ziemi – dodaje Wiesemeyer. Na wysokości około 65 km nad Wenus znajduje się warstwa chmur zawierających kwas siarkowy. Wieją tam również huraganowe wiatry, które poruszają się w kierunku przeciwnym do ruchu planety. To się zmienia na wysokości około 120 km nad powierzchnią. Tam silne wiatry wieją w tym samym kierunku, w którym obraca się planeta. Okazało się, że tlen był skoncentrowany pomiędzy tymi dwiema warstwami, na wysokości około 100 km. Stwierdzono, że temperatura tlenu waha się od około minus 120 stopni Celsjusza po dziennej stronie planety do minus 160 stopni Celsjusza po stronie nocnej. Czego nie wiemy o Wenus Metody stosowane wcześniej do wykrywania tlenu na Wenus po stronie dziennej były pośrednie, oparte na pomiarach innych cząsteczek w połączeniu z modelami fotochemicznymi. – Wciąż jesteśmy na początku rozumienia ewolucji Wenus i tego, dlaczego tak bardzo różni się ona od Ziemi – powiedział Hübers. – Tego typu obserwacje procesów fotochemicznych w górnych warstwach atmosfery Wenus przybliżają nas do pełniejszego zrozumienia procesów fizyko-chemicznych w atmosferze. Potencjalnie mogą pomoc w zrozumieniu, dlaczego historia Ziemi i Wenus potoczyła się tak niezwykle odmiennie – podsumowuje dr Pętkowski. Źródło: Nature Communications. Nasz ekspert Ewelina Zambrzycka-Kościelnicka Dziennikarka i redaktorka zajmująca się tematyką popularnonaukową. Związana z magazynami portali Gazeta.pl oraz Wp.pl. Współautorka książek „Człowiek istota kosmiczna”, „Kosmiczne wyzwania” i „Odważ się robić wielkie rzeczy”.
Naukowcy opracowali mapę wulkanów na Wenus. Jest na niej 85 tys. obiektów
Wenus jest cała pokrywa wulkanami? Wszystko na to wskazuje. Dwoje naukowców opracowało najbardziej kompleksową mapę wulkanów na Wenus, jaka kiedykolwiek powstała. Wulkany na Wenus są liczone w dziesiątkach tysięcy.
W tym artykule: Kiedy zebrano dane o wulkanach na Wenus? W jaki sposób powstała mapa wulkanów na Wenus? Ile jest wulkanów na Wenus? – To jest jedno z najbardziej ekscytujących odkryć dotyczących Wenus, jakich kiedykolwiek dokonano – cieszy się Paul Byrne, planetolog z Uniwersytetu Waszyngtońskiego z St. Louis. Byrne wraz z Rebeccą Hahn, absolwentką tej samej uczelni, skatalogowali wszystkie wulkany, jakie znajdują się na planecie Wenus. Na wulkanicznej mapie Wenus, którą udostępnili wszystkim zainteresowanym, znalazło się aż 85 tys. wulkanów. Absolutna większość z nich, bo aż 99 proc., ma średnicę mniejszą niż 5 km. – Nasza mapa stanowi nadzwyczaj cenną bazę danych, która pomoże naukowcom zrozumieć wulkanizm i wulkany na Wenus – mówi Byrne. – Wulkanizm to jeden z podstawowych planetarnych procesów geologicznych. W przypadku Wenus ciągle jest słabo poznany – dodaje. Kiedy zebrano dane o wulkanach na Wenus? Tworząc mapę wulkanizmu na Wenus naukowcy wykorzystali bardzo stare dane. Zebrała je sonda Magellan, która badała gorącą sąsiadkę Ziemi między 1990 a 1994 rokiem. Ta bezzałogowa sonda NASA pracowała jeszcze w czasach, gdy instrumenty naukowe były wynoszone w kosmos przez wahadłowce. Sonda Magellan opuściła Ziemię w ładowni promu kosmicznego Atlantis. Dopiero na orbicie została wypuszczona w kierunku Wenus. Głównym zadaniem Magellana było zbadanie powierzchni Wenus. Posłużył do tego radar z syntetyczną aperturą (ang. Synthetic Aperture Radar, SAR). Dzięki niemu udało się zmapować ukrytą w gęstych chmurach planetę. Uzyskano obrazy o rozdzielczości od 120 do 300 m na piksel. Sonda pracowała w kilku cyklach. Łącznie z jej pomocą zobrazowano 98 proc. powierzchni Wenus. Przełożyło się to na 1200 Gb (gigabitów) danych. Jak podaje NASA, ta wielkość znacznie przekraczała 900 Gb pozyskanych w tamtych czasach ze wszystkich misji planetarnych. Woda na Księżycu znaleziona w nieoczekiwanym miejscu. Będą mogli z niej skorzystać astronauci Jak się okazuje, woda na Księżycu może być bardziej powszechna, niż sądzono. Naukowcy odnaleźli jej nowe zasoby. <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/woda-na-ksiezycu-znaleziona-w-nieoczekiwanym-miejscu-beda-mogli-z-niej-skorzystac-astronauci-fot-getty-images-7fb1b37.jpg" width="938" height="645" alt="Woda na Księżycu znaleziona w nieoczekiwanym miejscu. Będą mogli z niej skorzystać astronauci (fot. Getty Images)" title="Woda na Księżycu znaleziona w nieoczekiwanym miejscu. Będą mogli z niej skorzystać astronauci (fot. Getty Images)" /> W jaki sposób powstała mapa wulkanów na Wenus? – Wpadliśmy na pomysł, żeby stworzyć katalog wenusjańskich wulkanów, ponieważ nikt jeszcze tego nie zrobił na taką skalę – mówi Rebecca Hahn. – Praca była męcząca, jednak miałam do dyspozycji oprogramowanie ArcGIS, z którego korzystałam. – W latach 90. poprzedniego wieku, kiedy pojawiły się dane z sondy Magellan, to narzędzie nie było jeszcze dostępne. Ludzie wówczas musieli ręcznie obrysowywać wulkany kółkami, co ja dzisiaj mogę zrobić na komputerze – opowiada Hahn. W rezultacie powstała kompleksowa mapa, pokazująca, gdzie na Wenus znajdują się wulkany oraz jaki jest ich rozkład przestrzenny. Jest to najprawdopodobniej najdokładniejsza mapa wulkanizmu na jakimkolwiek znanym globie – włączając w to Ziemię. Doskonale wiemy, gdzie znajdują się wulkany na Ziemi. Jednak dotyczy to przede wszystkim wulkanów, które są na lądach. Wiedza o ziemskich podwodnych wulkanach nadal jest niekompletna. Na Wenus, gdzie nie ma oceanów, możliwe było zbadanie całej powierzchni globu. Ile jest wulkanów na Wenus? Chociaż mapa wenusjańskich wulkanów jest dokładna, ma pewne ograniczenia. Wynikają one z rozdzielczości radaru, w jaki wyposażona była sonda Magellan. Hahn uważa, że na Wenus znajdują się jeszcze setki tysięcy geologicznych struktur o cechach wulkanicznych. Były jednak zbyt małe, by je dostrzec. – Wulkan o średnicy jednego kilometra w danych z Magellana miałby siedem pikseli – mówi Hahn. – Dość ciężko go zobaczyć. Jeśli uzyskamy obrazy zrobione w lepszej rozdzielczości, wyczytamy z nich więcej. Nowe misje mające na celu dokładne zbadanie powierzchni Wenus przygotowują zarówno NASA, jak i ESA. Jednak są one planowane dopiero na następną dekadę. Do tej pory naukowcy muszą posiłkować się danymi z Magellana. Marzec tego roku pokazał, że i w nich kryją się prawdziwe skarby. Dwa tygodnie temu w „Science” ukazała się praca, w której po raz pierwszy udowodniono, że niektóre z wulkanów na Wenus są aktywne. Jej autorzy – Robert Herrick i Scott Hensley – wykazali to dzięki danym zebranym właśnie przez sondę Magellan. Źródła: phys.org, NASA, Science Nasz ekspert Magdalena Salik Dziennikarka naukowa i pisarka, przez wiele lat sekretarz redakcji i zastępczyni redaktora naczelnego magazynu „Focus". Wcześniej redaktorka działu naukowego „Dziennika. Polska, Europa, Świat”. Pasjami czyta i pisze, miłośniczka literatury popularnonaukowej i komputerowych gier RPG. Więcej: magdalenasalik.wordpress.com
Co trzymała w rękach Wenus z Milo? Niektórzy specjaliści twierdzili, że bogini miłości miała towarzysza
Wenus z Milo, zwana również Afrodytą z Melos, to starożytna rzeźba przedstawiająca boginię miłości i piękna. Znana jest na całym świecie i uważana za jedno z najwspanialszych dzieł sztuki starożytnej Grecji.
W tym artykule: Gdzie się znajduje Wenus z Milo? Opis rzeźby Co symbolizuje Wenus z Milo? Rekonstrukcja Wenus z Milo Ciekawostki o Wenus z Milo Rzeźba ta powstała około 150–100 lat p.n.e. na Milos. To grecka wyspa znajdująca się w archipelagu Cyklad, w południowej części Morza Egejskiego. Wyspa ta ma powierzchnię około 160 km kw. Milos odgrywała ważną rolę w antycznej Grecji. Wyspa była znana z surowców mineralnych, a także z udziału w wojnach grecko-perskich. Nie jest do końca pewne, kto jest autorem Wenus z Milo. Najczęściej przyjmuje się, że był nim rzeźbiarz Aleksandros z Antiochii. Gdzie się znajduje Wenus z Milo? Rzeźba została odkryta 8 kwietnia 1820 r. w starożytnych ruinach w pobliżu miejscowości Trypiti. Dokonał tego grecki rolnik Jorgos Kentrotas. Niektóre źródła podają nazwisko Bottonis. Posąg miał się znajdować w zasypanej niszy. Wenus z Milo miała kilku różnych właścicieli. Po odkryciu rzeźby na Milos, została zakupiona przez francuskiego żeglarza Julesa Dumonta d’Urville. Figura wtedy miała jeszcze przynajmniej jedną rękę. Rzeźba trafiła do francuskiego ambasadora w Turcji, markiza de Rivière. Ten zaś sprezentował posąg królowi Ludwikowi XVIII. Ostatecznie Wenus z Milo trafiła do Luwru w Paryżu w marcu 1821 r. Obecnie jest jednym z najczęściej fotografowanych obiektów w muzeum. Znajduje się w sali nr 345. Opis rzeźby Wenus z Milo ma około 203 cm wysokości. Została wykonana z marmuru paryjskiego. Przedstawia półnagą postać bogini z lekko skrzyżowanymi nogami. Lewa noga jest wysunięta do przodu. Możliwe, że kiedyś była wsparta na żółwiu. Wokół bioder owinięta jest szata. Ciało Wenus jest pełne delikatnych, płynnych linii, co sprawia, że rzeźba ta emanuje pięknem i harmonią. Rzeźba została uszkodzona. Brakuje jej obu rąk, stóp, płatków uszu i cokołu. Nie wiadomo, jak wyglądała oryginalnie. Mimo uszkodzeń rzeźba ta jest uważana za jeden z najlepiej zachowanych przykładów sztuki starożytnej Grecji. Chociaż została wykonana ponad 2 tysiące lat temu, to wciąż zachwyca swoją precyzją wykonania i pięknem formy. Wenus z Milo była inspiracją dla artystów z różnych epok i wywarła wpływ na rozwój sztuki. Co symbolizuje Wenus z Milo? Wenus z Milo to nie tylko arcydzieło sztuki, ale również symbol piękna i harmonii. Właśnie dlatego rzeźba ta była inspiracją dla wielu artystów, którzy chcieli uchwycić piękno ludzkiego ciała i jego proporcje. Dlatego Wenus z Milo stała się również symbolem kobiecej urody i jest do dziś przywoływana jako wzór piękna. Popularnej greckiej wyspie grozi zagłada? Poznaj zaskakujące ciekawostki o Grecji Poniżej prezentujemy mało znane ciekawostki o Grecji, które pozwolą wam jeszcze lepiej poznać historię i fenomen tego pięknego kraju na południu Europy. Wenus z Milo miała też wpływ na modę. W XIX wieku, kiedy rzeźba ta była szczególnie popularna, kobiety zaczęły nosić suknie z dopasowanymi gorsetami i długimi spódnicami. Możliwe, że próbowały w ten sposób naśladować proporcje ciała bogini. Rekonstrukcja Wenus z Milo Rzeźbie brakuje ramienia i dłoni prawej ręki, a także fragmentów lewego ramienia, przedramienia i dłoni. Gdy trafiła do Luwru, rozważano jej rekonstrukcję. Ostatecznie jednak pomysł zarzucono. Uzupełniono jedynie lewą stopę i uszkodzony czubek nosa. Poza tym Wenus z Milo wygląda tak, jak wtedy, gdy została odnaleziona. Félix Ravaisson uważał, że obok Wenus z Milo stał Ares, zwany też Marsem, czyli bóg wojny. Bogini miałaby trzymać lewą rękę na jego ramieniu. Adolf Furtwängler sądził z kolei, że w lewej ręce Wenus trzymała jabłko. Ręka ta była wsparta na kolumnie podtrzymującej jej ciężar. View oEmbed on the source website Współcześni graficy próbowali odtworzyć brakujące elementy na podstawie porównań z innymi rzeźbami oraz na podstawie wiedzy na temat formy ciała ludzkiego. Rekonstrukcje Wenus z Milo wskazują, że rzeźba ta pierwotnie mogła mieć w ręce różę, włócznię, jabłko, wrzeciono lub lustrzaną tarczę. Jednak brak oryginalnych elementów uniemożliwia jednoznaczne określenie, co dokładnie bogini trzymała w dłoni. Ciekawostki o Wenus z Milo Wenus z Milo to rzeźba, która fascynuje ludzi od wieków. Oto kilka ciekawostek związanych z tą słynną rzeźbą: Nazwa rzeźby nie pochodzi od jej pierwotnego miejsca znalezienia, ale od wyspy Milos, gdzie została odkryta w 1820 roku. Jedna z teorii mówi, że rzeźba nie przedstawia Wenus, lecz Amfitrytę. Była to bogini morza, żona Posejdona. Na wyspie Milos panował kult Amfitryty. Rzeźba składa się z dwóch części. Ich połączenie w okolicy bioder jest słabo widoczne. Prawdopodobnie ręce Wenus z Milo również były osobnymi częściami posągu. Wenus z Milo stała się symbolem piękna kobiecego ciała, ale nie zawsze była tak ceniona. Znany francuski malarz Auguste Renoir uważał, że jest „piękna jak żandarm”. W czasie II wojny światowej oryginalna Wenus z Milo została wywieziona z Luwru i ukryta. Dlatego nie wpadła w ręce Niemców. W Luwrze zastąpiła ją gipsowa kopia. W 1964 r. Wenus z Milo znalazła się w Japonii. Przyciągnęła tam ok. 1,7 mln zwiedzających. W 1970 r. Salvador Dali stworzył litografię „Wenus z szufladami”. Przedstawia ona Wenus z Milo, z której ciała wystają liczne szuflady. W ostatnich latach władze wyspy Milos próbowały odzyskać rzeźbę. Twierdziły, że Francja przejęła ją nielegalnie. Jednak petycja władz nie odniosła spodziewanego skutku.
Jak przetrwać dzień na Wenus? Lądownikowi potrzebne są do tego zupełnie nowe baterie, nad którymi pracuje NASA
NASA chce zbudować zupełnie nowy rodzaj baterii, które będą w stanie pracować w ultrawysokich temperaturach. Umożliwią one lądowanie na powierzchni Wenus oraz przetrwanie wenusjańskiego dnia, który – od świtu do zmierzchu – trwa 120 dni ziemskich.
W tym artykule: Jak przetrwać na Wenus? Z wojska na Wenus Czym ładować się na Wenus? 127 minut – tyle pracowała na powierzchni Wenus sonda Wenera 13. To rekord, jeśli chodzi o czas funkcjonowania jakiegokolwiek ziemskiego urządzenia na tej planecie. Został ustanowiony w 1982 r. Dotychczas nie udało się go pobić. Dlaczego? Wenus to planeta najbliższa Ziemi. Jest też najbardziej zbliżona wielkością do naszego globu. Kiedyś mogły na niej panować warunki podobne do ziemskich, później jednak temperatura na Wenus dramatycznie wzrosła. Dzisiaj na jej powierzchni jest średnio 450 st. C. W takiej temperaturze roztapia się ołów. Na Wenus gorąco może więc zabić. I to nie tylko życie biologiczne, ale i wszelkie mechanizmy, jakie mogliby tam wysłać ludzie. Gdyby zaś gorąco nie wystarczyło, swoje zrobi ciśnienie, aż 90 razy większe niż na Ziemi. To rezultat istnienia otulającej Wenus 250-kilometrowej warstwy chmur składających się z kropel kwasu siarkowego. Jak przetrwać na Wenus? Wenus dzieli od Słońca średnio ok. 108 mln km. Wydawałoby się, że czym bliżej Słońca, tym lepiej będą działać ogniwa fotowoltaiczne. Niestety taki sposób zasilania lądownika nie ma szans powodzenia. Z panelami stałoby się to samo, co groziłoby im na Ziemi, gdyby zanurzyć je 1,5 km pod powierzchnię wody – zostałyby zmiażdżone. Z kolei gorąco powoduje, że zasilanie z użyciem radioizotopowego generatora termoelektrycznego – często używanego jako napędu w sondach kosmicznych – na Wenus byłoby problematyczne. W tej sytuacji zaprojektowanie i zbudowanie urządzenia, które pobiłoby rekord Wenery 13, jest wyzwaniem. NASA ogłosiła właśnie, że wykonała pierwszy krok, by mu sprostać. We współpracy z firmą Advanced Thermal Batteries (ATB) jej inżynierowie opracowali prototyp pierwszej baterii, która byłaby w stanie pracować w warunkach wenusjańskich aż 120 ziemskich dni. Czyli pół tamtejszej doby, trwającej 243 ziemskie dni. Gdyby dobrze wymierzyć czas lądowania, dawałoby to szansę pobytu na Wenus od tamtejszego świtu do zmierzchu. Z wojska na Wenus Prototyp baterii wykorzystuje rozwiązania stosowane w nowoczesnych rakietach. Składa się z siedemnastu ogniw. Naukowcy poprawili architekturę baterii, wykorzystali specjalnie zaprojektowane materiały i uzyskali niski stopień samorozładowania. Po przeprowadzeniu wstępnych testów okazało się, że bateria radzi sobie w ultrawysokich temperaturach. Mogłaby więc zostać użyta w czasie misji na Wenus, a także w inne rejony Układy Słonecznego. – To wielkie osiągnięcie, które wiele osób uważało dotychczas za niemożliwe – powiedział Kevin Wepasnick z ATB. Życie na Marsie. Kiedy mogło powstać i czy mamy szanse na odnalezienie organizmów na Czerwonej Planecie? Organizmy potrzebują stabilnych warunków, źródła energii i ciekłej wody. Kiedy zatem mogło powstać życie na Marsie? Tę kwestię wyjaśniamy poniżej. Czym ładować się na Wenus? Praca nad nowym rodzajem baterii to część większego projektu NASA. Zakłada on zbudowanie małego lądownika nazwanego Long-Lived In situ Solar System Explorer (LLISSE). Na konceptualnej grafice pokazanej przez agencję wygląda on jak jak sześcian z przyczepionym u góry płaskim krążkiem z antenką. LLISSE ma być nieduży jak na urządzenia, które wysyłamy poza ziemską orbitę. Jego waga nie powinna przekraczać 10 kg. Zostanie wyposażony w czujniki mierzące temperaturę, ciśnienie, promieniowanie, skład chemiczny atmosfery, prędkość wiatru. A także w system komunikacyjny, wysyłający wszystkie te dane do znajdującego się powyżej atmosfery orbitera. Cała aparatura badawcza do działania potrzebuje jednak wydajnej baterii. Misja LLISSE opiera się na założeniu, że lądownik będzie w stanie funkcjonować na Wenus minimum 60 dni. – Spodziewamy się, że gotowy prototyp wenusjańskiej baterii cieplnej zostanie zaprezentowany w ciągu najbliższych 18 miesięcy – napisano w oświadczeniu NASA. Nasz ekspert Magdalena Salik Dziennikarka naukowa i pisarka, przez wiele lat sekretarz redakcji i zastępczyni redaktora naczelnego magazynu „Focus". Wcześniej redaktorka działu naukowego „Dziennika. Polska, Europa, Świat”. Pasjami czyta i pisze, miłośniczka literatury popularnonaukowej i komputerowych gier RPG. Więcej: magdalenasalik.wordpress.com
Życie na Wenus. Jeśli istnieje, jest inne od wszystkiego, co kiedykolwiek widzieliśmy – twierdzą naukowcy
Choć naukowcy wciąż się o to spierają, kolejne odkrycia dają nową nadzieję. Czy życie na Wenus naprawdę może istnieć? A jeśli tak, to jak wygląda?
W tym artykule: Czy na Wenus istnieje życie? Amoniak na Wenus Czy fosfina to dowód na życie na Wenus? Jak znaleźć Wenus na niebie? Życie w kosmosie Przeglądając ciekawostki o Wenus możemy się dowiedzieć, że ta planeta jest bardzo podobna do naszej. Do tego stopnia, że bywa nazywana „bliźniaczką Ziemi”. Ma podobną masę i bardzo podobny promień równikowy. Posiada zbliżoną orbitę i niewiele mniejszą siłę ciążenia, a także gęstą atmosferę. Te podobieństwa sprawiają, że badacze od dawna zastanawiają się, czy istnieje życie na Wenus. Planeta ta z pozoru jest niegościnna i wręcz porównywana do piekła. Skoro jednak próbujemy odkryć życie na Marsie, to może i w przypadku Wenus jest nadzieja? Czy na Wenus istnieje życie? Atmosfera na Wenus jest bardzo gęsta. Składa się głównie z dwutlenku węgla. Gorąca powierzchnia mogłaby stopić ołów. Trudno zatem wyobrazić sobie mniej gościnne środowisko. Badacze twierdzą jednak, że w rzeczywistości nasz najbliższy planetarny sąsiad może być siedliskiem życia. Naukowcy uważają, że obce formy życia „inne od wszystkiego, co kiedykolwiek widzieliśmy”, mogą istnieć w chmurach Wenus. Planetę otacza bowiem mierząca 250 kilometrów warstwa chmur, składających się z kropel kwasu siarkowego. NASA ma pierwsze w historii zdjęcia powierzchni Wenus w świetle widzialnym. Zrobiła je sonda Parker Solar Probe – Wenus jest tak gorąca, że aż świeci – mówi dr Brian Wood z Laboratorium Badawczego Marynarki Wojennej USA. Jego zespół opublikował dane zebrane przez zmierzającą ku Słońcu sondę ... <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/58316a3df1fd327368d152a5dc9d2fe24248ee81-85ba82f.jpeg" width="938" height="528" alt="NASA ma pierwsze w historii zdjęcia powierzchni Wenus w świetle widzialnym. Zrobiła je sonda Parker Solar Probe (fot. NASA's Goddard Space Flight Center/Joy Ng)" title="NASA ma pierwsze w historii zdjęcia powierzchni Wenus w świetle widzialnym. Zrobiła je sonda Parker Solar Probe (fot. NASA's Goddard Space Flight Center/Joy Ng)" /> Chmury te są tak gęste, że zatrzymują światło słoneczne. Jednak na wysokościach ok. 45–60 km ciśnienie odpowiada ziemskiemu. Temperatura zaś oscyluje wokół 60 stopni Celsjusza. W takich warunkach teoretycznie mogłoby utrzymać się proste życie. Nadzieję daje też inne odkrycie. Naukowcy zaobserwowali ruchy tektoniczne na Wenus. A to oznacza, że planeta ta może być bardziej aktywna, niż sądzono. Amoniak na Wenus Kiedy w latach 70. XX wieku w atmosferze Wenus wykryto amoniak, naukowcy byli bardzo zaskoczeni. Ten bezbarwny gaz nie powinien powstawać w żadnym procesie chemicznym zachodzącym na planecie. Niedawno naukowcy stworzyli model reakcji, aby udowodnić, że obecność amoniaku może przyczyniać się do neutralizowania nadmiaru kwasu siarkowego. To spowodowałoby spadek kwasowości chmur do zera. Czyli do poziomu, na którym życie mogłoby potencjalnie przetrwać. Takie zależności są nam dobrze znane również na Ziemi. Badacze podkreślają, że w naszych własnych żołądkach istnieją formy życia które, produkują amoniak w celu zneutralizowania wysoce kwaśnego środowiska. Ale skąd amoniak wziął się na Wenus? Naukowcy sugerują pochodzenie biologiczne. To z kolei może wskazywać na to, że na planecie istnieją formy życia, które same modyfikują właśnie środowisko. Czym są? Tego nie wiadomo. Być może przypominają drobnoustroje, takie jak ziemskie bakterie ekstremofilne. Autorzy badania podkreślają jednak, że na Wenus nie przetrwałyby żadne znane nam istoty. Czy fosfina to dowód na życie na Wenus? W 2020 roku grupa badaczy prowadzona przez prof. Jane Greaves z Uniwersytetu w Cardiff ogłosiła, że wycelowane w Wenus teleskopy JCMT i ALMA zarejestrowały w chmurach tej planety sygnaturę fosforowodoru. To związek chemiczny, inaczej zwany fosfiną. Fosfina nie jest produktem procesów geologicznych lub fotochemicznych, o których wiemy, że mogą zachodzić na Wenus. Na Ziemi w sposób naturalny powstaje tylko jako produkt uboczny aktywności bakterii beztlenowych. Uczeni do dziś spierają się, czy odkrycie fosfiny to dowód na istnienie życia. Sean Jordan z University of Cambridge opublikował analizy, z których wynika, że życie na Wenus jednak nie istnieje. Symulacje wykazały, że wenusjańskie organizmy produkowałyby także inne związki chemiczne w ilościach, których na Wenus nie zarejestrowano. Być może wątpliwości wyjaśnią dopiero misje kosmiczne. Jedną z nich jest inicjatywa Venus Life Finder, która planuje wysłać na Wenus próbnik i bezpośrednio zbadać skład chemiczny chmur. Z kolei Rocket Lab, firma z Nowej Zelandii ogłosiła, że sfinansuje misję na Wenus. Misja ta nie będzie jednak szukać fosfiny, ale po prostu związków organicznych. Start zapowiedziano na 2023 rok. Jak znaleźć Wenus na niebie? Wenus to druga planeta w odległości od Słońca i najbliższy planetarny sąsiad Ziemi. Można ją więc zauważyć na niebie. Trzeba tylko wiedzieć, kiedy szukać. Zmienna jak Wenus. Planeta tysiąca twarzy Nieco mniejsza kuzynka Ziemi zawsze fascynowała naukowców. Za każdym razem gdy ją obserwujemy pokazuje inne oblicze. Najlepiej zaplanować obserwacje wcześnie rano lub wieczorem. Planetę widać bowiem przez około trzy godziny przed wschodem Słońca nad wschodnim horyzontem lub po zachodzie Słońca nad zachodnim horyzontem. Życie w kosmosie Uczeni uważają, że życie mogłoby też powstać w chmurach otaczających Jowisza. Mają one wystarczająco wysokie stężenie wody i temperaturę sprzyjającą rozwianiu się żywych organizmów. Jednak i ta koncepcja wymaga dalszych badań. Czy jesteśmy sami w kosmosie? To pytanie zadają sobie miliony ludzi na świecie. Mimo braku oficjalnych dowodów na istnienie istot pozaziemskich z badań przeprowadzonych w 2021 r. wynika, że większość Amerykanów wierzy w istnienie kosmitów, a połowa jest przekonana, że obcy odwiedzają Ziemię. Ich entuzjazm stanowczo studzi jednak Mark Buchanan, dziennikarz popularnonaukowy. Jak twierdzi, przybysze z kosmosu mogą być „ekstremalnie niebezpieczni” i jako ludzkość „powinniśmy być wdzięczni, że do tej pory nie udało nam się nawiązać z nimi kontaktu”. Źródła: Proceedings of the National Academy of Sciences, Cardiff University, University of Cambridge, Rocket Lab.
Balon-matrioszka wzbił się nad pustynią w Newadzie. Trwają testy rozwiązań dla robotycznej misji na Wenus
Na pustyni Black Rock w Newadzie (USA) rozegrały się sceny jak z filmu science-fiction. Nad piaskami pustyni przeleciał budowany przez Laboratorium Napędu Odrzutowego NASA (JPL) balon-robot. Docelowo ma badać nieprzyjazne środowisko Wenus. Był to kamień milowy tego niezwykłego projektu.
W tym artykule: Testy balonu do badania Wenus Pierwsze balony na Wenus Co mają badać wenusjańskie balony? Jak zabezpieczyć balon przed nieprzyjaznym środowiskiem Wenus? Ciśnienie porównywalne z tym, jakie panuje w ziemskim oceanie na głębokości około kilometra. Temperatura dochodząca przy powierzchni do 480 stopni Celsjusza. Wszędobylski kwas siarkowy. Panujące na Wenus warunki wystarczą, aby wyłączyć nawet najbardziej wytrzymały statek kosmiczny w ciągu kilku godzin. Ale kilkadziesiąt kilometrów nad powierzchnią Wenus gęsta atmosfera jest znacznie bardziej gościnna dla stworzonych przez ludzkość urządzeń. Dlatego specjaliści z JPL Robotics oraz Near Space Corporation opracowują koncepcję długoterminowej eksploracji Wenus. Będzie ona oparta o połączone siły dwóch urządzeń: orbitera i balonu. Orbiter pozostałby daleko nad atmosferą, wykonując pomiary naukowe i służąc jako przekaźnik komunikacyjny. Natomiast powietrzny robotyczny balon – zwany inaczej aerobotem – o średnicy około 12 metrów przemieszczałby się po linii chmur. Testy balonu do badania Wenus Aby przetestować tę koncepcję, zespół naukowców i inżynierów przeprowadził niedawno dwa udane loty prototypowego robo-balonu. Lśniący srebrny balon wzniósł się na ponad kilometr nad pustynię Black Rock w Nevadzie. Dotarł do miejsca w ziemskiej atmosfery, które pod względem temperatury i gęstości zbliża się do tej, w jakiej operowałby balon na wysokości 55 kilometrów nad Wenus. View oEmbed on the source website Testy te, koordynowane przez Near Space, stanowią niewątpliwy przełom. Udowadniają, że jest sposób na dotarcie tam, gdzie żaden orbiter nie wleci. W dodatku proponowana przez JPL/Near Space misja balonowa mogłaby działać przez tygodnie, a nawet miesiące. Pierwsze balony na Wenus Pomysł wykorzystania balonów do badania Wenus nie jest nowy. Został już nawet przetestowany w bliźniaczych radzieckich misjach Vega 1 i 2, które dotarły na planetę w 1985 roku. Dwa wypełnione helem balony o średnicy 3,6 metra przemieszczały się nieco ponad 46 godzin. Potem wyczerpały się baterie ich instrumentów. Mimo to sondy dostarczyły cennych informacji naukowych. A przede wszystkim zademonstrowały zasadność użycia balonów. Jednak balony z radzieckiego programu Vega nie miały możliwości przemieszczania się na komendę. Natomiast JPL i Near Space pracują nad tym, by nowa generacja balonów mogła wznosić się i opadać, a także przemieszczać się w interesujące naukowców miejsca. Co mają badać wenusjańskie balony? Mają zbierać dane na wysokości od 52 do 62 km nad powierzchnią Wenus i okrążać planetę przez co najmniej 100 dni. Aerobot posłużyłby też do wykonania szeregu badań naukowych. Od monitorowania atmosfery pod kątem fal akustycznych generowanych przez trzęsienia Wenus, po analizę składu chemicznego chmur. Towarzyszący balonowi lub balonom orbiter otrzymywałby dane z aerobota i przekazywał je na Ziemię. Badania chmur na Wenus są ważne m.in. z powodów astrobiologicznych. Uczeni od lat spierają się, czy na Wenus istnieje życie, czy nie. Jeśli tak, może się ukrywać właśnie w chmurach. Przetestowany właśnie prototypowy balon został wyprodukowany przy użyciu technologii Near Space wykorzystywanej do konstruowania pontonów lotniczych. Zaprojektowany został jako swego rodzaju matrioszka, czyli „balon w balonie”. Jak zabezpieczyć balon przed nieprzyjaznym środowiskiem Wenus? Urządzenie ma dwie części. Pierwsza to sztywny wewnętrzny zbiornik wypełniony helem pod wysokim ciśnieniem. Drugą częścią jest hermetyczny zewnętrzny balon helowy, który może się rozszerzać i kurczyć. Aby zwiększyć wysokość, hel wydostaje się z wewnętrznego zbiornika do zewnętrznego balonu, który rozszerza się i unosi konstrukcję. Gdy naukowcy będą chcieli zmniejszyć wysokość, na jakiej porusza się balon, hel powróci do zbiornika, co wywoła kurczenie się zewnętrznego balonu. Wenus była kiedyś bardziej podobna do Ziemi niż dziś, ale teraz jest iście piekielną planetą Możemy się wiele nauczyć o zmianach klimatu od Wenus, naszej siostrzanej planety. Wenus jest drugą planetą od Słońca i jest najbliższym planetarnym sąsiadem Ziemi. Jest jedną z czterech w... Partie atmosfery Wenus, w których ma przemieszczać się balon, są środowiskiem znacznie łagodniejszym od powierzchni planety. Jednak długotrwałe loty w chmurach zawierających kwas siarkowy i inne chemikalia nie będą proste. Właśnie dlatego wielowarstwowy materiał opracowany dla zewnętrznego balonu aerobota zawiera powłokę kwasoodporną. A także warstwę pokrytą metalem w celu zmniejszenia ogrzewania słonecznego oraz strukturalną warstwę wewnętrzną utrzymującą całość. Opracowano również nowe techniki, mające zapewnić skuteczne i kwasoodporne uszczelnienie na wypadek wycieku helu. Czy takie balony będą badały Wenus w kolejnych misjach? Przypomnijmy, że ubiegły rok przyniósł prawdziwy wysyp misji wenusjańskich. NASA zatwierdziła do realizacji dwie misje – Veritas i DaVinci – natomiast ESA skierowała do realizacji projekt EnVision. Jest jeszcze pierwsza historyczna prywatna misja na Wenus, w którą zaangażowała się nowozelandzka firma Rocket Lab. Czyżby Wenus miała się stać drugim po Marsie światem zamieszkanym przez ziemskie roboty? Źródło: JPL. Nasz ekspert Ewelina Zambrzycka-Kościelnicka Dziennikarka i redaktorka zajmująca się tematyką popularnonaukową. Związana z magazynami portali Gazeta.pl oraz Wp.pl. Współautorka książek „Człowiek istota kosmiczna”, „Kosmiczne wyzwania” i „Odważ się robić wielkie rzeczy”.
Obłok słonecznej plazmy uderzył w sondę Solar Orbiter, gdy ta zbliżała się do Wenus. Jakie były tego skutki?
W niedzielę 4 września europejska sonda Solar Orbiter wykonywała manewr asysty grawitacyjnej w pobliżu Wenus. Wtedy w ów statek badawczy uderzył obłok słonecznej plazmy. Do gwałtownej eksplozji na Słońcu doszło kilka dni wcześniej.
W tym artykule: Solar Orbiter wykorzystuje Wenus, by oszczędzać paliwo Solar Orbiter natrafił na obłok słonecznej plazmy W Polsce odbędzie się konferencja poświęcona aktywności Słońca – 30 sierpnia zaobserwowano na Słońcu kilka rozbłysków, których wynikiem były tzw. koronalne wyrzuty masy (CME) typu halo. CME typu halo rozchodzi się w szerokim kącie i przez koronograf obserwuje się je jako sferycznie symetryczną strukturę. Właśnie taki wyrzut dotarł w pobliże Wenus, gdzie napotkał sondę Solar Orbiter – wyjaśnia dr Michał Marek z Centrum Prognoz Heliogeofizycznych Centrum Badań Kosmicznych PAN. Na szczęście nie było żadnych negatywnych skutków dla statku kosmicznego. Został on zaprojektowany tak, aby wytrzymać i badać gwałtowne wybuchy z naszej gwiazdy. Solar Orbiter wykorzystuje Wenus, by oszczędzać paliwo Solar Orbiter przebył już jedną czwartą swojej zaplanowanej na 10 lat drogi. Sonda ma obserwować z bliska Słońce i przede wszystkim przyjrzeć się jego biegunom. Orbita sondy została zaprojektowana tak, aby była w bliskim rezonansie z Wenus. Dlatego Solar Orbiter powraca w pobliże planety co kilka obiegów orbity, aby wykorzystać grawitację Wenus do zmiany lub przechylenia swojej trasy. Sonda Solar Orbiter nagrała niesamowity film pokazujący biegun Słońca i „słonecznego jeża”. To trzeba zobaczyć! Wystrzelona dwa lata temu sonda zaczyna dostarczać danych, które zachwycają nie tylko naukowców. Europejska Agencja Kosmiczna właśnie pokazała zdjęcia i filmy, jakie powstały podczas zbli.. <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/sonda-solar-orbiter-nagrala-niesamowity-film-pokazujacy-sloneczny-biegun-i-slonecznego-jeza-to-trzeba-zobaczyc-fot-esa-2c31b3f.jpeg" width="938" height="528" alt="Sonda Solar Orbiter nagrała niesamowity film pokazujący słoneczny biegun i „słonecznego jeża”. To trzeba zobaczyć! (fot. ESA)" title="Sonda Solar Orbiter nagrała niesamowity film pokazujący słoneczny biegun i „słonecznego jeża”. To trzeba zobaczyć! (fot. ESA)" /> Trzeci przelot w pobliżu Wenus miał miejsce w niedzielę, 4 września. Odległość od planety, kąt natarcia i prędkość zostały dokładnie zaplanowane, aby wykorzystać efekt dużego przyciągania grawitacyjnego planety. Dzięki temu przy kolejnym podejściu Solar Orbiter zbliży się do Słońca bardziej niż kiedykolwiek wcześniej. – Bliskie podejście poszło zgodnie z planem. Udało się to dzięki skrupulatnym wyliczeniom naszych kolegów z działu dynamiki lotu i starannej opiece zespołu kontroli lotu – wyjaśnia Jose-Luis Pellon-Bailon, kierownik operacyjny Solar Orbiter z ramienia Europejskiej Agencji Kosmicznej. Solar Orbiter wykorzystał grawitację planety do zmiany swojej orbity bez potrzeby użycia cennego paliwa. Dzięki asyście kolejne podejście sondy do Słońca będzie o 4,5 mln kilometrów bliższe niż ostatnio. Do tego ostatniego bliskiego podejścia doszło w sobotę, 26 marca. Wówczas Solar Orbiter znalazł się w odległości 0,32 jednostki astronomicznej od Słońca (to ok. 48 mln km). Solar Orbiter natrafił na obłok słonecznej plazmy Jednak teraz najistotniejsze są dane zebrane w chwili, gdy Solar Orbiter napotkał obłok słonecznej plazmy. A te pokazują, jak zmieniło się lokalne środowisko po przetoczeniu się w pobliżu dużego CME. Podczas gdy niektóre instrumenty musiały zostać wyłączone na czas bliskiego zbliżenia do Wenus, inne pozostały włączone. Zarejestrowały między innymi wzrost poziomu energii słonecznej. Obserwatorium kosmiczne SOHO zarejestrowało koronalny wyrzut masy, który w nocy z soboty na niedzielę uderzył w zbliżającą się do Wenus sondę Solar Orbiter. Ostatnio coraz częściej dochodzi do koronalnych wyrzutów masy, wywołanych zwiększoną aktywnością Słońca. Ich obserwacja i badania są jedną z ważnych części misji Solar Orbitera. Obserwując CME, wiatr słoneczny i pole magnetyczne Słońca, dziesięć instrumentów naukowych sondy zapewnia nowy wgląd w to, jak przebiega i czym charakteryzuje się 11-letni cykl aktywności słonecznej. Ostatecznie odkrycia te pomogą lepiej przewidzieć okresy burzliwej pogody kosmicznej. A to jest niezbędne, byśmy mogli chronić Ziemię przed gwałtownymi wybuchami Słońca. Mogą one m.in. uszkadzać satelity na orbicie i sieci energetyczne na powierzchni Ziemi. Burza słoneczna mogłaby też unicestwić internet. W Polsce odbędzie się konferencja poświęcona aktywności Słońca – Duża część spośród instrumentów naukowych umieszczonych na sondzie Solar Orbiter, w szczególności liczne teleskopy patrzące na Słońce z wysoką rozdzielczością, jest w stanie wychwycić różne aspekty CME i pomóc w dalszych badaniach tych niezwykle silnych zdarzeń słonecznych. Należy pamiętać, że CME mają bezpośredni wpływ na kształtowanie się pogody kosmicznej. Dostarczanie aktualnych i dokładnych informacji o ich powstawaniu, naturze, czy nawet próby ich przewidywania, będą możliwe tylko wtedy, gdy stale dostępne będą wystarczające dane obserwacyjne, najlepiej pozyskiwane „in-situ” przez kilka sond jednocześnie – wyjaśnia dr hab. Anna Wawrzaszek z Zakład Fizyki Układu Słonecznego i Astrofizyki CBK PAN. Jakie tak naprawdę jest Słońce? Odkrywamy naszą gwiazdę Plamy, wiatr i rozbłyski słoneczne? Co czeka Słońce w przyszłości? Jak dużo wiesz na temat gwiazdy, która towarzyszy nam na co dzień i sprawia, że życie na Ziemi jest możliwe? – Warto podkreślić, że badania CME i ich wpływu na bliższą i dalszą przestrzeń kosmiczną będą jednym z wielu tematów poruszanych na wrześniowej konferencji Space Climate Symposium. Po raz pierwszy odbędzie się ona w Polsce – dodaje naukowczyni. W konferencji wezmą udział badacze z najważniejszych światowych ośrodków naukowych. W tym m.in. z Observatoire Royal de Belgique, Max-Planck-Institut für Sonnensystemforschung, NASA Goddard Space Flight Center, JPL/NASA czy z Caltechu. – To naprawdę ważne wydarzenie, a fakt, że organizację powierzono polskim instytucjom podkreśla rangę naszych badaczy – podkreśla dr hab. Anna Wawrzaszek. Źródło: ESA. Nasz ekspert Ewelina Zambrzycka-Kościelnicka Dziennikarka i redaktorka zajmująca się tematyką popularnonaukową. Związana z magazynami portali Gazeta.pl oraz Wp.pl. Współautorka książek „Człowiek istota kosmiczna”, „Kosmiczne wyzwania” i „Odważ się robić wielkie rzeczy”.
Firma z Nowej Zelandii sfinansuje misję poszukiwania związków organicznych w chmurach Wenus
O tym, że nowozelandzko-amerykańska firma Rocket Lab zamierza przeprowadzić misję na Wenus, mówiło się od dłuższego czasu. Ale nikt nie spodziewał się, że firma prowadzona przez Petera Becka również sfinansuje misję. I to nie byle jaką misję, bo mającą zbadać możliwość występowania w chmurach związków organicznych – cegiełek życia.
W tym artykule: Misja na Wenus poleci dzięki niewielkiej rakiecie Sonda przebada chmury Wenus za pomocą lasera Wenus była kiedyś planetą podobną do Ziemi Gdy we wrześniu 2020 roku naukowcy z Massachusetts Institute of Technology (MIT) i Cardiff University ogłosili, że zaobserwowali w chmurach Wenus coś, co może być oznakami życia, w świecie naukowym zawrzało. Obserwacje wskazywały na potencjalną obecność fosfiny. To gaz w warunkach ziemskich wytwarzany albo przez bakterie beztlenowe, albo w laboratorium. Jednak obserwacje to jedno, a badania na miejscu drugie. Wiadomo było, że spekulacje nie ucichną do chwili, aż instrumenty badawcze nie dokonają pomiarów. Trzeba je przeprowadzić w wenusjańskich chmurach przemieszczających się około 50 km nad powierzchnią planety. Bo tam właśnie ma się znajdować fosfina. Planowana przez Rocket Lab misja nie będzie szukać fosfiny, ale po prostu związków organicznych. Start pierwszej prywatnej misji na Wenus zaplanowany jest już na przyszły rok. Misja na Wenus poleci dzięki niewielkiej rakiecie Rakieta Electron – niewielka, bo zaledwie 18-metrowa, ale zdolna wynieść 300 kg na niską orbitę ziemską – dostarczy statek kosmiczny na orbitę 165 km nad Ziemią. Tam górny stopień rakiety, tzw. Photon, wykona szereg manewrów, aby podnieść orbitę statku kosmicznego i osiągnąć prędkość ucieczki z ziemskiego pola grawitacyjnego. Życie na Wenus jednak nie istnieje? Media obiegła informacja mająca kwestionować badania sprzed 2 lat Przez ostatnie 2 lata próbowaliśmy wyjaśnić nietypową chemię związków siarki obserwowanych w chmurach Wenus. Prowadziliśmy badania sprawdzające, czy obecność życia możne wytłumaczyć... <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/zycie-na-wenus-jednak-nie-istnieje-media-obiegla-informacja-majaca-kwestionowac-badania-sprzed-2-lat-fot-getty-images-e3fe8ac.jpeg" width="938" height="563" alt="Życie na Wenus jednak nie istnieje? Media obiegła informacja mająca kwestionować badania sprzed 2 lat (fot. Getty Images)" title="Życie na Wenus jednak nie istnieje? Media obiegła informacja mająca kwestionować badania sprzed 2 lat (fot. Getty Images)" /> Zakładając start w maju 2023 r., sonda powinna dotrzeć do Wenus w październiku 2023 r. Tam Photon umieści małą, około 20-kilogramową sondę w atmosferze Wenus. Jeśli nie dojdzie do startu w przyszłym roku, kolejne okienko startowe w kierunku Wenus otworzy się w roku 2025. – Celem misji jest wykrycie związków organicznych w chmurach Wenus, a nasz zespół z MIT jest odpowiedzialny za naukową oprawę całej misji. Zarówno określenie metod badawczych, jak dobranie odpowiednich instrumentów naukowych – mówi dr Janusz Pętkowski, astrobiolog z grupy wenusjańskiej na MIT. – Głównym instrumentem potrzebnym do określenia, czy w chmurach Wenus są związki organiczne, jest nefelometr autofluorescencyjny. Sonda przebada chmury Wenus za pomocą lasera Instrument ten służy do pomiaru natężenia światła rozproszonego przez zawiesiny w cieczach lub gazach. Umożliwia oznaczenie stężenia zawiesiny w roztworze oraz rozmiarów i masy jej cząstek. Używany jest także do badania atmosfery. Ten konkretny, który ma być użyty do badań chmur Wenus, ma zdolność detekcji fluorescencji, co pozwala na wykrywanie związków organicznych. – Związki organiczne wykazują się autofluorescencją, jeśli wystawi się je na światło lasera o odpowiedniej długości fali – wyjaśnia dr Pętkowski. – Innymi słowy, aby sprawdzić, czy w chmurach Wenus są związki organiczne, wystarczy poświecić na nie laserem. Nefelometr autofluorescencyjny będzie głównym instrumentem badawczym sondy. Jego waga to zaledwie kilogram. Wyposażona w urządzenie sonda spędzi nieco ponad pięć minut, spadając przez gęstą atmosferę Wenus, by rozbić się na powierzchni planety. – Nawet przy ograniczeniach masy i szybkości transmisji danych oraz ograniczonym czasie w atmosferze Wenus, przełomowa nauka jest możliwa – twierdzą naukowcy z MIT w świeżo opublikowanym artykule „Rocket Lab mission to Venus”. Wenus była kiedyś planetą podobną do Ziemi Przypomnijmy, iż badania sugerują, że Wenus była niegdyś planetą bardziej podobną do Ziemi. Badanie przeprowadzone w 2019 roku przez NASA Goddard Institute for Space Studies wykazało, że Wenus mogła mieć płytkie oceany na powierzchni przez dwa do trzech miliardów lat. To utrzymywałoby temperatury przyjazne życiu. Jednak około 700 milionów lat temu Wenus zmieniła się w niebezpieczną, niegościnną planetę. Dziś temperatura na niej osiąga niemal 500 stopni Celsjusza. Dlaczego Wenus nie nadaje się do zamieszkania? Wszystko to wina Jowisza Po ostatnich doniesieniach, że na Wenus mogło istnieć życie, każdy kolejny dzień przynosi nowe rewelacje. Naukowcy z Kalifornii, badający orbity planet w Układzie Słonecznym, doszli do wni... Czy misja Rocket Lab odnajdzie na Wenus pozostałości życia? Być może przekonamy się o tym już w przyszłym roku. Pewne jest za to coś innego. Rocket Lab, który niedawno wysłał w podróż na Księżyc satelitę badawczego Capstone, a niedługo zamierza rozpocząć misję marsjańską, pokazuje, że czas wielkich, kosztownych misji kosmicznych ma się ku końcowi. Przyszłość eksploracji kosmosu to miniaturyzacja i niskie koszty. Źródło: Aerospace. Nasz ekspert Ewelina Zambrzycka-Kościelnicka Dziennikarka i redaktorka zajmująca się tematyką popularnonaukową. Związana z magazynami portali Gazeta.pl oraz Wp.pl. Współautorka książek „Człowiek istota kosmiczna”, „Kosmiczne wyzwania” i „Odważ się robić wielkie rzeczy”.
Życie na Wenus jednak nie istnieje? Media obiegła informacja mająca kwestionować badania sprzed 2 lat
Przez ostatnie 2 lata próbowaliśmy wyjaśnić nietypową chemię związków siarki obserwowanych w chmurach Wenus. Prowadziliśmy badania sprawdzające, czy obecność życia możne wytłumaczyć nasze obserwacje – mówi dr Paul Rimmer, jeden z autorów publikacji, która ukazała się na łamach czasopisma naukowego „Nature Communications”. Czy brytyjski naukowiec właśnie podważył głośną hipotezę, której początkiem było odnalezienie w chmurach Wenus sygnatury fosfiny?
W tym artykule: Życie na Wenus może występować w chmurach Życie na Wenus jednak nie istnieje – wynika z symulacji Czy jest jeszcze szansa, by odkryć życie na Wenus? Komentarz uczonego Każda forma życia pozostawia w atmosferze chemiczny ślad związany z odżywianiem się i metabolizowaniem pokarmów. W 2020 roku grupa badaczy prowadzona przez prof. Jane Greaves z Uniwersytetu w Cardiff ogłosiła, że wycelowane w Wenus teleskopy JCMT i ALMA zarejestrowały w chmurach tej planety sygnaturę fosforowodoru, inaczej zwanego fosfiną. W świecie naukowym zawrzało. Czy to oznacza, że istnieje życie na Wenus? Życie na Wenus może występować w chmurach Fosfina nie jest produktem procesów geologicznych lub fotochemicznych, o których wiemy, że mogą zachodzić na Wenus. Na Ziemi można ją wytworzyć w laboratorium. Jednak w sposób naturalny na naszej planecie powstaje tylko jako metabolit bakterii beztlenowych. Co więcej, opublikowana w ubiegłym roku przez dr. Paula Rimmera z Uniwersytetu Cambridge praca sugeruje, że unoszące się nad Wenus gęste chmury nie muszą być aż tak wrogie życiu, jak zawsze myśleliśmy. Dotychczas zakładano bowiem, że składają się one z wyjątkowo szkodliwej substancji – stężonego kwasu siarkowego. „Inne od wszystkiego, co kiedykolwiek widzieliśmy” formy życia na Wenus. Pojawiły się nowe dowody Choć naukowcy wciąż się o to spierają, kolejne odkrycia dają nową nadzieję. Czy życie na Wenus naprawdę może istnieć? A jeśli tak, to jak wygląda? Uwagę dr. Rimmera zwróciło jednak to, że stężenie dwutlenku siarki (SO2) w wenusjańskich chmurach drastycznie spada. Obserwacje tego ubytku pojawiają się od lat, ale żaden istniejący model nie tłumaczy, jak może do tego dochodzić. Dr Rimmer zaproponował, że można to wyjaśnić obecnością jakiegoś zasadowego związku chemicznego, który zatrzymuje SO2 wewnątrz kropli tworzących chmury. Życie na Wenus jednak nie istnieje – wynika z symulacji Teraz światło dzienne ujrzał kolejny artykuł, przy którym pracował dr Rimmer, a który rozważa możliwość życia opartego na siarce. Nowe badanie przeprowadził zespół naukowców kierowany przez astronoma Seana Jordana z University of Cambridge. Uczeni postanowili zbadać reakcje chemiczne, których powinniśmy się spodziewać, biorąc pod uwagę dostępne źródła energii w atmosferze Wenus. – Przyjrzeliśmy się „żywności” na bazie siarki dostępnej w atmosferze Wenus. Nie jest to coś, co ty lub ja chcielibyśmy jeść, ale jest to główne dostępne źródło energii – powiedział Jordan. NASA ma pierwsze w historii zdjęcia powierzchni Wenus w świetle widzialnym. Zrobiła je sonda Parker Solar Probe – Wenus jest tak gorąca, że aż świeci – mówi dr Brian Wood z Laboratorium Badawczego Marynarki Wojennej USA. Jego zespół opublikował dane zebrane przez zmierzającą ku Słońcu sondę ... <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/58316a3df1fd327368d152a5dc9d2fe24248ee81-fef0ddc.jpeg" width="938" height="528" alt="NASA ma pierwsze w historii zdjęcia powierzchni Wenus w świetle widzialnym. Zrobiła je sonda Parker Solar Probe (fot. NASA's Goddard Space Flight Center/Joy Ng)" title="NASA ma pierwsze w historii zdjęcia powierzchni Wenus w świetle widzialnym. Zrobiła je sonda Parker Solar Probe (fot. NASA's Goddard Space Flight Center/Joy Ng)" /> Naukowcy wcześniej zaproponowali metabolizm oparty na siarce. Jordan i jego koledzy starali się modelować reakcje chemiczne, które miałyby miejsce, gdyby takie formy życia były obecne w wenusjańskich chmurach. Uczeni chcieli sprawdzić, czy reakcje te wytwarzają obserwowany skład atmosfery Wenus. Odkryli, że życie metabolizujące siarkę faktycznie mogłoby powodować obserwowane wyczerpanie dwutlenku siarki. Natomiast powstałyby przy tym także inne związki chemiczne w ilościach, których, krótko mówiąc, po prostu na Wenus nie ma. – Gdyby życie było odpowiedzialne za spadający wraz z wysokością poziom dwutlenku siarki, który widzimy na Wenus, załamałoby się wszystko, co wiemy o chemii atmosfery Wenus – mówi Jordan. Czy jest jeszcze szansa, by odkryć życie na Wenus? Komentarz uczonego Czy te badania jednoznacznie wykluczają możliwość istnienia życia na tej planecie? Komentuje dr Janusz Pętkowski, astrobiolog związany z MIT, pracujący w grupie wenusjańskiej prof. Sary Seager. – Rezultaty przedstawione w tym artykule nie są niczym niespodziewanym. Artykuł zadaje pytanie, czy trzy wybrane strategie metaboliczne oparte na przemianach chemicznych związków siarki są w stanie wyjaśnić tajemniczy ubytek dwutlenku siarki (SO2) w chmurach Wenus. Autorzy dochodzą do wniosku, że wybrane przez nich strategie metaboliczne nie mogą samodzielnie i całkowicie wyjaśnić ubytku SO2 w chmurach – mówi dr Pętkowski. – Te rezultaty nie są niczym zaskakującym. Do usunięcia SO2 z chmur Wenus, zgodnie z ich trzema wybranymi strategiami metabolicznymi, potrzeba przynajmniej tyle samo wodoru (H2), siarkowodoru (H2S) lub tlenku węgla (CO), co SO2. Wiadomo od dobrych paru dekad, że ilości tych gazów w atmosferze Wenus nie są wystarczająco duże, żeby móc wyjaśnić ubytek SO2 w chmurach – dodaje. Wenus ciekawostki. Najjaśniejsza planeta w Układzie Słonecznym ma piekielną atmosferę Jest gorąca, padają na niej kwaśne deszcze – a jedna to właśnie Wenus jest planetą, która, podobnie jak Ziemia, może gościć organizmy żywe. Jednak nie na swojej powierzchni, tylko w at... <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/wenus-ciekawostki-najjasniejsza-planeta-w-ukladzie-slonecznym-ma-piekielna-atomsfere-fot-getty-images-8ea448c.jpeg" width="938" height="586" alt="Wenus ciekawostki. Najjaśniejsza planeta w Układzie Słonecznym ma piekielną atomsferę (fot. Getty Images)" title="Wenus ciekawostki. Najjaśniejsza planeta w Układzie Słonecznym ma piekielną atomsferę (fot. Getty Images)" /> – Te procesy mogą zatem brać udział w usuwaniu SO2 w chmurach Wenus, ale nie mogą być główną przyczyną zarejestrowanych zmian. Nie trzeba nawet wykonywać skomplikowanego modelowania. Wystarczy porównać ilości poszczególnych gazów w atmosferze żeby wiedzieć, że te trzy strategie metabolicznie nie mogą samodzielnie i całkowicie wyjaśnić ubytku SO2 w chmurach – mówi dr Pętkowski. – To nie oznacza oczywiście, że są one jedynym biologicznym procesem, który może odpowiadać za ten ubytek. Nie wiadomo, co powoduje ubytek SO2 w chmurach Wenus. Może za to odpowiadać więcej niż jeden proces chemiczny, lub nawet biologiczny jednocześnie. W grudniu nasza grupa, łącznie ze współautorem tego artykułu Paulem Rimmerem, zaproponowała inny model. Zgodnie z nim biologicznie produkowany amoniak mógłby być odpowiedzialny za ubytek SO2 i w konsekwencji neutralizować kwas siarkowy w chmurach. To jest jedna z potencjalnych alternatyw. A jest ich o wiele więcej, m.in. strategie metaboliczne oparte o wykorzystanie energii słonecznej – dodaje. – Obliczenia przedstawione w najnowszym artykule odnoszą się tylko do tych trzech metabolicznych strategii, a nie życia w ogóle. Niedługo będzie okazja, żeby polecieć na Wenus i sprawdzić co tak naprawdę dzieje się w chmurach. Nasza grupa jest częścią inicjatywy Venus Life Finder, która planuje wysłać na Wenus próbnik i bezpośrednio zbadać skład chemicznych chmur – zapowiada dr Pętkowski. Nasz ekspert Ewelina Zambrzycka-Kościelnicka Dziennikarka i redaktorka zajmująca się tematyką popularnonaukową. Związana z magazynami portali Gazeta.pl oraz Wp.pl. Współautorka książek „Człowiek istota kosmiczna”, „Kosmiczne wyzwania” i „Odważ się robić wielkie rzeczy”.
Wenus ciekawostki. Najjaśniejsza planeta w Układzie Słonecznym ma piekielną atmosferę
Jest gorąca, padają na niej kwaśne deszcze – a jedna to właśnie Wenus jest planetą, która, podobnie jak Ziemia, może gościć organizmy żywe. Jednak nie na swojej powierzchni, tylko w atmosferze.
W tym artykule: Wenus to planeta najbardziej podobna do Ziemi Wenus, czyli gorące piekło o gigantycznym ciśnieniu Czy na Wenus istnieje życie? Tranzyt Wenus na tle gwiazdy Przeszłe i przyszłe misje na Wenus Kiedy patrzymy na niebo, trzy najjaśniejsze obiekty, jakie możemy na nim dostrzec, to Słońce, Księżyc i Wenus. Wenus najlepiej widoczna jest nad ranem, przed wschodem Słońca. To właśnie dlatego bywała nazywana Jutrzenką lub Gwiazdą Poranną (choć jest planetą). Jest też jedyną planetą, która otrzymała żeńskie imię. Zmienna jak Wenus. Planeta tysiąca twarzy Nieco mniejsza kuzynka Ziemi zawsze fascynowała naukowców. Za każdym razem gdy ją obserwujemy pokazuje inne oblicze. Dlaczego Wenus tak jasno świeci? Po pierwsze, jest blisko Ziemi, najbliżej ze wszystkich planet. Po drugie otacza ją gęsta atmosfera, która sprawia, że albedo tego globu wynosi aż 0,7. To oznacza, że 70 proc. padających na nią promieni słonecznych jest odbijane w kosmos. Dla porównania – Księżyc odbija tylko 10 proc. promieni słonecznych. Wenus to planeta najbardziej podobna do Ziemi Druga planeta, licząc od Słońca, nie tylko daje się łatwo obserwować z Ziemi. Jest również do niej bardzo podobna. Do tego stopnia, że bywa nazywana „bliźniaczką Ziemi”. Co łączy Wenus z naszym globem? Wenus jednak nie jest martwa? Naukowcy zaobserwowali ruch tektoniczny na gorącej planecie Do tej pory astronomowie uznawali Wenus za martwą planetę i nie szukali na niej żadnych form życia. Sąsiadka Ziemi może nadal być aktywna geologicznie. Po pierwsze, ma podobną masę i bardzo podobny promień równikowy (różni się od ziemskiego zaledwie o nieco ponad 300 km). Posiada zbliżoną orbitę i niewiele mniejszą siłę ciążenia, a także gęstą atmosferę. Tu jednak podobieństwa między planetami się kończą. Wenus, czyli gorące piekło o gigantycznym ciśnieniu Atmosfera Wenus jest pod każdym względem różna od ziemskiej. U nas dominują azot (78 proc.) i tlen (21 proc.). Nad Wenus unosi się przede wszystkim dwutlenek węgla (96,5 proc.). Jednak to nie on stanowi o nadzwyczajności Jutrzenki. Nad tym globem znajduje się mierząca 250 kilometrów warstwa chmur, składających się z kropel kwasu siarkowego. Chmury te są tak gęste, że zatrzymują światło słoneczne, mimo że po niebie przetaczają je potężne wichury. Sonda Venus Express, ostatnia, która zanurzyła się w atmosferę Wenus, oszacowała ich prędkość na 400 km/godz. Jakby tego było mało, na niektórych wysokościach z chmur padają żrące deszcze. Wenus była kiedyś bardziej podobna do Ziemi niż dziś, ale teraz jest iście piekielną planetą Możemy się wiele nauczyć o zmianach klimatu od Wenus, naszej siostrzanej planety. Wenus jest drugą planetą od Słońca i jest najbliższym planetarnym sąsiadem Ziemi. Jest jedną z czterech w... Gęstość i skład atmosfery spowodowały, że Wenus jest gorącym piekłem. Efekt cieplarniany sprawia, że jej powierzchnia nagrzewa się do 465 st. C. To wystarczająco dużo, by stopić ołów. Jakby tego było mało, ciśnienie na Wenus jest aż 90 razy większe od ciśnienia na Ziemi na poziomie morza. Odpowiada ciśnieniu, jakie panuje kilometr po powierzchnią ziemskiego oceanu. Czy na Wenus istnieje życie? A jednak to wszystko nie oznacza, że Wenus nie może być domem dla organizmów żywych. A dokładniej – pewne miejsca nad nią. Na wysokościach ok. 45–60 km ciśnienie odpowiada ziemskiemu (1 atmosfera), a temperatura oscyluje wokół 60 stopni Celsjusza. Zdaniem niektórych uczonych – np. dr. Grzegorza Słowika z Uniwersytetu Zielonogórskiego – właśnie tam mogłyby istnieć organizmy podobne go pewnych ziemskich ekstremofili. Dlaczego Wenus nie nadaje się do zamieszkania? Wszystko to wina Jowisza Po ostatnich doniesieniach, że na Wenus mogło istnieć życie, każdy kolejny dzień przynosi nowe rewelacje. Naukowcy z Kalifornii, badający orbity planet w Układzie Słonecznym, doszli do wni... We wrześniu 2020 roku międzynarodowa grupa badaczy z astronomką Jane Greaves z Uniwersytetu Cardiff oraz prof. Sarą Seager z Massachusetts Institute of Technology (MIT) na czele ogłosiła sensacyjne odkrycie. Zdaniem uczonych wycelowane w Wenus teleskopy JCMT i ALMA zarejestrowały w chmurach tej planety sygnaturę fosforowodoru, inaczej zwanego fosfiną. Fosfina nie jest produktem procesów geologicznych lub fotochemicznych, o których wiemy, że mogą zachodzić na Wenus. Na Ziemi w sposób naturalny powstaje tylko jako metabolit bakterii beztlenowych. Wielu badaczy uznało więc, że zespół prof. Seager odkrył ślady życia pozaziemskiego. Inni jednak skrytykowali badania, uznając je za błąd w pomiarach. Tranzyt Wenus na tle gwiazdy Wenus jest wyjątkową planetą jeszcze z co najmniej dwóch powodów. Po pierwsze, ma ogromną liczbę wielkich wulkanów. Jest ich 167, a niektóre mogą być czynne. Co więcej, jej powierzchnię znaczy prawie tysiąc równomiernie rozłożonych kraterów uderzeniowych. Niektóre mają średnicę sięgającą 300 km. Po drugie, Wenus widać z Ziemi, gdy przesuwa się na tle Słońca. Dzieje się to bardzo rzadko, ale gdy już dochodzi do takiej sytuacji, dwa tranzyty zdarzają się co osiem lat. NASA ma pierwsze w historii zdjęcia powierzchni Wenus w świetle widzialnym. Zrobiła je sonda Parker Solar Probe – Wenus jest tak gorąca, że aż świeci – mówi dr Brian Wood z Laboratorium Badawczego Marynarki Wojennej USA. Jego zespół opublikował dane zebrane przez zmierzającą ku Słońcu sondę ... <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/58316a3df1fd327368d152a5dc9d2fe24248ee81-fef0ddc.jpeg" width="938" height="528" alt="NASA ma pierwsze w historii zdjęcia powierzchni Wenus w świetle widzialnym. Zrobiła je sonda Parker Solar Probe (fot. NASA's Goddard Space Flight Center/Joy Ng)" title="NASA ma pierwsze w historii zdjęcia powierzchni Wenus w świetle widzialnym. Zrobiła je sonda Parker Solar Probe (fot. NASA's Goddard Space Flight Center/Joy Ng)" /> Ostatnio Wenus na tle Słońca można było obserwować w 2004 i 2012 r. Niestety żyjący obecnie na Ziemi mają szansę zobaczyć kolejne takie zdarzenie tylko pod warunkiem, że się dopiero narodzili, a ich życie będzie wyjątkowo długie. Następnym razem Wenus pojawi się na tle naszej gwiazdy w 2117 r. Od czasu zaś, gdy w 1610 r. wynaleziono teleskop, takie zdarzenie ludzie obserwowali tylko osiem razy. Przeszłe i przyszłe misje na Wenus Sonda Wenera 13 wysłana w 1982 r. przez radzieckich naukowców działała na Wenus rekordowo długo: przez 127 minut. Dłużej na powierzchni najbliższego nam globu nie przetrwała dotychczas żadna ziemska maszyna. Co musielibyśmy zrobić, by Wenus nadawała się do zamieszkania? Zadanie wydaje się niewykonalne, jednak autorzy science fiction i naukowcy już od dawna się nad tym zastanawiają. A próbowało kilka. W poprzednim wieku, w okresie zimnej wojny, sondy na Wenus wysyłali Amerykanie i Rosjanie. Program pierwszych nazywał się Mariner, drugich – Wenera. Później były programy Pioneer Venus i Wega, a już w XXI w. na Wenus poleciały sonda Venus Express i japońska Akatsuki. Teraz NASA przygotowuje misję DAVINCI+. To próbnik atmosferyczny, który ma zbadać skład atmosfery Wenus na różnych wysokościach. Źródła: space.com [1] i [2], sciencetimes.com.
Skąd naprawdę pochodzi słynna Wenus z Willendorfu? Najnowsze badania wskazują na Włochy albo... Ukrainę!
Wenus z Willendorfu została odkryta ponad sto lat temu w Austrii. Nie oznacza to jednak, że właśnie tam powstała. Analiza z użyciem mikrotomografii wskazuje dwa nowe potencjalne miejsca pochodzenia słynnego dzieła sztuki prehistorycznej. Jedno z nich to prawdziwa niespodzianka.
W tym artykule: Z czego jest wyrzeźbiona Wenus z Willendorfu? Jak wygląda struktura Wenus z Willendorfu? Skąd pobrano próbki do analizy Wenus z Willendorfu? Wenus z Willendorfu pochodzi z Włoch lub... z Ukrainy Wenus z Willendorfu to cenny skarb z paleolitu Przedstawiająca kobietę figurka Wenus z Willendorfu sprzed 30 tys. lat to jeden z ikonicznych przykładów sztuki paleolitycznej. Mierząca zaledwie jedenaście centymetrów rzeźba przedstawia postać o silnie zarysowanych kobiecych kształtach. Nie ma twarzy ani stóp, za to wyolbrzymione piersi, genitalia i uda. A także wyraźnie zaznaczoną fryzurę. Figurka została znaleziona w 1908 r. w pobliżu miejscowości Willendorf w Austrii. Jej analiza wykazała jednak, że nie została zrobiona z materiału skalnego z tamtych okolic. Gdzie zatem wyrzeźbiono słynną Wenus? Naukowcy szukają odpowiedzi na to pytanie w pracy opublikowanej w czasopiśmie „Scientific Reports”. Wynika z niej, że Wenus najprawdopodobniej powstała w północnych Włoszech. Drugie w kolejności możliwe miejsce pochodzenia rzeźby to wschodnia Ukraina. Z czego jest wyrzeźbiona Wenus z Willendorfu? Sławna figurka należy do tzw. Wenus paleolitycznych, charakterystycznych dla kultury graweckiej. To kultura z górnego paleolitu, która występowała od 32 do 20 tys. lat temu w całej Europie. Figurki, które z niej pochodzą, często zrobione są z różnego rodzaju kości, w tym kości słoniowej. Wenus z Willendorfu jest inna. Wyrzeźbiono ją z oolitu – wapiennej skały osadowej składającej się z charakterystycznych okrągłych ziaren. Następnie została pomalowana ochrą. Jak wygląda struktura Wenus z Willendorfu? Dotychczas figurkę Wenus z Willendorfu badano wyłącznie z zewnątrz. Naukowcy kierowani przez antropologa prof. Gerharda Webera zdecydowali się na inne podejście. Za pomocą mikrotomografii przyjrzeli się dokładnie wewnętrznej strukturze rzeźby. Rozdzielczość wykonanych skanów sięgała 11,3 mikrometra (mikrometr to jedna milionowa część metra). Odkryto najstarsze malowidła naskalne w historii. Sprzed 40 tys. lat [ZDJĘCIA] W niedostępnej niszy w kompleksie jaskiń wapiennych w Indonezji odkryto prehistoryczne rysunki zwierząt i dwunożnych istot. Sceny przedstawiające polowanie lub ujarzmianie dzikich bestii są... Jak się okazało, rzeźba nie jest jednolita. Kamień, z którego powstała, ma różną gęstość, różną wielkość ziaren oraz specyficzne domieszki. Są to niewielkie kawałki muszli oraz limonitu (tlenków i wodorotlenków żelaza). Ten charakterystyczny skład sprawił, że naukowcy mogli porównać go z próbkami z całej Europy, szukając jak najbardziej zbliżonych odpowiedników. Skąd pobrano próbki do analizy Wenus z Willendorfu? By przeprowadzić porównanie, badacze sięgnęli po próbki z terenu od Francji po Ukrainę. W sumie zebrali 33 przykłady oolitów z obszaru obejmującego 2,5 tys, km kw. Część zgromadzili sami, część pochodziła od geologów z różnych krajów. Jakie były wyniki porównań? Po pierwsze, okazało się, że w promieniu 200 km od Willendorfu nie znaleziono niczego, co byłoby choć w przybliżeniu podobne do skały, z jakiej powstała figurka. To potwierdzenie sformułowanej wcześniej hipotezy, że Wenus została do Willendorfu przyniesiona przez wędrujących po Europie przedstawicieli kultury graweckiej. Wenus z Willendorfu pochodzi z Włoch lub... z Ukrainy Okazało się jednak, że są miejsca, do których Wenus z Willendorfu pasuje. „Choć nie możemy stwierdzić z absolutną pewnością, że materiał, z którego powstała Wenus, pochodzi z jednej konkretnej lokalizacji, to podobieństwo z próbkami pobranymi z Sega di Ala jest prawie idealne” – piszą w swojej pracy naukowcy. Sega di Ala to mała wioska w północnych Włoszech, kilkanaście kilometrów na wschód od jeziora Garda w regionie Trentino. Jak daleko jest stamtąd do Willendorfu? Okrążając Alpy to ok. 730 km, policzyli badacze. – Ludzie z kultury graweckiej szukali dogodnych miejsc do osiedlania się – mówi prof. Gerhard Weber. – Kiedy zmieniał się klimat albo kończyły zasoby, szli dalej, najchętniej wzdłuż rzek. Na tej wyspie piękno nie ma rozmiaru. Figurki Chichi są wzorem dla kobiet z innego powodu Figurki Chichi to niekwestionowany symbol wyspy Curacao. Co symbolizują i dlaczego są tak ważne dla kobiet? Badania wykazały jednak, że poza Sega di Ala jest również inne miejsce, skąd może pochodzić Wenus z Willendorfu. „To interesujące, że drugą największą zbieżność z oolitami Wenus wykazały próbki pochodzące z Izium we wschodniej Ukrainie” – napisali naukowcy. Izium to 45-tysięczne miasto w obwodzie charkowskim, odległe od Willendorfu o 1600 km. Ukraina stanowi zatem mniej prawdopodobne miejsce pochodzenia Wenus – jednak nie wykluczone. Wenus z Willendorfu to cenny skarb z paleolitu Z badań płynie jeszcze jeden wniosek – ktokolwiek wyrzeźbił Wenus z Willendorfu, musiał uważać ją za coś nadzwyczaj cennego. Figurka podróżowała bowiem na ogromnym dystansie, a podczas podróży musiała być chroniona i przechowywana. – Niezależnie od miejsca pochodzenia, możemy stwierdzić z całkowitą pewnością, że właściciele rzeźby chronili ją przez całą drogę – podkreślają w swojej pracy badacze. Źródło: Scientific Reports
NASA ma pierwsze w historii zdjęcia powierzchni Wenus w świetle widzialnym. Zrobiła je sonda Parker Solar Probe
– Wenus jest tak gorąca, że aż świeci – mówi dr Brian Wood z Laboratorium Badawczego Marynarki Wojennej USA. Jego zespół opublikował dane zebrane przez zmierzającą ku Słońcu sondę Parker.
W tym artykule: Parker Solar Probe udało się sfotografować powierzchnię Wenus Powierzchnia Wenus jest tak gorąca, że świeci niczym rozgrzane żelazo Czy na Wenus mogło powstać życie? Parker Solar Probe to jeden z najbardziej przełomowych kosmicznych statków badawczych. Podstawowym celem tej sondy jest wykonanie bezpośrednich pomiarów wewnątrz korony Słońca. Jednak w trakcie swojej podróży Parker przesyła na Ziemię dane dotyczące innych obiektów. Właśnie ukazało się opracowanie danych zebranych przez instrument o nazwie Wide Field Imager Solar Probe (WISPR), czyli kamerę szerokiego pola. Pierwszy raz w historii sonda NASA „dotknęła” Słońca Sonda NASA „Parker” bada koronę słoneczną, żeby poznać nieznane dotąd szczegóły dotyczące centralnej gwiazdy Układu Słonecznego. Naukowcy dwukrotnie wycelowali WISPR w Wenus. Udało im się coś, czego nie dokonał jeszcze żaden ziemski przyrząd. Zrobili z kosmosu zdjęcia powierzchni Wenus w świetle widzialnym. Dlaczego jest to takie przełomowe? Parker Solar Probe udało się sfotografować powierzchnię Wenus Przede wszystkim dlatego, że Wenus – nasza piekielna siostra bliźniaczka – jest zwykle szczelnie otulona gęstymi chmurami. To sprawia, że możliwe są jedynie obserwacje radarowe lub prowadzone w podczerwieni. Ale podczas dwóch ostatnich przelotów sonda Parker Solar Probe użyła swojej kamery, aby uchwycić całą nocną stronę Wenus w widmie widzialnym. Zdjęcia z WISPR pokazują, jak zróżnicowana jest powierzchni Wenus. Sonda zarejestrowała takie regiony, jak kontynentalny Aphrodite Terra, płaskowyż Tellus Regio i równiny Aino Planitia. Ze względu na to, że obszary położone na wyższych wysokościach są o około 30 stopni Celsjusza chłodniejsze niż obszary nizinne, pojawiają się na zdjęciach jako ciemne plamy wśród jaśniejszych nizin. View oEmbed on the source website – Wenus jest trzecim najjaśniejszym obiektem widzianym na nocnym niebie. Jednak do niedawna nie mieliśmy zbyt wielu informacji na jej temat. Nie wiedzieliśmy przede wszystkim, jak wygląda powierzchnia planety. Nasze możliwości obserwacyjne są blokowane przez gęstą atmosferę. Teraz po raz pierwszy widzimy powierzchnię w zakresie widzialnym z kosmosu – podkreśla dr Brian Wood. WISPR wykonał pierwsze zdjęcia Wenus w lipcu 2020 r. Wtedy sonda rozpoczęła trzeci przelot w pobliżu planety, służący jako tzw. asysta grawitacyjna pozwalająca skierować statek w pobliże Słońca. Kamera ma przede wszystkim rejestrować dane w atmosferze słonecznej i w wietrze słonecznym. Jednak naukowcy uznali, że mogą wykorzystać WISPR do zobrazowania wierzchołków chmur zasłaniających Wenus. – Celem było zmierzenie prędkości chmur – powiedział Angelos Vourlidas z Johns Hopkins University Applied Physics Laboratory, naukowiec projektu WISPR. Jednak zamiast po prostu dostrzec chmury, WISPR obejrzał również powierzchnię planety. Powierzchnia Wenus jest tak gorąca, że świeci niczym rozgrzane żelazo Obrazy były tak niesamowite, że naukowcy ponownie włączyli kamery podczas czwartego przejścia sondy obok Wenus w lutym 2021 roku. W trakcie tego przelotu orbita sondy idealnie ustawiła się w linii umożliwiającej WISPR na zebranie danych po nocnej stronie Wenus. – Zdjęcia i wideo po prostu mnie oszołomiły – mówi Wood. Zakochaj się w gwiazdach. Najbardziej romantyczne miejsca do nocnych obserwacji Obserwacja gwiazd sprawia ludziom przyjemność od zarania dziejów. To niezwykle relaksujące, a zarazem głębokie przeżycie - wpatrywanie się w nocne niebo usiane jasnymi punktami. Ale relaks ... Chmury zasłaniają większość światła widzialnego pochodzącego z powierzchni Wenus. Jednak najdłuższe widzialne długości fal, które graniczą z bliską podczerwienią, przedostają się przez chmury. W ciągu dnia czerwone światło gubi się wśród jasnego słońca odbitego od wierzchołków chmur Wenus. Za to w ciemności nocy kamery WISPR były w stanie wychwycić tę słabą poświatę spowodowaną niesamowitym ciepłem emanującym z powierzchni planety. – Temperatura powierzchni Wenus, nawet po nocnej stronie, wynosi około 460 stopni Celsjusza. Panuje tam tak piekielna temperatura, że skalista powierzchnia Wenus wyraźnie świeci, jak kawałek żelaza wyciągnięty z kuźni – wyjaśnia Wood. Czy na Wenus mogło powstać życie? Gęste chmury, szalenie wysoka temperatura i kwaśne deszcze – wszystko to sprawia, że każde zdjęcie z Wenus jest sensacją. W 1975 roku radziecki lądownik Wenera 9 wysłał pierwsze dane po wylądowaniu na Wenus. Od tego czasu powierzchnia Wenus była badana za pomocą instrumentów radarowych i podczerwonych, które mogą “przebijać się” przez grube chmury. „Inne od wszystkiego, co kiedykolwiek widzieliśmy” formy życia na Wenus. Pojawiły się nowe dowody Choć naukowcy wciąż się o to spierają, kolejne odkrycia dają nową nadzieję. Czy życie na Wenus naprawdę może istnieć? A jeśli tak, to jak wygląda? Misja NASA Magellan stworzyła pierwsze mapy Wenus w 1990 roku dzięki danym radarowym. Z kolei sonda Akutsuki – należąca do japońskiej agencji kosmicznej (JAXA) – zebrała obrazy w podczerwieni w 2016 roku. Nowe zdjęcia wykonane przez Parker Solar Probe uzupełniają te odkrycia, rozszerzając obserwacje do światła czerwonego na krawędzi spektrum światła widzialnego. Obrazy zebrane przez Parkera będą poddawane dalszej analizie. – Świętym Graalem nauki byłoby dostrzeżenie na zdjęciach powierzchni Wenus minerałów, które mogły uformować się wyłącznie w środowisku wodnym, w oceanie. Udowodniłoby to, że na pewnym etapie ewolucji planety było tam środowisko sprzyjające rozwojowi życia – mówi dr Janusz Pętkowski, astrobiolog z MIT, jeden z głównych badaczy tzw. grupy wenusjańskiej stworzonej przez Sarę Seager. Źródła: Geophysical Research Letters, NASA
Co musielibyśmy zrobić, by Wenus nadawała się do zamieszkania?
Zadanie wydaje się niewykonalne, jednak autorzy science fiction i naukowcy już od dawna się nad tym zastanawiają.
W tym artykule: Terraformowanie Pomysł wcale nie jest nowy Wyzwania Terraformowanie Planeta Wenus jest często nazywana „siostrzaną planetą" Ziemi. Nie bez podstaw, jak opisałem we wczorajszym artykule. Poza tym, że Wenus i Ziemia są prawie tej samej wielkości, mają podobną masę i bardzo podobny skład (obie są planetami skalistymi). Jako planeta sąsiadująca z Ziemią, Wenus również krąży wokół Słońca w strefie, w której występuje woda w stanie płynnym. Oczywiście istnieje wiele kluczowych różnic pomiędzy tymi planetami, które sprawiają, że Wenus nie nadaje się do zamieszkania. Nawet jeśli być może kiedyś Wenus była na pewnym etapie podobna do Ziemi sprzed milionów lat, dzisiaj jest istnym piekłem gdzie panują bardzo wysokie temperatury i ciśnienie atmosferyczne. Czy to oznacza, że nie powinniśmy się interesować tą planetą? W żadnym wypadku! Jej badanie może powiedzieć nam wiele o Ziemi. Poza tym, dlaczego nie użyć niezbędnej przecież w nauce wyobraźni i nie zastanowić się nad tym, co trzeba by zrobić, by Wenus nadawała się kiedyś do zamieszkania przez ludzi? Jednym z głównych powodów ewentualnej kolonizacji Wenus i zmiany jej klimatu w celu zasiedlenia przez ludzi jest perspektywa stworzenia „zapasowego miejsca" dla ludzkości. Biorąc pod uwagę różne możliwości wyboru: Mars, Księżyc i planety zewnętrznego Układu Słonecznego - Wenus ma kilka zalet, których nie mają inne (bliskość, podobne rozmiary). Takie rozważania nie są więc tylko pozbawionym sensu gdybaniem. Jeśli chcemy tam kiedykolwiek zamieszkać, najpierw potrzebna byłaby daleko posunięta inżynieria ekologiczna - tzw. „terraformowanie”. Biorąc pod uwagę podobieństwo Wenus do Ziemi, wielu naukowców uważa, że Wenus byłaby idealnym kandydatem do terraformowania, nawet bardziej niż Mars! Nie jest to też wcale nowy pomysł. W ciągu ostatniego stulecia koncepcja terraformowania Wenus pojawiała się wielokrotnie, zarówno w fantastyce naukowej, jak i jako przedmiot badań naukowych. Najwcześniejszym znanym przykładem jest „Ostatni i pierwszy człowiek” Olafa Stapletona (1930), którego dwa rozdziały poświęcone są opisowi, jak potomkowie ludzkości terraformują Wenus po tym, jak Ziemia przestaje nadawać się do zamieszkania, a przy okazji dokonują ludobójstwa na rodzimym życiu wodnym. Podobną tematykę poruszał również Poul Anderson w latach 50-tych. W 1991 roku, autor G. David Nordley zasugerował w swoim opowiadaniu „Śniegi Wenus”, że ruch obrotowy Wenus może zostać rozpędzony tak, by dzień na tej planecie odpowiadał 30 ziemskim dniom (a nie 177, jak obecnie). Autor Kim Stanley Robinson wydał „2312”, powieść science fiction, która traktowała o kolonizacji całego Układu Słonecznego - w tym Wenus. Tyle jeśli chodzi o fikcję, skupmy się teraz na naukowym podejściu! Pomysł wcale nie jest nowy Pierwsza propozycja metody terraformowania Wenus została przedstawiona w 1961 roku przez Carla Sagana. W pracy zatytułowanej „Planeta Wenus" argumentował on za wykorzystaniem genetycznie zmodyfikowanych bakterii do przekształcenia węgla w atmosferze w cząsteczki organiczne. Jednak okazało się to niepraktyczne ze względu na późniejsze odkrycie kwasu siarkowego w chmurach Wenus i wpływ tzw. „wiatru słonecznego” czyli cząsteczek emitowanych przez Słońce, które docierają na Wenus. W swoim opracowaniu „Szybkie terraformowanie Wenus” z 1991 roku, brytyjski naukowiec Paul Birch zaproponował zbombardowanie atmosfery Wenus wodorem. W wyniku reakcji powstałby grafit i woda, które opadłyby na powierzchnię i pokryłyby około 80% powierzchni w postaci oceanów. Biorąc pod uwagę ilość potrzebnego wodoru, musiałby on zostać pozyskany bezpośrednio z Jowisza bądź Saturna lub ich lodowych księżyców. Propozycja wymaga również dodania do atmosfery aerozolu żelaza, który mógłby pochodzić z różnych źródeł (np. Księżyc, asteroidy, Merkury). Pozostała atmosfera, której ciśnienie szacuje się na około 3 bary (trzy razy więcej niż na Ziemi), składałaby się głównie z azotu, którego część rozpuściła by się w nowych oceanach, jeszcze bardziej obniżając ciśnienie atmosferyczne. Zbadano również koncepcję słonecznych żaluzji, która polegałaby na użyciu serii małych statków kosmicznych lub pojedynczej dużej soczewki w celu odpowiednio zasłonięcia lub odbicia światła słonecznego od powierzchni planety, a tym samym obniżenia globalnej temperatury. Uważa się, że w przypadku Wenus, która pochłania dwa razy więcej światła słonecznego niż Ziemia, promieniowanie słoneczne odegrało główną rolę w wywołaniu efektu cieplarnianego. Takie „żaluzje” mogłyby być umieszczone w przestrzeni kosmicznej, gdzie zapobiegałyby docieraniu części światła słonecznego do Wenus. Dodatkowo, cień ten blokowałby wiatr słoneczny, zmniejszając tym samym ilość promieniowania, na które narażona jest powierzchnia Wenus. To chłodzenie spowodowałoby skroplenie lub zamrożenie atmosferycznego CO², który następnie zostałby zmagazynowany na powierzchni w postaci suchego lodu. Naukowiec z NASA Geoffrey A. Landis zaproponował również, że nad chmurami Wenus mogłyby powstać siedliska formie ogromnych balonów-sterowców, które z kolei mogłyby działać zarówno jako osłona słoneczna jak i stacje przetwórcze. Zapewniłyby one początkowe miejsca do życia dla kolonistów i stopniowo przekształcały by atmosferę Wenus w nadającą się do życia, tak aby koloniści mogli migrować na powierzchnię. Wyzwania Podobnych pomysłów jest jeszcze więcej, ale warto sobie zadać pytanie: na ile są one realne i jakie wyzwania wiązałyby się z ich realizacją? Po pierwsze, redukcja ciepła i ciśnienia atmosfery Wenus wymagałaby ogromnych ilości energii i zasobów. Wymagałoby to również infrastruktury, która jeszcze nie istnieje, a jej budowa byłaby bardzo kosztowna. Na przykład, zbudowanie klosza orbitalnego wystarczająco dużego, aby schłodzić atmosferę Wenus do tego stopnia, że efekt cieplarniany zostałby zatrzymany, wymagałoby ogromnych ilości metali i innych zaawansowanych materiałów. Taka struktura, gdyby została umieszczona na orbicie, musiałaby mieć średnicę czterokrotnie większą od średnicy Wenus! Musiałaby być montowana w przestrzeni kosmicznej, co wymagałoby ogromnej floty autonomicznych robotów. W każdym wypadku, potrzebna byłaby duża flota statków kosmicznych do przewiezienia potrzebnych materiałów, które musiałyby być wyposażone w zaawansowane systemy napędowe, aby mogły odbyć podróż na Wenus w rozsądnym czasie. Nie bez znaczenia byłoby konieczne tutaj wielopokoleniowe zaangażowanie, które zapewniłoby środki finansowe na ukończenie prac. Nie jest to łatwe zadanie w nawet najbardziej idealnych warunkach. Podsumowując, potencjalne korzyści z terraformowania Wenus są oczywiste. Ludzkość miałaby drugi dom, bylibyśmy w stanie dodać zasoby Wenus do naszych własnych i nauczylibyśmy się cennych technik, które mogłyby pomóc zapobiec kataklizmom tu na Ziemi. Jednak dotarcie do punktu, w którym te korzyści mogłyby zostać zrealizowane, jest najtrudniejszą częścią. Wystarczy powiedzieć, że jest to coś, czego ludzkość nie może zrobić w krótkim okresie czasu. Jednak patrząc w przyszłość, pomysł aby Wenus stała się naszą prawdziwie „siostrzaną planetą" z oceanami, ziemią uprawną, dziką przyrodą i miastami - z pewnością wydaje się pięknym i być może wykonalnym celem. Czy wykonalnym? Na to pytanie odpowiedzą już przyszłe pokolenia.
Wenus była kiedyś bardziej podobna do Ziemi niż dziś, ale teraz jest iście piekielną planetą
Możemy się wiele nauczyć o zmianach klimatu od Wenus, naszej siostrzanej planety. Wenus jest drugą planetą od Słońca i jest najbliższym planetarnym sąsiadem Ziemi. Jest jedną z czterech wewnętrznych, tzw. „ziemskich” (lub skalistych) planet i często nazywana jest bliźniaczką Ziemi, ponieważ ma podobny rozmiar i gęstość. Na tym jednak podobieństwa się kończą.
W tym artykule: Piekło w Układzie Słonecznym Dzień, który trwa tyle, ile 177 dni na Ziemi Czy wszystkiemu winne są wulkany? Piekło w Układzie Słonecznym Wenus ma gęstą, toksyczną atmosferę wypełnioną dwutlenkiem węgla w 96% i jest wiecznie spowita gęstymi, żółtawymi chmurami kwasu siarkowego, które zatrzymują ciepło, powodując efekt cieplarniany. Jest to najgorętsza planeta w naszym Układzie Słonecznym, mimo że to Merkury znajduje się bliżej Słońca. Temperatura na powierzchni Wenus wynosi około 475 stopni Celsjusza, czyli wystarczająco dużo, by stopić ołów! Powierzchnia ma rdzawy kolor i jest usiana drobno pokruszonymi skałami oraz tysiącami dużych wulkanów. Naukowcy uważają, że możliwe jest, iż niektóre wulkany są nadal aktywne. Ciśnienie powietrza na powierzchni Wenus jest ponad 90 razy większe niż na Ziemi - podobne do ciśnienia, jakie można spotkać półtora kilometra pod powierzchnią oceanu na Ziemi. Jednak prawdopodobnie kiedyś, Wenus miała klimat podobny do ziemskiego. Zgodnie z najnowszymi modelami klimatycznymi, przez większą część swojej historii Wenus miała temperatury na powierzchni podobne do dzisiejszej Ziemi. Prawdopodobnie miała również oceany, deszcz, być może śnieg, a być może nawet kontynenty i aktywne procesy tektoniczne. Niewykluczone, że (choć to całkowita spekulacja) kiedyś na powierzchni tej planety istniało życie. Wenus mogła mieć płytki, ciekły ocean wody i temperatury powierzchni nadające się do zamieszkania nawet przez 2 miliardy lat swojej wczesnej historii, zgodnie z komputerowym modelem starożytnego klimatu planety, stworzonym przez naukowców z Instytutu Goddarda w Instytucie Studiów Kosmicznych NASA (z ang. GISS). „Wiele z tych samych narzędzi, których używamy do modelowania zmian klimatycznych na Ziemi, można zaadaptować do badania klimatu na innych planetach, zarówno w przeszłości, jak i obecnie" - powiedział Michael Way, badacz z GISS. Dzień, który trwa tyle, ile 177 dni na Ziemi Poprzednie badania wykazały, że na to, czy planeta ma klimat nadający się do zamieszkania wpływa to, jak szybko obraca się ona wokół własnej osi. Jeden dzień na Wenus to aż 117 ziemskich dni. W porównaniu z Ziemią, Wenus praktycznie się nie obraca! Do niedawna zakładano, że aby planeta miała dzisiejsze, wolne tempo rotacji, konieczna jest gęsta atmosfera, taka jak na współczesnej Wenus. Jednak nowsze badania wykazały, że cienka atmosfera, taka jak na współczesnej Ziemi, mogła dać taki sam rezultat. Oznacza to, że starożytna Wenus z atmosferą podobną do ziemskiej mogła mieć takie samo tempo rotacji jak dziś. Naukowcy z GISS symulowali warunki panujące na hipotetycznej wczesnej Wenus z atmosferą podobną do ziemskiej, dniem tak długim jak obecny dzień na Wenus i płytkim oceanem zgodnym z wczesnymi danymi ze statku kosmicznego Pioneer, który badał Wenus swoimi instrumentami na odległość, przelatując w jej pobliżu. Naukowcy dodali informacje o topografii Wenus pochodzące z pomiarów radarowych wykonanych przez misję NASA Magellan w latach 90-tych i założyli że doliny były wypełnione wodą, pozostawiając wyżyny odsłonięte jako wenusjańskie kontynenty. Badanie uwzględniło również starożytne słońce, które było o 30% ciemniejsze. Mimo to, według wyników symulacji, starożytna Wenus wciąż musiała otrzymywać około 40 % więcej światła słonecznego niż Ziemia dzisiaj. „W symulacji modelu GISS, powolny obrót Wenus wystawia jej stronę dzienną na działanie promieni słonecznych przez prawie dwa miesiące bez przerwy," powiedział współautor i współpracownik Way’a z GISS, Anthony Del Genio. „To ogrzewa powierzchnię i wytwarza deszcz, który tworzy grubą warstwę chmur, która działa jak parasol, osłaniając powierzchnię przed znaczną częścią słonecznego ogrzewania. Rezultatem są średnie temperatury klimatu, które w rzeczywistości są o kilka stopni chłodniejsze niż obecnie na Ziemi. Co w takim razie doprowadziło do tak drastycznych zmian klimatu na Wenus? Mniej niż miliard lat temu, warunki na tej planecie dramatycznie się zmieniły z powodu gwałtownego efektu cieplarnianego. Można spekulować, że intensywny okres erupcji wulkanicznych wpompował do atmosfery wystarczającą ilość dwutlenku węgla, by wywołać tak znaczne ocieplenie klimatu, że doszło do wyparowania oceanów i zatrzymania obiegu wody w atmosferze. Ta hipoteza zainspirowała naukowców do poszukiwania w wenusjańskich skałach dowodów na tę proponowaną zmianę klimatyczną. Czy wszystkiemu winne są wulkany? Nieoceniony wkład w nasze zrozumienie Wenus wniosły radzieckie misje Venera i Vega z lat 70-tych i 80-tych wylądowały na Wenus, zrobiły zdjęcia i oceniły skład skał, zanim lądowniki zawiodły z powodu wysokiej temperatury i ciśnienia po dosłownie kilku minutach funkcjonowania. Jednak nasz najbardziej kompleksowy obraz powierzchni Wenus został dostarczony przez wspomnianą sondę kosmiczną Magellan wysłaną tam przez NASA na początku lat 90-tych, która użyła radaru, aby przebić się przez gęstą warstwę chmur i uzyskać szczegółowe obrazy ponad 98 % powierzchni Wenus. Poszukiwania geologicznych dowodów na wielkie zmiany klimatyczne doprowadziły do skupienia się naukowców na najstarszym rodzaju skał na Wenus, zwanych tesserami, które mają złożoną strukturę sugerującą długą, skomplikowaną historię geologiczną. Naukowcy uznali, że te najstarsze skały mają największe szanse na zachowanie dowodów erozji wodnej, która jest tak ważnym procesem na Ziemi i powinna była wystąpić na Wenus przed wielką zmianą klimatu. Ku zdumieniu badaczy, wzory dolin w skałach na powierzchni Wenus były bardzo podobne do wzorów przepływu rzek na Ziemi, co doprowadziło do sformułowania hipotezy, że te doliny zostały uformowane przez erozję rzeczną w czasie, gdy panowały tam podobne do ziemskich warunki klimatyczne. Aby zrozumieć jak wulkanizm na Wenus mógłby spowodować taką zmianę w klimacie, możemy poszukać analogii w historii Ziemi. Możemy je znaleźć w tzw. super-erupcjach, takich jak ostatnia erupcja w Yellowstone, która miała miejsce 630 000 lat temu. Takie erupcje mogą uwolnić wystarczająco dużo dwutlenku węgla, aby spowodować katastrofalne zmiany klimatyczne na planecie podobnej do Ziemi. Aby wyobrazić sobie ich skalę, warto wiedzieć, że produkują one magmę wystarczającą do pokrycia całej Kanady warstwą o głębokości około 10 metrów! Obszary tzw. „dużych prowincji magmatycznych”, czyli tereny występowania wylewnych skał magmowych, na Wenus obejmują pojedyncze wulkany o średnicy do 500 kilometrów, rozległe kanały lawowe o długości do 7000 kilometrów, a także systemy ryftowe, czyli miejsca, w których skorupa planety rozciąga się na długości do 10 000 kilometrów. Bez względu na to, jak i dlaczego potoczyła się historia starożytnej Wenus, same jej badania mogą pomóc nam zrozumieć wiele procesów zachodzących na Ziemi w jej odległej przeszłości. W dającej się wyobrazić przyszłości nie ma raczej szans na to, żeby ziemscy astronauci mogli odbyć spacer na jej powierzchni, ale to nie znaczy, że nie istnieją pewne hipotezy i plany dotyczące przeobrażenia Wenus na planetę bardziej podobną do Ziemi. To jednak osobny temat, który omówię już wkrótce!
Wenus jednak nie jest martwa? Naukowcy zaobserwowali ruch tektoniczny na gorącej planecie
Do tej pory astronomowie uznawali Wenus za martwą planetę i nie szukali na niej żadnych form życia. Sąsiadka Ziemi może nadal być aktywna geologicznie.
W tym artykule: Wenus jednak nie jest martwą planetą? Wenus wraca na radar NASA Czy jesteśmy sami w kosmosie? Potencjalne formy życia na innych planetach od lat fascynują nie tylko astronomów, ale też ludzi niezwiązanych ze światem nauki. Wizja spotkania z obcymi cywilizacjami jednych ekscytuje, drugich przeraża. Jak na razie obie grupy mogą jednak ostudzić emocje – badaczom nadal nie udało się potwierdzić, że gdzieś we wszechświecie żyją istoty przypominające ziemian. Kolejne doniesienia spoza ziemskiej atmosfery skutecznie rozpalają jednak wyobraźnię milionów. Dzięki rozwojowi technicznemu astronomowie mogą jeszcze dokładniej poznawać kolejne planety. Każdego roku pracownicy NASA odkrywają ich tak wiele, że do dalszych badań wybierają tylko te, które mają w sobie największy potencjał naukowy. Oczywiście planety Układu Słonecznego również nie są w pełni zbadane. Według najnowszych ustaleń naukowców Wenus może wcale nie być martwa. Wenus jednak nie jest martwą planetą? Gęsta, toksyczna atmosfera i temperatury tak wysokie, że można w nich stopić ołów – takie warunki to codzienność na Wenus. Nie więc dziwnego, że astronomowie uznali planetę za martwą i nie szukali na niej żadnych form życia. Nowe badania sugerują jednak, że sąsiadka Ziemi może nadal być aktywna geologicznie. Powtórna analiza obrazów radarowych wykonanych przez misję NASA Magellan na początku lat 90. ubiegłego wieku wykazała dowody na ruch tektoniczny na drugiej planecie od Słońca. Można porównać go do wielkich płatów lodu przemieszczających się po wodach wokół Antarktydy. – „Zidentyfikowaliśmy wcześniej nierozpoznany wzorzec deformacji tektonicznych na Wenus, który jest napędzany przez ruch wewnętrzny, tak jak na Ziemi” – przekazał Paul Byrne, główny autor badania i profesor na Uniwersytecie Stanowym Karoliny Północnej, w oświadczeniu prasowym. Wenus wraca na radar NASA Do tej pory naukowcy byli przekonani, że Wenus podobnie jak Mars lub Księżyc ma nieruchomą, stałą powłokę zewnętrzną, czyli litosferę. Przypomnijmy, że ziemska litosfera jest rozerwana, a tworzą ją pozostające w ruchu płyty tektoniczne. Kiedy Byrne i inni naukowcy analizowali obrazy Magellana wykonane na Wenus, zauważyli poruszające się obszary. Bloki rozdzieliły się, zsunęły, przesunęły obok siebie i obróciły – podobnie jak połamany lód dryfujący po wodze. Mimo podobieństw ruch tektoniczny na Wenus różnicy się znacząco od tego, jaki zachodzi na Ziemi. Na planecie nie ukształtowały się łańcuchy górskie, a jej powierzchnia jest w większości nizinna. Dla naukowców najważniejszą informacją jest jednak to, że Wenus prawdopodobnie do dziś pozostaje aktywna geologicznie. Na więcej szczegółowych danych musimy poczekać do 2028 r. – wtedy właśnie wystartuje pierwsza od ponad 30 lat misja kosmiczna na drugą planetę od Słońca.
NASA wyśle dwie misje na Wenus. Pierwszy raz od 30 lat
Wenus wraca na radar NASA. Planowane misje mają pomóc zbadać drugą planetę od Słońca.
W tym artykule: Dwie misje kosmiczne na Wenus Wenus – zapomniana planeta NASA zapowiedziała, że planuje wysłać dwie misje kosmiczne na Wenus w celu zbadania atmosfery i cech geologicznych planety. Ich start zaplanowano na lata 2028 – 2030. Misje zostały wybrane na podstawie potencjalnej wartości naukowej oraz wykonalności. – „Te dwie siostrzane misje mają pomóc nam zrozumieć, w jaki sposób na Wenus zapanował piekielny klimat, w którym topi się nawet ołów” – tłumaczy Bill Nelson z NASA. Przypomnijmy, że Wenus to druga planeta od Słońca, a jednocześnie najgorętsza w Układzie Słonecznym. Temperatury na niej sięgają nawet 500 st. Celsjusza. Ostatnią amerykańską sondą, która odwiedziła Wenus, był orbiter Magellan w 1990. Dwie misje kosmiczne na Wenus Misja Davinci+ (Deep Atmosphere Venus Investigation of Noble gas, Chemistry and Imaging) ma zmierzyć atmosferę planety, aby docelowo uzyskać wgląd w proces jej powstawania i ewolucji. Naukowcy wierzą, że uda im się również ustalić, czy na Wenus kiedykolwiek był ocean. Misja Davinci+ ma mieć dodatkowe zadanie – dostarczenie pierwszych obrazów geologicznych drugiej planety od Słońca w wysokiej rozdzielczości. Astronomowie przewidują, że Wenus podobnie jak Ziemia może być zbudowana z płyt tektonicznych. Druga misja, Veritas (Venus Emissivity, Radio Science, InSAR, Topography, and Spectroscopy), ma pomóc w stworzeniu mapy powierzchni Wenus. To z kolei umożliwi zrozumienie jej historii geologicznej i zbadanie, dlaczego rozwinęła się zupełnie inaczej niż Ziemia. Radar do sporządzenia wykresów wysokości powierzchni pozwoli odpowiedzieć na pytanie, czy na powierzchni Wenus występują trzęsienia i erupcje wulkanów. – „Zdumiewające, jak mało wiemy o Wenus. Te dwie misje nareszcie powiedzą nam więcej o jej atmosferze, powierzchni i jądrze. To tak jakbyśmy ponownie odkryli nową planetę” – mówi Tom Wagner z Wydziału Nauk Planetarnych NASA. Wszystkie fazy Księżyca w jednym kadrze. To zdjęcie podbija Internet Czy znasz wszystkie fazy Księżyca? Możesz je zobaczyć na niesamowitym zdjęciu zrobionym przez Jasona De Freitasa z Australii. Wenus – zapomniana planeta W ostatnich latach Mars zdominował budżet NASA przeznaczony na misje planetarne. Przez to naukowcy badający Wenus zaczęli ubolewać nad nikłym zainteresowaniem ich planetą. To się jednak zmienia. Nowe pomysły ponownie wzbudzają zainteresowanie Wenus. Do niedawna przez wielu była uważaną za martwą planetę, jednak według najnowszych interpretacji badań może być geologicznie aktywna. Niewykluczone, że przez miliard lat istnienia Wenus skrywała oceany, a nawet region z gęstą atmosferą umożliwiającą przenoszenie się drobnoustrojów w chmurach. Naukowcy, którzy poświęcili swoje kariery na badanie najgorętszej planety Układu Słonecznego, cieszą, że Wenus po latach wraca na radar NASA.
W atmosferze Wenus wykryto sygnał radiowy o niskiej częstotliwości
Podczas bliskiego przelotu obok planety Wenus, który odbył się w lipcu 2020 r., należąca do NASA sonda Parker Solar Probe wykryła coś nietypowego.
W tym artykule: Pierwszy sygnał od 30 lat Zrozumieć Wenus Pierwszy sygnał od 30 lat Zanurzając się zaledwie 833 kilometry nad powierzchnię Wenus, instrumenty sondy zarejestrowały sygnał radiowy o niskiej częstotliwości – znak, że prześlizgnęła się przez jonosferę, czyli górną warstwę atmosfery planety. Był to pierwszy taki przypadek od prawie trzech dekad, kiedy instrument był w stanie zarejestrować bezpośrednie pomiary górnej atmosfery Wenus, a zarejestrowane dane dają nam nowe zrozumienie tego, jakie transformacje zachodzą na Wenus w odpowiedzi na cykliczne zmiany na Słońcu. "Byłem bardzo podekscytowany nowymi danymi z Wenus" – powiedział astronom Glyn Collinson z Centrum Lotów Kosmicznych im. Roberta H. Goddarda przy NASA. Planeta Wenus jest bardzo fascynującym światem. Pod względem rozmiaru i składu jest bardzo podobna do naszej planety, a jednocześnie bardzo się od niej różni – jest to toksyczne i upiornie gorące miejsce, które prawdopodobnie jest całkowicie nieprzyjazne dla życia, jakie znamy na Ziemi. To, w jaki sposób obie planety mogły przekształcić się w tak diametralnie różne twory, od wielu lat bardzo interesuje naukowców zajmujących się planetarystyką oraz astrobiologów, którzy poszukują na Drodze Mlecznej nowych światów, które nadają się do kolonizacji. Niestety z racji tego, że temperatura na powierzchni planety oscyluje wokół 462 stopni Celsjusza, misje mające na celu lepsze poznanie specyfiki Wenus były stosunkowo nieliczne, ponieważ żaden lądownik nie przetrwa takich warunków. Problematyczne jest również wysyłanie sond orbitujących – niewiarygodnie gęsta atmosfera sprawia, że trudno dostrzec, co dzieje się na powierzchni planety. Właśnie z tych powodów Wenus od pewnego czasu nie jest popularnym celem dla dedykowanych misji, a większość ostatnich informacji to dane fragmentaryczne z instrumentów o innych celach – jak sonda Parker Solar Probe. Jej główną misją jest dokładne badanie Słońca, ale wykorzystuje Wenus do manewrów wspomagających grawitację – wystrzeliwuje się wokół planety, by zmienić swoją prędkość i trajektorię. To właśnie podczas jednego z takich przelotów instrumenty sondy zarejestrowały sygnał radiowy z Wenus. Początkowo eksperci nie wiedzieli, co pokazuje im odczyt danych z Parker Solar Probe. – powiedział Collinson. Zrozumieć Wenus Był to ten sam rodzaj sygnału, jaki zarejestrowała sonda Galileo, gdy prześlizgiwała się przez jonosfery księżyców Jowisza, czyli widoczną również na Ziemi i Marsie warstwę atmosfery, gdzie promieniowanie słoneczne jonizuje atomy, w wyniku czego powstaje naładowana plazma, która wytwarza sygnały radiowe o niskiej częstotliwości. Gdy badacze zorientowali się, czym jest sygnał, mogli go wykorzystać do obliczenia gęstości wenusjańskiej jonosfery i porównać swój wynik z ostatnimi bezpośrednimi pomiarami, które wykonano w 1992 roku. Co fascynujące, jonosfera w nowych pomiarach była o rząd wielkości cieńsza niż 29 lat temu. Zespół naukowców uważa, że ma to związek z cyklami słonecznymi – co 11 lat bieguny Słońca zamieniają się miejscami i chociaż nie jest jasne, co napędza te cykle, ale wiadomo, że bieguny zmieniają się wówczas, gdy pole magnetyczne jest najsłabsze. Ponieważ pole magnetyczne Słońca kontroluje jego aktywność, taką jak plamy słoneczne (tymczasowe regiony silnego pola magnetycznego), rozbłyski słoneczne i koronalne wyrzuty masy (wytwarzane przez linie pola magnetycznego, które łamią się i ponownie łączą), ta faza cyklu przejawia się jako okres znikomej aktywności. Jest to tak zwane minimum słoneczne. Gdy zmiana biegunów zostaje dokonana, pole magnetyczne ponownie ulega wzmocnieniu, a aktywność słoneczna wzrasta do maksimum słonecznego, po czym ponownie stopniowo słabnie do następnej zmiany biegunów. Do tej pory pomiary Wenus z Ziemi sugerowały, że jonosfera Wenus zmieniała się w synchronizacji z cyklami słonecznymi, gęstniejąc podczas maksimum słonecznego i przerzedzając się podczas minimum słonecznego. Jednak bez bezpośrednich pomiarów trudno było to potwierdzić. Teraz naukowcy mają pewność. "Kiedy wiele misji potwierdza ten sam wynik jedna po drugiej, daje to dużą pewność, że rozrzedzenie jest prawdziwe" – powiedział astronom Robin Ramstad z Uniwersytetu Kolorado w Boulder. Póki co, nie wiadomo dokładnie, dlaczego cykl Słońca ma tak duży wpływ na jonosferę Wenus, ale istnieją dwie wiodące teorie. Pierwsza z nich mówi, że górna granica jonosfery może być ściśnięta do niższej wysokości podczas minimum słonecznego, co zapobiega przepływowi atomów zjonizowanych po stronie dziennej na stronę nocną, co skutkuje cieńszą jonosferą po stronie nocnej. Druga teoria zaś sugeruje, że podczas minimum słonecznego jonosfera szybciej wycieka w przestrzeń kosmiczną. Na razie żaden z tych mechanizmów nie może być wykluczony przez dane z sondy Parker Solar Probe, ale zespół ma nadzieję, że przyszłe misje i obserwacje Wenus będą w stanie wyjaśnić, co się dzieje. Badania zostały opublikowane w “Geophysical Research Letters”.
Tak wygląda kosmiczna "roomba". Po raz pierwszy uchwycono kompletny pierścień Wenus
Cały nasz Układ Słoneczny wypełnia masa kosmicznego „kurzu”. Tworzą go niewykorzystane resztki materiału, z którego powstał 4,5 mld lat temu oraz szczątków planetoid i innych ciał niebieskich rozbijających się w polu grawitacyjnym Słońca. Sonda NASA Parker Solar Probe jako pierwsza uchwyciła na zdjęciu kompletny pierścień pyłu wzdłuż ścieżki, którą Wenus okrąża Słońce
Pierścienie pyłu można wyobrazić sobie jak myśląc o tym, jak wyglądałaby podłoga mieszkania, w którym kuto ściany, a potem puszczono w ruch roombę. Tylko zamiast według własnego planu sprzątania tynku, odkurzacz krążyłby po okręgu przywiązany liną w środku salonu. View oEmbed on the source website Gdy taka roomba zatacza cały czas jedno koło, zaciąga biały pył z okolicy. To czego nie połknie, bo znajduje się poza zasięgiem odkurzacza, osadza się na krawędziach „orbity” w postaci swoistego pierścienia. Taką roombą są w Układzie Słonecznym zarówno Ziemia, jak Merkury czy Wenus. Co ciekawe, istnienie pierścienia pyłu na orbicie Ziemi krążącej wokół Słońca odkryto dopiero 25 lat temu. Ten należący do Wenus dostrzeżono najpierw z sond Helios w latach 70-tych ubiegłego wieku, a potem między 2007 a 2014 rokiem z obserwatorium STEREO (Solar and Terrestrial Relations Observatory). W marcu 2019 roku grupa amerykańskich astronomów ogłosiła odkrycie delikatny pierścień także wzdłuż orbity Merkurego. Wcześniej sądzono, że w przeciwieństwie do Wenus czy Ziemi, najbliższa Słońca planeta jest zbyt mała, by zrobić taki ślad w kosmicznym pyle. A jednak jest. I ma 15 mln km średnicy. Sześć miesięcy później sonda Parker wykonując trzecie okrążenie wokół Słońca uruchomiła instrument stworzony do służący zdjęć szerokiego kadru (głównie do zdjęć korony słonecznej). Zespół kierujący misją sondy użył Wide-field Imager for Parker Solar Probe, czyli WISPR, do sfotografowania pierścienia pyłu wokół Wenus. Efekt pracy tego urządzenia został opublikowany 6 kwietnia tego roku w czasopiśmie „The Astrophysical Journal” Konstrukcja WISPR umożliwiła uchwycenie, po raz pierwszy, niemal kompletnego (360 stopni) widoku pierścienia. Fakt, że w trakcie robienia zdjęć sonda wykonywała (wymuszony kwestiami związanymi z nawigacją) manewr przypominający lotniczą „beczkę”, pozwolił później w nietypowy dla tego instrumentu sposób przetworzyć uzyskane obrazy. Dzięki temu wzmocniono słabo widoczne cechy pierścienia. - Wykonanie tego manewru nie usunęło pyłu ze zdjęć, co miało miejsce przy dwóch poprzednich orbitowaniach wokół Słońca, gdy sonda w taki sposób nie manewerowała – wyjaśnił Nour Raouafi, członek misji Parker Solar Probe Project z Johns Hopkins Applied Physics Laboratory w stanie Maryland. – Śmieszne, że czasami takie operacje mogą prowadzić do odkrywania nowych rzeczy. To niezwykła sprawa – dodał Raouafi. Zdjęcia pierścieni jak ten należący do Wenus, pomagają zrozumieć ich naturę i sposób rozchodzenia się pyłu po Układzie Słonecznym.
Kamienne figurki Wenus sprzed 30 tys. lat miały chronić ludzi przed zmianami klimatu
Lekarz z Colorado zaproponował ciekawą teorię na temat słynnych figurek otyłych kobiet wyrzeźbionych w kamieniu około 30 tys. lat temu. Specjalista w leczeniu nadciśnienia przekonuje, że te powstałe w epoce lodowcowej mogły być symbolicznym ”drogowskazem” dla młodych kobiet w czasach, gdy obfita tkanka tłuszczowa zapewniała przeżycie, a także pozwalała urodzić i wychować dziecko.
Wizerunki kobiet pochodzące z paleolitu górnego, często określane mianem figurek Wenus, luźno nawiązując do rzymskiej bogini piękna, odnajdywano w różnych miejscach kontynentu euroazjatyckiego. Do dziś znaleziono 200 z nich. Najstarsze sprzed 38 tys. lat, najmłodsze sprzed 14. (przy czym większość miała od 21 do 26 tys. lat). Choć to od dawna temat debaty pomiędzy ekspertami, przyjmuje się powszechnie, że mające od 6 do 16 cm rzeźby z kamienia, rogu czy kłów mamuta reprezentowały kształty jakie ówcześni uważali za pożądane, pod względem seksualnym, urody czy macierzyństwa. Proporcje uwiecznione w kamieniu pokazują kobiety otyłe, nieraz skrajnie. Według współczesnych standardów medycznych spełniałyby wskazania do leczenia. Tymczasem 30 tys. lat temu taki właśnie wygląd figurek mógł, proponuje Richard Johnson z uniwersytetu w Colorado, ”wskazywać drogę" dla kolejnych pokoleń zmuszonych do życia w niesprzyjających warunkach. - Te jedne z najwcześniejszych dzieł sztuki przedstawiając otyłe kobiety pochodzą z czasów społeczeństw zbieracko-łowieckich epoki lodowcowej w Europie. Czyli miejsca i okresu, gdzie otyłych nie należałoby się spodziewać. Moim zdaniem te figurki korelują z czasami ekstremalnych problemów z pozyskiwaniem pożywienia – tłumaczy Johnson. Johnson zaczął mierzyć i opisywać proporcje rzeźb (biodra do talii, talia do ramion) z dwoma współautorami badania, dr. Miguelem Lanaspa-Garcia także z uniwersytetu w Colorado oraz antropologiem Johnem Foxem z American University w Zjednoczonych Emiratach Arabskich. Para lekarzy i antropolog dostrzegli, co potem opisali w czasopiśmie ”Obesity”, dotyczy widocznej (dla niego) zależności proporcji figurek od odległości od lodowców. Im bliżej miejsc zasłoniętych pokrywą lodową (w domyśle, trudniejszych do przeżycia), tym wizerunki przedstawiały bardziej otyłe kobiety. Im dalej od lodowców znajdywano te figurki, czy w czasach, gdy się cofały, tym rzeźbiono chudsze ciała. Fot: Wikimedia/CC BY-SA 3.0 - Otyłość była stanem pożądanym, a figurki otyłych kobiet mogły być przynoszącymi szczęście totemami, magicznymi fetyszami które mogły np. mieć przy sobie ciężarne czy karmiące. Fakt, że wiele z figurek ma wytarte kształty, zapewne dlatego, że były przekazywane między kobietami z pokolenia na pokolenie – przekonują autorzy badania. Nie wszyscy przyjmują wyjaśnienia Johnsona i jego kolegów. Julien Riel-Salvatore, archeolog z uczelni w Montrealu, w serii wpisów na Twitterze nie pozostawił na analizie opisanej w ”Obesity” suchej nitki. – Kolejne fatalne spojrzenie na ‘Wenus’ w wykonaniu nie-specjalistów. Nie sposób wyrazić jak złe jest to badanie w zakresie terminologii, wyboru próbek, metodologii, prezentacji danych i opisu dostępnych źródeł – wylicza. View oEmbed on the source website Archeolog z Kanady wytyka lekarzom z Colorado, że arbitralnie do opisu wycinka czasu długości 24 tys. lat dla wybrali 41 figurek z kilkuset dostępnych tak, by ich wygląd pasował do założonej tezy. Riel-Salvatore zauważa też, że badanie nie zawiera właściwych danych na temat pozyskanych z internetu zdjęć figurek czy nawet informacji o faktycznym wieku rzeźb. Zdaniem kanadyjskiego naukowca zabrakło też pomiarów odległości między terenami, na których figurki znaleziono a zasięgiem lodowców w danym okresie. Archeolog kpi też, że w jednym przypadku Johnson i koledzy opisują ”nagą” figurkę posługując się zdjęciami z opracowania archeologicznego stworzonego w celu analizy ubioru społeczeństw paleolitu górnego. Czy krytyka odbiera znaczenie badaniu z Colorado? Niekoniecznie o tyle, że interdyscyplinarne spojrzenia mogą prowadzić do zaskakujących odkryć. Johnson, Lanaspa-Garcia i Fox prezentują tu dość fascynujący argument, z którym, i to trzeba podkreślić, nie wszyscy się zgadzają. Jeżeli jednak mają rację, to figurki ”grubych Wenus” z epoki lodowcowej mogły odegrać dużo większą symboliczną rolę w przeprowadzeniu ludzkości przez trudne czasy, niż ktokolwiek przypuszczał.