Dzwon Zygmunt bije od 500 lat. Przetrwał wojny i cztery pęknięcia serca
Dzwon Zygmunt to jeden z najsłynniejszych symboli Krakowa i całej Polski. Od 500 lat ogłasza najważniejsze wydarzenia w historii kraju.
Spis treści: Zawieszenie Dzwonu Zygmunta Dzwon Zygmunt – kiedy bije? Ile waży Dzwon Zygmunta? Z czego wykonano Dzwon Zygmunta? Dzwon Zygmunt – informacje praktyczne Dzwon Zygmunt po raz pierwszy zaczął bić ponad 500 lat temu. Pół tysiąclecia później nadal bije, choć los nie szczędził jego serca. Słynny dzwon w Wieży Zygmuntowskiej na Wawelu przyciąga turystów z Polski i zagranicy nie tylko swoim imponującym wiekiem, ale też rozmiarami. Bardzo długo Dzwon Zygmunt był największym dzwonem w naszym kraju. To zmieniło się jednak w 1999 roku. Od tamtej pory rekordzistą jest dzwon Maryja Bogurodzica w Bazylice Matki Bożej Licheńskiej w Licheniu. Mimo że Dzwon Zygmunta nie jest już największy w Polsce, nadal cieszy największą sławą spośród wszystkich dzwonów. To zasługa choćby jego iście królewskiej lokalizacji – w katedrze wawelskiej w Krakowie. Zygmunt jest też pamiątką minionych wieków. W pewnym sensie był świadkiem wielu kluczowych wydarzeń w historii ziem polskich. Sam też o nich informował. Zawieszenie Dzwonu Zygmunta Historia Dzwonu Zygmunta zaczyna się w pierwszej połowie XVI w. Jeden z najważniejszych dziś symboli narodowych Polski został odlany w Krakowie w 1520 roku przez Hansa Behema, znakomitego ludwisarza pochodzącego z Norymbergi. Fundatorem dzwonu był król Zygmunt I Stary. Władca pragnął, aby dzwon nie tylko oddawał hołd Bogu, ale również podkreślał chwałę dynastii Jagiellonów oraz całego Królestwa Polskiego. Wówczas nazywano go magna campana regia, czyli wielki dzwon królewski. Początkowo dzwon był dedykowany licznym świętym, patronom króla Zygmunta I Starego. Z czasem zaczęto nazywać go Dzwonem Zygmunta – co odnosiło się zarówno do króla-fundatora, jak i do jego patrona, św. Zygmunta. Do dziś nie jest jasne, dlaczego monarcha zdecydował się na ufundowanie olbrzymiego dzwonu. Decyzja mogła być podyktowana różnymi motywami, w tym wotum błagalnym związanym z narodzinami Zygmunta II Augusta. Królewski potomek przyszedł na świat 1 sierpnia 1520 roku. Choć dzwon ukończono jeszcze w drugiej połowie 1520 roku, jego zawieszenie opóźniono do czasu powrotu króla z wojny pruskiej. Transport dzwonu na Wawel z królewskiej ludwisarni, znajdującej się w okolicy przedmieścia Biskupie, rozpoczął się w czerwcu 1521 roku. Przewożono go ulicami Krakowa – trasą biegnącą przez ulicę Sławkowską, Rynek Główny i Grodzką. Ostatecznie 9 lipca dzwon został umieszczony w wieży. Proces ten, trwający zaledwie godzinę, wymagał zastosowania skomplikowanej konstrukcji z linami, wielokrążkami i przeciwwagami w postaci skrzyń wypełnionych kamieniami. Wydarzenie to obserwowały najważniejsze osoby na królewskim dworze, w tym sam monarcha, królowa i ich świta. Zanim jednak dzwon zawisł na wieży, przeprowadzono jego konsekrację oraz symboliczny chrzest. Zawieszenie zakończono 13 lipca 1521 roku. Wtedy też mieszkańcy Krakowa mogli po raz pierwszy usłyszeć jego majestatyczny dźwięk. Dzwon Zygmunta do dziś pozostaje jednym z najcenniejszych zabytków kultury i dziedzictwa Polski. Dzwon Zygmunt – kiedy bije? Dzwon Zygmunt przez wieki cieszył się przywilejem pierwszeństwa. To jego dźwięki rozpoczynały uroczystości religijno-państwowe. Dopiero potem dołączały do niego inne krakowskie dzwony. Dzwon Zygmunt bił w sumie przy 16 koronacjach, począwszy od Zygmunta II Augusta w 1530 roku, a kończąc na Auguście III w 1734 roku. Rozbrzmiewał także przy wjazdach przedkoronacyjnych, pogrzebach królewskich (pierwszy raz po śmierci Zygmunta I Starego w 1548 roku) oraz w podzięce za zwycięstwa, np. po bitwach pod Kircholmem (1605 r.), Beresteczkiem (1651 r.) czy Wiedniem (1683 r.). Dzwon dzwonił również podczas ingresów biskupich, pogrzebów kanoników oraz każdorazowego śpiewania „Te Deum” w katedrze. Można go była także usłyszeć w wyjątkowych okolicznościach, takich jak pożar Zamku Królewskiego na Wawelu w 1702 roku. Na pamiątkę tego wydarzenia przez ponad dwa stulecia 15 września odprawiano mszę, podczas której dźwięczał Zygmunt. Historyczny dzwon nadal bije, a jego dźwięki są żywym świadectwem tradycji i historii. Zygmunt dzwoni podczas najważniejszych świąt kościelnych i państwowych, takich jak Boże Narodzenie, Wielkanoc, Wszystkich Świętych czy Święto Niepodległości. Ile waży Dzwon Zygmunta? Dzwon Zygmunta, znajdujący się na Wieży Zygmuntowskiej Katedry Wawelskiej w Krakowie, waży 12 600 kilogramów. Jego całkowita wysokość, wraz z jarzmem i sercem, wynosi 450 centymetrów, a ton uderzeniowy to G (sol). Dźwięk dzwonu jest słyszalny w promieniu do 30 kilometrów. Do jego rozkołysania potrzebnych jest 12 dzwonników. Z czego wykonano Dzwon Zygmunta? Dzwon Zygmunt został odlany z brązu, będącego stopem składającym się w 80% z miedzi i w 20% z cyny. Oryginalne serce dzwonu, wykute z żelaza, miało 218,5 cm długości i ważyło 323 kg. Pierwszy raz uderzyło w klosz Zygmunta 13 lipca 1521 roku. W XIX wieku serce pękało trzykrotnie i było naprawiane. Do ostatniego czwartego pęknięcia doszło w Boże Narodzenie 2000 roku. Uszkodzone serce zostało zastąpione nowym, które bije od 14 kwietnia 2001 roku. Przyczyną pęknięć serca była m.in. domieszka fosforu w stopie żelaza. Nowe serce zostało wykonane ze stali o odpowiednim składzie chemicznym, aby zapobiec przyszłym uszkodzeniom. Dzwon Zygmunta podlega regularnej konserwacji, obejmującej przegląd konstrukcji nośnej, zawieszenia oraz samego serca dzwonu, aby zapewnić jego prawidłowe funkcjonowanie. Dzwon Zygmunt – informacje praktyczne Dzwon Zygmunta znajduje się na Wieży Zygmuntowskiej Katedry Wawelskiej w Krakowie. Zwiedzanie wieży z dzwonem jest możliwe w ramach wizyty w katedrze. Godziny otwarcia różnią się w zależności od pory roku: kwiecień – wrzesień: poniedziałek – sobota 9:00–17:00, niedziela 12:30–17:00; październik – marzec: poniedziałek – sobota 9:00–16:00, niedziela 12:30–17:00. Bilety można nabyć w kasie biletowej niedaleko wejścia do świątyni. Cena biletu normalnego (bez audioprzewodnika) wynosi 25 złotych, a ulgowego 17 złotych. Rezerwacja z wyprzedzeniem nie jest konieczna, bilety można jednak kupić wcześniej online. Wejście na Wieżę Zygmuntowską odbywa się poprzez kaplicę św. Małgorzaty. Ze względu na stromą wspinaczkę po wąskich schodach, zwiedzanie może być wymagające dla osób o ograniczonej mobilności. Na miejscu warto zwrócić uwagę na oryginalne serce dzwonu, które jest eksponowane na półpiętrze wieży. Źródło: Visit Małopolska, Krakow Nasz autor Mateusz Łysiak Dziennikarz podróżniczy, rowerzysta, górołaz. Poza szlakiem amator kuchni włoskiej, popkultury i języka hiszpańskiego.
Zamek pełen tajemnic kusi nie tylko turystów. Archeolodzy odkrywają na Wawelu kolejne skarby
Zamek Królewski na Wawelu jest perłą nie tylko dla turystów, ale i naukowców. Obiekt, jak się okazuje, skrywa jeszcze wiele tajemnic. W czasie majowych prac archeologicznych odkryto tam mosiężny sygnet z XV–XVI wieku. Jakiś czas później znaleziono również dziecięce pochówki i fragmenty broni.
Spis treści: Kolejne odkrycia archeologiczne z Wawelu zachwycają Zamek na Wawelu to skarb dla archeologów Zamek Królewski na Wawelu – wraz z wawelskim wzgórzem – jest, pod kątem historycznym i kulturowym, jednym z najcenniejszych miejsc w Polsce. Zachwyca zarówno turystów, których przyciąga tu tajemnicza aura wielowiekowej siedziby królów, jak i naukowców spragnionych nowych odkryć. A tych, jak się okazuje, wcale nie brakuje. Kolejne odkrycia archeologiczne z Wawelu zachwycają 9 maja 2025 roku na oficjalnym profilu Zamku Królewskiego na Wawelu pojawiła się informacja o nowym odkryciu archeologicznym. W czasie prac związanych z remontem Bastionu Władysława IV i pomnika Tadeusza Kościuszki odkryto mosiężny sygnet z XV–XVI wieku. Znaleziono go w trakcie przesiewania gruzowego zasypu z wnętrza cokołu pomnika. „Sygnet jest wyposażony w owalną tarczkę. Widoczny jest na niej symbol, być może gmerk rzemieślniczy, znajdujący się na heraldycznej tarczy typu niemieckiego. Widoczne są też litery IC (inicjały?). Przedmiot posiada powierzchnię zdobioną poprzecznymi żłobkami. Sygnet zostanie opracowany naukowo razem z innymi znaleziskami po zakończeniu prac archeologicznych na Bastionie Władysława IV” – zakomunikowano na profilu zamku. Znalazcą cennego zabytku okazał się współpracownik Działu Archeologii ZKnW, Konrad Jurkowski. Konserwacja sygnetu została wykonana przez Pracownię Konserwacji Zabytków Archeologicznych ZKnW. Nie minął nawet miesiąc, a na Wawelu archeolodzy mieli kolejny powód do radości. Pod koniec maja poinformowano bowiem, że w trakcie prowadzonych prac na dziedzińcu zewnętrznym Zamku Królewskiego na Wawelu odkryto trzy dziecięce pochówki i fragmenty broni. Odkrycia dokonano w okolicy nieistniejącego już kościoła św. Jerzego. Prace w tym rejonie rozpoczęto w połowie maja. iIch głównym celem jest weryfikacja hipotezy, jakoby pod dawnym gotyckim kościołem miała znajdować się wczesnośredniowieczna świątynia pod tym samym wezwaniem. – Prace są kontynuowane, czekamy, czy uda się znaleźć coś więcej. Jest duża szansa, że rzeczywiście uda się zweryfikować hipotezę, a może odnaleźć właśnie ten wczesnośredniowieczny kościół – powiedział w rozmowie z Polską Agencją Prasową dyrektor Zamku Królewskiego na Wawelu prof. Andrzej Betlej. Następnie wskazał, że jest to kontynuacja prac z 1965 roku. Wówczas nie udało się zbadać całego terenu, znaleziono jedynie zabytkowe fragmenty będące jednocześnie sugestią, że jeszcze przed powstaniem gotyckiego kościoła mogła w tym miejscu istnieć inna budowla. Naukowcy poszli więc tym tropem. W ostatnim czasie udało się przeprowadzić na Wawelu badania radarowe i tym samym wytypowany areały do dalszych prac. Zamek na Wawelu to skarb dla archeologów Wielowiekowa siedziba królów i symbol polskiej państwowości to również skarb dla naukowców. Początek eksploracji nawarstwień Wawelskiego Wzgórza sięga XIX wieku. Ich kontynuacja na bieżąco dostarcza nowych odkryć. Jak dowiadujemy się z oficjalnej strony Zamku Królewskiego na Wawelu, pierwsze wykopaliska przeprowadzone w celu pozyskania zabytków sięgają 1802 roku. Wówczas, z inicjatywy księżnej Izabeli Czartoryskiej, przebadano relikty zrujnowanego już kościoła Świętego Michała. Wydobyto stamtąd szesnastowieczne obrazy, a także plakietę i witraże. Z kolei za pierwsze naukowe eksploracje uznaje się badania geologa prof. Alojzego Altha w obrębie Smoczej Jamy z 1871 roku. Do najważniejszych osiągnięć archeologicznych w powojennej historii należą: odkrycia pierwszych śladów osadnictwa paleolitycznego (1950) oraz neolitycznego (1948), pozostałości osadnictwa kultury łużyckiej, pierwsze ślady wczesnośredniowiecznych nawarstwień i obwarowań. Obecnie terenowe badania archeologiczne kontynuowane są zazwyczaj w związku z pracami modernizacyjnymi lub remontowymi. Źródła: Wawel.krakow.pl, PAP
Podziemna niespodzianka pod Wawelem. Turyści zobaczą to, co przez wieki było ukryte
Smocza Jama jeszcze nigdy nie była tak blisko. Dzięki przeszklonym kładkom i nowoczesnej wystawie odkryjesz legendy i tajemnice skrywane pod Wawelem.
Spis treści: Nowa atrakcja turystyczna w Krakowie Wawel z nowej perspektywy Kraków często jest doceniany na arenie międzynarodowej zarówno przez turystów, jak i dziennikarzy. Przykładowo w zestawieniu przygotowanym przez firmę Holiday Cars dawny gród Kraka znalazł się wyżej niż Berlin czy Praga. Kraków przyciąga podróżnych z Polski i zagranicy obowiązkowymi atrakcjami turystycznymi. Wśród nich są m.in. Sukiennice czy Bazylika Mariacka. Stałym punktem wycieczek do Krakowa jest też oczywiście Wawel z Zamkiem Królewskim i innymi zabytkami. Już niebawem słynne wzgórze będzie można odwiedzać inaczej niż dotychczas. Nowa atrakcja turystyczna w Krakowie Zamek Królewski na Wawelu już 23 maja otworzy podziemną trasę „Międzymurze”. To prawdziwa gratka dla turystów. Nowa ekspozycja będzie połączeniem historii, archeologii i nowoczesnych technologii. Nazwa atrakcji turystycznej nie jest przypadkowa. „Międzymurze” to przestrzeń między dawnymi murami obronnymi Wawelu. Przez wieki pełniła kluczową funkcję w systemie fortyfikacji zamku. Dzięki wieloletnim pracom archeologicznym i konserwatorskim zwiedzający mają teraz okazję zobaczyć relikty architektury od X do XIX wieku, w tym romańską wieżę, gotyckie przedmurze oraz średniowieczne mury kleszczowe. Warto podkreślić, że nowa trasa to nie tylko spacer wśród zabytków, ale pełnoprawna wystawa muzealna. Historia Wawelu dosłownie ożyje na oczach zwiedzających. Będzie możliwe dzięki połączeniu światła, dźwięków i projekcji multimedialnych. Przeszklone kładki prowadzące nad zabytkami pozwalają zobaczyć je z nowej, nieznanej dotąd perspektywy. Wawel z nowej perspektywy Jednym z najbardziej ekscytujących elementów trasy jest przejście nad wapienną skałą. To właśnie pod nią znajduje się słynna Smocza Jama. Dzięki zastosowaniu nowoczesnych technologii odwiedzający odkryją historię powstania jaskini oraz poznają legendę o smoku wawelskim w formie inspirowanej średniowiecznymi opisami. Otwarcie podziemnej trasy „Międzymurze” to jedno z najważniejszych wydarzeń turystycznych sezonu letniego 2025. Najnowsza historia miejsca sięga końca lat 40. XX wieku i pierwszych badań archeologicznych. Gabriel Leńczyk prowadził je na terenie zburzonego wówczas austriackiego szpitala wojskowych rekonwalescentów. Kolejne dekady prac archeologicznych, inżynieryjnych oraz konserwatorskich doprowadziły do odkrycia przestrzeni, w której odsłonięte przez archeologów ślady dawnej architektury obronnej nakładają się na siebie. Tak powstał jedyny na terenie Polski obraz historii fortyfikacji od wieku X do XIX. Nasz autor Mateusz Łysiak Dziennikarz podróżniczy, rowerzysta, górołaz. Poza szlakiem amator kuchni włoskiej, popkultury i języka hiszpańskiego.
Pomnik Tadeusza Kościuszki nie stoi wyłącznie na Wawelu. Wielkiego bohatera upamiętniono w wielu miastach na świecie
Pomnik Tadeusza Kościuszki znajduje się w wielu polskich miastach. Nic w tym dziwnego. Bohaterowie narodowi, którzy przelewali krew za ojczyznę, zasługują na upamiętnienie. Mimo że powstanie, któremu przewodził Tadeusz Kościuszko, zakończyło się klęską, wskazał Polakom drogę do wolności i porwał następne pokolenia do walki z okupantem.
Spis treści: Pomnik Tadeusza Kościuszki na Wawelu Pomnik Tadeusza Kościuszki w Katowicach Pomnik Tadeusza Kościuszki w Sosnowcu Pomnik Tadeusza Kościuszki w Łodzi Trudno wskazać, w ilu miastach wzniesiono pomnik ku pamięci Tadeusza Kościuszki, a należy podkreślić, że wybitnego przywódcę upamiętnia się nie tylko w naszym kraju. Na świecie stoi ponad 200 monumentów Kościuszki. Można je podziwiać m.in. we Francji, w Szwajcarii, Stanach Zjednoczonych i Australii. Naprawdę trudno wskazać drugą osobę, która została aż tak szeroko upamiętniona. Poniżej przybliżamy historię czterech pomników naszego bohatera narodowego. Pomnik Tadeusza Kościuszki na Wawelu Najsłynniejszy pomnik Tadeusza Kościuszki znajduje się w Krakowie. Monument powstał z inicjatywy Towarzystwa im. Tadeusza Kościuszki i jest wspólnym dziełem kilku osób. Rzeźbiarz Leonard Marconi wykonał pomniejszony projekt. Antoni Popiel i Giovani Giovanetti wykonali model naturalnej wielkości. W 1900 roku, w zakładach firmy Władysław Dedrzeński i Spółka z Pogórza, powstał odlew z brązu. Pomnik w założeniu miał stanąć na Rynku Głównym, jednak władza nie wyraziła na to zgody. W rezultacie dzieło przedstawiające Kościuszkę na koniu, uchwyconego w momencie wymarszu z Krakowa na bitwę pod Racławicami, przez długi czas było przechowywane w magazynie. Później pomnik zdobił dziedziniec przy budynku straży pożarnej. Dopiero w 1921 roku stanął na wawelskim bastionie króla Władysława IV Wazy. 17 lutego 1940 roku pomnik został zniszczony przez Niemców. Po wojnie strona niemiecka podjęła się jego rekonstrukcji. Był to jedyny monument w Polsce, który doczekał się odbudowy sfinansowanej przez Niemców. Na swoje miejsce powrócił w 1960 roku, jako dar mieszkańców Drezna dla Krakowa. Pomnik Tadeusza Kościuszki w Katowicach Pomnik Tadeusza Kościuszki w Katowicach został umieszczony w parku jego imienia, który w 1922 roku powstał na miejscu lasku miejskiego. Medalion z wizerunkiem przywódcy insurekcji z 1794 roku i płytę pamiątkową ufundowali mieszkańcy miasta. Umieszczono je na dawnej wieży Bismarcka, wzniesionej w 1903 roku. Uroczyste odsłonięcie pomnika nastąpiło 22 września 1925 roku. Osiem lat później wieżę rozebrano, a tablicę i medalion umieszczono na obelisku w centralnej części parku. Po wybuchu II wojny światowej, elementy pomnika zostały ukryte. Dopiero w drugiej połowie lat 40. XX wieku umieszczono je na nowym obelisku, który wzniesiono przy wejściu do parku. Pomnik stał tam do końca lat 60. XX wieku. Podczas przebudowy alei Górnośląskiej, został rozebrany. Po zakończeniu prac stanął w głębi parku, gdzie znajduje się do dziś. Pomnik Tadeusza Kościuszki w Sosnowcu Sosnowiecki pomnik Tadeusza Kościuszki stanął na małym placu w pobliżu zabudowań „Rurkowni Huldczyńskiego”, zakładu specjalizującego się w produkcji rur. Uroczyste odsłonięcie monumentu odbyło się 14 października 1917 roku, w przeddzień setnej rocznicy śmierci bohatera narodowego. Ceremonię poprzedziła msza święta, która odbyła się w kościele pw. Wniebowzięcia Najświętszej Marii Panny. Po zakończeniu nabożeństwa, tłum sosnowiczan z patriotycznymi flagami i transparentami wymaszerował spod katedry i przy akompaniamencie orkiestry dętej pomaszerował. Po odsłonięciu pomnika, przy którym od rana wartowali harcerze, niewielki plac, który wcześniej był odnogą ulicy 3 Maja, przemianowano na plac Tadeusza Kościuszki. Odsłonięty pomnik miał formę cokołu z nadbudową, na której ustawiono popiersie Kościuszki i figurę orła. Wkrótce po ceremonii stwierdzono, że monument wzniesiony za zgodą Niemców jest ciosem wymierzonym w patriotyczne uczucia Polaków. Znawcy ornitologii doszli do wniosku, że ptak nie jest orłem, a sokołem. Zwrócono też uwagę na jego skrzydła – opuszczone, nie wzniesione do lotu ku wolności. W związku z tym, figura „orła” wkrótce została wymieniona. W 1939 roku sosnowiecki pomnik Tadeusza Kościuszki został zrzucony z cokołu. Na polecenie Niemców, na plac podjechała masywna platforma, ciągnięta przez dwa konie. Woźnica zarzucił powróz na popiersie i gdy otrzymał sygnał, pogonił konie batem. Górna część pomnika upadła na ziemię. Resztę zniszczono ciężkimi młotami i kilofami. Dwa dni później na plac wysypano piasek. Pomnik wrócił na swoje miejsce dopiero w 1983 roku. Pomnik Tadeusza Kościuszki w Łodzi Decyzja o budowie łódzkiego pomnika Tadeusza Kościuszki została podjęta 15 października 1917 roku, podczas uroczystego posiedzenia Rady Miejskiej Łodzi. Tamtego dnia zadecydowano również o nazwaniu umieniem naczelnika drugiej reprezentacyjnej ulicy miasta (równoległej do Piotrkowskiej). Monument miał stanąć u zbiegu ul. św. Andrzeja i al. Kościuszki. Finalnie skończyło się na planowaniu. Do pomysłu wrócono dopiero w 1918 roku. Ustalono wówczas, że miejscem usytuowania pomnika będzie plac Wolności. W 1921 roku ogłoszono konkurs na projekt pomnika. Żadna z przedstawionych prac nie została zakwalifikowana do wykonania. Kolejny ogłoszono w 1923 roku. Wybrano projekt Władysława Czaplińskiego, a jako miejsce ustawienia pomnika wskazano park na Zdrowiu, który miał zostać przemianowany na Park Ludowy im. Tadeusza Kościuszki. Jednak pod wpływem sprzeciwu Wiktora Groszkowskiego, wiceprezydenta miasta, nie doszło do jego realizacji. Kolejny konkurs rozstrzygnięto trzy lata później. Wybrano pracę Mieczysława Lubelskiego. 3 maja 1927 roku położono kamień węgielny pod budowę. Prace trwały niemal cztery lata. 14 grudnia 1930 roku nastąpiło uroczyste odsłonięcie pomnika. W 1939 roku, po aneksji zachodnich województw, III Rzesza zadecydowała o wyburzeniu pomnika. Niemcy podpiłowali figurę Kościuszki u podstawy, następnie założyli na nią stalowe liny, które przyczepili do samochodów ciężarowych. Udało im się jedynie wygiąć statuę. Żeby dokonać dzieła zniszczenia, pod cokołem umieścili ładunki wybuchowe. Okazały się za słabe. W obliczu niepowodzenia, zmusili łodzian żydowskiego pochodzenia do rozbicia posągu ciężkimi młotami. Rok później na miejscu pomnika bohatera narodowego stanął obelisk ze swastyką. W 1956 roku zadecydowano o odbudowie pomnika Kościuszki. Ceremonia odsłonięcia odbyła się 21 lipca 1960 roku. Nasz autor Artur Białek Dziennikarz i redaktor. Wcześniej związany z redakcjami regionalnymi, technologicznymi i motoryzacyjnymi. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o historii, kosmosie i przyrodzie, ale nie boi się żadnego tematu. Uwielbia podróżować, zwłaszcza rowerem na dystansach ultra. Zamiast wygodnego łóżka w hotelu, wybiera tarp i hamak. Prywatnie miłośnik literatury.
Najstarsze zamki w Polsce – czyli które? Odpowiedź na to pytanie wcale nie jest łatwa
Na naszych terenach od wczesnego średniowiecza powstawało wiele zamków. Jednak większość z nich albo nie przetrwała, albo została mocno przebudowana z biegiem historii. Zatem które z naszych warowni można tak naprawdę uznać za najstarsze zamki w Polsce?
W tym artykule: Definicja zamku Pierwsze zamki Najstarsze zamki świata Jak zdefiniować najstarsze zamki w Polsce? Zamek Wleń Zamek Piastowski w Legnicy Zamek w Lublinie Inne najstarsze zamki w Polsce Budowle, które zwiemy zamkami są nieodłącznie związane z władcami, którzy je wznosili. Nic więc dziwnego, że najstarsze polskie zamki sięgają swoją historią początków polskiej państwowości. Były wznoszone przez królów dawnej Polski oraz książąt panujących nad regionami, które dziś leżą w naszych granicach – na przykład Śląskiem. Definicja zamku Żeby rzetelnie odpowiedzieć na pytanie o najstarsze zamki w Polsce, trzeba znać definicję zamku. Według encyklopedii PWN zamek to „warowna budowla mieszkalna, przeważnie murowana, stanowiąca zwykle kompleks architektoniczny złożony z jednego lub dwóch pierścieni murów zwieńczonych blankami, z basztami w narożach i wieżą bramną, często z barbakanem i zwodzonym mostem nad fosą”. Według innych źródeł zamek to „zamknięty obwód obronny powstały w ustroju feudalnym jako ośrodek władzy książęcej, siedziba możnowładcy, siedziba rycerza lub placówka militarna”. Mówiąc w skrócie, zamki są warownymi rezydencjami kogoś z kręgów władzy. Pierwsze zamki Nie jest to definicja ścisła, ale pozwala umiejscowić zamki w miejscu i czasie – to w znakomitej większości budowle europejskie z czasów średniowiecza. Definicja zamku jako rezydencji królewskiej lub arystokratycznej sprawia, że praktycznie każdy wczesnośredniowieczny zamek był wielokrotnie przebudowywany. Pierwsze tego typu budowle były po prostu zbyt kosztowne, by je porzucić lub zastąpić. Największe zamki na świecie - gdzie się znajdują i które można zwiedzić? Największe zamki na świecie onieśmielają swoją monumentalnością. O jakich obiektach mowa? Zapraszamy na wycieczkę szlakiem największych zamków świata. <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/7decce358126aef67909db173b6c2d61d6164210-6e3c881.jpeg" width="938" height="623" alt="Największe zamki na świecie - gdzie się znajdują i które można zwiedzić? (fot. DEA / W.BUSS/De Agostini via Getty Images)" title="Największe zamki na świecie - gdzie się znajdują i które można zwiedzić? (fot. DEA / W.BUSS/De Agostini via Getty Images)" /> Zamki murowane zaczęto budować około XI w. Wcześniej podobne budowle obronne były z drewna, ziemi i tylko częściowo kamienia. Nie mogły być więc nazywane zamkami, przypominały raczej grody. Techniki budowy umożliwiły wznoszenie dużych obronnych zamków kamiennych (lub ceglanych) dopiero w XI w. Pierwsze zamki nie były ani zbyt duże, ani specjalnie piękne. Najstarsze zamki świata Za jedne z pierwszych zamków na świecie uważa się m.in.: warownię w Doué-la-Fontaine we Francji (rok budowy ok. 950), zamek Windsor (ok. 1070) i zamek Hochensalzburg w Salzburgu (ok. 1077). Ten pierwszy, w formie trwałej ruiny zachował się w kształcie zbliżonym do oryginału. Dwa kolejne były w ciągu stuleci tak wiele razy modyfikowane i przebudowywane, że o ich początkach dowiadujemy się już tylko z historycznych dokumentów. Jak zdefiniować najstarsze zamki w Polsce? Zatem które właściwie zamki można uznać z najstarsze w Polsce? Te które wybudowano najwcześniej, ale już nie istnieją? Czy te, które zachowały się w całości, w oryginalnym kształcie, bez przebudowywania? A może te, w których zachowały się najstarsze fragmenty, choć reszta już nie przypomina oryginalnej budowli? Wątpliwości mnożą się jeszcze, kiedy weźmiemy pod uwagę trudności w precyzyjnym datowaniu budowy zamków. Spróbujmy zatem przyjrzeć się kilku warowniom, które można uznać za najstarsze zamki w Polsce. Zamek Wleń Ta klimatyczna śląska warownia, choć zachowała się do naszych czasów jedynie w części, zasługuje na miano jednego z najstarszych zamków w Polsce. Nawet mimo niepewnej daty powstania. Historycy jednak przyjmują, że powstała w drugiej połowie XII w. Na miejscu dzisiejszego zamku wcześniej istniała inna warownia, jednak nie była murowana tylko ziemno-drewniana. Zamek Wleń pierwotnie był związany z księciem śląskim, Bolesławem I Wysokim, który najprawdopodobniej wzniósł pierwsze mury. Zamek był wykorzystywany także przez kolejnych władców regionu, np. Henryka Brodatego. Ten zamek jest uznawany także za najstarszą świecką budowlę na Śląsku. Stoi między miejscowościami Wleń i Łupki w województwie śląskim (ok. 15 km od Lwówka Śląskiego), na malowniczej Górze Zamkowej. Zamek Piastowski w Legnicy Powstał być może równie dawno, co Zamek Wleń – na pewno także w drugiej połowie XII w. Na jego miejscu wcześniej także znajdował się gród. Powstał w czasach Mieszka I, około roku 985 wraz z grodami w Opolu i Wrocławiu, jako część większego założenia obronnego. Pierwszy murowany zamek wzniósł w Legnicy (podobnie jak we Wleniu) Bolesław I Wysoki. Powstało wtedy tzw. palatium (główny budynek rezydencjonalny) i dwie wieże obronne, nazwane później imionami św. Piotra i Jadwigi. Najstarszą zachowaną do dziś częścią zamku jest część Wieży Piotra, do wysokości 3 kondygnacji. Palatium oraz murowana kaplica nie doczekały naszych czasów, ale prace archeologiczne precyzyjnie wskazały ich miejsce. Legnicki zamek był wielokrotnie przebudowywany i dziś jest mieszanką stylów architektonicznych, od gotyku, przez renesans, barok, aż do neogotyku. Zamek w Lublinie To kolejna forteca z XII w. I podobnie jak wiele ówczesnych rezydencji książęcych czy kasztelańskich, jej historia zaczęła się od drewniano-ziemnego grodu. Lubelski zamek był ośrodkiem Kasztelanii Lubelskiej – głównej jednostki administracyjnej we wczesnośredniowiecznej Polsce. Pierwszym murowanym budynkiem w obrębie dzisiejszego zamku była wieża obronno-mieszkalna, czyli donżon lub stołp. Powstała w XIII w. i stoi do dziś. Jej najstarsze i najniższe części zbudowane są z kamienia, wyższe – z cegły. Została zwieńczona fantazyjnymi blankami, które jednak dobudowano dopiero w XIX w. W wieku XIV na terenie zamku powstała najcenniejsza jego budowla (i jedna z najcenniejszych w Polsce) – Kaplica Trójcy Świętej. Wybudowana przez króla Kazimierza Wielkiego w latach 1341–1370, została później pokryta zjawiskowymi malowidłami bizantyjskimi, zachowanymi do dziś. Powstały w roku 1418, z inicjatywy Władysława Jagiełły. To, co dziś uważamy za lubelski zamek, to neogotycka budowla powstała dopiero w latach 1823–1826. Jej charakterystyczne białe mury zaprojektował Jan Stompf. Budynek ten aż do 1956 roku więzieniem. Następnie został udostępniony zwiedzającym, a do jego wnętrz wprowadziło się Muzeum Narodowe w Lublinie. Zamek w Pszczynie przyciąga turystów jak magnes. To jeden z najcenniejszych zabytków w Polsce Zamek w Pszczynie, nieoficjalnie okrzyknięty „perłą województwa śląskiego”, zachwyca barokowym przepychem i wystrojem wnętrz. Obiekt jest jednym z najcenniejszych tego typu zabytków w P... Inne najstarsze zamki w Polsce Na polskich terenach istniało całkiem sporo innych zamków których historia sięga XII wieku. Najważniejszy historycznie zamek w Polsce, czyli Wawel, posiadał murowane budowle już XI wieku. Były to: mury obronne, palatium, wieża obronna i kilka budynków sakralnych. Jednak nie zachowały się do dziś, a zamek był tak wiele razy niszczony i przebudowywany, że dziś trudno Wawel zaliczyć do najstarszych zamków w Polsce. Wiemy, że we wczesnym średniowieczu wybudowano na naszych ziemiach wiele warowni. Niektóre się nie zachowały, inne zostały pochłonięte przez późniejsze przebudowy. A są to między innymi: Zamek w Cieszynie (XIII w.) Zamek Piastowski w Jaworze (XIII w.) Zamek Książąt Piastowskich w Pszczynie (XI lub XII w.) Zamek Piastów Śląskich w Brzegu (XIII w.) Zamek Tropsztyn (XIII w.) Zamek w Krośnie Odrzańskim (XII w.)
Zamek Królewski na Wawelu to ikona polskości. Jednak do dziś stoi tam nazistowski budynek
Zamek Królewski na Wawelu stoi od wieków i jest ikoną polskiej tożsamości. Choć zabudowa najbardziej nam się kojarzy z czasami Jagiellonów, to czy rzeczywiście Wawel wyglądał wtedy tak samo?
W tym artykule: Wawel i jego wizja w oczach Polaków Kontrowersyjna restauracja wzgórza wawelskiego Pamiątki po latach 40. i 50. Spór o Zamek Królewski na Wawelu Wawel jest wzgórzem w centrum Krakowa. Był on rezydencją królów Polski od czasów średniowiecza. W różnych epokach historycznych zabudowania przebudowywano wraz z duchem czasu. Najbardziej rozpoznawalny jest renesansowy korpus zamku oraz gotycka katedra. Widok dzisiejszego Wawelu nie jest jednak efektem dobrze zachowanej zabytkowej zabudowy. Po rozbiorach Polski w XVIII w. wzgórze królewskie doświadczyło innych prac budowlanych. Okazuje się też, że po odzyskaniu przez Polskę niepodległości świadomie dodano niemało elementów, niebędących nigdy tam wcześniej. Wawel i jego wizja w oczach Polaków W II połowie XIX w. narodowy symbol Polski został zdegradowany do siedziby austriackiego garnizonu wojskowego. Zamek Królewski na Wawelu zmienił wtedy swe oblicze. Architektura wzgórza została przerobiona na bardziej neogotycką. Wybudowano budynki koszar i szpitala wojskowego. Wielka ranga obiektu mobilizowała autonomiczne władze w Galicji do przejęcia wzgórza z rąk habsburskich. Dopiero w 1901 r. udało się tego dokonać. Wojsko opuściło wzgórze zamkowe cztery lata później. Polscy konserwatorzy stanęli wówczas przed wielkim wyzwaniem. Wawel nadawał się do gruntowego remontu. Trzeba było przy tym nadać pożądaną formę królewskiego wzgórza. W oczach Polaków Wawel był zawsze ważnym symbolem historycznym. Z tego też powodu zdecydowano się odrestaurować stary zamek z czasów jego świetności. Kontrowersyjna restauracja wzgórza wawelskiego Od 1905 r. aż do lat 30. XX w. trwały najważniejsze prace budowlane, które nadały wzgórzu dzisiejszy kształt. Decyzja o restauracji starego zamku była zupełnie sprzeczna z obecną ówcześnie myślą konserwatorską. W Europie uważano generalnie, że zabytki powinno się konserwować, ale nie restaurować. Wskutek tego drugiego działania dochodziło bowiem do nieodwracalnych zniszczeń. Niemniej jednak podobne działania miały miejsce na zamku Hradczany w Pradze. Trzeba było dostosować widok zabytku do oczekiwań społecznych. Zamek królewski na Wawelu odzyskał swój generalny renesansowy styl, z dziedzińcem arkadowym na czele. Jednakże restauracja miała też charakter iluzoryczny. Adolf Szyszko-Bohusz, odpowiadający za przedsięwzięcie w okresie II RP, dodał parę zupełnie nowych elementów: swój własny projekt reprezentacyjnej loggi, którą dzisiaj widzimy na Wieży Duńskiej; oprócz tego zaprojektował on modernistyczny baldachim nad Kryptą Srebrnych Dzwonów; komnaty zamkowe i niektóre kaplice zostały ozdobione malowidłami współczesnych malarzy; sama katedra również nosi znamiona dekoracji „historyzujących”. Zostawiono wtedy jeszcze budynki poaustriackie od strony Wisły. Jeden z nich stoi do dzisiaj. Pamiątki po latach 40. i 50. Okupacja niemiecka przyniosła kolejne zmiany na Wawelu. Najwidoczniejszą pamiątką po tym okresie jest tzw. budynek nr 5. Wcześniej stały tam kuchnie królewskie, a po przebudowie postawiono historyzującą budowlę. Była to siedziba Hansa Franka, generalnego gubernatora okupowanych ziem polskich. Po II wojnie światowej zaczęto na nowo rewidować symbole historyczne na Wawelu. Wyburzono budynki szpitali poaustriackich. Na ich miejscu postawiono zupełnie nową konstrukcję, która nawiązuje wyglądem do średniowiecznych murów. Mowa o budynku nr 8, który od zewnątrz przypomina masywny mur. Pozostawiono natomiast dwa budynki, które są dzisiaj punktem sporu w dziedzinie dziedzictwa Wawelu: wspomniany już budynek nr 5, który mieści dzisiaj dyrekcję muzeum, budynek nr 9, jedyny zachowany poaustriacki szpital. Spór o Zamek Królewski na Wawelu Chyba nie byłoby większego problemu z wyżej wymienionymi budynkami, gdyby nie fakt, że dominują one w lokalnym pejzażu. Budynek siedziby Hansa Franka wyłania się okazale tuż za katedrą na dziedzińcu głównym. Z kolei poaustriacki budynek nr 9 jest to ta budowla, która jest bardzo dobrze widoczna od strony Wisły. W latach 2006–2009 miały miejsce prace konserwatorskie przy budynku nr 5. Obok aranżacji wnętrz dokonano usunięcia konkretnych elementów z elewacji. Z budynku zniknęły balkony i charakterystyczne drzwi. Dlaczego tak postąpiono? Sam budynek pochodzi z okresu okupacji niemieckiej. Usunięto jednak tylko niektóre jego elementy, które notabene dodawały mu uroku. Dla porównania, kilka lat wcześniej miała miejsce przebudowa Baszty Senatorskiej. Tutaj nadano ostatecznie budowli kształt historyczny, niwelując późniejsze austriackie elementy. Jak widać, gmachy Zamku Królewskiego i katedry są prawdopodobnie najwierniej odrestaurowanymi budynkami na Wawelu. Jest to jednak zaledwie połowa całego wzgórza. Wiele pozostałych elementów, choć mogą wydawać się starymi, wcale takie stare nie są. Wawel jest też idealnym przykładem swoistego laboratorium dziedzictwa kulturowego. W innych miejscach próbuje się raczej konserwować różne, nawet kontrowersyjne dzieła. Przykładami mogą być pohitlerowski Zamek w Przegorzałach czy pruski Zamek Cesarski w Poznaniu. Niemniej dotyczy to obiektów o wysokich walorach artystycznych. Źródło: Jacek Purchla, 2016, Wawel – Dziedzictwo kłopotliwe?
Francja to wciąż najczęściej wybierany przez turystów kraj na świecie, jej pozycji lidera rankingu nie zmieniła nawet pandemia. Na czym polega fenomen popularności tego kraju? Sama mam do niego wielki sentyment – to właśnie we Francji spędziłam pierwsze zagraniczne wakacje, podczas których przeżyłam niezapomniane zaćmienie słońca na placu przed katedrą w Rouen. Zaczęłam od szlaku gotyckich katedr, potem były: Paryż, Alzacja, Szampania, Lazurowe Wybrzeże, dolina Loary. Im więcej widziałam i częściej odwiedzałam ten kraj, tym bardziej wzrastał mój apetyt na więcej. Mam mnóstwo pięknych wspomnień z tych podróży, bo to, co czyni Francję wyjątkową, to różnorodność i jedyna w swoim rodzaju mieszanka kultury, sztuki, historii, kuchni, rozrywki oraz natury. A wszystko to jest na najwyższym poziomie. Ma aż 49 zabytków wpisanych na listę światowego dziedzictwa UNESCO, najbogatsze i najchętniej odwiedzane muzea (paryski Luwr króluje w rankingach popularności), wybitnych pisarzy (najwięcej, bo aż 15 noblistów), najlepsze uczelnie, najwyższy szczyt Europy – Mount Blanc. A do tego jedne z najlepszych restauracji świata i sławni szefowie kuchni, którzy nawet najprostsze danie potrafią zamienić w niezapomniane kulinarne doświadczenie. Francją nie sposób się znudzić, ponieważ każdy jej region jest inny i wyjątkowy. Mam nadzieję, że tym specjalnym wydaniem Travelera zachęcimy Was nie tylko do odwiedzenia tych najbardziej popularnych miejsc, ale sięgnięcia też głębiej i dalej, np. pojechania na francuską prowincję, do mniej znanych, a jakże pięknych zakątków tego jednego z największych europejskich krajów. Agnieszka Franus Redaktor naczelna
Czakramy w Polsce – przewodnik po „miejscach mocy"
Wiele osób wierzy w istnienie punktów na Ziemi, które regenerują ich siły i poprawia samopoczucie. Oto gdzie znajdują się rzekome czakramy w Polsce.
W tym artykule: Co to jest czakram? Czakramy pod lupą naukowców Gdzie jest czakram wawelski? Czakramy w Polsce: Góra bogów Ślęża Czakramy w Polsce: Błędne Skały Czakramy w Polsce: Miasta Czakramy w Polsce: „Egipski" grobowiec w Rapie Czakramy w Polsce: Kamienne kręgi Odry Legendy mówią, że przed pojawieniem się człowieka na Ziemi, bóg Sziwa rzucił w różnych kierunkach świata siedem magicznych kamieni. Każdy z nich był przyporządkowany jednej z planet Układu Słonecznego, a z miejsc, na które spadły, zaczęła wydobywać się boska energia służąca ludzkości. Ludzie pielgrzymują więc do Rzymu, którym według tradycji ma opiekować się planeta Mars, do Delhi znajdującego się pod patronatem Księżyca, do Mekki, którą opiekuje się Merkury, do Jerozolimy – sprawuje nad nią opiekę Słońce, do Saturnowego Velehradu na Morawach, do Wenusjańskich Delf i oczywiście na Wawel, który płaszczem ochronnym otulił Jowisz. Co to jest czakram? Czakram na Wawelu albo – jak nazywają go niektórzy – gruczoł Ziemi wywiera podobno zbawienny wpływ na całą Europę Wschodnią. Jest także wiele innych, słabszych, ale równie istotnych miejsc mocy, w których – jak przekonują radiesteci – ma koncentrować się energia naszej planety. Leszek Matela, czołowy polski geomanta i autor książek o psychotronice i promieniowaniu ziemskim, pisze, że takie punkty nieprzypadkowo wybierali dawni budowniczowie miast, zamków i klasztorów. Cystersi zakładali swoje zgromadzenia na terenie o odpowiednim rozkładzie podziemnych cieków. Nie lekceważyli też tradycji: ich klasztor w Lubiążu powstał w miejscu, gdzie wcześniej był pogański gród i miejsce kultu. Lokacja najstarszych świątyń nie była bynajmniej dziełem przypadku. Czakramy pod lupą naukowców W 1977 r. ruszył w Wielkiej Brytanii projekt „Dragon”, którego celem było zbadanie miejsc mocy i ich oddziaływania na organizm człowieka. Grupa wolontariuszy – studentów i naukowców z Wielkiej Brytanii i Stanów Zjednoczonych – postanowiła przeprowadzić kompleksowe badania kilkunastu wytypowanych miejsc na terenie Walii i Kornwalii, gdzie znajdowały się megalityczne budowle. Uczestnicy projektu monitorowali m.in. występowanie anomalii elektromagnetycznych i magnetycznych, zaburzeń grawitacji oraz emisji ultra- i infradźwięków, ponadto promieniowania w zakresie podczerwieni. Okazało się, że w okolicy niektórych budowli częściej niż gdzie indziej obserwowane były niezwykłe zjawiska świetlne. Co prawda, w większości opowieści o niezwykłym oddziaływaniu tych miejsc nie potwierdziły się, ale w kilku przypadkach badacze odnotowali „silne działanie na ludzki organizm”. Istota eksperymentu polegała na badaniu snów, które śniły osoby przebywające w tych miejscach. Uczestnikami eksperymentu byli kobiety i mężczyźni, w różnym wieku i z niejednakowym wykształceniem. Ochotnicy spędzali noce w dwuosobowych grupach. Jedna osoba spała, druga miała czuwać, budząc uczestnika eksperymentu w czasie fazy REM, wtedy gdy występują marzenia senne. Sny były skrupulatnie zapisywane. Okazało się, że w czterech miejscach uczestnicy eksperymentu niezależnie od siebie mieli sny o bardzo podobnej treści, co moderatorzy projektu „Dragon” uznali za próbę jakiegoś przekazu. Skąd? Od kogo? Tego nie udało się wyjaśnić. Leszek Matela twierdzi, że miejsca mocy można tworzyć. Średniowieczni zakonnicy układali odpowiednio zwykłe polne kamienie, zabezpieczając w ten sposób teren przed ciekami wodnymi czy kumulując dobrą energię. Stąd bierze się niezwykła atmosfera skupienia w starych świątyniach. Uczestnicy projektu „Dragon” sądzą, że w tych wyjątkowych miejscach zmienia się częstotliwość fal mózgowych, bez trudu przychodzą do głowy błyskotliwe myśli i odkrywcze pomysły. Niech więc moc będzie z nami! Co się dzieje z mózgiem w momencie śmierci? Życie faktycznie może nam stanąć przed oczami Badacze przypadkiem odkryli, jak zachowuje się ludzki mózg na chwilę przed i po śmierci. Okazało się, że faktycznie odtwarza wspomnienia! Gdzie jest czakram wawelski? Najsłynniejsze miejsce mocy w Polsce jest położone na Wawelu. Według radiestetów pod wzgórzem znajduje się kilka bardzo silnych punktów promieniowania. Najsilniejszy z nich zlokalizowano pod kryptą św. Gereona, gdzie przecina się aż siedem linii geomantycznych. Biegną przez Jasną Górę, Gniezno, Bornholm do świętych miejsc wikingów w Szwecji. Szczególnie silna linia łączy Wawel z Jerozolimą. Zbigniew Święch, autor wielu publikacji o wawelskich tajemnicach, uważa, że każdy, kto dotknie ściany sąsiadującej z miejscem mocy, zostanie w indywidualny sposób „napromieniowany” energią czakramu. Podobnego zdania był ojciec Czesław Klimuszko, sławny jasnowidz i zielarz. On również żywił przekonanie o zbawiennej dla ludzi energii płynącej z zamku na wawelskim wzgórzu. Wspominał o wizycie hinduskiego profesora, który zwiedzał Wawel. W pewnej chwili naukowiec poprosił towarzyszących mu polskich uczonych, by zostawili go na chwilę zupełnie samego. Profesor stał przez ten czas w skupieniu, z twarzą zwróconą ku wschodowi. Niesamowite odkrycie na Wawelu. Czy to grób króla Polski? Jaka jest największa atrakcja na Wawelu? Niebawem może się okazać, że jest nią nieznany do tej pory grób króla Polski. Gdy towarzysze pytali go później, czemu służyła ta medytacja, odrzekł, że od dawna nurtowała go jedna sprawa i tylko tutaj mógł ją rozwiązać. Sława wawelskiego czakramu doprowadziła w 2000 r. do akcji „czakramosceptyków”, którzy w osobie dyrektora zamku stanowczo odcięli się od „miejsca mocy”. Dyrekcja zniechęcona przestojami na krużgankach, które powodowali turyści przytulający się do ściany, aby czerpać energię z gruczołu Ziemi, wywiesiła ostrzeżenie, że „cudowny kamień” nie istnieje, na Wawelu nie działają żadne tajemne siły, zaś uprawianie praktyk okultystycznych wprost nie licuje z godnością Wawelu i jest sprzeczne z zasadami wiary katolickiej. Poza tym – tamuje ruch i niszczy ścianę. W sprawę wmieszał się wtedy zamek królewski w Niepołomicach, ujawniając, że czakram obecnie znajduje się właśnie tam. Miał go przenieść z Wawelu do Niepołomic Kazimierz Wielki – rzekomo pod najstarszą część budowli. No i mamy energetyczną zagwozdkę... Kazimierz Chodkiewicz pisał przed II wojną światową: „Talizman, serce Ośrodka Mocy, na wpół uśpiony spoczywał w skale prawie dwadzieścia wieków. Jego czas jeszcze nie dojrzał, toteż pulsował tylko energią, niezdolny do przekazania jej w całości. Wobec nadciągającej wojny Hierarchia zdecydowała, aby uaktywnić Ośrodek Mocy i wykorzystać jego pełne możliwości. Wyznaczony został dzień spełnienia aktu Białej Magii. Była to majowa pełnia 1935 roku, tj. 18 maja, godz. 10.57. Naród polski, strażnik Talizmanu, otrzymał rolę w kosmicznym dramacie. Aby mogły być zebrane siły potrzebne do obudzenia Wawelskiego Lotosu, musiał umrzeć jeden z synów tego narodu. Z ciała Marszałka i jego trumny uczyniono drugą część talizmanu, jego dodatni biegun energii. Lotos zadrżał i powoli się przebudzi”. Okultyści twierdzą, że od maja 1935 roku, tj. od śmierci marszałka Józefa Piłsudskiego, czakram wawelski zaczął bardzo silnie promieniować. Czakramy w Polsce: Góra bogów Ślęża Położona około 30 kilometrów na zachód od Wrocławia Ślęża uważana jest za jedno z najsilniejszych miejsc mocy w Polsce. Przez wieki miała wielkie znaczenie dla okolicznych plemion, nazywano ją niegdyś Śląskim Olimpem, a pierwsze miejsca kultu na jej szczycie datowane są przynajmniej na 1300 rok p.n.e. Prawdopodobnie właśnie wtedy powstał na Ślęży monumentalny kamienny krąg otaczający miejsce oddawania czci bóstwu słonecznemu. Od wieków szczyt góry uważany jest za siedzibę nadnaturalnych mocy, legenda zaś mówi, że Ślęża została uformowana podczas wojny diabłów z aniołami. Dwie armie rzucały w siebie wielkimi głazami, aż powstała góra, która zagrodziła usytuowane tu wejście do piekła. Ślęża to drugie po Wawelu pod względem intensywności miejsce mocy w Polsce. Ezoterycy twierdzą, że w masywie Ślęży znajdują się tzw. sensory duszy naszej planety. Mają one zbawienny wpływ na okolicę, choć ich oddziaływanie powoli maleje. W latach 30. XX wieku wiara w niezwykłą moc Śląskiego Olimpu ujawniła się w dość nieoczekiwany sposób. Niemiecka młodzież zwykła odprawiać na jego wierzchołku obrzędy płodności w sobótkową noc. Do dzisiaj, mimo dość skromnej infrastruktury turystycznej, Ślęża jest jedną z gór najchętniej odwiedzanych przez mieszkańców Dolnego Śląska. Uczestnicy Projektu Cheops twierdzą, że masyw Ślęży przypomina z lotu ptaka układ piramid w Gizie. Tuż przed końcem świata to właśnie ze szczytu Śląskiego Olimpu zostaną zabrani w kosmos nieliczni, niestety, wybrańcy. Czakramy w Polsce: Błędne Skały Jedno z najpiękniejszych miejsc Gór Stołowych na Dolnym Śląsku, niegdyś również ośrodek pogańskiego kultu. Legenda mówi, że Liczyrzepa, który nie chciał oddawać pokłonów słowiańskim bogom, zniszczył okolicę, a rozlatujące się kamienie stworzyły skalny labirynt zwany dziś Błędnymi Skałami. Podobno mają one niezwykłe właściwości i są jednym wielkim, może nie aż tak silnym, ale jednak miejscem mocy. Można tu doznać oświecenia, doenergetyzować się – w tym celu należy całym ciałem przytulić się do dowolnie wybranego kamienia. Wąskie uliczki, przejścia i tunele są jedną z największych atrakcji w tej części Polski. Doceniają ją turyści, więc o spokój i ciszę raczej tu trudno, szczególnie latem. Wjazd na Puszczańską Drogę prowadzącą do rezerwatu znajduje się 6 km od Kudowy Zdroju i 5 km od Karłowa. TOP 10 miejsc, gdzie szukać zorzy polarnej Zorza polarna zachwyca, ale jest też kapryśna. Nigdy nie mamy pewności, że uda nam się ją znaleźć. W tych miejscach szanse są jednak całkiem spore. Czakramy w Polsce: Miasta W czasach pogańskich mieszkali tu Ślężanie, później piastowscy książęta, a od XI wieku biskupi. Ostrów Tumski, najstarsza część Wrocławia, również uważana jest za miejsce mocy. Choć jedni twierdzą, że czakram ma się znajdować pod katedrą, inni, że pod niewielkim kościołem św. Marcina, tradycyjnie jednak grupy medytujących siadają pod ścianą tej drugiej świątyni. To jeden z najstarszych kościołów w mieście, który niegdyś był częścią piastowskiego zamku. W Tykocinie, ulubionym „miasteczku bajeczce” Agnieszki Osieckiej, również lokalizuje się miejsce mocy. Tutaj najbardziej energetycznym punktem są okolice synagogi, choć czakram może się znajdować również pod odbudowanym niedawno zamkiem Zygmunta Augusta. Czakramy w Polsce: „Egipski" grobowiec w Rapie Grobowiec Farenheidów w kształcie piramidy powstał przed 1811 r. na planie kwadratu o 10-metrowych bokach. Ma 16 m wysokości, a zaprojektował go najprawdopodobniej duński rzeźbiarz Bertel Thorvaldsen, twórca warszawskich pomników Mikołaja Kopernika i księcia Józefa Poniatowskiego. Zleceniodawcą był Fritz Wilhelm von Farenheid, właściciel okolicznych dóbr i miłośnik kultury starożytnego Egiptu. Podobno fundator wybrał miejsce na budowę grobowca nieprzypadkowo. Tutaj mają się przecinać trzy linie silnego promieniowania geomantycznego łączące pobliskie miejsca mocy. Polska ma swoje piramidy. Nie tak okazałe, jak w Egipcie, ale równie intrygujące. Gdzie ich szukać? Cudze chwalicie, swego nie znacie. Aby móc podziwiać majestatyczne i tajemnicze grobowce, wcale nie trzeba rezerwować wycieczki do Egiptu. Czasem wystarczy krótka podróż samochodem, bowiem pi... Jedna z tych linii wiedzie wprost do Wielkiej Piramidy w Gizie, druga łączy grobowiec rodziny Farenheidów z Królewcem i miejscem mocy w szkockim Findhorn, a trzecia biegnie z Kowna przez Rapę, Wilczy Szaniec (dawną kwaterę Hitlera w Gierłoży) i Karlsruhe w południowo-zachodnich Niemczech, gdzie znajduje się jedno z najsilniejszych miejsc mocy w Europie. Radiesteci uważają, że skoncentrowane w Rapie pozytywne promieniowanie Ziemi i energii kosmosu wzmacnia dodatkowo odpowiedni kształt wewnętrznego sklepienia, usytuowanego pod kątem 51°52' – dokładnie takim, jak nachylenie ścian w piramidzie Cheopsa. Czakramy w Polsce: Kamienne kręgi Odry W Odrach leży jedno z największych w Polsce skupisko kamiennych kręgów uznawane za silne miejsce mocy. Na niewielkim terenie znajduje się 30 kurhanów i 10 kręgów kamiennych, które mają od 15 do ponad 30 m średnicy. Kamienne konstrukcje powstały przed ponad dwoma tysiącami lat, a ich budowę przypisuje się wędrownym plemionom Gotów. Ponieważ kręgi mają emitować subtelną energię i mają uzdrawiającą moc, często odbywają się tu medytacje psychotroników, radiestetów i miłośników terapii naturalnych. Na początku XX w. badał je poznański astronom amator Paul Stephan. Stwierdził, że kręgi to starożytne obserwatoria astronomiczne, ponieważ niektóre z nich leżą wzdłuż linii wyznaczających na horyzoncie punkty wschodu i zachodu słońca w czasie przesileń. Podobne kręgi znajdują się również kilkadziesiąt kilometrów od Odr, w Węsiorach. Przebywanie we wnętrzu tych konstrukcji ma uspokajać, likwidować stresy i leczyć nerwice. Na Kaszubach krążą opowieści o dziwnych zjawiskach, które się tu czasem obserwuje, a nawet o niezidentyfikowanych obiektach latających pojawiających się w okolicy. Według starych legend kręgi są dziełem mitycznych przybyszów z Północy – Stolemów. Naukowe analizy nie dały odpowiedzi, jaka była funkcja kamiennych konstrukcji. Być może odbywały się tu wiece plemienne, możliwe również, że składano tu ofiary. Czytaj więcej fascynujących artykułów: Naukowcy przypadkiem odkryli zaginiony skarb Montezumy W 1981 r. w stolicy Meksyku odnaleziono wyjątkową złotą sztabkę. Czy tam właśnie może być ukryty skarb Montezumy i Azteków? Kim był Montezuma II i w jaki sposób przepadł jego legendarn... Jak zginął Michael Rockefeller? Zagadka śmierci amerykańskiego milionera rozwiązana Michael Rockefeller miał zostać zjedzony przez papuaskich kanibali. O tej historii mówił cały świat. Co tak naprawdę wydarzyło się w 1961 roku? Sensacyjna sekcja zwłok wieloryba. Pod płetwą znaleziono „ludzką" dłoń Sekcja zwłok wieloryba, w której uczestniczył dr Mark Scherz. Zdjęcie, na którym trzyma ogromną pięciopalczastą dłoń, podbiło naukowego Twittera.
Aktywiści klimatyczni chcieli zamalować Wawel sprayem. Grozi im więzienie
W dobie pandemii koronawirusa strajki i protesty przyjmują nowe formy. Część z nich odbywa się w sieci. Grupa aktywistów walczących z globalnym ociepleniem postanowiła przenieść swoje działania poza Internet. Usłyszała o nich cała Polska.
W tym artykule: Wawel kontra aktywiści klimatyczni "Kredowa rewolucja" w polskich miastach Wawel to nie tylko jeden z symboli Krakowa, ale też kolebka polskiej historii i tożsamości narodowej. To tam spoczywają polscy władcy, wieszcze i zasłużeni biskupi, a do dziś organizowane są najważniejsze uroczystości, nie tylko o charakterze religijnym. Pięcioro aktywistów klimatycznych uznało, że to odpowiednie miejsce na nagłośnienie problemu globalnego ocieplenia. Wawel kontra aktywiści klimatyczni Czterej mężczyźni i kobieta w wieku od 24 do 31 lat odpowiedzą przed sądem za próbę zniszczenia wawelskiego muru. Jak informuje policja, grozi im do 8 lat pozbawienia wolności. Zatrzymani aktywiści twierdzą jednak, że postawione im zarzuty są absurdalne, a to dlatego, że zarekwirowana przez policjantów farba miała być nieszkodliwa i łatwo zmywalna. – Nie ma przyzwolenia na niszczenie mienia, a tym bardziej zabytków, które są szczególnie cennym dobrem narodowym – wyjaśnił Sebastian Gleń, rzecznik prasowy małopolskiej policji, w rozmowie z TVN 24. Policja przeszukała już mieszkania zatrzymanych. W jednym z nich znaleziono amunicję do broni palnej. Jak ustalono, właściciel nie ma upoważnienia do jej posiadania. W najbliższych dniach prawnik aktywistów złoży zażalenie na nadużycia, do których miało dość w czasie zatrzymania. "Kredowa rewolucja" w polskich miastach Podejrzani są związani z grupą Extincion Rebellion. Jej przedstawiciele również nie rozumieją zarzutów postawionych zatrzymanym aktywistom. – Napis wykonany taką metodą (kredą w sprayu – przyp. red.) można usunąć w ciągu minuty wilgotną szmatką, nie zostawiając żadnego śladu. Trudno więc mówić o możliwości zniszczenia zabytku w ten sposób. (...) To miał być krótki happening, którego efekty miały zniknąć tego samego dnia. Tymczasem zatrzymanie aktywistów trwało 36 godzin, a zarzut, który im postawiono jest zagrożony karą do 8 lat więzienia. O ironio w tym samym czasie prezydent Andrzej Duda deklarował w wywiadzie po konferencji klimatycznej, że wspiera młodych ludzi, którzy twardo którzy twardo żądają zmian – czytamy w oświadczeniu na profilu Extincion Rebellion na Facebooku. Jak dodają, "kredowy napisy" pojawiły się w innych polskich miastach, między innymi w Lublinie i Poznaniu. Na szczecińskich wiaduktach zawisły z kolei banery z napisem "Zatrzymajmy katastrofę klimatyczną".
Kto ją ujrzy, choć będzie za późno, by ujrzeć ją żywą, powie; to wystarczy, aby zrozumieć, czym jest natura i sztuka – pisał o Damie z gronostajem nadworny poeta księcia Mediolanu Ludovica Sforzy. 21. z 50 podróży, które trzeba w życiu odbyć
To na zamówienie tego arystokraty ok. 1490 r. Leonardo da Vinci namalował swe słynne dzieło. Dziś to najcenniejszy obraz, jaki znajduje się w polskich zbiorach. W ostatnich latach Dama sporo podróżowała: była w Budapeszcie, potem w Madrycie, Berlinie i Londynie. Co jak na obraz tej klasy jest światowym ewenementem. Dodajmy, że ze względów bezpieczeństwa mocno kontrowersyjnym. Dlatego ustalono, że przez 10 lat dzieło nie opuści Krakowa. Przez cały 2013 r. można je oglądać na Wawelu. To niezwykła gratka, tym bardziej że na zamku Dama zajęła apartament Królowej Bony uważany za najpiękniejszą salę renesansową w Polsce. Smaczku całej sprawie dodaje fakt, że druga żona króla Zygmunta Starego była spokrewniona z fundatorem obrazu i być może nawet znała osobiście kobietę uwiecznioną na obrazie. (MAD) NO TO W DROGĘ: KIEDY ■ Wystawa otwarta: IV–X (wtorek–piątek 9.30–17; sob., niedz. 10–17); XI–III (wtorek–sobota 9.30-16 niedziela, poniedziałek – nieczynna). WWW ■ www.wawel.krakow.pl
Trumny Lecha i Marii Kaczyńskich spoczęły w sarkofagu umieszczonym w pomieszczeniu przed kryptą Józefa Piłsudskiego pod Wieżą Srebrnych Dzwonów.
W mszy św. W Bazylice Mariackiej udział wzięli najbliżsi Lecha i Marii Kaczyńskich, przedstawiciele polskich władz i kilkanaście delegacji zagranicznych. Z powodu zamknięcia lotnisk na uroczystości pogrzebowe nie dotarli m.in. prezydent USA Barack Obama, prezydent Francji Nicolas Sarkozy, kanclerz Niemiec Angela Merkel, premier Włoch Silvio Berlusconi, książę Karol oraz król Szwecji Karol XVI Gustaw. Wizytę odwołały delegacje ponad 30 krajów. Prezydent Gruzji – Micheil Saakaszwili spóźnił się, gdyż utknął na lotnisku w Rzymie. Włosi nie chcieli wyrazić zgody na dalszy lot Gruzinom z powodu chmury pyłów wulkanicznych przesuwających się na południe Europy. Gruziński prezydent wylądował na lotnisku w Balicach dopiero około godziny 17. Na uroczystości nie dotarł też legat papieski kardynał Angelo Sodano, który miał przewodniczyć nabożeństwom pogrzebowym w Bazylice Mariackiej. W uroczystościach na Wzgórzu Wawelskim nie wziął udziału prezydent Rosji Dmitrij Miedwiediew, który po mszy pogrzebowej odleciał z Krakowa. Prezydent Ukrainy Wiktor Janukowycz również opuścił Polskę po mszy w Bazylice. Po złożeniu trumien w krypcie oddano został salut narodowy. W hołdzie parze prezydenckiej, rozbrzmiało 21 salw artyleryjskich oddanych przez 6 armat salutacyjnych Batalionu Reprezentacyjnego Wojska Polskiego, wzorowanych na haubicach z 1939 roku.
Z gęstego cienia wychynęła zakapturzona postać. Błysnął sztylet uniesiony do ciosu. Od zamkowych murów odbił się zdławiony kobiecy krzyk, przeniknął przez okna komnat, potoczył się echem nad spowitymi mrokiem górami...
Księżniczka i złoty skarb Wiatr marszczy wodę obmywającą lesiste wzgórze. W jej drżącej tafli odbija się jasny przecinek zamczyska. Podrygują krągłe baszty, wiruje wieża na szczycie murów. Jest nierealnie, bajkowo. Jeszcze chwila – i wszystko pochłoną odmęty górskiego jeziora. W rzeczywistości zamek Niedzica trzyma się mocno; trwa na tej skale już od roku 1330, zaś urokliwe jezioro to liczący ledwo paręnaście lat zalew ze spiętrzonych wód Dunajca. Pieniny. Czarowna kraina gór, lasów, wody. Mekka turystów od czasów, gdy wojażowano tu karetą, a po stromych ścieżkach wspinały się panie w krynolinach. Najbardziej wabił – i tak jest do dziś – stary zamek w Niedzicy. Posadowiony przez węgierski ród Berzevicsych na skraju urwistego wzgórza (566 m n.p.m.), pełnił funkcję granicznej strażnicy przy szlaku handlowym między Polską a Węgrami. Kupieckie karawany często padały ofiarą kryjących się po górach i lasach band rabusiów; tropiła ich zawzięcie załoga niedzickiej twierdzy. Schwytani zbójcy trafiali do zamkowego więzienia lub odbywali ostatni „lot” w głąb budzącej grozę studni, z dna której sterczał rząd śmiercionośnych ostrzy… Ów ponury loch straceń zachował się do dziś. Najstarszą częścią dawnej warowni jest zamek górny. Wzniesiony na samym szczycie skały, zerka wąskimi otworami kwadratowej wieży na całą okolicę i wyrastające nieopodal, młodsze o sto lat, mury zamku dolnego. Pojawiły się one po roku 1470, kiedy w Niedzicy osiadł Emeryk Zapolya. Ale prawdziwie wielkopański szlif zamek zyskał dopiero dzięki Jerzemu Horvathowi z Palocsy, jego właścicielowi od 1589 r. Strojąc go w renesansowe szaty, dobudowując dom mieszkalny i krużganki wokół dziedzińca, wielmoża nie przypuszczał, że w dwa wieki później przywędrują tu niezwykli przybysze zza morza, a wkrótce potem na murach pojawi się widmo zamordowanej księżniczki. Kim była owa księżniczka, jak trafiła w Pieniny, kto i dlaczego pozbawił ją życia? Aby na to odpowiedzieć, musimy powędrować do dalekiego Peru początków lat 80. XVIII w. W kraju dogasa powstanie inkaskich plemion przeciw Hiszpanom. Jego przywódca, Jose Gabriel, ginie. Tupak Amaru, bratanek Josego, wraz z żoną – księżniczką Uminą, jej ojcem Sebastianem Berzevicsym, który przed laty osiadł w Peru i wżenił się w ród pradawnych inkaskich królów – uciekają do Europy. Towarzyszą im członkowie Rady Inków. Ale hiszpańscy szpiedzy czuwają. Tupak zostaje zamordowany w Wenecji. Sebastian, drżąc o życie córki i wnuka, noszącego po ojcu imiona Tupak Amaru, ucieka do Niedzicy, dawnej siedziby Berzevicsych. Ówcześni właściciele zamku – Horvathowie – chętnie przyjmują uciekinierów. Spokój nie trwa długo. Szpiedzy trafiają na ich ślad! Któregoś wieczora oprawcy zabijają przechodzącą przez dziedziniec Uminę. Głównym celem jest teraz ostatni z rodu buntowniczych książąt – mały Tupak. A potem będzie można poszukać złota… Hiszpanie są pewni, że uciekinierzy wywieźli z Peru część skarbu Inków i że został on ukryty w Niedzicy. Ciało księżniczki, złożone, jak utrzymuje legenda, w srebrnej trumnie, pochowano w miejscu znanym nielicznym. Berzevicsy, chcąc ocalić wnuka, wywozi go do Krumlova na Morawach, do krewnych: Anny i Wacława Beneszów de Berzevicsych. Ci adoptują chłopca, nadając mu imiona Antoni Wacław. W dniu uzyskania pełnoletności ma otrzymać od przybranych rodziców oddany im na przechowanie testament Inków, prawdopodobnie z informacją o miejscu ukrycia skarbu. Dokument rzeczywiście istniał; 149 lat później wyszperał go w rodzinnym archiwum prawnuk Tupaka – Andrzej Benesz, student Uniwersytetu Jagiellońskiego (późniejszy polityk, wicemarszałek sejmu). Benesz wyruszył do Niedzicy i, kierując się wskazówkami ze starego dokumentu, odnalazł pod schodami zamku (filmowała to specjalna ekipa) zalutowaną ołowianą tubę. Tkwił w niej pęk rzemyków – inkaskie pismo kipu. Niestety, nie do odczytania. Sensację wzbudziły zawieszone na rzemykach trzy złote blaszki z wytłoczonymi napisami: Titicaca, Vigo, Dunajecz. A więc kipu może zawierać informacje o miejscu ukrycia złota! Wszak Titicaca to święte jezioro Inków w peruwiańskich Andach, w którym ponoć zatopiono legendarny inkaski skarb. Vigo to miasto w Hiszpanii, gdzie wylądowali uciekinierzy z Peru. Zaś Dunajecz jest dawną nazwą Niedzicy. A jednak skarb! Tylko gdzie jest?! Na terenie zamku? W jakiejś górskiej rozpadlinie? I skąd te dziwne wieści przelatujące czasem przez pienińskie wsie, że ktoś wyłowił ze strumienia listki ze szczerego złota? Benesz nie ustawał w poszukiwaniach. Ile zdołał ustalić – nie wiadomo. W 1976 r. zginął bowiem w wypadku drogowym. Być może ktoś, choćby podążający pienińskimi szlakami przypadkowy turysta, trafi na ten jedyny właściwy trop. Czeka na to zjawa Uminy, która – w mniemaniu okolicznego ludu – będzie wędrować nocami na murach dopóty, dopóki jej srebrna trumna i złoty skarb Inków pozostaną w ukryciu. NO TO W DROGĘ – Niedzica • ZWIEDZANIE Muzeum czynne od 1 X do 30 IV od wtorku do niedzieli w godz. 9–16, od 1 V do 31 IX codziennie w godz. 9–19. Czas zwiedzania – ok. 60 min. • CENY BILETÓW Ulgowy 7 zł, normalny 9 zł, w sezonie za dodatkowe 2 zł można również zwiedzić Spichlerz. • NOCLEGI Pokoje gościnne w niedzickim zamku: 2-os. 180 zł, 3-os. 200 zł, komnata 1-os. 200 zł, komnata 2-os. 250 zł, apartament 3-os. 400 zł. Królewna zielarka Huk wyłamywanych drzwi. Kolejna komnata stanęła otworem. Rabusie łupią wszystko, co wpadnie im w ręce. Któryś wetknął głowę w kominek, zerknął w czarny otwór. Nagle potężna siła wyrwała go ze środka, rzuciła o posadzkę. Ze ściany wypłynęła jasna postać. Złodzieje w popłochu rzucili się do ucieczki. Rycerskie turnieje, słynne koncerty i bale sylwestrowe, tysiące zwiedzających. Zamek w Golubiu-Dobrzyniu mimo podeszłego wieku – ma 700 lat! – nie jest wcale martwą skorupą starych murów. Wielce to musi radować niezwykłego tutejszego lokatora: ducha Anny Wazówny. Jakże inaczej wyglądał ów wspaniały zamek, gdy królewna, spoglądając przez okna karety, podążającej traktem od Brodnicy, po raz pierwszy zobaczyła na horyzoncie jego ogromną sylwetkę górującą nad okolicą. Golubski zamek urósł na wzgórzu obok miasteczka Dobrzyń na przełomie wieków XIII i XIV. Wzniósł go jako twierdzę graniczną między państwem polskim a ziemiami Krzyżaków komtur zakonu Konrad von Sack. Grube ceglane mury na planie prostokąta, wewnątrz budynek dla załogi, po bokach wieże strzelnicze, fosa, niżej podzamcze. Zdawałoby się – typowa budowla obronna. Jednak jej wnętrze kryło dodatkowe „wyposażenie”, które nadal można oglądać w najstarszej części zamku: lochy dla więźniów, izbę tortur z hakami w suficie, na których wieszano skazańców, sekretne drzwi, zaułki korytarzy. Włos się jeży na głowie... Podziemne więzienie pustoszało trzykrotnie, bo tyle razy zamek zdobyły królewskie wojska: najpierw – w roku 1410 i 1422 – Władysława Jagiełły, potem, już ostatecznie – Kazimierza Jagiellończyka w 1466 r. Odtąd Golub, ustanowiony siedzibą starostwa, zaczął zmieniać swoje oblicze. Na szczycie murów pojawiła się renesansowa attyka, z naroży wystrzeliły smukłe wieżyczki. Jednak całkowite odrodzenie nadeszło wraz z królewną Anną. W jej żyłach płynęła krew Jagiellonów, po dziadku: Zygmuncie I Starym, gorąca krew włoskiej babki, Bony Sforzy (była dzieckiem ich córki, Katarzyny) i nieco chłodniejsza domieszka po rodzicu, królu Szwecji, Janie III. W 1587 r. Anna opuściła ojcowski dwór. Towarzyszyła bratu powołanemu na wawelski tron jako Zygmunt III Waza. Od tej chwili rozpoczyna się polska historia Princeps Sveciae – Szwedzkiej Księżniczki. Anna była świetną partią, o jej rękę zabiegało wielu koronowanych kandydatów. Odrzuciła wszystkich. I to nie, jak plotkowano, z powodu brzydoty. Wszak wedle ówczesnych kronikarzy królewna fascynowała wdziękiem i kobiecością, uwielbiała piękne stroje i klejnoty. Wybitnie inteligentna (znała biegle pięć języków), nie widziała siebie jednak w roli zamężnej matrony. Po kilkunastu latach spędzonych na Wawelu wyrwała się wreszcie z okowów dworskiej etykiety. Najpierw osiadła w Brodnicy, potem w drugim, ofiarowanym jej przez brata zamku: w Golubiu-Dobrzyniu, który dzięki niej rozkwitł we wspaniałą renesansową rezydencję. Prawdziwie królewski wygląd nadały jej włoskie ogrody oraz – będący wielką pasją Anny – ogród botaniczny. Prowadziła tu badania nad zastosowaniem roślin w medycynie, opracowując wiele specyfików. Wazówna nie ograniczała się do pracy naukowej i leczenia ziołami. Golub stał się miejscem spotkań uczonych i artystów; prowadziła z nimi dysputy nie tylko pani zamku, ale i jej wy-kształcone dwórki. Opłaciła z własnej szkatuły druk słynnego potem w Europie Zielnika, dzieła profesora Akademii Krakowskiej, Syreniusza (Szymona Syreńskiego). Otaczała też troską ludzi niższego stanu. Kiedy więc 6 lutego 1625 r. w czasie po-bytu w Brodnicy rozstała się z tym światem, żegnano ją z żalem. Princeps Sveciae była luteranką. Zygmunt III Waza, chcąc pochować siostrę w katolickiej katedrze wawelskiej, wystąpił do Watykanu o dyspensę papieską. Ponawiał prośby parokrotnie. Bez rezultatu. Ciało Anny spoczęło więc tymczasowo w Brodnicy. Wszystko to działo się w czasie, gdy na polskich pograniczach harcowały już wojska Gustawa II Adolfa, wdzierające się powoli w głąb kraju. Dotarły też do Brodnicy… Pewnej listopadowej nocy 1629 r. do brodnickiego zamku wpadli Szwedzi. Odkryli boczną salkę, w niej tajemniczy sarkofag z inskrypcją: Najdostojniejsza Księżniczka, Anna Infantka Szwecji. Skrzypnęło podważane wieko. Żołdacy wydali wrzask triumfu. W środku spoczywało ciało niewiasty w szatach skrzących się drogimi kamieniami. Chciwe ręce sięgnęły po łup. Jeszcze tylko bransoleta zaciśnięta na przegubie dłoni. Trzask łamanych kości. Udało się! Złoto utonęło w kieszeni rabusia. Wiadomość o profanacji zwłok Anny z rodu Wazów dotarła do Gustawa II Adolfa z opóźnieniem. Wszczął śledztwo. Ale trwała wojna, oddziały hetmana Koniecpolskiego ostrzyły sobie zęby na wroga, więc nie było czasu na ściganie pojedynczego występku. Sławne na całą Europę klejnoty Anny Wazówny – marzył o nich nawet car Rosji, kolekcjoner drogich błyskotek – zniknęły bez śladu. Toteż gdy 16 lipca 1636 r., dzięki staraniom bratanka Anny, króla Władysława IV, doszło do godnego pochówku królewskiej córki w toruńskim zborze ewangelickim, szat pogrzebowych nie zdobiły już drogie kamienie. Wiek XVII to dla Golubia okres lat złotych, ale i złych, które przyniesie „potop” szwedzki. Splądrowany zamek dźwignie się wprawdzie na dwa stulecia, przeżyje wojny napoleońskie, ulegnie potężnym huraganom w latach 1842 i 1867. Sprawa grabieży klejnotów powoli idzie w zapomnienie. Jest wszakże ktoś, kto pamięta. To duch królewny, który, jak głosi legenda, pojawił się tu wkrótce po jej śmierci. Nie tylko pilnuje dawnych swoich włości, przepędza rabusiów, wędruje po komnatach i ogrodzie. Szuka też nadal ukochanych diamentów, szmaragdów, rubinów. Podobno z jego cieniem można się zetknąć w dawnej sypialni Anny. Wystarczy wejść tam na chwilę, zamknąć oczy, wypowiedzieć życzenie... NO TO W DROGĘ - Golub-Dobrzyń • ZWIEDZANIE W sezonie (orientacyjnie kwiecień–wrzesień) zamek jest czynny w godz. 9–19, poza sezonem 9–16. • BILETY Bilet normalny kosztuje 10 zł, młodzież, studenci, emeryci płacą 8 zł, dzieci – 5 zł. • NOCLEGI W golubskim zamku działa hotel oraz schronisko PTTK. Pokój hotelowy (z łazienką): 1-os. 150 zł, 2-os. 200 zł, 3-os. 250 zł. Tańsza opcja – łóżko w schronisku za 30 zł lub 40 zł (pokój 2-os.). www.golub-dobrzyn.pttk.pll • W zamku działa restauracja, ponadto można skorzystać z oferty lokali w mieście: Restauracja Juka 056 683 49 93 Restauracja Kaprys 056 683 27 24 Skała Piotra Alchemika Komnatę rozjaśnił wątły płomyk łojowej świecy. Drżące światełko zajrzało w puste oczodoły czaszki na skraju stołu, zalśniło w rzędzie szklanych retort. Na ścianie zatańczył ogromny cień mężczyzny pochylonego nad grubą księgą. Zaszeleściły przewracane karty. Ciszę nocy przerwało wypowiedziane z mocą zaklęcie. Kto chce poznać miejsce, gdzie legendy zwodzą na manowce, prawda jest ciekawsza od ludowych bajań, a po okolicy snują się gromady duchów, winien powędrować jurajską doliną Prądnika ku majaczącej wśród lesistych wzgórz dziwnej skale, z dawien dawna zwanej Maczugą Herkulesa. Tuż za nią wyłania się zza drzew szare, potężne, wyrastające nad urwiskiem zamczysko – Pieskowa Skała. W początki historii zamku wpisał się czyn krewkiego żołnierza z orszaku Ludwika Węgierskiego, ojca późniejszej królowej Polski, Jadwigi. Żołnierz ów zranił wiernego królowi rycerza, Piotra Szafrańca herbu Starykoń. Ludwik, chcąc wynagrodzić Szafrańcowi uszczerbek na zdrowiu i honorze, ofiarował mu w roku 1377 iście monarszy dar: gotycką twierdzę w Pieskowej Skale, strzegącą szlaku na Śląsk. Była to wówczas budowla dość młoda; wzniósł ją poprzednik Ludwika, Kazimierz Wielki. Szafrańcy cieszyli się sławą dzielnych rycerzy. Syn Piotra, też Piotr, dowodził chorągwią pod Grunwaldem. Równie bitni byli jego potomkowie. Jednak i w tym znamienitym rodzie trafiły się czarne owce. Prawnuk pierwszego właściciela zamku, Piotr, i drugi z Szafrańców, Krzysztof, parali się bowiem rzemiosłem bardziej łotrowskim niż rycerskim – napadali na kupców podążających doliną Prądnika, grabiąc ich bez litości. Pewnego dnia roku 1484 przed bramą twierdzy pojawił się oddział zbrojnych. Z polecenia króla Władysława Jagiellończyka pan zamku Krzysztof Szafraniec został pojmany i, jak zapisał ówczesny kronikarz Bernard Wapowski z Radochoniec: z racji popełnienia zbrodni, z rozkazu królewskiego doprowadzony przed urząd, mieczem ścięty został na rynku w Krakowie. Przyszło mu pokutować za zbrodnie również po śmierci. Wedle snutych od wieków opowieści, w Pieskowej Skale pojawia się widmo okrutnika; jego twarz skrywa czarny kaptur. Legendy o krwawych rycerzach-rabusiach przetrwały zresztą dłużej niż opowieści o rycerskich zasługach rodu;z czasem dodawano do nich kolejne wątki. Mawiano, że jeden z rycerzy-rabusiów, być może Krzysztof, zniewolił i uwięził urodziwą pannę. Ta, nie mogąc znieść hańby, skoczyła w przepaść z wieży zwanej Dorotką. Wkrótce potem na urwisku obok zamku ujrzano zjawę dziewczyny. Według innej wersji nieszczęśnica, dzięki modlitwom o ocalenie, upadek jednak przeżyła. Wersja trzecia utrzymuje, iż ofiarą była uwięziona w wieży, podejrzewana o zdradę żona okrutnego Szafrańca. Powtarzalność legendy nasuwa przypuszczenie, że może ona opisywać prawdziwy wypadek, który utkwił w pamięci ludu. Czystą bajką jest kolejna legenda: opowieść o Maczudze Herkulesa, 25-metrowej wapiennej skale nieopodal zamku, która – na skutek erozji – przybrała zadziwiający kształt. Mawiano, że XVI-wieczny mistrz czarnej magii Twardowski, spierając się z diabłem, zażądał, by ten ustawił skałę cieńszym końcem do dołu. Pojawienie się w ludowych bajaniach czarnoksiężnika może być echem poczynań pierwszego właściciela, Piotra Szafrańca, który – jak podaje Długosz – parał się al-chemią i magią, z czym szły w parze okrucieństwo i chciwość. Podobno zwabiał on do zamku bogatychkupców, gościł ich, a gdy udawali się na spoczynek do komnat, naciskał specjalną dźwignię-zapadnię i nieszczęśnicy spadali w czeluść podziemi. W XV w. starej warowni dodano skrzydło mieszkalne oraz dwie, zachowane do dziś, wieże. Jednak nowe życie tchnął w Pieskową Skałę dopiero kolejny z Szafrańców, Hieronim, wykształcony sekretarz Zygmunta I Starego (1506–1548), skoligacony z królem przez małżeństwo z jego córką (nieślubną) Reginą. Generalna przebudowa w stylu renesansowym wg projektu Mikołaja Castiglionego przeobraziła twierdzę nad Prądnikiem we wspaniałą renesansową rezydencję. Arkadowy dziedziniec ozdobiony 24 maszkaronami wzorowano na Wawelu, podobnie jak część komnat, kominki, loggie i portale. Większość przetrwała do naszych czasów mimo najazdu Szwedów w 1655 r., pożarów w latach 1718, 1850 i 1863 – podczas szturmu carskich wojsk na powstańców styczniowych. U kresu XIX w. właściciel Pieskowej Skały popadł w ogromne długi. Zapadła decyzja: licytacja i rozbiórka obiektu! Wówczas to znany pisarz Adolf Dygasiński powołał Towarzystwo Akcyjne „Zamek w Pieskowej Skale”, które po zebraniu odpowiednich sum obiekt odkupiło, ocalając go dla potomności. Pieskową Skałę odwiedzają tłumy turystów. Za dnia. W nocy okolicą władają pospołu duchy ofiar i duchy zbrodniarzy. Są tu i zjawy gromadne: w ciemne noce przed bramą defiluje oddział upiornych jeźdźców, dźwiganych przez równie upiorne konie. Kim są? Wysłannikami króla, którzy przybyli, by schwytać Krzysztofa Szafrańca? A może to widma oblegających zamek Szwedów? Jak by nie było – lepiej brać nogi za pas. NO TO W DROGĘ - Pieskowa Skała ZWIEDZANIE Muzeum w zamku jest Oddziałem Państwowych Zbiorów Sztuki na Wawelu. Otwarte przez cały rok, poza sezonem (X–IV) od wtorku do niedzieli w godz. 10–16. W sezonie (V–IX) czynne wtorek – czwartek, 9–16. Wstęp bezpłatny – w piątek, na jedno piętro (ostatnie wejście o 12), w sobotę i niedzielę 10–18. BILETY Ulgowe 7 zł, normalne 10 zł, bezpłatny wstęp na zewnętrzny dziedziniec i bastion. www.wawel.krakow.pl