Czy w Łazienkach Królewskich znów zamieszka Stanisław August? W warszawskim parku pojawił się nowy lokator
W sercu Warszawy, wśród zabytków architektury, pojawił się gość jakiego jeszcze nie było. W jednej z nor w Łazienkach Krolewskich zamieszkał borsuk. Choć kuny i łasice są pracownikom parku dobrze znane, ten największy przedstawiciel łasicowatych w Polsce, wprowadził się tutaj po raz pierwszy. Park szuka dla niego imienia.
Nowy lokator Łazienek Królewskich na razie przesypia zimowe chłody. Nie jest to pełna hibernacja, a raczej długie okresy snu, podczas których zwierzak korzysta z nagromadzonych zapasów tłuszczu. Borsuk to prawdziwy „nocny marek”, dlatego spacerowicze raczej nie będą mieli okazji, by spotkać go za dnia. Park przy tej okazji przypomina o zasadach obowiązujących spacerowiczów: „Apelujemy o ciszę i nieskładanie ciekawskich wizyt – to najlepszy prezent powitalny dla nowego mieszkańca naszych ogrodów. Jeśli poczuje się bezpiecznie, być może zostanie z nami na dłużej – a wiosną… kto wie?” – piszą pracownicy Łazienek w mediach społecznościowych. Czy borsuk zostanie Stanisławem Augustem? Muzeum Łazienki Królewskie postanowiło przywitać gościa w wyjątkowy sposób, ogłaszając konkurs na imię dla borsuka. Propozycje można zgłaszać w mediach społecznościowych do niedzieli, 8 lutego 2026. Wśród setek już zgłoszonych propozycji najczęściej pojawia się imię Stanisław August – na cześć Stanisława Augusta Poniatowskiego, założyciela Łazienek i ostatniego króla Polski. A może borsuk zostanie Herakliuszem, na pamiątkę Stanisława Herakliusza Lubomirskiego, pomysłodawcy pierwszego budynku tzw. Łazienki? Przyrodnicza oaza w centrum miasta Obecność borsuka to kolejny dowód na to, że Łazienki w Warszawie są prawdziwą ostoją dzikiej przyrody. Od 2004 roku w ogrodach regularnie pojawiają się lisy, które zadomowiły się na dobre. Te sprytne drapieżniki pełnią ważną rolę sanitarną – polują na gryzonie (np. myszy i myszarki polne) oraz zjadają padlinę, zapobiegając rozprzestrzenianiu się chorób. Mieszkają tu też jeże, kuny i łasice. Największymi ulubieńcami gości pozostają jednak ciekawskie wiewiórki. Są one nawet przedmiotem badań naukowców z SGGW, którzy zakładają wybranym osobnikom nadajniki radiotelemetryczne, by poznać ich strategie pokarmowe. Nie można też zapomnieć o ptasiej arystokracji – pawiach indyjskich, a poza tym dzięciołach (dużym, średnim i zielonym), puszczykach oraz barwnych kaczkach mandarynkach i nurogęsiach. Park zamieszkują też nietoperze: borowiec wielki i nocek rudy. Jak zachowywać się wobec dzikich zwierząt w Łazienkach? Podczas spotkania z mieszkańcami Łazienek warto pamiętać o kilku zasadach zawartych w regulaminie ogrodów. Zwierząt nie wolno gonić, płoszyć ani dotykać. Bardzo ważne jest również to, aby nie dokarmiać zwierząt na własną rękę, gdyż może to im zaszkodzić. W przypadku zauważenia niepokojącego zachowania zwierzęcia lub odniesienia zadrapania, należy niezwłocznie skontaktować się ze Strażą Muzealną pod numerem (+48) 22 50 60 131. Źródło: Łazienki Królewskie Nasza autorka Magdalena Rudzka Redaktorka i wydawczyni National-Geographic.pl. Wcześniej związana m.in. z National Geographic Traveler i magazynem pokładowym PLL LOT Kaleidoscope. Z wykształcenia humanistka (ukończyła MISH i SNS PAN), ale to przyroda stanowi jej największą pasję. Szczególnie bliskie są jej ekosystemy słodkowodne, a prawdziwym „konikiem” są ryby. W National-Geographic.pl pisze o swoich przyrodniczych pasjach, nauce i medycynie. Prywatnie ceni sobie podróże po nieoczywistych kierunkach, ze szczególnym sentymentem do Europy Środkowej i Wschodniej.
Nowy warszawski park wyrasta na jedną z najlepszych przestrzeni w mieście. Teraz otrzymał prestiżową nagrodę
Otwarty w zeszłym roku Park Żerański zdobył nagrodę na najlepszą „Przestrzeń publiczną”. Portal o tematyce architektonicznej „Property Design” nagradza obiekty, które w danym roku wyznaczają trendy współczesnej architektury w Polsce. Park, o którego wygranej zdecydowali mieszkańcy Warszawy, wyróżnia się wyjątkową lokalizacją, historią i bioróżnorodnością.
W poprzednich latach nagrody w konkursie „Property Design Awards” otrzymywały takie przestrzenie jak m.in. Muzeum Sztuki Nowoczesnej w Warszawie, nowy łódzki Plac Wolności czy słynny lubliński dworzec autobusowy. Tegoroczną edycję konkursu zwyciężył jeden z głośniejszych stołecznych projektów 2025 roku – Park Żerański. Ten wyjątkowy obszar zieleni łączy w sobie industrialną przeszłość oraz nowoczesność związaną z tamtejszą ostoją przyrody. Inwestycja już od pierwszych dni po otwarciu podbiła serca warszawiaków, którzy chętnie wybierają się na spacery po nadkanałowych bulwarach. Park Żerański – najlepsza przestrzeń publiczna Uroczysta gala, podczas której wręczono tegoroczne nagrody, odbyła się w ramach wydarzenia 4 Design Days. Było ono zwieńczeniem kilkumiesięcznych prac mających na celu wyłonienie najlepszych obiektów architektonicznych w Polsce. Proces rozpoczął się od wyboru nominowanych przestrzeni spośród propozycji nadsyłanych przez internautów. Po ustaleniu finałowej listy nominacji rozpoczęło się głosowanie, w którym udział wzięli czytelnicy portali „Propertydesign.pl” i „Propertynews.pl”, a także jury konkursowe. W kategorii „Przestrzeń publiczna” zwyciężył stołeczny Park Żerański. Architekt Maciej Maraszek, członek pracowni Archigrest, która stoi za nagrodzonym projektem, w następujących słowach odniósł się do triumfu: „Dziękuję! To był bardzo świadomy proces – świadomy inwestor i społeczność, która wiedziała, czego chce”. Gdzie technika łączy się z naturą – czym wyróżnia się Park Żerański? Jak podaje Urząd Miasta Warszawy, „Park Żerański jest pierwszą tego typu stołeczną przestrzenią z bezpośrednim dostępem do linii brzegowej”. Teren ten powstał bowiem wzdłuż zachodniego nabrzeża Kanału Żerańskiego, wypływającego z Wisły, który przez lata stanowił podstawę lokalnego przemysłu i transportu wodnego. Przy projektowaniu parku nie zapomniano o jego technicznej przeszłości. Nad wodą wbito 100 dalb – drewnianych pali służących do cumowania, a wśród spacerowych alejek znalazło się miejsce na dawne elementy zagospodarowania terenu, takie jak metalowe polery czy wyremontowane pomosty przeładunkowe. Przyroda parku została zaprojektowana zgodnie z najnowszymi trendami, kładącymi nacisk na bioróżnorodność. Północna część parku składa się ze starych prefabrykatów pozostawionych przez nieczynną już Żerańską Fabrykę Elementów Betonowych „Faelbet”, które z czasem porosła gęsta roślinność. Pomysłem architektów było zachowanie tych samoistnie wykształconych ekosystemów i poprowadzenie ścieżek rekreacyjnych wśród tej wyjątkowej formy zieleni. Dzięki temu, mimo nowych prac budowlanych, udało się zachować dziewiczy charakter terenu, który rozwijał się w okolicach Kanału Żerańskiego od lat. Atrakcje Parku Żerańskiego Wśród parkowych zakamarków, będących domem dla wielu płazów i drobnych ssaków, znajdują się liczne obiekty rekreacyjne, z których odwiedzający mogą swobodnie korzystać. Oprócz bulwarów, z których podziwiać można taflę kanału, do dyspozycji spacerowiczów jest m.in. ponad 100 ławek i siedzisk rozmieszczonych wzdłuż parkowych alejek. Dla najmłodszych przygotowano park linowy oraz plac zabaw. Ważnym elementem przestrzeni są również tablice edukacyjne, z których można dowiedzieć się więcej o roli tzw. czwartej przyrody – terenów opuszczonych przez człowieka, na których samoistnie rozwija się niekontrolowana przyroda. Park projektowany był właśnie w duchu tej koncepcji, dając naturze „pełne pole manewru” dla własnej ścieżki rozwoju. Inni laureaci konkursu Podczas gali „Property Design Awards” wręczono także nagrody w innych kategoriach. Wśród najlepszych budynków wyróżniono m.in. drewniany biurowiec Sylva w kaszubskiej wsi Wiele (proj. APA Wojciechowski), hotel Tribe Kraków Old Town (proj. Ingarden & Ewý Architekci) oraz Modelową Szkołę Publiczną w Warszawie (proj. WWAA). Przyznano również jubileuszowe Nagrody Dekady, nawiązujące do 10-lecia konkursu. W tej kategorii wyróżniono m.in. Varso Tower za „Budynek Dekady”, warszawską Halę Koszyki za „Rewitalizację Dekady” oraz Strefę Kultury w Katowicach za „Projekt Miastotwórczy Dekady”. Źródła: UM Warszawa, Zarząd Zieleni m.st. Warszawy, PropertyDesign.pl Nasz autor Olaf Kardaszewski Absolwent Instytutu Stosowanych Nauk Społecznych na Uniwersytecie Warszawskim. Obecnie student magisterskiego kierunku Studiów Miejskich na tej samej uczelni. Interesuje się społecznymi i kulturowymi aspektami zmieniającego się świata, o czym chętnie pisze w swoich pracach. Współprowadzący projekt „Podziemna Warszawa” w National Geographic Polska. Uwielbia podróże, w trakcie których zawsze stara się obejrzeć mecz lokalnej drużyny piłkarskiej.
Wyścig, który przetrwał wojny i zmiany epok. Wielka Warszawska jest ikoną stolicy
Do polskich kin kilka dni temu trafił film „Wielka Warszawska”, opowiadający historię młodego dżokeja i świata wyścigów konnych. Choć fabuła jest fikcyjna, twórcy wyraźnie inspirowali się jednym z najbardziej prestiżowych wydarzeń sportowych w kraju. Wielka Warszawska to bowiem nie tylko wyścig, lecz część historii stolicy i tradycji, która przetrwała wojny, zmiany ustrojowe i przemiany obyczajowe. Skąd wzięła się jej legenda?
Tor Służewiec w Warszawie od dekad pozostaje jednym z najbardziej rozpoznawalnych miejsc polskiego sportu i życia towarzyskiego. Położony wśród zieleni, z charakterystycznymi modernistycznymi trybunami i rozległymi terenami wyścigowymi, jest przestrzenią, gdzie elegancja spotyka się z emocjami sportowej rywalizacji. Kompleks o powierzchni około 138 hektarów należy do największych tego typu obiektów w Europie i do dziś zachowuje historyczny układ architektoniczny. To właśnie tutaj rozgrywany jest dziś wyścig, który od lat uznawany jest za najważniejsze wydarzenie sezonu wyścigów konnych w Polsce – Wielka Warszawska. Historia tego prestiżowego wydarzenia nie zawsze była jednak związana ze Służewcem, a na przestrzeni lat jego lokalizacja zmieniała się wraz z burzliwymi losami stolicy. Wielka Warszawska – początki najważniejszej gonitwy w Polsce Historia Wielkiej Warszawskiej sięga końca XIX wieku i od początku była związana z ambicją stworzenia w Polsce wyścigu na poziomie europejskim. Pierwszą edycję rozegrano 27 października 1895 roku na Polu Mokotowskim w Warszawie z inicjatywy Towarzystwa Zachęty do Hodowli Koni w Królestwie Polskim – organizacji, która odegrała kluczową rolę w rozwoju nowoczesnej hodowli koni pełnej krwi angielskiej na ziemiach polskich. Wzorowano się na prestiżowych gonitwach zachodnich, przede wszystkim paryskim Grand Prix de Paris, a z czasem wyścig zaczął pełnić funkcję międzynarodowej gonitwy porównawczej, w której ścierały się linie hodowlane i potencjał najlepszych stajni. Historyczne zwycięstwo odniósł koń Aschabad, dosiadany przez jeźdźca Wiksa w barwach hrabiego Ludwika Krasińskiego – jednego z najważniejszych mecenasów polskiego wyścigowego świata przełomu wieków. Ten triumf uznaje się za symboliczny początek ponadstuletniej tradycji wydarzenia. Losy wyścigu odzwierciedlały jednak burzliwą historię regionu. W latach 1905-1912 gonitwa została zawieszona z powodu ograniczenia finansowania przez władze rosyjskie, co pokazuje, jak silnie sport był uzależniony od realiów politycznych zaborów. Po krótkim powrocie w 1913 roku przerwała ją I wojna światowa. W 1917 roku polskie środowisko wyścigowe przeniosło zawody do Odessy, gdzie organizacją zajmował się Fryderyk Jurjewicz – postać tak zasłużona dla rodzimej hodowli koni, że w okresie międzywojennym jego imieniem nazwano Wielką Warszawską. Był to czas, gdy wyścigi konne pełniły nie tylko funkcję sportową, ale też reprezentacyjną, stając się elementem tożsamości elit II Rzeczypospolitej. Po II wojnie światowej wyścig reaktywowano najpierw w Lublinie jako Wielką Nagrodę Lubelską, a w latach 1946-1948 przeniesiono go na warszawski Służewiec – nowoczesny tor, który stał się powojennym centrum polskiego turfu. Dystans ustabilizował się na 2400 metrów, czyli klasycznej trasie sprawdzającej zarówno wytrzymałość, jak i taktykę. Od tamtej pory gonitwa stała się najważniejszym wyścigiem porównawczym w kraju, w którym rywalizują najlepsze konie sezonu (trzyletnie, jak i starsze), a jej prestiż buduje ciągłość tradycji przerwanej jedynie przez wielkie wydarzenia historyczne. Dlaczego Wielka Warszawska to legenda polskich wyścigów? Wielka Warszawska od dekad funkcjonuje w świadomości kibiców jako wydarzenie o randze wykraczającej poza zwykłą gonitwę sportową. W świecie turfu porównuje się ją do paryskiego Prix de l’Arc de Triomphe czy niemieckiego Preis von Europa, gdyż jest polskim wyścigiem referencyjnym, w którym spotykają się najlepsze konie różnych roczników, często także rywale trenowani za granicą. To właśnie ta otwarta formuła sprawia, że wielu znawców uznaje ją za bardziej wymagającą sportowo niż Derby. Nie wszystkie wybitne konie są gotowe na start w derbowej gonitwie jako trzylatki, ponieważ dojrzewają później, wracają po kontuzjach lub dopiero jesienią osiągają pełnię możliwości. Wielka Warszawska staje się więc miejscem ostatecznej weryfikacji klasy, gdzie czempioni potrafią pokonać nawet zwycięzców „Błękitnej Wstęgi”, a różnice wieku i doświadczenia dodają rywalizacji wyjątkowej dramaturgii. Gonitwa rozgrywana jest co roku na przełomie września i października, tradycyjnie zamykając sezon wyścigowy w Polsce, co dodatkowo wzmacnia jej symboliczne znaczenie jako finału całorocznej rywalizacji. O potędze legendy decydują również jej bohaterowie. To właśnie w tej gonitwie błyszczały konie, które później stawały się filarami polskiej hodowli, a nazwiska wybitnych dżokejów, trenerów i właścicieli zapisały się w historii toru. Rekord toru na dystansie 2400 metrów (2:40,3) ustanowił w 2011 roku Intens, a wynik ten do dziś pozostaje punktem odniesienia dla kolejnych pokoleń. Wśród trenerów absolutnym rekordzistą pozostaje Andrzej Walicki z dziesięcioma triumfami, natomiast wśród jeźdźców Jerzy Jednaszewski, który wygrał ją ośmiokrotnie. Takie statystyki budują ciągłość pokoleń, mitologię toru i sportową pamięć środowiska. Jednocześnie Wielka Warszawska to zjawisko społeczne i kulturowe. Dzień wyścigu od lat ma charakter święta z atmosferą dawnej Warszawy – eleganckie stylizacje, kapelusze, muzyka nawiązująca do międzywojnia, pokazy i konkursy tworzą klimat, który odróżnia to wydarzenie od zwykłego dnia na torze. Trybuny wypełniają zarówno znawcy, jak i osoby przychodzące tu raz w roku właśnie na to jedno wydarzenie. Kultowy status oddaje nawet popkultura – w serialu „Jan Serce” padło zdanie: „W życiu prawdziwego warszawiaka liczą się tylko trzy daty: Powstania, urodzin i Wielkiej Warszawskiej”. To pokazuje, że gonitwa stała się symbolem miasta, tradycji i wyścigowej pasji. Źródła: Tor Służewiec, Legendy Polskiego Jeździectwa, Polska Cyfrowa Biblioteka Jeździecka Nasza ekspertka Sabina Zięba Podróżniczka i dziennikarka, wcześniej związana z takimi redakcjami, jak m.in. „Wprost”, „Dzień Dobry TVN” i „Viva”. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o ciekawych kierunkach i turystyce. Miłośniczka dobrej lektury i wypraw na koniec świata. Uważa, że Mark Twain miał słuszność, mówiąc: „Za 20 lat bardziej będziesz żałował tego, czego nie zrobiłeś, niż tego, co zrobiłeś. Więc odwiąż liny, opuść bezpieczną przystań. Złap w żagle pomyślne wiatry. Podróżuj, śnij, odkrywaj”.
W centrum Warszawy znajduje się przestrzeń pełna symboli. Każdy element ma tu znaczenie
Plac Piłsudskiego w Warszawie to coś więcej niż tylko przestrzeń miejska i teren dla wydarzeń rangi państwowej. To jedno z najważniejszych miejsc pamięci – najbardziej obciążony symbolicznie obszar polskiej państwowości. Jego historia jest czymś w rodzaju archiwum politycznych dziejów państwa, w którym spisano kolejne rozdziały o kontroli, tożsamości i suwerenności. Od czasów dynastii Wettinów, przez symboliczne narzucenie dominacji rosyjskiej w XIX wieku, aż po funkcję państwową II Rzeczypospolitej, zniszczenie wojenne i rewalidację po 1989 roku, obszar ten odzwierciedla ciągłe zmagania narodu o samostanowienie.
Spis treści: Plac w sercu Osi Saskiej Od pałaców, przez gruzy, po miejsce pamięci Monumenty na placu Piłsudskiego Symboliczne domknięcie odbudowy Na przestrzeni wieków monumentalnych rozmiarów tafla betonu i granitu była świadkiem najważniejszych dziejowych wydarzeń. To właśnie tam odbywały się barokowe uczty królów z dynastii saskiej. Tam niósł się tupot butów rosyjskich sołdatów podczas zaborów. Tam w 1918 roku wybuchła euforia, a w 1944 – niemieckie ładunki, które zrównały z ziemią niemal cały Pałac Saski. 35 lat później, zgromadzony w tym miejscu milionowy tłum wstrzymał oddech, słuchając słów papieża Polaka. Plac w sercu Osi Saskiej Plac Piłsudskiego, a dokładnie – plac marsz. Józefa Piłsudskiego, znajduje się w ścisłym Śródmieściu Warszawy, stanowiąc element jednego z najśmielszych założeń urbanistycznych w historii Polski – Osi Saskiej. Na początku XVIII wieku, król August II Mocny, marząc o rezydencji na miarę Wersalu, nakreślił plan, który miał uporządkować chaotyczną zabudowę miasta. Oś Saska to linia prosta, biegnąca od Krakowskiego Przedmieścia na wschodzie, przez dziedziniec pałacowy (dzisiejszy plac), sam Pałac Saski, Ogród Saski, aż po Żelazną Bramę na zachodzie. Dzisiejszy plac, spadkobierca historycznego dziedzińca honorowego, na wschodzie otwiera się na ulicę gen. Michała Tokarzewskiego-Karaszewicza, która łączy go z Krakowskim Przedmieściem. Wzdłuż niej znajdują się m.in. budynki Dowództwa Garnizonu Warszawa i Hotelu Europejskiego. Na zachodzie granicę wyznacza Ogród Saski i relikt Pałacu Saskiego – Grób Nieznanego Żołnierza. Północną pierzeję zamyka ulica Wierzbowa i nowoczesny biurowiec Metropolitan. Granicę południową wyznacza ulica Królewska, jedna z najważniejszych arterii Śródmieścia. Po drugiej stronie znajduje się charakterystyczny budynek hotelu Sofitel Warsaw Victoria. Od pałaców, przez gruzy, po miejsce pamięci Zanim plac stał się placem, był terenem rezydencjonalnym. Pierwotnie w tym miejscu wznosił się dwór Jana Andrzeja Morsztyna – poety i polityka. Jednak prawdziwa rewolucja nadeszła wraz z Sasami. August II Mocny zakupił teren i rozpoczął budowę wielkiego założenia pałacowego. W XVIII wieku plac był zamkniętym dziedzińcem, na którym tętniło życie dworskie. To właśnie tam odbywały się słynne saskie festyny, pokazy sztucznych ogni i musztry gwardii królewskiej. Wówczas plac nie był jeszcze przestrzenią publiczną w dzisiejszym rozumieniu, a raczej „przedpokojem” monarchy. Jego architektura miała onieśmielać poddanych i gości zagranicznych. Pałac Saski, wielokrotnie przebudowywany, wraz z sąsiednim rokokowym Pałacem Brühla (siedzibą ministra Henryka Brühla), stanowił jeden z najwspanialszych zespołów architektonicznych w tej części Europy. Plac demonstracji siły Upadek Rzeczypospolitej przyniósł zmianę funkcji placu. W zaborze rosyjskim stał się on placem Saskim, ale jego rola ewoluowała w kierunku militarnym. Rosjanie wykorzystywali tę ogromną przestrzeń do przeprowadzania wielkich rewii wojskowych. Tysiące żołnierzy carskich maszerowało po bruku, demonstrując siłę imperium, które wymazało Polskę z mapy. W 1837 roku, zniszczony po powstaniu listopadowym Pałac Saski nabył Iwan Skwarcow, rosyjski kupiec. Rok później, rozpoczęła się przebudowa, mająca nadać budowli styl klasycystyczny. Za projekt odpowiadał Adam Idźkowski. To wtedy powstała słynna kolumnada, łącząca dwa skrzydła gmachu. Był to zabieg genialny w swej prostocie – kolumnada nie tylko spinała budynek, ale także otwierała widok z placu na zieleń Ogrodu Saskiego. Paradoksalnie to właśnie ten element rosyjskiej przebudowy stał się później najważniejszym polskim sanktuarium. Serce niepodległego państwa Rok 1918 przyniósł Polsce wolność, a plac Saski (10 lat później przemianowany na plac Marszałka Józefa Piłsudskiego) stał się bijącym sercem II RP. Pałac Saski przejęło Wojsko Polskie, lokując w nim Sztab Generalny. Zapadały tam decyzje kluczowe dla bezpieczeństwa kraju. Warto wspomnieć o epizodzie, który dosłownie zmienił losy świata. W Pałacu Saskim mieściło się Biuro Szyfrów, gdzie polscy matematycy – Marian Rejewski, Jerzy Różycki i Henryk Zygalski – złamali kod niemieckiej Enigmy. Plac tętnił życiem. Odbywały się tam nie tylko defilady, ale i wydarzenia kulturalne i sportowe – starty balonów, koncerty, a nawet rajdy samochodowe. W 1925 roku w arkadach Pałacu Saskiego utworzono Grób Nieznanego Żołnierza, co ostatecznie nadało placowi podniosły charakter. Niemiecka destrukcja Niemiecki okupant dwukrotnie zmieniał nazwę tego miejsca. W 1940 roku, plac Piłsudskiego przemianowano na Sachsenplatz, a później – na Adolf-Hitler-Platz. Koniec świetności nasyconej głęboką symboliką przestrzeni nastąpił w 1944 roku, gdy w dniach od 27 do 29 grudnia Niemcy wysadzili w powietrze Pałac Saski i Pałac Brühla. Zniszczenie było niemal całkowite. Z dumnego gmachu pozostała sterta gruzów. Ocalał jedynie środkowy fragment kolumnady, w którym znajdował się Grób Nieznanego Żołnierza. Ruina, stercząca samotnie wśród morza gruzu, stała się jednym z najbardziej przejmujących symboli powojennej Warszawy. Plac w czasach PRL-u W nowej rzeczywistości politycznej, na chwilę przywrócono nazwę nawiązującą do czasów królewskich. W 1946 roku plac Saski stał się placem Zwycięstwa. Komunistyczne władze zdecydowały się nie odbudowywać zniszczonego pałacu. Gruzy uprzątnięto, pozostawiając Grób Nieznanego Żołnierza w formie trwałej ruiny. Sam plac stał się gigantyczną, pustą przestrzenią, idealną do masowych spędów i oficjalnych uroczystości państwowych. Najważniejsze wydarzenie tej epoki miało wymiar duchowy, nie polityczny. 2 czerwca 1979 roku, podczas pierwszej pielgrzymki do Ojczyzny, na placu stanął wielki ołtarz z krzyżem. Jan Paweł II odprawił tam mszę świętą, w której uczestniczyły rzesze Polaków. Plac w czasach III RP Po 1989 roku placowi przywrócono imię Marszałka Piłsudskiego. Stał się on miejscem demokratycznych uroczystości, ale też polem debaty o pamięci historycznej. Pojawiły się nowe pomniki, powrócił temat odbudowy Pałacu Saskiego, a plac – choć wciąż pusty w sensie architektonicznym – wypełnił się nową symboliką. Monumenty na placu Piłsudskiego Plac Piłsudskiego to swoista galeria rzeźby i architektury pod gołym niebem. Każdy obiekt tutaj ma swoją wagę i symbolikę. Przyjrzyjmy się im nieco bliżej. Grób Nieznanego Żołnierza To najważniejszy punkt na mapie placu. Znajduje się w ocalałym fragmencie kolumnady Pałacu Saskiego. Symboliczny pomnik ma formę antycznej arkady, będącej jednocześnie ruiną. Idea wznoszenia miejsc pochówku bezimiennych bohaterów narodziła się po I wojnie światowej. W Polsce, pierwszy taki monument stanął w Łodzi, 22 marca 1925 roku. Warszawski pomnik, najbardziej znany i najważniejszy, został odsłonięty 2 listopada tego samego roku. Podczas ceremonii w grobie złożono szczątki niezidentyfikowanego obrońcy Lwowa. Na filarach Grobu znajdują się tablice z nazwami miejsc bitew, w których walczyli Polacy. Pomnik marszałka Józefa Piłsudskiego Pomnik patrona placu jest ustawiony na ulicy Michała Tokarzewskiego-Karaszewicza. Monumentalna rzeźba, ustawiona na granitowym cokole, przedstawia marszałka w pozie stojącej, wspartego na szabli, w charakterystycznej maciejówce. Jego spojrzenie jest skierowane w stronę Grobu Nieznanego Żołnierza. Pomnik Ofiar Tragedii Smoleńskiej Jest zlokalizowany we wschodniej części placu, na trawniku blisko ulicy Królewskiej. Zaprojektowany przez Jerzego Kalinę, ma formę czarnej granitowej bryły, przypominającej schody lub wbity w ziemię statecznik samolotu. Pomnik prezydenta Lecha Kaczyńskiego Jest usytuowany przed budynkiem Dowództwa Garnizonu Warszawa. Realistyczna rzeźba, autorstwa Stanisława Szwechowicza i Jana Raniszewskiego, przedstawia prezydenta w dynamicznej pozie, jakby wchodzącego na plac. Krzyż Papieski Stoi we wschodniej części placu, w pobliżu Hotelu Europejskiego. Upamiętnia ołtarz z historycznej mszy Jana Pawła II w 1979 roku. Symboliczne domknięcie odbudowy W 2021 roku Sejm RP uchwalił ustawę, na mocy której zachodnia pierzeja placu Piłsudskiego – Pałacu Saskiego, Pałacu Brühla i kamienic na ul. Królewskiej – zostanie odbudowana. Odtworzenie zewnętrznej formy z sierpnia 1939 roku ma być symbolicznym domknięciem odbudowy stolicy po zniszczeniach wojennych. Pierwotnie w nowych gmachach miały mieścić się siedziby Senatu RP (w Pałacu Saskim), MSZ-u (w Pałacu Brühla), Mazowieckiego Urzędu Wojewódzkiego i instytucji kultury (w kamienicach na ul. Królewskiej). Teraz rozważane jest stworzenie wielkiego hubu kulturalnego, w którym większą przestrzeń otrzymają instytucje edukacyjne i społeczne, otwarte dla mieszkańców i turystów. Konkurs architektoniczny wygrała pracownia WXCA. Rok 2025 upłynął pod znakiem intensywnych negocjacji i przygotowań do podpisania umowy na opracowanie pełnej dokumentacji budowlanej. W 2027 roku mają rozpocząć się właściwe prace budowlane „nad ziemią”. Zgodnie z planami, oddanie całego kompleksu do użytku ma nastąpić w 2030 roku. Źródło: National Geographic Traveler Nasz autor Artur Białek Dziennikarz i redaktor. Wcześniej związany z redakcjami regionalnymi, technologicznymi i motoryzacyjnymi. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o historii, kosmosie i przyrodzie, ale nie boi się żadnego tematu. Uwielbia podróżować, zwłaszcza rowerem na dystansach ultra. Zamiast wygodnego łóżka w hotelu, wybiera tarp i hamak. Prywatnie miłośnik literatury.
Pod Warszawą powstaje hotelowo-uzdrowiskowy kolos. Ta inwestycja może zupełnie zmienić uwielbiane jezioro
Popularny wśród warszawiaków zbiornik wodny zyska wkrótce zupełnie nową atrakcję. Termy powstające w Jachrance mają być nie tylko rozległym kompleksem hotelowym oferującym ponad 500 pokoi, lecz także – w przyszłości – stać się pełnoprawnym uzdrowiskiem. Wody geotermalne, wykorzystywane m.in. w basenach zewnętrznych, będą wydobywane z głębokości niemal dwóch kilometrów.
Jezioro Zegrzyńskie (nazywane też – całkiem słusznie – zalewem) jest zbiornikiem retencyjnym wybudowanym w 1963 roku na północ od Warszawy. Akwen stanowi popularny cel weekendowej turystyki wśród mieszkańców stolicy, którzy na popularnym „Zegrzu” uprawiają m.in. liczne sporty wodne. Dużą popularnością w sezonie cieszą się również szlaki rowerowe wytyczone w nadzegrzańskich sosnowych lasach. Urokliwy klimat oraz bliskość największego miasta w Polsce sprawiają, że branża rozrywkowo-hotelarska chętnie czerpie korzyści z popularności zalewu. W jednej z okolicznych wsi powstaje obecnie kolos hotelowo-uzdrowiskowy, który ma nadać tamtejszemu regionowi zupełnie nowy charakter i funkcje. Uzdrowisko nad Zegrzem Kilka lat temu we wsi Jachranka doszło do odkrycia, które stało się motorem napędowym obecnie trwającej inwestycji. Firma Hotele Korona, która w swojej ofercie posiada już jeden hotel nad Zalewem Zegrzyńskim, potwierdziła obecność źródeł geotermalnych pod Hotelem Windsor w Jachrance. Odkrycie zaowocowało uzyskaniem koncesji na wydobycie gorących wód, będących podstawą funkcjonowania powstającego uzdrowiska. Wody geotermalne będą wydobywane z głębokości około 1800 metrów. Ciecz o temperaturze 42°C wypełni hotelowe baseny, w których goście będą mogli korzystać z leczniczych kąpieli. Inwestorzy podkreślają, że woda wydobywana ze źródeł pod Jachranką ma ponad 200 milionów lat, co może świadczyć o jej bogatym w korzystne pierwiastki składzie. Na samym rekreacyjnym wykorzystaniu wydobywanego surowca mineralnego ambicje właścicieli się jednak nie kończą. Przedstawiciele Hoteli Korona otwarcie mówią o staraniach o uzyskanie statusu uzdrowiska. Byłoby to dopiero drugie – po Konstancinie-Jeziornej – uzdrowisko w województwie mazowieckim, co znacząco uatrakcyjniłoby powstającą inwestycję. Budowa hotelu Budowa kompleksu nad Jeziorem Zegrzyńskim toczy się zgodnie z harmonogramem. Całość, której otwarcie planowane jest na 2028 rok, obejmie trzy funkcjonalne strefy: hotelową, restauracyjno-szkoleniową oraz basenowo-rekreacyjną. Patrząc na zdjęcia z placu budowy, trudno nie zauważyć, że bryła obiektu nabiera już wyraźnych kształtów. Znad rzeki Narwi wyrosła żelbetowa konstrukcja, która w przyszłości stanie się szkieletem mazowieckiego hotelu. Na dokończenie czekają jeszcze izolacje termiczne oraz dachy. W ziemi zaczynają się również pojawiać baseny, w których za kilka lat popłynie geotermalna woda. Kompleks Term Jachranka ma dysponować niemal 3 tys. metrów kwadratowych zbiorników wodnych przeznaczonych do leczniczych kąpieli. Wysoka temperatura cieczy pozwoli na całoroczne użytkowanie zewnętrznych basenów. Jak zostać uzdrowiskiem? Jak czytamy na portalu GOV.PL, obszar ubiegający się o status uzdrowiska musi przede wszystkim wykazać występowanie naturalnych surowców leczniczych. Gmina zobowiązana jest nie tylko do potwierdzenia właściwości tych surowców, lecz także do określenia klimatu danego miejsca jako sprzyjającego zdrowiu potencjalnych kuracjuszy. Przyszłe uzdrowisko musi ponadto dysponować odpowiednią infrastrukturą techniczną, umożliwiającą zarówno zakwaterowanie gości, jak i prowadzenie lecznictwa uzdrowiskowego. Wniosek, którego pozytywne lub negatywne rozpatrzenie zależy od decyzji ministra zdrowia, zawiera m.in. naukowe uzasadnienie właściwości leczniczych naturalnych surowców i klimatu oraz szczegółowy plan topograficzny wydzielający tzw. strefy ochrony uzdrowiskowej. Po uzyskaniu pozytywnej opinii ministra gmina zobowiązana jest co 10 lat składać tzw. operat uzdrowiskowy, potwierdzający prowadzoną działalność leczniczą. Przed Jachranką stoi więc jeszcze długa droga do uzyskania upragnionego statusu. Tytuł uzdrowiska mógłby jednak znacząco wpłynąć na popularność i renomę tamtejszych term, nadając pobytom nie tylko rekreacyjny, ale również leczniczy charakter. Jak przyjęła się budowa? Inwestycja wywołała mieszane reakcje w internetowych komentarzach. Część użytkowników docenia sam pomysł, podkreślając jednak, że wstęp do uzdrowiska powinien być finansowo dostępny dla szerokiego grona odbiorców. Liczne głosy niezadowolenia budzi natomiast proces budowy, pod który wycięto znaczną liczbę drzew. Internauci zarzucają inwestorom postępującą komercjalizację terenów zielonych, których nad Zegrzem systematycznie ubywa. Pozostaje więc poczekać i obserwować, w jaki sposób nowa hotelowo-uzdrowiskowa atrakcja będzie funkcjonować w centralnej Polsce. Źródła: Życie Warszawy, GOV.PL Nasz autor Olaf Kardaszewski Absolwent Instytutu Stosowanych Nauk Społecznych na Uniwersytecie Warszawskim. Obecnie student magisterskiego kierunku Studiów Miejskich na tej samej uczelni. Interesuje się społecznymi i kulturowymi aspektami zmieniającego się świata, o czym chętnie pisze w swoich pracach. Współprowadzący projekt „Podziemna Warszawa” w National Geographic Polska. Uwielbia podróże, w trakcie których zawsze stara się obejrzeć mecz lokalnej drużyny piłkarskiej.
Kajko i Kokosz w gwarze warszawskiej. „Rogata heca” to prawdziwa gratka dla fanów polskiego komiksu
Kultowy „Wielki turniej” w nowej odsłonie! „Kajko i Kokosz. Rogata heca” to pierwsza edycja komiksu przetłumaczona na gwarę warszawską. Sylwia Węgłowska i Janusz Dziano oddają hołd Januszowi Chriście i językowi stolicy. Efekt? Przyjemny prezent dla miłośników miejskiej gwary.
Nowa edycja kultowego komiksu „Kajko i Kokosz – Wielki turniej” doczekała się niezwykłej reinterpretacji. „Rogata heca” to pierwszy album z cyklu, który ukazał się w tłumaczeniu na gwarę warszawską. Za przekład odpowiadają Sylwia Węgłowska i Janusz Dziano. Wersja ta łączy oryginalny humor Janusza Christy z językiem stołecznej ulicy, tworząc unikatowe połączenie klasyki polskiego komiksu z warszawską tradycją słowną. Sylwia Węgłowska i Janusz Dziano o pracy nad tłumaczeniem Janusz Dziano, współautor przekładu, podkreśla swoją osobistą więź z warszawską gwarą. Doświadczenia życiowe i zawodowe – między innymi praca w Domu Słowa Polskiego, gdzie powstawał pierwszy numer magazynu „Relax” – sprawiły, że tłumaczenie stało się dla niego sprawą wyjątkowo osobistą i kwestią odpowiedzialności. Z kolei Sylwia Węgłowska, która od ponad 40 lat jest fanką Kajka i Kokosza, opowiada o emocjach związanych z pracą nad przekładem: „Tłumaczenie było moim spełnieniem marzenia, którego nie miałam. No i za nic nie chciałabym narazić się jednemu z moich ulubionych twórców komiksowych, jakim jest pan Janusz Christa”. Twórcy przekładu zdecydowali się na uproszczenie języka, aby ułatwić jego zrozumienie współczesnym czytelnikom, nie rezygnując przy tym z ducha warszawskiej mowy. Kajko, Kokosz i Grandziarze – fabularna przygoda w Mirmiłowie Fabuła „Rogatej hecy” wiernie oddaje historię z „Wielkiego turnieju”. Kasztelan Mirmił zmaga się z bólem głowy spowodowanym hałasem mieszkańców Mirmiłowa, a w tle zbliża się wielki turniej. W obliczu Święta Barana problemem staje się brak barana w grodzie – a każdy kasztelan musi wystawić swojego zawodnika. Kajko i Kokosz wyruszają na wyprawę w poszukiwaniu barana, nieświadomi, że Grandziarze (czyli warszawska wersja Zbójcerzy) planują to samo. W nowej wersji bohaterowie zachowali swoje charakterystyczne cechy – Kajko pozostał rozważny i odważny, a Kokosz żarłoczny i egoistyczny. Wprowadzenie gwary warszawskiej nadało postaciom nowy wymiar i humorystyczny kontekst. Gwara warszawska jako nośnik humoru i kultury Tłumaczenie komiksu na gwarę warszawską to nie tylko zabieg językowy, ale również kulturowy. Jak zauważa Sylwia Węgłowska, gwara stolicy była i jest obecna w literaturze oraz filmie – m.in. u Stanisława Barei – dzięki czemu wiele powiedzonek i żartów przeniknęło do ogólnopolskiego języka. Humor Janusza Christy, pełen zadziorności i lokalnych odniesień, doskonale współgra z miejskim slangiem. W niektórych przypadkach nowe wersje dialogów okazały się wręcz zabawniejsze niż oryginał. Proces tłumaczenia polegał na zachowaniu balansu między autentycznością a zrozumiałością dla czytelnika, szczególnie młodszego pokolenia. Źródło: Story House Egmont
Pod Warszawą pojawił się łoś z huśtawką na porożu. Kampinoski Park Narodowy apeluje i tłumaczy
W okolicach Kampinosu od kilku dni widywany jest młody łoś, który na porożu ma wplątaną plastikową dziecięcą huśtawkę. Nietypowy widok zgłaszali służbom mieszkańcy Izabelina, Starych Babic i Lasek. Kampinoski Park Narodowy apeluje o pozostawienie zwierzęcia w spokoju i tłumaczy, jak zachować się przy spotkaniu z łosiem.
Mieszkańcy gmin Izabelin, Stare Babice oraz miejscowości Lasek przez kilka dni byli świadkami niecodziennej sytuacji. W okolicach Kampinoskiego Parku Narodowego pojawiał się młody łoś – byk, na którego porożu utknęła plastikowa dziecięca huśtawka. Park Narodowy poinformował, że zwierzę zapuściło się wcześniej na jedno z przydomowych podwórek, gdzie najprawdopodobniej doszło do zaczepienia się huśtawki o poroże. Zaniepokojeni mieszkańcy kilka razy zgłaszali obecność łosia z huśtawką władzom Parku. Całą tę sytuację udało się pomyślnie rozwiązać – choć tylko połowicznie. Łoś wrócił do lasu. Z huśtawką Konieczna była interwencja służb. 14 stycznia funkcjonariuszom policji udało się zaprowadzić młodego łosia z powrotem do lasu, zapewniając bezpieczeństwo zarówno jemu, jak i kierowcom jadącym w kierunku Starych Babic. Problem w tym, że zwierzak wciąż ma na głowie huśtawkę. Przedstawiciele parku zaznaczają jednak, że nie utrudnia ona łosiowi codziennego funkcjonowania. Według ich przewidywań niecodzienny balast prawdopodobnie odpadnie sam lub wraz z porożem w ciągu kilku tygodni. Park apeluje o brak ingerencji Przyrodnicy podziękowali mieszkańcom za czujność, ale przy okazji przypomnieli, że w przypadku dzikich zwierząt najlepiej nie ingerować. Wytłumaczyli też, dlaczego zdecydowano się ograniczyć interwencję do skierowania łosia z powrotem do lasu. Próby schwytania czy usypiania mogłyby przynieść więcej szkody niż pożytku, a także wywołać u zwierzęcia zbędny stres. Pracownicy parku tłumaczą, że zima to szczególnie trudny okres dla dzikich zwierząt. Mało pożywienia, obfite opady śniegu i niskie temperatury sprawiają, że łosie i inne zwierzęta leśne czasem opuszczają swoje naturalne środowisko. W poszukiwaniu pożywienia zbliżają się do domostw, czasem też do dróg, gdzie zlizują sól. Jak się zachować przy spotkaniu z łosiem? Kampinoski Park Narodowy wystosował też jasne zasady postępowania przy spotkaniu z łosiem. Oto one: zachowaj bezpieczny dystans – co najmniej 50–100 metrów; nie próbuj się zbliżać, dotykać ani fotografować z bliska; nie dokarmiaj zwierzęcia; nie hałasuj; zwolnij i zachowaj ostrożność w okolicach lasów. W podwarszawskim parku i jego okolicach spotkanie z łosiem to nic nadzwyczajnego. To zwierzę jest nawet symbolem Kampinosu. „Łosie wytępiono tu w pierwszej połowie XIX stulecia. Odtwarzanie populacji tych zwierząt rozpoczęto w 1951 r., w wyniku czego na terenie puszczy żyje obecnie około 450 osobników" – informuje KPN na swojej oficjalnej stronie. Źródło: Kampinoski Park Narodowy Nasza autorka Magdalena Rudzka Dziennikarka „National Geographic Traveler" i „Kaleidoscope". Przez wiele lat również fotoedytorka w agencjach fotograficznych i magazynach. W National-Geographic.pl pisze przede wszystkim o przyrodzie. Lubi podróże po nieoczywistych miejscach, mięso i wino.
Polskie miasto podbiło serce dziennikarki „The Guardian”. Zachwyciła ją wegańska scena kulinarna
Kuchnia roślinna przestaje być niszową ciekawostką, a dla wielu podróżnych staje się jednym z kluczowych kryteriów wyboru kierunku wyjazdu. Coraz więcej osób planuje city breaki i wakacje z myślą o dostępności wegańskich restauracji. Jak się okazuje, jedno z polskich miast pod tym względem wyprzedza dziś takie kulinarne potęgi jak San Francisco czy Kopenhaga – i zwraca uwagę zagranicznych mediów.
Polska kuchnia wciąż bywa za granicą kojarzona głównie z mięsnymi potrawami – bigosem, kiełbasą czy schabowym. Tymczasem rzeczywistość w największych polskich miastach wygląda zupełnie inaczej. Według danych serwisu HappyCow, jednego z najbardziej rozpoznawalnych przewodników po restauracjach wegańskich na świecie, Warszawa od lat utrzymuje się w ścisłej czołówce globalnych rankingów. W zeszłym roku stolica Polski zajęła 11. miejsce na świecie, wyprzedzając m.in. Bangkok, San Francisco, Madryt, Paryż, Tokio, Wiedeń i Kopenhagę, czyli miasta uznawane za liderów kuchni roślinnej. Teraz doceniła to dziennikarka „The Guardian”. Warszawa jako roślinne odkrycie zagranicznych mediów Kilka dni temu na łamach „The Guardian” ukazał się artykuł autorstwa Rachel Dixon, w którym dziennikarka opisała swoją niedawną podróż do Warszawy – miasta, które postanowiła odwiedzić wspólnie z siostrą, kierując się wyłącznie jednym kryterium: kuchnią wegańską. Jak przyznała, pomysł wyjazdu do Polski zrodził się po tym, jak latem ubiegłego roku pisała o podróżowaniu jako weganka i otrzymała od czytelników liczne rekomendacje. Część z nich zachwalała Gdańsk, inni zaś wskazywali Kraków jako roślinną niespodziankę Europy Środkowej, jednak to dane serwisu HappyCow okazały się decydujące. Według niego to właśnie Warszawa wyróżnia się dziś najbardziej rozbudowaną sceną kuchni roślinnej w kraju: 34 w pełni wegańskie restauracje, około 80 lokali wegetariańskich oferujących dania wegańskie oraz blisko 200 miejsc określanych jako „przyjazne weganom” tworzą mapę kulinarną, która – jak zauważa Dixon – nie ustępuje największym europejskim metropoliom. Autorka zwraca przy tym uwagę na kulturowy kontekst polskiej kuchni, często niesłusznie postrzeganej wyłącznie przez pryzmat potraw mięsnych. Choć schabowy i kiełbasa pozostają rozpoznawalnymi symbolami, grzyby oraz warzywa (takie jak ziemniaki, kapusta, buraki czy ogórki) od wieków zajmują centralne miejsce w tradycyjnym jadłospisie. Dziennikarka „The Guardian” przywołała słowa Agnieszki Skrodzkiej, przewodniczki po Warszawie specjalizującej się w kuchni roślinnej, która stwierdziła, że w polskiej tradycji znacznie trudniej jest unikać grzybów niż mięsa. Przypomniała też, że ten wątek rozwijał wcześniej także Karol Adamiak, warszawski szef kuchni, który na łamach „Guardiana” pisał, że weganizm w Polsce nie jest modą importowaną z Zachodu, lecz powrotem do chłopskich korzeni i bardziej świadomym, zdrowszym sposobem odżywiania. To właśnie ta nieoczywista ciągłość tradycji i nowoczesności – jak sugeruje Dixon – sprawia, że warszawska scena roślinna potrafi zaskoczyć nawet doświadczonych kulinarnych podróżników. Jakie dania zatem ujęły jej serce? Od pierogów po ramen i wegańskie desery w Warszawie Podczas pobytu w Warszawie Rachel Dixon skupiła się przede wszystkim na jedzeniu i – jak sama przyznała – miasto ani na moment nie pozwoliło jej zapomnieć o kolejnym posiłku. Swoją kulinarną podróż rozpoczęła od klasyki w roślinnym wydaniu, odwiedzając Vege Miasto, najstarszą wegańską restaurację w stolicy, gdzie próbowała pierogów ze szpinakiem i tofu oraz placków ziemniaczanych z chrupiącymi boczniakami. Zimową aurę skutecznie pomagały przetrwać również sycące dania serwowane w Vegandzie i Lokal Vegan Bistro – od sojowego sznycla z burakami po śląskie kluski z wegańskim sosem pieczeniowym. Autorka szybko jednak wyszła poza polski repertuar smaków. Zachwyciła ją bliskowschodnia kuchnia w Falla, intensywne w smaku rameny w Vegan Ramen Shop oraz wegańska carbonara i burgery w kolejnych odsłonach Lokalu i Vegandy. Na lżejszy akcent dnia idealnie sprawdził się z kolei brunch w Bistro Jaskółka, a niedosyt – jak przyznała – pozostawił jedynie brak wizyty w Vegan Sushi Bar. Dixon zwróciła też uwagę na fakt, że wegańskie opcje pojawiają się nawet tam, gdzie nie są oczywiste – jej hotel, PURO Warszawa Stare Miasto, oferował bowiem pełnoprawne roślinne śniadania à la carte. Jej kulinarne odkrycia przeplatały się ze spacerami po Starym i Nowym Mieście, wizytami w Łazienkach Królewskich oraz w zrewitalizowanych przestrzeniach, takich jak Fabryka Norblina czy Browary Warszawskie, a całość dopełniły warsztaty lepienia pierogów w Pierogi & More. Te doświadczenia zrobiły na niej pozytywne wrażenia, gdyż Rachel w swoim tekście podsumowała, że Warszawa nie tylko karmi znakomicie i różnorodnie, lecz robi to w cenach, które (na tle innych światowych stolic kuchni roślinnej) pozostają wyjątkowo przystępne. Na drogę powrotną dziennikarka zabrała jeszcze pudełko słodkości z Baja, udowadniając, że w tym mieście nawet deser może stać się mocnym argumentem w dyskusji o wegańskim potencjale Polski. Źródło: The Guardian Nasza ekspertka Sabina Zięba Podróżniczka i dziennikarka, wcześniej związana z takimi redakcjami, jak m.in. „Wprost”, „Dzień Dobry TVN” i „Viva”. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o ciekawych kierunkach i turystyce. Miłośniczka dobrej lektury i wypraw na koniec świata. Uważa, że Mark Twain miał słuszność, mówiąc: „Za 20 lat bardziej będziesz żałował tego, czego nie zrobiłeś, niż tego, co zrobiłeś. Więc odwiąż liny, opuść bezpieczną przystań. Złap w żagle pomyślne wiatry. Podróżuj, śnij, odkrywaj”.
Historyczna obserwacja w Warszawie. Ptak widziany po raz pierwszy w Polsce zmylił nawet ekspertów
Jeszcze nie opadły emocje środowiska ornitologów po pojawieniu się trznadla białogłowego, a w Polsce mamy kolejną ptasią sensację. Tym razem jest nawet większa, bo tego gatunku nie obserwowano w Polsce jeszcze nigdy. Świergotek syberyjski pojawił się po raz pierwszy, i to od razu w centrum kraju – a konkretnie w Warszawie.
„MEGA!!! Pierwszego dla Polski świergotka syberyjskiego zaobserwowali 04.01 w Warszawie Michał Kucharski, Grzegorz Pac, Krzysztof Skoczylas, Anna Kaniewska-Skoczylas i Filip Wojciechowski” – pisze branżowy fanpage Birding Poland. Grzegorz Pac udostępnił na Birding Poland lokalizację świergotka – widziano go w pobliżu Mostu Południowego im. Anny Jagiellonki w Warszawie. Te południowe rubieże stolicy to nad Wisłą początek terenów, które ptaki bardzo lubią. Łachy, ławice i wyspy rzeczne przyciągają wiele gatunków, przez cały rok. W okolicy wyznaczono także rezerwat ornitologiczny Wyspy Zawadowskie. Dlaczego to taka sensacja? Świergotek syberyjski (Anthus japonicus) jest, jak sama nazwa wskazuje, ptakiem wschodu i dalekiej północy. Jego naturalne obszary występowania są od Polski bardzo odległe. Jest też ptakiem migrującym – gnieździ się na Syberii, w północnej Japonii i Chinach, a zimuje na obszarach od Pakistanu po Azję Południowo-Wschodnią. Co ciekawe, niektóre populacje w Japonii są osiadłe lub migrują jedynie na krótkie dystanse. Gatunek ten posiada status najmniejszej troski. Opisano go naukowo w 1847 roku, ale początkowo uznawano go za podgatunek świergotka łąkowego, a później rdzawego. Dopiero w 2024 roku, dzięki badaniom genetycznym oraz analizie różnic w śpiewie, został on oficjalnie uznany przez IOC za osobny gatunek. Do rodzaju Anthus należy aż 25 gatunków świergotków. Cały rodzaj z kolei należy do rodziny pliszkowatych – pliszki to bliscy krewni świergotków. W Polsce występują m.in. świergotek łąkowy, świergotek drzewny, siwerniak (bardzo rzadki). Sporadycznie pojawiają się u nas świergotek nadmorski oraz świergotek tajgowy. Jak rozpoznano świergotka syberyjskiego? Kluczowe były zdjęcia Michał Kucharski, współautor obserwacji i autor zdjęć świergotka tak opisuje poślizg w informacji i problemy z oznaczeniem niezwykłego gościa: „Wybaczcie, że nie daliśmy znać. Oznaczyliśmy go jako łąkowego i tak poszedł na Ornitho, razem z dokumentacją foto. Ale nikt z nas nie wysłał zdjęć do dalszych konsultacji z pytaniem, czy to na pewno łąkowy. Wyszło to wszystko słabo, zabrakło nam wiedzy i czujności. Dodam, że my to raczej niedzielni ptasiarze (a obserwacja rzeczywiście z niedzieli)”. Jak możemy dowiedzieć się z dyskusji pod postem Birding Poland, na zdjęciach Michała Kucharskiego zamieszczonych na portalu Ornitho.pl świergotka zidentyfikował inny obserwator – Wiktor Kroker. Obserwatorom trudno się dziwić, bo świergotek łąkowy i syberyjski faktycznie są do siebie bardzo podobne. Źródło: Birding Poland Nasza autorka Magdalena Rudzka Dziennikarka „National Geographic Traveler" i „Kaleidoscope". Przez wiele lat również fotoedytorka w agencjach fotograficznych i magazynach. W National-Geographic.pl pisze przede wszystkim o przyrodzie. Lubi podróże po nieoczywistych miejscach, mięso i wino.
Lotnisko Chopina pod śniegiem. Loty były przekierowywane i opóźnione. Jak obecnie wygląda sytuacja?
Niedziela nie należała do najłatwiejszych dni na warszawskim Okęciu. Śnieżyce doprowadziły do przekierowania samolotów z Madrytu, Kopenhagi, Bukaresztu i Stambułu na inne lotniska w Polsce. Jeden z pasów startowych był czasowo zamknięty. Chociaż póki co sytuacja się uspokoiła, to nadal występują opóźnienia.
Wieczorem 11 stycznia 2026 roku intensywne opady śniegu sparaliżowały działalność Lotniska Chopina w Warszawie. Musiały zostać wdrożone specjalne procedury bezpieczeństwa. Dlaczego samoloty nie lądowały na Okęciu? Rzecznik Lotniska Chopina Piotr Rudzki poinformował w niedzielę wieczorem, że ze względu na konieczność regularnego odśnieżania pasa startowego samoloty oczekujące na lądowanie musiały krążyć nad miastem. Przez pewien czas jeden z dwóch pasów startowych był całkowicie wyłączony z użytku, co wywołało poważne zakłócenia w ruchu lotniczym. Problemy nie wiązały się z żadną awarią – zima w tym roku nie rozpieszcza (a przynajmniej nie z punktu widzenia pracowników lotniska), a sytuację wymusiły zamiecie. Które loty zostały przekierowane i gdzie ostatecznie wylądowały samoloty? Kilka samolotów faktycznie nie wylądowało w Warszawie. Rejsy PLL LOT z Bukaresztu i Stambułu oraz maszyna z Kopenhagi zostały skierowane na lotnisko w Poznaniu. Wieczorny samolot z Madrytu musiał lądować we Wrocławiu. Maszyny po uzupełnieniu paliwa miały powrócić z pasażerami na Lotnisko Chopina, gdy tylko warunki pogodowe na to pozwolą – poinformował rzecznik PLL LOT, Krzysztof Moczulski. Jakie są konsekwencje dla pasażerów? Tradycyjnie największe skutki utrudnień odczuli pasażerowie. Poza przekierowaniami doszło do odwołania niektórych rejsów. Wśród nich znalazł się np. wieczorny lot z Warszawy do polskiej stolicy wina, Zielonej Góry – ten został całkowicie anulowany. Starty samolotów są opóźnione z powodu konieczności przeprowadzania procedury odladzania samolotów (ang. de-icing). Piotr Rudzki wyjaśnia, że odladzanie jest rutynową operacją wykonywaną podczas intensywnych opadów śniegu i niskich temperatur. Proces ten trwa jednak kilkanaście minut i nie jest uwzględniany w rozkładzie lotów, co automatycznie przekłada się na opóźnienia. Czy sytuacja jest już opanowana? Według informacji przekazanych przez rzecznika Lotniska Chopina, przed godziną 23:00 sytuacja została opanowana, a port lotniczy zaczął funkcjonować bez przeszkód. Rano 12 stycznia lotnisko działało już normalnie, ale niektóre loty wciąż są opóźnione. Warto wziąć to pod uwagę przy planowaniu podróży i mieć nieco wyrozumiałości dla pracowników lotniska, którzy na mrozie dbają o bezpieczeństwo pasażerów. Źródła: tvn24.pl, Lotnisko Chopina w Warszawie Nasz autor Jonasz Przybył Redaktor i dziennikarz związany wcześniej m.in. z przyrodniczą gałęzią Wydawnictwa Naukowego PWN, autor wielu tekstów publicystycznych i specjalistycznych. W National Geographic skupia się głównie na tematach dotyczących środowiska naturalnego, historycznych i kulturowych. Prywatnie muzyk: gra na perkusji i na handpanie. Interesuje go historia średniowiecza oraz socjologia, szczególnie zagadnienia dotyczące funkcjonowania społeczeństw i wyzwań, jakie stawia przed nimi XXI wiek.
Polskie miasto wyróżnione w prestiżowym zestawieniu. To tam warto pojechać w 2026 roku
Na tegorocznej liście „52 miejsc do odwiedzenia w 2026 roku” znalazła się stolica Polski – Warszawa. Znany amerykański magazyn docenił miasto nad Wisłą za zmiany zachodzące na terenie miejskiego centrum. Wśród innych miejsc w zestawieniu uplasowało się jeszcze kilka innych interesujących kierunków.
W zestawieniu z 2025 roku wyróżnione zostały tereny południowo-zachodniej Anglii, silnie kojarzone z twórczością XVIII-wiecznej pisarki Jane Austen. Region wybrano przede wszystkim w związku z obchodami 250. rocznicy urodzin ikony literatury, która znaczną część swojego życia spędziła w ceglanym domu w hrabstwie Hampshire. Tegoroczne zestawienia również otwiera miejsce nawiązujące do wydarzeń historycznych, których upamiętnienie ma stać się impulsem w rozwoju turystyki w danym regionie. Na dalszych miejscach pojawia się natomiast polski akcent. Transformujące się miasto – Warszawa doceniona Na liście znajduje się również stolica Polski – Warszawa. Miasto nad Wisłą zostało przede wszystkim docenione za zmiany zachodzące na dawnych, postkomunistycznych terenach. Szczególne wyróżnienie zyskał przebudowany w ostatnim roku Plac Centralny wraz z powstającym na nim Muzeum Sztuki Nowoczesnej. Budynek, który od początku budowy wzbudza kontrowersje wśród mieszkańców Warszawy, zdaniem dziennikarzy „New York Timesa” stanowi nie tylko fenomen architektoniczny, lecz także miejsce niosące wartości szczególnie istotne do przyswojenia w 2026 roku. Autorzy rankingu zwracają uwagę przede wszystkim na wystawę „Kwestia kobieca 1550–2025”, która podkreśla obecność kobiet w historii światowego malarstwa, pozornie zdominowanej przez mężczyzn. Ekspozycja składa się z prac artystek tworzących od renesansu, przez epoki nowożytne, aż po sztukę współczesną. „New York Times” zachwyca się również procesem transformacji warszawskiego Placu Defilad, który w czasach PRL-u był sceną licznych partyjnych parad i uroczystości. Obecnie teren ten przechodzi zieloną metamorfozę, dzięki której piesi będą mogli wreszcie w pełni korzystać z tej przestrzeni. Miejsca parkingowe zastępowane są zadrzewionymi trawnikami, a w sąsiedztwie Pałacu Kultury i Nauki ma stanąć kolejny awangardowy obiekt – nowa siedziba Teatru Rozmaitości. Przebudowa Placu Defilad, wraz ze zmianami zachodzącymi na innych obszarach Śródmieścia, wpisuje się w szerszy plan „Nowego Centrum Warszawy”, którego celem jest stworzenie spójnej, zielonej i przyjaznej do przebywania przestrzeni miejskiej. Okrągła rocznica amerykańskiej państwowości – turystyka w Filadelfii Listę „New York Timesa” na najlepsze miejsce do odwiedzenia w 2026 roku otwiera Filadelfia wraz z okolicznymi miastami północno-wschodniej części Stanów Zjednoczonych. Wyróżnienie miasta w Pensylwanii wiąże się z okrągłą, 250. rocznicą, obchodzoną w tym roku na terenie USA. 4 lipca 1776 roku, podczas II Kongresu Kontynentalnego w Filadelfii, podpisano „Deklarację niepodległości Stanów Zjednoczonych”, na mocy której kraj uzyskał niepodległość od Wielkiej Brytanii. Z okazji tej rocznicy w największym mieście Pensylwanii odbędzie się huczna parada (2 lipca), a także zostaną otwarte dwie nowe galerie w National Constitution Center, instytucji zajmującej się edukacją i upowszechnianiem wiedzy o Konstytucji USA. Na wschodnim wybrzeżu rozegrane zostaną również mecze piłkarskich mistrzostw świata, które przyciągną do miast-gospodarzy kibiców z całego świata, a także liczne wydarzenia upamiętniające uzyskanie przez Stany Zjednoczone niepodległości. Zgiełk, dzikość i kultura – gdzie jeszcze pojechać w 2026 roku? W zestawieniu znalazła się również tętniąca życiem azjatycka metropolia – Bangkok. Miasto od lat należy do najpopularniejszych destynacji turystycznych na świecie. Według części danych stolica Tajlandii była w 2025 roku najczęściej odwiedzanym miastem globu, przyjmując około 30,3 mln międzynarodowych turystów. Tak wzmożony ruch wiąże się jednak nie tylko z korzyściami dla lokalnych przedsiębiorców, lecz także z wyzwaniami wynikającymi z niewłaściwego zachowania części odwiedzających. Najsłynniejsza tajska ulica Khao San Road od lat zmaga się ze zjawiskiem overtourismu (nadmiernej turystyki), przez co ten fragment miasta jest dziś w znacznie większym stopniu wykorzystywany przez przyjezdnych niż przez lokalnych mieszkańców. Na liście znalazły się jeszcze m.in.: Półwysep Osa w południowej Kostaryce – region znany z dzikości i dziewiczej przyrody, szczególnie popularny wśród miłośników ekoturystyki; Park Narodowy Bandhavgarh – indyjskie safari, gdzie można zobaczyć m.in. tygrysa bengalskiego; Dallas – szybko rozwijające się teksańskie miasto z bogatą i coraz bardziej różnorodną ofertą kulturalną; Oran – algierskie miasto znane z powieści Alberta Camusa „Dżuma”, łączące bogate dziedzictwo kulturowe z bliskością Morza Śródziemnego; Route 66 – kultowa trasa samochodowa w Stanach Zjednoczonych, która w 2026 roku obchodzi stulecie istnienia. Źródło: New York Times Nasz autor Olaf Kardaszewski Absolwent Instytutu Stosowanych Nauk Społecznych na Uniwersytecie Warszawskim. Obecnie student magisterskiego kierunku Studiów Miejskich na tej samej uczelni. Interesuje się społecznymi i kulturowymi aspektami zmieniającego się świata, o czym chętnie pisze w swoich pracach. Współprowadzący projekt „Podziemna Warszawa” w National Geographic Polska. Uwielbia podróże, w trakcie których zawsze stara się obejrzeć mecz lokalnej drużyny piłkarskiej.
Warszawa w TOP 10 najbardziej zanieczyszczonych miast świata. Nie radzimy sobie ze smogiem
Każdej zimy widzimy to samo: polskie miasta skąpane w smogu i przykryte parasolem kłujących w gardło zanieczyszczeń. Chociaż Polacy przyzwyczaili się do tego widoku, to nie wszędzie na świecie jest tak samo: Warszawa znalazła się w niechlubnym rankingu 10 najbardziej zanieczyszczonych dużych miast świata, a inne ośrodki w naszym kraju wcale nie radzą sobie lepiej.
6 stycznia 2025 Warszawa okazała się 10. najbardziej zanieczyszczonym dużym miastem świata w rankingu IQAir. Indeks AQI⁺ US mieścił się w przedziale 151–200, co oznacza powietrze niebezpieczne dla zdrowia. Stolica nie jest jednak rekordzistką: przez chwilę wyprzedził ją Kraków. Warszawa z najgorszym powietrzem na świecie Podczas pisania tego tekstu Warszawa znajduje się na 13. lokacie rankingu zanieczyszczeń i twardo utrzymuje swoją pozycję. Jeszcze wczoraj, według danych World Air Quality Index (IQAir), zajmowała przez chwilę „zaszczytne” 10. miejsce. Nasza stolica znajduje się w gronie takich miast jak Dhaka, Kair czy Delhi, co świadczy o poważnym, niespotykanym w większości europejskich krajów na taką skalę problemie ze smogiem. Nie tylko stolica, Kraków też ma swoje za uszami Oprócz stolicy, w czołówce najbardziej zanieczyszczonych miast pojawili się także inni polscy reprezentanci. 6 stycznia wyprzedził ją Kraków, który przez chwilę zajmował 9. lokatę. Obecnie znajduje się jednak na 32. miejscu, a zaraz za nim plasuje się Wrocław. Skąd bierze się smog i dlaczego tak dużo go w Warszawie? Tak wysoka pozycja w rankingu IQAir wynika z koncentracji pyłu zawieszonego PM2.5 w powietrzu. Pył ten pochodzi głównie z niskiej emisji (spalania węgla i drewna – a czasem i czego innego, np. plastiku – w domowych piecach), spalin samochodowych oraz emisji przemysłowych. W miesiącach zimowych, takich jak styczeń, problem nasila się z powodu częstszych epizodów bezwietrznej pogody i zwiększonego zapotrzebowania na ogrzewanie. Jakie są konsekwencje tak wysokiego poziomu zanieczyszczeń? Wskaźnik AQI (Air Quality Index) oscylujący w granicach 150 oznacza powietrze niezdrowe, zwłaszcza dla osób wrażliwych. Wpływa na choroby układu oddechowego lub krążenia, a wśród osób z astmą czy starszych może zbierać straszliwe żniwo. Przebywanie w takich warunkach nasila objawy astmy, powoduje przewlekłe zapalenie oskrzeli, choroby serca czy znacząco obniża odporność. Tak duży smog to po prostu znaczące pogorszenie komfortu życia. Wszystkim mieszkańcom zaleca się unikanie aktywności na zewnątrz i zamykanie okien – szczególnie w godzinach porannych i wieczornych, kiedy stężenie zanieczyszczeń jest najwyższe. To warunki, w których powinno się korzystać z masek antysmogowych. Ranking IQAir 2026 – kto jeszcze znalazł się na liście? Według rankingu IQAir z dnia 7 stycznia 2026 roku najbardziej zanieczyszczonym dużym miastem na świecie jest Dhaka w Bangladeszu, z indeksem AQI wynoszącym 292. Na kolejnych miejscach uplasowały się: Kair, Egipt – AQI 282 Delhi, Indie – AQI 215 Kolkata, Indie – AQI 214 Lahore, Pakistan – AQI 199 Teheran, Iran – AQI 180 Kampala, Uganda – AQI 176 Addis Abeba, Etiopia – AQI 172 Katmandu, Nepal – AQI 167 Doha, Katar – AQI 165 Warszawa, jak wspomnieliśmy, znajduje się na 13. miejscu. To najwyżej klasyfikowane miasto w Europie, kolejny jest Amsterdam na miejscu 21. Jak śledzić zanieczyszczenie? Smog to poważny problem, który codziennie, po kawałku, odbiera nam zdrowie. Warto śledzić raporty przedstawiane regularnie przez Polski Alarm Smogowy lub obserwować poziom zanieczyszczenia samodzielnie za pośrednictwem airly.org. Jak wygląda sytuacja w waszych miastach? Źródło: IQAir Nasz autor Jonasz Przybył Redaktor i dziennikarz związany wcześniej m.in. z przyrodniczą gałęzią Wydawnictwa Naukowego PWN, autor wielu tekstów publicystycznych i specjalistycznych. W National Geographic skupia się głównie na tematach dotyczących środowiska naturalnego, historycznych i kulturowych. Prywatnie muzyk: gra na perkusji i na handpanie. Interesuje go historia średniowiecza oraz socjologia, szczególnie zagadnienia dotyczące funkcjonowania społeczeństw i wyzwań, jakie stawia przed nimi XXI wiek.
Gruba Kaśka to popis polskiej myśli inżynieryjnej. Od 60 lat stoi na straży czystości wody w Warszawie
Gruba Kaśka jest dziś czymś więcej niż tylko ujęciem wody. To funkcjonalny pomnik polskiej myśli inżynieryjnej, który po 60 latach pracy nadal skutecznie realizuje swoją kluczową funkcję. Fakt, że tak istotny element infrastruktury komunalnej Warszawy, zaprojektowany w połowie XX wieku, nadal jest filarem zaopatrzenia w wodę i jest modernizowany, a nie zastępowany, stanowi najlepszy dowód na ponadczasową solidność oryginalnej koncepcji inżynierów Skoraszewskiego i Wojnarowicza.
Spis treści: Lokalizacja nie została wybrana przypadkowo Historia inżynieryjnej innowacji Jak działa Gruba Kaśka? Od drenażu do SUW „Praga” Gruba Kaśka w kulturze Dla wielu Gruba Kaśka jest jedynie cylindryczną budowlą, zakotwiczoną pośrodku Wisły. Należy jednak podkreślić, że ten charakterystyczny obiekt stanowi jeden z najważniejszych elementów Stacji Uzdatniania Wody „Praga”. To inżynieryjna wizytówka stolicy, której rola w zapewnieniu mieszkańcom czystej wody pitnej pozostaje nieoceniona, pomimo upływu sześciu dekad od jej uruchomienia. Lokalizacja nie została wybrana przypadkowo Ujęcie wody i budynek studni miejskiej, który został posadowiony na 509. kilometrze szlaku żeglownego Wisły, w odległości 186 metrów od brzegu, pomiędzy Czerniakowem a Saską Kępą. Obiekt ten, ze względu na swoją masywną, kolumnową formę, wyraźnie dominuje nad odcinkiem rzeki. Studnia ma imponującą wysokość, przekraczającą 49 metrów, a jej obwód to niemal 44 metry. Umiejscowienie w samym nurcie rzeki jest kluczowe dla technicznego działania Grubej Kaśki i stanowi o jej unikatowości. Lokalizacja głęboko w rzecznym korycie umożliwia maksymalne wykorzystanie zasobów infiltracyjnych Wisły przy jednoczesnym zachowaniu bezpiecznego dystansu od potencjalnych źródeł zanieczyszczeń miejskich na brzegach. Mówimy to o największej studni infiltracyjnej w Europie i jedynej, która została usadowiona bezpośrednio w nurcie rzeki. Ta wyjątkowa konstrukcja codziennie pobiera średnio 65000 metrów sześciennych wody, zaspokajając tym samym potrzeby wodociągowe blisko jednej trzeciej mieszkańców Warszawy. Historia inżynieryjnej innowacji Inwestycja rozpoczęła się w 1953 roku. 11 lat później, Gruba Kaśka – konstrukcja efektem nowatorskiego podejścia do problemu pozyskiwania czystej wody dla rozwijającej się stolicy – została uruchomiona. Rozruch ujęcia nastąpił 22 września 1964 roku. Rewolucyjna koncepcja infiltracji Koncepcja ujęcia, znana jako „ujęcie warszawskie”, była niemałym przełomem. Do tamtej pory obiekty filtracyjne budowano co do zasady na lądzie. Autorami tej wizji byli inżynierowie Włodzimierz Skoraszewski i Stanisław Wojnarowicz, który pełnił wówczas funkcję dyrektora Miejskiego Przedsiębiorstwa Wodociągów i Kanalizacji (MPWiK). Postanowili oni wykorzystać naturalną filtrację, umieszczając ujęcie bezpośrednio pod dnem rzeki. Kluczem do czystości wody jest sama Wisła, a dokładnie – jej piaszczyste dno, które pełni funkcję gigantycznego, naturalnego filtra. Polski inżynier wpadł na pomysł, by wodę pobierać nie z powierzchni rzeki, a z promieniście ułożonych drenów, które leżą na głębokości około 6 do 7 metrów poniżej dna. Przesiąkając przez warstwy piasku i żwiru, woda ulega naturalnemu mechanicznemu i częściowo biologicznemu oczyszczeniu, zanim trafi do rurociągów studni. Ta metoda zapewniła niezwykle stabilne i ekologiczne źródło wody, znacznie zmniejszając pierwotne obciążenie zanieczyszczeniami dla naziemnych stacji uzdatniania. System ten, bazujący na 15 promieniach drenów, okazał się inżynieryjnym majstersztykiem. Jak działa Gruba Kaśka? Od drenażu do SUW „Praga” Po ujęciu wody przez system drenów i jej naturalnej filtracji, studnia pompuje wodę rurociągiem na ląd. Docelowo woda ta trafia do Stacji Uzdatniania Wody „Praga”, zlokalizowanej na Saskiej Kępie. Dzienna produkcja tego obiektu, zasilanego z Wisły, wynosi średnio 65 tysięcy metrów sześciennych. System wodociągowy Warszawy jest jednak zaprojektowany z myślą o elastyczności i redundancji. W przypadku zwiększonych potrzeb operacyjnych lub innych wymogów, nadmiar ujętej wody może zostać przekierowany na drugą stronę Wisły, do Stacji Uzdatniania Wody „Filtry”. Podziemna komunikacja i konserwacja Jednym z kluczowych elementów infrastruktury Grubej Kaśki jest mierzący 311 metrów podwodny tunel. Ten rurociąg umieszczony jest pod dnem rzeki. Nie tylko transportuje wodę do stacji, ale także umożliwia obsłudze dotarcie do wnętrza budowli bezpośrednio z praskiego brzegu. Takie rozwiązanie zapewnia nieprzerwany dostęp techniczny, niezależnie od panujących warunków na rzece. Mimo swojej trwałości, naturalne złoże filtracyjne wymaga aktywnej troski. Niezbędna jest regularna regeneracja drenów oraz utrzymanie odpowiedniego stanu złoża, aby zachować wysoką jakość uzyskiwanej wody. O czystość dna dbają specjalistyczne pogłębiarki, tzw. Chude Wojtki. Ich rola jest krytyczna. Usuwają nadmiar osadów, które mogłyby zmniejszyć przepuszczalność piaszczystego złoża i zamulić dreny. Bez tego Gruba Kaśka stopniowo straciłaby swoją efektywność infiltracyjną. Biomonitoring i ochrona ujęcia Naturalny filtr Wisły sprawdza się od ponad 60 lat, jednak bezpieczeństwo wody pitnej zawsze pozostaje kwestią priorytetową. Na straży stoją nie tylko nie tylko najnowocześniejsze technologie chemiczne i analityczne, ale także unikatowy naturalny system ostrzegawczy. Biologiczny system alarmowy w Grubej Kaśce Wewnątrz studni wydzielono specjalne pomieszczenie, w którym znajduje się niewielkie akwarium, a w nim – słodkowodne małże. Osiem okazów mięczaków z gatunku skójka zaostrzona, które w praktyce są niezwykle wyczulone na jakość wody, non stop działa jako czuły, biologiczny detektor czystości. Ich naturalny instynkt nakazuje natychmiastowe zamknięcie muszli w przypadku wykrycia w wodzie toksycznych substancji niebezpiecznych także dla człowieka. Protokół bezpieczeństwa jest precyzyjny: jeśli jednocześnie zamkną się trzy małże, uruchamiany jest natychmiastowy alarm. Małże pełnią dyżur przez trzy miesiące. Po tym czasie są zastępowane młodszymi osobnikami. Gruba Kaśka w kulturze Pękata studnia pozostaje jednym z najcharakterystyczniejszych obiektów warszawskiej infrastruktury. Nic więc dziwnego, że słynna Gruba Kaśka stała się „bohaterką” kina. W 1966 roku Tadeusz Chmielewski wyreżyserował komedię satyryczno-sytuacyjną, zatytułowaną „Pieczone gołąbki”. Film wyszydzający cwaniactwo i kombinatorstwo przedstawia perypetie Leopolda Górskiego (w tę rolę wcielił się Krzysztof Litwin) i reszty załogi stacji pomp. Górski, z zamiłowania poeta i piosenkarz, zostaje zatrudniony, by swoimi piosenkami zmotywować pracowników do efektywniejszej pracy i nie pozwolić im zasnąć przy szumie pracujących pomp. Dzięki niemu brygada bumelantów przekształca się we wzorową ekipę. Gruba Kaśka ponownie zagościła na ekranie w 2018 roku, w filmie Julii Pełki zatytułowanym po prostu „Gruba Kaśka”. Produkcja ukazująca zależność człowieka od natury uwypukla unikatowość warszawskiego systemu monitorowania jakości wody, którego rdzeniem są wspomniane wcześniej małże. I to właśnie poławiacz małż, który odpowiada za selekcję odpowiednich okazów, jest jednym z bohaterów filmu. Na ekranie pojawiają się też inne postaci, między innymi Barbara, mieszkanka stolicy, która od kilkudziesięciu lat opala się na cyplu obok monumentalnej studni. Źródło: National Geographic Polska Nasz autor Artur Białek Dziennikarz i redaktor. Wcześniej związany z redakcjami regionalnymi, technologicznymi i motoryzacyjnymi. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o historii, kosmosie i przyrodzie, ale nie boi się żadnego tematu. Uwielbia podróżować, zwłaszcza rowerem na dystansach ultra. Zamiast wygodnego łóżka w hotelu, wybiera tarp i hamak. Prywatnie miłośnik literatury.
Polska w czołówce najpopularniejszych kierunków w Europie. Turystów przyciąga świąteczna atmosfera
Polska coraz wyraźniej zaznacza swoją obecność na europejskiej mapie podróży. Według najnowszego zestawienia opublikowanego przez Travel and Tour World, nasz kraj znalazł się w czołówce najpopularniejszych kierunków wybieranych przez Europejczyków na krótkie wyjazdy świąteczno-sylwestrowe. W raporcie szczególne miejsce zajmują dwa polskie miasta, które w tym sezonie przyciągają wyjątkowo dużą liczbę zagranicznych gości.
Dynamiczny wzrost zainteresowania Polską pokazuje, że nasz kraj przestaje być jedynie alternatywą dla bardziej oczywistych destynacji, a coraz częściej staje się pełnoprawnym celem zimowych podróży. Europejscy turyści odkrywają, że Boże Narodzenie i przełom roku w Polsce to nie tylko jarmarki, iluminacje i tradycyjna kuchnia, lecz także autentyczna atmosfera miast, gościnność mieszkańców i konkurencyjne ceny. Zdaniem ekspertów branży turystycznej, jeśli ten trend się utrzyma, Polska może w najbliższych latach skutecznie rywalizować z takimi krajami jak Austria czy Niemcy. Dla sektora hotelarskiego i gastronomicznego oznacza to wyjątkowo obiecujące prognozy oraz realną szansę na rekordowo udany sezon zimowy. Dlaczego Polska przyciąga zimą coraz więcej turystów z Europy? Rosnące zainteresowanie Polską jako kierunkiem zimowych wyjazdów nie jest dziełem przypadku, lecz efektem kilku nakładających się czynników, które w ostatnich latach wyraźnie zyskały na znaczeniu. W czasie, gdy podróżowanie po Europie Zachodniej staje się coraz droższe, Polska zaczęła być postrzegana jako atrakcyjna cenowo alternatywa, oferująca jednocześnie wysoki standard usług, dobrą infrastrukturę turystyczną i autentyczne doświadczenia kulturowe. Szczególnie w okresie świąteczno-noworocznym do naszego kraju przyciągają turystów silnie zakorzenione tradycje, jarmarki bożonarodzeniowe, historyczne centra miast oraz atmosfera, która według wielu zagranicznych gości nie została jeszcze zdominowana przez masową turystykę. Coraz większą rolę odgrywa również polska kuchnia, która regularnie pojawia się w zagranicznych przewodnikach kulinarnych i zestawieniach sezonowych smaków. Turyści chętnie sięgają po klasyczne potrawy świąteczne (jak pierogi, barszcz z uszkami czy makowiec), traktując je jako integralną część podróży i lokalnego doświadczenia, a nie jedynie gastronomiczną ciekawostkę. Skala tego zainteresowania znajduje odzwierciedlenie w danych. Według informacji opublikowanych przez Kiwi.com, liczba rezerwacji podróży do Polski wzrosła w skali roku o ponad 55%, a prognozy wskazują, że zainteresowanie będzie nadal rosnąć. Największy napływ turystów obserwuje się m.in. z Hiszpanii, Wielkiej Brytanii, Włoch oraz Rumunii, co pokazuje, że Polska przestaje być kierunkiem niszowym, a zaczyna funkcjonować w świadomości Europejczyków jako pełnoprawna destynacja na city break. Szczególnie wyraźnie widać to w przypadku Rumunii – platforma wskazuje, że w okresie świąteczno-noworocznym liczba rezerwacji do polskich miast wzrosła tam aż trzykrotnie w porównaniu z rokiem poprzednim. Polska na mapie europejskich podróży. Co pokazują statystyki? Polska coraz wyraźniej zaznacza swoją pozycję na turystycznej mapie Starego Kontynentu, coraz lepiej odpowiadając na potrzeby podróżnych. Z tego względu wzrost zainteresowania nie ogranicza się już do Europy Środkowej – coraz częściej przyjeżdżają do nas także turyści ze Szwecji, Niemiec, Grecji, Francji, Danii czy Czech, a także z Portugalii, Holandii oraz Litwy. Eksperci branży turystycznej podkreślają, że jeśli obecne tempo się utrzyma, Polska może na stałe umocnić swoją pozycję w zimowych planach podróżniczych Europejczyków. Jednym z ważniejszych czynników stojących za tym trendem są korzystne połączenia lotnicze. Dane Kiwi.com pokazują, że średni koszt biletu do Polski w okresie świąteczno-noworocznym wyniósł w tym roku 123 euro, czyli mniej niż w sezonie poprzednim. Szczególnie istotne okazały się spadki cen na trasach długodystansowych, gdzie obniżki sięgnęły nawet 23%, co znacząco zwiększyło atrakcyjność kierunku dla turystów z południa i zachodu Europy. Lepsza dostępność przełożyła się także na zmianę zachowań podróżnych: wyjazdy są planowane z większym wyprzedzeniem (średnio niemal dwa miesiące przed podróżą), a same pobyty stają się krótsze i bardziej intensywne, trwając przeciętnie około sześciu dni. Najwięcej zyskują na tym największe polskie miasta. Według raportu Travel and Tour World, wśród zagranicznych gości największym zainteresowaniem cieszą się Kraków i Warszawa. Autorzy zestawienia podkreślają, że to właśnie połączenie przystępnych cen, dobrej dostępności komunikacyjnej oraz sezonowych atrakcji (zwłaszcza jarmarków bożonarodzeniowych) skutecznie przyciąga podróżnych. W przypadku Krakowa eksperci TTW zwracają też uwagę na jego unikalną atmosferę i historyczną scenerię, która w okresie świąt nabiera szczególnego charakteru i sprawia, że miasto bywa postrzegane jako jeden z najbardziej klimatycznych zimowych kierunków w Europie. Źródła: Travel and Tour World, Euronews, Kiwi.com Nasza ekspertka Sabina Zięba Podróżniczka i dziennikarka, wcześniej związana z takimi redakcjami, jak m.in. „Wprost”, „Dzień Dobry TVN” i „Viva”. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o ciekawych kierunkach i turystyce. Miłośniczka dobrej lektury i wypraw na koniec świata. Uważa, że Mark Twain miał słuszność, mówiąc: „Za 20 lat bardziej będziesz żałował tego, czego nie zrobiłeś, niż tego, co zrobiłeś. Więc odwiąż liny, opuść bezpieczną przystań. Złap w żagle pomyślne wiatry. Podróżuj, śnij, odkrywaj”.
To jeden z ulubionych parków warszawiaków – w tym roku kończy 120 lat
Park Skaryszewski w Warszawie to jedno z najpiękniejszych i najbardziej różnorodnych przyrodniczo miejsc w stolicy. Choć bywa kojarzony głównie jako duży teren rekreacyjny, w rzeczywistości łączy w sobie funkcję parku miejskiego, siedliska wielu gatunków zwierząt i przestrzeni kulturowej z licznymi rzeźbami, pomnikami i układami wodnymi. To miejsce, które zachwyca zarówno spacerowiczów, jak i osoby zainteresowane botaniką, architekturą krajobrazu czy historią Warszawy.
Spis treści: Park Skaryszewski i jego historia Co zobaczyć w Parku Skaryszewskim? Wypoczynek w parku Park Skaryszewski – dlaczego warto odwiedzić? Park Skaryszewski powstał na początku XX wieku. Jego założenie jest datowane na 1905 r., choć prace przy jego zagospodarowaniu trwały aż do 1922 roku. Zaprojektował go jeden z najwybitniejszych polskich ogrodników i architektów zieleni miejskiej tamtych czasów, Franciszek Szanior, który postawił na park w stylu angielskim. Jego układ i dobór roślinności w dużej mierze nawiązuje więc do naturalnych krajobrazów. Park Skaryszewski i jego historia Co wyróżnia park na tle innych założeń urbanistycznych? Od początku miał on pełnić nie tylko funkcję rekreacyjną, ale również edukacyjną i reprezentacyjną. Zakładano bogactwo roślinności, liczne nasadzenia gatunków obcych i rodzimych, większe otwarcia przestrzenne niż w starszych parkach oraz rozbudowany system wodny. Park o wielu nazwach Pierwsza oficjalna nazwa to Park Skaryszewski, która nawiązywała wprost do jurydyki Skaryszew na gruntach wsi Kamion, która została zlikwidowana w XVIII wieku. Na tych terenach w latach późniejszych został założony park. W gwarze warszawskiej park od dawna jest nazywany Skaryszakiem. W dwudziestoleciu międzywojennym nadano mu imię Ignacego Jana Paderewskiego, stąd druga oficjalna nazwa – Park Paderewskiego. Po wojnie nazwisko kompozytora i działacza niepodległościowego zostało usunięte z nazwy parku z powodów politycznych. Zostało ono jednak przywrócone w 1980 roku. Powierzchnia i sposób zagospodarowania parku Powierzchnia Parku Skaryszewskiego liczy około 50 hektarów, co czyni go jednym z największych parków w mieście. Jego przestrzeń jest na tyle zróżnicowana, że w ciągu jednej wizyty można przejść wprost od eleganckich alei do dzikiej, niemal leśnej roślinności, by chwilę później znaleźć się nad malowniczym stawem lub przy niewielkim wodospadzie. Nic dziwnego, że park stale pojawia się w zestawieniach ciekawostek o Warszawie. Co zobaczyć w Parku Skaryszewskim? Niewątpliwym atutem Parku Skaryszewskiego jest jego położenie – w sercu warszawskiej Pragi, która w ostatnich latach przechodzi intensywną rewitalizację i zyskuje na znaczeniu kulturalnym. Park jest duży, urozmaicony i pełen zakątków, których nie sposób odkryć podczas jednego spaceru. Najbardziej charakterystycznym elementem jest Jezioro Kamionkowskie. Spacerując wokół niego, trafia się na pomosty, punkty widokowe i zaciszne miejsca idealne do obserwowania ptaków. Najpopularniejsze atrakcje parku Jednym z najpopularniejszych punktów w Parku Skaryszewskim jest wodospad. Ten niewielki, ale malowniczy element krajobrazu, który powstał jako część zaprojektowanych układów wodnych, zaskakuje wielu odwiedzających, bo trudno spodziewać się takiego miejsca w środku dużego miasta. Oprócz tego w parku znajdziemy: rzeźby i pomniki, m.in. rzeźbę „Rytm” Henryka Kuny czy popiersie Ignacego Jana Paderewskiego, starannie utrzymane aleje spacerowe, prowadzące do różnych stref parku, ogrody kwiatowe i rabaty sezonowe, zmieniające się w zależności od pory roku. Dla osób zainteresowanych przyrodą to także świetne miejsce do obserwacji ptaków wodnych i parkowych. Występuje tu aż 60 gatunków ptaków, z czego ponad 30 zakłada w parku gniazda. Wypoczynek w parku Park Skaryszewski to przestrzeń zaprojektowana w taki sposób, by każdy, niezależnie od wieku i sposobu spędzania wolnego czasu, znalazł coś dla siebie. Liczne alejki, wytyczone trasy spacerowe oraz naturalne otoczenie sprzyjają relaksowi i wyciszeniu. Jest to świetne miejsce zarówno na szybki spacer, jak i dłuższe, spokojne przechadzki z dala od miejskiego gwaru. Dla rodzin z dziećmi park oferuje: duże, zielone polany idealne do zabaw, liczne ławki i miejsca piknikowe, możliwość obserwacji dzikiej przyrody. Park jest także chętnie odwiedzany przez osoby szukające spokojnego miejsca do pracy z laptopem, czytania książek albo medytacji. Dzięki dużej powierzchni można łatwo znaleźć mniej uczęszczane miejsca, nawet w słoneczne weekendy. Czy do parku Skaryszewskiego można wejść z psem? Tak, wejście z psem jest dozwolone, jednak obowiązują standardowe zasady bezpieczeństwa i współkorzystania z przestrzeni publicznej. Czworonoga należy prowadzić na smyczy, a w miejscach bardziej uczęszczanych warto zadbać o dodatkową kontrolę. Czy w Parku Skaryszewskim można zrobić piknik? Piknik to popularna forma spędzania czasu w Parku Skaryszewskim. Najczęściej wybierane są polany w pobliżu jeziora oraz okolice alei głównych. Trzeba jedynie pamiętać o pozostawieniu porządku i stosowaniu się do zakazu używania otwartego ognia. Park cieszy się dużym zainteresowaniem amatorów piknikowania szczególnie w sezonie wiosenno-letnim. Coś dla aktywnych, czyli ile ma pętla w Parku Skaryszewskim? Osoby uprawiające sport często wybierają park jako miejsce treningów biegowych i spacerów nordic walking. Pętla wokół Parku Skaryszewskiego ma około 1,8 km długości, choć długość trasy można łatwo modyfikować, korzystając z licznych bocznych alejek. Park ceniony jest przez biegaczy z uwagi na sporą szerokość alejek i równą nawierzchnię. Na jego plus działa też zacienienie tras i zróżnicowanie krajobrazu – dzięki temu nawet dłuższe treningi nie są tak nużące. To dobre miejsce zarówno na spokojne wybieganie, jak i intensywniejszy trening wśród zieleni. Park Skaryszewski – dlaczego warto odwiedzić? Park Skaryszewski to nie tylko przestrzeń rekreacyjna, ale przede wszystkim wyjątkowy przykład myślenia o zieleni miejskiej jako integralnej części życia mieszkańców. Choć znajduje się w jednej z najstarszych części Warszawy, nadal pozostaje nowoczesnym, funkcjonalnym i stale rozwijającym się parkiem. To miejsce, w którym można odpocząć, pobiegać, poczytać książkę, odbyć rodzinny spacer, zrobić zdjęcia przy sztucznym wodospadzie, odkryć mniej znane zakątki prawobrzeżnej Warszawy i zwyczajnie złapać oddech od codzienności. Nasza autorka Marzena Wardyn-Kobus Autorka tekstów z pogranicza przyrody, kultury i podróży. W serwisie tworzy artykuły popularnonaukowe o otaczającym nas świecie, łącząc rzetelną wiedzę z przystępnym językiem i dbałością o szczegóły. Pisze, by zachęcać innych do uważnego kontaktu z przyrodą – nawet tą najbliższą, tuż za domem. Kaszubka mieszkająca na Kujawach, zakochana w górskich szlakach i leśnych bezdrożach. Jej przydomowy ogródek to strefa zrównoważonego eksperymentowania – dąży do tego, by uprawiać rośliny ekologicznie, z szacunkiem dla natury. Wolne chwile spędza z książką, wędrując po lesie lub tworząc makramy.
Hipopotamica Pelagia nie żyje. Warszawskie zoo żegna 40-letnią legendę
Nie żyje hipopotam Pelagia – ukochana mieszkanka warszawskiego zoo. Zwierzę miało 40 lat i było najstarszym hipopotamem w Polsce. Jej śmierć poruszyła opiekunów i odwiedzających.
Hipopotamica Pelagia była jedną z najbardziej rozpoznawalnych i lubianych mieszkanek warszawskiego zoo. Przez lata zdobyła serca odwiedzających oraz opiekunów, stając się symbolem nie tylko swojego gatunku, ale także długowieczności. Obecność Pelagii w zoo przyciągała tysiące zwiedzających, którzy z zaciekawieniem przyglądali się jej codziennym zwyczajom. Ile lat miała Pelagia i dlaczego była wyjątkowa? Pelagia zmarła w wieku 40 lat, co czyniło ją najstarszym hipopotamem w Polsce. Ta wyjątkowa długość życia jak na przedstawiciela swojego gatunku była powodem do dumy dla personelu ogrodu zoologicznego. Hipopotamy zazwyczaj dożywają 30–40 lat w niewoli, dlatego jej wiek stanowił potwierdzenie doskonałej opieki i warunków, jakie zapewniało zoo. Gdzie mieszkała Pelagia i jak ją zapamiętają? Pelagia dużą część życia mieszkała w warszawskim zoo, które stało się jej domem. Codziennie odwiedzana przez dzieci, młodzież i dorosłych, była chętnie fotografowana. Pracownicy zoo wspominają ją jako bardzo inteligentne zwierzę. Jej odejście pozostawiło ogromną pustkę, którą trudno będzie zapełnić. Jak zoo w Warszawie pożegnało swoją legendę? Warszawskie ZOO poinformowało o śmierci Pelagii w oficjalnym komunikacie, podkreślając jej wyjątkową rolę w historii ogrodu. W mediach społecznościowych pojawiły się setki wpisów odwiedzających, którzy dzielili się wspomnieniami o Pelagii. Dla wielu była nie tylko zwierzęciem, ale także symbolem dzieciństwa i rodzinnych wizyt w zoo. Śmierć hipopotama Pelagii to nie tylko koniec pewnej epoki dla warszawskiego zoo, ale również przypomnienie o kruchości życia zwierząt nawet tych, które wydają się być z nami od zawsze. Jej historia pozostanie w pamięci tysięcy osób na długo. Źródło: TVP World, Miejski Ogród Zoologiczny im. Antoniny i Jana Żabińskich w Warszawie
Kluby, groty i loża masońska. Co kryją podziemne pomieszczenia w Warszawie?
Wielkie miasto. Plątanina ulic, placów, parków, skwerów, tramwajowych torów. To wszystko widać. Na lotniczych zdjęciach, na fotografiach z najwyższych pięter wieżowców. A gdyby spojrzeć na miasto nie z lotu ptaka, a z pozycji, dajmy na to, dżdżownicy…? Bez żartów. Niech to będzie nietoperz, ale żeby zapytać go, co widzi, trzeba będzie włożyć kalosze.
Spis treści: Tajemnica Parku na Książecem Nieznane przeznaczenie Gucin Gaju Współcześni mieszkańcy Gucina Podziemne życie nocne Brzmi jak kiepski żart? Tylko, że to wcale nie jest żart. Po tygodniach starań w końcu udało się namówić pracowników Stołecznego Biura Konserwacji Zabytków, żeby zabrali nas w miejsce, które łączy to, co widać z lotu ptaka i to, co kryje się po ziemią. Tylko te kalosze… Zanim jednak je założymy, zajrzyjmy w miejsce suche, ale nie mniej tajemnicze. Tajemnica Parku na Książecem Na zboczu Skarpy Warszawskiej, przy ulicy Książęcej, mieści się intrygująca i unikatowa konstrukcja zakopana pod ziemią. Niepozorny kopiec przy stawie w Parku na Książęcem skrywa pełną tajemnic opowieść związaną z życiem Kazimierza Poniatowskiego – starszego brata króla Stanisława Augusta. Gdybyśmy w latach 70. XVII w. wspięli się w górę skarpy, naszym oczom ukazałyby się m.in. wieża Minaretu jakby wyjęta prosto z meczetu, Domek Imama czy Świątynia na Jońskich Kolumnach. Częścią parkowego kompleksu była również znajdująca się tam do dzisiaj grota, zwana Elizeum, której wyjątkowa przeszłość ciągle zachwyca. Elizeum, czyli Salon Księcia Spoglądamy przez kratę na korytarz prowadzący do głównej sali podziemnego salonu. Wystarczy zamknąć oczy i uruchomić wyobraźnię. Kilka metrów od nas znajduje się sala, po której kiedyś kroczyli dostojni goście zapraszani przez podkomorzego nadwornego Kazimierza Poniatowskiego. Nie każdy mógł tu wejść, nie każdy mógł spędzać czas w towarzystwie królewskiego brata. Podziemny Salon Księcia został zaprojektowany przez niemieckiego architekta Szymona Bogumiła Zuga jako komnata w kształcie rotundy, podzielona na dwie części: centralną – rekreacyjno-wypoczynkowa i zachodnią – później wykorzystywaną jako lodownia przez Szpital św. Łazarza. Wnętrze sali centralnej zostało doświetlone przez otwór o średnicy 3 metrów, przykryty zewnętrzną latarnią w kształcie pawilonu chińskiego. Dobre oświetlenie było konieczne do ukazania pełni piękna wystroju 8-metrowej komnaty. Dowód tego, jak ówcześnie wyglądało wnętrza groty, stanowi relacja angielskiego podróżnika Williama Coxe’a. W 1784 r. zwiedzał w towarzystwie Kazimierza Poniatowskiego i króla Stanisława ogród Na Książęcem: „W niszach stały wygodne kanapy. Kiedyśmy się wszyscy unosili nad pięknością i elegancją rotundy, uszy nasze zachwycił nagle koncert wybornej muzyki, wykonany przez jakąś niewidzialną orkiestrę. (…) nagle spostrzegliśmy na środku salonu stół, nakryty tak wspaniale i tak błyskawicznie, iż odnieśliśmy wrażenie, że dzieją się jakieś cuda” – zachwycał się Anglik. Bez wątpienia cudem, jak na tamte realia, była koncepcja połączonego organizmu, jakim był kompleks parkowy Na Książęcem. Grota stanowiła nie tylko wyjątkową podziemną instalację, lecz także element sieci korytarzy łączących różne obiekty parku. W Domku Imama przygotowywano posiłki, które następnie transportowano podziemnymi tunelami prosto na stół w Elizeum. Połączenie kuchni z salą biesiadną pozwalało na organizacje uroczystych zgromadzeń. Niektóre podania mówią nawet o domniemanych spotkaniach loży masońskiej, które miały odbywać się w odizolowanej od miasta grocie. Do obecnych czasów zachowała się jedynie – a może aż – główna grota Elizeum. Biuro Stołecznego Konserwatora Zabytków, które sprawuje pieczę nad przestrzenią stale prowadzi działania mające na celu remont Elizeum i udostępnienie zwiedzającym. Elizeum pozostaje jednym z najcenniejszych zabytków Warszawy i unikatową budowlą w skali kraju. I do zwiedzania nie trzeba kaloszy… Nieznane przeznaczenie Gucin Gaju Zupełnie inaczej niż w podziemnych korytarzach w Gucin Gaju – założeniu parkowym położonym w dzielnicy Ursynów. Pierwotne przeznaczenie tej przestrzeni jest wciąż nieznane. Wiedza na temat Gucina jest fragmentaryczna – pełna luk, w trakcie których brakuje informacji o tym, kiedy powstała i jaka była pierwotna funkcja budowli. Katarzyna Krzywicka z Biura Stołecznego Konserwatora Zabytków, regularnie przygląda się Gucinowi. – Zachował się kontrakt dzierżawy zawarty z małżeństwem Wrotnowskich, w którym dokładnie określono, co wolno im było zrobić – w tym przebudowę tzw. lochów na spiżarnie i lodownię. To ciekawe świadectwo, bo pokazuje, jak w drugiej połowie XIX wieku nazywano te pomieszczenia. Co więcej, mamy nie tylko umowę, ale i rachunek za wykonanie tych prac – rzadko spotykana tak szczegółowa dokumentacja. To jest jedyny moment konkretów, kiedy wiemy, jaką ten obiekt pełnił funkcję – podkreśla Katarzyna Krzywicka, zaznaczając tajemniczość tego miejsca. Założenie parkowe Gucin rozpoczyna swoją historię w 1817 roku. Wtedy to Stanisław Kostka Potocki tworzy kameralną posiadłość z dworem otoczonym ogrodem i parkiem. Po śmierci założyciela, obszar przechodzi z „rąk do rąk” wewnątrz rodziny Potockich, aż w końcu żona wnuka Stanisława Kostka wydzierżawia teren małżeństwu Wrotnowskich. Tu – według Katarzyny Krzywickiej – pojawia się dobrze udokumentowany moment, kiedy cokolwiek wiadomo o przeznaczeniu długiego na prawie 60 metrów korytarza. W dokumentach dzierżawy mamy również szczegółowe informacje dotyczące wykończenia podziemnego korytarza, świadczące o jego intensywnym wykorzystaniu. Wiemy więc, że w XIX w. dotychczasowe „lochy” miały zostać przerobione na spiżarnie i lodownię. Aby pomieszczenie mogło utrzymywać lód oraz pożywienie w odpowiedniej temperaturze, musiało zostać odpowiednio przebudowane, o czym świadczą zachowane dokumenty. W tym miejscu ślad po dawnym przeznaczeniu się urywa. Spekuluje się o przeróżnych wykorzystanych podziemnego pomieszczenia. Ukryta budowla miała np. pełnić rolę katakumb – o czym świadczyłaby karta cmentarna założona w latach 80. XX wieku. Współcześni mieszkańcy Gucina Wiele tajemnic sprzed lat, ale współczesne przeznaczenie korytarza jest nam doskonale znane. Stanowi czynnik, z którym mierzą się naukowcy eksplorujący grotę. Mieszkańcy Gucina są tymi, którzy wiedzą jak miasto wygląda z góry i, jak się okazuje, z dołu. Fakt, że tylko w nocy, ale jednak. Katarzyna Krzywicka mówi bowiem o współczesnym przeznaczeniu Gucina wprost: – W tym miejscu zimują nietoperze, co w dużej mierze determinuje nasze działania. Jako pomnik przyrody obiekt podlega ścisłej ochronie, dlatego wszelkie prace mogą być prowadzone wyłącznie poza okresem hibernacji – czyli wtedy, gdy nietoperze opuszczają schronienie. Co więcej, ingerencje nie mogą zakłócać warunków ich życia – to absolutny priorytet. Nietoperze stworzyły tam jedno z największych zimowisk na Mazowszu. Liczba osobników waha się od 800 do 1000. To imponujące siedlisko, które od lat jest monitorowane przez Biuro Ochrony Środowiska – podkreśla historyczka. To dlatego pomieszczenie, kiedyś intensywnie wykorzystywane przez człowieka, dziś należy do nietoperzy. Zwierzęta mają pierwszeństwo do użytkowania korytarza, dyktując czas, kiedy archeolodzy, konserwatorzy i historycy mogą wkroczyć, by odkrywać kolejne tajemnice tego wyjątkowego miejsca. Mamy szczęście, bo latem nietoperze są na zewnątrz, więc można im przeszkodzić. Tylko trzeba założyć kalosze…i wziąć ze sobą latarkę. Spacer po korytarzu Dzięki pani Katarzynie w podziemie schodzimy, kiedy wszystkie nietoperze znajdują się poza Gucin Gajem. Po wgramoleniu się przez niewielki otwór wejściowy naszym oczom ukazuje się ceglane sklepienie oraz nisze ulokowane po obu bocznych ścianach korytarza. Wszechobecna wilgoć powoduje, że odczuwalna temperatura jest zdecydowanie niższa niż na zewnątrz. To właśnie dzięki tej temperaturze przed laty korytarz mógł służyć jako dworska spiżarnia. Idąc w głąb budowli, grunt staje się coraz bardziej mokry. Z czasem zaczynamy już po kostki brodzić w kałużach. Nasza przewodniczka pokazuje nam miejsca, gdzie wykonywane są odkrywki do badań archeologiczno-architektonicznych. Wykopaliska mają nas przybliżyć do poznania prawdy na temat tej tajemniczej warszawskiej budowli. Na to potrzeba jednak czasu, dzielonego z latającymi ssakami, bo – przypomnijmy – to one mają tutaj pierwszeństwo. Podziemne życie nocne Tak samo jak niegdyś Elizeum skutecznie pełniło funkcję sali zabaw dzięki swojemu odizolowaniu od tego co dzieje się na powierzchni miasta, tak i dziś warszawska rozrywka często schodzi pod ziemię, ukrywając się przed wzrokiem ulicznych przechodniów. Spokojnie można już zdjąć kalosze i odstawić latarki. Piwnice od dekad goszczą mieszkańców stolicy. Część z tych miejsc działa do dziś, część została zamknięta osiągając status kultowych. Organizatorzy imprez adaptowali chociażby muzealne piwnice (klub Obiekt Znaleziony), schron przeciwlotniczy (Ground Zero) czy szalety publiczne (Underground). Wyjątkowe przestrzenie miejsc zabawy wpływały na unikatowość charakteru imprezowej mapy Warszawy. Czasem jednak, wraz z rozbudową podziemnej infrastruktury, trzeba było albo wyjść na powierzchnię, albo zwinąć podziemny interes. Przykład? Likwidacja klubu Underground, który został zamknięty wraz z budową drugiej linii warszawskiego metra w 2014 roku. Były protesty klubowiczów, happeningi w końcu upamiętnienie. Napis w miejscu, gdzie kiedyś znajdowało się wejście do klubu. Historia zabawy pod ziemią zaczęła się w XVIII wieku i trwa do dziś. Nietoperze nie wiadomo kiedy wleciały do Gucin Gaju. To fakty. Jednak gdybyśmy pochylili się nad miejskimi legendami, to wiele z nich ma związek z podziemiami. Tylko niewiele z rzeczywistością. Ot, gdyby plotki o tym, co kryje pod sobą Pałac Kultury i Nauki były prawdą, to tunelami spod niego można byłoby dojść nawet do Muzeum Narodowego. Legendy. Sól miejskiej rzeczywistości. Nad- i podziemnej. Źródło: Wojewódzki Urząd Ochrony Zabytków w Warszawie
„Język polski to masakra!” – Włoch opowiada nam o swoim nowym życiu w Warszawie
W tym odcinku Łukasz Załuski z National Geographic Polska spotyka się z Francesco – Włochem z Turynu, który w Warszawie znalazł swoje miejsce pod Słońcem. Francesco opowiada o dojrzewaniu w Italii, wzajemnych stereotypach między naszymi narodami i czy w Polsce można zjeść prawdziwą włoską pizzę.
To jeden z najsympatyczniejszych rozmówców, jakich gościliśmy w studio National Geographic Polska. Mimo późnojesiennej pogody od początku naszego spotkania Francesco Morabito tryskał energią. „To bardzo włoskie" – chciałoby się powiedzieć. Jak to jednak jest w rzeczywistości z tymi stereotypami na temat mieszkańców Italii? O tym, a także o tym, jak Polska jest widziana z nie tak odległych Włoch, można posłuchać w nowej rozmowie National Geographic z cyklu „Jak to się mówi po polsku”. Kim jest Francesco Morabito, znany jako Framora? Francesco Morabito, znany w internecie jako Framora, to włoski twórca internetowy i youtuber pochodzący z Turynu, który od kilku lat mieszka w Polsce, głównie w Warszawie. Prowadzi kanał „Framora”, na którym opowiada o życiu w Polsce z perspektywy obcokrajowca, porównuje kulturę włoską i polską oraz pokazuje codzienność, podróże i ciekawostki związane z krajem, w którym mieszka. W swoich materiałach Francesco skupia się na przełamywaniu stereotypów o Polsce, podkreśla jej nowoczesność, bezpieczeństwo i jakość życia. Często dzieli się osobistymi doświadczeniami emigranta, mówiąc zarówno o wyzwaniach adaptacji, jak i o powodach, dla których zdecydował się tu zostać. Zyskał popularność dzięki szczerości, pozytywnemu nastawieniu i umiejętności opowiadania o Polsce w sposób zrozumiały i atrakcyjny dla zagranicznej publiczności. Posłuchaj rozmowy Francesco z National Geographic Polska Rozmowę z Francesco poprowadził Łukasz Załuski, redaktor naczelny National Geographic Polska. Wideo z rozmową można obejrzeć bezpośrednio w tym artykule, a także na naszym kanale YouTube i w serwisie Spotify. Źródło: National Geographic Polska Nasz ekspert Łukasz Załuski Redaktor naczelny „National Geographic Polska” i National-Geographic.pl. Dziennikarz podróżniczy i popularnonaukowy z 20-letnim stażem. Wcześniej odpowiedzialny m.in. za magazyny „Focus”, „Focus Historia” i „Sekrety Nauki”. Uważny obserwator zmieniającego się świata i nowych trendów podróżniczych. Inicjator projektu pierwszej naukowej rekonstrukcji wizerunków władców z dynastii Jagiellonów. Po świecie podróżuje w poszukiwaniu smaków lokalnych kuchni. Miłośnik tenisa, książek kryminalnych i europejskich stolic.
Tajna skrytka z czasów II wojny światowej. „Odkrycie wygląda sensacyjnie”
Dokumenty wytworzone w Komendzie Głównej Armii Krajowej, puste formularze dokumentów niemieckich, dziennik pisany przez młodą kobietę – to tylko część niezwykłego znaleziska dokonanego w Warszawie. Doszło do niego w czasie remontu pustostanu.
Skrytka znajdowała się pod podłogą w zabytkowej kamienicy na warszawskiej Pradze-Południe. Odkryte przedmioty pochodzą z czasu drugiej wojny światowej. Powiadomiono Mazowieckiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków, który podjął decyzję o zabezpieczeniu bezcennego zbioru. Co odkryto w konspiracyjnej skrytce? Jest to bardzo urozmaicony zbiór. Wszystko wskazuje, że związany jest z armią podziemną z czasów II wojny światowej. Pod podłogą znajdowały się: dokumenty wytworzone w Komendzie Głównej Armii Krajowej; puste formularze dokumentów niemieckich; polska prasa wydawana w Wielkiej Brytanii w czasie wojny; instrukcje i broszury szkoleniowe; fotografie, legitymacje i przedwojenne zdjęcia; dziennik pisany w okresie okupacji przez młodą kobietę, której tożsamości nie udało się jeszcze ustalić. Co wiemy o okolicznościach ukrycia dokumentów? – Wygląda na to, że podczas naszego remontu w pustostanie w dzielnicy Praga-Południe ekipa natrafiła na dokumenty, zdjęcia, mapy czy pamiętniki z czasów na chwilę przed Powstaniem Warszawskim. Niektóre opisują działanie Państwa Podziemnego, niektóre to świadectwa życia codziennego w okupacji, np. ceny podstawowych produktów spożywczych a część – przykłady prac nad przygotowaniem organizacji państwa po wojnie – relacjonuje prezydent Warszawy Rafał Trzaskowski. – Eksperci będą jeszcze sprawdzać to znalezisko, ale odkrycie wygląda sensacyjnie – dodał. Mazowiecki Wojewódzki Konserwator Zabytków zamierza przekazać przedmioty w depozyt do instytucji muzealnej. Zapewne trafią do Muzeum Powstania Warszawskiego. Tam będą zinwentaryzowane, poddane konserwacji oraz wnikliwym badaniom naukowym. Skrytki i zapomniane miejsca z czasów II wojny światowej W ostatnich latach doszło do kilku ważnych znalezisk związanych z okresem II wojny światowej. Warto przypomnieć sprawę zlokalizowania w okolicach Iłowa koło Sochaczewem w bańce po mleku sztandaru należącego do jednego z oddziałów walczących w czasie kampanii wrześniowej. Do równice cennego znaleziska doszło pod Tomaszowem Lubelskim. Tam udało się zlokalizować sztandar i proporzec należące do wojskowych walczących w kampanii wrześniowej w 1939 roku. Płat sztandaru należał do 4. Pułku Strzelców Podhalańskich, a proporzec mistrzowski – do 21. Dywizji Piechoty Górskiej. Z kolei w Borach Tucholskich w 2024 roku archeolodzy natknęli się na pozostałości po obozach pracy przymusowej i zapomniane miejsca pochówków jeńców. W baraku w Ruszowie odkryto napis wskazujący, że byli tam warszawiacy deportowani pod koniec powstania warszawskiego. Źródła: UM st. Warszawy, WUOZ w Warszawie Nasz autor Szymon Zdziebłowski Dziennikarz naukowy i podróżniczy, z wykształcenia archeolog śródziemnomorski. Przez wiele lat był związany z Serwisem Nauka w Polsce PAP. Opublikował m.in. dwa przewodniki turystyczne po Egipcie, a ostatnio – popularnonaukową książkę „Wielka Piramida. Tajemnice cudu starożytności” o największej egipskiej piramidzie. Miłośnik niewielkich, lokalnych muzeów. Uwielbia długie trasy rowerowe, szczególnie te prowadzące wzdłuż rzek. Lubi poznawać nieznane zakamarki Niemiec, zarówno na dwóch kółkach, jak i w czasie górskiego trekkingu.
Brytyjczycy z uznaniem o Warszawie. Docenili nie tylko znane atrakcje – także te niszowe
Brytyjski dziennik The Telegraph opublikował pełen superlatyw artykuł o atrakcjach Warszawy. Wyczerpujący tekst opisuje 20 różnorodnych atrakcji – od ikon architektury, po niszowe muzea. Jak Brytyjczycy widzą naszą stolicę?
„The Telegraph” przedstawia Warszawę jako miasto o niezwykle bogatej ofercie kulturalnej, szczególnie atrakcyjne dla miłośników muzeów. Podkreśla, że stolica łączy monumentalne instytucje historyczne z mniejszymi, bardzo oryginalnymi muzeami, tworząc wszechstronny obraz polskiej przeszłości. Ale pokazuje też, że Warszawa to nie tylko muzea – równie ważne są królewskie rezydencje, punkty widokowe, zielone przestrzenie czy wyjątkowe wydarzenia. Brytyjczyk chwali Warszawę Autorem tekstu jest Marc Di Duca, dziennikarz i autor przewodników, który do Warszawy przyjeżdża już od 20 lat i jest fanem historii naszej stolicy oraz pozostałości po epoce PRL. Nic więc dziwnego, że na swojej liście umieścił między innymi Muzeum życia w PRL przy Placu Konstytucji. Określił Warszawę wręcz jako „nirwanę dla miłośnika muzeów". Di Duca rekomenduje najważniejsze warszawskie atrakcje, dzieląc je na pięć kategorii: muzea, atrakcje za darmo, najlepsze dla rodzin, królewskie oraz dla miłośników historii. Oto one. Najlepsze muzea Na czele listy stoi Muzeum POLIN – nazwane jednym z najlepszych muzeów w Polsce, oferującym „podróż przez tysiąc lat historii Żydów polskich”. Drugie miejsce przypadło Muzeum Życia w PRL, za sugestywnie pokazaną codzienność czasów komunizmu. Dziennik wyróżnia także: Muzeum Wojska Polskiego, Stację Muzeum, Muzeum Warszawy, Muzeum Marii Skłodowskiej-Curie, Neon Muzeum, Muzeum Historii Polski. The Telegraph podkreśla różnorodność – od wielkich narracji narodowych, przez lokalne, aż po niszowe tematy. Najlepsze darmowe atrakcje Tu Brytyjczycy wyróżnili recitale Chopinowskie w Łazienkach, określone jako kultowe i masowo odwiedzane przez mieszkańców, a także Stare Miasto z Kolumną Zygmunta jako „imponujący przykład powojennej rekonstrukcji”. Najlepsze atrakcje dla rodzin Wśród polecanych miejsc znalazły się: Centrum Nauki Kopernik – opisane jako najciekawsze dla młodych odkrywców, Warszawskie Zoo, punkty widokowe: Pałac Kultury i Nauki oraz Varso Tower, najwyższy budynek Unii Europejskiej. Najlepsze atrakcje królewskie Monarchia to najwyraźniej ważny temat dla Brytyjczyków, bo The Telegraph wydzielił tu osobną kategorię warszawskich atrakcji. A są to: Pałac w Wilanowie z ogrodami, Park Łazienkowski z Pałacem na Wyspie, Zamek Królewski, odbudowany po wojnie i pełen historycznych wnętrz. Najlepsze miejsca dla pasjonatów historii Brytyjski dziennik podkreśla tą kategorią dramatyczne momenty dziejów Warszawy. Tu najważniejsze atrakcje to: Muzeum Powstania Warszawskiego, Pomnik Bohaterów Getta, Pomnik Powstania Warszawskiego na Placu Krasińskich. Tak widzą Warszawę Brytyjczycy i warto z nich wziąć przykład. Niektóre atrakcje, np. Muzeum Marii Skłodowskiej-Curie są rzadko odwiedzane przez samych Polaków, a szkoda. Źródło: The Telegraph Nasza autorka Magdalena Rudzka Dziennikarka „National Geographic Traveler" i „Kaleidoscope". Przez wiele lat również fotoedytorka w agencjach fotograficznych i magazynach. W National-Geographic.pl pisze przede wszystkim o przyrodzie. Lubi podróże po nieoczywistych miejscach, mięso i wino.
Które lotniska sprzyjają podróżnym? Ranking najlepszych miejsc na przesiadkę. Polskie miasto zostało wyróżnione
Długodystansowe podróże często wiążą się z nieuniknioną przesiadką, jednak najnowsze badania pokazują, że nie wszędzie oznacza to uciążliwe godziny spędzone na lotnisku. W niektórych miastach przesiadka staje się przygodą i okazją do odkrycia lokalnej kultury, a nawet krótkiej eksploracji. Które lotniska potrafią zatem zamienić czekanie w przyjemność?
Niektóre lotniska od pierwszych chwil zachęcają, by wyjść poza terminal i poznać miasto, inne zaś pozostają jedynie punktami tranzytowymi, które trzeba po prostu przeczekać. Aby ocenić, w których częściach świata przesiadka może stać się inspirującym doświadczeniem, firma AllClear Travel Insurance przeanalizowała 25 najbardziej ruchliwych węzłów komunikacyjnych na świecie. W badaniu uwzględniła zestaw czynników realnie wpływających na komfort krótkiego pobytu: łatwość i szybkość dotarcia do centrum, koszt noclegu, możliwość poruszania się pieszo, średnie dzienne wydatki, a także bliskość najważniejszych atrakcji, które można odwiedzić nawet podczas kilkugodzinnej przerwy w podróży. Wyniki okazały się zaskakujące, a Warszawa znalazła się wśród miast, które wyróżniają się na globalnej mapie przesiadek. Najlepsze na świecie miasta na przesiadkę W najnowszym zestawieniu najlepszych miast na przesiadkę dominują miejsca, które potrafią dobrze wykorzystać krótki czas podróżnych, oferując szybki dostęp do centrum, spójny układ urbanistyczny i przestrzeń, którą da się poznać nawet podczas kilkugodzinnej przerwy. W związku z tym na szczycie rankingu znalazł się Frankfurt, który zawdzięcza swoją pozycję 15-minutowemu transferowi z lotniska, a także zwartej zabudowie historycznego centrum, pozwalającej w kilka chwil dotrzeć do jego najważniejszych punktów. Dzięki temu krótki spacer z okolic Hauptwache może przerodzić się w realną mini-wycieczkę – od przejścia przez Römerberg po moment odpoczynku przy kieliszku Apfelweina. Drugie miejsce zajęła Doha, gdzie luksusowe lotnisko Hamad International i niewielka odległość od kluczowych atrakcji (od Souq Waqif po Muzeum Sztuki Islamskiej) umożliwiają podróżnym szybkie zanurzenie się w lokalnej kulturze. Trzecia w zestawieniu Atlanta zaskakuje z kolei ogromem połączeń i rekordową przepustowością, dzięki którym nawet krótka przerwa staje się okazją do odwiedzenia rozpoznawalnych miejsc, na przykład Centennial Olympic Park. Wysoko oceniana Kopenhaga przyciąga krótkimi dystansami między atrakcjami oraz 13-minutowym dojazdem do centrum, natomiast Warszawa (sklasyfikowana na piątym miejscu) zdobyła uznanie przystępnymi cenami, możliwością poruszania się pieszo i niewielkimi odległościami między punktami, które można zobaczyć podczas przesiadki. W pierwszej dziesiątce znalazły się również Dublin, Wiedeń, Baltimore i Amsterdam – miasta, które potrafią zamienić zwykły stopover w krótkie, lecz bogate w wrażenia doświadczenie. Gdzie przesiadka staje się wyzwaniem? Najgorzej oceniane miasta dla podróżnych Choć wiele metropolii potrafi zamienić przesiadkę w krótką, inspirującą podróż, zestawienie wskazało także miejsca, w których postój staje się wyzwaniem. Najniżej oceniono Los Angeles, przede wszystkim z powodu wyjątkowo długiego, blisko godzinnego dojazdu z lotniska do centrum oraz rozproszenia atrakcji w obrębie ogromnej aglomeracji. Podróżni tracą tu czas nie tylko na pokonanie dystansu, lecz także na logistykę, co sprawia, że krótki stopover w praktyce nie daje szans na zwiedzanie. Podobne problemy dotyczą Houston, Limy czy San Diego, gdzie duże wysokościowe różnice terenu, wysokie ceny hoteli lub znaczne odległości między kluczowymi punktami miasta skutecznie ograniczają możliwości wykorzystania przesiadki. Tę sytuację podsumowała Sarah Collinson, dyrektor ds. międzynarodowych w AllClear. „Zbyt często podróżni lądują w popularnych miastach i spędzają cały czas na lotnisku, tracąc możliwość doświadczenia choćby krótkiego, 24-godzinnego pobytu w nowym miejscu” – zauważyła. Podkreśliła również, że jednym z głównych celów raportu było wskazanie lokalizacji, które realnie sprzyjają wartościowemu postojowi: „Chcieliśmy wyróżnić miasta najlepiej nadające się na przystanek, dlatego powstała ta lista”. Wśród najniżej ocenionych znalazły się także Bombaj, Abu Zabi i Hongkong, które łączą wysokie koszty pobytu, znaczne odległości między atrakcjami oraz układ przestrzenny utrudniający szybkie poruszanie się. W efekcie nawet kilkugodzinna przerwa w podróży staje się tam koniecznością do przeczekania, a nie okazją do choćby krótkiej eksploracji miasta. Źródła: AllClear Travel Insurance, Today's Traveller Nasza ekspertka Sabina Zięba Podróżniczka i dziennikarka, wcześniej związana z takimi redakcjami, jak m.in. „Wprost”, „Dzień Dobry TVN” i „Viva”. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o ciekawych kierunkach i turystyce. Miłośniczka dobrej lektury i wypraw na koniec świata. Uważa, że Mark Twain miał słuszność, mówiąc: „Za 20 lat bardziej będziesz żałował tego, czego nie zrobiłeś, niż tego, co zrobiłeś. Więc odwiąż liny, opuść bezpieczną przystań. Złap w żagle pomyślne wiatry. Podróżuj, śnij, odkrywaj”.
Polskie miasto po raz pierwszy w prestiżowym rankingu – i to wysoko. O co chodzi z „Copenhagenize”?
Wrocław zajął wysokie miejsce w rankingu Copenhagenize Index 2025. Dalej znalazły się także inne polskie miasta. To pierwszy raz, gdy Polska znalazła się w zestawieniu najbardziej przyjaznych rowerzystom metropolii świata.
Copenhagenize Index powstał w 2011 roku jako ranking analizujący miasta pod kątem ich przyjazności rowerzystom. Według jego twórców ma trzy cele: wyróżniać liderów, wspierać wymianę doświadczeń i dawć przejrzyste wytyczne, jak tworzyć przyjazne rowerom miasto. Ranking skupia się na realnych czynnikach: tym, jak łatwo i bezpiecznie można poruszać się po danym mieście rowerem. W centrum uwagi znajduje się zawsze użytkownik i jego codzienne doświadczenie. Co nowego w edycji 2025? Najnowszy ranking, opublikowany 18 listopada, bierze pod lupę dane z roku 2025. Wprowadza też znaczącą zmianę metody badań: połączono wskaźniki ilościowe z jakościowymi, dzięki czemu można m.in. uchwycić kulturowe i polityczne aspekty rozwoju mobilności rowerowej. Ranking obejmuje 100 miast ocenianych według 13 wskaźników. Są to między innymi ścieżki, parkingi, wypożyczalnie rowerów publicznych, budżety przeznaczone na sprawy rowerowe. Oprócz globalnego zestawienia raport zawiera też analizy regionalne, profile 30 najlepszych miast oraz przykłady udanych inwestycji i zmian. Polska w rowerowej elicie świata I to właśnie edycji 2025 po raz pierwszy pojawiły się polskie miasta, które dołączają do światowej, rowerowej elity. A są to Wrocław, Poznań, Warszawa, Gdańsk i Łódź. Znalazły się odpowiednio na 28, 53, 62, 63 i 68 miejscu na 100 przebadanych metropolii. Szczególnie cieszy wysokie miejsce Wrocławia. Kolejne polskie miasta według ekspertów Copenhagenize są dość daleko za nim. Dlaczego Wrocław znalazł się tak wysoko? Wrocław swoje wysokie miejsce zawdzięcza wieloletnim inwestycjom w rozbudowę sieci rowerowej. Miasto intensywnie promuje codzienne używanie rowerów. Dysponuje 428 kilometrami tras rowerowych, tworzonych zgodnie z holenderskimi standardami – skutecznie łączącymi m.in. parki, uczelnie i centra biznesowe. Eksperci podkreślają, że Wrocław łączy infrastrukturę z nowatorskimi rozwiązaniami. W 2025 otwarto Mikrohub Wrocław – pierwszą w Polsce stację przeładunkową dla rowerów cargo, w podziemnym parkingu pod Placem Wolności. Ponadto ponownie otwarto dla rowerów historyczne centrum miasta i wprowadzono Strefę Slow Zone. Kolejne inicjatywy to program edukacyjny „Młodzi – Aktywnie zMOBILizowaNi” oraz restart systemu rowerów miejskich (2 534 pojazdów we Wrocławiu), który w pół roku zanotował 1 milion przejazdów. Zwycięzcy rankingu: najlepsze miasta dla rowerzystów na świecie Wbrew nazwie, tym razem to nie Kopenhaga znalazła się na pierwszym miejscu – ale holenderski Utrecht. Stolica Danii jest druga, a podium zamyka Gandawa w Belgii. Ponadto w pierwszej dziesiątce są Amsterdam, Paryż, Helsinki, Munster, Antwerpia, Bordeaux i Nantes. Źródła: Copenhagenize, Wrocław.pl Nasza autorka Magdalena Rudzka Dziennikarka „National Geographic Traveler" i „Kaleidoscope". Przez wiele lat również fotoedytorka w agencjach fotograficznych i magazynach. W National-Geographic.pl pisze przede wszystkim o przyrodzie. Lubi podróże po nieoczywistych miejscach, mięso i wino.
„To lustro najnowszej historii Polski” – Stadion Dziesięciolecia przez dekady był jednym z symboli Warszawy
Stadion Dziesięciolecia nie był jedynie obiektem sportowym. W szerszym kontekście betonowy kolos był czymś w rodzaju lustra, w którym odbijały się wszystkie ideologiczne i ekonomiczne wstrząsy i zawirowania drugiej połowy XX stulecia. Narodził się jako symbol nowej, socjalistycznej Polski, powstającej z ruin II wojny światowej. Finalnie, przeistoczył się w chaotyczne, tętniące życiem wcielenie burzliwej transformacji ustrojowej i „dzikiego” kapitalizmu lat 90.
Spis treści: Narodziny kolosa Stadion Dziesięciolecia jako arena chwały propagandy i dramatu Zmierzch stadionu i narodziny bazaru Monumentalny stadion powstał dosłownie na gruzach zrównanej z ziemią Warszawy. Ta decyzja miała symbolizować przezwyciężenie wojennej traumy i budowę świetlanej przyszłości pod nowym ustrojem. Kilka dekad później, gdy wspaniały niegdyś obiekt popadł w ruinę, jego podupadła struktura stała się gruntem dla odradzającego się polskiego kapitalizmu w swojej najpierwotniejszej, nieuregulowanej formie. Narodziny kolosa Decyzję o wzniesieniu w odbudowanej stolicy reprezentacyjnego stadionu narodowego władze PRL-u podjęły już na początku lat 50. XX wieku. Tak jak projekty realizowane w innych krajach bloku wschodniego, obiekt miał pełnić funkcję nie tylko sportową, ale także ideologiczną. Stadion miał być areną dla masowych uroczystości państwowych i propagandowych wieców, manifestujących siłę i jedność nowego systemu. Ta idea nabrała realnego kształtu w 1953 roku, kiedy Stowarzyszenie Architektów Polskich ogłosiło konkurs na wykonanie projektu stadionu olimpijskiego dla Warszawy. Prace ruszyły w sierpniu 1954 roku. Władze narzuciły iście karkołomne tempo. Oficjalne otwarcie obiektu, któremu towarzyszyła huczna gala w typowo ludowym stylu, nastąpiło 22 lipca 1955 roku, w rocznicę ogłoszenia Manifestu PKWN. Projekt i architekci W konkursie zwyciężył projekt przygotowany przez zespół wybitnych polskich architektów w składzie: Jerzy Hryniewiecki, Zbigniew Ihnatowicz i Jerzy Sołtan. W późniejszej fazie dołączyli do nich również Marek Leykam i Czesław Rajewski. Wizja projektantów przedstawiała klasyczny obiekt olimpijski, w którego centrum znajdowało się pełnowymiarowe boisko piłkarskie. Otacza je 8-torowa, 400-metrowa bieżnia lekkoatletyczna. Najcharakterystyczniejszą cechą obiektu była jego otwarta, eliptyczna forma, której trzon stanowiły potężne wały ziemne. Wybór ten był tak samo pragmatyczny, jak symboliczny. Z gruzów Warszawy powstał wielki stadion Ogromne nasypy, będące fundamentem dla trybun, wzniesiono z gruzów Warszawy, zniszczonej przez niemieckiego okupanta podczas II wojny światowej. Dzięki tej niezwykłej koncepcji stadion stał się czymś w rodzaju pomnika odrodzenia – namacalnym dowodem na to, że Polska powstaje z popiołów wojennej pożogi, a przeszłość staje się fundamentem pod budowę przyszłości. Oficjalnie Stadion Dziesięciolecia Manifestu Lipcowego był wyposażony w 71008 miejsc siedzących. Tworzyły je długie drewniane ławy. Należy jednak podkreślić, że dzięki otwartej konstrukcji i rozległym przestrzeniom na koronie obiekt mógł zgromadzić znacznie większy tłum. W trakcie najważniejszych wydarzeń, frekwencja regularnie sięgała (a nawet przekraczała) 100 tysięcy widzów. Stadion Dziesięciolecia jako arena chwały propagandy i dramatu Przez pierwsze trzy dekady istnienia, stadion stanowił centrum polskiego sportu – miejscem, gdzie rodziła się narodowa duma. Wymieniając najważniejsze momenty w sportowej historii obiektu, należy wspomnieć przede wszystkim o dwudniowym meczu lekkoatletycznym, który reprezentacja Polski stoczyła ze Stanami Zjednoczonymi. Wydarzenie odbyło się 1 i 2 sierpnia 1958 roku. Ściągnęło na trybuny ponad 100 tys. widzów. Nie można nie wspomnieć, że Stadion Dziesięciolecia był ikonicznym miejscem mety Wyścigu Pokoju, najważniejszego wydarzenia kolarskiego w bloku wschodnim. Finałowe okrążenia po żużlowej bieżni, przy ogłuszającym dopingu stutysięcznej publiczności, na stałe wpisały się w historię polskiego sportu i były jednym z nielicznych momentów, gdy Polacy mogli poczuć się częścią wielkiego, międzynarodowego widowiska. W latach 1955–1983, stadion był kluczową areną zmagań reprezentacji Polski w piłce nożnej. To właśnie tam biało-czerwoni rozegrali kluczowe mecze eliminacyjne do mistrzostw Europy i świata. Tam spotykali się w towarzyskich potyczkach z potęgami światowego futbolu. Ostatnim oficjalnym meczem kadry na tym obiekcie było spotkanie eliminacyjne do Euro 1984, w którym Polska zmierzyła się z Finlandią. Prywatna scena władzy Zgodnie z pierwotnym założeniem, Stadion Dziesięciolecia był nie tylko „świątynią” sportu, ale także sceną dla najważniejszych wydarzeń państwowych, które miały legitymizować władzę i budować poczucie jedności pod jej przewodnictwem. Jednym z najważniejszych było obchodzone corocznie wielkie święto plonów – Centralne Dożynki. Realizowane z ogromnym rozmachem, starannie wyreżyserowane wydarzenie gromadziło przywódców partyjnych i delegatów z całego kraju, którzy wygłaszali płomienne przemowy o sukcesach socjalistycznego rolnictwa. Tragedia bronią wymierzoną w skroń władzy W historii stadionu nie brakowało też wstrząsających momentów. Najtragiczniejszym bez wątpienia było wydarzenie z 8 września 1968 roku. Tamtego dnia, podczas obchodów Centralnych Dożynek, Ryszard Siwiec dokonał samospalenia na oczach elity władzy PRL-u i około 100 tys. zgromadzonych widzów. 59-letni księgowy z Przemyśla i były żołnierz Armii Krajowej zdobył się na ten desperacki czyn, by zaprotestować przeciwko agresji wojsk Układu Warszawskiego na Czechosłowację. Około 12:15 oblał się rozpuszczalnikiem. Zanim płomienie zajęły jego ciało, rzucił w tłum ulotki potępiające zbrojną inwazję. Płonąc, krzyczał „Protestuję!” i „Niech żyje wolna Polska!”. Bezwzględna władza nie przerwała uroczystości. Służba Bezpieczeństwa dołożyła wszelkich starań, by wyciszyć sprawę. Materiały filmowe i fotograficzne zostały skonfiskowane. W oficjalnych komunikatach przyjęto narrację oczerniającą Siwca, rozpowszechniając fałszywe informacje o jego chorobie psychicznej i uzależnieniu od alkoholu. Zmierzch stadionu i narodziny bazaru Stadionowi Dziesięciolecia nie było pisane „długie życie”. Założenia konstrukcyjne, które w 1955 roku stanowiły o nowoczesności i symbolicznym wymiarze obiektu, stały się bezpośrednią przyczyną jego przedwczesnego upadku. Presja, by zakończyć prace budowlane na święto 22 lipca, wymusiła stosowanie szybkich, ale niekoniecznie trwałych rozwiązań. Stadion oparty na wałach ziemnych okazał się w praktyce niezwykle trudny w utrzymaniu i modernizacji. Nasypy były podatne na erozję, a cała konstrukcja nie pozwalała na wprowadzenie nowocześniejszych rozwiązań – zadaszenia czy indywidualnych krzeseł. To sprawiło, że już na początku lat 80., stadion uznano za obiekt „zdekapitalizowany”, a jego remont – za „nieopłacalny”. Koniec sportowej świetności Stadionu Dziesięciolecia nadszedł wraz z ostatnim meczem reprezentacji Polski w 1983 roku. Podupadająca infrastruktura przestała spełniać międzynarodowe standardy, a organizacja wielkich imprez sportowych stała się niemożliwa. Pozbawiony swojej właściwej funkcji stadion stał się pustym, niszczejącym i wyczekującym nowej funkcji kolosem. Nowe przeznaczenie Wraz z politycznym przełomem 1989 roku nastała zupełnie nowa rzeczywistość. Skupione na fundamentalnej przebudowie ustroju państwo nie miało ani pomysłu, ani tym bardziej środków na rewitalizację obiektu. Z pomocą przyszła jednak prywatna inicjatywa. W 1989 roku, zarządzający stadionem Centralny Ośrodek Sportu wydzierżawił teren firmie Damis. Inwestor dostrzegł ogromny potencjał stadionowej przestrzeni. Na koronie obiektu i przyległych błoniach zorganizowane zostało targowisko. Ta inicjatywa idealnie wpisywała się w nową rzeczywistość, w której popyt na niedrogie towary rósł i pozwalał rozwijać się drobnym przedsiębiorcom. Początkowo targowisko funkcjonowało w weekendy, jednak w ciągu kilku lat model działalności zmienił się na codzienny. W celu podkreślenia ogromnej skali i międzynarodowego charakteru obiektu, w 1996 roku otrzymał on nazwę „Jarmark Europa”, mającą symbolizować otwarcie się Polski na świat po latach izolacji w komunistycznym systemie. Nasz autor Artur Białek Dziennikarz i redaktor. Wcześniej związany z redakcjami regionalnymi, technologicznymi i motoryzacyjnymi. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o historii, kosmosie i przyrodzie, ale nie boi się żadnego tematu. Uwielbia podróżować, zwłaszcza rowerem na dystansach ultra. Zamiast wygodnego łóżka w hotelu, wybiera tarp i hamak. Prywatnie miłośnik literatury.
Jak katastrofa uratowała jeden z warszawskich cudów architektonicznych. To jedno z najpiękniejszych miejsc w stolicy
Arkady Kubickiego powstały w odpowiedzi na dwa problemy, które w XIX wieku trapiły Zamek Królewski – inżynieryjny i estetyczny. Nadwiślańskie tereny, spustoszone dwiema niszczycielskimi powodziami, wymagały pilnej interwencji. To właśnie ta kryzysowa sytuacja stała się impulsem, który sprowokował powstanie jednego z najwspanialszych dzieł polskiego klasycyzmu.
Spis treści: Katastrofa impulsem do działania Kubicki stworzył projekt genialny w swojej prostocie Funkcja arkad zmieniała się na przestrzeni lat Drugie życie arkad Wznoszące się ku sklepieniu potężne ceglane łuki ciągną się na długości 195 metrów, tworząc przestrzeń, która onieśmiela skalą i zachwyca surowym pięknem. To właśnie arkady Kubickiego – prawdziwa ceglana katedra inżynierii i sztuki. Określenie ich mianem zwykłego aneksu do zamku byłoby ogromnym nietaktem. Jakub Kubicki stworzył samodzielne arcydzieło, będące namacalnym wyrazem architektonicznego geniuszu. Katastrofa impulsem do działania W czasach Królestwa Kongresowego, Warszawa pozostawała miastem o niepewnym statusie politycznym, jednak wciąż z silnym poczuciem własnej tożsamości. Zamek Królewski, mimo że znajdował się pod rosyjską kuratelą, pozostawał najważniejszym symbolem polskiego dziedzictwa. To właśnie w tej rzeczywistości Warszawę nawiedził niszczycielski żywioł – dwie powodzie, pierwsza w 1813, a druga w 1816 roku. Woda spustoszyła nadwiślańskie tereny i doszczętnie zniszczyła wybudowaną u podnóża skarpy Oficynę Tarasową. Spadzisty brzeg Wisły został poważnie naruszony i zaczął zagrażać bezpieczeństwu Zamku. Kubicki stworzył projekt genialny w swojej prostocie Misję rozwiązania tego problemu powierzono generalnemu budowniczemu rządowemu, Jakubowi Kubickiemu. W tym miejscu należy jednak wspomnieć, że monumentalna budowla nigdy nie miała być samodzielnym elementem, a jedynie fragmentem planu przebudowy całej wschodniej elewacji Zamku Królewskiego. Niestety, z powodu braku funduszy nie udało się urzeczywistnić tej wizji. Realizowany od 1818 do 1827 roku projekt stanowił odpowiedź na kilka potrzeb. Po pierwsze, długie na 195 metrów i szerokie na 9,5 metra arkady miały być murem oporowym, wzmacniającym i stabilizującym skarpę wiślaną. Po drugie, miały być rozległym tarasem, łączącym nowo zaprojektowane Ogrody Królewskie. Miejscem spacerów, oferującym widok na Wisłę i prawobrzeżną część miasta. Po trzecie, miały rozwiązywać problem ruchliwej ulicy Bocznej. Zamiast ją likwidować, Kubicki postanowił ukryć ją wewnątrz swojej konstrukcji, tworząc w ten sposób elegancki tunel. Powstało dzieło wybitne Tworząc projekt arkad, Jakub Kubicki pełnymi garściami czerpał z najlepszych wzorców neoklasycyzmu. Styl nawiązujący budowli antycznej Grecji i Rzymu preferował harmonię, prostotę, ład i symetrię. To wszystko było doskonale widoczne w dziele Kubickiego. Rdzeń konstrukcji wykonano z cegły. Dzięki temu zabiegowi, arkady zyskały surowy, ale niepozbawiony ciepła charakter. Do wykonania najbardziej reprezentacyjnych elementów, jak choćby obramowania arkad i okien, gzymsu wieńczącego i boniowania, wykorzystano szlachetny piaskowiec. Kluczowe elementy architektoniczne Styl całej konstrukcji zdefiniowały dwa podstawowe elementy: potężne arkady – siedem masywnych, ażurowych łuków, których skala miała wzbudzać podziw; sklepienia krzyżowe – wsparte na potężnych filarach, osiągnęły rozpiętość 8,5 metra. We wnętrzu hali stworzyły wrażenie ogromnej, uporządkowanej i jakby niekończącej się przestrzeni. Kunszt projektanta podkreślały wspaniałe detale. Wschodnią elewację ozdobiono okrągłymi oknami, a całość zwieńczono elegancką balustradą. Należy wspomnieć, że Kubicki wykazał się niemałą innowacyjnością, tworząc na arkadach „zielony dach”. Na sklepieniach rozsypano grubą na około pół metra warstwę ziemi, na której posadzono krzewy ozdobne i drzewa. W ten sposób płynnie połączono architekturę z krajobrazem Ogrodów Królewskich. Funkcja arkad zmieniała się na przestrzeni lat Można powiedzieć, że arkady Kubickiego są metaforycznym lustrem, w którym na przestrzeni lat odbijały się losy państwa i narodu. Co kilka dekad funkcja budowli zmieniała się stosownie do panującej w kraju sytuacji politycznej. 1827–1831 Arkady miały być nie tylko konstrukcją wzmacniającą wiślaną skarpę, ale także zadaszonym pasażem wzdłuż Wisły. I rzeczywiście, przez pierwszych kilka lat obiekt spełniał swoją pierwotną funkcję publiczną. 1831–1918 Wszystko zmieniło się po upadku powstania listopadowego, gdy budynek został przejęty przez rosyjskie wojsko. W akcie symbolicznej dominacji otwarte arkady zostały zamurowane, a monumentalne wnętrze – podzielone ścianami działowymi. W ten sposób, wspaniałe dzieło przeistoczyło się w stajnie dla carskiego Pułku Czerkiesów. 1918–1939 Po odzyskaniu przez Polskę niepodległości, funkcja arkad niemal nie uległa zmianie. Niemal, bo carskie stajnie przekształcono w garaże dla samochodów rezydującego na Zamku prezydenta Rzeczypospolitej. 1939–1945 Podczas II wojny światowej, zamek królewski został ograbiony i wysadzony w powietrze przez niemieckiego okupanta. Znajdujące się u jego stóp arkady cudem przetrwały wojenną pożogę. 1945–1995 W powojennej rzeczywistości dla arkad nie było już miejsca w panteonie narodowych zabytków. Przez niemal pół wieku wspaniały niegdyś budynek pełnił funkcję magazynów – najpierw dla Zespołu Pieśni i Tańca Wojska Polskiego, później dla robotników pracujących przy odbudowie Zamku Królewskiego. Drugie życie arkad Długie lata zaniedbań doprowadziły do poważnej degradacji zabytkowej konstrukcji. Arkady utraciły swój dawny blask, a jakby tego było mało, niestabilna skarpa ponownie zaczęła zagrażać zamkowym fundamentom. Dla władz stało się jasne, że konstrukcja wymaga natychmiastowego ratunku. Zadanie przywrócenia arkad do życia powierzono Stanisławowi Fiszerowi. Remont, który w praktyce był ogromnym przedsięwzięciem inżynieryjnym, trwał 14 lat, do 2009 roku. Kluczową kwestią było ustabilizowanie skarpy poprzez wbudowanie za historycznymi murami potężnej żelbetowej konstrukcji, która była w stanie przyjąć napór gruntu i ochronić oryginalną cegłę. Fiszer przyjął filozofię „ochrony przez transformację”. Wprowadził do konstrukcji nowoczesne elementy, jak zamykające wnętrze tafle szkła, które nie zaburzają, a harmonijnie współistnieją z historycznym otoczeniem. Dziś arkady są tętniącym życiem centrum kultury, w którym odbywa się wiele prestiżowych wydarzeń. Nasz autor Artur Białek Dziennikarz i redaktor. Wcześniej związany z redakcjami regionalnymi, technologicznymi i motoryzacyjnymi. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o historii, kosmosie i przyrodzie, ale nie boi się żadnego tematu. Uwielbia podróżować, zwłaszcza rowerem na dystansach ultra. Zamiast wygodnego łóżka w hotelu, wybiera tarp i hamak. Prywatnie miłośnik literatury.
Święta wysoko nad Warszawą. Nadchodzi otwarcie najwyższego jarmarku w Unii Europejskiej
Od 1 grudnia 2025 roku najwyższy taras widokowy w Europie zamieni się w bożonarodzeniowy jarmark. Goście będą mogli podziwiać panoramę Warszawy z 49. piętra, w otoczeniu świątecznych iluminacji i sezonowych przysmaków.
Highline Warsaw to jedna z najbardziej wyjątkowych atrakcji w stolicy. Od początku września na najwyższych piętrach Varso Tower zwiedzający mogą korzystać z tarasu widokowego, baru oraz wystawy poświęconej historii Warszawy. Teraz, wraz ze zbliżającym się okresem świątecznym, organizatorzy zapowiadają stworzenie unikalnego jarmarku. Gdzie powstanie jarmark? Varso Tower to najwyższy budynek nie tylko w Polsce, ale także w całej Unii Europejskiej. Taras widokowy umieszczony na najwyższych piętrach niemal od samego początku przyciąga tłumy turystów, oferując perspektywę, jakiej Warszawa wcześniej nie znała. Z tego miejsca można podziwiać ruchliwe ulice centrum oraz zobaczyć iglicę Pałacu Kultury i Nauki niemal „na wyciągnięcie ręki”. Budynek Varso znajduje się u zbiegu ulic Chmielnej i alei Jana Pawła II, tuż za Dworcem Centralnym. Co oferuje podniebny jarmark? Organizatorzy zapowiadają, że w czasie działania jarmarku odwiedzający przeniosą się do prawdziwej bożonarodzeniowej krainy. Władze Varso przygotowują specjalne iluminacje, m.in. świąteczne światła oplatające drzewa w HighGarden – jednej z części Highline Warsaw. Na tarasie widokowym powstaną też wyjątkowe punkty fotograficzne, gdzie goście będą mogli zrobić sobie pamiątkowe zdjęcia w zimowej scenerii. Całość ma łączyć kameralny klimat świąt Bożego Narodzenia z monumentalną wysokością, na której ulokowany będzie jarmark. Świąteczna atrakcja na Varso to jednak nie tylko widoki i iluminacje. Jak na każdy bożonarodzeniowy kiermasz przystało, nie zabraknie również oferty gastronomicznej. Wśród dekoracji staną specjalne stoiska serwujące tradycyjne świąteczne przysmaki. Ile będzie kosztować świąteczny jarmark w chmurach? Choć oficjalny cennik wejścia na jarmark nie został jeszcze opublikowany, można już orientować się na podstawie standardowych cen wjazdu na najwyższy wieżowiec w Unii Europejskiej. Obecnie bilety kosztują: przy zakupie online: od 45 zł za osobę dorosłą, 30 zł dla studentów i młodzieży (12–17 lat) oraz 15 zł dla dzieci do 11. roku życia; przy zakupie na miejscu: ceny są wyższe i zaczynają się od 70 zł. Inne jarmarki w Warszawie Mimo że jarmark na Varso zapowiada się jako najbardziej wyjątkowa świąteczna przestrzeń w stolicy, nie będzie jedynym miejscem, w którym mieszkańcy i turyści poczują klimat bożonarodzeniowych targów. Wśród najważniejszych warto wymienić: Jarmark na placu Defilad – nowy, ogromny festyn świąteczny, który rozmachem ma dorównywać słynnym jarmarkom w Niemczech. W planach jest także instalacja najwyższego w Polsce diabelskiego młyna. Jarmark Bożonarodzeniowy na Starym Mieście – najpopularniejszy świąteczny kiermasz w Warszawie, pełen specjałów, ozdób i iluminacji. W jego sąsiedztwie tradycyjnie działa sezonowe miejskie lodowisko. Sezonowe markety świąteczne – liczne przestrzenie handlowe, w tym m.in. Elektrownia Powiśle czy Hala Koszyki, przygotowują specjalne świąteczne stoiska z przysmakami i upominkami. To doskonała okazja, by uzupełnić wigilijne zapasy lub znaleźć prezenty. Źródło: Highline Warsaw Nasz autor Olaf Kardaszewski Absolwent Instytutu Stosowanych Nauk Społecznych na Uniwersytecie Warszawskim. Obecnie student magisterskiego kierunku Studiów Miejskich na tej samej uczelni. Interesuje się społecznymi i kulturowymi aspektami zmieniającego się świata, o czym chętnie pisze w swoich pracach. Współprowadzący projekt „Podziemna Warszawa” w National Geographic Polska. Uwielbia podróże, w trakcie których zawsze stara się obejrzeć mecz lokalnej drużyny piłkarskiej.