Palma stała się symbolem stolicy. Historia tej instalacji jest tak samo niezwykła jak ona sama
Mimo że sztuczna, to najbardziej rozpoznawalna polska palma. Warszawa uczyniła z niej punkt orientacyjny, miejsce spotkań i ikonę, która na stałe wpisała się w pocztówkowy wizerunek miasta. Mowa o instalacji artystycznej „Pozdrowienia z Alej Jerozolimskich”, która od 2002 roku dumnie wznosi się w centrum stolicy. Jaka idea przyświecała artystce, gdy postanowiła „posadzić” tę egzotyczną roślinę na Alejach Jerozolimskich? Na to i inne pytania odpowiadamy poniżej.
Spis treści: Od bliskowschodniego słońca do warszawskiej pustki Palma jako wieloznaczny symbol Palma jako scena protestów i manifestacji Od „partyzantki” do instytucji Instalacja artystyczna Joanny Rajkowskiej, powszechnie znana jako „palma na rondzie de Gaulle’a”, stanowi jeden z najniezwyklejszych przykładów sztuki w przestrzeni publicznej współczesnej Polski. Od momentu jej oficjalnego odsłonięcia, 12 grudnia 2002 roku, rzeźba ta ewoluowała z kontrowersyjnego, postrzeganego jako obcy elementu krajobrazu w nierozerwalny symbol Warszawy, który nie tylko definiuje tożsamość wizualną centrum miasta, ale także służy jako dynamiczne narzędzie komunikacji społecznej, politycznej i ekologicznej. Od bliskowschodniego słońca do warszawskiej pustki Geneza projektu sięga 2001 roku, kiedy Joanna Rajkowska odwiedziła Izrael w okresie drugiej intifady. Widok palm daktylowych w krajobrazie naznaczonym głębokimi podziałami i przemocą stał się dla artystki impulsem do refleksji nad specyficzną pustką, jaką odczuła po powrocie do Warszawy. Nie chodziło wyłącznie o brak egzotycznej roślinności. Owa pustka dotyczyła przede wszystkim bolesnej wyrwy w tkance społecznej miasta, spowodowanej niemal całkowitym zniknięciem społeczności żydowskiej po Holokauście i wydarzeniach marca 1968 roku. Inspiracja z Izraelem wiązała się z wewnętrzną potrzebą zrekonstruowania niewidocznych połączeń historycznych. Obserwując codzienne życie w cieniu palm na Bliskim Wschodzie, Rajkowska dostrzegła paradoksalną normalność egzotyki, która w Warszawie mogła stać się narzędziem dekonstrukcji homogenicznego porozumienia. Sztuczna palma daktylowa o wysokości około 15 metrów stanęła w miejscu, gdzie tradycyjnie w okresie zimowym ustawiano choinkę bożonarodzeniową. Ten świadomy gest zastąpienia jednego symbolu innym miał na celu wywołanie dysonansu poznawczego i zwrócenie uwagi na fakt, że nazwa jednej z najważniejszych arterii stolicy nie jest przypadkowa, a wskazuje na konkretne, często wypierane z pamięci dziedzictwo. Polityczny opór Początkom instalacji towarzyszyły silne spory o charakterze światopoglądowym i politycznym. W 2002 roku, gdy palma stanęła na rondzie, administracja Warszawy odnosiła się do niej z dużą rezerwą, a momentami – z jawną niechęcią. Politycy prawicy postrzegali ją jako element obcy ideowo – rodzaj „drzazgi” w środku miasta, która kolidowała z ich wizją patriotycznego i tradycyjnego krajobrazu stolicy. Obawiano się, że instalacja jest zbyt kontrowersyjna, by stać się stałym elementem miasta. Właśnie dlatego pierwotnie miała pozostać na rondzie tylko przez rok. Spekulacje na temat jej usunięcia powracały wielokrotnie, zwłaszcza w kontekście planów przebudowy ronda de Gaulle’a w zwykłe skrzyżowanie, na którym rzekomo nie byłoby już miejsca na sztuczną roślinność. Dochodziło również do prób blokowania projektu na szczeblu administracyjnym. Palma jako wieloznaczny symbol O ile najważniejszą warstwą znaczeniową „Pozdrowień z Alej Jerozolimskich” jest przypomnienie o żydowskiej tożsamości Warszawy, to należy stwierdzić, że palma, będąca cytatem z bliskowschodniego krajobrazu, prowokuje i zmusza do refleksji także w innych obszarach. Na płaszczyźnie historycznej, dzieło odsyła bezpośrednio do Nowej Jerozolimy i tragicznych losów warszawskich Żydów. Płaszczyzna socjologiczna obejmuje testowanie otwartości polskiego społeczeństwa na wybryk wyobraźni i inność kulturową w przestrzeni publicznej. Z kolei płaszczyzna emocjonalna wyraża tęsknotę za kosmopolityczną energią i chęć przełamania monotonnej normalności. Istotna jest również warstwa ironiczna – humor i dystans zawarty w pomyśle postawienia tropikalnego drzewa w sercu postkomunistycznego miasta chroni projekt przed nadmiernym patosem. Z czasem palma przestała być tylko projektem o nieobecności. Stała się ona kotwicą dla protestów, manifestacji i happeningów, pełniąc rolę współczesnego pomnika wolności wypowiedzi. Palma jako scena protestów i manifestacji Przez lata rondo de Gaulle’a stawało się centrum manifestacji, a sama palma ich centralnym elementem wizualnym. Wykorzystywano ją do wyrażania solidarności z różnymi grupami społecznymi i sprawami politycznymi: 2007 rok – poprzez nałożenie czepka pielęgniarskiego, wyrażono solidarność z protestującymi pielęgniarkami; 2011 rok – zawieszona arafatka wyrażała wsparcie dla Palestyny i protest przeciwko wizycie polskiego rządu w Izraelu; 2012 rok – zasłonięcie palmy transparentem wyrażającym protest Joanny Rajkowskiej przeciwko polityce władz miasta przed Euro 2012; 2019 rok – palma przyozdobiona suchymi liśćmi stała się manifestem ekologicznym, zwracającym uwagę na zmiany klimatu. Od „partyzantki” do instytucji Mimo że sztuczna, warszawska palma niejednokrotnie musiała walczyć o przetrwanie. Przez wiele lat status instalacji pozostawał niejasny. Choć stała w samym sercu miasta, formalnie należała do autorki, a opiekę nad nią sprawowało Centrum Sztuki Współczesnej Zamek Ujazdowski. W 2007 roku Joanna Rajkowska przekazała miastu autorskie prawa majątkowe do wizerunku palmy w zamian za dotację na remont. Umowa wygasła w 2011 roku, a przyszłość instalacji ponownie stanęła pod znakiem zapytania. Sytuacja ustabilizowała się dopiero w 2014 roku, kiedy „Pozdrowienia z Alej Jerozolimskich” weszły w skład kolekcji Muzeum Sztuki Nowoczesnej w Warszawie. Archiwum projektu, gromadzone przez lata, stało się nieocenionym materiałem badawczym dokumentującym zmiany w nastrojach społecznych i proces asymilacji sztuki współczesnej przez mieszkańców. Komunalizacja Przełomowym krokiem było przekazanie palmy przez Joannę Rajkowską w formie darowizny do MSN, we wrześniu 2024 roku. Dzięki temu, instalacja stała się poniekąd własnością wszystkich warszawiaków. Instytucja przejęła pełną odpowiedzialność za konserwację obiektu, co zbiegło się w czasie z otwarciem nowej siedziby muzeum, umacniając jego status jako jednego z symboli miasta. Nasz autor Artur Białek Współpracownik National-Geographic.pl. Wcześniej związany m.in. z redakcjami regionalnymi, technologicznymi i motoryzacyjnymi. Pisał dla tytułów takich jak: „Kulisy Powiatu”, „AndroidNow” (gdzie pełnił także funkcję redaktora naczelnego) i „Bezpieczna Podróż”. Z wykształcenia jest ekonomistą, ale bardziej z przypadku niż zamiłowania. Jego największą pasją są podróże, zwłaszcza do miejsc wysokich, stromych i skalistych. Niewiele brakuje mu do zdobycia Korony Gór Polski, ale jego ambicje sięgają dalej. Lepiej niż w otoczeniu betonu i wielkopłytowej zabudowy czuje się wśród drzew i gór, które są jego największą miłością (zaraz obok ekosystemów leśnych), a obiektyw jego aparatu woli architekturę zabytkową niż nowoczesną. Najbardziej interesuje go historia współczesna, jako ta najlepiej poznana i pozostawiająca najmniej znaków zapytania. Wszystkie zwierzęta uważa za równorzędnych mieszkańców Ziemi. Zgodnie ze swoimi zainteresowaniami, w „National-Geographic.pl” pisze przede wszystkim o przyrodzie i historii. Zagorzały przeciwnik betonozy. Prywatnie opiekun dwóch wspaniałych gryzoni.
To jedyna taka noc w roku. Przedstawiamy najciekawsze atrakcje tegorocznej Nocy Muzeów
Już 16 maja polskie miasta wyjątkowo nie pójdą spać. Noc Muzeów to jedyna taka okazja, by pod osłoną nocy bezpłatnie zwiedzić mroczne magazyny, królewskie apartamenty i nowoczesne galerie. Od podziemnego kanału burzowego w Warszawie, przez salę sądową w Łodzi, aż po industrialną halę montażową we Wrocławiu - sprawdziliśmy, gdzie na odwiedzających czekają najbardziej niezwykłe atrakcje tej wyjątkowej nocy.
Jedna z wiosennych nocy od lat zarezerwowana jest dla miejskich muzeów i atrakcji turystycznych. Zaraz po zmierzchu tłumy ruszają w wyjątkowe wędrówki, których celem jest zobaczenie jak największej liczby ekspozycji. W mrok podążają nie tylko spragnieni wiedzy mieszkańcy, ale również specjalne linie komunikacji miejskiej, które służą jako połączenie pomiędzy poszczególnymi muzeami. Większość polskich miast tej nocy zaczyna żyć kompletnie innym rytmem – to, co zwykle możliwe jest do zobaczenia jedynie w ciągu dnia, staje się otwarte pod osłoną nocy. Ta wiosenna tradycja, która do Polski zawędrowała z Berlina, funkcjonuje już od 2004 roku. Z każdym rokiem przybywa biorących udział w akcji miast, co oznacza dodatkowe miejsca do zobaczenia dla entuzjastów nocnego zwiedzania. W 2025 roku aż 140 miast przystąpiło do tej inicjatywy. Podziemny kanał i dom pogrzebowy – jakie atrakcje szykuje Warszawa? W 2025 roku w trakcie warszawskiej Nocy Muzeów do dyspozycji zwiedzających zostało oddanych aż 306 placówek. Co ważne, wśród muzeów i atrakcji, które niemal każdego dnia są otwarte dla zwiedzających, w akcji udział wzięły miejsca zazwyczaj zamknięte dla ulicznych gapiów. Nie inaczej jest w tegorocznej edycji. Prawdziwą perłą wśród atrakcji możliwych do zobaczenia w trakcie stołecznego święta jest praski kanał burzowy. Ekspozycja tego wyjątkowego pomieszczenia związana jest z jubileuszem – w 2026 roku konstrukcja obchodzi swoje 120. urodziny. Kanał to nie tylko świadek XIX-wiecznej historii miasta, ale również stale działający mechanizm odprowadzający warszawskie nieczystości. Warto więc przed zejściem pod ziemię pamiętać, by poza pokładami ciekawości wyposażyć się w wytrzymałe buty oraz przygotować się na momentami nieprzyjemne zapachy. Sporym zainteresowaniem co roku cieszą się różnego rodzaju urzędy lub miejsca sprawowania władzy. Również i w tym roku odwiedzający będą mieli okazję rozejrzeć się po wnętrzach m.in. takich budynków jak: Belweder; Ministerstwo Finansów i Krajowej Administracji Skarbowej; Ministerstwo Edukacji Narodowej; Mazowiecki Urząd Wojewódzki; Urząd Dzielnicy Ursynów. Noc Muzeów to idealna okazja, żeby podpatrzeć „od kulis”, jak sprawowana jest władza w mieście i w jakich pokojach podejmowane są najważniejsze decyzje dotyczące funkcjonowania stolicy. Wśród nietypowych atrakcji, które tej nocy czekają na odwiedzających, są jeszcze: zabytkowa nastawnia, tzw. Grzybek, na stacji Warszawa Zachodnia (zapisy na stronie www.plk-sa.pl); Dom Pogrzebowy Służew; siedziba warszawskiego Aeroklubu na bemowskim lotnisku. Cały program dostępny jest na specjalnej stronie Urzędu Miasta. Kraków pod osłoną nocy Noc Muzeów zawita również do stolicy Małopolski, przy czym w Krakowie nocne zwiedzanie odbędzie się wyjątkowo dzień wcześniej – w piątek 15 maja. Wśród najciekawszych propozycji przygotowanych przez miasto królów znalazły się m.in.: nocny spacer po Zamku Królewskim na Wawelu – rzadka okazja, by poczuć majestat dawnej siedziby władców po zmroku; zwiedzanie Starej Synagogi – najstarzej zachowanej synagogi w Polsce, będącej sercem krakowskiego Kazimierza; wyprawa na Wieżę Ratuszową – skąd można podziwiać panoramę nocnego Rynku Głównego. Nocne sądy w Łodzi Wyjątkowe doznania czekają również na zwiedzających w Łodzi. Tamtejszy Sąd Okręgowy, mieszczący się w zabytkowym budynku na pl. Dąbrowskiego 5, zaprasza na inscenizację historycznego procesu „Ślepego Maksa”. Głównym bohaterem wydarzenia będzie legendarny Menachem Bornsztajn, znany szerzej jako „Ślepy Maks”. Ten charyzmatyczny i budzący postrach przywódca łódzkiego świata przestępczego oficjalnie prowadził Biuro Próśb i Podań „Obrona”, jednak w rzeczywistości stał na czele potężnej szajki. Podczas Nocy Muzeów zobaczymy odtworzenie jego drugiego procesu z 1935 roku, w którym Bornsztajn odpowiadał za szereg ciężkich przestępstw. Inscenizacja odbędzie się w reprezentacyjnej sali numer jeden na pierwszym piętrze. Zaplanowano dwa pokazy, aby jak najwięcej osób mogło zasiąść na widowni tego historycznego sądu. Wśród innych łódzkich atrakcji warto rozważyć również odwiedziny w: Radiu Łódź, gdzie uczestnicy będą mieli niepowtarzalną okazję zajrzeć za kulisy pracy radiowców; Muzeum Miasta Łodzi, prezentującym historię tego fabrycznego miasta; Muzeum Kinematografii, mieszczącym się w stolicy polskiego filmu. Wrocławska Noc Muzeów W ramach Nocy Muzeów BWA Wrocław zaprasza na wyjątkowe nocne zwiedzanie swojej przyszłej siedziby w dawnej hali Kraftpost przy ul. Kolejowej 63. Podczas wydarzenia dyrektor dr Maciej Bujko oprowadzi gości po surowych, historycznych wnętrzach, opowiadając o planach przekształcenia tej ogromnej przestrzeni w Galerię Sztuki Współczesnej. Uczestnicy, wyposażeni w latarki, będą mieli okazję wsłuchać się w dźwięki prawie stuletniego budynku, jednak ze względu na ograniczoną liczbę miejsc wymagane są wcześniejsze zapisy. Prócz tego Wrocław zachęcać będzie odwiedzających swoimi najsłynniejszymi atrakcjami: Panoramą Racławicką oraz Pawilonem Czterech Kopuł. Nocne wyścigi konne i morskie tajemnice W Trójmieście Narodowe Muzeum Morskie zaprasza do gdańskiego Żurawia na wystawę „Złoto za zboże…”, która w interaktywny sposób przybliża realia „złotego wieku” portu nad Motławą. Zwiedzający mogą spotkać wirtualnych mieszkańców dawnego Gdańska oraz wejść na zabytkowy drewniany wyciąg, by z bliska podziwiać jego potężny mechanizm dźwigowy. Podczas Nocy Muzeów wstęp kosztuje symboliczną złotówkę i obejmuje zarówno samodzielne odkrywanie ekspozycji, jak i spotkania z przewodnikiem. Wyjątkowe doznania czekają również na sopockim Hipodromie. Spacery z przewodnikiem pozwolą zajrzeć za kulisy jednego z najnowocześniejszych ośrodków jeździeckich w Polsce. Uczestnicy mają niepowtarzalną okazję zwiedzić zabytkowe stajnie, poznać codzienne życie koni oraz dowiedzieć się, jak funkcjonuje ten historyczny obiekt od strony technicznej. Na zwiedzających czekają m.in. również: Muzeum II Wojny Światowej w Gdańsku; Europejskie Centrum Solidarności; Muzeum Miasta Gdyni; Grodzisko w Sopocie. Źródła: UM Warszawa, PIK.Wrocław, PIK.Kraków, PIK.Gdansk, UM Łodzi Nasz autor Olaf Kardaszewski Absolwent Instytutu Stosowanych Nauk Społecznych na Uniwersytecie Warszawskim. Obecnie student magisterskiego kierunku Studiów Miejskich na tej samej uczelni. Interesuje się społecznymi i kulturowymi aspektami zmieniającego się świata, o czym chętnie pisze w swoich pracach. Współprowadzący projekt „Podziemna Warszawa” w National Geographic Polska. Uwielbia podróże, w trakcie których zawsze stara się obejrzeć mecz lokalnej drużyny piłkarskiej.
Warszawa to nie tylko Starówka. 10 miejsc, które zachwycają turystów z zagranicy
Warszawa to miasto, którego nie da się zrozumieć, patrząc jedynie na mapę – trzeba poczuć jego puls, ukryty pod warstwami historii i nowoczesnego betonu. Dla zagranicznych gości stolica Polski bywa na początku zagadką, jednak to właśnie jej nieoczywiste kontrasty, od wojennych gruzów Muranowa po tętniące życiem Bulwary Wiślane, budują jej unikatową magnetyczność. Odkryj 10 subiektywnych doświadczeń i miejsc, które sprawią, że każdy obcokrajowiec przestanie widzieć w Warszawie tylko przystanek na trasie, a zobaczy w niej najbardziej fascynującego „feniksa” współczesnej Europy.
W 2025 roku Warszawę odwiedziło około 8,7 miliona osób. Stolica Polski nie jest miastem, które odsłania się od razu. Nie olśniewa jedną, nienaruszoną dominantą jak Paryż czy Rzym – zamiast tego opowiada swoją historię warstwami, wymagając od gościa cierpliwości i spostrzegawczości. To właśnie ta „nieoczywistość” czyni ją fascynującą dla przyjezdnych, którzy po początkowym szoku wywołanym architektonicznym eklektyzmem zaczynają dostrzegać w niej niezwykłą energię. Oto subiektywny przewodnik po miejscach i doświadczeniach, które pozwalają zrozumieć charakter jedynej w swoim rodzaju „Europy Środkowej”. 1. Muranów – miasto zbudowane na pamięci i gruzach To prawdopodobnie najbardziej symboliczna przestrzeń w Polsce. Dla obcokrajowca wizyta na Muranowie jest lekcją z zakresu urbanistyki emocjonalnej. Osiedle to powstało po wojnie na gruzach warszawskiego getta – dosłownie i w przenośni. Architekt Bohdan Lachert zaprojektował je jako modernistyczny pomnik: nowe bloki stanęły na nasypach usypanych z gruzów zniszczonej dzielnicy żydowskiej. Spacerując dzisiaj między zielonymi podwórkami a monumentalnym gmachem Muzeum Historii Żydów Polskich POLIN, warto uświadomić gościowi, że poziom gruntu, po którym stąpa, jest o kilka metrów wyższy niż przed 1939 rokiem. Muranów to miejsce, gdzie tragiczna historia spotyka się z codziennym życiem, tworząc unikatową tkankę „miasta-pomnika”. W ubiegłym roku pisaliśmy o dziennikarzu brytyjskiego dziennika „The Telegraph”, którego właśnie ta część Warszawy zachwyciła najbardziej. 2. Trakt Królewski – spacer przez epoki i style Od Zamku Królewskiego na Starym Mieście, po Belweder i Łazienki – Trakt Królewski to kręgosłup Warszawy. Prowadząc gościa tą trasą, pokazujemy mu proces rekonstrukcji miasta. Stare Miasto, wpisane na listę UNESCO jako przykład niemal całkowitej odbudowy z ruin, robi na obcokrajowcach piorunujące wrażenie, gdy dowiadują się, że w 1945 roku nie istniało. Dalej, wzdłuż Krakowskiego Przedmieścia i Nowego Światu, mijamy barokowe kościoły, klasycystyczne pałace oraz eleganckie kamienice. To tutaj Warszawa pokazuje swoją najbardziej „europejską” i salonową twarz, będąc jednocześnie miejscem najważniejszych wydarzeń społecznych i politycznych. 3. Pałac Kultury i Nauki – kontrowersyjna ikona i „szczypta” socrealizmu Żadna wizyta nie jest kompletna bez konfrontacji z „Darem Narodu Radzieckiego” i jego niezwykłymi podziemiami. Dla jednych to symbol radzieckiej dominacji, dla innych – integralna część sylwetki miasta, przypominająca nowojorskie wieżowce w stylu art déco. Warto zabrać obcokrajowca na taras widokowy na 30. piętrze. Stamtąd najlepiej widać kontrast między socrealistyczną architekturą a wyrastającymi wokół szklanymi wieżowcami zaprojektowanymi przez światowej sławy architektów. Ten widok najlepiej tłumaczy tempo, w jakim Warszawa goni światowe metropolie. 4. Muzeum Powstania Warszawskiego – klucz do polskiego kodu DNA To nie jest zwykłe muzeum – to immersyjne doświadczenie, które pozwala zrozumieć, dlaczego Warszawa jest dziś taka, jaka jest. Nowoczesna narracja, wykorzystująca dźwięk, światło i multimedia, opowiada o 63 dniach walki o wolność w 1944 roku. Dla obcokrajowca, który często myli Powstanie Warszawskie z Powstaniem w Getcie, ta wizyta jest momentem „eureka”. Zrozumienie traumy totalnego zniszczenia miasta i heroizmu jego mieszkańców jest niezbędne, by docenić współczesną witalność stolicy. To tutaj wyjaśnia się polska duma i specyficzna, niepokorna tożsamość warszawiaków. 5. Praga – autentyczność i „sznyt” starej Warszawy Praga, położona na prawym brzegu Wisły, to dzielnica, która przetrwała wojnę w znacznie lepszym stanie niż lewobrzeżna część miasta. Dla turysty to szansa na spotkanie z „prawdziwą” Warszawą. Surowa, miejscami zaniedbana, ale niezwykle klimatyczna. Warto wejść w podwórka kamienic przy ulicy Ząbkowskiej czy Brzeskiej, by zobaczyć charakterystyczne kapliczki, które jednoczyły mieszkańców w trudnych czasach. Praga to dziś także centrum alternatywnej kultury – stare fabryki zmieniają się w galerie sztuki, a rzemieślnicze zakłady sąsiadują z modnymi klubami. To tutaj bije serce autentyczności, której próżno szukać w odnowionym centrum. 6. Bulwary Wiślane i Wisła – fenomen dzikiej rzeki w środku miasta Wisła w Warszawie jest ewenementem na skalę europejską. Podczas gdy lewy brzeg to nowoczesne, tętniące życiem bulwary z restauracjami, amfiteatrami i Centrum Nauki Kopernik, prawy brzeg pozostaje naturalny, dziki i zalesiony, z piaszczystymi plażami miejskimi. Rejs motorówką o zachodzie słońca (np. z przystani Miami Wars) pozwala spojrzeć na panoramę miasta z perspektywy wody. To moment, w którym obcokrajowcy orientują się, że Warszawa to nie tylko beton i historia, ale też niesamowita przestrzeń rekreacyjna, która latem staje się największym klubem pod gołym niebem w tej części Europy. 7. Centrum Praskie Koneser – nowe życie industrialnej historii Rewitalizacja dawnej Warszawskiej Wytwórni Wódek „Koneser” to dowód na to, że Warszawa potrafi z klasą łączyć ceglaną przeszłość z nowoczesnym stylem życia. To tutaj znajduje się Muzeum Polskiej Wódki, które dla wielu turystów jest punktem obowiązkowym. Przestrzeń Konesera to nie tylko gastronomia i design, ale przykład udanego nadania nowej funkcji obiektom postindustrialnym. To miejsce pokazuje obcokrajowcom, że polskie dziedzictwo przemysłowe jest równie fascynujące co pałace królów. 8. Łazienki Królewskie – salon w ogrodzie Jeśli Trakt Królewski to kręgosłup, Łazienki są zielonymi płucami i sercem kultury. Ten klasycystyczny zespół pałacowo-ogrodowy zachwyca harmonią. Pałac na Wyspie, amfiteatr wzorowany na rzymskim i spacerujące pawie tworzą atmosferę spokoju. Obowiązkowym punktem w sezonie letnim są koncerty chopinowskie pod pomnikiem kompozytora. Dla obcokrajowca to szansa na obcowanie z muzyką klasyczną w najbardziej demokratyczny i przyjemny sposób – na trawie, w otoczeniu stuletnich drzew. 9. Smaki Warszawy – od baru mlecznego po fine dining Warszawę poznaje się także przez kuchnię. Aby zrozumieć to miasto, trzeba spróbować pierogów w legendarnym barze mlecznym, gdzie czas zatrzymał się w epoce PRL-u. Z drugiej strony warto pokazać gościowi zapiekankę u Lussi pod Pałacem Kultury – symbol transformacji – lub zabrać go do jednej z nowoczesnych restauracji nagrodzonych przez przewodnik Michelin. Warszawa jest obecnie jedną z najciekawszych stolic kulinarnych świata, oferującą zarówno tradycyjne smaki, jak i jedną z najlepszych ofert dla wegan. 10. Stary Mokotów – spacer poza oczywistym szlakiem Z dala od turystycznego centrum, Stary Mokotów pokazuje bardziej kameralne oblicze Warszawy. Przedwojenne kamienice, spokojne ulice i ślady dawnej inteligencji tworzą klimat miasta, które żyje własnym rytmem. Spacer ulicą Narbutta czy wizyta w kinie Iluzjon pozwalają poczuć autentyczność dzielnicy, która uniknęła totalnego zniszczenia. To tutaj najlepiej widać, jak Warszawa mogłaby wyglądać, gdyby nie tragedia wojny – to miasto eleganckie, zielone i komfortowe. Źródło: PoWarszawsku.com Nasz autor Łukasz Ostoja-Kasprzycki Jestem storytellerem i twórcą projektu „PoWarszawsku”. Z pasją odkrywam mniej oczywiste, często „szemrane” historie stolicy, prowadząc autorskie spacery po Warszawie, które łączą rzetelną wiedzę z barwną narracją. Specjalizuję się w opowieściach o przedwojennej i powojennej codzienności miasta, jego mieszkańcach oraz zapomnianych miejscach. Na co dzień dzielę się swoją wiedzą także w mediach społecznościowych, budując społeczność osób ciekawych prawdziwej, nieoczywistej Warszawy.
W Warszawie powstał wehikuł czasu. Można go zobaczyć na jednej z miejskich ścian
Warszawa zyskała nowy mural. Podwórko zabytkowej kamienicy Domu Towarowego Braci Jabłkowskich zostało uzupełnione o imponującą instalację artystyczną. Graffiti przenosi widzów zarówno w przeszłość jak i… przyszłość.
Murale to wyjątkowa forma street artu, która rzadko kogo pozostawia obojętnym. Miejskie malowidła, zwłaszcza te nawiązujące do lokalnej historii, cieszą się ogromną sympatią mieszkańców i turystów. Ta dziedzina sztuki stała się doskonałym sposobem na przywołanie dawnych symboli oraz ważnych elementów kultury i wkomponowanie ich we współczesną tkankę miasta. Wielkoformatowe obrazy tak mocno wpisały się w miejski krajobraz, że dziś stanowią obowiązkowy punkt wielu wycieczek. Czy podobny sukces odniesie najnowsze dzieło, które właśnie ozdobiło ścianę podwórka kamienicy przy ulicy Chmielnej 21? Biorąc pod uwagę jego treść, potencjał jest niewątpliwy. „Warszawa przyszłości” Aby zrozumieć to, co zostało umieszczone na malowidle, należy cofnąć się do początków XX wieku. To właśnie wtedy na stołecznych witrynach sklepowych zaczął pojawiać się futurystyczny produkt – seria kartek pocztowych portretujących Warszawę przyszłości. Graficy zdecydowali się wkomponować w pocztówkowe pejzaże miasta elementy, które po stolicy będą poruszać się w roku 2000. Tym sposobem nad Wisłą zaczęły pędzić wagony podniebnej kolei, a sama rzeka wypełniła się wieloma okrętami. Mural zaprojektowany przez architekta Piotra Glegołę przedstawia wizje, które w opinii XX-wiecznych warszawiaków miały stanowić codzienność dzisiejszej stolicy. I choć miejski transport rozwija się zdecydowanie szybciej pod ziemią niż w chmurach, to jeden element dawnych wyobrażeń wydaje się wyjątkowo trafny. Na niemal każdym futurystycznym pejzażu sprzed lat dostrzeżemy bowiem postać człowieka, który w miejskim pośpiechu upada, doznając uszczerbku na zdrowiu. Dziś ta wizja nabiera symbolicznego znaczenia. W gwarze i natłoku codziennych zobowiązań rzeczywiście łatwo zapomnieć o zachowaniu elementarnego bezpieczeństwa w miejskim gąszczu, spiesząc się na autobus, metro czy tramwaj. XX-wieczny „Photoshop” Warszawscy graficy w XX wieku nie byli odosobnieni w tworzeniu futurystycznych wizji miasta. Trend ten przybył do Polski z zachodu – miasta takie jak Paryż, Praga czy Nowy Jork również zapełniały się nieprzystającymi do ówczesnej zabudowy maszynami. Te obrazy doskonale oddawały nastroje epoki: z jednej strony ogromne ambicje bycia nowoczesną metropolią, a z drugiej – podskórny lęk przed chaosem i zawrotnym tempem zmian. Jak podaje Dom Towarowy Braci Jabłkowskich w komunikacie prasowym, wizje te były lustrem, w którym odbijały się nastroje tamtych lat: wielkie marzenia o budowie nowoczesnej metropolii przeplatały się z cichym niepokojem o to, czy w tym zawrotnym tempie zmian nie czeka nas cywilizacyjny chaos. Na pochwałę zasługuje również technika wykonywania futurystycznych pocztówek, którą teraz bez oporów można nazwać „Photoshopem” z poprzedniego stulecia. Różnica w tym, że obecni graficy w mgnieniu oka potrafią nałożyć dowolny obiekt na dowolne tło w programie komputerowym, podczas gdy ponad sto lat temu efekt taki był jedynie możliwy poprzez niezwykle szczegółową pracę. Aby stworzyć ostateczny kolaż artyści musieli dokładnie wycinać, a następnie przyklejać wizerunki machin na warszawskie tło. Co ciekawe, grafiki te miały charakter niemal seryjny – wydawcy na całym świecie korzystali ze wspólnych szablonów. Dzięki temu futurystyczny motyw rowerzysty w obłokach, znany z Warszawy, pojawiał się jako uniwersalny symbol nowoczesności na kartkach pocztowych od Paryża po USA. Wyjątkowy mural i wystawa pocztówek Wielkoformatowe malowidło ufundowane zostało przez Dom Towarowy Braci Jabłkowskich, a jego wykonawcą jest Good Looking Studio. Równocześnie do premiery muralu udostępniona zwiedzającym została kolekcja pocztówek będących inspiracją dla ściennego obrazu. Prezentowane pocztówki pochodzą z kolekcji filokartysty Łukasza Żaka. Dzieło można zobaczyć przy ulicy Chmielnej 21 w Warszawie. To właśnie tam możemy odkryć, jak ponad sto lat temu wyobrażano sobie stolicę Polski. Źródła: Dom Towarowy Braci Jabłkowskich, TVN24
Polska metropolia zaskakuje świat i podbija TikToka. „To Nowy Jork Europy”
Nowy Jork od lat uchodzi za symbol nowoczesnej metropolii – miasta wieżowców, intensywnego tempa życia i charakterystycznej panoramy pełnej drapaczy chmur. Tymczasem w mediach społecznościowych coraz częściej pojawia się zaskakujące porównanie: jedno z polskich miast zaczyna być zestawiane właśnie z tą amerykańską ikoną.
Polska od pewnego czasu przyciąga uwagę zagranicznych turystów, którzy coraz chętniej wybierają ją jako kierunek podróży. Doceniają nie tylko historię i architekturę, ale również poziom rozwoju miast oraz ich dynamiczne przemiany. W krótkich materiałach publikowanych na TikToku pojawia się coraz więcej nagrań pokazujących nowoczesne oblicze jednego z polskich ośrodków miejskich. Dla wielu zagranicznych twórców skala zabudowy i miejski klimat przywodzą na myśl jedno z najbardziej rozpoznawalnych miast świata. „Nowy Jork Europy”? Obcokrajowcy zachwycają się Warszawą W ostatnich miesiącach w serwisie TikTok pojawia się coraz więcej nagrań publikowanych przez obcokrajowców, którzy z wyraźnym zaskoczeniem pokazują polską stolicę. Kadry są powtarzalne – panorama pełna wieżowców, ujęcia z wysokich pięter, szerokie ulice i gęsta zabudowa centrum. W opisach pojawiają określenia: „New York of Europe”, „European NYC” czy „NYC energy in Warsaw”. Autorzy podkreślają, że nie spodziewali się takiej skali nowoczesnej architektury w tej części kontynentu, a ich nagrania opierają się na kontraście między wyobrażeniem o Europie Środkowo-Wschodniej a rzeczywistością. Szczególnie często pojawiają się okolice Ronda Daszyńskiego i ścisłego centrum, gdzie w ostatnich latach powstało najwięcej nowych biurowców i apartamentowców. To właśnie tam koncentruje się biznesowe życie miasta, a jednocześnie przestrzeń, która dla wielu zagranicznych odbiorców staje się wizualnym symbolem dynamicznych zmian. Nagrania szybko zyskują popularność, a kolejne profile powielają ten przekaz, pokazując miasto jako nowoczesną, intensywnie rozwijającą się metropolię. Drapacze chmur i punkty widokowe. To one tworzą efekt „europejskiego Nowego Jorku” Na to, skąd biorą się te porównania, wpływa przede wszystkim skala i tempo rozwoju zabudowy wysokościowej. Biznesowa część miasta, skupiona wokół Ronda Daszyńskiego oraz w ścisłym centrum, w ostatnich latach przeszła wyraźną transformację i dziś należy do najbardziej dynamicznie rozwijających się przestrzeni w Unii Europejskiej. Wyróżnia się przede wszystkim zagęszczeniem nowoczesnych wieżowców, które tworzą zwartą i rozpoznawalną panoramę. Najbardziej spektakularnym przykładem jest Varso Tower, czyli najwyższy budynek w Unii Europejskiej, sięgający 310 metrów wysokości. Od 2025 roku działa tam taras widokowy na wysokości około 230 metrów, oferujący pełną panoramę miasta. Równie charakterystyczny jest Warsaw UNIT, znany m.in. z platformy Skyfall – przeszklonej konstrukcji wysuwanej poza bryłę budynku, która pozwala spojrzeć na miasto z zupełnie innej perspektywy. W tym zestawieniu nie można pominąć także Pałacu Kultury i Nauki, który – choć powstał w zupełnie innej epoce – dziś stanowi punkt odniesienia dla nowoczesnej zabudowy i tworzy wyraźny kontrast z otaczającymi go szklanymi wieżowcami. To jednak tylko część większej całości. W ostatnich latach w centrum i jego bezpośrednim sąsiedztwie powstały dziesiątki nowych wysokościowców – od biurowców, przez apartamentowce, po hotele. Złota 44, zaprojektowana przez Daniela Libeskinda, osiąga 192 metry i 55 kondygnacji, Warsaw Spire mierzy 220 metrów, a Skyliner i Warsaw Trade Tower przekraczają 190 i 200 metrów wysokości. W panoramie wciąż obecne są również starsze realizacje, takie jak hotel InterContinental czy Centrum LIM, które tworzą tło dla najnowszych inwestycji. To właśnie tempo, w jakim ta zabudowa powstawała – w dużej mierze w ciągu ostatnich kilkunastu lat – najmocniej działa na wyobraźnię zagranicznych obserwatorów. Dla wielu z nich nie jest to jedynie efektowna panorama, ale dowód na dynamiczną transformację miasta, które w krótkim czasie zbudowało rozpoznawalne, wysokościowe centrum i zaczęło funkcjonować jako jeden z najważniejszych punktów biznesowych w tej części Europy. Źródła: Onet, Poznaj Warszawę Nasza ekspertka Sabina Zięba Podróżniczka i dziennikarka, wcześniej związana z takimi redakcjami, jak m.in. „Wprost”, „Dzień Dobry TVN” i „Viva”. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o ciekawych kierunkach i turystyce. Miłośniczka dobrej lektury i wypraw na koniec świata. Uważa, że Mark Twain miał słuszność, mówiąc: „Za 20 lat bardziej będziesz żałował tego, czego nie zrobiłeś, niż tego, co zrobiłeś. Więc odwiąż liny, opuść bezpieczną przystań. Złap w żagle pomyślne wiatry. Podróżuj, śnij, odkrywaj”.
Co sztylet potomków Herkulesa robił na warszawskim bazarze? Mamy komentarz stołecznej policji
Stołeczna Policja dokonała wyjątkowej interwencji na jednym z warszawskich targów staroci. W ręce funkcjonariuszy trafił zabytkowy sztylet z epoki brązu, który prawdopodobnie używany był przez przedstawicieli kultury Scytów. Jak wynika z relacji posiadacza artefaktu, broń dotarła do naszego kraju z Niemiec
Powszechnie wiadomo, że tzw. targi staroci często skrywają wyjątkowe skarby. Stara ceramika, narzędzia czy sztuka to tylko niektóre z rarytasów, jakie możemy – często po promocyjnych cenach – dostać na pchlich targach. Mało kto mógłby się jednak spodziewać, że wśród typowych produktów wystawowych – odbiorników radiowych, ubrań i płyt CD – jak gdyby nigdy nic leżeć będzie artefakt z poprzedniej ery. Na warszawskim Ursynowie stołeczna policja zarekwirowała zabytkowy sztylet, którym posługiwali się starożytni Scytowie. Starożytny sztylet na warszawskim targu Do zajścia doszło na warszawskim Ursynowie, gdzie policjanci z mokotowskiej komendy wraz z funkcjonariuszami Komendy Wojewódzkiej Policji z siedzibą w Radomiu oraz Biura Kryminalnego Komendy Głównej Policji prowadzili działania kontrolne. Ze wszystkich wystawców wytypowano stoisko, na którym – jak podaje oficer prasowa Komendy Rejonowej Policji Warszawa II, asp. szt. Marta Haberska – znajdował się przedmiot mogący stanowić dobro kultury. Wstępne analizy wykazały, że tajemniczym artefaktem może być akinakes – charakterystyczny sztylet dla kultury Scytów, co potwierdził biegły archeolog z Narodowego Instytutu Dziedzictwa. Specjalista ocenił wiek powstania oręża na około VIII wiek p.n.e. 68-letni mężczyzna zatrzymany W konsekwencji policyjnej interwencji zatrzymany został 68-letni mężczyzna, który na warszawskim targu próbował sprzedać zabytkowy sztylet. Mężczyzna tłumaczył się, że nieświadomy jego wartości, nabył przedmiot w Niemczech. Z uwagi na podejrzenie, że artefakt podlega szczególnej ochronie prawnej jako dobro kultury, funkcjonariusze przejęli zabytek. Sprzedawca trafił do jednostki, gdzie policjanci prowadzą z jego udziałem czynności procesowe. Za handel tego typu przedmiotami grozi kara pozbawienia wolności do 2 lat. Przyszłość sztyletu Jak udało nam się dowiedzieć od asp. szt. Marty Haberskiej, nie zapadły jeszcze ostateczne decyzje w sprawie przyszłości wyjątkowego artefaktu. – Na obecnym etapie postępowania nie zapadły jeszcze ostateczne decyzje dotyczące miejsca jego docelowego przechowywania czy ewentualnej ekspozycji muzealnej. Kwestie te będą uzależnione od rozstrzygnięć procesowych oraz decyzji właściwych instytucji zajmujących się ochroną dziedzictwa kulturowego – mówi rzeczniczka prasowa. Pozostaje więc czekać na finał historii scytyjskiego oręża, który – miejmy nadzieję – zakończy się na muzealnej wystawie. Krwawi potomkowie Herkulesa Scytowie bywają nazywani potomkami samego Herkulesa. Według legendy półbóg miał wejść w romans z Echidną – pół kobietą i pół wężem. Owocem ich związku został m.in. Skytos, pierwszy przedstawiciel ludu Scytów. Potomek półboga i kreatury zasłynął wyjątkowym osiągnięciem – jako jedyny potrafił napiąć cięciwę łuku swojego ojca. Tak miała zacząć się historia jednej z najkrwawszych społeczności starożytności, która trwała do IV w. n.e. Brutalność Scytów nie znała granic. Współczesne badania dowodzą, że lud ten kultywował m.in. zwyczaj picia krwi swojego pierwszego uśmierconego oponenta. Rytuał ten miał być inicjacją młodego wojownika, który po pokonaniu pierwszego przeciwnika stawał się pełnoprawnym żołnierzem, brutalnie zwalczającym wrogów. Ze skóry pokonanych Scytowie wytwarzali odzienie i kołczany, czaszki natomiast służyły im jako kielichy do picia wina. Ten krwawy lud pojawił się również na terenach współczesnej Polski. Co więcej, Scytowie nie tylko niszczyli i plądrowali nasze ziemie (jak na ówczesny koczowniczy lud przystało), ale również zamieszkiwali nadwiślańskie tereny. Najbardziej wyrazistym śladem po kulturze scytyjskiej na naszych ziemiach jest grodzisko odkryte we wsi Chotyniec w województwie podkarpackim. Prawdopodobnie to właśnie w takich twierdzach używano sztyletów podobnych do tego, który został wystawiony na sprzedaż na jednym z warszawskich targowisk. Źródło: KRP II Nasz autor Olaf Kardaszewski Absolwent Instytutu Stosowanych Nauk Społecznych na Uniwersytecie Warszawskim. Obecnie student magisterskiego kierunku Studiów Miejskich na tej samej uczelni. Interesuje się społecznymi i kulturowymi aspektami zmieniającego się świata, o czym chętnie pisze w swoich pracach. Współprowadzący projekt „Podziemna Warszawa” w National Geographic Polska. Uwielbia podróże, w trakcie których zawsze stara się obejrzeć mecz lokalnej drużyny piłkarskiej.
Nurogęsi uczciły Dzień Ziemi. Pierwsza ptasia rodzina zatrzymała ruch w Warszawie
Jak co roku, Warszawiacy wyczekują najbardziej optymistycznego przyrodniczego wydarzenia na wiosnę: lęgów nurogęsi. Ptaki, gniazdujące w Łazienkach Królewskich, przemieszczają się z pisklętami w kierunku Wisły. 22 kwietnia ruch w stolicy zatrzymała pierwsza nurogęsia mama z rodziną.
Uroczy widok matki z pięcioma pisklętami w środę przed południem zatrzymał kierowców na ruchliwej warszawskiej arterii. To pierwsza wędrówka nurogęsi z terenów lęgowych nad Wisłę w tym roku. Zwykle takich wędrówek jest kilka. Nad bezpieczeństwem ptasiej rodziny zawsze czuwają wolontariusze. Warszawska tradycja pomocy nurogęsiom W Warszawie nurogęsi upodobały sobie dziuple w starych drzewach parku Łazienki Królewskie, gdzie gniazdują i z sukcesem wyprowadzają lęgi od wielu lat. Po wykluciu się piskląt matki prowadzą je w kierunku Wisły. To droga pełna zagrożeń, wiodąca m.in. przez Kanał Piaseczyński, ulicę Czerniakowską i Port Czerniakowski. Bez ludzkiej pomocy nurogęsi nie przetrwałyby przejścia przez sześciopasmową Czerniakowską, z pędzącymi samochodami. Zarząd Zieleni Warszawy organizuje więc wolontariat – w tym roku bierze w nim udział aż 30 osób. Patrole w ramach Zielonego Wolontariatu rozpoczęły się 1 kwietnia, odbywają się trzy razy dziennie i potrwają do końca maja. W tym czasie zaplanowano blisko 190 spacerów monitoringowych. Wolontariusze mają uprawnienia do kierowania ruchem i wsparcie Straży Miejsckiej. Nie tylko wolontariat: działania Zarządu Zieleni Warszawy Znaczącą rolę w ochronie nurogęsi odgrywa infrastruktura przygotowana przez Zarząd Zieleni m.st. Warszawy. W 2025 roku powstał tzw. Zakątek Nurogęsi – przestrzeń ułatwiająca ptakom przemieszczanie się między Kanałem Piaseczyńskim a Wisłą. To miejsce, zrealizowane w ramach projektu budżetu obywatelskiego, służy nie tylko nurogęsiom. Można tam zobaczyć rzeźby autorstwa Jana Sajdaka, które przedstawiają nurogęsi i przybliżają mieszkańcom ich zwyczaje oraz znaczenie dla miejskiego ekosystemu. Zarząd Zieleni informuje, że w tym roku będzie obserwować także teren Parku Fosa oraz Stoki Cytadeli, skąd nurogęsi z młodymi mogą także wyruszać w kierunku Wisły. Tracz nurogęś: podwodny pogromca ryb Tracz nurogęś (Mergus merganser) to duży ptak wodny z rodziny kaczkowatych. Jak sama nazwa wskazuje, jest doskonałym nurkiem. Potrafi spędzić pod wodą sporo czasu i puścić się w podwodny pościg za zdobyczą, machając skrzydłami, niczym w czasie lotu. Poluje bardzo skutecznie, a jej pokarm to drobne ryby. W warszawskich stawach i kanałach, pełnych inwazyjnego gatunku obcego ryb – czebaczka amurskiego – nurogęsi pełnią bardzo pożyteczną rolę. Samice nurogęsi są troskliwymi matkami, a pisklęta potrafią nurkować już w wieku kilku dni. Zmęczone, często odpoczywają na grzbiecie matki. Co robić, gdy spotkamy nurogęś z młodymi? Zarząd Zieleni Warszawy przygotował klarowny poradnik, jak się zachować gdy spotkamy matkę prowadzącą pisklęta. Oto on: zatrzymaj się i nie zbliżaj się do nich (na odległość ok. 5 m), jeśli jesteś z psem, trzymaj go na smyczy, zachowaj ciszę i spokój, nie próbuj zaganiać samicy z małymi z powrotem, nie przeganiaj ich od jezdni – właśnie tędy chcą przejść, nie dokarmiaj nurogęsi, postaraj się powstrzymać idących w tym momencie przechodniów, osoby biegnące, jadące na rowerze czy deskorolce. Źródła: Zarząd Zieleni Warszawy, Urząd m.st. Warszawy Nasza autorka Magdalena Rudzka Redaktorka i wydawczyni National-Geographic.pl. Wcześniej związana m.in. z National Geographic Traveler i magazynem pokładowym PLL LOT Kaleidoscope. Z wykształcenia humanistka (MISH i SNS PAN), ale to przyroda stanowi jej największą pasję. Szczególnie bliskie są jej ekosystemy słodkowodne, a prawdziwym „konikiem” są ryby. W National-Geographic.pl pisze o swoich przyrodniczych pasjach, nauce i medycynie. Prywatnie ceni sobie podróże po nieoczywistych kierunkach, ze szczególnym sentymentem do Europy Środkowej i Wschodniej.
Miasto pełne niespodzianek. O tym, dlaczego każdy powinien przeczytać ten spacerownik po Warszawie
Są miasta, które odsłaniają się natychmiast – wystarczy jeden rzut oka na panoramę, by pojąć ich istotę. Warszawa do nich nie należy. Polska stolica wymaga cierpliwości, uważności i sternika, który nauczy patrzeć tam, gdzie wzrok zazwyczaj się nie zatrzymuje. Właśnie takimi sternikami są autorzy książki, nad którą National Geographic Traveler objął patronat medialny. To twórca kultowego profilu @PoWarszawsku Łukasz Ostoja-Kasprzycki i varsavianista Przemysław Ciunowicz, którzy zapraszają na wyjątkową podróż przez warstwy miasta, które wciąż zaskakuje nawet swoich najbardziej zagorzałych miłośników. Ich nowa książka "PoWarszawsku. Przewodnik spacerowy stolicy” (newhomers, 2026) już w sprzedaży.
Fascynacja Warszawą płynie u Ostoja-Kasprzyckiego z rodzinnych korzeni. Jego stryjeczny dziadek, Jerzy Kasprzycki, był jednym z najbardziej znanych varsavianistów, autorem legendarnej serii Korzenie miasta. „Cała moja rodzina pochodzi z Warszawy, wszyscy urodzili się na Mokotowie” – wspomina. Efektem lat przemierzania stolicy, rozmów z mieszkańcami i nieustannego odkrywania uliczek i zaułków jest nie tylko popularny profil @PoWarszawsku, który zgromadził ponad 100 tysięcy osób spragnionych miasta „od środka", lecz także setki autorskich spacerów, w których uczestniczyły tysiące Warszawiaków i przyjezdnych. Ostoja-Kasprzycki doskonale rozumie, że najciekawsze zdarzenia rodzą się w dialogu. Jednym z najbardziej niezwykłych przykładów jest historia fotografii Zbyszka Siemaszki z 1968 roku, przedstawiająca dziewczynę biegnącą ulicą Puławską podczas ulewy. Po tym, jak zdjęcie trafiło na profil @PoWarszawsku, do autora odezwała się pani Grażyna – biegnąca dziewczyna ze zdjęcia. Po pięćdziesięciu latach udało się odnaleźć bohaterkę kadru, a nawet odtworzyć fotografię tym samym modelem aparatu. Stolica oczami varsavianisty Drugi z autorów, Przemysław Ciunowicz, pochodzi z warszawskiego Rembertowa i od lat podkreśla jego tożsamość jako pełnoprawnej części miasta. Pasję do historii i architektury wyniósł z domu — wychowywał się wśród muzealników i fotografów, towarzysząc rodzinie w dokumentowaniu zabytków w całej Polsce. Najbardziej fascynuje go zmienność Warszawy — analizuje ją w skali makro, śledząc wielowiekowe przeobrażenia tkanki miejskiej – od czasów średniowiecznych, przez miasto nowożytne, czasów zabory i wojen (z krótką przerwą na fascynującą II RP), aż po trud odbudowy. Równie chętnie wraca jednak do skali mikro, czyli własnych wspomnień ze stolicy, w której dorastał. Pamięta wyprawy z babcią na zakupy na dawny Stadion Dziesięciolecia czy wpatrywanie się z okien autobusu mknącego Trasą Łazienkowską w potężne reflektory starego stadionu Legii. Od 13 lat pracuje jako przewodnik, prowadzi setki spacerów i wycieczek, a swoją wiedzę przekłada także na teksty, scenariusze i książki, w których opowiada Warszawę z perspektywy doświadczenia i uważnej obserwacji. Spacerownik: książka, która uczy patrzeć PoWarszawsku. Przewodnik spacerowy po stolicy nie jest kolejną pozycją turystyczną pełną list obowiązkowych punktów do odhaczenia. To raczej zaproszenie do zmiany perspektywy – do podniesienia wzroku na kamienicę, którą mijamy codziennie, do wejścia w podwórko, które wydawało się niedostępne, do zatrzymania się w miejscu, które historia naznaczyła w sposób niewidoczny dla nieuważnego przechodnia. Zamiast klasycznych rozdziałów dostajemy całą serię autorskich tras: od Alej Jerozolimskich i Ujazdowskich, przez Warszawę Prusa, Mariensztat i Powiśle, Muranów, przemysłową Wolę, Saską Kępę i Żoliborz, aż po mniej oczywiste tropy. Są „niewidzialne” spacery po miejscach, których już nie ma, nietypowe budowle (Dom Kereta, Młotek), Oś Stanisławowska, pałace Śródmieścia, socrealizm, teatralna stolica, Warszawa Fryderyka Chopina oraz Marii Skłodowskiej-Curie, a także szemrana Praga i „stolica bezprawia”. Autorzy prowadzą czytelnika przez miasto jak podczas najlepszego spaceru – żywym językiem, z czułością dla detali, które na co dzień umykają. Szczególnie intrygujące są „niewidzialne spacery" – trasy po miejscach, których już nie ma. To wędrówki po śladach dawnych jurydyk, rzemieślniczych zaułków i wojennych blizn, które wciąż odciskają się na miejskim krajobrazie, choć wymagają wiedzy, by je dostrzec. Książka jest stworzona w sposób bardzo przejrzysty, jest pełna fotografii i mapek, co sprawia, że korzystanie z niej jest czystą przyjemnością. Dla lokalsa i turysty Dla kogo jest „PoWarszawsku”? Dla Warszawiaków, którzy myślą, że już wszystko widzieli, dla przyjezdnych szukających tras bez przekopywania internetu, dla fanów architektury i urbanistyki czy dla miłośników historii – także tej najtrudniejszej. W świecie, w którym turyści podążają algorytmicznymi trasami wyznaczonymi przez aplikacje, propozycja Ostoja-Kasprzyckiego i Ciunowicza wydaje się szczególnie cenna. To zaproszenie do zwolnienia, do uważności, do odkrywania miejsca, które – jak mówi sam Ostoja-Kasprzycki – „zawsze zasługiwało na wielką miłość, ale dziś ta miłość jest dużo prostsza”. Premiera książki PoWarszawsku. Przewodnik spacerowy po stolicy już 22 kwietnia 2026 roku, jednak już można zamówić ją w przedsprzedaży i otrzymać wyjątkowe bonusy (w tym zaproszenie na spacer z autorami).
Ile dzików naprawdę żyje w Polsce? Eksperci przyznają: nie wiadomo
Obecność dzików w miastach stała się w ostatnim czasie poważnym wyzwaniem dla samorządów, jednak skala tego zjawiska pozostaje trudna do oszacowania. Eksperci z Polskiej Akademii Nauk, Polskiego Związku Łowieckiego oraz Głównego Urzędu Statystycznego mówią, że w Polsce brakuje spójnego systemu monitoringu.
Dane Głównego Urzędu Statystycznego sugerują ogromny spadek ogólnej liczby dzików – z około 265 tysięcy w 2015 roku do niespełna 60 tysięcy w 2025 roku. Statystyki te są jednak szacunkowe i niemal w całości pomijają zwierzęta bytujące w miastach. Mamy różne dane, dziki są monitorowane przez różne instytucje, ale nie ma ani centralnego rejestru, ani spójnej metodologii. Inwentaryzacja prowadzona w obwodach łowieckich nie obejmuje terenów zurbanizowanych. Tradycyjne metody liczenia są obarczone dużym błędem, a dane miejskie, o ile są gromadzone, mają charakter wyrywkowy i lokalny. Jak skutecznie policzyć dziki? Wyzwania w miastach i poza nimi Inwentaryzacja dzików jest zadaniem niezwykle trudnym, a oficjalne zestawienia budzą sceptycyzm naukowców, takich jak dr hab. Jakub Gryz Instytutu Badawczego Leśnictwa, który w rozmowie z PAP wskazuje na brak jednolitej metodologii. Myśliwi wykorzystują do liczenia dzików różne techniki, w tym termowizję, całoroczne obserwacje oraz pędzenia próbne polegające na wypłaszaniu i liczeniu zwierząt w określonym dniu. Jednak wciąż są to tylko przybliżenia. Dramatyczny spadek poza miastami, wzrosty w miastach Według danych Rocznika Statystycznego Leśnictwa, w roku łowieckim 2024/2025 odstrzelono 174 tysiące dzików, a kolejne 83 tysiące zginęły w wyniku odstrzału sanitarnego, wypadków drogowych i kłusownictwa. Zaledwie 194 osobniki zostały odłowione i zasiedlone, co pokazuje marginalne użycie metod alternatywnych wobec eliminacji. Rzecznik GUS Krzysztof Jedlak powiedział PAP, że dane GUS o populacji dzików są szacunkowe i nie obejmują populacji dzików w miastach. Ocena miejskich populacji i ich migracji jest obecnie niemożliwa. Dane z poszczególnych miast, według kwerendy przeprowadzonej przez PAP, pokazują różne tendencje. W Poznaniu odnotowano 120 dzików w pierwszym kwartale 2026 roku wobec 196 rok wcześniej. W Toruniu zimowa inwentaryzacja wykazała spadek z 113 osobników w 2025 roku do 76 w 2026 roku. W Łodzi populacja wzrosła w ostatnich latach z 2 do nawet 3 tysięcy sztuk. Miasta takie jak Bydgoszcz, Białystok i Olsztyn monitorują sytuację głównie poprzez liczbę zgłoszeń mieszkańców. W Bydgoszczy liczba ta wzrosła z 17 w 2024 roku do 100 w 2025 roku. Migracja dzików do miast i problem ASF Główną przyczyną migracji dzików do miast jest postępująca urbanizacja, która pochłania lasy, łąki i pola, stanowiące naturalne ostoje tych zwierząt. Eksperci wskazują, że to ludzie wkroczyli ich na terytoria. Drugim kluczowym czynnikiem jest wpływ afrykańskiego pomoru świń (ASF) oraz związana z nim strategia walki z chorobą. Przepisy związane z ASF sprawiają, że odławianie i przesiedlanie dzików stało się prawnie niemożliwe, co pozostawia władzom miast ograniczone pole manewru w zarządzaniu populacją. Według Michała Żmihorskiego z Instytutu Biologii Ssaków Polskiej Akademii Nauk w Białowieży, intensywny odstrzał prowadzony poza miastami sprawił, że zwierzęta szybko nauczyły się że tereny zurbanizowane to bezpieczne strefy wolne od polowań. Choć przedstawiciele PZŁ, np. Wacław Matysek, polemizują z tą tezą, to przyznają że populacje w miastach zwiększają się. Kontrowersje wokół działań samorządów Sposoby radzenia sobie z dzikami w miastach wywołują silne emocje. Niektóre samorządy, np. Toruń, stosują odstrzały redukcyjne, co zdaniem urzędników pozwoliło opanować liczbę zwierząt w tym mieście. Podobne działania w Warszawie – uśmiercenie siedmiu dzików na Mokotowie oraz szesnastu na placu zabaw na Bemowie – doprowadziły do fali oburzenia. Przeciwnicy tych metod zorganizowali manifestację przed ratuszem, domagając się natychmiastowego wstrzymania odstrzałów, i powołania eksperckiego zespołu ds. dzikich zwierząt. Ta presja miała sens – 16 kwietnia samorząd zgodził się na powołanie takiego zespołu. Jednym z jego pierwszych zadań powinno być możliwie dokładne policzenie dzików w Warszawie. Źródło: PAP Nasza autorka Magdalena Rudzka Redaktorka i wydawczyni National-Geographic.pl. Wcześniej związana m.in. z National Geographic Traveler i magazynem pokładowym PLL LOT Kaleidoscope. Z wykształcenia humanistka (MISH i SNS PAN), ale to przyroda stanowi jej największą pasję. Szczególnie bliskie są jej ekosystemy słodkowodne, a prawdziwym „konikiem” są ryby. W National-Geographic.pl pisze o swoich przyrodniczych pasjach, nauce i medycynie. Prywatnie ceni sobie podróże po nieoczywistych kierunkach, ze szczególnym sentymentem do Europy Środkowej i Wschodniej.
Eksperci wskazali 7 najbardziej inspirujących miast. Jedno z nich znajduje się w Polsce
Podróże służbowe przez lata kojarzyły się z powtarzalnym schematem – lot, hotel i spotkania zamknięte w przestrzeni sal konferencyjnych. Coraz częściej jednak zmienia się podejście do tego typu wyjazdów. Odpowiednio dobrana destynacja może stać się nie tylko tłem dla pracy, lecz także źródłem inspiracji i nowych pomysłów.
W czasach, gdy granica między pracą a podróżowaniem coraz bardziej się zaciera, rośnie znaczenie miejsc, które sprzyjają kreatywności i nieszablonowemu myśleniu. Eksperci branży turystycznej wskazują, że niektóre miasta wyróżniają się pod tym względem szczególnie – oferując nie tylko rozwiniętą infrastrukturę biznesową, lecz także unikatową atmosferę, kulturę i przestrzeń sprzyjającą refleksji. W jednym z najnowszych zestawień przygotowanych przez magazyn Travel + Leisure wskazano siedem takich lokalizacji na świecie. Co istotne, wśród nich znalazło się również miasto z Polski. Inspirujące miasta Europy dla podróży służbowych. Warszawa i Barcelona w zestawieniu Wśród europejskich miast wyróżnionych w zestawieniu znalazły się dwie destynacje, które w szczególny sposób łączą rozwój biznesowy z przestrzenią sprzyjającą kreatywności, czyli Warszawa i Barcelona. Polska stolica została doceniona za dynamiczną transformację oraz unikatowe połączenie historii z nowoczesnością. Nico Trinkhaus, zawodowy fotograf i założyciel platformy Sumfinity, od lat dokumentujący europejskie miasta, zwrócił uwagę na wyjątkową energię Warszawy. – Warszawa to wyjątkowe połączenie europejskiej energii startupów i miasta, które całkowicie się odmieniło – podkreślił. W jego ocenie szczególnie inspirujący jest kontrast widoczny w miejskiej przestrzeni – nowoczesne biurowce i rozwijające się centra biznesowe funkcjonują obok symboli przeszłości, takich jak Pałac Kultury i Nauki. – To zestawienie starego z nowym tworzy naprawdę wyjątkowy klimat – dodał. Trinkhaus zwrócił również uwagę, że rozwój Warszawy jest procesem rozłożonym w czasie – od odbudowy zniszczonego po II wojnie światowej Starego Miasta, po stopniową przemianę nadwiślańskich bulwarów w jedną z najważniejszych przestrzeni miejskich. Według niego to właśnie ta ewolucja sprawia, że miasto zyskuje głębię i staje się inspirujące dla odwiedzających. Równie istotne miejsce w zestawieniu zajmuje Barcelona, która od dekad pozostaje jednym z najważniejszych europejskich ośrodków inspiracji dla twórców i przedsiębiorców. Natasha Inglis, dyrektor ds. wdrażania i obsługi klienta w firmie Good Business Travel, specjalizującej się w organizacji podróży służbowych, podkreśliła jej wielowymiarowy charakter. – Barcelona (...) jest jednym z najbardziej inspirujących miast pod względem kreatywności – wskazała, tłumacząc, że wynika to z połączenia funkcji centrum biznesowego, kulturalnego i kulinarnego. Miasto przyciąga nie tylko rozwiniętą infrastrukturą, lecz także atmosferą sprzyjającą swobodnemu myśleniu. Architektura, zdominowana przez projekty Antoniego Gaudíego, stanowi bowiem stałe przypomnienie o sile niekonwencjonalnych rozwiązań. – Kreatywność jest widoczna w całym krajobrazie Barcelony – zaznaczyła Inglis, dodając, że dostęp do przestrzeni publicznych, możliwość organizowania spotkań na świeżym powietrzu oraz spokojniejsze tempo życia sprzyjają powstawaniu nowych pomysłów. Inspirujące miasta poza Europą. Gdzie podróże służbowe pobudzają kreatywność? Poza Europą w zestawieniu znalazły się miasta, które pokazują, że inspirująca podróż służbowa może mieć bardzo różne oblicza – od przestrzeni zdominowanych przez sztukę, przez ośrodki kreatywnej przedsiębiorczości, aż po metropolie oddziałujące na zmysły niemal na każdym kroku. W Stanach Zjednoczonych wyróżniono Providence, Austin, Indianapolis i Nowy Jork. Kristen Adamo, prezes i dyrektorka generalna organizacji turystycznej GoProvidence, podkreśla, że Providence od dawna buduje swoją tożsamość wokół kreatywności. – Myślę o całym mieście jak o galerii sztuki na świeżym powietrzu – wyznała, zwracając uwagę, że nawet stojaki na rowery, kosze na śmieci czy skrzynki elektryczne stają się tu elementem artystycznej ekspresji. Dzięki temu inspiracja nie ogranicza się do muzeów czy galerii, lecz przenika codzienną przestrzeń miasta. Inny charakter ma Austin, które Jason Stevens, dyrektor generalny Wayfairer Travel, poleca osobom szukającym świeżych pomysłów i chwili oddechu od zawodowej rutyny. Jak przyznał, Austin przyciąga połączeniem twórczego środowiska biznesowego z zielenią i miejscami pozwalającymi się wyciszyć. W podobnym tonie wypowiada się Matt Smith, dyrektor generalny hotelu The Alexander w Indianapolis, który zwraca uwagę na rolę dzieł sztuki w pobudzaniu myślenia i przełamywaniu schematów. W przypadku Nowego Jorku eksperci akcentują z kolei przede wszystkim skalę możliwości. Steve Schwab, prezes firmy Casago, uważa, że „nie ma miasta tak różnorodnego, artystycznego i ekscytującego jak Nowy Jork”, a jego największą siłą pozostaje to, że nawet po wielu wizytach wciąż potrafi zaskoczyć czymś nowym – zarówno w kontekście zawodowym, jak i prywatnym.. Na tle tych amerykańskich przykładów Bangkok wniósł do zestawienia zupełnie inną energię. Aaron Henry, założyciel i dyrektor zarządzający firmy Foundeast Asia, specjalizującej się w podróżach po Azji, nie ma wątpliwości, że tajska stolica należy do najbardziej pobudzających kreatywność miejsc na świecie. W jego ocenie siła tego miejsca tkwi w różnorodności – od nowoczesnych centrów konferencyjnych i rozwijającej się sceny sztuki współczesnej po lokalne marki, kawiarnie oraz niezwykle bogatą ofertę kulinarną. To właśnie ta intensywność bodźców sprawia, że Bangkok wyróżnia się na tle innych miejsc i zostaje na długo w pamięci. Źródło: Travel + Leisure Nasza ekspertka Sabina Zięba Podróżniczka i dziennikarka, wcześniej związana z takimi redakcjami, jak m.in. „Wprost”, „Dzień Dobry TVN” i „Viva”. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o ciekawych kierunkach i turystyce. Miłośniczka dobrej lektury i wypraw na koniec świata. Uważa, że Mark Twain miał słuszność, mówiąc: „Za 20 lat bardziej będziesz żałował tego, czego nie zrobiłeś, niż tego, co zrobiłeś. Więc odwiąż liny, opuść bezpieczną przystań. Złap w żagle pomyślne wiatry. Podróżuj, śnij, odkrywaj”.
Władysław Szpilman był pianistą, który przeżył piekło getta. Jego muzyka stała się symbolem niezłomności kultury
Władysław Szpilman był kimś więcej niż „tylko” muzykiem, który przeżył wojnę. Był artystą, który niezwykle umiejętnie przekuł osobistą tragedię w uniwersalne przesłanie o sile kultury. Jego życie to parabola XX-wiecznej historii Polski – od wielokulturowej i nowoczesnej II RP, przez mrok zagłady, aż po skomplikowaną rzeczywistość PRL-u, w której musiał lawirować między własną wrażliwością a wymogami systemu.
Spis treści: Od zagłębiowskiej tradycji do berlińskiej awangardy Szpilman w złotej erze radia Getto warszawskie i granica człowieczeństwa Artystyczne odrodzenie Dla przeciętnego odbiorcy Władysław Szpilman pozostaje pianistą z nagrodzonego trzema Oscarami filmu Romana Polańskiego. Należy jednak podkreślić, że jest to postać znacznie bardziej złożona i wielowymiarowa. Szpilman jak nikt inny uosabia nie tylko naturalną wolę przetrwania w nieludzkich warunkach warszawskiego getta, ale także, a może przede wszystkim, ewolucję polskiej wrażliwości muzycznej XX wieku – od berlińskiego modernizmu, przez elegancję międzywojennego eteru, aż po fundamenty powojennej estrady. Od zagłębiowskiej tradycji do berlińskiej awangardy Władysław Szpilman urodził się 5 grudnia 1911 roku w Sosnowcu. Jego rodzina od pokoleń była „przesiąknięta” muzyką. Środowisko to, charakterystyczne dla żydowskiej inteligencji artystycznej na ziemiach polskich stało się pierwszym naturalnym konserwatorium dla młodego pianisty. Władysław już we wczesnym dzieciństwie wykazywał predyspozycje, które plasowały go poza ramami amatorskiego grania. W toku wieloetapowej edukacji zdołał wypracować unikatowy styl, łączący typową dla słowiańskiej kultury emocjonalność z germańską dyscypliną formy. Pierwszym poważnym krokiem na tej drodze były studia w Wyższej Szkole Muzycznej im. Fryderyka Chopina w Warszawie. Trafił tam pod skrzydła Józefa Śmidowicza i Aleksandra Michałowskiego. Warto zaznaczyć, że obaj byli spadkobiercami tradycji samego Franza Liszta, co w sposób fundamentalny wpłynęło na technikę pianistyczną Szpilmana – kładącą nacisk na biegłość, perlistość dźwięku i głębokie zrozumienie romantycznej frazy. Jednak to wyjazd do Berlina w 1931 roku stał się katalizatorem jego twórczej tożsamości. Pobyt w Berlinie Do momentu dojścia Hitlera do władzy, Berlin był kulturalną stolicą Europy, w której ścierały się nurty neoklasycyzmu, jazzu i rodzącej się muzyki filmowej. Studiując kompozycję u Franza Schrekera, Szpilman nasiąkał nowoczesnym językiem muzycznym. To zaowocowało między innymi powstaniem suity fortepianowej „Życie maszyn” w 1933 roku. Dzieło inspirowane rytmem wielkiego miasta i industrialną estetyką ukazało pianistę jako kompozytora świadomego przemian cywilizacyjnych, któremu daleko było do wtórnego epigoństwa. W tym samym okresie powstał również koncert smyczkowy, co jednoznacznie dowodziło jego szerokich horyzontów. Powrót do Polski Nagły powrót do Polski w 1933 roku, wymuszony narastającym w Niemczech antysemityzmem i dojściem do władzy NSDAP, zamknął berliński rozdział jego życia, ale otworzył drogę do oszałamiającej kariery w Warszawie. Szpilman przywiózł ze sobą nie tylko warsztat, ale i zachodnią nowoczesność, która idealnie wpasowała się w potrzeby rodzącego się medium – radia. Szpilman w złotej erze radia W 1935 roku Władysław Szpilman rozpoczął pracę w Polskim Radiu. W II Rzeczypospolitej to właśnie to medium było największą potęgą kulturotwórczą, a Szpilman stał się jednym z jego najbardziej rozpoznawalnych głosów. Rzadko mówił do mikrofonu. To swoją grą kreował prestiż rozgłośni. Pracował jako pełnoetatowy pianista, a to wymagało od niego niezwykłej elastyczności. Jednego dnia akompaniował wybitnym śpiewakom operowym, innego grał muzykę jazzową, a wieczorami prezentował recitale chopinowskie, które transmitowano na cały kraj. W latach 30. XX wieku Warszawa dosłownie tętniła życiem nocnym, kawiarnianym i kabaretowym. Działając pod pseudonimem Al Legro, Szpilman stał się autorem przebojów, które nuciła cała stolica. Do jego największych przedwojennych sukcesów należały utwory pisane do tekstów brata, Henryka, czy wybitnych poetów jak Emanuel Szlechter. Piosenki takie jak „Jeśli kochasz się w dziewczynie” czy „Nie ma szczęścia bez miłości” stały się stałym elementem repertuaru warszawskich lokali. W tamtym czasie często prezentował swój talent podczas kameralnych koncertów, głównie dzięki znajomości z Bronisławem Gimplem, uznanym skrzypkiem. W ten sposób ugruntował swoją pozycję jako poważnego interpretatora klasyki. Jednak pasmo sukcesów zostało na krótko przerwane w 1938 roku, kiedy Szpilman został zwolniony z rozgłośni, co było rezultatem narastającego antysemityzmu. Dyrekcja radia, pełna uznania dla jego geniuszu, stanęła jednak za nim murem, dzięki czemu po dwóch miesiącach przywrócono go na stanowisko. Ostatnia dźwięk wolnego radia 23 września 1939 roku, gdy niemieckie bomby niszczyły infrastrukturę Warszawy, a elektrownia przestała dostarczać prąd do nadajników, Szpilman w studio przy ulicy Zielnej 25 grał swój ostatni recital na żywo. Wykonywał utwory Chopina, podczas gdy budynek radia drżał w posadach od wybuchów. Był to ostatni dźwięk wolnego polskiego radia przed wieloletnim milczeniem, a jednocześnie symboliczne zakończenie epoki, którą sam współtworzył. Getto warszawskie i granica człowieczeństwa Gdy nastała okupacja, status Szpilmana jako utalentowanego muzyka i celebryty przestał mieć jakiekolwiek znaczenie. Jako osoba pochodzenia żydowskiego, został wraz z całą rodziną poddany rygorom rasistowskiego ustawodawstwa Generalnego Gubernatorstwa. W 1940 roku cała rodzina została zmuszona do przesiedlenia się do warszawskiego getta. W tym zamkniętym świecie Szpilman musiał stać się żywicielem rodziny. Muzyka, która dotychczas była dla niego sferą estetyczną, stała się zwykłym towarem. Pianista zarabiał, grając między innymi w kawiarniach „Sztuka” i „Nowoczesna”, które stanowiły surrealistyczne enklawy luksusu pośród wszechobecnego głodu i umierania. W „Nowoczesnej” spotykała się specyficzna klientela: bogaci przemytnicy, spekulanci i kolaboranci, którzy przy dźwiękach fortepianu starali się zagłuszyć świadomość nadchodzącej zagłady. W sierpniu 1942 roku, podczas wielkiej akcji deportacyjnej, rodzina Szpilmanów trafiła na Umschlagplatz, punkt przeładunkowy do obozu zagłady w Treblince. Władysław stał już przy samym wagonie, gdy Itzhak Heller, policjant żydowski, rozpoznał w nim słynnego pianistę i siłą wypchnął go z kordonu policji. Po utracie rodziny pozostał w getcie jako robotnik przymusowy. Pracował przy wyburzaniu murów i sortowaniu mienia po wywiezionych Żydach, co dawało mu minimalne szanse na przetrwanie. To w tym czasie zaczął nawiązywać pierwsze kontakty z aryjską stroną, przygotowując grunt pod ucieczkę. Robinson w ruinach Nastąpiło to 13 lutego 1943 roku. Szpilman zdołał przedostać się na aryjską stronę Warszawy, gdzie przez kolejne półtora roku ukrywał się w prywatnych mieszkaniach, wspierany przez sieć polskich przyjaciół i współpracowników z Polskiego Radia. Wśród osób, które narażały dla niego życie, byli między innymi Andrzej Bogucki z żoną Janiną, małżeństwo Lewickich, a także wybitni kompozytorzy Witold Lutosławski i Piotr Perkowski. Po upadku powstania warszawskiego pozostał w stolicy, stając się jednym z „Robinsonów warszawskich”. Ukrywał się na strychu spalonego domu przy alei Niepodległości 223, żywiąc się resztkami znalezionymi w ruinach i pijąc wodę z rdzawych rur. To właśnie tam, w listopadzie 1944 roku, doszło do spotkania z Wilmem Hosenfeldem. Kapitan Wehrmachtu, zawodowy nauczyciel i głęboko wierzący katolik, był oficerem nietypowym – w swoich pamiętnikach wyrażał odrazę do zbrodni nazistowskich i współczucie dla ofiar. Znalazł Szpilmana przypadkiem, próbując urządzić w budynku kwaterę. Hosenfeld nie tylko nie wydał Szpilmana, ale regularnie dostarczał mu żywność i informacje o postępach Armii Czerwonej, co pozwoliło muzykowi doczekać stycznia 1945 roku. Artystyczne odrodzenie Szpilman wznowił działalność w Polskim Radiu już po kilku miesiącach od wyzwolenia. Przez pewien czas pełnił tam funkcję dyrektora działu muzycznego. Z czasem stał się jednym z głównych architektów powojennej polskiej muzyki rozrywkowej. Jego dorobek w tym obszarze jest imponujący – napisał około 500 piosenek, z których niemal 150 stało się ogólnopolskimi szlagierami. Jednak nie porzucił muzyki klasycznej. W 1962 roku założył wraz z Bronisławem Gimplem „Kwintet Warszawski”, który stał się jednym z najbardziej eksportowych polskich zespołów kameralnych. Przez ponad 20 lat kwintet koncertował na całym świecie, dając ponad 2000 występów i zdobywając uznanie krytyki za interpretacje Brahmsa, Schumanna czy Grażyny Bacewicz. Szpilman był również ojcem chrzestnym festiwalu w Sopocie – to on w 1961 roku był inicjatorem i głównym organizatorem pierwszej edycji Międzynarodowego Festiwalu Piosenki, który miał otworzyć polską muzykę na świat.
Lista najlepszych miejsc w Europie dla cyfrowych nomadów. Na podium dwa polskie miasta
Wraz z rosnącą popularnością pracy zdalnej Europa stała się jednym z najważniejszych kierunków dla cyfrowych nomadów. Ponieważ coraz więcej państw oferuje elastyczne rozwiązania wizowe i sprzyjające warunki do pracy na odległość, największym wyzwaniem przestaje być formalność wyjazdu, a staje się nim wybór odpowiedniego miejsca do życia i pracy. Gdzie zatem najlepiej się zatrzymać?
Najnowsze zestawienie przygotowane przez analityków danych wskazuje miasta, które najlepiej odpowiadają potrzebom osób pracujących zdalnie. Ranking powstał na podstawie analizy kilkudziesięciu europejskich lokalizacji, uwzględniając takie czynniki jak koszty życia, dostępność mieszkań, ceny usług, jakość transportu publicznego, poziom bezpieczeństwa oraz szybkość internetu. To właśnie połączenie tych elementów decyduje dziś o atrakcyjności danego miejsca dla osób, które łączą pracę z podróżowaniem. Wyniki pokazują wyraźny trend: miasta Europy Środkowo-Wschodniej coraz częściej oferują korzystniejszy stosunek jakości do ceny niż ich odpowiedniki w zachodniej i północnej części kontynentu. Niższe koszty życia, dobra infrastruktura cyfrowa i rozwinięty transport sprawiają, że region ten zyskuje na znaczeniu wśród osób poszukujących stabilnych, a jednocześnie przystępnych warunków do pracy zdalnej. Co ciekawe, na podium znalazły się dwa polskie miasta. Najlepsze miasta dla cyfrowych nomadów w Europie Na czele zestawienia znalazł się Kraków, który zdobył aż 161 punktów na 175 możliwych, potwierdzając swoją silną pozycję wśród europejskich hubów pracy zdalnej. Drugie co do wielkości miasto w Polsce przyciąga nie tylko relatywnie niskimi kosztami życia (wg rankingu średnie miesięczne wydatki wynoszą tu około 1423 euro), lecz także dobrze rozwiniętą infrastrukturą i wysokim poziomem bezpieczeństwa. Istotnym atutem pozostają również niskie koszty codziennego funkcjonowania, w tym dostęp do niedrogiej żywności oraz stabilnego i szybkiego internetu, co dla cyfrowych nomadów ma kluczowe znaczenie. Tuż za Krakowem uplasowała się Warszawa, która uzyskała 150 punktów i wyróżnia się jeszcze niższymi średnimi wydatkami na poziomie około 1265 euro miesięcznie. Według analityków stolica Polski oferuje połączenie nowoczesnej infrastruktury biznesowej, rozbudowanego rynku coworkingowego i wysokiego poziomu bezpieczeństwa, co czyni ją atrakcyjną alternatywą dla droższych metropolii Europy Zachodniej. Podium zamyka Budapeszt z wynikiem 147 punktów. Węgierska stolica przyciąga dynamiczną sceną miejską i dobrze funkcjonującym transportem publicznym, którego miesięczny koszt należy do najniższych w regionie. Choć całkowite wydatki są tu nieco wyższe (ok. 1542 euro miesięcznie), miasto oferuje unikatowe połączenie historii, kultury i przystępności, które od lat przyciąga osoby pracujące zdalnie. Gdzie jeszcze warto pracować zdalnie w Europie? Kolejne miejsca w rankingu W dalszej części zestawienia znalazły się miasta, które łączą rozwiniętą infrastrukturę z różnorodnym stylem życia, przyciągając coraz większą liczbę osób pracujących zdalnie. Wysokie, czwarte miejsce zajęła Praga, gdzie miesięczne wydatki wynoszą około 1276 euro. Stolica Czech wyróżnia się nie tylko stosunkowo niskimi kosztami życia, lecz także bardzo dobrze rozwiniętym transportem publicznym (jednym z najtańszych w Europie) oraz wysoką jakością usług cyfrowych. Pierwszą piątkę zamyka Tallinn, znany z zaawansowanej cyfryzacji i nowoczesnych rozwiązań dla e-rezydentów. Choć koszty życia są tu wyraźnie wyższe (ponad 2600 euro miesięcznie), miasto oferuje stabilne warunki pracy i jedną z najlepiej rozwiniętych infrastruktury internetowych w Europie. W drugiej połowie rankingu znalazły się bardziej kosmopolityczne kierunki, takie jak Madryt i Sewilla, które przyciągają łagodnym klimatem, rozwiniętą sceną gastronomiczną i bogatym życiem miejskim, choć wiążą się z wyższymi kosztami – odpowiednio około 2169 i 1912 euro miesięcznie. Popularnością cieszy się także Lizbona (8. miejsce), uznawana za jeden z najważniejszych hubów dla cyfrowych nomadów, oferująca dobrą jakość życia przy kosztach rzędu 1745 euro. Z kolei Dubrownik wyróżnia się najwyższym poziomem bezpieczeństwa w zestawieniu, co w połączeniu z nadmorskim położeniem czyni go atrakcyjnym, choć relatywnie droższym kierunkiem (ok. 2270 euro miesięcznie). Ranking zamyka Porto – miasto, które oferuje bardziej kameralną atmosferę niż Lizbona, przy jednoczesnym zachowaniu dobrej infrastruktury i umiarkowanych kosztów życia. Ta analiza pokazuje wyraźne różnice między regionami Starego Kontynentu. Miasta Europy Środkowo-Wschodniej oferują najkorzystniejszy stosunek ceny do jakości, szczególnie w zakresie internetu i transportu, podczas gdy zachodnie metropolie – jak Dublin czy Reykjavik – pozostają znacznie droższe. W praktyce oznacza to, że wybór lokalizacji dla cyfrowych nomadów coraz częściej sprowadza się do znalezienia równowagi między kosztami a stylem życia, jaki dane miasto jest w stanie zaoferować. Źródło: Daily Mail Nasza ekspertka Sabina Zięba Podróżniczka i dziennikarka, wcześniej związana z takimi redakcjami, jak m.in. „Wprost”, „Dzień Dobry TVN” i „Viva”. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o ciekawych kierunkach i turystyce. Miłośniczka dobrej lektury i wypraw na koniec świata. Uważa, że Mark Twain miał słuszność, mówiąc: „Za 20 lat bardziej będziesz żałował tego, czego nie zrobiłeś, niż tego, co zrobiłeś. Więc odwiąż liny, opuść bezpieczną przystań. Złap w żagle pomyślne wiatry. Podróżuj, śnij, odkrywaj”.
W sercu Polski stoją dziesiątki średniowiecznych warowni. To świetny pomysł na wiosenny weekend
Zamki na Mazowszu to propozycja kilku sprawdzonych tras weekendowych, które prowadzą przez historyczne warownie, pałace i romantyczne parki w okolicach Warszawy.
Spis treści: Zamek w Czersku – średniowieczna warownia nad Wisłą Zamek w Liwie – historia i muzeum w jednym miejscu Nieborów i Arkadia – pałac i romantyczny park Opinogóra, Guzów, Walewice – mniej oczywiste kierunki Mazowsze rzadko kojarzy się z zamkami, a jednak region oferuje zaskakująco dużo miejsc o bogatej historii. W przeciwieństwie do Dolnego Śląska nie znajdziemy tu dziesiątek monumentalnych twierdz, ale rozproszone po regionie warownie i rezydencje tworzą spójną propozycję krótkich wyjazdów. To właśnie na tej idei opiera się zestawienie tras – nie jako pełny katalog zabytków, lecz jako inspiracja do odkrywania mniej oczywistych miejsc. Warto jednak jasno zaznaczyć: nie wszystkie obiekty to klasyczne zamki. Część z nich to ruiny średniowiecznych warowni, inne to rezydencje magnackie lub pałace z późniejszych epok. Nasze zestawienie ma charakter inspiracyjny – pokazuje wybrane miejsca, a nie kompletną listę wszystkich zamków regionu. Zamek w Czersku – średniowieczna warownia nad Wisłą Jednym z najbardziej rozpoznawalnych obiektów jest zamek w Czersku, dawna siedziba książąt mazowieckich i jeden z najważniejszych punktów obronnych regionu w średniowieczu. Warownia została wzniesiona na przełomie XIV i XV wieku z inicjatywy księcia Janusza I Starszego i pełniła funkcję zarówno twierdzy obronnej, jak i ośrodka administracyjnego Mazowsza. Jej strategiczne położenie nad dawnym nurtem Wisły nie było przypadkowe – rzeka stanowiła naturalną barierę oraz ważny szlak handlowy. To obiekt o wyraźnie średniowiecznym charakterze, jednak dziś należy pamiętać, że: jest to trwała ruina, a nie w pełni zachowany zamek został udostępniony do zwiedzania pełni funkcję miejsca wydarzeń i rekonstrukcji historycznych Zamek wyróżnia się charakterystycznym układem trzech wież, które do dziś dominują nad okolicą. Zachowane fragmenty murów obronnych pozwalają wyobrazić sobie dawną skalę założenia, choć jego pierwotna forma była znacznie bardziej rozbudowana. Warto zwrócić uwagę, że obiekt był wielokrotnie przebudowywany i stopniowo tracił znaczenie militarne. Po włączeniu Mazowsza do Korony jego rola zaczęła maleć, a w kolejnych wiekach zamek popadł w ruinę. Mimo to do dziś zachował czytelny układ przestrzenny, który pozwala odtworzyć jego funkcje obronne. Mimo zachowanego jedynie fragmentarycznie układu murów i wież, miejsce przyciąga niepowtarzalną atmosferą oraz widokiem na dolinę Wisły. Szczególnie wyraźnie widać stąd, jak ważne było jego położenie strategiczne. Dziś zamek w Czersku to nie tylko zabytek, ale również żywa przestrzeń turystyczna. Organizowane są tu turnieje rycerskie, inscenizacje historyczne oraz wydarzenia plenerowe, które przybliżają realia średniowiecza. To jeden z najlepszych przykładów na Mazowszu, gdzie wartość historyczna łączy się z walorami krajobrazowymi, a ruiny nie tracą swojego znaczenia – wręcz przeciwnie, pozwalają lepiej poczuć autentyczny charakter miejsca. Zamek w Liwie – historia i muzeum w jednym miejscu Kolejnym punktem na trasie jest zamek w Liwie, który powstał w XV wieku jako warownia obronna strzegąca granicy między Mazowszem a ziemiami należącymi do Korony. Jego fundatorem był również książę Janusz I Starszy, który rozbudowywał system obronny regionu. Zamek pełnił funkcję strażnicy granicznej oraz punktu kontrolującego szlaki handlowe, co miało duże znaczenie gospodarcze i militarne. W kolejnych stuleciach obiekt był niszczony i odbudowywany, m.in. podczas wojen szwedzkich. Ostatecznie utracił swoje znaczenie militarne i stopniowo popadał w ruinę, zanim podjęto próby jego częściowej rekonstrukcji. Obecnie obiekt: jest częściowo zrekonstruowany pełni funkcję muzeum regionalnego stanowi przestrzeń wydarzeń historycznych i edukacyjnych Na szczególną uwagę zasługuje zachowana wieża gotycka, która jest najstarszym i najbardziej autentycznym elementem założenia. To wokół niej odtworzono część zabudowy, dzięki czemu odwiedzający mogą lepiej wyobrazić sobie dawny układ zamku. W przeciwieństwie do Czerska nie mamy tu do czynienia wyłącznie z ruiną – to raczej połączenie rekonstrukcji i oryginalnej substancji zabytkowej, które tworzy bardziej „czytelną” przestrzeń dla zwiedzających. Zamek w Liwie znany jest także z lokalnych legend, w tym opowieści o Żółtej Damie, która według przekazów pojawia się w murach warowni. Tego typu historie dodatkowo wzmacniają turystyczny charakter miejsca i przyciągają odwiedzających. Dziś obiekt pełni rolę centrum kulturalnego, gdzie organizowane są turnieje rycerskie, lekcje muzealne i wydarzenia plenerowe. To przykład miejsca, w którym historia została przystosowana do współczesnej turystyki, bez całkowitego zatarcia jego autentycznego charakteru. Nieborów i Arkadia – pałac i romantyczny park Nie wszystkie punkty na trasie to zamki. Jednym z najważniejszych jest pałac w Nieborowie, związany z rodem Radziwiłłów. Ta atrakcja Mazowsza należy do najlepiej zachowanych rezydencji arystokratycznych w tej części Polski. Obiekt powstał w XVII wieku i był wielokrotnie modernizowany, zachowując przy tym klasyczną formę rezydencji barokowej. Przez lata pełnił funkcję reprezentacyjnej siedziby magnackiej, a jego wnętrza do dziś wyróżniają się autentycznym wyposażeniem i historycznym układem pomieszczeń. To miejsce wyróżnia się: bardzo dobrym stanem zachowania klasyczną architekturą rezydencjonalną bogatą historią właścicieli Szczególnie istotna jest rola rodu Radziwiłłów, którzy przez długi czas rozwijali to założenie, dbając zarówno o architekturę, jak i otaczający krajobraz. Dzięki temu pałac zachował spójny charakter historyczny, rzadko spotykany w tego typu obiektach. Tuż obok znajduje się park romantyczny Arkadia, założony pod koniec XVIII wieku jako starannie zaplanowana przestrzeń inspirowana ideą sentymentalizmu i natury. Nie jest to klasyczny park pałacowy – to raczej kompozycja krajobrazowa pełna symboliki, ruin stylizowanych na antyczne oraz malowniczych budowli, takich jak Świątynia Diany. Arkadia została zaprojektowana jako miejsce refleksji i kontemplacji, co odróżnia ją od bardziej formalnych ogrodów. Spacer po jej terenie to doświadczenie, w którym natura i architektura przenikają się w przemyślany sposób. Całość – pałac w Nieborowie i park w Arkadii – tworzy jedno z najbardziej kompletnych założeń tego typu w Polsce. To miejsce, gdzie architektura, historia i krajobraz tworzą spójną całość, a jednocześnie pokazują różne oblicza dawnej kultury rezydencjonalnej. Opinogóra, Guzów, Walewice – mniej oczywiste kierunki Artykuł wskazuje również mniej oczywiste lokalizacje, które często są pomijane w popularnych zestawieniach, choć mają istotne znaczenie dla historii i kultury regionu. Wśród nich znajdują się: Opinogóra – związana z postacią Zygmunta Krasińskiego, jednego z najważniejszych poetów polskiego romantyzmu. Znajduje się tu neogotycki pałacyk oraz rozległy park krajobrazowy, a cały kompleks pełni dziś funkcję muzeum biograficznego. To miejsce wyróżnia się nie tylko architekturą, ale też silnym kontekstem literackim i intelektualnym. Guzów – przykład rozwoju rezydencji w XIX wieku, związany z rodziną Sobańskich, która odegrała istotną rolę w życiu gospodarczym i towarzyskim epoki. Pałac w Guzowie reprezentuje architekturę inspirowaną francuskim renesansem, a jego historia pokazuje przemiany majątków ziemiańskich w czasach uprzemysłowienia. Walewice – miejsce o znaczeniu historycznym i kulturowym, znane przede wszystkim jako rezydencja związana z Marią Walewską, postacią związaną z Napoleonem Bonaparte. Pałac otoczony jest klasycystycznym założeniem parkowym i stanowi przykład harmonijnej architektury dworskiej wkomponowanej w krajobraz. Choć określanie ich jako „nieznane perełki” bywa przesadą, to faktem jest, że są one rzadziej wybierane przez turystów niż najbardziej rozpoznawalne atrakcje Mazowsza. To właśnie w takich miejscach najlepiej widać inną stronę regionu – mniej oczywistą, spokojniejszą i bardziej związaną z historią elit, kulturą i codziennością dawnych rezydencji. Źródło: National Geographic Traveler Nasz ekspert Łukasz Załuski Od ponad 20 lat opowiada o świecie – jego historii, nauce i miejscach, do których warto wyruszyć z otwartą głową. Jest redaktorem naczelnym „National Geographic Polska” oraz National-Geographic.pl. Wcześniej kierował m.in. „Focusem”, „Focusem Historia” czy „Sekretami Nauki”, konsekwentnie rozwijając tematykę popularnonaukową i podróżniczą. Jest inicjatorem projektu pierwszej naukowej rekonstrukcji wizerunków władców z dynastii Jagiellonów. Po godzinach miłośnik gimnastyki sportowej, książek kryminalnych i europejskich stolic.
Drzewo z popularnej gry rośnie w Warszawie. „Geralt” oficjalnie pomnikiem przyrody
Warszawa zyskała wyjątkowy pomnik przyrody. Dąb szypułkowy „Geralt” zachwyca zarówno swoim majestatycznym rozmiarem, jak i popkulturowym znaczeniem. Cyfrowy odpowiednik drzewa był ważnym elementem gry opartej na prozie Andrzeja Sapkowskiego.
Jadąc ulicą Jagiellońską, dostrzeżemy – z pozoru – zwyczajne drzewo. Co prawda jego rozmiar i rozłożystość mogą świadczyć o przyrodniczych walorach okazu, jednak na próżno doszukiwać się tu jakiegoś dodatkowego znaczenia. Pozory jednak w tym przypadku mylą – drzewo jest nie tylko istotnym elementem miejskiej przyrody, ale również bohaterem gry o słynnym wiedźminie Geralcie. Informacja o wpisaniu okazu na listę pomników przyrody powinna więc ucieszyć nie tylko fanów fantastycznej sagi. Geralt z Pragi W trakcie często nagradzanej gry „Wiedźmin 3: Dziki Gon” tytułowy bohater regularnie przedstawia się tytułem nawiązującym do miejsca pochodzenia wiedźmina – mitycznej Riwii. Kraina ta w ustach protagonisty nabiera wyjątkowego znaczenia – określa bowiem miejsce, w którym rodzą się wyjątkowe istoty. Możliwe, że podobny cel przyświecał pomysłodawcom petycji, która w poprzednim roku podbijała internet. Podanie dotyczyło ustanowienia – jeszcze wtedy bezimiennego drzewa z ulicy Jagiellońskiej – pomnikiem przyrody oraz nadania okazowi imienia Geralt. Nazwa ta rzecz jasna nawiązywała do tytułowego bohatera z Riwii, jednak dlaczego zdecydowano się nazwać tak akurat to drzewo? Aby odpowiedzieć na to pytanie, należy spojrzeć na drugą stronę ulicy Jagiellońskiej. Dostrzeżemy tam budynek siedziby firmy CD Projekt Red – twórcy gier o łowcy potworów. Ponoć zespół stojący za słynną grą inspirował się przy tworzeniu jednego z drzew dębem szypułkowym stojącym po drugiej stronie ulicy. Warszawskie drzewo dostrzeżemy w momencie pierwszego wjazdu do Velen. Słynny obiekt w grze nosi niechlubną nazwę „Drzewo Wisielców”. Na szczęście stołeczny odpowiednik (przy ulicy Jagiellońskiej 47) zdaje się zdecydowanie bardziej pogodniejszy. Internetowa petycja – jak drzewo stało się Geraltem? Walkę o miano pomnika przyrody dla praskiego Geralta rozpoczął stołeczny radny Jan Mencwel. Pomysłodawca współtworzył petycję skierowaną do prezydenta Warszawy, która została podpisana przez prawie 25 tysięcy osób. Tak liczna grupa zwolenników przekonała zarząd miejski do przyjrzenia się sprawie rośliny i mianowania obiektu pomnikiem przyrody. W uzasadnieniu uchwały Urząd Miejski pisze m.in. o dużym potencjale promocyjnym drzewa, które dzięki swojej historii może stać się jedną z ciekawszych atrakcji przyrodniczych prawobrzeżnej Warszawy. Według autorów dokumentu nadanie drzewu statusu pomnika przyrody pozwoli nie tylko lepiej je chronić, ale także podkreślić unikatowe połączenie warszawskiej przyrody z elementami współczesnej kultury popularnej. Polska stolica Wiedźmina Najbardziej bogatym w obiekty związane ze słynnym łowcą potworów miastem w Polsce jest zdecydowanie Łódź. To w tym mieście przyszedł na świat w 1948 roku Andrzej Sapkowski – twórca fantastycznej sagi. W mieście dostrzeżemy więc m.in. mural z Geraltem przy ulicy Piotrkowskiej 182 oraz Skwer Wiedźmina. Instalacje tego typu szybko stały się popularnym miejscem spotkań i zdjęć dla fanów wiedźmińskiego uniwersum. Nic więc dziwnego, że i warszawskie władze nie sprzeciwiały się idei nazwania imieniem wiedźmina praskiego dębu. Źródła: TVN24 Warszawa Nasz autor Olaf Kardaszewski Absolwent Instytutu Stosowanych Nauk Społecznych na Uniwersytecie Warszawskim. Obecnie student magisterskiego kierunku Studiów Miejskich na tej samej uczelni. Interesuje się społecznymi i kulturowymi aspektami zmieniającego się świata, o czym chętnie pisze w swoich pracach. Współprowadzący projekt „Podziemna Warszawa” w National Geographic Polska. Uwielbia podróże, w trakcie których zawsze stara się obejrzeć mecz lokalnej drużyny piłkarskiej.
Światowa gwiazda street artu tworzy mural w Warszawie. Praca nawiąże do polskiej tradycji
W Warszawie pojawi się nowa praca znanej na całym świecie twórczyni street artu. NeSpoon, która zasłynęła tworząc murale przedstawiające koronkarskie rzemiosło, tym razem wykorzysta motywy związane z tradycją z Koniakowa – jednego z najbardziej zasłużonych ośrodków tej formy sztuki. Zainteresowani będą mogli nie tylko podziwiać ostateczny efekt, ale również śledzić proces powstawania zjawiskowej pracy.
NeSpoon to pochodząca z Polski artystka, której prace można podziwiać na całym świecie. Nie zdobią one jednak muzealnych ekspozycji – żeby je dostrzec, należy nabrać zdecydowanie „szerszej” perspektywy. Artystka jest autorką setek prac rozłożonych po całym świecie – od Łodzi po Hongkong. Tym razem Polka bierze na warsztat przestrzeń warszawskiej Domoteki. Koronkowy znak rozpoznawczy Przestrzeń miejska, w której wielu artystów wyraża swoje idee, wartości i sprzeciwy, często staje się nieoczywistym elementem zwiedzania danego miejsca. Poprzez obserwowanie pozostawionych na ścianach budynków grafik możemy dostrzec aktualnie panujące nastroje społeczne. Graffiti oraz murale ukazują nam to, wobec czego mieszkańcy danego miasta się sprzeciwiają, a co popierają. W podobnym duchu swoje prace tworzy NeSpoon – autorka znana na całym świecie z umiłowania do koronkowych motywów. Artystka wykorzystuje ten rodzaj sztuki nie tylko do upiększania danej przestrzeni, ale również do przypominania o tej wyjątkowej formie tradycji. Artystka, której pseudonim jest nawiązaniem do cytatu ze słynnej serii filmowej „Matrix”, podkreśla globalny charakter koronek. W rozmowie z „Czwórką” w następujących słowach NeSpoon określa istotność tej formy sztuki: „Maluję koronki na całym świecie, ludzie opowiadają mi o swoich rodzimych tradycjach koronkarskich. Jeszcze nie spotkałam kraju, w którym koronek by nie było”. Koronka koniakowska na warszawskim Targówku Początek 2026 roku to dla NeSpoon czas pracy nad nowym muralem – tym razem umiejscowionym w warszawskiej Domotece. Praca ozdobi tamtejsze wnętrze, tworząc zarówno wyjątkową ozdobę, jak i symbol polskiej tradycji. Mural przedstawia bowiem słynną koronkę koniakowską – XIX-wieczną technikę wykształconą w województwie śląskim, która w 2017 roku została wpisana na Krajową Listę Niematerialnego Dziedzictwa Kulturowego. Ta forma sztuki wyróżnia się unikatowością każdej stworzonej koronki, która powstaje bez użycia szablonów. W ten sposób każda praca stanowi oddzielne – odmienne od innych – dzieło sztuki. Praca nad nowym muralem już trwa, a zainteresowani mogą podziwiać proces tworzenia dzieła. Choć premiera nowego dzieła sztuki planowana jest na koniec marca, już teraz warto odwiedzić „pracownię” NeSpoon i zobaczyć, jak powstaje to wyjątkowe dzieło. Domoteka mieści się pod adresem Malborska 41 w Warszawie. Koronki z całego świata Autorka podkreśla globalne znaczenie tej formy sztuki. Jej prace można podziwiać nie tylko w Warszawie (pierwszy mural powstał przy ulicy Grójeckiej 9 na budynku XXI Liceum Ogólnokształcącego im. Hugona Kołłątaja), ale i w innych zakątkach globu. Dzieła NeSpoon zdobiły m.in. Instytut Polski w Delhi, budynek w centrum Hongkongu czy gmach muzeum w francuskim mieście Blagnac. W każdym z tych miast artystka nawiązywała do technik koronkarstwa z danego kraju, tworząc wyjątkowy, ponadpaństwowy dialog artystyczny. Jej realizacje pokazują, że tradycyjne rzemiosło może stać się inspiracją dla współczesnej sztuki ulicznej i zyskać zupełnie nowy kontekst w przestrzeni publicznej. Dzięki temu lokalne wzory i motywy, często znane jedynie w danym regionie, zyskują miejsce w globalnej opowieści o kulturze i wspólnym dziedzictwie. Źródło: Polskie Radio Nasz autor Olaf Kardaszewski Absolwent Instytutu Stosowanych Nauk Społecznych na Uniwersytecie Warszawskim. Obecnie student magisterskiego kierunku Studiów Miejskich na tej samej uczelni. Interesuje się społecznymi i kulturowymi aspektami zmieniającego się świata, o czym chętnie pisze w swoich pracach. Współprowadzący projekt „Podziemna Warszawa” w National Geographic Polska. Uwielbia podróże, w trakcie których zawsze stara się obejrzeć mecz lokalnej drużyny piłkarskiej.
Powstał ranking najbezpieczniejszych miejsc w Europie dla kobiet. Polskie miasta w ścisłej czołówce
Podróżowanie w pojedynkę dla wielu kobiet jest wyjątkowym doświadczeniem – daje poczucie wolności, niezależności i możliwość odkrywania świata we własnym tempie. Aby jednak w pełni cieszyć się taką wyprawą, kluczowe jest poczucie bezpieczeństwa. Jak pokazuje najnowsza analiza obejmująca miasta w całej Unii Europejskiej, istnieje wiele miejsc, w których kobiety podróżujące solo mogą czuć się komfortowo i spokojnie. Co ciekawe, na podium zestawienia znalazły się dwa polskie miasta.
Na początku tego roku firma turystyczna Private Tours England opublikowała raport, którego celem było wskazanie najbezpieczniejszych miast w Europie dla kobiet podróżujących samodzielnie. Aby przygotować ranking, eksperci przeanalizowali 21 różnych wskaźników, pogrupowanych w pięciu kluczowych kategoriach. Pod uwagę wzięto m.in. poziom bezpieczeństwa w mieście, ryzyko oszustw, a także to, jak komfortowo kobiety mogą czuć się podczas wieczornych spacerów. Analiza uwzględniała również koszty podróży, takie jak ceny noclegów w hotelach trzygwiazdkowych, przejazdów taksówką, biletów komunikacji miejskiej czy podstawowych wydatków – od filiżanki cappuccino po niedrogi posiłek w restauracji. Oprócz tego oceniano tzw. komfort społeczny, czyli m.in. przyjazność mieszkańców oraz powszechność znajomości języka angielskiego. Co więcej, w badaniu wzięto pod uwagę liczbę atrakcji turystycznych dostępnych w danym mieście, takich jak muzea czy centra spa. Na podstawie wszystkich tych danych każdemu miejscu przyznano ocenę w skali od 1 do 100. Wyniki zestawienia mogą niektórych zaskakiwać – najwyżej w rankingu znalazły się bowiem miasta z Polski. Najbezpieczniejsze miasta Europy dla kobiet. Kraków i Wrocław na podium Zestawienie przygotowane przez Private Tours England pokazuje, że jedne z najbezpieczniejszych miejsc w Europie dla kobiet podróżujących samodzielnie znajdują się właśnie w Polsce. Na pierwszym miejscu rankingu znalazł się Kraków, który uzyskał najwyższy wynik w całym zestawieniu – 75,19 pkt. Miasto zostało wysoko ocenione zarówno pod względem komfortu poruszania się pieszo, jak i ogólnych warunków dla osób podróżujących w pojedynkę. Jak podkreślono w raporcie: „Stolica Małopolski zajmuje pierwsze miejsce w Indeksie Bezpieczeństwa z wynikiem 75,19 i jest wysoko oceniane pod względem bezpieczeństwa pieszych z wynikiem 67,97”. W analizie zwrócono również uwagę na przystępne ceny oraz dobrze rozwiniętą infrastrukturę turystyczną. „Ceny żywności i transportu są niskie. Hostele są w 93% zorientowane na kobiety. Jest sporo muzeów i obiektów spa, a usługi przewozowe są powszechnie dostępne” – czytamy w opracowaniu. Autorzy dodają także, że dużym ułatwieniem dla turystek jest dobra znajomość języka angielskiego oraz możliwość wygodnego zwiedzania miasta pieszo. Drugie miejsce w rankingu zajęła stolica Chorwacji – Zagrzeb. Miasto zostało szczególnie wysoko ocenione pod kątem poczucia bezpieczeństwa po zmroku. Jak wskazano w raporcie: „Zagrzeb uzyskał wysoki wynik bezpieczeństwa na poziomie 78,65 oraz 80,22 w kategorii samotnego spaceru nocą”. W analizie zwrócono także uwagę na stosunkowo niskie koszty przemieszczania się po mieście oraz dobrą dostępność usług przewozowych. „Koszty transportu należą do najniższych w Europie, a w całym mieście dostępne są usługi Ubera i Bolta” – podkreślono w raporcie. Dodano, że choć liczba hosteli przeznaczonych wyłącznie dla kobiet jest tu mniejsza niż w Krakowie, miasto nadal oferuje dobre warunki dla osób podróżujących solo. Z kolei na trzeciej pozycji uplasował się Wrocław. Autorzy zestawienia wskazują, że miasto osiągnęło wysoki wynik w indeksie bezpieczeństwa (74,66 pkt) i oferuje korzystne warunki dla turystów pod względem kosztów podróży. Czytamy: „Ceny jedzenia i hoteli są niższe niż średnia w UE, a popularne są hostele przeznaczone wyłącznie dla kobiet”. Choć komfort nocnych spacerów oceniono nieco niżej niż w Zagrzebiu, Wrocław nadal pozostaje miejscem przyjaznym dla samotnych podróżniczek. Na korzyść miasta przemawia także dobra infrastruktura dla pieszych, szybki internet oraz szeroka oferta atrakcji – od parków i terenów zielonych po centra odnowy biologicznej i instytucje kultury. Najlepsze europejskie miasta dla kobiet podróżujących solo Tuż za podium uplasował się Poznań, który w zestawieniu uzyskał 67,08 pkt. W rankingu podkreślono, że choć wyniki dotyczące bezpieczeństwa i nocnych spacerów są tu nieco niższe niż w Krakowie czy Wrocławiu, poziom przemocy wobec kobiet pozostaje umiarkowany. Zwrócono również uwagę na stosunkowo niskie koszty transportu i posiłków, dobrą dostępność hosteli przyjaznych kobietom podróżującym solo oraz liczne parki i tereny zielone sprzyjające zwiedzaniu miasta. Na piątej pozycji znalazła się Sewilla z wynikiem 67,02 pkt. Choć wskaźniki bezpieczeństwa są tam nieco niższe niż w polskich miastach, poziom ryzyka nadal uznano za akceptowalny dla kobiet podróżujących samotnie. Miasto oferuje także dużą liczbę hosteli z pokojami przeznaczonymi wyłącznie dla kobiet, a ceny kawy i piwa należą do najniższych w pierwszej dziesiątce rankingu. Sewilla przyciąga również bogatą ofertą muzeów i centrów odnowy biologicznej. Szóste miejsce zajęła Warszawa z wynikiem 65,11 pkt. W analizie podkreślono wysoki poziom bezpieczeństwa w porównaniu z wieloma europejskimi metropoliami, a także dostępność hosteli dla kobiet, szybki internet oraz stosunkowo niskie koszty transportu publicznego i biletów do muzeów. Na siódmym miejscu znalazła się Praga z wynikiem 65,06 pkt, wysoko oceniona pod względem bezpieczeństwa i komfortu wieczornych spacerów. Stolica Czech wyróżnia się również dużą liczbą muzeów i centrów spa, choć – jak zaznaczono w raporcie – prędkość internetu jest tu nieco niższa niż w części innych miast zestawienia. Ósmą pozycję zajął Edynburg, który mimo wyższych kosztów noclegów i transportu wyróżnia się bardzo niskim poziomem przestępczości, przyjazną atmosferą oraz licznymi parkami i instytucjami kultury. Dziewiąte miejsce przypadło Maladze, gdzie ryzyko oszustw oceniono jako niskie, a ceny podstawowego wyżywienia i transportu pozostają stosunkowo przystępne. Pierwszą dziesiątkę rankingu zamknęło natomiast Porto z wynikiem 62,78 pkt. W raporcie zwrócono uwagę na przyjazną atmosferę miasta, dużą popularność hosteli oferujących pokoje wyłącznie dla kobiet oraz stosunkowo niskie ceny posiłków i transportu, a także wysoki poziom znajomości języka angielskiego wśród mieszkańców. Źródła: Private Tours England, Tempo, Travel + Leisure, AdHugger Nasza ekspertka Sabina Zięba Podróżniczka i dziennikarka, wcześniej związana z takimi redakcjami, jak m.in. „Wprost”, „Dzień Dobry TVN” i „Viva”. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o ciekawych kierunkach i turystyce. Miłośniczka dobrej lektury i wypraw na koniec świata. Uważa, że Mark Twain miał słuszność, mówiąc: „Za 20 lat bardziej będziesz żałował tego, czego nie zrobiłeś, niż tego, co zrobiłeś. Więc odwiąż liny, opuść bezpieczną przystań. Złap w żagle pomyślne wiatry. Podróżuj, śnij, odkrywaj”.
Gwiazdor filmu „Dobry chłopiec” pokochał Polskę. „To ukryty klejnot”
Do kin trafił właśnie film „Dobry chłopiec” w reżyserii Jana Komasy. W główną rolę wcielił się w nim młody brytyjski aktor Anson Boon, który dla tej produkcji spędził więcej czasu w Polsce. Okazuje się, że podczas pracy nad filmem 26-latek nie tylko poznał tutejszą kulturę i ludzi, ale także – jak sam wyznał – naprawdę polubił nasz kraj.
Prace nad „Dobrym chłopcem” rozpoczęły się kilka lat temu, gdy producent filmu Jerzy Skolimowski przekazał scenariusz w ręce Jana Komasy, jednego z najbardziej rozpoznawalnych współczesnych polskich reżyserów. Choć historia była początkowo napisana po polsku i osadzona w realiach Warszawy, ostatecznie zdecydowano się na realizację anglojęzycznej wersji i przeniesienie znacznej części akcji do północnej Anglii, a mianowicie do hrabstwa Yorkshire. Zdjęcia do filmu powstawały zarówno w Wielkiej Brytanii, jak i w Polsce. To właśnie podczas pracy na planie w Warszawie odtwórca głównej roli Anson Boon miał okazję bliżej poznać kraj, który – jak przyznał – zrobił na nim duże wrażenie. Anson Boon w filmie Jana Komasy. Zdjęcia realizowano pod Warszawą Brytyjski aktor Anson Boon należy do młodego pokolenia artystów, którzy coraz częściej pojawiają się w międzynarodowych produkcjach filmowych i telewizyjnych. W ostatnich latach jego nazwisko zaczęło pojawiać się przy coraz głośniejszych projektach, co sprawiło, że zwrócił na siebie uwagę zarówno widzów, jak i krytyków. Na ekranie można było zobaczyć go m.in. w serialu „Strefa gangsterów”, gdzie wystąpił u boku takich gwiazd jak Helen Mirren, Tom Hardy czy Pierce Brosnan, a także w filmie „Bez pożegnania”, w którym zagrał razem z Kate Winslet i Samem Neillem. Teraz aktor pojawił się w nowej produkcji Jana Komasy „Dobry chłopiec”, która w części powstawała w Polsce. Zdjęcia do filmu realizowano m.in. w Sękocinie pod Warszawą, gdzie zbudowano część scenografii potrzebnej do produkcji. Podczas pracy nad projektem Boon spędził w stolicy kilka tygodni i – jak sam przyznał – starał się w tym czasie poznać zarówno miasto, jak i podstawy języka polskiego. Aktor zdradził, że nauczył się kilku prostych zwrotów, takich jak „dzień dobry” czy „poproszę wody”, które pozwalały mu swobodniej funkcjonować poza planem filmowym. – Myślę, że sporo podłapałem, ponieważ zdjęcia w Warszawie trwały blisko sześć tygodni. A ja bardzo lubię języki i naprawdę zakochałem się w Warszawie – powiedział podczas wywiadu w „Dzień Dobry TVN”. Co więcej, dodał, że Polska nie była dla niego zupełnie nowym miejscem. – Zanim zostałem obsadzony w „Dobrym chłopcu”, byłem na wakacjach w Krakowie i bardzo mi się podobało, dlatego perspektywa przyjazdu do Warszawy bardzo mnie ekscytowała – wspominał aktor, dodając, że możliwość pracy przy międzynarodowej produkcji realizowanej częściowo w Polsce była dla niego ciekawym doświadczeniem. Brytyjski aktor zachwycony Warszawą. Stwierdził, że to „ukryty klejnot” Podczas kilkutygodniowego pobytu w Warszawie Anson Boon miał okazję poznać miasto nie tylko od strony zawodowej, lecz także prywatnej. Aktor mieszkał na warszawskiej Woli, skąd w wolnych chwilach odkrywał kolejne miejsca na kulinarnej mapie stolicy. Szczególnie przypadły mu do gustu popularne przestrzenie gastronomiczne, które w ostatnich latach stały się jednym z symboli miejskiego życia w Warszawie. – Muszę przyznać, że macie niesamowite hale z restauracjami w Warszawie. Chodziłem do Hali Norblina i do Browarów Warszawskich. Uwielbiam te miejsca! W czasie wolnym odwiedzałem też moją ulubioną kawiarnię Bibi’s Café albo spacerowałem nad rzeką. To było naprawdę świetne doświadczenie – opowiadał. 26-latek podczas rozmowy z Anną Tatarską wspominał również atmosferę pracy na planie oraz kuchnię serwowaną ekipie filmowej. – Na planie było mnóstwo znakomitych zup. Barszcz czerwony zdecydowanie stał się moim faworytem. Podobało mi się też to, że osoby gotujące mówiły z ogromną pasją: „Ta zupa dobrze ci zrobi, to wyjątkowa zupa”. A samo studio, w którym kręciliśmy zdjęcia, było niesamowite – podkreślał. Anson Boon przyznał również, że stolica Polski zrobiła na nim wyjątkowe wrażenie. – Nie lubię zbyt wiele opowiadać znajomym o Warszawie, bo mam wrażenie, że to taki ukryty klejnot. Nie czuć tam pośpiechu, miasto nie jest przytłaczająco tłoczne, jest bardzo czysto i bezpiecznie. Pracowało mi się tam naprawdę wspaniale – podsumował, dodając, że pobyt w Polsce będzie niezwykle miło wspominał. Źródło: Dzień Dobry TVN Nasza ekspertka Sabina Zięba Podróżniczka i dziennikarka, wcześniej związana z takimi redakcjami, jak m.in. „Wprost”, „Dzień Dobry TVN” i „Viva”. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o ciekawych kierunkach i turystyce. Miłośniczka dobrej lektury i wypraw na koniec świata. Uważa, że Mark Twain miał słuszność, mówiąc: „Za 20 lat bardziej będziesz żałował tego, czego nie zrobiłeś, niż tego, co zrobiłeś. Więc odwiąż liny, opuść bezpieczną przystań. Złap w żagle pomyślne wiatry. Podróżuj, śnij, odkrywaj”.
Powstał ranking 100 najlepszych miast w Europie. Aż sześć jest z Polski!
Jeśli zastanawiasz się, dokąd wybrać się na kolejny city break w Europie, to zestawienie może być dobrą inspiracją. Właśnie opublikowano ranking 100 najlepszych miast Europy na 2026 rok, który uwzględnia zarówno jakość życia, ofertę kulturalną, jak i atrakcyjność turystyczną. Na liście znalazło się również kilka polskich miast, docenionych za swoją dynamikę, rozwój i rosnącą popularność wśród podróżnych.
Zestawienie powstało na podstawie analizy wielu wskaźników opisujących funkcjonowanie europejskich miast. Firma Resonance Consultancy uwzględniła zarówno dane statystyczne, jak i informacje pochodzące z mediów społecznościowych oraz platform turystycznych. Autorzy rankingu ocenili miasta m.in. w kategorii „Livability”, czyli jakości życia – brano pod uwagę dostępność transportu publicznego, infrastrukturę rowerową, jakość powietrza czy ilość terenów zielonych. Kolejna kategoria, „Lovability”, odnosiła się do atrakcyjności kulturalnej i turystycznej, analizując m.in. liczbę muzeów, teatrów oraz popularność miejsc w mediach społecznościowych. Z kolei „Prosperity” objęła wskaźniki gospodarcze, takie jak dostępność lotnisk, rozwój biznesu czy poziom szkolnictwa wyższego. Jakie miasto zatem znalazło się na pierwszym miejscu? Najlepsze miasta Europy 2026 – kto znalazł się w pierwszej dziesiątce? Pierwsze miejsca w rankingu najlepszych miast Europy w 2026 roku zajęły metropolie, które od lat pozostają ważnymi centrami kultury, biznesu i turystyki. Na szczycie zestawienia ponownie znalazł się Londyn, doceniony za silną gospodarkę, rozbudowaną infrastrukturę biznesową oraz ogromną ofertę kulturalną i edukacyjną. Miasto wyróżnia się również dostępnością terenów zielonych, rozwiniętą siecią transportową i globalnymi powiązaniami gospodarczymi, dzięki którym pozostaje jednym z najważniejszych ośrodków miejskich świata. Drugie miejsce zajął Paryż, który mimo swojej wielowiekowej historii wciąż dynamicznie się rozwija. Stolica Francji inwestuje w modernizację transportu publicznego, nowe przestrzenie publiczne i projekty urbanistyczne, jednocześnie pozostając jednym z najważniejszych centrów kultury, mody i turystyki na świecie. Podium zamknął Berlin – miasto wyróżnione za rozwinięty sektor kreatywny, bogaty ekosystem startupów oraz silną scenę kulturalną i artystyczną. Kolejne miejsca zajęły miasta, które łączą historyczne dziedzictwo z nowoczesną infrastrukturą. Na czwartej pozycji uplasował się Rzym, którego ogromna wartość historyczna i architektoniczna od lat przyciąga miliony turystów z całego świata. Tuż za nim znalazła się Barcelona – miasto docenione za wysoką jakość życia, rozwinięty transport publiczny oraz wyjątkowe połączenie architektury, sztuki i nadmorskiego stylu życia. Szóste miejsce przypadło Madrytowi, który wyróżnia się dynamiczną sceną kulturalną, bogatą ofertą muzeów i galerii oraz intensywnym życiem nocnym. Drugą część pierwszej dziesiątki tworzą miasta znane z wysokich standardów życia i dobrze zaplanowanej przestrzeni. Na siódmej pozycji znalazł się Amsterdam, ceniony za przyjazną mieszkańcom infrastrukturę rowerową, rozwiniętą gospodarkę oraz silny sektor kreatywny. Ósme miejsce zajął Wiedeń, który od lat uchodzi za jedno z najbardziej komfortowych miejsc do życia w Europie dzięki doskonale funkcjonującemu transportowi publicznemu, licznym terenom zielonym i bogatej ofercie kulturalnej. Na dziewiątej pozycji uplasowała się Kopenhaga – miasto znane z konsekwentnej polityki zrównoważonego rozwoju, przyjaznej przestrzeni miejskiej i nowoczesnej architektury. Pierwszą dziesiątkę zamyka natomiast Sztokholm, który wyróżnia się dynamicznym sektorem technologicznym, wysokim poziomem edukacji oraz innowacyjnym podejściem do planowania przestrzeni miejskiej i rozwoju gospodarczego. Polskie miasta w rankingu najlepszych europejskich miast 2026 W zestawieniu najlepszych miast Europy znalazło się aż sześć z Polski. Najwyżej sklasyfikowaną polską metropolią okazała się Warszawa, która zajęła 17. miejsce w Europie. Stolica została wyróżniona przede wszystkim za wysoki poziom wykształcenia mieszkańców oraz niski poziom bezrobocia. Autorzy raportu podkreślają, że Warszawa coraz częściej postrzegana jest jako jedno z najważniejszych centrów gospodarczych regionu Europy Środkowo-Wschodniej. Dynamiczny rozwój infrastruktury, nowe inwestycje biznesowe oraz projekty urbanistyczne (takie jak planowany Centralny Port Komunikacyjny czy modernizacja przestrzeni nad Wisłą) wzmacniają jej pozycję jako nowoczesnej europejskiej metropolii. Drugim najwyżej notowanym polskim miastem w rankingu został Kraków, który uplasował się na 31. miejscu. Stolica Małopolski została doceniona przede wszystkim za bogate dziedzictwo historyczne, liczne atrakcje turystyczne oraz rozwijający się sektor nowoczesnych technologii. W zestawieniu zwrócono uwagę na rosnące znaczenie miasta jako centrum biznesowego oraz akademickiego, które przyciąga zarówno inwestorów, jak i specjalistów z wielu branż. Na 39. miejscu znalazł się Gdańsk – miasto o wyjątkowej historii i architekturze, które w ostatnich latach dynamicznie rozwija sektor przemysłowy, logistyczny i technologiczny. Autorzy raportu wskazują również na jego silną pozycję gospodarczą oraz jedną z najniższych stóp bezrobocia na całym kontynencie. Kolejne polskie miasto w zestawieniu to Wrocław, który zajął 42. miejsce. Stolica Dolnego Śląska została wyróżniona za przyjazną przestrzeń miejską, dużą liczbę atrakcji dla rodzin oraz dynamiczny rozwój sektora nowych technologii i usług. W rankingu znalazł się także Poznań – na 64. miejscu – doceniony za silną gospodarkę, rozwinięty rynek pracy oraz znaczenie jako centrum targowego i biznesowego. Zestawienie zamykają Katowice, które uplasowały się na 93. pozycji. Miasto przeszło w ostatnich latach ogromną transformację z przemysłowego ośrodka w nowoczesne centrum kultury, biznesu i nowych technologii, co zostało zauważone również przez autorów raportu. Źródło: Resonance Consultancy Nasza ekspertka Sabina Zięba Podróżniczka i dziennikarka, wcześniej związana z takimi redakcjami, jak m.in. „Wprost”, „Dzień Dobry TVN” i „Viva”. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o ciekawych kierunkach i turystyce. Miłośniczka dobrej lektury i wypraw na koniec świata. Uważa, że Mark Twain miał słuszność, mówiąc: „Za 20 lat bardziej będziesz żałował tego, czego nie zrobiłeś, niż tego, co zrobiłeś. Więc odwiąż liny, opuść bezpieczną przystań. Złap w żagle pomyślne wiatry. Podróżuj, śnij, odkrywaj”.
Warszawskie ZOO szuka imienia dla nowego, uroczego mieszkańca. Musi zaczynać się na konkretną literę
W ZOO w Warszawie urodził się samczyk wikunii andyjskiej. Ten pochodzący w Ameryki Południowej gatunek to krewny lamy i alpaki. Malec rośnie szybko i jest zdrowy, a ogród właśnie ogłosił plebiscyt na imię dla niego. Jest tylko jeden warunek: musi zaczynać się na literę „R”.
Według informacji udostępnionych przez ZOO, maluch urodził się pod koniec zeszłego roku i już przebywa na wybiegu, gdzie mogą go obejrzeć odwiedzający. Wikunia andyjska to dziki przodek udomowionej alpaki. Stołeczne ZOO posiada oba gatunki. Słodziak z Warszawy szuka imienia „ Poznajcie samczyka, który podbija serca zwiedzających na wybiegu. Chłopiec rośnie zdrowo i dobrze dogaduje się ze swoim starszym rodzeństwem i resztą stada. Póki co wciąż trzyma się blisko swojej mamusi, ale z czasem będzie stawał się coraz bardziej samodzielny” – pisze ZOO w mediach społecznościowych. Propozycje imion dla samczyka, wedle wskazówek ogrodu, powinny zaczynać się na literę „R”. Można je zgłaszać do 8 marca, pod postem ZOO na Facebooku. Spośród nich opiekunowie wybiorą najciekawsze, a potem odbędzie się ostateczne głosowanie. Wśród nadesłanych propozycji są już m.in.: Romeo, Rafael, Raptus i Rysiek. Wełniany skarb Ameryki Południowej Wikunia andyjska (Lama vicugna) to najmniejszy ssak z rodziny wielbłądowatych, zamieszkujący suche i zimne płaskowyże Andów, na wysokościach od 3500 do 5750 m n.p.m.. Zamieszkuje m.in. tereny Peru, Boliwii, Chile i Argentyny. Jednym z jej niezwykłych przystosowań życia wysoko w górach jest serce o masie o połowę większej niż u innych ssaków podobnej wielkości. Wikunie są aktywne w dzień i żyją w stadach rodzinnych, zwanych haremami, składających się z samca, kilku samic oraz młodych. Wikunie słyną z wyjątkowo gęstej, puszystej i miękkiej wełny. Ich podszerstek prawie nie różni się od włosów okrywowych, co sprawia, że runo jest niezwykle jednolite. Wełna stała się przyczyną masowych polowań na wikunie – po przybyciu konkwistadorów do Ameryki Południowej w wyniku polowań ginęły dziesiątki tysięcy osobników rocznie. Gatunek był bliski wyginięcia. Dzięki wprowadzeniu ścisłej ochrony, konwencji CITES oraz tworzeniu parków narodowych, dziś populacja wzrosła do ok. 350 tysięcy osobników (dane z 2009 roku). Źródła: Warszawskie ZOO, Urząd M.St. Warszawy Nasza autorka Magdalena Rudzka Redaktorka i wydawczyni National-Geographic.pl. Wcześniej związana m.in. z National Geographic Traveler i magazynem pokładowym PLL LOT Kaleidoscope. Z wykształcenia humanistka (MISH i SNS PAN), ale to przyroda stanowi jej największą pasję. Szczególnie bliskie są jej ekosystemy słodkowodne, a prawdziwym „konikiem” są ryby. W National-Geographic.pl pisze o swoich przyrodniczych pasjach, nauce i medycynie. Prywatnie ceni sobie podróże po nieoczywistych kierunkach, ze szczególnym sentymentem do Europy Środkowej i Wschodniej.
Wezwali służby do „rannego rysia”. Okazał się zdrowym, egzotycznym uciekinierem
W Kierszku pod Warszawą zauważono kota przypominającego serwala sawannowego. Zaniepokojeni okoliczni mieszkańcy początkowo myśleli, że to ryś. Zwierzak prawdopodobnie należy do prywatnego właściciela lub hodowli i może być tzw. kotem savannah, czyli mieszanką serwala z kotem domowym.
W nocy z 18 na 19 lutego 2026 roku w miejscowości Kierszek pod Warszawą, w bliskim sąsiedztwie Lasu Kabackiego, pojawił się zagadkowy kot. Fundacja „Kopytka z nadzieją – Azyl dla Zwierząt leśnych i gospodarskich” otrzymała zgłoszenie o obecności „chorego rysia” w okolicy ul. Kabackiej. Po przybyciu na miejsce okazało się jednak, że zamiast rodzimego drapieżnika, na wolności znajduje się kot podobny do serwala sawannowego – egzotycznego gatunku z Afryki. Kot był w dobrej kondycji Fundacja podkreśliła, że podczas nocnej interwencji zwierzę wyglądało na zdrowe. Niestety, próba jego odłowienia przy użyciu tzw. strzelby Palmera – specjalistycznego sprzętu do usypiania zwierząt – zakończyła się fiaskiem. Spłoszone zwierzę uciekło w nieznanym kierunku. Pomimo ponad godzinnych, intensywnych poszukiwań nie udało się odnaleźć jego śladów. Fundacja podejrzewa, że zwierzę uciekło z prywatnego domu lub hodowli. Organizacja prosi także wszystkich mieszkańców oraz osoby, które mogą widzieć zwierzę, by niezwłocznie zgłaszały wszelkie informacje do Fundacji, Straży Miejskiej w Konstancinie-Jeziornie lub Wydziału Ochrony Środowiska. Fundacja ostrzega też, by nie próbować samodzielnie odławiać serwala. Zwierzę może zareagować paniką, a nieumiejętne podejście do niego może skończyć się kolejną ucieczką lub stresem dla kota, co jeszcze bardziej utrudni jego schwytanie. Serwal czy kot savannah? Wśród komentarzy pojawiły się sugestie, że kot nie jest czystej krwi serwalem, lecz tzw. kotem savannah – mieszanką serwala sawannowego z kotem domowym. Zarówno serwale, jak i koty savannah można w Polsce hodować i trzymać w prywatnych domach, choć pod różnymi warunkami. Fakt posiadania serwala trzeba zgłosić w starostwie powiatowym lub urzędzie miasta w ciągu 14 dni od nabycia zwierzęcia. Zwierzę musi pochodzić z legalnej hodowli, posiadać mikrochip oraz dokumenty potwierdzające legalność pochodzenia (np. dokumenty CITES lub zaświadczenie o urodzeniu w niewoli w UE). Sprzedaż (i zakup) serwala bez „papierów” to przestępstwo i nielegalny handel gatunkami chronionymi. Status prawny kotów savannah zależy od proporcji genów serwala i kota domowego. Tzw. generacje F1–F3, z wysokim udziałem genów serwala, w Polsce są często traktowane na równi z dzikimi zwierzętami. W przypadku F1 (około 50% genów serwala) konieczne może być zezwolenie z Generalnej Dyrekcji Ochrony Środowiska. Generacje F4–F5 są zazwyczaj traktowane jak zwierzęta domowe i nie wymagają specjalnych zezwoleń. Historia kota savannah Savannah to hybryda kota domowego z dzikim serwalem afrykańskim. Historia rasy rozpoczęła się w 1986 roku od narodzin pierwszej kotki o imieniu Savannah. Oficjalne uznanie rasy nastąpiło w 2001 roku. Charakterystycznym aspektem rasy jest podział na pokolenia oznaczane literą F, gdzie F1 oznacza bezpośrednie potomstwo serwala o największych rozmiarach (nawet do 15 kg) i najbardziej pierwotnym instynkcie, podczas gdy pokolenia F2 i dalsze są mniejsze, uznawane prawnie za koty domowe. Hodowla tych kotów wymaga nie tylko wiedzy o genetyce (np. bezpłodności samców w pierwszych pokoleniach), ale też zapewnienia ogromnej przestrzeni i stymulacji intelektualnej, by zaspokoić ich niezwykłą inteligencję i energię. Źródła: Piasecznonews, Kopytka z nadzieją – Azyl dla Zwierząt leśnych i gospodarskich Nasza autorka Magdalena Rudzka Redaktorka i wydawczyni National-Geographic.pl. Wcześniej związana m.in. z National Geographic Traveler i magazynem pokładowym PLL LOT Kaleidoscope. Z wykształcenia humanistka (MISH i SNS PAN), ale to przyroda stanowi jej największą pasję. Szczególnie bliskie są jej ekosystemy słodkowodne, a prawdziwym „konikiem” są ryby. W National-Geographic.pl pisze o swoich przyrodniczych pasjach, nauce i medycynie. Prywatnie ceni sobie podróże po nieoczywistych kierunkach, ze szczególnym sentymentem do Europy Środkowej i Wschodniej.
Tu możesz spacerować bez stresu. Te miasta uchodzą za najbezpieczniejsze w Europie
Ranking najbezpieczniejszych miast w Europie 2026 pokazuje miejsca wyjątkowo przyjazne zarówno dla turystów, jak i mieszkańców. W zestawieniu znalazły się miasta z różnych regionów kontynentu, a wśród nich dwa polskie: Warszawa i Kraków, które zajmują wysokie pozycje wśród destynacji o niskim poziomie przestępczości i stabilnych trendach bezpieczeństwa.
Spis treści: Ranking najbezpieczniejszych miast w Europie – metodologia i znaczenie wyników Dubrownik – lider bezpieczeństwa w Europie i fenomen turystyczny Adriatyku Najbezpieczniejsze miasta Europy 2026 – TOP 10 Dla wielu podróżnych bezpieczeństwo podczas podróży jest jednym z kluczowych kryteriów wyboru kierunku – obok atrakcji turystycznych, kultury i budżetu. Najnowszy ranking opracowany przez brytyjskie biuro podróży Riviera Travel zestawia europejskie miasta pod kątem aktualnego poziomu przestępczości oraz zmian w ciągu ostatnich pięciu lat, co pozwala ocenić, gdzie można podróżować z większym spokojem i komfortem. Ranking najbezpieczniejszych miast w Europie – metodologia i znaczenie wyników W mediach opublikowano właśnie ranking najbezpieczniejszych miast w Europie, przygotowany przez biuro podróży Riviera Travel. Zestawienie powstało na podstawie analizy wzrostu wskaźnika przestępczości w ciągu ostatnich pięciu lat oraz jego obecnego poziomu, co pozwoliło wyłonić łączny wynik bezpieczeństwa. Im niższy wskaźnik, tym bezpieczniejsze miasto. – Te wyniki potwierdzają, że Europa oferuje nie tylko bogactwo kultury i pięknych krajobrazów, lecz także wysoki poziom bezpieczeństwa. Od średniowiecznego uroku Dubrownika, przez imponującą panoramę Pragi, pełną wież i iglic – najbezpieczniejsze europejskie destynacje pozwalają podróżować z pełnym spokojem ducha. Mimo to warto zachować ostrożność i czujność podczas odwiedzania nowych miejsc – podkreśliła Joanne Lynn, dyrektor ds. produktów europejskich w Riviera Travel, w rozmowie z „Euronews”. Dubrownik – lider bezpieczeństwa w Europie i fenomen turystyczny Adriatyku Dubrownik, jedno z najbardziej rozpoznawalnych miast Chorwacji, został uznany w zestawieniu Riviera Travel za najbezpieczniejsze miasto w Europie, osiągając łączny wskaźnik bezpieczeństwa na poziomie 44,1 (im niższy wynik, tym wyższa pozycja w rankingu). To wyróżnienie jest efektem zarówno niskiego poziomu przestępczości, jak i stabilnych statystyk w perspektywie ostatnich pięciu lat. Nazywany „Perłą Adriatyku”, Dubrownik znajduje się na Liście Światowego Dziedzictwa UNESCO i zachwyca jednym z najlepiej zachowanych zespołów miejskich w tej części Europy. Ufortyfikowane Stare Miasto, monumentalne mury obronne o długości niemal 2 kilometrów, wąskie kamienne uliczki oraz średniowieczne i renesansowe budowle tworzą przestrzeń nie tylko spektakularną wizualnie, ale również dobrze zorganizowaną pod względem bezpieczeństwa. Dlaczego Dubrownik jest uznawany za tak bezpieczny? Na wysoką pozycję w rankingu wpływa kilka kluczowych czynników: niski wskaźnik przestępczości z użyciem przemocy, ograniczona liczba poważnych incydentów kryminalnych, rozbudowany system monitoringu w obrębie historycznego centrum, widoczna obecność służb porządkowych w sezonie turystycznym, dobra infrastruktura miejska (oświetlenie, oznakowanie, kontrola ruchu turystycznego). Choć Dubrownik uchodzi za popularne miejsce imprezowe, szczególnie w sezonie letnim, dane pokazują, że dominują tu drobne wykroczenia, takie jak sporadyczne kradzieże kieszonkowe czy incydenty związane z nadmiernie zawyżonymi cenami usług turystycznych. Nie są one jednak zjawiskiem masowym ani systemowym. Bezpieczeństwo nocą i komfort podróżnych Jednym z istotnych aspektów ocenianych przez podróżnych jest bezpieczeństwo po zmroku. W przypadku Dubrownika zarówno mieszkańcy, jak i turyści podkreślają, że nocne spacery po Starym Mieście są powszechne i postrzegane jako bezpieczne. Historyczne centrum jest bardzo dobrze oświetlone, a przestrzeń publiczna – szczególnie w sezonie – pozostaje aktywna do późnych godzin wieczornych. Warto jednak pamiętać, że nawet w najbezpieczniejszych destynacjach obowiązuje zasada ograniczonego zaufania. Zaleca się: kontrolowanie wartościowych przedmiotów w zatłoczonych miejscach, korzystanie z licencjonowanych przewoźników, unikanie nieoficjalnych ofert wycieczek ulicznych. Silna wspólnota lokalna i kultura gościnności Na wysoki poziom bezpieczeństwa wpływa również silne poczucie wspólnoty lokalnej. Dubrownik jest miastem, w którym turystyka stanowi kluczowy element gospodarki, dlatego zarówno mieszkańcy, jak i władze miejskie dbają o jego pozytywny wizerunek. Przyjazna atmosfera, wysoka kultura obsługi turystów oraz dbałość o porządek publiczny przekładają się na komfort odwiedzających. Miasto inwestuje także w zarządzanie ruchem turystycznym, ograniczając nadmierne zagęszczenie w obrębie murów obronnych oraz kontrolując liczbę pasażerów statków wycieczkowych wpływających do portu. Tego typu działania zmniejszają ryzyko chaosu organizacyjnego, który w innych popularnych destynacjach bywa czynnikiem sprzyjającym drobnym przestępstwom. Dubrownik łączy więc wysoki poziom bezpieczeństwa, stabilność społeczną i wyjątkowe dziedzictwo kulturowe, co czyni go liderem rankingu Riviera Travel. A jak prezentują się kolejne miasta w zestawieniu i czym wyróżniają się pod względem bezpieczeństwa? Najbezpieczniejsze miasta Europy 2026 – TOP 10 1. Dubrownik, Chorwacja Dubrownik – często nazywany „Perłą Adriatyku” – zajmuje pierwsze miejsce w rankingu Riviera Travel. Miasto łączy średniowieczny urok z bardzo niskim poziomem przestępczości i stabilnymi wskaźnikami bezpieczeństwa, co czyni je idealnym kierunkiem dla turystów podróżujących samotnie lub z rodziną. 2. Tallinn, Estonia Stolica Estonii, Tallinn, wyróżnia się nie tylko malowniczym Starym Miastem wpisanym na listę UNESCO, lecz także wysokim poczuciem bezpieczeństwa – zarówno w obszarach turystycznych, jak i mieszkalnych. 3. Warszawa, Polska Warszawa plasuje się wysoko dzięki niskim wskaźnikom przestępczości i wzmożonym patrolom policji w popularnych dzielnicach. Mimo że w ostatnich latach obserwuje się umiarkowany wzrost niektórych wykroczeń, poziom bezpieczeństwa pozostaje relatywnie niski, co przekłada się na komfort zwiedzania zarówno w dzień, jak i po zmroku. 4. Praga, Czechy Historyczna stolica Czech łączy urok zabytków z dobrze utrzymanym systemem bezpieczeństwa miejskiego. Praga wyróżnia się efektywnym systemem monitoringu oraz niskimi wskaźnikami poważnej przestępczości. 5. Kraków, Polska Kraków to kolejne polskie miasto w pierwszej piątce. Barwna historia, architektura i kultura idą tu w parze z bezpiecznymi przestrzeniami publicznymi i aktywną obecnością służb porządkowych, co sprawia, że turyści czują się tu dobrze chronieni. 6–10. Inne warte uwagi miasta Ranking kontynuuje się miejscami, które oferują wysoki poziom bezpieczeństwa – m.in. Amsterdam, Bordeaux czy miasta skandynawskie – choć w samym zestawieniu Riviera Travel ich obecność może się różnić rok do roku. Źródła: Euronews, Riviera Travel Nasza ekspertka Sabina Zięba Podróżniczka i dziennikarka, wcześniej związana z takimi redakcjami, jak m.in. „Wprost”, „Dzień Dobry TVN” i „Viva”. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o ciekawych kierunkach i turystyce. Miłośniczka dobrej lektury i wypraw na koniec świata. Uważa, że Mark Twain miał słuszność, mówiąc: „Za 20 lat bardziej będziesz żałował tego, czego nie zrobiłeś, niż tego, co zrobiłeś. Więc odwiąż liny, opuść bezpieczną przystań. Złap w żagle pomyślne wiatry. Podróżuj, śnij, odkrywaj”.
Państwowe Muzeum Archeologiczne w Warszawie wraca po 7 latach. Arsenał odsłania coś więcej niż nowe sale
Dzięki gigantycznej inwestycji Państwowe Muzeum Archeologiczne w Warszawie zyskało dwa razy więcej miejsca na eksponowanie swoich skarbów i działalność edukacyjną. W ciągu siedmiu ostatnich lat placówka przeszła generalny remont. Znamy datę jej ponownego otwarcia.
Zabudowania Arsenału powstały przy ulicy Długiej w latach 1638–1643 z inicjatywy króla Władysława IV. Ta zbrojownia była wielokrotnie przebudowywana i rozbudowywana. W latach 30. XX wieku nadano Arsenał uzyskał wygląd, który ma do dziś. Państwowe Muzeum Archeologiczne mieści się w budynku Arsenału Warszawskiego od 1958 roku. Wcześniej znajdowało się w dawnej Szkole Podchorążych w Łazienkach Królewskich. Tak przebiegał remont Modernizacja północnego i wschodniego skrzydła oraz dziedzińca Państwowego Muzeum Archeologicznego trwała blisko 7 lat. Prace remontowe rozpoczęły się w maju 2019 roku i pochłonęły blisko 50 mln złotych ze środków Samorządu Województwa Mazowieckiego. Tak długi czas trwania inwestycji wynikał z kilku kluczowych czynników: Ogromnego zakresu prac. Remont nie był jedynie odświeżeniem wnętrz, ale gruntowną przebudową, która dwukrotnie powiększyła przestrzeń wystawienniczą i edukacyjną muzeum. Objął on dwa skrzydła budynku, dziedziniec oraz adaptację poddaszy na potrzeby biurowe i gościnne. Zabytkowego charakteru obiektu. Muzeum mieści się w XVII-wiecznym Arsenale Warszawskim (zbudowanym w 1643 r.), co wymagało szczególnej dbałości o detale, takie jak odnowienie cennych portali i drzwi. Montażu nowoczesnej infrastruktury w starych murach. Wprowadzenie nowoczesnych udogodnień do historycznego gmachu było skomplikowane technicznie. Budynek wyposażono w instalację wentylacyjną, klimatyzację oraz windę łączącą trzy kondygnacje, aby dostosować go do potrzeb osób z niepełnosprawnościami i starszych. Kiedy będzie można wejść do PMA? Teraz muzealnicy ogłosili otwarcie muzeum. Na początek 2 marca udostępnione zostaną dwie nowe wystawy czasowe. Pierwsza, „Skarby wieków średnich”, prezentuje cenne zabytki pochodzące z okresu średniowiecza. Druga ekspozycja – „Nad Wisłą, na Urzeczu” – poświęcona jest specyfice i historii regionu Urzecza, położonego wzdłuż Wisły. Kto ostrzył już sobie zęby na ekspozycję stałą, musi się obejść smakiem. Przyszła wystawa stała będzie prezentować najdawniejsze dzieje ziem polskich, od epoki kamienia po późne średniowiecze. Zobaczymy na niej około 3500 zabytków, a także liczne modele, animacje i filmy. Jej realizacja i otwarcie są przewidziane na koniec 2027 roku. Ale w bieżącym roku muzeum planuje przygotować łącznie osiem wystaw czasowych, więc w oczekiwaniu na główną wystawę nie będzie nudno. Wygląda więc, że Warszawa uzyska ponownie ważne miejsce na swojej kulturalnej mapie. Muzeum to nie tylko wystawy Oprócz tradycyjnego zwiedzania wystaw, PMA oferuje szeroki wachlarz atrakcji, które pozwalają na interaktywny kontakt z historią. Wśród nich są następujące warsztaty i zajęcia edukacyjne: Lepienie naczyń z gliny metodą pradziejową – tworzenie naczyń techniką stosowaną przed wynalezieniem koła garncarskiego. Odtwarzanie szklanych paciorków – poznawanie historii produkcji szkła i własnoręczne tworzenie koralików z modeliny. Tkanie kolorowych krajek – nauka tkania ozdobnych pasków na tradycyjnych starosłowiańskich narzędziach, tzw. bardkach. Średniowieczne skryptorium – nauka malowania i zdobienia inicjałów na syntetycznym pergaminie, wzorowana na dawnych księgach. Dzięki programowi „Kulturalna szkoła na Mazowszu” uczniowie mogą brać udział w tych zajęciach za symboliczną złotówkę. W ramach remontu w skrzydle wschodnim stworzono nowoczesną muzealną bibliotekę, która liczy 75 tys. woluminów i zawiera jedne z najcenniejszych zbiorów archeologicznych w Polsce. Teraz jej czytelnia jest jeszcze większa. A z uwagi na to, że teraz wejście prowadzi tam wprost z dziedzińca, czytelnicy mogą korzystać z księgozbioru niezależnie od godzin pracy muzeum. Źródło: Urząd Marszałkowski Województwa Mazowieckiego Nasz autor Szymon Zdziebłowski Dziennikarz naukowy i podróżniczy, z wykształcenia archeolog śródziemnomorski. Przez wiele lat był związany z Serwisem Nauka w Polsce PAP. Opublikował m.in. dwa przewodniki turystyczne po Egipcie, a ostatnio – popularnonaukową książkę „Wielka Piramida. Tajemnice cudu starożytności” o największej egipskiej piramidzie. Miłośnik niewielkich, lokalnych muzeów. Uwielbia długie trasy rowerowe, szczególnie te prowadzące wzdłuż rzek. Lubi poznawać nieznane zakamarki Niemiec, zarówno na dwóch kółkach, jak i w czasie górskiego trekkingu.
Nie żyje słynna ptasia lokatorka z najsłynniejszego warszawskiego budynku. Stolica żegna Gigę
Odeszła samica sokoła Giga, która od lat zamieszkiwała szczyt jednego z najbardziej rozpoznawalnych budynków w Polsce. Śmierć mieszkanki gniazda pod iglicą Pałacu Kultury i Nauki w Warszawie wstrząsnęła nie tylko stołecznymi miłośnikami przyrody. Zmarłe zwierzę utożsamiało przyrodę, która próbuje odnaleźć się w miejskim zgiełku.
Informacja o śmierci samicy sokoła – Gigi – wstrząsnęła miłośnikami przyrody z całej Polski. Zwierzę, które w 2013 roku przyszło na świat w zupełnie innym regionie naszego kraju, stało się wizytówką warszawskiego Pałacu Kultury i Nauki. Spacerując po tamtejszym tarasie widokowym, można było często usłyszeć historie o rodzinie sokołów, która od lat zamieszkuje najwyżej położone „lokale” w stolicy. Smutna wiadomość z centrum Warszawy Jedenastego lutego – dzień przed ogłoszeniem informacji o odejściu Gigi – ogólnopolskie Stowarzyszenie Na Rzecz Dzikich Zwierząt „Sokół” poinformowało internautów o interwencji eko patrolu Straży Miejskiej, który zabrał rannego sokoła z okolic PKiN w Warszawie. Okazało się, że poszkodowaną jest pałacowa mieszkanka, której stan weterynarze określili jako „niedobry”. Życie zwierzęcia było zdecydowanie zagrożone. Niestety, następnego dnia okazało się, że najczarniejszy zakładany scenariusz stał się rzeczywistością. Pałac Kultury i Nauki poinformował, że samica sokoła Giga zmarła w nocy z 11 na 12 lutego. Ptak miał niespełna 13 lat, co stanowi średnią długość życia u tego gatunku. Giga – słynna rezydentka PKiN-u Samica sokoła wykluła się 15 maja 2013 roku w gnieździe na szczycie komina KGHM w dolnośląskim Głogowie. Dwa lata później zwierzę dotarło do stolicy, gdzie zajęło gniazdo w jednej z najbardziej atrakcyjnych lokalizacji Warszawy. Szczyt Pałacu Kultury i Nauki stał się domem dla Gigi oraz jej pierwszego partnera Franka, z którym doczekała się licznego potomstwa. Warto zaznaczyć, że Giga miejsce na szczycie słynnego budynku musiała sobie wywalczyć. W szranki o to prestiżowe miejsce stanęła z trzema innymi sokołami, które walczyły nie tylko o przestrzeń na wysokości, lecz także o możliwość założenia rodziny z samcem. Po śmierci Franka do samicy dołączył nowy partner – Hrabia. Codzienne życie obydwu ptaków, które było monitorowane kamerami zamontowanymi w gnieździe przez Stowarzyszenie „Sokół”, spotkało się z dużym zainteresowaniem internautów. Nagrania ukazujące funkcjonowanie ptaków z PKiN-u nabrały nie tylko znaczenia przyrodniczego, ale również rozrywkowego, zbierając tysiące odtworzeń na platformie YouTube. W ten sposób Giga stała się zarówno jedną z najbardziej unikatowych rezydentek warszawskiego Pałacu Kultury, jak i jednym z najsłynniejszych ptaków w stolicy. Historia i upamiętnienie sokołów z Pałacu Kultury Sokoły wędrowne zaczęły pojawiać się w centrum Warszawy już pod koniec lat 90. XX wieku. Na stałe zadomowiły się jednak na szczycie Pałacu Kultury i Nauki około 2009 roku, kiedy w gnieździe zamieszkała para Wars i Sawa. Ptaki żyły na czubku słynnego budynku do lat 2015–2016. Po nich rewir przejęła kolejna para – Giga i Franek. To właśnie Franek zdobył szczególną sympatię obserwatorów internetowych transmisji z gniazda. Po jego śmierci kryjówkę, w której gniazdują i będą gniazdować kolejne pokolenia sokołów, nazwano jego imieniem. W 2025 roku w gnieździe zawieszono tabliczkę upamiętniającą Franka, na której umieszczono informacje dokumentujące jego życie. Źródło: Stowarzyszenie Na Rzecz Dzikich Zwierząt „Sokół” Nasz autor Olaf Kardaszewski Absolwent Instytutu Stosowanych Nauk Społecznych na Uniwersytecie Warszawskim. Obecnie student magisterskiego kierunku Studiów Miejskich na tej samej uczelni. Interesuje się społecznymi i kulturowymi aspektami zmieniającego się świata, o czym chętnie pisze w swoich pracach. Współprowadzący projekt „Podziemna Warszawa” w National Geographic Polska. Uwielbia podróże, w trakcie których zawsze stara się obejrzeć mecz lokalnej drużyny piłkarskiej.
Poznajcie Zwierzaka Roku 2025 warszawskiego ZOO. Jessie podbiła serca internautów, choć jest bardzo skrytą damą
Doroczne głosowanie na Zwierzaka Roku, organizowane przez warszawski ogród zoologiczny, przyciąga tysiące internautów. Nie inaczej było i tym razem. Oddano tysiące głosów, a wśród 12 finalistów najbardziej urocza okazała się samica manula stepowego o imieniu Jessie.
„Nasza przeurocza samica manula stepowego absolutnie skradła Wasze serca w ubiegłym roku i oddaliście na nią w sumie niemal 1000 głosów. Drugie miejsce z wynikiem niemal 600 głosów uzyskała żyrafa Pietruszka, a trzecie małe góralki” – informuje warszawskie ZOO. Skryta dama Jessie i nowy trend zwiedzania ZOO Jessie, jak wszystkie manule, jest zwierzakiem wyjątkowo skrytym. „Wiele osób zastanawiało się, czy nasza samiczka faktycznie zamieszkuje wybieg niedaleko wejścia od strony ul. Ratuszowej, ponieważ jest bardzo skrytą damą i niewielu szczęściarzy miało okazję ją podziwiać. Tak zrodziła się legenda – Jessie jest czy jej nie ma?” – pisze ogród zoologczny. Pracownicy dodają, że wypatrywanie Jessie to nowy trend wśród zwiedzających, którzy czasem tłumnie gromadzą się pod jej wybiegiem. „Dajcie znać, czy udało Wam się spotkać Jessie i jednocześnie przypominamy, że to wyjątkowa pani, która lubi spokój i jeśli chcecie ją odwiedzić, to warto nie tworzyć tłumu pod jej wybiegiem. I jeszcze jedno: nawet jeśli Wy jej nie widzicie, to Jessie ma Was na oku!” – tłumaczą pracownicy ZOO. Polskie manule: światowa sława Magellana z Poznania Polska ma szczęście do sławnych manuli. W 2023 roku samiec Magellan z ZOO w Poznaniu został uznany za najpiękniejszego na świecie, w żartobliwych zawodach „Manul World Cup”. W decydującym głosowaniu mieszkaniec poznańskiego zoo pokonał kota z Japonii, zdobywając łącznie ponad 130 tysięcy głosów. To niejedyna ciekawa historia z Poznania, związana z manulami. W 2020 roku jeden z 6 młodych uciekł z tamtejszego ZOO, z nowo wybudowanego wybiegu. Na szczęście udało się go złapać w pobliżu Jeziora Maltańskiego, gdzie polował na gołębie. Manul: skryty drapieżnik z Azji Środkowej Manul stepowy (Otocolobus manul) to niewielki przedstawiciel kotowatych i jeden z najbardziej charakterystycznych i fotogenicznych dzikich kotów. Choć na zdjęciach może się wydawać spory, w rzeczywistości jest wielkości kota domowego – jego masa ciała to 2 do 5 kg. Za złudzenie optyczne odpowiada najgęstsze futro wśród wszystkich kotowatych, które chroni go przed mrozami jego naturalnego środowiska – Azji Środkowej. Kolejnym jego znakiem rozpoznawczym są nietypowe dla małych kotowatych okrągłe źrenice oraz nisko osadzone, szeroko rozstawione uszy. Taka budowa głowy pozwala mu niemal niezauważalnie wyglądać zza skał podczas polowania. To samotnik i terytorialista. Jest zwierzęciem skrytym, prowadzącym głównie nocny tryb życia. Jego dieta składa się głównie z szczekuszek (małych ssaków z rzędu zajęczaków) oraz gryzoni. Manule są wyjątkowo trudne w hodowli, a ZOO w Poznaniu doczekało się w 2020 roku aż szóstki młodych. Źródło: Warszawskie ZOO Nasza autorka Magdalena Rudzka Redaktorka i wydawczyni National-Geographic.pl. Wcześniej związana m.in. z National Geographic Traveler i magazynem pokładowym PLL LOT Kaleidoscope. Z wykształcenia humanistka (MISH i SNS PAN), ale to przyroda stanowi jej największą pasję. Szczególnie bliskie są jej ekosystemy słodkowodne, a prawdziwym „konikiem” są ryby. W National-Geographic.pl pisze o swoich przyrodniczych pasjach, nauce i medycynie. Prywatnie ceni sobie podróże po nieoczywistych kierunkach, ze szczególnym sentymentem do Europy Środkowej i Wschodniej.
Czy w Łazienkach Królewskich znów zamieszka Stanisław August? W warszawskim parku pojawił się nowy lokator
W sercu Warszawy, wśród zabytków architektury, pojawił się gość jakiego jeszcze nie było. W jednej z nor w Łazienkach Krolewskich zamieszkał borsuk. Choć kuny i łasice są pracownikom parku dobrze znane, ten największy przedstawiciel łasicowatych w Polsce, wprowadził się tutaj po raz pierwszy. Park szuka dla niego imienia.
Nowy lokator Łazienek Królewskich na razie przesypia zimowe chłody. Nie jest to pełna hibernacja, a raczej długie okresy snu, podczas których zwierzak korzysta z nagromadzonych zapasów tłuszczu. Borsuk to prawdziwy „nocny marek”, dlatego spacerowicze raczej nie będą mieli okazji, by spotkać go za dnia. Park przy tej okazji przypomina o zasadach obowiązujących spacerowiczów: „Apelujemy o ciszę i nieskładanie ciekawskich wizyt – to najlepszy prezent powitalny dla nowego mieszkańca naszych ogrodów. Jeśli poczuje się bezpiecznie, być może zostanie z nami na dłużej – a wiosną… kto wie?” – piszą pracownicy Łazienek w mediach społecznościowych. Czy borsuk zostanie Stanisławem Augustem? Muzeum Łazienki Królewskie postanowiło przywitać gościa w wyjątkowy sposób, ogłaszając konkurs na imię dla borsuka. Propozycje można zgłaszać w mediach społecznościowych do niedzieli, 8 lutego 2026. Wśród setek już zgłoszonych propozycji najczęściej pojawia się imię Stanisław August – na cześć Stanisława Augusta Poniatowskiego, założyciela Łazienek i ostatniego króla Polski. A może borsuk zostanie Herakliuszem, na pamiątkę Stanisława Herakliusza Lubomirskiego, pomysłodawcy pierwszego budynku tzw. Łazienki? Przyrodnicza oaza w centrum miasta Obecność borsuka to kolejny dowód na to, że Łazienki w Warszawie są prawdziwą ostoją dzikiej przyrody. Od 2004 roku w ogrodach regularnie pojawiają się lisy, które zadomowiły się na dobre. Te sprytne drapieżniki pełnią ważną rolę sanitarną – polują na gryzonie (np. myszy i myszarki polne) oraz zjadają padlinę, zapobiegając rozprzestrzenianiu się chorób. Mieszkają tu też jeże, kuny i łasice. Największymi ulubieńcami gości pozostają jednak ciekawskie wiewiórki. Są one nawet przedmiotem badań naukowców z SGGW, którzy zakładają wybranym osobnikom nadajniki radiotelemetryczne, by poznać ich strategie pokarmowe. Nie można też zapomnieć o ptasiej arystokracji – pawiach indyjskich, a poza tym dzięciołach (dużym, średnim i zielonym), puszczykach oraz barwnych kaczkach mandarynkach i nurogęsiach. Park zamieszkują też nietoperze: borowiec wielki i nocek rudy. Jak zachowywać się wobec dzikich zwierząt w Łazienkach? Podczas spotkania z mieszkańcami Łazienek warto pamiętać o kilku zasadach zawartych w regulaminie ogrodów. Zwierząt nie wolno gonić, płoszyć ani dotykać. Bardzo ważne jest również to, aby nie dokarmiać zwierząt na własną rękę, gdyż może to im zaszkodzić. W przypadku zauważenia niepokojącego zachowania zwierzęcia lub odniesienia zadrapania, należy niezwłocznie skontaktować się ze Strażą Muzealną pod numerem (+48) 22 50 60 131. Źródło: Łazienki Królewskie Nasza autorka Magdalena Rudzka Redaktorka i wydawczyni National-Geographic.pl. Wcześniej związana m.in. z National Geographic Traveler i magazynem pokładowym PLL LOT Kaleidoscope. Z wykształcenia humanistka (ukończyła MISH i SNS PAN), ale to przyroda stanowi jej największą pasję. Szczególnie bliskie są jej ekosystemy słodkowodne, a prawdziwym „konikiem” są ryby. W National-Geographic.pl pisze o swoich przyrodniczych pasjach, nauce i medycynie. Prywatnie ceni sobie podróże po nieoczywistych kierunkach, ze szczególnym sentymentem do Europy Środkowej i Wschodniej.