Balaton – węgierskie morze i największe jezioro Europy Środkowej
Balaton znany jest dziś głównie jako turystyczny raj, w przeszłości pełnił także funkcję strategiczną i gospodarczą. Jezioro to nie tylko zachwyca swoją ogromną taflą wody, ale również wyjątkową historią kształtowania się krajobrazu. Balaton potrafił w przeszłości niemal całkowicie wysychać, by później ponownie się napełniać i osiągać poziom nawet o kilka metrów wyższy niż dziś. Dziś to nie tylko największe jezioro Europy Środkowej, lecz także symbol kultury węgierskiej i jedno z najważniejszych miejsc wypoczynkowych w całym regionie.
Spis treści: Alternatywne nazwy zbiornika Położenie węgierskiego morza Powierzchnia Balatonu Czy warto jechać nad Balaton? Balaton to największy śródlądowy akwen Europy Środkowej. Jego wiek szacuje się na około 20 tysięcy lat. Powstał w rowie tektonicznym, uformowanym w wyniku ruchów skorupy ziemskiej i wypiętrzania się Karpat. Pęknięcia w ziemi oraz procesy wulkaniczne sprawiły, że obniżenia terenu zaczęły gromadzić wodę, a lawa zastygająca na powierzchni stworzyła bazaltowe wzgórza, które do dziś otaczają północny brzeg jeziora. Dawniej Balaton nie miał stabilnego poziomu wody – w okresach suchych potrafił niemal całkowicie wysychać, by podczas wilgotniejszych epok ponownie się wypełniać. Dopiero erozja i nanoszenie osadów wyrównały jego dno, nadając mu obecny kształt. Dziś Balaton jest typowym jeziorem tektonicznym, charakteryzującym się znaczną długością i niewielką głębokością. Alternatywne nazwy zbiornika Choć w języku polskim i węgierskim używa się nazwy Balaton, jezioro znane jest pod różnymi określeniami. Po łacinie występuje jako Lacus Pelso, po niemiecku jako Plattensee, a w językach południowosłowiańskich – jako Blatno jezero lub Блатно Језеро. Rdzeń „blatno” w językach słowiańskich oznacza „błotne” – stąd polski odpowiednik: jezioro błotne. Nazwa niemiecka z kolei odnosi się do jego charakterystycznej cechy: płytkiej misy jeziornej. Węgrzy często nazywają Balaton swoim „morzem”, ponieważ kraj nie ma dostępu do wybrzeża morskiego, a rozległa tafla wody i turkusowy kolor jeziora budzą skojarzenia z nadmorskim krajobrazem. Położenie węgierskiego morza Balaton na Węgrzech znajduje się w południowo-zachodniej części kraju, około 80 kilometrów od Budapesztu. Leży na Nizinie Panońskiej, u stóp Lasu Bakońskiego, na terenie trzech komitatów (jednostka administracyjna na Węgrzech, która odpowiada polskiemu województwu). Jezioro ma imponującą długość 77 kilometrów i rozciąga się z południowego zachodu na północny wschód. W najszerszym miejscu liczy 14 km, a najwęższe, przy półwyspie Tihany, zaledwie 1,5 km. To właśnie tam zorganizowano przeprawę promową, łączącą dwa brzegi. Balaton otaczają różnorodne krajobrazy: łagodne wzgórza północne z winnicami, pełne energii kurorty południowe oraz mniejsze miejscowości turystyczne, w których można wypocząć w spokojniejszej atmosferze. Powierzchnia Balatonu Dane liczbowe robią wrażenie! Jezioro Balaton ma powierzchnię 592 km². Średnia głębokość wynosi 3,2 m, a maksymalna – 12,2 m w tzw. Studni Tihańskiej. Lustro wody położone jest na mniej więcej 104 m n.p.m. Warto jednak wiedzieć, że lato 2025 zapisało się w historii Balatonu z niechlubnym rekordem – średnia głębokość jeziora spadła poniżej metra już w czerwcu (jak dotąd zazwyczaj działo się tak dopiero w sierpniu). Więcej na ten temat przeczytasz w naszym artykule: Balaton się kurczy. „Węgierskie morze” zamienia się w kałużę. Z hydrologicznego punktu widzenia Balaton jest akwenem niemal bezodpływowym. Zasilają go liczne potoki, z których największy to rzeka Zala, a wodę odprowadza jedynie kanał i rzeka Sió, prowadząca wody do Dunaju. Ze względu na duże parowanie konieczne było wybudowanie systemu śluz, które regulują poziom jeziora. Woda Balatonu jest słodka, ale niezbyt przejrzysta. Rozpuszczone związki wapnia i magnezu nadają jej mlecznawy, jasny odcień. Przejrzystość waha się w granicach 0,5–0,7 m. Pomimo tego woda należy do czystych, co potwierdza obecność wrażliwych gatunków mięczaków oraz wysoka klasa jakości w kąpieliskach. Czy warto jechać nad Balaton? Balaton to jedno z najpopularniejszych miejsc wypoczynkowych na Węgrzech. Jest szczególnie chętnie wybierane przez turystów z Polski, Niemiec czy Czech. Sezon trwa od czerwca do sierpnia, a latem woda osiąga przyjemną temperaturę 23–25 °C. Nad Balatonem wiele atrakcji zasługuje na uwagę turystów, a do najpopularniejszych należą: kurorty południowe – Siófok, Zamárdi czy Balatonlelle to miejsca pełne życia, z plażami, restauracjami i imprezami. Siófok często nazywany jest „stolicą Balatonu” i słynie z szerokiej plaży oraz bogatego nocnego życia. winnice północnego brzegu – okolice Badacsony i Balatonfüred przyciągają amatorów wina i malowniczych krajobrazów. To tutaj można spróbować lokalnych trunków i podziwiać panoramę jeziora z bazaltowych wzgórz. Okolice te nie są tak popularne jak Tokajski Region Winiarski, ale z pewnością są równie warte uwagi! Półwysep Tihany – historyczne centrum z benedyktyńskim opactwem. To także jeden z najbardziej malowniczych punktów widokowych. sport i rekreacja – Balaton sprzyja żeglowaniu, kajakarstwu i windsurfingowi. Przy silnym wietrze na jeziorze tworzą się fale przypominające te morskie. Popularne są także rejsy statkami wycieczkowymi. przyroda i ptactwo wodne – od 2002 roku Balaton jest uznawany przez BirdLife International za ostoję ptaków IBA. Zimują tu gęsi i kaczki, a wśród cennych gatunków znajduje się narażona na wyginięcie głowienka zwyczajna. rodzinny wypoczynek – płytkie dno i ciepła woda sprawiają, że Balaton jest idealnym miejscem dla rodzin z dziećmi. Dlaczego Balaton Węgry to dobry kierunek podróży? Węgry nie mają dostępu do morza, dlatego Balaton pełni rolę „węgierskiego wybrzeża”. To idealne miejsce, w którym można połączyć wypoczynek nad wodą, zwiedzanie zabytków i degustację regionalnych win. Co ważne, miejscowości wokół jeziora są stosunkowo niewielkie i zwykle liczą od kilku do kilkunastu tysięcy mieszkańców, dzięki czemu łatwo tu poczuć spokojniejszą atmosferę niż w wielkich kurortach nadmorskich. Balaton to również doskonałe miejsce dla miłośników historii i geologii – można odkrywać pozostałości dawnych procesów wulkanicznych, tarasy abrazyjne i bazaltowe wzgórza, które stanowią charakterystyczny element panoramy. Niezależnie więc od tego, czy ktoś wybiera się tam dla plaż i kąpieli, degustacji win, czy obserwacji ptaków, Balaton oferuje unikatowe połączenie dbałości o przyrodę i turystykę. To jeden z tych akwenów, które warto zobaczyć przynajmniej raz w życiu – zarówno dla pięknych krajobrazów, jak i dla poczucia wyjątkowej atmosfery Węgier. Marzena Wardyn-Kobus Autorka tekstów z pogranicza przyrody, kultury i podróży. W serwisie tworzy artykuły popularnonaukowe o otaczającym nas świecie, łącząc rzetelną wiedzę z przystępnym językiem i dbałością o szczegóły. Socjolożka z wykształcenia, od ponad dekady związana z marketingiem internetowym. Zawodowo od lat zgłębia tajniki SEO oraz storytellingu opartego na rzetelnych źródłach. Pisze, by zachęcać innych do uważnego kontaktu z przyrodą – nawet tą najbliższą, tuż za domem. Kaszubka mieszkająca na Kujawach, zakochana w górskich szlakach i leśnych bezdrożach. Jej przydomowy ogródek to strefa zrównoważonego eksperymentowania – dąży do tego, by uprawiać rośliny ekologicznie, z szacunkiem dla natury. Wolne chwile spędza z książką, wędrując po lesie lub tworząc makramy.
Gdzie najlepiej żyje się miliarderom? Rządy prześcigają się w oferowaniu im przywilejów
Miliarderzy i multimilionerzy stali się celem globalnej rywalizacji. Państwa na całym świecie prześcigają się w tworzeniu korzystnych programów podatkowych, wizowych i inwestycyjnych, które mają przyciągnąć najbogatszych rezydentów. Efekt? Powstaje mapa świata, na której wyraźnie widać kraje najbardziej przyjazne dla superbogatych.
Superbogaci, czyli osoby dysponujące majątkiem wartym co najmniej 30 milionów dolarów, stanowią niewielki odsetek populacji, ale ich decyzje inwestycyjne potrafią wpływać na całe gospodarki. Nic dziwnego, że coraz więcej państw stara się ich przyciągnąć, wprowadzając preferencyjne systemy podatkowe, specjalne programy rezydencyjne i zachęty do transferu kapitału. W efekcie powstała swoista mapa miejsc, które oferują najkorzystniejsze warunki dla najbogatszych. Gdzie zatem żyje im się najlepiej i jakie strategie stosują rządy, by przyciągnąć tę elitarną grupę? Gdzie najbogatsi czują się najlepiej? Oman numerem jeden Najnowsze badanie sklasyfikowało państwa, które oferują najwięcej zachęt dla superbogatych, wykorzystując tzw. Wskaźnik Komfortu Bogactwa, czyli złożony indeks oparty na różnych zmiennych, źródłach i parametrach. Pod uwagę wzięto siedem kluczowych kryteriów: poziom bezpieczeństwa, jakość życia, wysokość podatku dochodowego od osób fizycznych, obciążenia podatkowe związane z zyskami kapitałowymi z inwestycji finansowych i nieruchomości, podatki od spadków i darowizn, koszty utrzymania, a także dostępność specjalnych programów wizowych lub rezydencyjnych dla osób o wysokich dochodach. Finalnie na czele zestawienia znalazł się Oman – kraj Półwyspu Arabskiego, który łączy wysoki poziom bezpieczeństwa i dobrą jakość życia z wyjątkowo niskimi podatkami oraz atrakcyjnymi programami dla zamożnych rezydentów. Niskie koszty życia w porównaniu z innymi rajami podatkowymi sprawiają, że Oman wyrasta na lidera globalnej konkurencji o względy superbogatych. Za nim w rankingu uplasowały się Andora (niewielkie księstwo między Francją a Hiszpanią), a także Katar i Brunei, które w Azji Południowo-Wschodniej od lat budują wizerunek bezpiecznych i zamożnych państw. Analiza wskazała również, że Zjednoczone Emiraty Arabskie oraz Arabia Saudyjska przyciągają superbogatych nie tylko dzięki korzystnym systemom podatkowym, lecz także niższym kosztom życia w porównaniu ze średnią zachodnią. Co ciekawe, w pierwszej dziesiątce znalazły się tylko dwa kraje europejskie – Estonia i Luksemburg, które łączą stabilność gospodarczą z atrakcyjnymi warunkami podatkowymi. Zestawienie zamykają Bahrajn (kolejny gracz z Półwyspu Arabskiego) oraz Wyspa Man, czyli autonomiczne terytorium Zjednoczonego Królestwa na Morzu Irlandzkim, od lat znane z przyjaznych rozwiązań dla inwestorów. Koniec złotych wiz w Europie. Dlaczego programy dla bogaczy budzą kontrowersje? Warto wspomnieć, że jednym z najbardziej kontrowersyjnych narzędzi przyciągania kapitału zagranicznego jest praktyka tzw. „złotych wiz”, czyli przyznawania obywatelstwa w zamian za znaczne inwestycje. Choć mechanizm ten początkowo funkcjonował w wielu krajach europejskich, z czasem zaczął budzić poważne zastrzeżenia. Przykładem są Węgry, które do 2017 roku zezwalały cudzoziemcom na uzyskanie specjalnych zezwoleń na co najmniej pięć lat w zamian za zakup obligacji rządowych o wartości powyżej 250 tys. euro. Łącznie z tej możliwości skorzystało około 20 tys. osób, głównie z Chin, Rosji i krajów arabskich, w tym Syrii. Problem w tym, że wśród beneficjentów znaleźli się także ludzie powiązani z przestępczością zorganizowaną oraz osoby objęte sankcjami UE i USA, jak Dmitrij Pawłow (były przywódca jednej z moskiewskich grup przestępczych) czy krewni Siergieja Naryszkina, szefa rosyjskich służb wywiadowczych. Ominięcie standardowych procedur wizowych sprawiło, że program ten uznano za zagrożenie dla bezpieczeństwa narodowego i europejskiego oraz narzędzie sprzyjające praniu pieniędzy. Podobna krytyka dotknęła Maltę, gdzie program „złotych paszportów” obowiązywał od 2015 roku i przyniósł państwu 1,4 mld euro. Minimalna inwestycja wynosiła 600 tys. euro i wymagała zamieszkania na wyspie. W lipcu br., po orzeczeniu Trybunału Sprawiedliwości UE, rząd Malty oficjalnie zakończył kontrowersyjny system, uznany za niezgodny z prawem. Zostanie on zastąpiony nowym mechanizmem, który ma bardziej selektywny charakter – obywatelstwo będą mogły otrzymać osoby wnoszące istotny wkład w naukę, kulturę, gospodarkę czy rynek pracy. Ostateczną decyzję podejmować będzie specjalna komisja, co ma zwiększyć transparentność i ograniczyć ryzyko nadużyć. Źródło: NSS Magazine Nasza ekspertka Sabina Zięba Podróżniczka i dziennikarka, wcześniej związana z takimi redakcjami, jak m.in. „Wprost”, „Dzień Dobry TVN” i „Viva”. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o ciekawych kierunkach i turystyce. Miłośniczka dobrej lektury i wypraw na koniec świata. Uważa, że Mark Twain miał słuszność, mówiąc: „Za 20 lat bardziej będziesz żałował tego, czego nie zrobiłeś, niż tego, co zrobiłeś. Więc odwiąż liny, opuść bezpieczną przystań. Złap w żagle pomyślne wiatry. Podróżuj, śnij, odkrywaj”.
Myślałem, że Węgry to tylko Budapeszt. Debreczyn pokazał mi, jak bardzo się myliłem
Debreczyn zachwyca pod wieloma względami. W końcu co innego można powiedzieć o mieście, w którym tuż przy centrum rośnie rozległy las, a cały obszar otoczony jest wspaniałym parkiem narodowym? Jest drugim największym miastem na Węgrzech, ale od Budapesztu jest znacznie spokojniejszy i bardziej kameralny. Co warto zobaczyć, odwiedzając Debreczyn? Poniżej odpowiadamy na to pytanie.
Spis treści: Miasto na skraju puszty Historia „kalwińskiego Rzymu” Uroki Debreczyna, czyli co warto zwiedzić? Nie ma kosmopolitycznego charakteru, jak stolica Węgier. Nie oferuje tak dużych możliwości kulturalnych i rozrywkowych, a nocą sprawia wrażenie wyludnionego, przynajmniej w porównaniu z Budapesztem. Nie oznacza to jednak, że nie Debreczyn nie jest wart uwagi. Przeciwnie, to miasto doceni każdy, kto zamiast tętniącej życiem metropolii wybiera spokojniejsze, bardziej kameralne miejsca. Miasto na skraju puszty Znawcy ciekawostek o Węgrzech najprawdopodobniej jednym tchem wymienią przynajmniej kilka miast atrakcyjniejszych od Debreczyna. Trudno będzie jednak wskazać wiele takich, które cechują się tak ciekawą lokalizacją. Debreczyn znajduje się we wschodniej części kraju, na obszarze Wielkiej Niziny Węgierskiej. Od granicy z Rumunią jest oddalony o około 30 km, natomiast od Budapesztu – o około 220 km. Obszar miasta jest otoczony przez najstarszy i największy węgierski park narodowy – Hortobágy. Obejmuje on obszar pierwotnego stepu puszty, od której bierze swoją nazwę. O tym, jak duża jest przyrodnicza wartość tego miejsca, najlepiej świadczy fakt, że w 1999 roku park został wpisany na Listę światowego dziedzictwa UNESCO. Historia „kalwińskiego Rzymu” Obszar między Cisą a Górami Zachodniorumuńskimi był zamieszkany już w starożytności. Przez wiele wieków osiedlały się tam różne ludy, między innymi Darkowie, Jazygowie i Wandalowie. Szybki rozwój tamtejszych terenów nastąpił po najeździe tatarskim w 1241 roku. 120 lat później Ludwik Węgierski nadał Debreczynowi prawa miejskie. Tym samym mieszkańcy zyskali możliwość wyboru rady i sędziów. W XV stuleciu miasto Debreczyn zyskał wiele przywilejów. Najważniejszym był ten, który podniósł jego status do rangi miasta targowego. To właśnie ten akt zapoczątkował rozwój gospodarczy miasta i szybko uczynił je jednym z największych i najbogatszych na Węgrzech. Przyczyniła się do tego także korzystna lokalizacja. Miasto łączyło szlakiem handlowym Siedmiogród i Góry Zachodniorumuńskie. Debreczyn w dobie reformacji Kalwińskie nauki reformacyjne trafiły w Debreczynie na wyjątkowo podatny grunt. W połowie XVII wieku niemal wszyscy mieszkańcy miasta wyznawali protestantyzm. Debreczyn zaczął być wówczas nazywany „kalwińskim Rzymem”. To właśnie ten okres w dużej mierze ukształtował tożsamość miasta. Centralną instytucją edukacyjną i religijną stało się założone w 1538 roku Kolegium Reformackie. Na przestrzeni lat przechodziło wiele przemian, ale do dziś odgrywa kluczową rolę w tamtejszym życiu akademickim, teologicznym i kulturalnym. Stolica rewolucji Debreczyn odegrał istotną rolę w walce Węgier o niepodległość. W 1849 roku przez pięć miesięcy pełnił funkcję tymczasowej stolicy. To właśnie tam Lajos Kossuth detronizację Habsburgów i proklamował niepodległość. Współczesny Debreczyn Dziś Debreczyn to drugie największe miasto na Węgrzech, największe we wschodniej części kraju i największe na obszarze historycznej krainy Kriszana. Nie oznacza to jednak, że jest tak zatłoczony i gwarny, jak Budapeszt. Mieszka tam około 200 tys. osób, podczas gdy populacja stolicy przekracza 1,7 miliona mieszkańców. Uroki Debreczyna, czyli co warto zwiedzić? W Debreczynie nie ma tak pokaźnej ilości zabytkowych budowli jak w Budapeszcie. Nie oznacza to jednak, że turystom grozi tam nuda. Wielki Las Zaczynamy od miejsca, które jest wizytówką miasta. Tuż przy centrum rozpościera się park leśny Nagyerdő, czyli Wielki Las. To wyjątkowe miejsce jest dosłownie usiane malowniczymi alejkami spacerowymi, ale w tym miejscu nie kończą się tamtejsze atrakcje. Można tam znaleźć między innymi ogród botaniczny i zoologiczny, centrum naukowe i kompleks basenów. Wielki Kościół Reformowany To kolejna ikoniczna atrakcja miasta. Świątynia wzniesiona w XIX wieku stanowi najważniejszy i największy ośrodek Węgierskiego Kościoła Reformowanego. Klasycystyczna budowla przyciąga uwagę fasadą, którą wieńczą dwie wysokie na 61 m wieże. Warto wspomnieć, że to właśnie tam Kossuth proklamował niepodległość kraju. Muzea w Debreczynie W mieście działa kilka ważnych muzeów. Jednym z najważniejszych jest Muzeum Déri, którego ekspozycja obejmuje węgierską sztukę, historyczne artefakty, a nawet imponującą kolekcję egipską. Ci, którzy cenią sobie awangardę, powinni udać się do Centrum MODEM. To jedno z największych w tej części Europy muzeów sztuki współczesnej i nowoczesnej. Interesująco przedstawia się też oferta Muzeum Poczty. Zwiedzający mogą podziwiać imponujący zbiór znaczków, ekspozycję telegraficzną i poświęconą działaniu poczty. Kolejna interesująca placówka to Muzeum Kolegium Kalwińskiego. W XVI-wiecznym budynku zgromadzono ekspozycję przybliżającą historię kolegium i wspaniałe zabytki kalwińskiej sztuki sakralnej. Mieści się tam także Wielka Biblioteka, w posiadaniu której znajduje się największy na Węgrzech protestancki księgozbiór. Źródło: National Geographic Traveler Nasz autor Artur Białek Dziennikarz i redaktor. Wcześniej związany z redakcjami regionalnymi, technologicznymi i motoryzacyjnymi. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o historii, kosmosie i przyrodzie, ale nie boi się żadnego tematu. Uwielbia podróżować, zwłaszcza rowerem na dystansach ultra. Zamiast wygodnego łóżka w hotelu, wybiera tarp i hamak. Prywatnie miłośnik literatury.
Nowe badania z Węgier. Konie nie zniknęły z talerzy po chrystianizacji
Wraz z nastaniem chrześcijaństwa w Europie ludzie rezygnowali ze spożywania koniny. Z nowych badań wynika, że nie wszędzie było to jednak normą. Na przykład na Węgrzech w XIII wieku ciągle ceniono sobie ten pokarm.
Spis treści: Szczątki koni zdradzają prawdę o diecie Miłośnicy koniny wśród chrześcijan Konina a wiara W Polsce jest to tabu pokarmowe – nie jemy koni. Jednak nie przeszkadza to lokalnym przedsiębiorcom w ich hodowli i wysyłce na mięso, w szczególności do Włoch. Tam konina cieszy się bardzo dużym powodzeniem. W okresie średniowiecza spożycie koni zmalało. Chrześcijańskie źródła pisane łączyły jedzenie mięsa końskiego z barbarzyństwem i pogaństwem, więc powszechnie uważano, że konie przestały być spożywane z powodów religijnych. Teraz nowe badania z Węgier ukazują to zjawisko z nieznanej perspektywy. Szczątki koni zdradzają prawdę o diecie Prof. László Bartosiewicz z Uniwersytetu Sztokholmskiego i dr Erika Gál z Centrum Badań Humanistycznych HUN-REN na Węgrzech, zbadali kości koni odkryte wśród odpadków na blisko 200 osadach w średniowiecznych Węgrzech. Eksperci chcieli określić, jak zmieniało się spożycie koniny na przestrzeni czasu. Wyniki ich badań zostały opublikowane w czasopiśmie „Antiquity”. I były dla nich dość zaskakujące. Obaliły też „żywieniowy” mit dotyczący wieków średnich. Miłośnicy koniny wśród chrześcijan Wyniki badań archeozoologicznych zaciekawiły badaczy. Okazało się, że spożycie koniny utrzymywało się po powszechnej konwersji na chrześcijaństwo w XI wieku. Spadło dopiero w wyniki inwazji mongolskiej, która miała miejsce w latach 1241–1242 n.e. Spadek ten po inwazji mongolskiej jest związany z tym, że konie stanowiły cenną zdobycz wojenną. A ich populacja mogła się zmniejszyć, czego dowodem jest podwojenie przypadków kradzieży koni w tym okresie. – Konie były cennym łupem wojennym, a ocalałe stada koni były prawdopodobnie bardzo potrzebne do celów innych niż spożycie – wyjaśniają autorzy artykułu. Do połowy XVI wieku, w okresie okupacji osmańskiej, spożycie koniny praktycznie zanikło na Węgrzech. Konina a wiara Spożywanie koniny nigdy nie zostało oficjalnie zakazane przez Kościół. Ale wśród chrześcijan to mięso uznawano za nieczyste. – Na podstawie źródeł pisanych porzucenie spożywania koniny jest powszechnie kojarzone z pojawieniem się chrześcijaństwa w średniowiecznej Europie. Jednakże, przy braku wyraźnego zakazu – porównywalnego z zakazem spożywania wieprzowiny w judaizmie/islamie – w potępianiu koniny w Europie widoczna jest duża różnorodność regionalna – twierdzą autorzy badania. Do przeprowadzenia tych badań nie było to jasne, jednak naukowcy skłaniali się ku „chrześcijańskiemu tabu”. Tymczasem procentowy udział szczątków koni w odpadkach średniowiecznych okazał się stosunkowo wysoki. W niektórych miejscach na obszarach wiejskich kości koni stanowiły aż jedną trzecią zidentyfikowanych szczątków zwierząt gospodarskich w odpadkach spożywczych. Zdaniem badaczy spożycie koniny spadło w wyniku zmniejszonej dostępności koniny i zmian demograficznych w populacji Węgier związanych z wpływem Mongołów, a nie było związane z czynnikami duchowymi, jak do tej pory uważano. Odkrycia archeologiczne ze średniowiecznych Węgier sugerują zatem bardziej pragmatyczne powody odsunięcia koniny z diety, ale dopiero pod wpływem najazdy Mongołów, a nie chrystianizacji. Źródło: Antiquity Nasz autor Szymon Zdziebłowski Dziennikarz naukowy, z wykształcenia archeolog śródziemnomorski. Przez wiele lat był związany z Serwisem Nauka w Polsce PAP. Opublikował m.in. dwa przewodniki turystyczne po Egipcie, a ostatnio – popularnonaukową książkę „Wielka Piramida. Tajemnice cudu starożytności” o największej egipskiej piramidzie.
Balaton się kurczy. „Węgierskie morze” zamienia się w kałużę
Tegoroczne lato może zapisać się w historii Balatonu jako przełomowe – i to w niepokojący sposób. Woda opada szybciej niż kiedykolwiek wcześniej, a jeśli trend się utrzyma, pod koniec wakacji w jeziorze będzie można co najwyżej brodzić.
Spis treści: Jezioro Balaton wysycha Turystyczna perła Węgier Balaton, nazywany „węgierskim morzem”, od dekad przyciąga turystów z całej Europy. Nad jeziorem chętnie wypoczywają też Polacy. Warszawa jest oddalona od Balatonu o około 850 km, co przekłada się na 9–10 godzin jazdy samochodem. Tego lata słynny akwen ponownie odwiedzą tłumy turystów. Sezon może jednak przebiegać w cieniu problemów środowiskowych. Co roku latem poziom wody obniża się średnio o 35 cm, ale tym razem proces postępuje znacznie szybciej. Jezioro Balaton wysycha To, co jeszcze w zeszłym roku zdarzało się dopiero w sierpniu, teraz dzieje się już w czerwcu. Średnia głębokość jeziora spadła poniżej metra, a dokładnie do 99 cm. W ciągu tygodnia poziom wody opadł o osiem centymetrów. To nienotowana dotąd dynamika. W poprzednich latach takie tempo obserwowano dopiero w drugiej połowie lata. Nikt nie pamięta, by kiedykolwiek tak wcześnie było tak płytko. Jeśli obecny trend się utrzyma, do sierpnia poziom wody w Balatonie może spaść do rekordowo niskich 70 centymetrów. To realne zagrożenie nie tylko dla turystyki, ale również dla całego ekosystemu jeziora. Balaton zasłynął jako popularne miejsce wypoczynku wśród Węgrów. Warto jednak zauważyć, że akwen jest też delikatnym ekosystemem. Jego utrzymanie zależy od odpowiedniego poziomu wody. Ten spada, co jest skutkiem wysokich temperatur. Węgry od tygodni borykają się z upałami i suszą. Temperatury powietrza oscylują wokół 30 st. Celsjusza, a temperatura wody dochodzi do 25. Parowanie prześciga naturalne uzupełnianie zbiornika. Turystyczna perła Węgier Mimo ekologicznych wyzwań Balaton pozostaje jednym z najatrakcyjniejszych kierunków wakacyjnych w Europie Środkowej. To idealne miejsce zarówno dla rodzin z dziećmi, jak i miłośników sportów wodnych. Mowa w końcu o największym jeziorze nie tylko na Węgrzech, ale i w tej części Europy (zajmuje powierzchnię 592 km kw.). Rozwinięta linia brzegowa oferuje liczne atrakcje turystyczne. Na południowym brzegu jeziora znajduje się kurort Siófok. To centrum rozrywki, znane z nocnego życia, letnich festiwali i szerokich kąpielisk. Z kolei Balatonfüred na północy to historyczne uzdrowisko z piękną promenadą i neoklasyczną architekturą. Kilka kilometrów dalej wznosi się półwysep Tihany, perła regionu – z barokowym opactwem benedyktynów i pachnącymi w lipcu polami lawendy. Dotarcie nad Balaton jest proste i wygodne. Z Budapesztu kursują bezpośrednie pociągi regionalne i InterCity. Przejazd do głównych miejscowości – Siófoku, Balatonfüred, Keszthely czy Tapolcy – zajmuje do półtorej godziny. Źródło: Polskie Radio Nasz autor Mateusz Łysiak Dziennikarz podróżniczy, rowerzysta, górołaz. Poza szlakiem amator kuchni włoskiej, popkultury i języka hiszpańskiego.
Węgierski królewicz Emeryk jest symbolem Gór Świętokrzyskich. W jego życiu prawda miesza się z legendą
W Nowej Słupi znajduje się opactwo benedyktynów na Świętym Krzyżu, które wzięło swoją nazwę od najważniejszej chrześcijańskiej relikwii. Legenda wiąże powstanie klasztoru z historią węgierskiego królewicza Emeryka, syna Stefana I Świętego. Czy jednak faktycznie miał on związki z Górami Świętokrzyskimi?
Spis treści: Pobożny królewicz Tajemniczy pielgrzym Pątnik, a może pątniczka? Królewicz Emeryk uznawany jest za patrona młodzieży i jednego z najważniejszych węgierskich świętych. Jego relikwie znajdują się zaś nie tylko na Węgrzech, ale też w Austrii i Niemczech. Przekazy źródłowe na temat syna pierwszego węgierskiego króla są jednak wyjątkowo skąpe, a wiarygodność jego powstających od końca XI wieku żywotów budzi poważne wątpliwości. Wyłania się z nich obraz pobożnego i żyjącego w celibacie następcy tronu, którego przedwczesna śmierć była ogromnym ciosem dla całej dynastii Arpadów. Już w czasach średniowiecza postać św. Emeryka cieszyła się dużą popularnością także w Polsce, w szczególności zaś w Górach Świętokrzyskich, gdzie uchodził on za inicjatora powstania słynnego opactwa łysogórskiego. Pobożny królewicz Nawet podstawowe informacje biograficzne dotyczące Emeryka budzą wątpliwości. Powszechnie uważa się, że przyszedł on na świat w 1000 lub 1007 r., choć daty te pochodzą dopiero z nowożytnych źródeł. Był jedynym synem króla Węgier Stefana I Świętego i księżniczki bawarskiej Gizeli (siostry cesarza Henryka II), który dożył dorosłego wieku. Od najmłodszych lat towarzyszył swojemu ojcu w czasie wizyt w węgierskich ośrodkach kultu chrześcijańskiego, m.in. w opactwie benedyktyńskim Pannonhalma. Jego wychowawcą miał być pochodzący z Wenecji opat benedyktyński św. Gerard Sagredo. „Własne swe płaszcze purpurowe oddawał na obrusy przed ołtarz, które to obrusy po dziś dzień służą w kościołach królewskich” – pisała o nim „Kronika węgierska” z XIII wieku. Stefan widział w Emeryku swojego następcę, więc zadbał o to, aby znaleźć mu odpowiednią kandydatkę na żonę. Zdaniem części badaczy synowa monarchy była córką króla Chorwacji Krzesimira III, inni zaś twierdzą, że była potomkinią cesarza bizantyjskiego Romana III. Według średniowiecznych żywotów Emeryka po ślubie odmówił on współżycia z żoną, pragnąc zachować czystość aż do śmierci. Biograf Stefana I Świętego György Györffy przypuszczał, że królewicz towarzyszył ojcu w starciu z cesarzem Konradem II, kiedy w 1030 r. najechał on na Węgry. Emeryk zmarł 2 września 1031 r. w wieku zaledwie 24 lat na skutek ran odniesionych po tym, jak w czasie polowania w lesie Igfon został zaatakowany przez dzika. 5 listopada 1083 r. papież Grzegorz VI kanonizował go wraz z ojcem Stefanem oraz domniemanym opiekunem Gerardem. Tajemniczy pielgrzym Kult św. Emeryka już w czasach średniowiecza rozszerzył się na inne europejskie kraje, w tym także na Polskę. W pochodzącej z XV wieku historii założenia klasztoru łysogórskiego zwanej „powieścią czeską” można odnaleźć informację, że królewicz węgierski przybył na rozkaz ojca do Polski, aby odwiedzić grób św. Wojciecha. Na drogę zaś dostał cząstkę Krzyża Świętego, która niegdyś była w posiadaniu cesarza Konstantyna Wielkiego. W czasie pobytu na dworze Chrobrego Emeryk miał się ożenić z córką polskiego władcy. W trakcie polowania z teściem w pobliżu Kielc zobaczył anioła nakazującego mu podarowanie drogocennej relikwii klasztorowi na Łysej Górze. Podobną opowieść można odnaleźć także w „Roczniku Świętokrzyskim” z ok. 1437 r., chociaż w tej wersji Emeryk miał poślubić nie córkę Bolesława Chrobrego, lecz Mieszka I i to z nim polować w ziemi świętokrzyskiej. Tam zaś w miejscu zniknięcia cudownego jelenia ofiarował Święty Krzyż benedyktynom. Legenda o obecności Emeryka w Polsce została spopularyzowana przez Jadwigę Łuszczewską „Deotymę” w jej wydanym w 1855 r. poemacie „Tomira. Misterium”, w którym opisała pobyt królewicza na gnieźnieńskim dworze i jego polowanie z Chrobrym w okolicach Łysej Góry. Z upływem lat tradycja połączyła również węgierskiego królewicza z zagadkowym posągiem klęczącego pielgrzyma w Nowej Słupi, w pobliżu prowadzącego do łysogórskiego klasztoru szlaku zwanego Drogą Królewską. Zdaniem badaczy rzeźba powstała w XIII wieku, lecz nie zachowały się żadne wiarygodne informacje dotyczące okoliczności jej utworzenia. W najpopularniejszej wersji legendy Emeryk nie jest królewiczem, lecz rycerzem, który zamienił się w kamień, ponieważ zgrzeszył zarozumiałością. Uważał się on bowiem za najbardziej pobożnego człowieka na ziemi i twierdził, że po śmierci jego dusza powędruje do raju. Gdy po przybyciu Emeryka do klasztoru nagle rozległy się dzwony, rycerz miał stwierdzić, że biją one na jego powitanie, i wtedy właśnie dosięgła go kara. Od tego czasu co roku przesuwa się o ziarnko piasku w kierunku łysogórskiego opactwa. Gdy w końcu do niego dotrze, zakończy nie tylko swoją pokutę, ale i dzieje całego świata. Pątnik, a może pątniczka? Badania historyków zadają kłam legendzie o obecności św. Emeryka w Górach Świętokrzyskich i jego roli w powstaniu benedyktyńskiego zespołu klasztornego w Nowej Słupi. Informację o małżeństwie królewicza z polską księżniczką zakwestionował już w 1895 r. autor „Genealogii Piastów” Oswald Balzer. Zauważył on, że średniowieczne przekazy podają rok 1003 lub 1006 jako datę wizyty Emeryka na Łysej Górze, podczas gdy najprawdopodobniej nie było wówczas jeszcze na świecie. O tym polsko-węgierskim mariażu nie wspominają też żadne współczesne królewiczowi przekazy źródłowe, jak choćby kronika Thietmara z Merseburga, który był dobrze poinformowany o relacjach rodzinnych Mieszka I i Bolesława Chrobrego. Większość badaczy przyjmuje, iż klasztor i kościół romański zostały ufundowane dopiero w XII wieku przez księcia Bolesława Krzywoustego. Tożsamość tajemniczego pielgrzyma z Nowej Słupi nadal oddziałuje jednak na wyobraźnię, niektórzy zaś dopatrują się w posągu nie rycerza, a… modlącej się niewiasty. Nasz ekspert Marek Teler Dziennikarz, pisarz, popularyzator historii. Absolwent Wydziału Dziennikarstwa, Informacji i Bibliologii Uniwersytetu Warszawskiego. Autor m.in. książek „Kobiety króla Kazimierza III Wielkiego”, „Zagadka Iny Benity. AK-torzy kontra kolaboranci” (Nagroda Klio III stopnia w kategorii varsaviana), „Upadły amant. Historia Igo Syma” i „Fałszywi arystokraci”. Publikował na łamach magazynów „Focus Historia” i „Skarpa Warszawska” oraz na portalu historycznym Histmag.org. Interesuje się genealogią dynastyczną, historią kobiet i przedwojenną kinematografią. Więcej o autorze na pl.m.wikipedia.org/wiki/Marek_Teler
Rewolucja wyczytana z zębów. Co się wydarzyło 3500 lat temu w Europie?
Zdecydowanie mniej mięsa i więcej produktów pochodzenia roślinnego, a w szczególności prosa, spożywali mieszkańcy Kotliny Karpackiej od połowy II tysiąclecia p.n.e. Takie informacje naukowcy wyczytali z zębów kilkudziesięciu zmarłych.
Spis treści: Rewolucja w Kotlinie Karpackiej Skąd to wiadomo? Kluczowe wnioski naukowców Ponad 3500 lat temu w Europie działo się całkiem sporo. Zdaniem archeologów i genetyków kontynent stał się areną migracji i zmian kulturowych. Duże obszary zajmowali przedstawiciele społeczności kultury pól popielnicowych. Rewolucja w Kotlinie Karpackiej Zmiany nie ominęły również obszaru dzisiejszych Węgier. Zespół badaczy postanowił przyjrzeć się społeczności, która żyła we wschodniej części tego kraju 3500 lat temu. Szczątki tych ludzi znajdują się na cmentarzysku w Tiszafüred-Majoroshalom. Międzynarodowy zespół badawczy pod kierownictwem prof. Tamása Hajdu z Wydziału Antropologii Uniwersytetu Loránda Eötvösa oraz Claudio Cavazzutiego z Uniwersytetu Bolońskiego wykazał, że około 1500 r. p.n.e. nastąpiły radykalne zmiany w życiu ludzi. Zmienili oni sposób odżywiania się i tryb życia. Reorganizacji uległ system społeczny. Skąd to wiadomo? Kluczem do tak śmiałych stwierdzeń stały się badania bioarcheologiczne. Eksperci przeanalizowali zęby pobrane ze szczątków złożonych na stanowisku archeologicznym Tiszafüred-Majoroshalom zarówno w środkowej epoce brązu, jak i w późnej epoce brązu. Oto, jakie wykonano analizy: analiza izotopów strontu ze szkliwa zębów w celu poznania pochodzenia zmarłych. Stront jest jak odcisk palca miejsca, w którym człowiek żyje – różne miejsca na Ziemi mają nieco inne proporcje izotopów tego pierwiastka w glebie i wodzie; analiza mikropozostałości z kamienia nazębnego. Uzyskano dane z resztek jedzenia, bakterii i minerałów; analizy kolagenu z kości. Uczeni przeanalizowali izotopy (węgla i azotu), które pokazują, co ludzie jedli w ciągu ostatnich około 10 lat swojego życia. Kluczowe wnioski naukowców Eksperci uzyskali jasny obraz przemian w połowie II tysiąclecia p.n.e. w Centralnej Europie. Po pierwsze, dostrzeżono zmianę diety. Stała się uboższa, bardziej jednolita. Wprowadzono do niej proso, roślinę, która szybko rośnie i ma wysoką wartość energetyczną. Dane z cmentarzyska z epoki brązu w Tiszafüred wskazują na najwcześniejsze znane spożycie prosa w Europie. Z analiz mikropozostałości znalezionych w kamieniu nazębnym wynika, że w tym okresie spożywano znacznie mniej białka zwierzęcego niż wcześniej, co jest sprzeczne z dotychczasowym poglądem, że ludzie należący do kręgu kultur mogiłowych zajmowali się głównie hodowlą zwierząt. Naukowcy stwierdzili też, że na początku później epoki brązu zmniejszyła się mobilność ludzi. Ale do zmian w strukturze społecznej i diecie mogły przyczynić się wcześniejsze migracje w Europie i związane z nimi konsekwencje. Źródło: Scientific Reports
Tajemnicze artefakty na szczycie wulkanu. Zostawiono je 3400 lat temu
Archeolodzy odnaleźli ok. 300 metalowych artefaktów, które zostały ułożone na wulkanicznym wzgórzu na Węgrzech. Przedmioty mogły pochodzić z okolicznej starożytnej osady z XV wieku p.n.e.
Spis treści: Wyjątkowe odkrycie w zachodnich Węgrzech Setki artefaktów zakopanych na szczycie wulkanu Czy Somló było ośrodkiem władzy wojowniczych klanów? Zespół węgierskich badaczy prowadził w ciągu ostatnich kilkunastu miesięcy wykopaliska w Somló, w zachodnich Węgrzech, na wzgórzu wygasłego wulkanu. Region obecnie słynie przede wszystkim z produkcji wina, bo wulkaniczna gleba dostarcza bogactwa minerałów, które nadają charakterystyczny smak winogronom. Jednak okazuje się, że miejsce to było ważnym ośrodkiem już w czasach starożytnych. Wyjątkowe odkrycie w zachodnich Węgrzech Już w XIX wieku na kilku wulkanicznych wzgórzach węgierskich odnaleziono ślady z dawnych lat. Niestety, wówczas nikt nie zainteresował się badaniem tych stanowisk, a po latach dokumentacja przepadła. – W związku z tym w górnych strefach wzgórza przeprowadziliśmy teraz szeroko zakrojone badania z wykorzystaniem wykrywacza metali, a także prace terenowe, aby wyjaśnić zasięg i charakter tego obszaru – napisali badacze, którzy swoją prace opublikowali na łamach czasopisma „Antiquity”. Ponadto naukowcy przeprowadzili również skanowanie laserowe z użyciem dronów, a także badanie LiDAR-em. To technologia, która dzięki wykorzystywaniu promieni laserowych może odwzorować trójwymiarowy model terenu. – Na podstawie tego modelu stworzyliśmy mapy, aby podkreślić różnice w topografii terenu – wyjaśniają uczeni. Setki artefaktów zakopanych na szczycie wulkanu Dzięki pracom terenowym z wykorzystaniem wykrywacza metali badaczom udało się odnaleźć ok. 300 artefaktów. Większość pochodziła z późnej epoki brązu i wczesnej epoki żelaza. To przede wszystkim starożytna biżuteria, ozdoby, rynsztunek wojskowy, a także broń. Oprócz metalowych przedmiotów zidentyfikowano także pozostałości tkanin i skóry, a także kły dzików i świń domowych. – To sprawia, że wzgórze Somló jest miejscem, w którym odnaleziono jedną z największych kolekcji metalowych przedmiotów pochodzących z epoki żelaza. Zamieszkiwanie na szczycie wzgórza wydaje się nieprzerwane podczas przejścia do wczesnej epoki żelaza i, wbrew naszym wcześniejszym przekonaniom, niektóre znaleziska sugerują, że obszar ten był nadal zasiedlony w okresach między drugą połową VI wieku a początkiem V wieku p.n.e. – zauważają naukowcy. Czy Somló było ośrodkiem władzy wojowniczych klanów? Odkrycie te wskazują, że na wzgórzu Somló znajdowała się starożytna osada, ale badacze nie są wciąż pewni, kto zamieszkiwał ten region w tym okresie. Współautor badania, Bence Soós, twierdzi że wcześniejsze znaleziska, czyli dary grobowe znalezione w dużych kurhanach w pobliżu innych wzgórz wulkanicznych, sugerują, iż były to ważne punkty orientacyjne. Mogły one być siedzibami władzy elitarnych wojowników. – Odkrycia z Somló są szczególnie godne uwagi, ponieważ dają wgląd w przejście między późną epoką brązu a wczesną epoką żelaza w regionie pod koniec IX wieku p.n.e. Okres ten jest niepoznaną kartą w historii Węgier – powiedział Live Science Soós. – W szczególności jeden ze skarbów odkrytych na szczycie wzgórza stanowi pierwszy dowód lokalnych zwyczajów polegających na rytualne zakopywanie przedmiotów – dodał. Wśród artefaktów znaleziono także ceramiczne naczynie, w którym znajdowały się różne metalowe dobra, celowo włożone do środka, aby zakopać je w takiej formie w ziemi. Według Soósa to pierwszy taki depozyt znaleziono na Węgrzech z końca późnej epoki brązu. Archeolog twierdzi, że wszystkie te znaleziska wskazują, iż ludzie, którzy żyli w Somló, najprawdopodobniej tworzyli społeczności plemienne lub klanowe, którymi zarządzały klany wojowników. – Somló mogło być jednym z ośrodków takiej żołnierskiej władzy – podsumowuje badacz. Źródło: LiveScience Nasz autor Jakub Rybski Dziennikarz, miłośnik kina niezależnego, literatury, ramenu, gier wideo i dobrego rocka. Wcześniej związany z telewizją TVN24 i Canal+, obecnie pracuje w RMF FM. Zawodowo nie boi się podejmować żadnego tematu. Pisze przede wszystkim o archeologii i przyrodzie. Prywatnie bardzo zainteresowany polityką.
Eger jest jednym z najciekawszych miast na Węgrzech. To idealne miejsce dla miłośników historii i wina
Eger słynie z nastrojowych uliczek, restauracji z wyśmienitą kuchnią, wód termalnych, łaźni, basenów i oczywiście z wyśmienitego czerwonego wina. Jednak tym, co najbardziej rozsławia węgierskie miasto, są zabytki. W Egerze historia odcisnęła swój ślad, jak w niewielu innych miejscach na Węgrzech. Co warto zobaczyć, będąc na miejscu? Poniżej odpowiadamy na to pytanie.
Spis treści: Gdzie znajduje się Eger? Co warto zobaczyć w Egerze? Zamek w Egerze Osmańskie ślady Bazylika św. Michała i Jana Podziemne miasto Dolina Pięknej Pani Inne atrakcje w Egerze Pomimo że nie sposób nie sposób zignorować pojawiających się gdzieniegdzie socrealistycznych budowli, to miasto w dużej mierze zachowało swój romantyczny barokowy charakter. Niska, nastrojowa zabudowa i wąskie, brukowane uliczki tworzą niezwykłą atmosferę tego miejsca, a na tym jakże niezwykłym tle wyrastają wspaniałe zabytki. Eger bez wątpienia jest jednym z tych miast, które zachwycają od pierwszego wejrzenia. Gdzie znajduje się Eger? Eger, stolica komitatu Heves, to średniej wielkości, zamieszkane przez około 56 tysięcy osób węgierskie miasto, rozciągające się między Górami Bukowymi i górami Mátra. Od Budapesztu to urokliwe miasteczko jest oddalone o około 140 kilometrów. Ze stolicy prowadzi tam autostrada, więc podróżujący samochodem dotrą do Eger w około 90 minut. Co warto zobaczyć w Egerze? Główny plac miasta nosi imię Istvána Dobó. Pod koniec XIX wieku w jego centralnej części stanął pomnik węgierskiego bohatera narodowego – geniusza strategii, pod dowództwem którego węgierskie siły skutecznie odparły Turków, mimo ich miażdżącej przewagi. Z tętniącego życiem miejsca rozchodzą się wąskie, nastrojowe uliczki, przy których działają kawiarnie i restauracje. Plac Istvána Dobó warto potraktować jako punkt wypadowy do zwiedzania miasta. Do większości najważniejszych zabytków można stamtąd dotrzeć, odbywając krótki spacer. Co warto zobaczyć w Egerze? Lista atrakcji jest naprawdę długa. Poniżej wymieniamy najważniejsze. Zamek w Egerze Wycieczkę po Egerze rozpoczynamy na górującym nad miastem Wzgórzu Zamkowym. W toku wykopalisk archeologicznych potwierdzono, że pierwsza warownia stała tam już w XI stuleciu. Z czasem budowla stała się potężną twierdzą, której w XVI wieku nie zdobyła nawet potężna, bo w sile ponad 150 tys. wojów, armia Imperium Osmańskiego. Przeciwko tej potędze stanęło ponad 2 tys. żołnierzy Królestwa Węgier, wspieranych przez garstkę chłopskich powstańców i skromny oddział austriackich muszkieterów. Pod dowództwem kapitana Istvána Dobó obrońcy przez 39 odpierali atak wroga i finalnie zmusili go do odwrotu. Bitwa o Eger była najważniejszym triumfem Węgrów w wojnie z Imperium Osmańskim. W świadomości narodu węgierskiego utrwaliła się jako symbol oporu. Mimo że 44 lata później Turcy zdobyli zamek w Egerze, to wspomnienie zwycięstwa w teoretycznie beznadziejnej potyczce bez wątpienia podnosiło Węgrów na duchu podczas trwającego 150 lat panowania tureckiego. Co warto zobaczyć na zamku? Dziś potężna twierdza na wzgórzu jest jedną z największych atrakcji miasta. W znajdującym się na terenie zamku Pałacu Biskupim mieści się Muzeum Zamkowe, którego ekspozycja jest poświęcona obrońcom miasta. Znajduje się tam między innymi symboliczny nagrobek kapitana Istvána Dobó. W części podziemnej można obejrzeć zrekonstruowane cele i salę tortur. Nie wszystkie ekspozycje na terenie zamku są poświęcone obronie miasta przed tureckim najeźdźcą. Można tam zobaczyć także wystawę dotyczącą węgierskiego lotnictwa z czasów drugiej wojny światowej. Osmańskie ślady Mimo bohaterskiej postawy obrońców zamku, 44 lata później Turcy i tak zajęli miasto. Eger przez 91 lat pozostawał pod panowaniem osmańskim, a ślady bytności najeźdźcy są tam widoczne do dziś. Minaret Jednym z nich jest wysoki na 40 metrów minaret. Wieża dawnego meczetu jest dziś jednym z najlepszych punktów widokowych w mieście. Wytrwali mogą się wdrapać na sam jej szczyt. Żeby to zrobić, trzeba pokonać 98 krętych schodów. Nikt nie będzie miał problemu z odnalezieniem tego charakterystycznego obiektu. Minaret mieści się tuż przy głównym placu miasta i jest widoczny z daleka. Wstęp na platformę widokową jest płatny. Ciekawostka. Gdy Węgrzy odzyskali miasto, próbowali zburzyć masywną wieżę. Żeby zrównać z ziemią jeden z symboli tureckiej okupacji, dosłownie użyli zwierzęcej siły. Nawet kilkaset bawołów nie zdołało zachwiać masywną budowlą. Zadecydowano więc o pozostawieniu wieży, ale znajdujący się na szczycie półksiężyc zastąpiono krzyżem. Łaźnia W Imperium Osmańskim łaźnie nie były wyłącznie miejscem kąpieli. Obiekty te pełniły także ważną funkcję społeczną. Odbywały się tam spotkania towarzyskie, wymieniano się najnowszymi wiadomościami, a nawet załatwiano interesy. Wraz z osmańskim najeźdźcą do Egeru dotarł także kult kąpieli. Najstarsza turecka łaźnia w mieście powstała w 1610 roku. Do dziś można z niej skorzystać i z całą pewnością warto to zrobić. To wyjątkowo relaksujące doświadczenia, na które składa się kilka seansów, m.in. sauna, zimny prysznic, kąpiel i różne masaże. Bazylika św. Michała i Jana Historia biskupstwa w Egerze sięga XI wieku, gdy król Stefan polecił zbudować tam pierwszą katedrę. W czasach tureckich, na jej miejscu stanął meczet. Obecna świątynia została wzniesiona w XIX stuleciu. Neoklasycystyczna bazylika św. Michała i Jana jest drugim największym kościołem na Węgrzech. Sama kopuła mierzy 40 metrów wysokości, a cała świątynia – 54 metry. Równie imponująca jest jej długość, wynosząca 93 metry. Wnętrze jest zdobione licznymi rzeźbami i malowidłami. Uwagę zwracają między innymi kunsztowne freski, zdobiące sklepienie. Niewątpliwą atrakcją tego miejsca są także koncerty muzyki organowej, które odbywają się tam od maja do października. Relikwia św. Jadwigi W historii bazyliki w Egerze pojawia się też polski akcent. W 2002 roku odbyła się tam uroczysta msza, związana z podarowaniem diecezji Eger relikwii Jadwigi Śląskiej. Z inicjatywy kardynała Macharskiego, fragment serdecznego palca świętej został przekazany franciszkanom sprawującym pieczę nad kościołem pod wezwaniem św. Antoniego z Padwy. Podziemne miasto Na przełomie XVII i XVIII wieku pod Egerem powstała sieć korytarzy i piwnic. Wydrążono je podczas wydobywania tufu wulkanicznego, który był wykorzystywany jako materiał budulcowy, jednak dla podziemnej przestrzeni znaleziono praktyczne zastosowanie. Miasto już wtedy słynęło z produkcji wyśmienitego wina. W tamtym czasie rocznie wytwarzano tam około 20 milionów litrów tego napitku. Aż do końca II wojny światowej zabutelkowane wino było przechowywane w podziemnych tunelach i piwnicach. Później pomieszczenia coraz częściej ulegały zalaniom, przez co zostały opróżnione i zabezpieczone. Obecnie podziemia są zaaranżowane na trasę turystyczną. Przemierzając długie korytarze, można poznać całą historię miasta. Dolina Pięknej Pani Skoro mowa o winie, należy wspomnieć, że tamtejsza tradycja uprawy winorośli i produkcji szlachetnego trunku sięga średniowiecza. Najważniejszym ze wszystkich tamtejszych miejsc degustacji jest Szépasszony-völgy, czyli Dolina Pięknej Pani. Miejsce nazwane na cześć pogańskiej bogini, będącej odpowiedniczką greckiej Afrodyty i rzymskiej Wenus, jest oddalone od centrum o około 5 kilometrów. W otoczeniu winorośli, znajduje się tam mnóstwo restauracji i winnic, gdzie można skosztować nie tylko lokalnych trunków, ale także specjałów tradycyjnej węgierskiej kuchni. Inne atrakcje w Egerze Powyżej wymieniliśmy zaledwie ciekawych miejsc w węgierskim mieście. Inne warte uwagi obiekty to między innymi: muzeum zespołu The Beatles – to jedyne w tej części Europy muzeum poświęcone kultowej kapeli z Liverpoolu; Muzeum Marcepanu – nieoczywista, za to niezwykle interesująca atrakcja i prawdziwy raj dla miłośników słodkości. Znajduje się tam ponad 150 dzieł z masy cukrowej, a najważniejszym eksponatem jest kunsztownie wykonana komnata barokowa; kościół św. Antoniego z Padwy – to drugi pod względem wielkości kościół w mieście. Monumentalna budowla wyróżnia się fasadą wygiętą w kształt łuku i wielkimi wieżami, które sięgają 57 metrów. Wewnątrz największą atrakcją jest ołtarz z czerwonego marmuru; termy egerskie – składają się z 13 basenów. Kompleks jest zlokalizowany tuż przy głównym placu miasta. Nasz autor Artur Białek Dziennikarz i redaktor. Wcześniej związany z redakcjami regionalnymi, technologicznymi i motoryzacyjnymi. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o historii, kosmosie i przyrodzie, ale nie boi się żadnego tematu. Uwielbia podróżować, zwłaszcza rowerem na dystansach ultra. Zamiast wygodnego łóżka w hotelu, wybiera tarp i hamak. Prywatnie miłośnik literatury.
Pierwsze takie odkrycie w tej części Europy. Na Węgrzech odnaleziono grób wojowniczki z bronią
Zespół węgierskich archeologów podczas wykopalisk na nekropolii Sárrétudvari-Hízófóld odnalazł nietypowy grób. W środku znajdował się szkielet kobiety pochowanej z bronią. Badacze uważają, że była to wojowniczka, która zmarła w X wieku.
Spis treści: Wyjątkowy grób wojowniczki Jak powstało państwo węgierskie? Rola kobiet w procesie kształtowania państwa Pochówki wojowniczek od dawna fascynują archeologów. Przede wszystkim dlatego, że fenomen kobiet, które dzierżyły broń i walczyły ramię w ramię z mężczyznami jest niezwykle rzadki, a zatem bardzo słabo zbadany. Niewiele jest stanowisk archeologicznych, na których odkrywano żeńskie szkielety chowane z bronią, chociaż na kilka natrafiono w przeszłości. To np. pochówki scytyjskie w Rosji czy niektóre groby wikingów w Skandynawii. Wyjątkowy grób wojowniczki Zespół archeologów z węgierskiego Uniwersytetu w Segedynie pod przewodnictwem prof. Balázsa wrócił ostatnio na cmentarz Sárrétudvari-Hízófóld, na wschodzie Węgier, przy granicy z Rumunią. Pośród setek różnych grobów badacze analizowali jeden wyjątkowy, któremu nadano numer 63. Został odkopany w latach 1983–1985. Okazuje się, że mogła być tam pochowana kobieta, która parała się wojaczką. Wśród szczątków znaleziono łuk, kołczan, fragmenty strzał, srebrny pierścień do włosów, szklane paciorki i półszlachetne paciorki kamienne. – Pochówki kobiet wyposażonych w broń to temat interesujący naukowców i opinię publiczną. Pozostają jednak rzadkim zjawiskiem w zapisach archeologicznych. Interpretacja takich przypadków wymaga podejścia interdyscyplinarnego i kompleksowej oceny dostępnych dowodów, w szczególności dotyczących płci i potencjalnego stylu życia zmarłych – napisali autorzy odkrycia we wstępie pracy opublikowanej na łamach czasopisma naukowego „PLOS One”. Jak powstało państwo węgierskie? W pracy podkreślono, że nigdy wcześniej nie zinterpretowano żadnego kobiecego grobu w Kotlinie Panońskiej jako grób wojowniczki. Ten opisywany w najnowszym badaniu pochodzi z X wieku n.e., czyli z okresu kształtowania się węgierskiej państwowości. Kraj ten powstał w wyniku ekspansji węgierskich władców na sąsiednie tereny, głównie południowe. Na początku X wieku Węgry zajmowały niewielki obszar w Kotlinie Naddunajskiej. Ekspansja terytorialna rozpoczęła się za panowania króla Stefana I Świętego. Według historyków miał przyłączyć zachodnią część Siedmiogrodu, a pod koniec swoich rządów zajął tereny dzisiejszej Słowacji. Następnie św. Władysław włączył do państwa węgierskiego wschodnią część Siedmiogrodu. Z tego okresu pochodzi bardzo dużo pochówków węgierskich wojowników, którzy brali udział w ówczesnych bitwach o terytoria. Badacze podkreślają, że szczególnie węgierscy łucznicy konni mieli bardzo dobrą reputację wśród innych ludów wczesnośredniowiecznej Europy. I w wielu grobach znajdowano właśnie łuki, strzały i kołczany. Rola kobiet w procesie kształtowania państwa – Nasze prace koncentrują się na interdyscyplinarnym badaniu wcześniej znanego pochówku, grobu nr 63. Stanowi on wyjątkowy przypadek wraz z przedmiotami grobowymi, które znaleziono w środku. Była to biżuteria typowo wiązana z kobietami i sprzęt łuczniczy, tradycyjnie interpretowanym z męskimi pochówkami – wyjaśniają badacze. Zespół przeprowadził szereg różnych badań i analiz, aby ustalić, czy grób ten rzeczywiście należał do osoby, którą można nazwać „pierwszym przypadkiem wojowniczki w regionie”. – Pomimo słabego zachowania szkieletu, wszystkie analizy konsekwentnie wskazują, że szczątki należały do ​​kobiety. Została jednak pochowana zgodnie ze zwyczajem pogrzebowym męskim – czytamy w badaniu. Ponadto badanie wykazało różne zmiany w kościach, uszkodzenia i inne ślady, które wskazywały, że osoba ta prowadziła aktywne fizycznie życie i najprawdopodobniej brała udział w walkach. Ślady te sugerują, że podczas jej życia kilkukrotnie była raniona zarówno tępym, jak i ostrym narzędziem. Uczeni z Węgier podkreślają, że odkrycie skłania do pytania, jaką rolę odkrywały węgierskie kobiety w czasach kształtowania państwa w X wieku. Źródło: Arkeonews. Nasz autor Jakub Rybski Dziennikarz, miłośnik kina niezależnego, literatury, ramenu, gier wideo i dobrego rocka. Wcześniej związany z telewizją TVN24 i Canal +. Zawodowo nie boi się podejmować żadnego tematu, prywatnie bardzo zainteresowany polityką. Autor bloga na Instagramie "Mini Podróże".
TOP 5 kulinarnych destynacji w Europie – gdzie znajdziesz najlepsze restauracje?
Jeśli kochasz podróże i dobre jedzenie, ten artykuł jest dla ciebie! Odkryj pięć niezwykłych miejsc w Europie, które stały się kulinarnymi ikonami. Przedstawiamy restauracje, które oferują unikatowe smaki, tradycyjne dania i wyróżnienia Michelin. Od francuskiego Lyonu, po hiszpańskie San Sebastian – oto twoje kulinarne przewodniki!
Spis treści: Lyon – kulinarna stolica Francji Wyjątkowe smaki Cypru Budapeszt – gwiazdki Michelin i tradycja Kopenhaga – nowa definicja fine diningu San Sebastian – królestwo pintxos Kulinarna podróż po Europie to niezapomniane doświadczenie. Każde z miast, które przedstawiliśmy, oferuje coś wyjątkowego: od tradycyjnych lyońskich brasserie, przez nowoczesną kuchnię na Cyprze, aż po baskijskie pintxos w San Sebastian. Jeśli szukasz inspiracji do kolejnej podróży, Lyon, Cypr, Budapeszt, Kopenhaga i San Sebastian powinny znaleźć się na Twojej liście. Lyon – kulinarna stolica Francji Ogromna sala urządzona w stylu art déco i równe rzędy stołów z dosuniętymi czerwonymi krzesłami. Miłośnicy lyońskich posiłków zbierają się tu już od ponad stu lat. Nad talerzami może usiąść równocześnie 500 osób, a sława lokalu Brasserie Georges przyciągnęła tu na przestrzeni lat takie osobistości jak Juliusz Verne, Édith Piaf, Ernest Hemingway czy Jacques Brel. Brasserie Georges to bistro. A więc francuska kultura kulinarna w najlepszym, ale też prostym wydaniu. W tego typu restauracjach – charakterystycznych dla Lyonu – królują tradycyjne, regionalne dania, w tym mięsa, owoce morza, ale też np. kiszona kapusta. Jest treściwie, smacznie i zazwyczaj niezbyt drogo. Przykładowo, w Brasserie Georges za trzydaniowy posiłek zapłacimy ok. 21 euro. I to właśnie głównie dzięki bistrom – Brasserie Georges, Daniel e Denis, La Mère Brazier i dziesiątkom innym – Lyon został mianowany kulinarną stolicą Francji, wyprzedzając pod tym względem Paryż. Wyjątkowe smaki Cypru Leżący na styku Europy, Azji i Afryki Cypr to kulinarna skrzynia skarbów. Wielokulturowe wpływy i śródziemnomorska tradycja połączone z najnowocześniejszymi pomysłami na gastronomię (m.in. kuchnia fusion) dały piorunujący efekt. Wyspa stała się sceną, której miłośnicy dobrego jedzenia nie mogą przegapić. Najlepszym przykładem nowego gastronomicznego trendu jest Meraki Market Café w Pafos. Lokal został urządzony prosto, bez silenia się na zachwycanie gości wymyślnym designem – cała energia twórcza została włożona w opracowanie menu. Jadłospis jest wegetariański i wegański (z opcjami bezglutenowymi i beznabiałowymi), a wszystkie składniki – lokalne i sezonowe. Okrętem flagowym tej restauracjokawiarni jest Meraki Bad Boy Burger z czarnej fasoli, grzybów i brokułów zwieńczony sałatką, pestkami dyni i granatu oraz dressingiem cytrynowym. Spróbuj też serwowanych w lokalu cypryjskich win z rodzinnej winnicy Tsangarides, w udany sposób łączącej tradycyjne sposoby produkcji z nowymi pomysłami. Budapeszt – gwiazdki Michelin i tradycja Aż osiem budapeszteńskich lokali może się poszczycić wyróżnieniem Michelina, w tym jedna otrzymała dwie gwiazdki. Stolica Węgier jest dziś jednym z ważniejszych w Europie miejsc dla miłośników kulinariów. Dwie gwiazdki są już prawdziwie elitarnym wyróżnieniem, a w Budapeszcie ma je restauracja Onyx, której szefują Szabina Szulló i Tamás Széll. Warto także zaplanować trasę pomiędzy pozostałymi wyróżnionymi restauracjami: Essencia, Salt, Babel, Borkonyha Winekitchen, Costes, Costes Downtown oraz Stand. Każda z nich ma inny pomysł na kuchnię. Salt próbuje odtworzyć atmosferę rodzinnych posiłków na wsi, a Borkonyha Winekitchen odwołuje się do transylwańskiej tradycji w nowoczesnym wydaniu. Nie dziwi więc, że coraz częściej to kulinaria są głównym powodem wypraw do Budapesztu. Kopenhaga – nowa definicja fine diningu Ta lokalizacja nie wydaje się zbyt elegancka ani prestiżowa: korona stadionu narodowego w Kopenhadze. Mimo tego Geranium jest jednym z najbardziej cenionych przez smakoszy lokali w całej Danii. Niedawno restauracja przeszła rewolucję. Szef kuchni, Rasmus Kofoed, zrezygnował z serwowania mięsa. Było to o tyle wyzwanie, że wcześniej spora część dań pokazowych Geranium opierała się właśnie na mięsie. Pomysł się jednak sprawdził: lokal został uznany za najlepszą restaurację świata według World’s 50 Best Restaurants. San Sebastian – królestwo pintxos Dziesiątki poustawianych obok siebie talerzyków z przekąskami, pomiędzy nie wciśnięte kieliszki z winem txakoli, ludzie tłoczący się przy barze, barmani poruszający się w skomplikowanej choreografii hiszpańskiego wieczoru. Tak wyglądają noce w San Sebastian. Miasto w Kraju Basków wyrosło na gastronomiczną stolicę kraju, a może i Europy. Bary z gwiazdkami Michelina, działający od ponad dekady Uniwersytet Gastronomiczny i kolejne sławy kucharskiego świata decydujące się na otwarcie tu lokalu oznaczają jedno. W San Sebastian żyje się po to, aby naprawdę dobrze jeść. Do rangi sztuki wyniesiono tu tapas, w baskijskiej wersji nazywane pintxos. Je się je na stojąco, przy kontuarze, wskazując po prostu talerzyk z wybranym daniem. Tych lokali są setki. Ostatnio największą popularnością cieszą się lokale Mendaur Berria oraz nieco bardziej elegancki Bar Antonio.
Rejs po Dunaju – wyjątkowa podróż wzdłuż największej rzeki Europy
Rejs po Dunaju to nie tylko podróż po jednej z największych rzek Europy, ale także okazja do odkrycia pięknych miast, zamków i krajobrazów. Zobacz, jakie atrakcje czekają na trasie od Budapesztu, przez Wiedeń, aż po malowniczą dolinę Wachau i Ratyzbonę.
Spis treści: Dlaczego warto wybrać rejs po Dunaju? Trasa rejsu po Dunaju – od Budapesztu do Ratyzbony Atrakcje na trasie rejsu po Dunaju Dostosowanie rejsu dla rodzin Koszty i szczegóły organizacyjne Rejs po Dunaju to nie tylko podróż, ale i wyjątkowe doświadczenie, które pozwala odkryć najpiękniejsze miejsca Europy w komfortowych warunkach. Od Budapesztu, przez Wiedeń, aż po Ratyzbonę, każdy przystanek oferuje niezapomniane atrakcje, a podróżowanie po rzece daje wyjatkową możliwość cieszenia się krajobrazami w pełnym relaksie. To doskonały wybór dla każdego – od rodzin z dziećmi po miłośników historii i wina. Dlaczego warto wybrać rejs po Dunaju? Rejs po Dunaju to doskonała opcja zarówno dla miłośników historii, rodzin z dziećmi, jak i pasjonatów wina i natury. Dunaj, druga pod względem długości rzeka Europy, przepływa przez serce kontynentu, oferując unikatową perspektywę na różnorodność kulturową, architektoniczną i przyrodniczą krajów, które przecina. Podczas tej podróży możesz podziwiać barokowe miasta, średniowieczne zamki i winnice doliny Wachau. W odróżnieniu od tradycyjnych wycieczek, rejs po rzece zapewnia relaksujący sposób podróżowania. Statek pełni funkcję mobilnego hotelu, co oznacza, że pasażerowie mogą cieszyć się widokami z pokładu, bez konieczności codziennego pakowania się czy organizowania transportu. To idealna opcja dla osób poszukujących komfortu i wrażeń turystycznych w jednym. Trasa rejsu po Dunaju – od Budapesztu do Ratyzbony Rejs po Dunaju oferuje kilka popularnych tras. Jedną z najczęściej wybieranych jest ośmiodniowa podróż z Budapesztu do Ratyzbony, z przystankami w Wiedniu, dolinie Wachau i Pasawie. Oto kluczowe punkty tej trasy: Budapeszt: rejs rozpoczyna się w Budapeszcie, gdzie można podziwiać wspaniałą panoramę miasta, w tym neogotycki parlament oraz zamek na wzgórzu. Wieczorny widok na rozświetlone miasto stanowi idealne wprowadzenie do podróży​. Wiedeń: stolica Austrii oferuje pasażerom bogactwo barokowej architektury oraz liczne atrakcje turystyczne, takie jak katedra św. Szczepana, pałac Hofburg czy opera wiedeńska. Podczas wolnego popołudnia warto odwiedzić park Prater, znany z Diabelskiego Młyna​. Dolina Wachau: jeden z najbardziej malowniczych odcinków Dunaju, otoczony winnicami produkującymi renomowane austriackie wina. W Krems, jednym z miasteczek doliny, warto wypożyczyć rower i zwiedzić lokalne winnice​. Pasawa: miasto położone u zbiegu trzech rzek – Dunaju, Inn i Ilz – przyciąga turystów uroczymi brukowanymi uliczkami oraz bogatą ofertą gastronomiczną. Warto tu także zapoznać się z lokalnymi tradycjami, np. wziąć udział bawarskiej zabawie w karczmie​. Ratyzbona: uznawana za jedno z najlepiej zachowanych średniowiecznych miast w Europie, Ratyzbona stanowi ostatni przystanek rejsu. Jej gotyckie katedry i brukowane ulice zapraszają do odkrywania bogatej historii​. Atrakcje na trasie rejsu po Dunaju Każdy przystanek na trasie rejsu po Dunaju oferuje wyjątkowe atrakcje: Zamki i pałace: podczas rejsu mijasz liczne zamki, osadzone na nadbrzeżnych wzgórzach, które przypominają o średniowiecznej historii regionu. Jednym z najciekawszych punktów jest Zamek Wyszehrad na Węgrzech, z którego roztacza się piękny widok na Zakole Dunaju​. Kultura wina: dolina Wachau to region znany z produkcji win, szczególnie rieslinga i grüner veltlinera. Warto skorzystać z okazji, aby odwiedzić lokalne winnice i skosztować tych wyjątkowych trunków​. Lokalne tradycje: w Pasawie można poczuć ducha bawarskich tradycji, uczestnicząc w lokalnych imprezach i degustując regionalne przysmaki, takie jak kiełbaski czy pieczona wieprzowina​. Dostosowanie rejsu dla rodzin Rejs po Dunaju jest również idealnym rozwiązaniem dla rodzin z dziećmi. Statki oferują liczne udogodnienia i zajęcia dla najmłodszych, dzięki czemu dzieci nie nudzą się podczas podróży. Na pokładzie dostępni są animatorzy, a w trakcie przystanków organizowane są specjalne atrakcje dla najmłodszych, co pozwala rodzicom w pełni cieszyć się podróżą​. Koszty i szczegóły organizacyjne Koszt rejsu po Dunaju zaczyna się od 8 tys. zł za osobę za ośmiodniową wyprawę, obejmującą pełne wyżywienie oraz pięć wycieczek lądowych. Warto również zwrócić uwagę na elastyczność rezerwacji, którą oferuje coraz więcej operatorów, co pozwala na swobodne planowanie podróży w zależności od okoliczności​.
Judyta Salicka nie zaznała szczęścia w małżeństwie. Przyprawiała mężom rogi i knuła intrygi z możnowładcą
Chociaż mocno angażowała się w sprawy polityczne i była znana ze swojego bujnego temperamentu, Judyta Salicka jest dziś jedną z zapomnianych polskich księżnych. Nie doświadczyła szczęścia zarówno u boku króla Węgier Salomona, jak i księcia Władysława Hermana. Kronikarze sugerują, że żadnemu z nich nie dotrzymywała wierności.
W tym artykule: Judyta Salicka – młodość Królowa Węgier Rozpad małżeństwa z Salomonem Niewierność Judyty Małżeństwo z księciem Władysławem Hermanem Judyta i Sieciech Śmierć Judyty Salickiej Po śmierci żony, księżniczki czeskiej Judyty, która zmarła krótko po urodzeniu syna Bolesława (późniejszego księcia Bolesława III Krzywoustego), książę Władysław Herman postanowił ożenić się z siostrą cesarza rzymskiego Henryka IV Judytą Salicką. Była ona wdową po królu Węgier Salomonie. Małżeństwo to miało ocieplić relacje państwa polskiego z cesarstwem, a także wzmocnić pozycję polskiego władcy na arenie międzynarodowej. Judyta nie zamierzała jednak być małżonką, która pokornie stoi u boku męża i trzyma się z dala od polityki. W ostatnich latach życia Władysława Hermana knuła intrygi przeciw jego starszemu synowi Zbigniewowi wraz z palatynem Sieciechem. Ponoć łączyło ją z nim coś więcej niż tylko współpraca. Judyta Salicka – młodość Judyta Salicka przyszła na świat na początku 1047 r. w Rawennie lub latem 1054 r. w Goslarze. Była córką cesarza rzymskiego Henryka III i księżniczki akwitańskiej Agnieszki z Poitou. Dawniej uważano na podstawie zapiski z „Nekrologu weltenburskiego”, że nosiła drugie imię Maria. Jednak współcześni badacze (m.in. mediewista Kazimierz Jasiński) kwestionują wiarygodność tego przekazu. Nie zasługują też na zaufanie węgierskie źródła, które począwszy od końca XIII wieku nazywały ją Zofią lub Zofonią. Co Polski nie zabiło, to ją wzmocniło. Rozbicie dzielnicowe nasz kraj przetrwał wyjątkowo dobrze Nie tylko państwo Piastów, ale i cała Europa przeszła okres rozdrobnienia dzielnicowego. A rozdrobnienie wcale nie było dla Polski niszczące, lecz czasem wręcz jej pomagało. <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/co-polski-nie-zabilo-to-ja-wzmocnilo-rozbicie-dzielnicowe-nasz-kraj-przetrwal-wyjatkowo-dobrze-ryc-wikimedia-commons-public-domain-325467c.jpg" width="938" height="616" alt="Co Polski nie zabiło, to ją wzmocniło. Rozbicie dzielnicowe nasz kraj przetrwał wyjątkowo dobrze (ryc. Wikimedia Commons, public domain)" title="Co Polski nie zabiło, to ją wzmocniło. Rozbicie dzielnicowe nasz kraj przetrwał wyjątkowo dobrze (ryc. Wikimedia Commons, public domain)" /> Przyszła królowa Węgier i księżna Polski miała sześcioro rodzeństwa, m.in. Adelajdę, ksienię w Gandersheim i Kwedlinburgu, oraz cesarza rzymskiego Henryka IV. Najprawdopodobniej jeszcze w 1054 r. została zaręczona z dwuletnim królewiczem Filipem (późniejszym królem Filipem I) z dynastii Kapetyngów. Czyli z najstarszym synem króla Francji Henryka I. Zaręczyny te zostały jednak zerwane niedługo po śmierci ojca Judyty, który zmarł 5 października 1056 r. Królowa Węgier We wrześniu 1058 r. doszło do zawarcia układu pokojowego między cesarstwem a królem Węgier Andrzejem I. Na jego mocy Judyta miała zostać żoną syna węgierskiego władcy Salomona. Małżeństwo to zostało zawarte między 1063 a 1066 r., zatem już po objęciu przez królewicza tronu węgierskiego po śmierci jego stryja Beli I. Związek pary był najprawdopodobniej bezdzietny. Co prawda w niektórych publikacjach można znaleźć informację, jakoby córką Judyty i Salomona była Zofia, żona hrabiego Bergu Poppona. Jednym z argumentów na korzyść pochodzenia Zofii od węgierskiego monarchy było imię Salomea, noszone przez jej córkę i wnuczkę. Wiadomość ta nie ma jednak potwierdzenia w średniowiecznych dokumentach, a poza tym budzi wątpliwości ze względów chronologicznych. Owa Salomea, rzekoma prawnuczka Judyty, została bowiem żoną jej pasierba Bolesława Krzywoustego. Rozpad małżeństwa z Salomonem Małżeństwo węgierskiej pary królewskiej od początku nie układało się najlepiej. Do tego było naznaczone walką Salomona o władzę z jego stryjecznymi braćmi Gejzą i Władysławem, synami Beli I. 14 marca 1074 r. doszło do klęski króla Węgier w bitwie pod Mogyoród, w wyniku której stracił on władzę na rzecz Gejzy. Judyta udała się wówczas do Ratyzbony, gdzie przez kolejnych czternaście lat przebywała na dworze swojego brata Henryka IV. Tarnów był kiedyś stolicą Węgier. To tu zamieszkał w zamku węgierski król Jan Zápolya. Jaki los go spotkał? W 1528 roku przez prawie sześć miesięcy na zamku w Tarnowie rezydował wraz ze swoim dworem węgierski król Jan Zápolya. Dla jego zwolenników Tarnów stał się więc stolicą Węgier! <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/33b60769014ea1e6e1f75100bdf4b29fdaf3bd86-b50b13d.jpg" width="933" height="700" alt="Tarnów był kiedyś stolicą Węgier. To tu zamieszkał w zamku węgierski król Jan Zápolya. Jaki los go spotkał? (fot. Ffolas, Wikimedia Commons, CC-BY-SA-3.0)" title="Tarnów był kiedyś stolicą Węgier. To tu zamieszkał w zamku węgierski król Jan Zápolya. Jaki los go spotkał? (fot. Ffolas, Wikimedia Commons, CC-BY-SA-3.0)" /> W tym czasie Salomon usiłował na różne sposoby odzyskać władzę na Węgrzech. Jednak w 1081 r. został aresztowany i osadzony w twierdzy w Wyszehradzie za próbę zgładzenia swojego stryjecznego brata Władysława I. W sierpniu 1083 r. odzyskał wolność i udał się do Ratyzbony, aby pojednać się z żoną. Judyta odmówiła jednak mężowi spotkania, co Salomon uznał za zerwanie małżeństwa. Wkrótce znalazł sojusznika we władcy Pieczyngów. Wtedy – choć formalnie cały czas był mężem Judyty – wziął ślub z jego córką. Nie było mu jednak dane długo cieszyć się bigamicznym małżeństwem. Już w 1087 r. zginął w starciu z wojskami bizantyjskimi. Niewierność Judyty W czasie swojego pobytu w Ratyzbonie Judyta także nie dotrzymywała mężowi wierności. Kronikarz Bernold z St. Blasien pisał wprost w swojej kronice, że małżonkowie „nie dotrzymali wierności małżeńskiej, lecz owszem nie wahali zdradzać się nawzajem przeciw przykazaniom boskim”. Z kolei w „Żywocie z Prüfening” opisującym losy św. Ottona z Bambergu można odnaleźć taki zapis na temat okoliczności zawarcia przez Judytę drugiego małżeństwa: „W tym czasie siostra króla imieniem Judyta zamieszkiwała wraz z nim, [...] ponieważ nie mógł godziwie jej utrzymywać, postanowił wydać ją za mąż w godziwym małżeństwie”. Historycy nie są zgodni, czy „nie mógł godziwie jej utrzymywać” oznacza, że Henryk IV nie był w stanie zapewnić jej odpowiedniego poziomu życia, czy też upilnować, jeśli chodzi o jej życie osobiste. Była zapewne atrakcyjną kobietą. Jak pisał w XIII wieku kronikarz Simon Kézai, po śmierci Salomona „wielu niemieckich książąt zabiegało o jej rękę”, lecz odrzucała kolejne propozycje. Małżeństwo z księciem Władysławem Hermanem Wspomnianym wcześniej „godziwym małżeństwem”, które zaaranżował brat Judyty, był jej mariaż z owdowiałym polskim księciem Władysławem Hermanem. Doszło do niego w 1088 r. Dla siostry cesarza i byłej królowej Węgier małżeństwo z władcą Polski, który – jak informował w swej kronice Gall Anonim – „był człowiekiem ociężałym i chorym na nogi”, z pewnością nie było spełnieniem ambicji. Owocem tego związku były trzy córki: nieznana z imienia żona ruskiego księcia, Agnieszka, opatka w klasztorach Gandersheim i Kwedlinburgu, nieznana z imienia córka, która według części badaczy została żoną polskiego możnowładcy, a według innych nosiła imię Adelajda i poślubiła hrabiego Vohburga Dypolda III. Judyta została również macochą dla dwóch synów Władysława – Zbigniewa z niedynastycznego związku oraz Bolesława z małżeństwa z księżniczką czeską Judytą. W pertraktacjach małżeńskich między Judytą i Władysławem Hermanem czynnie uczestniczył Otton z Bambergu, późniejszy biskup Bambergu. Przybył do Polski ok. 1080 r. jako kleryk i cieszył się dużym zaufaniem polskiego księcia. Po ślubie pary to właśnie on został mianowany dworskim kapelanem Judyty. Część badaczy (m.in. Józef Szujski) przypisywało księżnej sprowadzenie do Polski ewangeliarza z klasztoru św. Emmerama w Ratyzbonie (tzw. ewangeliarza emmeramskiego). Najnowsze badania wskazują jednak, że pojawił się on w Krakowie dopiero po 1110 r. A więc najprawdopodobniej wniosła go w posagu Agnieszka Babenberg po ślubie z księciem Władysławem II Wygnańcem. Judyta była natomiast hojną fundatorką klasztoru benedyktynów w Tyńcu. Przekazała mu kompleks 25 wsi z Książnicami wraz z ludnością niewolną w liczbie kilkudziesięciu. Judyta i Sieciech Relacje Judyty z pasierbami, zwłaszcza z nastoletnim Zbigniewem, nie układały się najlepiej. Już w 1089 r. namówiła swojego męża, aby wysłał starszego z synów na nauki do żeńskiego klasztoru w Kwedlinburgu, w którym przeoryszą była jej siostra Adelajda. W knuciu intryg na książęcym dworze pomagał księżnej palatyn Sieciech. Gall Anonim opisywał go jako „męża wprawdzie rozumnego, szlachetnego rodu i pięknego, lecz zaślepionego chciwością, przez którą wiele popełniał czynów okrutnych i nie do zniesienia”. I dodawał, że „jednych mianowicie z błahego powodu zaprzedawał w niewolę, innych z kraju wypędzał, ludzi niskiego stanu wynosił ponad szlachetnie urodzonych”. Gall Anonim wspomniał również, że w 1093 r. Zbigniew powrócił do kraju i został przyjęty przez komesa wrocławskiego Magnusa. Wówczas „zasmucił się tym ojciec jego Władysław, lecz Sieciech z królową o wiele bardziej się przerazili”. W 1097 r. po licznych perypetiach Zbigniew i Bolesław wspólnie wymusili na ojcu podział państwa. Na jego mocy starszy z braci otrzymał Wielkopolskę (bez Poznania i Gniezna), a młodszy Śląsk (bez Wrocławia). Trzy lata później doprowadzili zaś do wygnania Sieciecha z kraju i choć wkrótce powrócił, nie odzyskał już urzędu i wpływów. Do rozbicia Polski przyczyniły się dwie kobiety. Zrobiły to w białych rękawiczkach Teściowa i synowa. Dwie Niemki z najlepszych rodów. Równie ambitne, nieustępliwe i żądne władzy. To one zepchnęły Polskę w odmęty rozbicia dzielnicowego. I obie kobiety miały ku temu do... Zdaniem części historyków (m.in. Karola Maleczyńskiego), Judytę i Sieciecha łączyło coś więcej niż tylko bliska współpraca i wspólne knowania. Uważają oni, że księżna zdradzała męża z wpływowym palatynem. Sam Gall Anonim kończył zresztą opowieść o tym duecie słowami: „Tyle niech wystarczy, co powiedziano o Sieciechu i królowej”. Sugerował, że pewnych szczegółów na temat ich relacji nie może ujawnić. Śmierć Judyty Salickiej W niektórych publikacjach można znaleźć informację, jakoby Judyta zmarła już między 1092 a 1096 r. lub ok. 1100 r. Jednak obecnie dominuje pogląd, że przeżyła męża, który zmarł 4 czerwca 1102 r. w Płocku. Po śmierci Władysława Hermana opuściła Polskę i zamieszkała w Niemczech (zapewne w Ratyzbonie), gdzie zmarła 14 marca nieznanego roku. Datę dzienną jej śmierci przekazały nekrologi ratyzbońskie, weltenburski i kapituły w Spirze, mające bliskie związki z dynastią salicką, z której się wywodziła. Judyta występuje w nich przede wszystkim jako królowa oraz siostra lub córka cesarza. Tylko w weltenburskim jako „Judyta z Polski, siostra cesarza Henryka IV”. Została najprawdopodobniej pochowana w klasztorze benedyktynów w Admont. Nasz ekspert Marek Teler Dziennikarz, popularyzator historii, bloger. Absolwent Wydziału Dziennikarstwa, Informacji i Bibliologii Uniwersytetu Warszawskiego. Autor książek „Kobiety króla Kazimierza III Wielkiego", „Zapomniani artyści II Rzeczypospolitej", „Zagadka Iny Benity". „ AK-torzy kontra kolaboranci" (Nagroda Klio III stopnia w kategorii varsaviana) i „Upadły amant. Historia Igo Syma". Publikował na łamach magazynów „Focus Historia” i „Skarpa Warszawska” oraz na portalu historycznym Histmag.org.
Królowa Elżbieta Bośniaczka walczyła jak lwica o dobro swoich córek. Zamordowano ją na oczach jednej z nich
Przez wiele lat żyła w cieniu swojej wpływowej teściowej Elżbiety Łokietkówny, lecz po śmierci jej i męża stała się jedną z najbardziej wpływowych osób na Węgrzech. Elżbieta Bośniaczka, żona króla Węgier Ludwika I, poświęciła własne życie, walcząc o władzę dla swojej córki Marii.
W tym artykule: Elżbieta Bośniaczka – młodość Królowa-skandalistka Dzieci Elżbiety Bośniaczki Polityka królowej Walka o władzę na Węgrzech Uduszona na oczach córki Królowa Węgier i Polski Elżbieta Bośniaczka bardzo często pomijana jest w pocztach polskich królowych i księżnych lub zamieszcza się o niej jedynie krótką wzmiankę. Nigdy nie odwiedziła bowiem Królestwa Polskiego i nie została koronowana na polską królową (była nią tylko tytularnie). Sprawami związanymi z funkcjonowaniem kraju zainteresowała się dopiero, kiedy po śmierci króla Ludwika I ważyły się losy jej córek, Marii i Jadwigi Andegaweńskiej. Zdecydowanie większą rolę odegrała natomiast w rozgrywkach politycznych na Węgrzech. Stanęła po stronie swojej córki Marii w jej walce o władzę z królem Neapolu Karolem III z Durazzo i jego stronnikami. Zaangażowanie monarchini w sprawę węgierskiej sukcesji miało zresztą dramatyczne konsekwencje i doprowadziło do jej tragicznej śmierci. Elżbieta Bośniaczka – młodość Elżbieta Bośniaczka urodziła się ok. 1340 r. jako jedyna córka bana Bośni Stefana II Kotromanicia i księżniczki gniewkowskiej Elżbiety z dynastii Piastów. Jeszcze w 1350 r. przebywała na dworze swojego ojca. Niedługo potem wzięła ją pod opiekę królowa Elżbieta Łokietkówna, wdowa po królu Węgier Karolu I Robercie i matka jego następcy, Ludwika I Wielkiego. Bośniacka księżniczka znana była ze swojej nietuzinkowej urody. Nic więc dziwnego, że spodobała się węgierskiemu monarsze, który po przedwczesnej śmierci pierwszej żony Małgorzaty planował kolejne małżeństwo. Królowa-skandalistka Ślub króla Ludwika z Elżbietą odbył się 20 czerwca 1353 r. Węgierskie kroniki opisywały go jako zawarty w atmosferze wielkiego skandalu. Parę łączyło co prawda pokrewieństwo czwartego stopnia, lecz raczej nie to wzbudziło tak ogromne kontrowersje. Część badaczy przypuszcza, że księżniczka w chwili ślubu była w ciąży. To tłumaczyłoby pośpiech nowożeńców, którzy nie czekali na dyspensę papieża Innocentego VI. Otrzymali ją dopiero 31 sierpnia 1353 r. Jeśli nawet Bośniaczka faktycznie spodziewała się dziecka, wkrótce po ślubie poroniła, a w kolejną ciążę zaszła dopiero siedemnaście lat później. Nie byłby to zresztą jedyny skandal z udziałem Elżbiety. Kiedy wiele lat później zwiedzała kościół w Zadarze, pod wpływem nagłego impulsu postanowiła ukraść palec św. Symeona, który odłamała od reszty szczątków. Wkrótce pożałowała zresztą swojego czynu. Dostała silnych mdłości, co potraktowała jako karę z niebios. Ostatecznie nie tylko zwróciła relikwię kościołowi, ale też ufundowała srebrny sarkofag na szczątki świętego, który w 1380 r. wykonał mistrz Franciszek z Mediolanu. Dzieci Elżbiety Bośniaczki Chociaż królowa matka Elżbieta Łokietkówna odstąpiła synowej część swoich dóbr, Bośniaczka przez wiele lat żyła w cieniu wpływowej władczyni. W przeciwieństwie do niej nie angażowała się w międzynarodową politykę. Kiedy w listopadzie 1370 r. Ludwik został królem Polski, nie zdecydowała się na przyjazd do Krakowa i nigdy nie została koronowana na królową. Sam Andegaweńczyk interesował się zresztą przede wszystkim sprawami swojej ojczyzny. Powierzył władzę regencyjną Elżbiecie Łokietkównie, a sam powrócił na Węgry. Kilka miesięcy wcześniej, w lipcu 1370 r. Bośniaczka wydała na świat swoje pierwsze dziecko, córkę Katarzynę (zmarłą w 1378 r.). Rok później na świat przyszła Maria, późniejsza królowa Węgier. A na początku 1374 r. Jadwiga Andegaweńska, która została królem Polski. 29 grudnia 1380 r. w Budzie zmarła teściowa Bośniaczki, a 10 września 1382 r. w Nagyszombat (obecnej Trnawie w Słowacji) jej mąż Ludwik. Monarchini rozpoczęła wówczas rządy regencyjne na Węgrzech w imieniu swojej małoletniej córki Marii, stając się najważniejszą postacią na węgierskim dworze. Polityka królowej 28 stycznia 1383 r. w Grazu złożyła z kolei deklarację księciu austriackiemu Leopoldowi III Habsburgowi, że władzę w Polsce obejmą Jadwiga i jego syn Wilhelm, od 1378 r. zaręczony z królewną. Tymczasem wolą jej męża było, aby to Maria została polską królową, a Jadwiga węgierską. Z czasem Elżbieta zaczęła też zmieniać decyzje swojego męża dotyczące przyszłych małżeństw ich dzieci. Choć jeszcze w lipcu 1385 r. potwierdziła układ z Leopoldem III, wkrótce wsparła pomysł ślubu Jadwigi z wielkim księciem litewskim Władysławem Jagiełłą. Miała również nadzieję, że uda jej się zerwać zaręczyny Marii z elektorem brandenburskim Zygmuntem Luksemburskim i wydać ją za mąż za królewicza francuskiego Ludwika Orleańskiego, który niegdyś był zaręczony z jej najstarszą córką Katarzyną. Wiosną 1385 r. zmusiła Luksemburczyka do powrotu do Brandenburgii, lecz elektor zamierzał walczyć o swoją narzeczoną. We wrześniu 1385 r. oblegał zamek w Bratysławie, w którym przebywała Elżbieta i Maria, aby wymusić na Bośniaczce zgodę na ślub. W końcu królowa uległa i 15 września 1385 r. Andegawenka została żoną Luksemburczyka. Walka o władzę na Węgrzech Nie był to jednak koniec kłopotów Bośniaczki i jej córki. Znaczna część węgierskiego możnowładztwa, na czele z wpływowym magnatem Jánosem Horvátem, była bowiem przeciwna rządom Marii w kraju i wspierała pretensje do tronu jej kuzyna, króla Neapolu Karola III z Durazzo. W końcu w grudniu 1385 r. pozbawił on Andegawenkę tronu i został koronowany na króla jako Karol II w katedrze w Székesfehérvár. Bośniaczka i Maria brały co prawda udział w uroczystości i założyły nowemu władcy przysięgę wierności, lecz na znak protestu ubrały żałobne suknie. Wdowa po królu Ludwiku nie miała jednak zamiaru patrzeć na upokorzenia, jakich zaznaje jej córka. Porozumiała się z zaufanym palatynem Mikołajem z Gary. Na jej zlecenie wraz z grupą sprzyjających Andegawence rycerzy ciężko ranił i pojmał Karola, który 24 lutego 1386 r. zmarł w więzieniu na skutek zakażenia krwi. Po jego śmierci Maria ponownie objęła władzę na Węgrzech, a Elżbieta sprawowała w jej imieniu regencję. Musiała jednak liczyć się z tym, że zwolennicy króla Neapolu będą żądni zemsty za jego morderstwo i zaczną dążyć do osadzenia na tronie jego syna Władysława. W obliczu zagrożenia ze strony wrogów politycznych, Bośniaczka i jej córka poprosiły o pomoc Zygmunta Luksemburskiego i jego brata, króla Czech Wacława IV. Spotkały się z nimi 12 maja 1386 r. w Győr. Nie kwapili się oni jednak do pomocy królowym, więc Elżbieta postanowiła porozumieć się z drugim zięciem Władysławem Jagiełłą. 9 czerwca 1386 r. królowe zawarły pakt z Jadwigą i Jagiełłą, w którym obie strony zobowiązały się do wzajemnej obrony przed wrogami. Wkrótce ze względu na napiętą sytuację w kraju schroniły się w posiadłości Mikołaja z Gary na południu Węgier. 25 lipca 1386 r. w pobliżu miasteczka Diakonova János Horvát i jego poplecznicy pojmali Elżbietę i Marię oraz zamordowali Mikołaja. Przyparta do muru Bośniaczka przyznała się wówczas do zaplanowania zamachu na życie Karola II, prosząc jednocześnie Horváta, by oszczędził jej córkę. Uduszona na oczach córki Elżbieta Bośniaczka i Maria Andegaweńska zostały uwięzione w zamku Novigrad nad Adriatykiem. Tam z niepokojem czekały na decyzję o swoim dalszym losie. Pod koniec 1386 r. ruszył im z pomocą Zygmunt Luksemburski, którego wspierały m.in. wojska weneckie, lecz na ratunek starszej królowej było już za późno. W pierwszej połowie stycznia 1387 r. Bośniaczka została uduszona przez zwolenników Durazzów na oczach swojej córki Marii na zamku w Novigradzie. Jej zwłoki wywieszono na wieży, grożąc, że podobny los spotka Andegawenkę. Szczęśliwie Zygmunt Luksemburski zdążył uratować przynajmniej swoją żonę. Pogrzeb Bośniaczki odbył się 9 lutego 1387 r. w kościele św. Chryzogona w Zadarze. W styczniu 1390 r. przeniesiono ciało do grobu jej męża Ludwika I w Székesfehérvárze. Nasz ekspert Marek Teler Dziennikarz, popularyzator historii, bloger. Absolwent Wydziału Dziennikarstwa, Informacji i Bibliologii Uniwersytetu Warszawskiego. Autor książek „Kobiety króla Kazimierza III Wielkiego", „Zapomniani artyści II Rzeczypospolitej", „Zagadka Iny Benity". „ AK-torzy kontra kolaboranci" (Nagroda Klio III stopnia w kategorii varsaviana) i „Upadły amant. Historia Igo Syma". Publikował na łamach magazynów „Focus Historia” i „Skarpa Warszawska” oraz na portalu historycznym Histmag.org.
Najwyższy szczyt Bieszczad to wyjątkowe miejsce. Co można z niego zobaczyć?
Jej nazwa wcale nie jest polska, a w jej szczycie znajduje się ukryta jaskinia. Przy odrobinie szczęścia można z niej dostrzec pięć krajów. Tarnica, czyli najwyższy szczyt Bieszczad, to wyjątkowa góra.
W tym artykule: Swoją nazwę Tarnica zawdzięcza językowi rumuńskiemu Tarnica należy do Korony Gór Polski Wewnątrz szczytu Tarnicy znajduje się jaskinia Najwyższy szczyt Bieszczad to wyjątkowy punkt widokowy Z Tarnicy można zobaczyć 5 krajów Szlak na Tarnicę z Wołosatego jest najpopularniejszy Szlak na Tarnicę z Mucznego – dla samotników Najwyższy szczyt całego pasma Bieszczad leży na Ukrainie Wznosząca się na wysokość 1346 m.n.p.m. Tarnica to najwyższy szczyt polskiej części Bieszczad. Geograficznie należy do Bieszczad Zachodnich, a bardziej szczegółowo – do tzw. Pasma Połonin. Obok połonin Caryńskiej i Wetlińskiej to właśnie Tarnica jest najpopularniejszym turystycznym punktem Bieszczad. I nie bez powodu – należy do najpiękniejszych i najbardziej atrakcyjnych widokowo miejsc w całym paśmie. Swoją nazwę Tarnica zawdzięcza językowi rumuńskiemu Najwyższy szczyt Bieszczad to góra o charakterystycznym kształcie. Jej grzbiet jest wydłużony, ale nierównomiernie. Widać w nim wyraźne wgłębienie, przypominające siodło. To Przełęcz pod Tarnicą, zwana też Przełęczą Siodło lub Siodłem pod Tarnicą. Po rumuńsku „tarnița” (czytane „tarnica”) opisuje właśnie takie „siodłowate” miejsce w górach. Niższy koniec tego siodła to szczyt zwany Tarniczką. Może i nie są najwyższe na świecie, ale i tak zachwycają! Oto najpiękniejsze góry w Polsce Polska nie jest krajem górskim, jednak żeby móc przeżyć niezapomnianą przygodę w malowniczej okolicy, nie trzeba wyjeżdżać za granicę. Gdyby zsumować długość wszystkich szlaków pies... Tarnica należy do Korony Gór Polski Oprócz Tarnicy tworzy ją jeszcze 27 najwyższych szczytów wszystkich pasm górskich naszego kraju. Koronę Gór Polski zatwierdzono w 1997 roku. Inicjatorami przedsięwzięcia byli Marek Więckowski i Wojciech Lewandowski z miesięcznika „Poznaj Swój Kraj”. Aby wejść na wszystkie jej szczyty, trzeba pokonać ponad 30 tysięcy metrów deniwelacji. To przy okazji doskonały sposób na poznanie także tych mniej znanych polskich pasm górskich – np. Gór Złotych czy Gór Bardzkich. Wewnątrz szczytu Tarnicy znajduje się jaskinia „Jaskinia w Tarnicy” zaczyna się kilkanaście metrów od szczytu, przy żółtym szlaku turystycznym. Ma długość 16 metrów i schodzi na 6 metrów w dół. Odkryto ją bardzo niedawno, bo w 2003 roku. Naturalne procesy erozji otworzyły wtedy wejście do tzw. studzienki otwierającej jaskinię. W roku 2008 dyrekcja Bieszczadzkiego Parku Narodowego zdecydowała o zasypaniu wejścia do jaskini, ze względu na bezpieczeństwo turystów. Najwyższy szczyt Bieszczad to wyjątkowy punkt widokowy Z Tarnicy niemal we wszystkich kierunkach rozpościerają się zachwycające widoki na Bieszczady. Widać zarówno polską, jak i ukraińską część pasma. Doskonale widoczne są przede wszystkim najbliższe szczyty: Krzemień, Kopa Bukowska, Szeroki Wierch i Halicz. Nieco dalej w kierunku północno-zachodnim – nasze dwie najpiękniejsze połoniny: Caryńska i Wetlińska, a także Wielka i Mała Rawka oraz Krzemieniec. Poza tym szczyty ukraińskie, m.in. Pikuj, Kiczera i Czeremcha. Przy dobrej widoczności dostrzeżemy też Tatry, leżące w odległości ponad 220 km oraz szczyty Beskidu Niskiego (140 km). Nieco łatwiej jest dostrzec bliżej położne ukraińskie pasmo Gorganów. To jedne z najdzikszych gór Europy. Z Tarnicy można zobaczyć 5 krajów To jednak nie wszystko. Pasjonat dalekich obserwacji Sławomir Cyzio na swoim blogu h300.pl opisał, jak z Tarnicy udało mu się dostrzec i sfotografować góry położone w 5 krajach. Przy dobrej pogodzie z Tarnicy oprócz polskiej i ukraińskiej części Bieszczad można dostrzec ich część słowacką, a także pasma w Rumunii oraz słynną z upraw winorośli wulkaniczną górę Tokaj na Węgrzech. Tak dalekich obserwacji autor bloga dokonał zimą 2020, przy słonecznej pogodzie z cyrkulacją przejrzystego, arktycznego powietrza. Atrakcje Podkarpacia – sprawdź, jakie miejsca warto zobaczyć w południowo-wschodniej Polsce Atrakcje Podkarpacia to zdecydowanie więcej niż tylko zamki, kościoły czy skanseny. To także górskie szczyty, szlaki turystyczne i parki narodowe. Odkryj z nami piękno tego regionu! Szlak na Tarnicę z Wołosatego jest najpopularniejszy Zdobywanie Tarnicy można rozpocząć z dwóch miejsc. Pierwsze to Wołosate, wioska stanowiąca punkt wypadowy na wiele popularnych bieszczadzkich szlaków. Stąd na najwyższy szczyt Bieszczad prowadzi szlak niebieski. To najkrótszy pieszy szlak na Tarnicę. Jego przejście zajmuje około 2,5 godziny. Pokonujemy w tym czasie przewyższenie wynoszące 610 m. Można też wybrać się nieco dłuższą trasą, z lepiej skomunikowanych Ustrzyk Górnych. To szlak czerwony, z przewyższeniem 741 m i czasem przejścia około 3 godzin. Są i bardziej ambitne możliwości. Z Wołosatego prowadzi na Tarnicę także szlak czerwony, przez okoliczne szczyty: Rozsypaniec i Halicz. Ta trasa ma długość ponad 14 km, przewyższenie 841 m. Na jej pokonanie trzeba zarezerwować aż 8 godzin. Szlak na Tarnicę z Mucznego – dla samotników Ciekawą opcją jest rozpoczęcie wędrówki w Mucznem. Ta położona na końcu utwardzonych dróg osada kiedyś była miejscem niedostępnym dla zwykłych obywateli. Stał tu bowiem ośrodek wypoczynkowy dla komunistycznych dygnitarzy. Budynek stoi do dziś, ale stał się Centrum Promocji Leśnictwa. Teraz nocleg może zarezerwować tu każdy. Maleńkie Muczne oferuje także inne opcje noclegowe. W wioseczce tej rozpoczyna się szlak oznaczony kolorem żółtym, który następnie przechodzi w niebieski. To świetny wybór dla turystów nie lubiących tłumów. Droga na Tarnicę z Mucznego jest znacznie rzadziej uczęszczana. Co prawda szlak jest dość długi – ma ponad 8 km i przewyższenie 841 m. Ale przez dłuższy czas prowadzi górskimi grzbietami, a nie lasem. Mamy więc możliwość podziwiania widoków dużo dłużej. Po drodze zdobywamy także dwa inne bieszczadzkie szczyty – Krzemień i Bukowe Berdo. Na tę wycieczkę trzeba przeznaczyć przynajmniej 4 godziny. Najwyższy szczyt całego pasma Bieszczad leży na Ukrainie Bieszczady to pasmo górskie leżące w trzech krajach: Polsce, Ukrainie oraz na Słowacji. Potraktowane jako całość Bieszczady mają inny najwyższy punkt. Jest nim ukraińska góra Pikuj o wysokości 1408 m.n.p.m. To jednocześnie najwyższy punkt Bieszczadów Wschodnich, leżących w całości w Ukrainie. Pikuj to także bardzo atrakcyjny turystycznie szczyt. Wystaje kilkaset metrów ponad otaczające go doliny, więc oferuje niezapomniane widoki. Może właśnie dzięki swojej wybitności (czyli wysokości wobec otoczenia) od wieków jest szczytem granicznym. Do rozbiorów biegła przezeń granica między Polską a Węgrami. Potem – między Monarchią Habsburgów a Austro-Węgrami. Tuż przed II wojną światową znajdowała się na nim z kolei granica polsko-czechosłowacka.
Archeolodzy odkryli zaginiony kościół z XIV wieku. Znajdował się w osobliwym miejscu
Archeolodzy odnaleźli na Węgrzech pozostałości budynku kościoła franciszkanów z XIV wieku. Budowla znajdowała się pod kortem tenisowym w Wyszehradzie.
W tym artykule: Zaginiony klasztor franciszkanów Inicjatywa Zygmunta Luksemburskiego Odnaleziono ślady osadnictwa osmańskiego Archeolodzy dostali się do zabytkowej krypty i ołtarza Węgierscy archeolodzy prowadzili badania i wykopaliska u podnóża wzgórza w Wyszehradzie, na którym znajduje się zabytkowy zamek. Badacze przeszukiwali teren, na którym znajdował się opuszczony kort tenisowy, który miał zostać rozebrany i zlikwidowany. Podczas prac badacze natrafili na pozostałości konstrukcji sprzed kilkuset lat. Zaginiony klasztor franciszkanów – Natrafiliśmy na pozostałości kościoła należącego do klasztoru franciszkanów. Dalsze badania doprowadziły nas ponad 500-letnich kamiennych elementów stropów – napisali badacze w oświadczeniu. Naukowcy przeprowadzili historyczne śledztwo i okazało się, że faktycznie w sąsiedztwie starego zamku niegdyś znajdował się klasztor. Naukowcy mogą mówić o niezwykle owocnych poszukiwaniach. Zaledwie kilka godzin po rozpoczęciu prac archeologicznych odkryto pierwsze fundamenty, które stanowiły prezbiterium tej budowli sakralnej. Uczeni natrafili na nie na stosunkowo niewielkiej głębokości. Inicjatywa Zygmunta Luksemburskiego Budynek powstał z inicjatywy króla Zygmunta Luksemburskiego pod koniec lat 70. XIV wieku. Początkowo był to kościół pod wezwaniem Najświętszej Marii Panny. W 1425 roku władca węgierski podarował go franciszkanom z Bośni. Władca podarował duchownym również kaplicę św. Jerzego, z której korzystali jego poprzednicy. Zygmunt Luksemburski był królem węgierskim od 1387 roku, niemieckim od 1410, a także włoskim od 1431. Tytułował się również cesarzem rzymskim od 1433. Był trzecim i ostatnim cesarzem z dynastii luksemburskiej. Co ciekawe, to prawnuk Kazimierza III Wielkiego, króla Polski. Wielu historyków uważa go za obrońcę świata chrześcijańskiego, który chciał przeciwstawić się naporowi muzułmanów. Organizował wyprawy i krucjaty m.in. przeciwko Turkom. Odnaleziono ślady osadnictwa osmańskiego Naukowcy sprawdzili, że w 1983 roku archeolog Miklós Héjj odnalazł ruiny klasztoru. Okazało się wówczas, że ten został zniszczony w czasach tureckich. Ale dopiero badacz Mátyás Szőke w 1990 roku zdołał powiązać odkryte ruiny z klasztorem franciszkanów. Z powodu braku odpowiednich funduszy, badania porzucono, a o zabytkowej budowli zapomniano. Z czasem wybudowano tam kort tenisowy, który w ostatnich latach również popadł w zapomnienie. Archeolodzy odnaleźli skarby z epoki brązu na Węgrzech. Wśród nich ślady po pierwszej węgierskiej dynastii Węgierskie skarby z epoki brązu zostały wykopane na terenie odnalezionej nekropolii nieopodal węgierskiego miasta Mány, na zachód od Budapesztu. Dalsze wykopaliska odsłoniły ołtarz główny kościoła, a także kryptę, która znajdowała się za nim. Wśród gruzów naukowcy zidentyfikowali szczątki trzech osób. Badacze sądzili, że prawdopodobnie byli to duchowni, których pochowano w kościele. Jednak znalezione obok nich przedmioty, takie jak ostroga i kilka strzał sugerują, że byli to żołnierze. Archeolodzy dostali się do zabytkowej krypty i ołtarza – Krypta była praktycznie splądrowana, a te kości i artefakty znajdujące się obok to jedyne, co udało nam się odnaleźć. Podejrzewamy, że kościół był miejscem nie tylko grabieży, ale także krwawego starcia – twierdzą autorzy odkrycia. Naukowcy uważają, że klasztor został zniszczony ok. 1544 r., wraz z tureckim najazdem i zajęciem Wyszehradu. Prawdopodobnie budynek się zawalił. W dolnej, ufortyfikowanej części zamku odkryto ślady osadnictwa osmańskiego, w tym tureckie monety, cmentarz osmański i owalny piec. Badania odbywały się w ramach programu, który ma na celu renowację zamku wyszehradzkiego. – W ciągu najbliższych kilku lat odbudowany zostanie nie tylko Zamek Dolny i Wieża Salomona, ale także Cytadela i Pałac Królewski. Kompleks zostanie udostępniony i przystosowany do ruchu pieszego, a górna i dolna część systemu zamkowego zostaną połączone. Prace będą prowadzone w kilku etapach, aby podczas odbudowy można było zwiedzać wszystkie zabytkowe obiekty – przekazali archeolodzy. Źródło: Visegrád Reneszánsza. Nasz ekspert Jakub Rybski Dziennikarz, miłośnik kina niezależnego, literatury, ramenu, gier wideo i dobrego rocka. Wcześniej związany z telewizją TVN24 i Canal +. Zawodowo nie boi się podejmować żadnego tematu, prywatnie bardzo zainteresowany polityką. Autor bloga na Instagramie "Mini Podróże".
Węgry mają swoją Burgundię. Polacy rzadko tu docierają, a to błąd
Wśród powodów, dla których Polacy wracają na Węgry, są oczywiście Budapeszt i baseny termalne. Wycieczkę do naszych bratanków, zwłaszcza wiosną i latem, warto poszerzyć o Region Winiarski Tokaju. Najbardziej nasłoneczniona część kraju zaskakuje krajobrazami. Niektórzy porównują je do Burgundii.
W tym artykule: Jedziesz na Węgry? Zobacz nie tylko Budapeszt Tokajski Region Winiarski na weekend Piknik w węgierskiej winnicy Ilekroć jestem w Budapeszcie, zawsze usłyszę gdzieś na ulicy język polski. Nie dziwi mnie to. W końcu Polacy uwielbiają jeździć na Węgry. Najczęściej zaczynamy i kończymy podróż w stolicy, a to błąd. Sam dopiero niedawno przekonałem się, jak wiele ma do zaoferowania kraj płynący winem. Jedziesz na Węgry? Zobacz nie tylko Budapeszt Za tzw. landmarki węgierskiej stolicy uważa się mosty (na czele z Mostem Łańcuchowym, rzecz jasna) oraz kultowy budynek Parlamentu. Aleja Andrássyego poleca się z kolei na spacer połączony z zakupami w luksusowych butikach. To reprezentacyjna ulica Budapesztu, wzdłuż której wzniesiono neorenesansowe budynki. Znajduje się tu między innymi Węgierska Opera Państwowa. I to właśnie Aleją Andrássyego jadę w stronę wyjazdu z miasta. Na dwa dni zostawiam za sobą tętniący życiem Budapeszt, żeby lepiej poznać inną perłę Węgier, czyli Tokajski Region Winiarski. Jego nazwa słusznie brzmi znajomo. To tu powstaje chętnie pity również w Polsce Tokaj. Tokaj, bo i tak jest nazywany ten region, leży w północno-wschodniej części Węgier. Już sama geografia terenu jest wyjątkowa. Naturalne granice winiarskiego eldorado wyznaczają bowiem góry Sátor-hegy, Kopasz-hegy i Vár-hegy. To też miejsce, w którym płyną dwie rzeki – Bodrog i Cisa – regulujące lokalny mikroklimat. Węgrzy docenili te warunki już w XIII w. Według najstarszych źródeł pisanych właśnie wtedy w Tokaju narodziła się winiarska tradycja. Obecnie winorośl porasta tu powierzchnię 5800 hektarów. Tokajski Region Winiarski na weekend Od 2002 r. Region Winiarski Tokaju znajduje się na Liście Światowego Dziedzictwa UNESCO. I choć docierają tu turyści, nadal nie uświadczymy tłumów. Być może wynika to z tego, że przyjezdni mają do wyboru aż 27 miejscowości. Ja zatrzymuję się w Tarcal, gdzie moim miejscem noclegowym jest barokowy dworek z XVIII w. Według spisu ludności przeprowadzonego w 1753 r. posiadłość należała do hrabiego Ferenca Károlyi. W latach trzydziestych XIX wieku dom został zakupiony przez rodzinę o nazwisku rodzinę Andrássy. Stąd też obecna nazwa dworku Andrássy Kúria & Spa, w którym dziś mieści się pięciogwiazdkowy hotel należący do konceptu Botaniq Collection. Do Tokaju jeździ się głównie, aby smakować. I tu poleca się chociażby hotelowa restauracja Bobajka. W menu znalazły się dania typowe dla regionu, jednak podawane w nowej formie. Jest też oczywiście gulasz. Temperatura ma znaczenie. Badacze odkryli, dlaczego ciepły alkohol smakuje, jakby zawierał więcej procentów Jeśli chodzi o alkohol, bardzo ważny jest układ tworzących go kluczowych cząsteczek chemicznych. To, jak odbieramy poszczególne napoje wyskokowe, w sporym stopniu może zależeć od tego, jak... <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/temperatura-ma-znaczenie-badacze-odkryli-dlaczego-cieply-alkohol-smakuje-jakby-zawieral-wiecej-procentow-od-chlodnego-48cb2bf.jpg" width="938" height="625" alt="Temperatura ma znaczenie. Badacze odkryli, dlaczego ciepły alkohol smakuje, jakby zawierał więcej procentów od chłodnego" title="Temperatura ma znaczenie. Badacze odkryli, dlaczego ciepły alkohol smakuje, jakby zawierał więcej procentów od chłodnego" /> Piknik w węgierskiej winnicy Tokaju najpełniej doświadczam w jednej z winnic Patricius Borház. Dojazd z hotelu do Várhegy zajmuje niespełna kwadrans. W liczącym 300 lat domu znajdują się sale degustacyjne, sklep z winami i taras z niezwykle zieloną, pagórkowatą panoramą, jakiej jeszcze nie tak dawno temu nie spodziewałbym się na Węgrzech. Na miejscu goście mogą kosztować win, poznać kolekcję rzadkich odmian winorośli i zobaczyć różne etapy produkcji wina. Alternatywą dla zwiedzania posiadłości z winiarnią może być wycieczka po winnicy z przerwą na piknik. W przygotowanych wcześniej koszach znajdują się lokalne specjały: od serów, przez pasty warzywne po wszechobecne w węgierskiej kuchni kiełbaski. Wina nie brakuje. I tu warto podkreślić, że w Tokaju dopuszczone są wyłącznie odmiany białe oraz żółty muskat. Idealne na lato, a ta pora roku w najbardziej nasłonecznionej części Węgier co roku trwa o parę tygodni dłużej niż w innych regionach. Nasz ekspert Mateusz Łysiak Dziennikarz zakręcony na punkcie podróżowania. Pierwsze kroki w mediach stawiał w redakcjach internetowej i papierowej magazynu „Podróże”. Redagował i wydawał m.in. w gazeta.pl i dziendobrytvn.pl. O odległych miejscach (czasem i tych bliższych) lubi pisać nie tylko w kontekście turystycznym, ale też przyrodniczym i społecznym. Marzy o tym, żeby zobaczyć zorzę polarną oraz Machu Picchu. Co poza szlakiem? Kuchnia włoska, reportaże i pływanie.
Mercure Discover Local – Co zjeść i zobaczyć w Budapeszcie
Dumna stolica Węgier to jedno z najczęściej odwiedzanych przez Polaków miast w Europie. Wraz z programem Mercure Discover Local sprawdzamy, co warto zobaczyć, co zjeść i gdzie się zatrzymać w Budapeszcie.
W tym artykule: Co zobaczyć w Budapeszcie? Co zjeść w Budapeszcie? Informacje praktyczne Program Mercure Discover Local Do stolicy Węgier trafiam dzięki nowej edycji programu Mercure Discover Local. Przygotowana przez popularną sieć hoteli seria przewodników pomaga w odkrywaniu miejscowych atrakcji w topowych destynacjach Europy. Może też być inspiracją do odwiedzenia mniej znanych miast regionu. Wraz z redakcją National-Geographic.pl kontynuuję podróż po Starym Kontynencie, tym razem zatrzymując się w Budapeszcie, majestatycznym mieście, w którym krzyżują się wpływy Zachodu i Wschodu. Co zobaczyć w Budapeszcie? Budapeszt to jedno z najbardziej fascynujących miast Europy. Powstało w wyniku połączenia trzech miast: Budy, Óbudy i Pesztu. Malowniczo położona nad Dunajem metropolia każdego roku przyciąga miliony turystów z całego świata. Węgrzy dbają, aby miasto dynamicznie się rozwijało, nie niszcząc przy tym swojego architektonicznego dziedzictwa. Żaden budynek w Budapeszcie nie jest więc wyższy niż 96 metrów. To sprawia, że obraz miasta jest jednorodny i niepowtarzalny. W podziemiach Budapesztu pociągi jeżdżą po najstarszej linii metra w kontynentalnej Europie. Linia M1 została otwarta w 1896 roku. Oto 5 rzeczy, które warto zobaczyć w Budapeszcie Zamek Buda (Budavári Palota). Zamek o bogatej historii znajduje się na wzgórzu zamkowym po stronie Budy. Warto się tam wspiąć, by zobaczyć najpiękniejsze widoki na Dunaj i miasto. W obrębie kompleksu znajduje się sam zamek Buda, gotycki kościół Najświętszej Marii Panny, w którym koronowali się królowe Węgier oraz Bastion Rybacki. W okolicy jest dużo dobrych restauracji i barów. Budynek Węgierskiego Parlamentu. Neogotycki budynek parlamentu jest położony nad brzegiem Dunaju po stronie Pesztu. To jedna z najbardziej rozpoznawalnych atrakcji Budapesztu. Niepowtarzalna architektura i okazała sylwetka górująca nad rzeką sprawiają, że parlament jest nieustannie fotografowany przez dziesiątki ludzi. Można także wziąć udział w wycieczkach z przewodnikiem, aby zwiedzić wnętrze budynku. Wyspa Małgorzaty (Margitsziget) w Budapeszcie. Wyspa Małgorzaty to ogromna zielona oaza w samym sercu miasta. Nie bez przyczyny miejsce nazywane jest budapesztańskim Central Parkiem. Można tu przyjść pobiegać, wypożyczyć rower, czy zorganizować piknik ze znajomymi. Latem warto wybrać się do parku wodnego Palatinus, gdzie można skorzystać z jednego z kilkunastu basenów. Bazylika św. Stefana (Szent István-bazilika). Imponująca świątynia jest poświęcona pierwszemu węgierskiemu królowi – Stefanowi. Można wspiąć się na szczyt bazyliki, aby podziwiać panoramiczne widoki na miasto lub zwiedzić wnętrze kościoła, które zachwyca niezwykłą architekturą i sztuką. Most Łańcuchowy (Széchenyi Lánchíd). Jeden z najbardziej charakterystycznych mostów w Budapeszcie łączy brzeg Budy z Pesztem. Dziś pełni nie tylko funkcje transportowe, ale jest też architektonicznym klejnotem miasta. Spacer po Moście Łańcuchowym i podziwianie malowniczego widoku na Dunaj z mostu gwarantują niezapomniane przeżycia. Co zjeść w Budapeszcie? Budapeszt słynie również z żywych i różnorodnych tradycji kulinarnych. Węgierska kuchnia, zakorzeniona w historii ukształtowanej przez wpływy niemieckie, słowiańskie i bałkańskie, dała początek wybornej gamie dań, które na stałe weszły do menu wielu innych kuchni europejskich. Podczas wizyty w Budapeszcie eksploracja tradycji gastronomicznych to konieczność, aby naprawdę zasmakować to miasto. Niekwestionowaną gwiazdą węgierskiej kuchni jest papryka. To właśnie to warzywo nadaje charakterystyczny smak węgierskim potrawom. Gulasz, być może najbardziej znane węgierskie danie, to sycąca zupa. Zawsze zawiera hojne ilości papryki, co nadaje wyjątkowy smak i lekko pikantny aromat. Najlepszego i oryginalnego gulaszu szukajcie w barach z domową węgierską kuchnią w okolicach dworca Keleti. Oprócz gulaszu, warto spróbować innych klasycznych dań mięsnych, jakich jak pörkölt (gęsty gulasz mięsny) i paprikás csirke (kurczak w sosie paprykowym). Pörkölt często podawany jest z nokedli – małymi kluseczkami, które doskonale wchłaniają aromatyczny sos. Budapeszt żyje street foodem. Czego tu nie ma! Lángos to smażone ciasto chlebowe, chrupiące na zewnątrz i miękkie wewnątrz, które można posypać różnymi dodatkami, takimi jak czosnek, kwaśna śmietana czy ser. Na miłośników słodkości czeka kürtőskalács, czyli ciasto w kształcie kominów znane również z czeskiej Pragi. Na znakomitą kawę warto wybrać się do kawiarni Madal (Ferenciek tere 3) w samym centrum miasta. Informacje praktyczne ■ Do Budapesztu dolecimy bezpośrednio samolotem z Polski. Z Warszawy lata LOT (bilety od 700 zł) i WizzAir (bilety od 200 zł). Podróż trwa nieco ponad godzinę. Z południowej Polski łatwo na Węgry dotrzeć samochodem. Z Krakowa do Budapesztu jedzie się około 6 godzin. PKP codziennie oferuje 2 połączenia pociągiem z Warszawy, jedno połączenie przedpołudniowe oraz jedno nocne, które kursuje także z Krakowa. ■ Hotel Mercure Budapest City Center – 4-gwiazdkowy hotel położony w samym centrum miasta przy deptaku Váci, kilka minut spacerem od Dunaju. Do dyspozycji gości sala fitness, spa i fantastyczna restauracja Winestone oferująca dania kuchni węgierskiej i międzynarodowej. ■ Po Budapeszcie łatwo poruszać się na piechotę. Miasto jest też dobrze skomunikowane dzięki gęstej sieci autobusów i liniom metra. W mieście funkcjonuje też firma przewozowa Bolt, ale – uwaga! – ceny są tu znacznie wyższe niż w Polsce. Warto też zaznaczyć, że wszystkie taksówki i firmy przewozowe w mieście rozpoznamy po zunifikowanym żółtym kolorze, dzięki czemu łatwo je znaleźć. Program Mercure Discover Local Marka Mercure uruchomiła nową, wyselekcjonowaną listę autentycznych atrakcji w ramach programu „Discover Local” dla swoich gości. W wielu europejskich miastach mogą dzięki nim odkrywać miejsca warte zobaczenia, od hotspotów po ukryte skarby znane miejscowym. Podróżni mogą uzyskać dostęp do łatwych w użyciu internetowych planów podróży z lokalnymi rekomendacjami, które trzeba zobaczyć. Lista obejmuje lokalne zabytki, miejsca sztuki, kulinarne przysmaki i nie tylko. Cyfrowe przewodniki Mercure Discover Local pozwalają gościom zanurzyć się w mieście, doświadczając je tak, jak robią to miejscowi. Po męczącym dniu spędzonym na odkrywaniu najlepiej strzeżonych tajemnic i atrakcji miasta na mapach Mercure Discover Local, goście mogą wrócić do pobliskiego hotelu Mercure. Każdy z obiektów marki w pełni czerpie z miejsca, w jakim się znajduje, z jego tradycji, kultury i klimatu. To zachęca gości do samodzielnego odkrywania lokalnych skarbów z perspektywy mieszkańców, a tym samym, daje inspiracje do bardziej autentycznych podróży. Nowe mapy Discover Local marki Mercure to bezpłatny, wygodny dodatek do każdej podróży, zawierający wszystkie najlepsze rekomendacje w jednym miejscu. Działając jako doskonały zbiór miejsc do odkrycia na wyciągnięcie ręki, nowe przygody i eksploracje czekają w Europie na każdego. Marka Mercure jest zakorzeniona w swojej lokalizacji – inspirowane lokalnie, hotele o wysokim standardzie, które rozbudzają apetyt ludzi na odkrywanie. Przewodniki Mercure Discover Local wraz z lokalnymi ambasadorami w każdym hotelu pozwalają gościom w pełni odkryć wybraną destynację i całkowicie poczuć jej lokalną kulturę. Mercure Discover Local – Co zjeść i zobaczyć w Bukareszcie Nie ma drugiego miasta w Europie, w którym tak wyraźnie krzyżują się wpływy północy i południa, wschodu i zachodu. Tętniący życiem Bukareszt przyciąga świetną kuchnią, fascynującą... Nasz ekspert Łukasz Załuski Redaktor naczelny „National Geographic Polska". Uważny obserwator zmieniającego się świata i nowych trendów w technologiach. Miłośnik tenisa i europejskich stolic.
Prawdziwy hit Polaków w 2023. Wzrost liczby turystów znad Wisły o ponad 30%
Polacy chętnie wypoczywają za granicą nie tylko w czasie wakacji, ale także poza sezonem. Od lat największą sympatią turystów znad Wisły cieszą się Turcja, Grecja oraz Bułgaria. W ostatnich miesiącach do tego grona dołączył inny kraj.
W tym artykule: Aż 30% więcej Polaków odwiedziło Węgry Gdzie Polacy najchętniej spędzali wakacje 2023? Zbliżający się koniec roku to dobry czas, by podsumować tegoroczny sezon urlopowy, który był wyjątkowo udany dla branży turystycznej. Po trzech latach z koronawirusem, podróżni w końcu mogli udać się na wymarzone wakacje bez obostrzeń, testów czy kwarantanny. Polacy ponownie, jak przed wybuchem pandemii, tłumnie ruszyli do swoich ulubionych kurortów w Turcji, Grecji oraz Bułgarii. Jak się jednak okazuje, nasi rodacy chętnie obierali także mniej oczywiste kierunki na wakacje w Europie. Jeden kraj szczególnie skradł ich serce w ostatnich miesiącach. Aż 30% więcej Polaków odwiedziło Węgry Krajem, który odnotował znaczny wzrost liczby turystów z Polski w 2023 roku, są Węgry. Jak podaje tamtejsza agencja turystyczna (MTU), Polacy, podobnie jak Czesi i Rumuni, znacznie chętniej odwiedzali Budapeszt i inne węgierskie miasta niż przed wybuchem pandemii w 2019 roku. Udostępniane dane pokazują, że do lipca na Węgry przyjechało: 294 tys. turystów z Rumunii (wzrost o 18% w porównaniu z 2019 r.), 255 tys. naszych sąsiadów z południa, Czechów (7% w górę), blisko 265 tys. Polaków, co daje wzrost o 5% względem stanu sprzed pandemii i aż o 31% więcej niż w roku ubiegłym. – W porównaniu z rokiem poprzednim na Węgry przyjechało o 31% więcej Polaków, 25% Czechów oraz 23% Rumunów – zaznacza Węgierska Agencja Turystyczna. Polacy o nim zapominają, a dla zagranicznych mediów to „cud natury”. Warto tu przyjechać Ojcowski Park Narodowy to dom nietoperzy. Wiele z nich skrywają korytarze Jaskini Nietoperzowej, jednej z największych w Jurze Krakowsko-Częstochowskiej. <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/17374e069663e1355a85fa35edf0c128ea7c6bd2-47a9881.png" width="938" height="492" alt="Ojcowski Park Narodowy jest nieco zapomniany w Polsce. Zachwycają się nim natomiast zagraniczne media (fot. Shutterstock)" title="Ojcowski Park Narodowy jest nieco zapomniany w Polsce. Zachwycają się nim natomiast zagraniczne media (fot. Shutterstock)" /> Co ciekawe, wymienione nacje chętniej wybierają atrakcje turystyczne znajdujące się poza Budapesztem. Ponadto preferują przede wszystkim kwatery prywatne i pokoje gościnne. Szacuje się, że zaledwie 35% Polaków odwiedzających Węgry zatrzymało się w stolicy kraju. Zdecydowana większość, bo 65%, na odpoczynek wybrała mniej oblegane okolice Debreczyna, uzdrowisko Hajduszoboszlo i Eger, położony między Górami Bukowymi i górami Mátra. Gdzie Polacy najchętniej spędzali wakacje 2023? Na początku września Polska Izba Turystyki już po raz kolejny zaprezentowała raport „Zagraniczne wakacje Polaków”. Zawiera on listę krajów, w których nasi rodacy najchętniej rezerwowali wczasy w 2023 roku (w okresie od czerwca do września). Bezapelacyjnym liderem była Turcja, gdzie wypoczywało aż 36% polskich turystów. Na kolejnych miejscach uplasowały się: Grecja – 18,5%, Egipt – 10,8%, Bułgaria – 8,4%, Tunezja – 6,8%, Cypr – 3%, Albania – 2,7%, Włochy – 1,2%, Chorwacja – 1%. – W 2023 roku zaobserwowaliśmy pewne ważne trendy dotyczące turystyki zorganizowanej. Przede wszystkim, widać, że rynek się stabilizuje, mimo że pojawili się na nim nowi gracze. Następuje powrót klientów do biur podróży – ich udział jest w sprzedaży większy niż przed pandemią. Klienci wracają też do zachowania sprzed COVID-u. Mowa głównie o okienku sprzedażowym, które się w tym roku powiększyło: wzrósł udział sprzedaż powyżej trzech miesięcy przed wyjazdem. Kolejny sezon też zapowiada się dobrze – zaznacza Paweł Niewiadomski, prezes Polskiej Izby Turystyki.
Drakula płakał krwawymi łzami. Badania wykazały, że Wład Palownik cierpiał na rzadką chorobę
Analiza chemiczna listów Włada Palownika, nazywanego również Drakulą, wykazała, że cierpiał na chorobę, która powodowała, że z jego oczu płynęła krew.
W tym artykule: Hrabia Drakula cierpiał na rzadką chorobę Analiza chemiczna rzuciła światło na choroby Włada Palownika Krwawa dolegliwość śmiertelnego wampira Włada Palownika zna prawie każdy. Jeśli nie pod jego pełnym imieniem, to pod przydomkiem – Drakula. To właśnie hospodar wołoski urodzony w XV wieku w Siedmiogrodzie stanowił inspirację dla powieści Brana Stokera o arystokratycznym wampirze, mieszkającym w swoim transylwańskim pałacu. Magnat wprawdzie słynął ze swojego okrucieństwa, ale miał również wielu wrogów, którzy pomogli mu wykreowaniu tej mrocznej legendy. Hrabia Drakula cierpiał na rzadką chorobę Zespół międzynarodowych naukowców przeprowadził ostatnio analizę chemiczną trzech listów napisanych przez Włada w 1457 i 1475 roku, w czasach pełnienia funkcji hospodara wołoskiego. Badacze odkryli, że Drakula mógł cierpieć na bardzo rzadką chorobę, która sprawiała, że płakał krwawymi łzami. Wnioski z najnowszych badań zostały właśnie opublikowane na łamach czasopisma naukowego „Analytical Chemistry”. – Charakterystyka dawnych białek wyekstrahowanych z tych dokumentów pozwoliła nam zbadać warunki środowiskowe w drugiej połowie XV wieku na Wołoszczyźnie. To region uważany za miejsce spotkań żołnierzy, migrantów i podróżników, którzy prawdopodobnie wymieniali się nie tylko towarami i tradycjami, ale również chorobami i epidemiami. Ponadto identyfikacja wielu ludzkich peptydów i białek odzyskanych z listów pozwoliła nam dowiedzieć się więcej o Władzie „Draculi” Palowniku – napisali w badaniu autorzy z uniwersytetów w Izraelu, Włoch i Rumunii. Analiza chemiczna rzuciła światło na choroby Włada Palownika Badacze twierdzą, że dane, które uzyskali z analizy, wykazały, że prawdopodobnie Drakula cierpiał na różne dolegliwości. Naukowcy wykorzystali spektrometrię mas, której podstawą jest pomiar stosunku masy do ładunku elektrycznego danego jonu. Metoda służy m.in. do identyfikacji związków chemicznych i ich mieszanin. Badanie to ujawniło pozostałości zawierające 500 peptydów, z których 100 było pochodzenia ludzkiego. – Dane proteomiczne sugerują, że Drakula mógł cierpieć na stan patologiczny zwany hemolakrią, czyli mógł ronić łzy zmieszane z krwią. Warto zauważyć, że więcej średniowiecznych osób mogło dotykać tych dokumentów, czemu nie można zaprzeczyć. Ale można również przypuszczać, że najbardziej znaczące dawne białka powinny być związane z księciem Władem Palownikiem, który napisał i podpisał te listy – podkreślają autorzy. 8 legendarnych mieczy. Każdy z nich ma swoją mityczną historię. Która z nich jest prawdziwa? Magiczne miecze towarzyszą nam w baśniach i legendach od setek lat. Walczą mini bohaterowie, kradną je złoczyńcy, są obecne na koronacjach i przebijają serca złych smoków. Są także lege... <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/8-legendarnych-mieczy-kazdy-z-nich-ma-swoja-mityczna-historie-ktora-z-nich-jest-prawdziwa-626af88.jpeg" width="938" height="528" alt="8 legendarnych mieczy. Każdy z nich ma swoją mityczną historię. Która z nich jest prawdziwa?" title="8 legendarnych mieczy. Każdy z nich ma swoją mityczną historię. Która z nich jest prawdziwa?" /> Hemolakria to rzadka choroba, która polega na tym, że z oczu chorego wypływają krwawe łzy. Krwawienie może występować kilka razy dziennie i trwać od kilku minut do godziny. Krwawym łzom mogą towarzyszyć uporczywy ból oraz zawroty głowy. Sama hemolakria może być objawem wielu chorób, takich jak nowotwór narządu łzowego. Zazwyczaj jest jednak wywołana przez czynniki lokalne, np. bakteryjne zapalenie spojówek. Krwawa dolegliwość śmiertelnego wampira Badacze ogłosili, że to właśnie w liście z 1475 r. zidentyfikowano trzy peptydy występujące w białkach krwi i łez. Na podstawie cech tych organicznych związków chemicznych autorzy stwierdzili, że hemolakria to najbardziej prawdopodobny scenariusz. Co ciekawe, badanie dostarczyło również dowodów na to, że Drakula mógł cierpieć na poważną infekcję dróg oddechowych. Naukowcy nie są pewni, co dokładnie spowodowało ten stan, ale może to być związane z urazem oka lub bakteryjnym zapaleniem spojówek – infekcją błony śluzowej oka. – To prawdopodobnie pierwsze takie badania, gdy zwróciliśmy uwagę nie tylko na dzieje Włada Palownika, ale także na jego życie i przede wszystkim stan zdrowia – twierdzą naukowcy. Chociaż legenda Drakuli przedstawia go jako okrutnego człowieka, który pozbywał się wszystkich swoich wrogów, najnowsze badania wykazały, że był tak samo podatny na choroby, jak każdy inny śmiertelnik. Z drugiej zaś strony, być może to właśnie krwawe łzy były jednym z powodów, dla którego ludzie obawiali się bezwzględnego hrabiego. Źródło: Analytical Chemistry. Nasz ekspert Jakub Rybski Dziennikarz, miłośnik kina niezależnego, literatury, ramenu, gier wideo i dobrego rocka. Wcześniej związany z telewizją TVN24 i Canal +. Zawodowo nie boi się podejmować żadnego tematu, prywatnie bardzo zainteresowany polityką. Autor bloga na Instagramie "Mini Podróże".
Ostatni jeniec II wojny światowej. Do domu wrócił 55 lat po zakończeniu wojny
11 sierpnia 2000 roku na Węgry powrócił András Toma uznany za ostatniego jeńca II wojny światowej. Mężczyzna przez 53 lata przebywał w rosyjskim szpitalu psychiatrycznym. Na Węgrzech uznawano go za zmarłego.
W tym artykule: Zapomniany Węgier Ostatni jeniec II wojny światowej wraca do domu Jak András Toma znalazł się w radzieckim psychiatryku? Dokładnie 23 lata temu do domu wrócił ostatni jeniec II wojny światowej. Historia węgierskiego żołnierza Andrása Tomy pokazuje, że tragiczne wydarzenia XX wieku sięgają kolejnego stulecia. Zapomniany Węgier Było lato 2000 roku. Anna Gabulya zobaczyła w telewizji informację, że gdzieś w Rosji w szpitalu psychiatrycznym odnaleziono Węgra wziętego do niewoli pod koniec i przez Ukrainę oraz Białoruś przewieziony do obozu pod Leningradem. Zarejestrowano go jako Andras Tamas. To zniekształcenie wynikało zapewne z tego, że mężczyzna miał trudności z porozumiewaniem się. Trzytygodniowa podróż była traumatycznym przeżyciem dla młodego chłopaka, który spał na ciałach innych jeńców, umierających w trakcie podróży. Wspomniał z drżeniem w głosie, że musiał pracować przy zakopywaniu ciał. Nie było koło niego nikogo, kto znał węgierski, a on ani rosyjskiego, ani niemieckiego nie rozumiał. To wszystko spowodowało załamanie nerwowe. Z powodu choroby trafił do szpitala wojskowego w innym obozie ponad tysiąc kilometrów na wschód od Leningradu. W styczniu 1947 r. został przeniesiony do szpitala psychiatrycznego w Kotelnich. Ci, którzy przebywali w szpitalach, zostawali skreśleni z list jeńców wojennych II wojny światowej. Ostatni jeniec II wojny światowej wraca do domu Jego powrót do Budapesztu był świętem narodowym. Widziała w telewizji, jak szklane drzwi budapeszteńskiego lotniska otworzyły się przed wózkiem inwalidzkim, na którym siedział biedny, wychudzony, skulony starzec. Nie miał nogi, zębów, był przerażony tłumem dziennikarzy, kamerami, błyskami fleszów. Wracał po pół wieku do ojczyzny. Miał 73 lata. Do niewoli został wzięty, gdy miał 19 lat. 19-letnia Polka wśród najlepszych uczennic na świecie. Ogromne wyróżnienie dla naszej rodaczki Oliwia Raniszewska to kolejna przedstawicielka młodego pokolenia w Polsce, która została doceniona poza granicami kraju. Nazwisko 19-latki znalazło się na liście 50 najlepszych uczniów/stude... <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/oliwia-raniszewska-to-jedna-z-najlepszych-uczennic-na-swiecie-ogromne-wyroznienie-19-letniej-polki-acfe377.png" width="938" height="492" alt="Oliwia Raniszewska to „ jedna z najlepszych uczennic na świecie”. Ogromne wyróżnienie 19-letniej Polki" title="Oliwia Raniszewska to „ jedna z najlepszych uczennic na świecie”. Ogromne wyróżnienie 19-letniej Polki" /> Nie wierzyła własnym oczom. Wyglądał jak jej ojciec, gdy był w podobnym wieku. Anna bała się nawet pomyśleć, że „ostatnim jeńcem” wojny może być jej zaginiony przyrodni brat. Mając obsesję na punkcie amputacji dokonanej w Rosji, Toma witał każdego gościa słowami „Oddaj mi nogę!”. Powoli jednak wracał do względnej równowagi: wspominał wojnę, młodość u kowala, nazwisko nauczyciela. Przypominał sobie imiona matki, siostry i nazwy kilku wiosek. Wiedział, że jest na Węgrzech, ale miał trudności ze zlokalizowaniem się w czasie. Mówił o pengö, węgierskiej walucie dwudziestolecia międzywojennego. Jego rodzina została zidentyfikowana na podstawie testów DNA i badań antropologicznych z prawdopodobieństwem sięgającym 99,9%. Po dwóch miesiącach obserwacji psychiatrycznej w Budapeszcie Toma zamieszkał ze swoją siostrą Anną. Jak András Toma znalazł się w radzieckim psychiatryku? Mieszkał w Sulyanbokor niedaleko Nyiregyhaza. W 1944 r. powołano go do wojska węgierskiego. Został wzięty przez Rosjan do niewoli 11 stycznia 1945 r. Tomas (przekręcone nazwisko Toma) przestał więc istnieć jako jeniec. W szpitalu przez pierwsze 10 lat był gburowatym, gwałtownym, buntowniczym pacjentem. Krzepki i wojowniczy młody człowiek, wypluwał w twarze strażników przekleństwa, których i tak nikt nie rozumiał. Próbował się buntować, ale wywołało to tylko dotkliwe represje ze strony personelu. Po kilkunastu latach spotulniał. Co 15 dni psychiatrzy zapisywali w swoich aktach: „Brak zmian w stanie pacjenta”. Pozostałby zapewne w szpitalu do śmierci, gdyby nie przypadkowe spotkanie ze słowackim lekarzem, który w jego „bełkocie” rozpoznał język węgierski. Wieści o odkryciu dotarły do ambasady węgierskiej w Moskwie i tak mężczyzna po ponad pół wieku wrócił w końcu do swojej ojczyzny. Toma cieszył się wolnością tylko cztery lata. Zmarł w 2004 r. ŹRÓDŁO: Magyar Nemzet
Ciekawostki o Węgrzech. Z czego słyną nasi bratankowie?
Ciekawostki o Węgrzech – kraju ponad trzykrotnie mniejszym od Polski, ale ściśle związanym z naszym krajem. Poznaj mało znane, ale jakże ciekawe fakty na temat Węgrów i ich ojczyzny.
W tym artykule: Informacje o Węgrzech Ciekawostki o Węgrzech „Polak, Węgier, dwa bratanki, i do szabli, i do szklanki” – brzmi słynne porzekadło, które od pokoleń wybrzmiewa zarówno w polskich, jak i węgierskich domach. Choć stosunki między oboma krajami zmieniły się od czasów, gdy nad Wisłą i nad Dunajem rządziła dynastia Andegawenów, to stan relacji między Warszawą a Budapesztem jest wciąż bardzo dobry. Z czego znane są Węgry? Jak Węgrzy mówią na Polaków? Co wynaleźli nasi bratankowie? Na te i wiele więcej pytań odpowiadamy w dalszej części artykułu, gdzie znajdziesz także mało znane ciekawostki o Węgrzech. Informacje o Węgrzech Węgry leżą w środkowej Europie i pod względem powierzchni (93 tys. km kw.) zajmują 19. miejsce na Starym Kontynencie. Graniczą z siedmioma państwami: Słowacją, Słowenią, Austrią, Chorwacją, Serbią, Rumunią i Ukrainą. Największym miastem, a zarazem stolicą kraju, jest Budapeszt, który co roku przyciąga tłumy turystów z całego świata. Inne duże węgierskie miasta to Debreczyn, Segedyn, Miszkolc i Pecz. Ile osób mieszka na Węgrzech? Według danych z 2022 roku, Węgry zamieszkiwało 9,6 mln ludzi, czyli o trzy miliony mniej niż dekadę wcześniej. Prognozy na najbliższe lata nie są jednak optymistyczne. W 2023 populacja zmniejszy się o ok. 40 tysięcy osób. Językiem urzędowym na Węgrzech jest węgierski, którym posługują się także mieszkańcy niektórych regionów w Austrii, Słowenii, Ukrainie, Serbii, Rumunii i Słowacji. Obok chińskiego, islandzkiego i greckiego, węgierski jest uznawany za jeden z najtrudniejszych języków na świecie. Alfabet węgierski składa się z 40 liter. Walutą obowiązującą na Węgrzech jest forint. Węgry są jednym z sześciu krajów (Polska, Rumunia, Bułgaria, Szwecja, Czechy), które nie należą do strefy euro, mimo przynależności do Unii Europejskiej. Przypomnijmy, że Węgrzy wstąpili w unijne struktury w 2004 roku, tym samym, co Polska. Węgrzy mają jedną z najmłodszych konstytucji na świecie. W 2012 roku ówczesny prezydent Pal Schmitt podpisał nową ustawę zasadniczą, która m.in. zmieniła nazwę kraju z Republika Węgierska na Węgry. Głową państwa jest prezydent, wybierany na pięcioletnią kadencję przez węgierski, jednoizbowy parlament (Országgyűlés). Od 2022 r. najważniejszy urząd w państwie sprawuje Katalin Novák – pierwsza w historii kraju kobieta sprawująca ten urząd. Natomiast na czele rządu od ponad dekady stoi Viktor Orban, lider partii Fidesz. Ciekawostki o Niemczech. Z czego znani są nasi zachodni sąsiedzi? Choć wydawałoby się, że na temat naszych zachodnich sąsiadów wiemy stosunkowo dużo, to poniższe ciekawostki o Niemczech mogą być dla niektórych zaskoczeniem. Co warto wiedzieć o granicz... Ciekawostki o Węgrzech Pierwszym koronowanym władcą węgierskim był Stefan I Święty z dynastii Arpadów. Złoty wiek Węgier przypada na rządy Ludwika Andegaweńskiego, późniejszego króla Polski. Za jego panowania terytorium kraju sięgało od Adriatyku po Morze Czarne. Metro w Budapeszcie należy do najstarszych na świecie. Podziemna kolej w stolicy Węgier uruchomiona została w 1896 roku. Czyli tylko ponad trzy dekady po tym, jak otwarte zostało londyńskie metro. Węgierski parlament jest trzecim co do wielkości tego typu obiektem na świecie, a zaraz największym budynkiem Węgier. W jego wnętrzach przechowywana jest największa relikwia narodu węgierskiego, czyli korona świętego Stefana, która została skradziona przez Niemców w czasie wojny. Po latach odnaleziono ją w Stanach Zjednoczonych i zwrócono Węgrom w 1978 roku. Wielka Synagoga w Budapeszcie jest największą synagogą na Starym Kontynencie i trzecią co do wielkości na świecie. Flaga Węgier składa się z trzech poziomych pasów w kolorach czerwonym, białym i zielonym. Oznaczają one odpowiednio siłę, wiarę i nadzieję. Narodowym tańcem Węgier jest czardasz, którego początki sięgają XVIII wieku. Węgry nie mają dostępu do morza. Na Węgrzech zlokalizowane jest największe jezioro Europy Środkowej – Balaton. Węgrzy są jedną z najbardziej utytułowanych nacji na letnich igrzyskach olimpijskich. W klasyfikacji wszech czasów plasują się na początku drugiej dziesiątki, wyprzedzając między innymi Polskę. Największe sukcesy węgierscy sportowcy odnoszą w sportach wodnych – pływaniu, kajakarstwie i water polo. 23 maja 1954 roku piłkarska reprezentacja Węgier pokonał przed własną publicznością zespół Anglii 7:1. Do dzisiaj jest to najbardziej dotkliwa porażka Anglików w historii. W przeszłości węgierscy piłkarze dwukrotnie zajmowali drugie miejsce na mistrzostwach świata (1938, 1954). A także trzykrotnie stawali na podium olimpijskim, w tym raz na jego najwyższym stopniu. „Polak, Węgier dwa bratanki i do konia i do szklanki” to po węgiersku „Lengyel, magyar – két jó barát, együtt harcol, s issza borát”. „Węgier, Polak dwa bratanki i do konia i do szklanki. Oba zuchy, oba żwawi, niech im Pan Bóg błogosławi” – tak brzmi pierwotna wersja słynnego porzekadła. Węgrzy nazywają Polskę „Lengyelorszag”, co w wolnym tłumaczeniu oznacza „Państwo Panów Aniołów”. Tanie linie lotnicze Wizz Air wywodzą się z Węgier. Popularny w Polsce przewoźnik rozpoczął swoją działalność w 2003 roku. Wówczas do dyspozycji miał zaledwie sześć samolotów, a w 2020 r. już 150. Dziś stanowi największą konkurencję dla innych niskobudżetowych linii lotniczych, czyli Ryanair. Narodowym daniem Węgier jest składający się z mięsa, papryki i cebuli gulasz (pörkölt). Węgrom zawdzięczamy powstanie długopisu, syfonu oraz kostki Rubika. Na Liście Światowego Dziedzictwa UNESCO znajduje się osiem obiektów z Węgier. Węgrzy zwyczaj jako pierwsze zapisują nazwisko, a dopiero potem imię. Nasz ekspert Igor Szulim Od zawsze wiedziałem, co chcę robić w życiu. Dlatego z pasji i z wykształcenia jestem dziennikarzem. W National-Geographic.pl zajmuje się tematyką podróżniczą. Szczególnie bliskie są mi kraje niemieckojęzyczne. Po godzinach najchętniej spędzam czas na korcie tenisowym.
Na Węgrzech odnaleziono grobowiec rzymskiego lekarza. Pochowano go wraz z narzędziami
Węgierscy archeolodzy odnaleźli grób rzymskiego lekarza. Znajdował się w komitacie Jász-Nagykun-Szolnok, niedaleko Budapesztu. Badacze twierdzą, że mężczyzna żył w I wieku n.e.
W tym artykule: W grobie lekarza znajdował się kompletny zestaw cennych narzędzi Nie wiadomo dokładnie, skąd pochodził lekarz W okresie rzymskim Węgry były częścią prowincji Panonia Zespół badaczy z Uniwersytetu Loránda Eötvösa (ELTE) oraz Muzeum Jász prowadzili wykopaliska w komitacie Jász-Nagykun-Szolnok, w historycznym regionie Jászság. To obszar na Węgrzech, który znajduje się na wschód od Budapesztu. Nieopodal miasta Jászberény znajduje się nekropolia Awarów, koczowniczego ludu, który w VI wieku n.e. zajmował terytorium Niziny Węgierskiej i Siedmiogrodu. Archeolodzy odkryli tam grób rzymskiego lekarza. Datowanie radiowęglowe wykazało, że żył w I wieku n.e. W grobie lekarza znajdował się kompletny zestaw cennych narzędzi Okazało się, że mężczyzna został pochowany wraz z całym zestawem metalowych narzędzi medycznych, które pochodziły z Cesarstwa Rzymskiego. To m.in. kleszcze, igły, pęsety i wysokiej jakości skalpele, które wykorzystywano do starożytnych zabiegów chirurgicznych. Przedmioty były umieszczone w dwóch szkatułkach i złożono j u stóp zmarłego. Badacze podkreślają, że grobowiec był dobrze zachowany i niemal w ogóle nienaruszony. Analiza wykazała, że skalpele wykonano z miedzi i były zdobione srebrem. Wyposażono je w wymienne stalowe ostrza. Wśród przedmiotów grobowych znajdował się również przedmiot przypominający moździerz. Badacze sądzą, że mógł być wykorzystywany do mieszania oraz rozcierania ziół i różnych leków. – W czasach starożytnych były to niezwykle cenne i wartościowe narzędzia, który wykonano z najlepszych materiałów. Nadawały się idealnie do przeprowadzania skomplikowanych zabiegów i operacji – mówi Tivadar Vida, dyrektor Instytutu Archeologii na Uniwersytecie ELTE. Nie wiadomo dokładnie, skąd pochodził lekarz Badanie szczątek mężczyzny wykazało, że lekarz zmarł w wieku ok. 50–60 lat. Nic nie wskazuje na to, żeby powodem zgony była poważna choroba lub uraz. Naukowcy planują przeprowadzić badania DNA oraz analizę izotopową szkieletu, aby ustalić, skąd dokładnie pochodził medyk. Archeolodzy odnaleźli skarby z epoki brązu na Węgrzech. Wśród nich ślady po pierwszej węgierskiej dynastii Węgierskie skarby z epoki brązu zostały wykopane na terenie odnalezionej nekropolii nieopodal węgierskiego miasta Mány, na zachód od Budapesztu. – To naprawdę wyjątkowe odkrycie. Nie pamiętam, żeby kiedykolwiek znaleziono tak kompletny zestaw narzędzi medycznych – mówi dr László Borhy, archeolog z Uniwersytetu ELTE. Autorzy odkrycia podejrzewają, że lekarz mógł cieszyć się bardzo dobrą reputacją wśród lokalnej miejscowości. Region, który zamieszkiwał, w starożytności był rzymską prowincją Panonia położoną między Sawą a Dunajem. Co ciekawe, do 35 r. p.n.e. obszar ten był zamieszkiwany przez ludy celtyckie. W tym samym roku tereny dzisiejszych zachodnich Węgier, wschodniej Austrii, północnej Chorwacji, Słowenii oraz północno-zachodniej Serbii, zostały podbite przez Oktawiana Augusta. W okresie rzymskim Węgry były częścią prowincji Panonia – Mamy nadzieję, że trwające badania genetyczne rzucą światło na pochodzenie lekarza. Zastanawiamy się, czy był z Cesarstwa Rzymskiego, który miał sprawować funkcję medyka w tamtejszej osadzie, czy też był potomkiem rdzennych mieszkańców regionu – mówi dr Borhy. Benedek Varga, dyrektor Muzeum Historii Medycyny przy Uniwersytecie Semmelweis, który nie był zaangażowany w badania,dodaje, że odkrycie jest „światową sensacją”. Dotychczas odnaleziono tylko jeden taki zestaw medyczny z tego okresu i pochodził z Pompejów. Naukowcy mają bowiem dwie teorie. Pierwsza zakłada, że mężczyzna został zaangażowany przez Rzymian, którzy potrzebowali specjalistycznej opieki dla swoich przywódców i wysokiej rangi żołnierzy. Druga natomiast zakłada, że był to lekarz wojskowy, który maszerował wraz z rzymskimi legionami i zmarł nagle na terenie Węgier, gdzie został pochowany wraz z należnymi honorami. Podczas wykopalisk odnaleziono również kilka artefaktów z epoki brązu oraz przedmioty, które należały do Awarów. Źródło: Muzeum Węgierskie Nasz ekspert Jakub Rybski Dziennikarz, miłośnik kina niezależnego, literatury, ramenu, gier wideo i dobrego rocka. Wcześniej związany z telewizją TVN24 i Canal +. Zawodowo nie boi się podejmować żadnego tematu, prywatnie bardzo zainteresowany polityką. Autor bloga na Instagramie "Mini Podróże".
Tarnów był kiedyś stolicą Węgier. To tu zamieszkał w zamku węgierski król Jan Zápolya. Jaki los go spotkał?
W 1528 roku przez prawie sześć miesięcy na zamku w Tarnowie rezydował wraz ze swoim dworem węgierski król Jan Zápolya. Dla jego zwolenników Tarnów stał się więc stolicą Węgier!
W tym artykule: Spór o władzę na Węgrzech Kim był Jan Tarnowski? Jan Zápolya – kłopotliwy pretendent do tronu Niedoszły król Węgier był wdzięczny Polakom Fatalne skutki walki o władzę Dalsze losy Jana Tarnowskiego i jego zamku W lipcu 1515 roku w Wiedniu spotykali się król Polski i Wielki Książę Litwy Zygmunt Stary, jego starszy brat król Czech i Węgier Władysław Jagiellończyk oraz cesarz Świętego Cesarstwa Niemieckiego Maksymilian I Habsburg. Polski król, w zamian za zerwanie przez cesarza stosunków z Wielkim Mistrzem krzyżackim Albrechtem Hohenzollernem oraz Wielkim Księciem moskiewskim Wasylem, zgodził się zapewnić Habsburgom sukcesję na tronach czeskim i węgierskim po wygaśnięciu panującej nad tymi krajami od niedawna linii Jagiellonów. Spór o władzę na Węgrzech Stało się to niespodziewanie szybko. Władysław Jagiellończyk zmarł niespełna rok po wiedeńskim spotkaniu. Jego jedyny syn Ludwik zginął natomiast, nie pozostawiając następcy, 29 sierpnia 1526 roku w bitwie pod Mohaczem. Wojska węgierskie poniosły w niej klęskę w starciu z armią osmańską Sulejmana I. Zgodnie z postanowieniami wiedeńskimi, Węgry miały przejść pod panowanie Habsburgów, konkretnie syna Maksymiliana I – arcyksięcia Ferdynanda. Sęk w tym, że na Węgrzech nie było co do tego zgody. Owszem, Habsburgów poparło stronnictwo magnackie, doprowadzając 16 grudnia 1526 roku do koronacji Ferdynanda. Ale stronnictwo szlacheckie uprzedziło jednak tę ceremonię, przeprowadzając już 10 listopada koronację innego kandydata – swojego przywódcy Jana Zápolyi. Pośrednictwo zaniepokojonego rozwojem sytuacji Zygmunta Starego nie pomogło i kraj stanął w obliczu wojny domowej. Najciekawsze zamki w Polsce: poznaj historie tych niezwykłych miejsc Średniowieczne zamki, barokowe rezydencje, twierdze i warownie. Mimo zniszczeń wojennych, nieustannych grabieży i licznych barbarzyńskich najazdów, w Polsce znajduje się ogromna liczba różn... 25 września 1527 roku pod Tokajem wojska Ferdynanda rozbiły siły Zápolyi, ale nie oznaczało to jeszcze końca batalii o władzę. Jan uszedł najpierw do Siedmiogrodu, a następnie, z obawy o własne bezpieczeństwo do Polski. W połowie marca następnego roku na pewien czas zatrzymał się na zamku w Odrzykoniu, tym samym, który po latach zainspiruje Aleksandra Fredrę do napisania „Zemsty”. Szybko jednak przeniósł się na północ do posiadłości Jana Tarnowskiego. Ten w kwietniu 1528 roku udostępnił mu swój zamek, sam przeniósł się prawdopodobnie do Sandomierza. Kim był Jan Tarnowski? Król Węgier, chociaż na przymusowej banicji, nie mógł przecież przebywać w pierwszej lepszej rezydencji. To, że udzielono mu gościny na zamku w Tarnowie, musi świadczyć o tym, że sam zamek został uznany za odpowiednio godne miejsce, a jego gospodarz to nie byle kto. Jan Tarnowski był po kądzieli prawnukiem słynnego rycerza Zawiszy Czarnego. W młodości wychowywał się na dworach Jagiellonów: prymasa Polski Fryderyka oraz jego braci – kolejnych królów: Jana Olbrachta, Aleksandra, wreszcie Zygmunta Starego. Brał udział w słynnej bitwie pod Orszą w roku 1514. Po kilku latach wyjechał w długą podróż po Europie oraz na Bliski Wschód i do Ziemi Świętej. Został przyjęty przez papieża Leona X. Gościł na dworze cesarskim i kilku znacznych dworach królewskich. W Portugalii król tego kraju Manuel I uczynił mu honor, pasując go na rycerza. Po powrocie stał się jednym z najbardziej wpływowych ludzi w ówczesnej Polsce. Kiedy podejmował węgierskiego władcę, dzierżył już kilka godności, m.in. od roku hetmana wielkiego koronnego oraz wojewody ruskiego. Sam zamek powstał w wieku XIV (budował go w latach 1329–1342 Spycymir z Melsztyna) i był wówczas jedną z większych warowni w kraju. Hetman Tarnowski rozbudował go i przebudował w stylu renesansowym. Budowla składała się z dwóch części: niskiej i wysokiej. Miała ponad czterdzieści pomieszczeń, m.in. własną kaplicę, ponadto piekarnię, browar, winnice, łaźnie, zwierzyniec. Jan Zápolya – kłopotliwy pretendent do tronu Pobyt w Polsce węgierskiego władcy musiał być zapewne nieco kłopotliwy dla Zygmunta Starego, którego obowiązywały przecież wiedeńskie postanowienia. Co więcej, z obydwoma pretendentami łączyła go więź rodzinna. Jego pierwszą żoną była bowiem Barbara Zápolya – siostra Jana. Z kolei Ferdynand Habsburg ożenił się z siostrą nieszczęsnego Ludwika Jagiellończyka, Anną. Tarnowski, który brał udział w spotkaniu w Wiedniu, również czuł się niezręcznie. W lipcu 1528 roku napisał list do Ferdynanda, tłumacząc, że udzielił Janowi gościny ze względu na dawną przyjaźń i wynikające z niej zobowiązania. O szczegółach pobytu Zápolyi w Tarnowie wiadomo stosunkowo niewiele. W każdym razie nie próżnował i nie wypoczywał, ale prowadził ożywioną działalność polityczną, starając się o uznanie jego władzy na Węgrzech. Lobbował – jak byśmy dziś powiedzieli – na polskim dworze królewskim. Zdobył też przychylność przeora zakonu paulinów z Jasnej Góry Jerzego Martinuzziego, który agitował w sprawie jego korony na Węgrzech. Emisariuszem interesów Zápolyi stał się też wojewoda sieradzki Hieronim Łaski, który w jego imieniu podróżował po Europie Zachodniej. Nawiązał także kontakt z sułtanem tureckim, z którym Zápolya zawarł przymierze. Niedoszły król Węgier był wdzięczny Polakom Król na wygnaniu starał się zebrać jak najwięcej wojska. Miał bowiem świadomość, że czeka go kolejna rozprawa z Ferdynandem. Tarnów i Polskę opuścił – jak wskazują źródła – na przełomie września i października 1528 roku. Przed wyjazdem Zápolya odwdzięczył się za gościnność. Jan Tarnowski otrzymał od niego w darze buławę i złotą tarczę na pamiątkę. A tarnowska kolegiata ołtarz, którego próżno jednak dziś wypatrywać w tejże świątyni. 29 września 1528 roku Zápolya wydał też dokument, w którym napisał: „Jan, król Węgier, Czech, Dalmacji, Kroacji, margrabia morawski, łużycki, Książę obojga Śląska w zamian za gościnność udzieloną przez Jana hrabiego na Tarnowie, wojewodę ruskiego nadaje miastu Tarnowowi 500 florenów dochodu rocznego, czerpany z koszyckiej tricesimy, czyli opłat od kupców przybywających do Królestwa Węgierskiego”. Miejscowym kupcom nadał także specjalny przywilej handlu na Słowacji. Dokument ten jest dziś jedyną pamiątką po miesiącach, kiedy Tarnów był stolicą węgierskiego króla. Fatalne skutki walki o władzę 25 października, a więc niespełna miesiąc po opuszczeniu Tarnowa, Zápolya pokonał wojska konkurenta pod Sárospatak. Ale władzy nad całym krajem nie uzyskał. Walki o koronę trwały jeszcze kilkanaście długich lat. Tragedia ostatnich książąt mazowieckich Stanisław i Janusz zmarli bezpotomnie i młodo, mając zaledwie po 23 lata. Zgony te wzbudziły liczne podejrzenia, zwłaszcza, że po ich śmierci król Zygmunt Stary przyłączył Mazowsze do ... Zápolya i Ferdynand osiągnęli porozumienie w 1538 roku. Jan miał nosić dożywotnio tytuł króla, po nim jednak panować mieli Habsburgowie. Ostatecznie jednak te spory zakończyły się dla kraju bardzo źle. W 1541 roku Węgry zostały podzielone na trzy części i na długo straciły niepodległość. Zápolya nie dożył tej chwili. Zmarł bowiem w 1540 roku. A rok przed śmiercią poślubił Izabelę Jagiellonkę, córkę Zygmunta Starego i siostrę Zygmunta Augusta. Dalsze losy Jana Tarnowskiego i jego zamku Jan Tarnowski miał szczęście przeżyć swojego zacnego gościa o ponad dwie dekady. Buławę hetmana wielkiego koronnego dzierżył jeszcze wiele lat, niemal do śmierci. Wsławił się między innymi efektownym zwycięstwem odniesionym nad wojskami mołdawskimi pod Obertynem w 1531 roku. Stał się także uznanym mecenasem sztuki oraz autorem cenionych dzieł z zakresu teorii wojskowości i prawa. Wraz ze śmiercią Jana Tarnowskiego podupadać zaczął też jego zamek. Przyczyniły się do tego spory i walki o sukcesję posiadłości oraz zmieniający się często właściciele. Marniał, aż w końcu w połowie XVIII wieku rozpoczął się proces rozbiórki zamku. Dziś pamiątką po okazałej budowli na Górze Świętego Marcina są już tylko ruiny. Rozciąga się z nich wspaniały widok na położony poniżej Tarnów i najbliższe okolice. Pozostały też wspomnienia o świetności zamku. Oraz o jego gościach, wśród których byli m.in. Zygmunt III Stary z królową Boną, słynni pisarze – Mikołaj Rej, Jan Kochanowski, Andrzej Frycz-Modrzewski. I oczywiście węgierski władca Jan Zápolya.
Archeolodzy odnaleźli skarby z epoki brązu na Węgrzech. Wśród nich ślady po pierwszej węgierskiej dynastii
Węgierskie skarby z epoki brązu zostały wykopane na terenie odnalezionej nekropolii nieopodal węgierskiego miasta Mány, na zachód od Budapesztu.
W tym artykule: W jednym grobowcu spoczywała kobieta, która pochodziła z wyższych sfer Wyposażenie grobowca pozwala zrekonstruować ubiór z czasów epoki brązu Archeolodzy odnaleźli ślady pierwszej węgierskiej dynastii Przed rozpoczęciem budowy nowej autostrady na Węgrzech, archeolodzy z Muzeum Króla Stefana Świętego w Székesfehérvár rozpoczęli standardową procedurę wykopaliskową, aby zbadać tereny, które wkrótce staną się niedostępne. W okolicy małego miasta Mány odnaleźli cmentarz z epoki brązu, na którym znajdowało się 8 grobowców osób, które prawdopodobnie należały do wyższej klasy społecznej. W jednym grobowcu spoczywała kobieta, która pochodziła z wyższych sfer W jednym grobie znajdowały się kości młodej kobiety. Analiza wykazała, że mogła mieć nie więcej niż 20 lat. Została pochowana razem z wieloma przedmiotami ze złota i brązu. To między innymi pierścienie, naramienniki, obręcze, starożytne ozdoby do włosów oraz drobne ceramiczne naczynia. Łącznie znajdowało się tam ok. 38 cennych przedmiotów. Archeolodzy odkryli, że ułożenie artefaktów wskazywało, że na każdym jej palcu znajdował się pierścionek. Według badaczy oznacza to, że była to bardzo ważna i zamożna osoba, która żyła w tym regionie. – Spodziewaliśmy się, że możemy odnaleźć tutaj obiekty z okresu średniowiecza. Tymczasem wykopaliśmy kilka cmentarzy, które datowane są na epokę brązu – mówili lokalnym mediom archeolodzy z Muzeum Króla Stefana Świętego. Autorzy odkrycia dodają, że grobowiec kobiety jest niezwykły, ponieważ przez ilość przedmiotów, które znajdują się w jego wnętrzu, uczeni są w stanie niemalże całkowicie zrekonstruować jej ubiór. Wyposażenie grobowca pozwala zrekonstruować ubiór z czasów epoki brązu Naukowcy podkreślają, że to wyjątkowe odkrycie, które rzuca światło na to, jak mogła wyglądać garderoba ludzi z epoki brązu. Co więcej, archeolodzy twierdzą, że odnalezione przedmioty świadczą o zaawansowanych umiejętnościach metalurgicznych. – Prostota i wytworność tych artefaktów są naprawdę imponujące. Zadziwia nas fakt, że zostały stworzone tysiące lat temu – mówił mediom Zsolt Lehrner, wiceprezydent Székesfehérvár. Konserwatorzy z Muzeum Króla Stefana Świętego przyznają, że ozdobne wyroby są niezwykle nowoczesne. Odkryto grób królowej z epoki brązu. Zdradzają to drogocenne przedmioty Najnowsze ustalenia archeologów z Hiszpanii mogą diametralnie zmienić naszą wiedzę o kulturze epoki brązu. A to za sprawą odkrycia grobu, który mógł należeć do królowej ówczesnej spo.. <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/miejsce-wykopalisk-gdzie-znaleziono-grob-krolewskiej-pary-figure-courtesy-of-the-arqueoecologia-social-mediterrania-research-group-universitat-00faed3.png" width="938" height="569" alt="Miejsce wykopalisk, gdzie znaleziono grób królewskiej pary / (figure courtesy of the Arqueoecologia Social Mediterrània Research Group, Universitat )" title="Miejsce wykopalisk, gdzie znaleziono grób królewskiej pary / (figure courtesy of the Arqueoecologia Social Mediterrània Research Group, Universitat )" /> – Prawdopodobnie nigdy nie dowiemy się wszystkiego, co kryje się pod ziemią. Dzięki nowoczesnej technologii i wykopaliskom jesteśmy w stanie odnaleźć część śladów przeszłości, ale wiele artefaktów wkrótce bezpowrotnie przepadnie – mówił Krisztián Pokrovenszki, dyrektor muzeum, do którego trafiły wykopane znaleziska. Archeolodzy odnaleźli ślady pierwszej węgierskiej dynastii Archeolodzy mają nadzieję, że w tym regionie odnajdą więcej cennych przedmiotów. Oprócz cmentarzy z epoki brązu badacze znaleźli również ślady osadnictwa z okresu Arpadów. Była to pierwsza węgierska dynastia narodowa, która została założona w 855 roku n.e. Co oprócz Budapesztu? Oto 5 miejsc, które warto zobaczyć na Węgrzech Niedaleko, niedrogo, smacznie. No i lubią nas tam. Za jej protoplastę uznaje się legendarnego Arpada, od którego pochodzi nazwa dynastii. Węgierski wódz był pochodzenia tureckiego i stał na czele plemion madziarskich. Jego prawnuk Gejza przyjął chrzest w 974 roku, ale do całkowitej chrystianizacji Węgier doprowadził jego syn Wajk w 997 roku. Przyjął wówczas imię Stefan. To właśnie on podporządkował sobie wszystkie plemiona ówczesnych Madziarów, a w 1000 r. Został koronowany na króla Węgier. Stefan kilkadziesiąt lat później został uznany za świętego, głównie za chrystianizację kraju. Historycy określają jednak jego rządy za niezwykle bezwzględne. To właśnie na jego część nazwano koronacyjne insygnium królów Węgier – Korona Świętego Stefana. Dziś przechowywana jest w gmachu parlamentu w Budapeszcie. Jest narodową relikwią i symbolem państwowości państwa znad Dunaju. Nasz ekspert Jakub Rybski Dziennikarz, miłośnik kina niezależnego, literatury, ramenu, gier wideo i dobrego rocka. Wcześniej związany z telewizją TVN24 i Canal +. Zawodowo nie boi się podejmować żadnego tematu, prywatnie bardzo zainteresowany polityką. Autor bloga na Instagramie "Mini Podróże".