Pałac Kultury i Nauki nie przestaje budzić emocji. Tak powstała najsłynniejsza budowla PRL
Miał być demonstracją siły Związku Radzieckiego i pomnikiem nowego ustroju. Z czasem stał się jednak jednym z najbardziej rozpoznawalnych symboli Warszawy. Pałac Kultury i Nauki ma już 71 lat, a jego historia nadal wywołuje emocje – od zachwytu monumentalną architekturą po pytania o to, czy taki „dar” powinien zajmować centralne miejsce w stolicy.
Spis treści: Pałac Kultury i Nauki ma już 71 lat. Tak narodził się warszawski olbrzym „Dar narodu radzieckiego” miał pokazywać, kto rządzi w powojennej Polsce Pod budowę zburzono ocalałą część przedwojennej Warszawy Pałac w liczbach. Do budowy zużyto miliony cegieł Zegar Milenijny zmienił wygląd wieży W pałacu mieszczą się teatry, kina, muzea i ogromna Sala Kongresowa Taras widokowy na 30. piętrze przyciąga turystów Niekochany zabytek. Wpis do rejestru wywołał spór Koty w podziemiach, sokoły na wieży i pszczoły nad placem Defilad „Pekin” stał się częścią tożsamości Warszawy Wzniesiony w rekordowym tempie Pałac Kultury i Nauki w Warszawie przez dziesięciolecia górował nad całą Polską. W jego wnętrzach mieszczą się teatry, kina, muzea, uczelnia, basen i tysiące biur. Pod ziemią żyją koty, wysoko nad miastem gniazdują sokoły wędrowne, a z tarasu na 30. piętrze można oglądać panoramę zmieniającej się Warszawy. Oto historia i najciekawsze fakty o Pałacu Kultury i Nauki. Pałac Kultury i Nauki ma już 71 lat. Tak narodził się warszawski olbrzym Budowa Pałacu Kultury i Nauki rozpoczęła się 1 maja 1952 roku. Prace trwały nieco ponad trzy lata, a 21 lipca 1955 roku gmach został oficjalnie przekazany stronie polskiej. Dzień później, w obchodzone w PRL Narodowe Święto Odrodzenia Polski, udostępniono go mieszkańcom. Właśnie dlatego urodziny budynku tradycyjnie świętowane są 22 lipca. W 2026 roku PKiN obchodził 71. rocznicę otwarcia. Z tej okazji przygotowano m.in. specjalne wejścia na taras widokowy, pokaz filmu dokumentalnego „Pałac Kultury. Niekochany zabytek”, koncert i wydarzenia na Placu Centralnym. Za projekt budynku odpowiadał radziecki architekt Lew Rudniew, współtwórca monumentalnego gmachu Moskiewskiego Uniwersytetu Państwowego. Warszawski pałac nawiązywał do grupy moskiewskich wysokościowców, nazywanych „Siedmioma Siostrami”, które łączyły socrealistyczny monumentalizm z elementami amerykańskich wieżowców art déco. Rudniew i jego współpracownicy odbyli przed rozpoczęciem projektowania podróż po Polsce. Oglądali m.in. zabytki Krakowa, Zamościa, Kazimierza Dolnego, Chełmna i Sandomierza. Do bryły budynku próbowali wprowadzić elementy kojarzone z polską architekturą historyczną, zwłaszcza renesansowe attyki. Rezultatem jest budowla, która jednocześnie przypomina moskiewski drapacz chmur i przeskalowany pałac. „Dar narodu radzieckiego” miał pokazywać, kto rządzi w powojennej Polsce Oficjalnie Pałac Kultury i Nauki przedstawiano jako „dar narodu radzieckiego dla narodu polskiego”. Określenie to pomijało jednak polityczny kontekst inwestycji. Budynek powstawał w czasach najgłębszego stalinizmu, gdy Polska pozostawała całkowicie podporządkowana Związkowi Radzieckiemu. Pomysł wzniesienia monumentalnego gmachu miał przedstawić Józef Stalin. Początkowo budynek nosił nawet nazwę Pałacu Kultury i Nauki imienia Józefa Stalina. Imię radzieckiego dyktatora usunięto po politycznej odwilży i rozpoczęciu destalinizacji. Wieżowiec miał być nie tylko miejscem działalności kulturalnej, lecz także symbolem nowego porządku politycznego. Jego monumentalna sylwetka dominowała nad zniszczoną podczas wojny i nadal odbudowywaną Warszawą. Dla jednych oznaczała powojenną modernizację, dla innych – trwały znak radzieckiej dominacji. Kontrowersje wokół obiektu nie zniknęły po upadku PRL. Przez lata pojawiały się propozycje rozbiórki pałacu, zasłonięcia go inną zabudową lub przekształcenia w muzeum komunizmu. Jednocześnie dla kolejnych pokoleń mieszkańców stał się on punktem orientacyjnym, miejscem spotkań i częścią codziennego krajobrazu miasta. Dziś to jedna z głównych atrakcji, które turyści odwiedzają w Warszawie. Pod budowę zburzono ocalałą część przedwojennej Warszawy Pałac stanął na rozległym terenie pomiędzy ulicami Marszałkowską, Świętokrzyską, Emilii Plater i Alejami Jerozolimskimi. Przed wojną znajdowała się tu gęsto zabudowana dzielnica pełna kamienic, sklepów i niewielkich zakładów. Nowy pałac był sięgał znacznie wyżej niż najwyższe budynki przedwojennej Warszawy. Wcześniejsze publikacje podawały, że w związku z inwestycją rozebrano około 180 przedwojennych kamienic. Dane Narodowego Instytutu Dziedzictwa mówią jednak o około 80 budynkach, które należało zburzyć podczas przygotowywania terenu. Zlikwidowano lub przerwano również sześć odcinków przedwojennych ulic: Chmielnej, Złotej, Siennej, Śliskiej, Wielkiej i Zielnej. Część zabudowy była poważnie uszkodzona podczas II wojny światowej, ale nie wszystkie domy leżały w ruinach. Pod budowę pałacu usunięto także budynki, które przetrwały i mogły zostać odbudowane. Inwestycja trwale zmieniła układ urbanistyczny śródmieścia Warszawy. Pałac w liczbach. Do budowy zużyto miliony cegieł Przy budowie PKiN pracowało kilka tysięcy robotników z Polski i ZSRR. Radzieckich pracowników zakwaterowano na specjalnie zbudowanym osiedlu Przyjaźń na warszawskich Jelonkach. Znajdowały się tam między innymi stołówka, kino, biblioteka, świetlica i obiekty sportowe. Budowa odbywała się w ogromnym tempie. Według informacji podawanych przez zarządcę obiektu wykorzystano około 40 milionów cegieł i 26 tysięcy ton stali. Podczas prac zginęło 16 robotników. Pałac ma obecnie 237 metrów wysokości wraz ze wspornikiem antenowym. Pierwotnie mierzył 230,68 metra, lecz w 1994 roku konstrukcję na szczycie podwyższono. Budowla ma 46 kondygnacji, w tym dwie podziemne, oraz 3288 pomieszczeń. Pozostaje najwyższym zabytkiem nieruchomym w Polsce. Przez ponad sześć dekad PKiN był także najwyższym budynkiem w kraju. Stracił ten tytuł na rzecz mierzącego 310 metrów Varso Tower. Zegar Milenijny zmienił wygląd wieży Jednym z najbardziej charakterystycznych elementów budynku jest Zegar Milenijny, uruchomiony w noc sylwestrową z 2000 na 2001 rok. Umieszczono go na wysokości około 165 metrów. Każda z jego czterech tarcz ma 6 metrów średnicy. Zegar był w chwili montażu jednym z najwyżej położonych tego rodzaju mechanizmów na świecie. Jego instalacja nie wszystkim się jednak podobała – krytycy twierdzili, że tak duże tarcze zaburzają proporcje wieży. Jeszcze wyżej znajduje się iglica, która przez dziesięciolecia rozpalała wyobraźnię mieszkańców. Do administracji pałacu przychodziły listy zawierające skargi, prośby i najróżniejsze pomysły dotyczące budynku. Według jednej z anegdot pewna kobieta domagała się nawet usunięcia lśniącej iglicy, przekonując, że wywołuje u niej erotyczne sny. W pałacu mieszczą się teatry, kina, muzea i ogromna Sala Kongresowa Pałac Kultury i Nauki od początku miał pełnić wiele funkcji. Dziś mieszczą się w nim między innymi teatry, Kinoteka, Muzeum Techniki i Życia Codziennego, Muzeum Ewolucji Instytutu Paleobiologii PAN, Pałac Młodzieży oraz Collegium Civitas. Jednym z najbardziej reprezentacyjnych wnętrz jest Sala Kongresowa, przez dziesięciolecia miejsce politycznych zgromadzeń, koncertów i występów międzynarodowych gwiazd. Na jej scenie pojawiali się między innymi The Rolling Stones, Marlena Dietrich, Leonard Cohen i Bruce Springsteen. Sala od 2014 roku pozostaje wyłączona z użytkowania z powodu przedłużającego się remontu. W kompleksie znajduje się również basen, który po modernizacji nadal służy użytkownikom Pałacu Młodzieży. W budynku odbywają się przedstawienia, projekcje filmowe, wystawy, konferencje oraz posiedzenia Rady miasta stołecznego Warszawy. PKiN jest więc nie tylko pamiątką po epoce stalinizmu. To również jeden z największych działających kompleksów kulturalnych w Polsce. Taras widokowy na 30. piętrze przyciąga turystów Jednym z najczęściej odwiedzanych miejsc w Pałacu Kultury i Nauki jest taras widokowy na 30. piętrze. Znajduje się na wysokości 114 metrów i pozwala oglądać panoramę Warszawy ze wszystkich stron. W pogodny dzień można stąd dostrzec nie tylko centrum stolicy, lecz także odległe dzielnice oraz tereny położone poza granicami miasta. Widok zmienił się radykalnie w ostatnich dekadach. Pałac, który dawniej niemal samotnie górował nad Warszawą, otaczają dziś szklane biurowce i wieże mieszkalne. Taras jest obecnie otwarty standardowo codziennie od godz. 10 do 20. W piątki i soboty do końca września 2026 roku organizowane są również nocne wejścia do północy. Przed wizytą warto sprawdzić aktualne godziny na oficjalnej stronie obiektu, ponieważ mogą się zmieniać w dni świąteczne lub podczas wydarzeń specjalnych. Niekochany zabytek. Wpis do rejestru wywołał spór W 2007 roku Pałac Kultury i Nauki został wpisany do rejestru zabytków. Decyzja wywołała gorącą dyskusję. Przeciwnicy argumentowali, że ochroną konserwatorską objęto symbol narzuconego Polsce systemu. Zwolennicy odpowiadali, że wartość zabytku nie zależy od tego, czy historia, którą reprezentuje, jest wygodna. Wpis obejmuje nie tylko bryłę wieżowca, lecz także jego wystrój, wyposażenie oraz otoczenie. Pałac uznano za jeden z najważniejszych i najlepiej zachowanych przykładów architektury socrealistycznej w Polsce. Status zabytku nie jest formą politycznego hołdu dla budowniczych. Oznacza przede wszystkim, że obiekt dokumentuje ważny, choć dramatyczny okres polskiej historii i powinien być zachowany wraz z najbardziej wartościowymi elementami architektonicznymi. Koty w podziemiach, sokoły na wieży i pszczoły nad placem Defilad Pałac jest domem nie tylko dla pracowników instytucji i odwiedzających go turystów. W jego podziemiach od lat żyją pałacowe koty, którymi opiekują się pracownicy. Z budynkiem wiąże się anegdota z 1969 roku. Podczas występu francuskiej piosenkarki Juliette Gréco jeden z kotów miał przejść przez scenę, po czym zniknąć za kulisami. Znacznie wyżej swoje gniazdo założyły sokoły wędrowne. Ptaki pojawiły się na pałacu w latach 90. XX wieku i od tego czasu – z przerwami – wyprowadzają tam młode. Na niższych kondygnacjach ustawiono natomiast ule miejskich pszczół. Obecność zwierząt pokazuje, że nawet tak monumentalny budynek może stać się częścią miejskiego ekosystemu. O innych nieoczywistych mieszkańcach stolicy przeczytasz w artykule o borsuku, który pojawił się w Łazienkach Królewskich. „Pekin” stał się częścią tożsamości Warszawy Jedna z ciekawostek o Warszawie mówi, że od skrótu PKiN pochodzi popularna nazwa „Pekin”. Pałac zyskał również mniej przychylne określenia, takie jak „strzykawka”, „sen szalonego cukiernika” czy „pomnik Stalina”. Najczęściej przywoływany dowcip głosi, że najlepszy widok na Warszawę rozciąga się z tarasu Pałacu Kultury – ponieważ jest to jedyne miejsce, z którego nie widać samego pałacu. Żart trafnie oddaje ambiwalentny stosunek mieszkańców do budowli. Przez 71 lat zmienił się jednak zarówno sam PKiN, jak i jego otoczenie. Na placu Defilad powstało Muzeum Sztuki Nowoczesnej, a fragment przestrzeni przed pałacem przekształcono w plac Centralny. Wokół wyrosły kolejne wysokościowce, przez co dawna dominanta nie góruje już nad miastem tak bezwzględnie jak kiedyś. Pałac pozostaje jednak jednym z najbardziej rozpoznawalnych punktów Warszawy. Jest zarazem zabytkiem, działającym centrum kultury, świadectwem politycznej przemocy i miejscem oswojonym przez codzienne życie. Być może właśnie ta niejednoznaczność sprawia, że ponad siedem dekad po otwarciu nadal nie sposób przejść obok niego obojętnie. Źródła: pkin.pl/historia; Narodowy Instytut Dziedzictwa Nasz ekspert Łukasz Załuski Od ponad 20 lat opowiada o świecie – jego historii, nauce i miejscach, do których warto wyruszyć z otwartą głową. Jest redaktorem naczelnym „National Geographic Polska” oraz National-Geographic.pl. Wcześniej kierował m.in. „Focusem”, „Focusem Historia” czy „Sekretami Nauki”, konsekwentnie rozwijając tematykę popularnonaukową i podróżniczą. Jest inicjatorem projektu pierwszej naukowej rekonstrukcji wizerunków władców z dynastii Jagiellonów. Po godzinach miłośnik gimnastyki sportowej, książek kryminalnych i europejskich stolic.
Naukowcy zaobserwowali ewolucję „na żywo”. To może być klucz do przetrwania zmian klimatycznych
Zmiany klimatyczne stawiają pod znakiem zapytania przyszłość światowej bioróżnorodności. Nie wiadomo, czy powolne mechanizmy ewolucji są w stanie przyspieszyć na tyle, aby uratować gatunki przed wyginięciem. Próby odpowiedzi na to pytanie podjął się międzynarodowy zespół badawczy z udziałem dr. hab. Macieja Wódkiewicza z Wydziału Biologii Uniwersytetu Warszawskiego. Bohaterką eksperymentu była niepozorna roślina.
Trwający 5 lat eksperyment pozwolił zaobserwować procesy ewolucyjne „na żywo” w warunkach naturalnych. Wykazał, że rośliny posiadają nadzwyczajne zdolności adaptacyjne i mogą się przystosować do zmian w błyskawicznym tempie. Skala i organizacja „supereksperymentu” Prowadzenie badań nad ewolucją zwykle polega na obserwacji organizmów w warunkach laboratoryjnych. Nie oddaje to jednak złożoności środowiska naturalnego. Projekt GrENE-net, zapoczątkowany w 2015 roku, przeniósł takie badania w teren. Na niespotykaną dotąd skalę. Aby poznać zdolności ewolucyjne roślin naukowcy założyli 43 ogrody badawcze na trzech kontynentach. Poletka doświadczalne powstały w skrajnie różnych strefach klimatycznych – od alpejskiej po pustynną, m.in. w Niemczech, Francji, Hiszpanii, Holandii, Norwegii, Grecji, Estonii, USA, na pustyni Negew w Izraelu oraz na Kampusie Ochota Uniwersytetu Warszawskiego. W ramach badania pobrano ponad 74 tysiące próbek genetycznych. Dlaczego wybrano rzodkiewnik? Gatunkiem modelowym eksperymentu został rzodkiewnik pospolity. W każdym ogrodzie utworzono 12 oddzielnych rabat, na których wysiano mieszankę 231 dzikich linii rzodkiewnika (Arabidopsis thaliana) pochodzących z banku nasion ABRC. Dlaczego wybrano właśnie rzodkiewnika, niepozorną roślinę jednoroczną z rodziny kapustowatych? Był to pierwszy gatunek rośliny, u którego w pełni zsekwencjonowano genom. Naukowcy dokładnie wiedzieli zatem, za co odpowiadają poszczególne geny. Krótki cykl życiowy rośliny umożliwił szybkie śledzenie zmian zachodzących z pokolenia na pokolenie. Rodkiewnik pospolity jest spokrewniony z rzeżuchą, kalafiorem, kapustą, brokułami, brukselką, rzepakiem i gorczycą. Jak geny odpowiadają na pogodę? Kluczowym elementem eksperymentu było ciągłe monitorowanie warunków atmosferycznych i zestawianie ich z danymi genetycznymi. Zamiast sekwencjonować DNA pojedynczych roślin, zbierano je z całej rabaty. – Do sekwencjonowania została użyta metoda PoolSeq, w której nie są sekwencjonowane pojedyncze osobniki, ale DNA wszystkich osobników – wyjaśnia dr hab. Maciej Wódkiewicz. Pozwoliło to określić dokładną częstotliwość występowania konkretnych alleli (wariantów genów) w całej populacji. Uzyskane wyniki porównywano z wyjściową częstością alleli, z początkowej mieszanki 231 linii rzodkiewnika. Ewolucja „goni” klimat Analiza wyników, opublikowana na łamach „Science” przyniosła przełomowe wnioski dotyczące tempa i natury ewolucji. Eksperyment wykazał, powtarzalne zmiany w podobnych klimatach, ale rozbieżne w warunkach kontrastujących. Zmiany zachodziły m.in. w genach sterujących czasem wiosennego kwitnienia oraz mechanizmami reakcji na stres termiczny. Istotnym czynnikiem okazała się średnia roczna temperatura. Rośliny ze środowisk cieplejszych sprawniej przystosowywały się do nowego otoczenia, jeśli przesadzono je w miejsca o temperaturze niższej o około 1,5°C. Okazało się też, że szybka adaptacja nie zawsze wystarcza do uniknięcia wymarcia. W najcieplejszych środowiskach zmiany ewolucyjne rozdzielały populacje: jedne przetrwały, inne ginęły. To sugeruje, że istnieją punkty krytyczne, w których skrajna selekcja wygrywa z potencjałem do adaptacji. W niewielkiej części eksperymentalnych ogrodów trendy ewolucyjne były jednak nieprzewidywalne. Co to wszystko znaczy? Wyniki projektu pokazują, że rośliny dysponują ogromnym potencjałem do szybkiej ewolucji. Zrozumienie, gdzie leżą granice adaptacji gatunków jest kluczowe dla przewidywania przyszłości biosfery. – Nauka ma coraz więcej narzędzi i wiedzy, by móc badać oraz kontrolować ewolucję. Jak daleko ludzkość powinna ingerować w jej procesy, pozostaje kwestią otwartą – podsumowuje naukowiec. Źródło: Serwis Naukowy Uniwersytetu Warszawskiego Nasza autorka Magdalena Rudzka Redaktorka i wydawczyni National-Geographic.pl. Wcześniej związana m.in. z National Geographic Traveler i magazynem pokładowym PLL LOT Kaleidoscope. Z wykształcenia humanistka (MISH i SNS PAN), ale to przyroda stanowi jej największą pasję. Szczególnie bliskie są jej ekosystemy słodkowodne, a prawdziwym „konikiem” są ryby. W National-Geographic.pl pisze o swoich przyrodniczych pasjach, nauce i medycynie. Prywatnie ceni sobie podróże po nieoczywistych kierunkach, ze szczególnym sentymentem do Europy Środkowej i Wschodniej.
Czy Warszawa stworzyła najlepszą publiczną przestrzeń Europy? Stolica w finale prestiżowej nagrody
Warszawski Park Żerański znalazł się na prestiżowej krótkiej liście 25 najlepszych europejskich realizacji ubiegających się o nagrodę European Prize for Urban Public Space 2026. To jedyny projekt z Polski, który zakwalifikował się do ścisłego finału.
Za koncepcję Parku Żerańskiego odpowiadają pracownie Archigrest oraz TopoScape, które mają już na koncie zwycięstwo w poprzedniej odsłonie tego wydarzenia, za Park Akcji „Burza”. Wyniki konkursu zostaną ogłoszone w październiku 2026 roku. Nominacja potwierdza wysoką pozycję polskiej architektury krajobrazu w Europie. Park Żerański: tam, gdzie przemysł ustąpił przyrodzie Park Żerański to unikatowa realizacja, zlokalizowana na terenach dawnego, nigdy w pełni nie ukończonego portu rzecznego, gdzie przyroda zaczęła odzyskiwać przestrzeń przekształconą niegdyś przez człowieka. Projektanci oparli swoją wizję na koncepcji „czwartej przyrody” – ekosystemów odnawiających się na terenach poprzemysłowych. W krajobrazie parku celowo zachowano relikty dawnej fabryki domów Faelbet oraz betonowy gruz. Mała architektura – altany, pawilony gastronomiczne i wiaty – została wykonana z szarych prefabrykatów z wyeksponowanym kruszywem, co nawiązuje do przemysłowej historii Żerania. W parku pogodzono funkcje rekreacyjne z wymogami funkcjonowania Kanału Żerańskiego. Dzięki wmontowaniu nowych dalb cumowniczych i pomostów pływających, mieszkańcy zyskali dostęp do nabrzeża, a całość założenia ma z czasem zostać niemal całkowicie wchłonięta przez rozrastający się las. Warto przypomnieć, że Park Żerański zdobył już nagrodę portalu Property Design. Polski park w doborowym towarzystwie Na tegorocznej shortliście konkursu znalazło się 25 projektów z całej Europy, które odzwierciedlają najnowsze trendy w ekologicznym projektowaniu przestrzeni publicznych. Wśród nominowanych jest m.in. Zuidpark w Antwerpii, który przekształcił rozległy parking w miejskie „zielone płuco”. Innym znaczącym konkurentem jest Catalan Glòries Square w Barcelonie, gdzie dawny węzeł drogowy zamieniono w park stanowiący schronienie przed upałem dla mieszkańców. Na uwagę zasługuje również Ogród Terapeutyczny w Kijowie, stworzony w centrum wystawowym z myślą o wsparciu zdrowia psychicznego i reintegracji weteranów wojennych. Shortlista obejmuje projekty o bardzo różnej skali – od wielkich założeń, po skromne, lokalne interwencje, takie jak mikro-tamy na greckiej wyspie Ios czy przekształcenie starego parkingu w główny plac portugalskiej wioski Piódão. Wszystkie te realizacje łączy wspólny mianownik: odchodzenie od wielkich i drogich obiektów na rzecz poprawy jakości życia i budowania odporności miast na kryzys klimatyczny. Nagroda, która wyznacza kierunek rozwoju miast European Prize for Urban Public Space to prestiżowe wyróżnienie przyznawane od 1999 roku przez Centrum Kultury Współczesnej w Barcelonie (CCCB), pełniące rolę obserwatorium przemian europejskich ośrodków miejskich. Nagroda promuje przestrzenie publiczne, które są nie tylko estetyczne, ale przede wszystkim funkcjonalne. Według ekspertów, nominacje w 2026 roku jasno wskazują na cztery kluczowe trendy: dominację idei „reuse” (ponownego wykorzystania portów, rzek czy parkingów), traktowanie zieleni jako infrastruktury klimatycznej (retencja wody, bioróżnorodność), subtelność interwencji, budowanie zdrowia i integracji sąsiedzkiej. Jury konkursu docenia projekty, które nie próbują dominować nad otoczeniem, lecz wydobywają zalety miejsca i sprzyjają naturalnym ekosystemom. Sukces Parku Żerańskiego na tym tle pokazuje, że warszawska realizacja idealnie wpisuje się w nowoczesną wizję urbanistyki. Źródła: Architektura Murator, Publicspace.org Nasza autorka Magdalena Rudzka Redaktorka i wydawczyni National-Geographic.pl. Wcześniej związana m.in. z National Geographic Traveler i magazynem pokładowym PLL LOT Kaleidoscope. Z wykształcenia humanistka (MISH i SNS PAN), ale to przyroda stanowi jej największą pasję. Szczególnie bliskie są jej ekosystemy słodkowodne, a prawdziwym „konikiem” są ryby. W National-Geographic.pl pisze o swoich przyrodniczych pasjach, nauce i medycynie. Prywatnie ceni sobie podróże po nieoczywistych kierunkach, ze szczególnym sentymentem do Europy Środkowej i Wschodniej.
Skandaliczne zachowanie gości w warszawskim ZOO. Wybieg goryla Aziziego musiał zostać zamknięty
14 lipca doszło do nieprzyjemnego i potencjalnie groźnego incydentu w stołecznym ogrodzie zoologicznym. Nieodpowiedzialni odwiedzający zaczęli rzucać jedzeniem w kierunku goryla Aziziego, przebywającego na swoim wybiegu. Zapewne chcieli go „dokarmić” – co jest przejawem niebywałej wręcz ignorancji. ZOO wydało pilny apel i prosi o jego rozpowszechnianie.
Jak słusznie pisze ZOO – to nie jest niewinny żart ani gest sympatii. Rzucanie w zwierzę przebywające na wybiegu, czyli w swoim własnym domu, który powinien zawsze być bezpieczny, to skandal. Również dokarmianie zwierząt w ZOO to przykład skrajnej nieodpowiedzialności. Miejmy nadzieję, że ten incydent przyczyni się do upowszechnienia wiedzy o tym, jak należy zachowywać się w ogrodach zoologicznych. Skandaliczne zachowanie zwiedzających i zamknięcie wybiegu ZOO opisuje jedną osobę rzucającą przedmiotami w kierunku goryla Aziziego oraz inne, próbujące go dokarmiać. „W trosce o zdrowie Aziziego opiekunowie musieli czasowo zamknąć wybieg zewnętrzny. Zwierzę wymaga obecnie szczególnej opieki i przez tę sytuację nawet nie mogło cieszyć się świeżym powietrzem poza budynkiem” – pisze ZOO w poście na Facebooku. Opiekunowie podkreślają, że incydent był źródłem stresu dla Aziziego. Choć doszło „tylko” do zamknięcia wybiegu, konsekwencje mogły być dużo poważniejsze. Przestraszony goryl mógł doznać jakiegoś urazu, a zjedzenie pokarmu nieodpowiedniego dla jego gatunku mogłoby skończyć się zatruciem. Regulamin ZOO jest jednoznaczny Obowiązujący w ZOO regulamin jednoznacznie zabrania dokarmiania zwierząt i wrzucania czegokolwiek na wybiegi. Ogród jest na bieżąco monitorowany, więc każde takie zachowanie odwiedzających jest zauważane. Dokarmianie zwierząt w ZOO jest pomysłem absurdalnym. Każde zwierzę ma dietę przygotowaną przez specjalistów, dostosowaną do gatunku, wieku, stanu zdrowia oraz ewentualnego leczenia. Nawet niewielki kawałek jedzenia podany przez osobę z zewnątrz może spowodować poważne problemy zdrowotne. „ Najlepszym wyrazem troski o zwierzęta jest uszanowanie ich potrzeb. Prosimy o udostępnienie tego apelu. Im więcej osób pozna te zasady, tym bezpieczniejsze będzie życie naszych zwierząt” – podsumowuje ZOO. Współczesne ogrody zoologiczne nie zajmują się już tylko udostępnianiem możliwości obejrzenia dzikich zwierząt. To placówki kluczowe dla przetrwania rzadkich gatunków. ZOO to w dzisiejszych czasach placówka naukowa, a każde przebywające tam zwierzę jest na wagę złota. Zakaz dokarmiania i stresowania zwierząt to nie jest widzimisię – to konieczność. Źródło: Warszawskie ZOO
Warszawa wygrała! Tu powstanie nowe centrum technologiczne Europejskiej Agencji Kosmicznej
Na tę informację czekaliśmy w ostatnich miesiącach. Pierwsze centrum technologiczne Europejskiej Agencji Kosmicznej utworzone w kraju spoza pierwotnej grupy założycielskiej ESA powstanie w Warszawie. Centrum ma zajmować się bezpieczeństwem, w tym monitorowaniem wschodniej granicy Unii Europejskiej.
O lokalizację centrum technologicznego ESA w Polsce oficjalnie ubiegało się siedem miast: Gdańsk, Wrocław, Katowice wraz z Górnośląsko-Zagłębiowską Metropolią, Łódź, Kraków, Warszawa i Poznań. Stolica zwyciężyła Za faworytów uchodziły jednak Kraków, Katowice i Warszawa. W poniedziałek 13 lipca, stojąc na dachu Centrum Nauki Kopernik, dyrektor generalny ESA dr Josef Aschbacher ogłosił, że specjalna komisja zdecydowała, że najlepszym punktem dla instytucji będzie Warszawa. – Polska rośnie w siłę i wykazała, że inwestycje w obszar kosmiczny są ważne dla strategicznej pozycji kraju w Europie. Ale te technologie są kluczowe dla rozwoju całej Unii Europejskiej, szczególnie w sytuacji kryzysu – powiedział Josef Aschbacher. Wskazała na powiązania między wojskowością a technologiami kosmicznymi, które są kluczowe w związku z agresją Rosji na Ukrainę. – Nowe centrum ESA będzie pierwszym ośrodkiem agencji stworzonym poza obszarem krajów, które w 1975 podpisały konwencja o utworzeniu Europejskiej Agencji Kosmicznej – zaznaczył dyrektor generalny ESA. Większe środki na kosmos Nowy ośrodek ma powstać w Warszawie, jednak jak podkreślił minister finansów i gospodarki Andrzej Domański, ma stanowić część szerokiej sieci przemysłu kosmicznego, jaka ma powstać w kraju. – Podjęliśmy decyzję o dwukrotnym zwiększeniu nakładów na polski przemysł kosmiczny, poszerzeniu naszej współpracy. Każde euro zainwestowane w technologie kosmiczne zwraca się siedmiokrotnie. To naprawdę dobra inwestycja w naszą gospodarkę – powiedział minister Domański. Dodał, że utworzono specjalny fundusz mający inwestować w spółki sektora kosmicznego. – W tej chwili fundusz ten wynosi pół miliarda złotych. Zależy nam na gospodarce opartej na wiedzy i na zaawansowanych technologiach – dodał szef resortu finansów i gospodarki. Polski potencjał kosmiczny – Cieszę się, że w Polsce powstanie centrum ESA. To pozwoli nam rozwijać nasze kompetencje i budować nowe – skomentował drugi polski astronauta, dr Sławosz Uznański-Wiśniewski. Do tej decyzji odniósł się również dyrektor Centrum Badań Kosmicznych PAN dr hab. inż. Piotr Orleański. – W Warszawie znajduje się 30 procent polskiego potencjału kosmicznego i właśnie to jest z mojego punktu widzenia najistotniejsza kwestia – powiedział zaraz po ogłoszeniu decyzji ESA. – W stolicy działa najwięcej firm, instytutów i szkół zajmujących się kosmosem. Tutaj podejmowane są główne decyzje strategiczne, które w przypadku skupionych na bezpieczeństwie zadań centrum, mają decydujący wpływ. To również tutaj, w murach CBK PAN powstało pierwsze w Polsce laboratorium i grupa zajmująca się na bieżąco bezpieczeństwem kosmicznym. W CBK PAN już wiele lat temu stworzyliśmy coś, co może być elementem przyszłego centrum ESA w Polsce – przynajmniej tej gałęzi, która zajmuje się civil security – podkreślił dyrektor Orleański. Starania o ośrodek ESA w Polsce Z kolei poseł Bogusław Wontor, ekspert grupy parlamentarnej ds. przestrzeni kosmicznej, ocenił, że to dobra decyzja, iż tego typu centrum powstaje w Polsce. – Zabiegaliśmy o to od paru lat i nie ukrywam, że byłem pomysłodawcą i pierwszą osobą, która zakomunikowała to w Paryżu około siedem lat temu dyrektorowi ESA – powiedział Wontor. Dodał, że liczy jednak na pewną decentralizację kompetencji tego warszawskiego ośrodka. – Decentralizacja w każdym kraju jest sensowna – podkreślił Wontor. Źródło: National Geographic Polska Nasza autorka Ewelina Zambrzycka-Kościelnicka Dziennikarka i redaktorka zajmująca się tematyką popularnonaukową. Pisze przede wszystkim o eksploracji kosmosu, astronomii i historii. Związana z Centrum Badań Kosmicznych PAN oraz magazynami portali Gazeta.pl i Wp.pl. Ambasadorka Śląskiego Festiwalu Nauki. Współautorka książek „Człowiek istota kosmiczna”, „Kosmiczne wyzwania” i „Odważ się robić wielkie rzeczy”.
Cudem uratowano go od całkowitego wymarcia. Koń Przewalskiego urodził się w ZOO w Warszawie
Warszawskie ZOO świętuje ogromny sukces hodowlany. Na świat przyszedł tam samczyk konia Przewalskiego – gatunku, który jeszcze kilkadziesiąt lat temu całkowicie wymarł w naturze. Imię dla źrebaka może zaproponować każdy – ale musi zaczynać się na literę „S”.
To wydarzenie niezwykle istotne nie tylko dla stołecznego ogrodu, ale i międzynarodowej ochrony przyrody. Koń Przewalskiego to gatunek o wyjątkowym statusie – uznaje się go za ostatniego współcześnie żyjącego dzikiego konia. Historia tego gatunku przypomina, że wspólne, skoordynowane działania mogą uratować nawet najbardziej zagrożone zwierzęta. Jakie imię dla malucha? Wybiorą internauci Warszawskie ZOO świętuje te narodziny w ciekawy sposób: ogłosiło plebiscyt na imię dla źrebaka. Zagłosować może każdy, pod postem na Facebooku. Głosowanie potrwa do 14 lipca, a imię musi zaczynać się na literę „S”. To reguła dla wszystkich zwierząt urodzonych w stołecznym ZOO w 2026 roku. Informacji o dokładnej dacie narodzin, ani o możliwości zobaczenia źrebięcia, póki co nie podano. Na udostępnionych zdjęciach widać dorodnego źrebaka z matką. To kolejny w ostatnich tygodniach sukces w hodowli kopytnych w warszawskim ZOO. Niedawno urodził się tam także samczyk pudu południowego, jednego z najmniejszych jeleni na świecie. Dziki czy nie dziki? Fascynujący koń Przewalskiego Koń przewalskiego wyróżnia się krępą budową ciała oraz charakterystyczną, stojącą grzywą.. Nazwa gatunku upamiętnia badacza Nikołaja Przewalskiego, który w 1879 roku zebrał pierwsze okazy badawcze (oficjalnego opisu naukowego na ich podstawie dokonał Iwan Poliakow w 1881 roku). Co ciekawe, w środowisku naukowym wciąż trwa debata nad tym, czy koń ten jest w pełni dziki, czy też jego przodkowie byli w dalekiej przeszłości udomowieni. Gatunek ocalony z 12 osobników Historia koni Przewalskiego to symbol skutecznej ochrony gatunkowej. Jeszcze w latach 60. XX wieku zwierzęta te uznano za całkowicie wymarłe w swoim naturalnym środowisku. To, że dziś ich populacja się odradza, jest zasługą wieloletniej współpracy ogrodów zoologicznych. Podjęły one trud odtworzenia gatunku z zaledwie 12 ocalałych osobników. Z tego powodu każde nowe narodziny – w tym źrebak z Warszawy – mają dziś ogromne znaczenie dla zachowania różnorodności genetycznej. Jest ona warunkiem koniecznym do odbudowy populacji i jej powrotu na azjatyckie stepy. Teraz populacje koni Przewalskiego żyją na wolności wyłącznie w kilku parkach narodowych, m.in. w Mongolii. Źródła: Warszawskie ZOO, Miasto Stołeczne Warszawa Nasza autorka Magdalena Rudzka Redaktorka i wydawczyni National-Geographic.pl. Wcześniej związana m.in. z National Geographic Traveler i magazynem pokładowym PLL LOT Kaleidoscope. Z wykształcenia humanistka (MISH i SNS PAN), ale to przyroda stanowi jej największą pasję. Szczególnie bliskie są jej ekosystemy słodkowodne, a prawdziwym „konikiem” są ryby. W National-Geographic.pl pisze o swoich przyrodniczych pasjach, nauce i medycynie. Prywatnie ceni sobie podróże po nieoczywistych kierunkach, ze szczególnym sentymentem do Europy Środkowej i Wschodniej.
Nie trzeba jechać na Mazury. Te kąpieliska na Mazowszu zachwycą najbardziej wymagających
Coraz więcej osób planujących letni wypoczynek rezygnuje z dalekich wyjazdów na rzecz miejsc położonych znacznie bliżej domu. Wśród regionów, które przeżywają dziś prawdziwy renesans, znajduje się Mazowsze. Choć wielu osobom kojarzy się przede wszystkim z Warszawą i rozległymi równinami, skrywa również zaskakująco atrakcyjne kąpieliska, piaszczyste plaże i tereny rekreacyjne. Nierzadko wystarczy niespełna godzina jazdy samochodem, by znaleźć miejsce, które pod względem krajobrazów i warunków do wypoczynku może konkurować z najpopularniejszymi kierunkami wakacyjnymi.
Dla wielu Polaków wakacje nad wodą niemal automatycznie oznaczają Mazury. Jeziora, plaże i żeglarska atmosfera od lat przyciągają tysiące turystów z całego kraju. Coraz częściej okazuje się jednak, że udanego letniego wypoczynku nie trzeba szukać setki kilometrów od domu. Na Mazowszu nie brakuje zadbanych kąpielisk, nowoczesnej infrastruktury oraz miejsc pozwalających zarówno na aktywne spędzanie czasu, jak i spokojny relaks w otoczeniu przyrody. To propozycja dla rodzin z dziećmi, miłośników sportów wodnych, a także osób, które chcą choć na chwilę odpocząć od miejskiego zgiełku bez konieczności organizowania długiej podróży. Najlepsze kąpieliska na Mazowszu dla rodzin z dziećmi Choć Mazowsze nie kojarzy się w pierwszej kolejności z plażowaniem, w ostatnich latach powstało tu wiele miejsc, które z powodzeniem mogą konkurować z popularnymi letniskami. Szczególnie dobrze odnajdą się tutaj rodziny z dziećmi, dla których liczy się nie tylko możliwość kąpieli, ale również dostęp do atrakcji pozwalających spędzić nad wodą cały dzień. Jednym z najbardziej znanych przykładów jest plaża miejska w Serocku, gdzie oprócz piaszczystego brzegu znajdują się pomosty, strefy rekreacyjne, boiska oraz wodne atrakcje dla najmłodszych. Popularnością cieszy się również Zalew Żyrardowski, który przyciąga szeroką plażą, możliwością wypożyczenia sprzętu wodnego oraz infrastrukturą sprzyjającą aktywnemu wypoczynkowi. Wśród miejsc chętnie wybieranych przez mieszkańców regionu znajdują się także Glinianki w Zielonce, często określane mianem „Małych Mazur” ze względu na wyjątkowo przejrzystą wodę i otaczającą je zieleń. Ciekawą propozycją pozostaje również kąpielisko nad Zalewem Muchawka w Siedlcach czy położona nad Wisłą plaża w Sobótce koło Płocka. Wszystkie te miejsca pokazują, że udany rodzinny dzień nad wodą nie musi oznaczać wielogodzinnej podróży na północ kraju. Kameralne plaże na Mazowszu. Gdzie odpocząć z dala od tłumów? Nie każdy marzy o gwarnej plaży pełnej atrakcji i sportów wodnych. Coraz więcej osób podczas letnich wyjazdów szuka przede wszystkim ciszy, kontaktu z przyrodą i możliwości odpoczynku z dala od miejskiego pośpiechu. Takie miejsca również można znaleźć na Mazowszu. Jednym z nich jest kąpielisko w Brzózem Małym, gdzie otoczenie lasów i spokojna atmosfera sprzyjają relaksowi. Zupełnie inny charakter ma dzika plaża w Arciechowie położona przy ujściu Bugu. Nie znajdziemy tu rozbudowanej infrastruktury ani tłumów turystów. Największym atutem pozostają krajobrazy, spokój i poczucie kontaktu z naturą. Wśród mniej oczywistych propozycji znajduje się także Jeziorko Czerniakowskie, które mimo położenia w granicach Warszawy zachowało charakter naturalnego starorzecza Wisły i pozostaje jednym z najcenniejszych przyrodniczo zakątków stolicy. Miłośnicy spokojnego wypoczynku chętnie wybierają również Brok nad Bugiem, gdzie szeroka piaszczysta plaża sąsiaduje z sosnowymi lasami. Na południu regionu uwagę zwraca natomiast Garbatka-Letnisko, oferująca czystą wodę, leśne otoczenie i warunki pozwalające na prawdziwy odpoczynek od codziennego zgiełku. Mazowsze na weekend. Kąpieliska, przy których warto zostać na dłużej Coraz częściej jednodniowy wyjazd nad wodę zamienia się w kilkudniowy pobyt. Mazowsze dysponuje miejscami, które oferują nie tylko plaże i kąpieliska, ale również rozwiniętą bazę noclegową, gastronomię oraz dodatkowe atrakcje. Jednym z najbardziej rozpoznawalnych kierunków pozostaje Jezioro Białe na Pojezierzu Gostynińskim. Krystalicznie czysta woda, piaszczyste plaże i rozbudowana infrastruktura sprawiają, że wielu turystów wraca tu każdego lata. Podobną rolę odgrywa Serock położony nad Narwią i w pobliżu Jeziora Zegrzyńskiego, gdzie można połączyć plażowanie z żeglarstwem, kajakarstwem czy rejsami. Wśród mniej popularnych kierunków znajduje się Koszelówka nad Jeziorem Zdworskim, przyciągająca spokojnym leśnym otoczeniem i możliwością noclegu tuż przy wodzie. Interesującą propozycją jest również Kurpiowska Kraina w Wydmusach, gdzie wypoczynek można połączyć z poznawaniem lokalnej kultury i tradycji. Niezmiennie ogromnym zainteresowaniem cieszą się także plaże nad Jeziorem Zegrzyńskim, które od lat stanowią jedno z najważniejszych centrów sportów wodnych i letniego wypoczynku w regionie. To właśnie dlatego coraz więcej osób zamiast planować wielogodzinny wyjazd wybiera mazowieckie plaże i jeziora. W wielu przypadkach wystarczy jeden weekend, by przekonać się, że wakacyjny klimat można znaleźć bliżej, niż się spodziewamy. Źródło: MROT Nasza ekspertka Sabina Zięba Podróżniczka i dziennikarka, wcześniej związana z takimi redakcjami, jak m.in. „Wprost”, „Dzień Dobry TVN” i „Viva”. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o ciekawych kierunkach i turystyce. Miłośniczka dobrej lektury i wypraw na koniec świata. Uważa, że Mark Twain miał słuszność, mówiąc: „Za 20 lat bardziej będziesz żałował tego, czego nie zrobiłeś, niż tego, co zrobiłeś. Więc odwiąż liny, opuść bezpieczną przystań. Złap w żagle pomyślne wiatry. Podróżuj, śnij, odkrywaj”.
Znany gwiazdor zachwycony polskim daniem. „Jedna z najbardziej niesamowitych rzeczy na świecie”
Wśród zagranicznych gwiazd nie brakuje osób, które chętnie podkreślają swoje związki z Polską. Do tego grona należy Antoni Porowski – polsko-kanadyjski szef kuchni, autor i osobowość telewizyjna znany m.in. z programu „Queer Eye” oraz serii „No Taste Like Home” wyprodukowanej dla National Geographic. W jednym z najnowszych wywiadów opowiedział o najbardziej niezapomnianych posiłkach, jakich spróbował podczas swoich podróży. Wśród wyróżnionych miejsc znalazła się również restauracja z Polski, której doświadczenie kulinarne określił jako jedno z najbardziej niezwykłych na świecie.
Antoni Porowski jest synem polskich emigrantów, którzy w latach 80. osiedlili się w Kanadzie. Dorastał w dwujęzycznym domu, w którym ważną rolę odgrywały zarówno polska kultura, jak i rodzinne tradycje kulinarne. Nic więc dziwnego, że jedzenie od lat pozostaje jednym z najważniejszych elementów jego życia i podróży. W rozmowie z BBC przyznał, że planowanie posiłków jest dla niego priorytetem podczas każdego wyjazdu. Jak tłumaczył, po przyjeździe do nowego miasta najpierw myśli o prysznicu, a zaraz potem o jedzeniu, wokół którego często organizuje cały swój harmonogram. Najbardziej ceni miejsca autentyczne, odwiedzane przez lokalnych mieszkańców, a niekoniecznie te znajdujące się na szczycie turystycznych rankingów. – Najbardziej zapadające w pamięć posiłki jadłem w miejscach, które odkryłem sam, spacerując po mieście. Szukam lokali z duszą, pełnych życia. Lubię chodzić tam, gdzie jedzą miejscowi – podkreśla. A które restauracje zrobiły na nim największe wrażenie? Wśród sześciu kulinarnych wspomnień znalazło się również jedno z Polski. Warszawski tatar zachwycił Antoniego Porowskiego Choć Antoni Porowski odwiedza najlepsze restauracje świata i od lat zawodowo zajmuje się kulinariami, jedno z najbardziej niezapomnianych doświadczeń gastronomicznych przeżył właśnie w Polsce. W nowym wywiadzie wspominał wizytę w warszawskiej restauracji Stary Dom, do której wybrał się wraz z ojcem i swoim partnerem podczas rodzinnego pobytu w stolicy. Szczególne wrażenie zrobił na nim tradycyjny tatar wołowy przygotowywany przy stoliku gości. – Tatar to jedna z tych rzeczy, o których wiele osób nie wie, że Polacy są w tym mistrzami – podkreślił. Porowski zwrócił uwagę nie tylko na klasyczne dodatki w postaci żółtka, chrzanu czy ogórków, lecz przede wszystkim na sposób przygotowania mięsa. Jak wyjaśniał, ręczne siekanie nadaje potrawie zupełnie inną strukturę niż korzystanie z maszynki czy prasy. – To, że sieka się go ręcznie, zamiast przepuszczać przez maszynkę czy praskę, bardzo zmienia jego teksturę – mówił. Jego zdaniem właśnie ten detal sprawia, że danie zyskuje wyjątkowy charakter i wyróżnia się na tle wielu innych wersji serwowanych na świecie. Nie mniej istotna okazała się atmosfera samego lokalu, który określił jako miejsce o wyjątkowo tradycyjnym charakterze. Restauracja słynie bowiem z wystroju nawiązującego do dawnej polskiej gościnności – dominują tu drewniane wnętrza, rzeźbione detale oraz kuchnia oparta na klasycznych recepturach. Dla gwiazdy „Queer Eye” była to nie tylko kulinarna przygoda, lecz także ważny moment związany z rodziną i własnymi korzeniami. Jak przyznał, jego ojciec od lat darzy to miejsce szczególnym sentymentem, a dla partnera była to pierwsza okazja do poznania polskich smaków. – To był idealny wstęp do polskiej kuchni – podsumował Antoni Porowski. Najbardziej zapadło mu jednak w pamięć samo danie. Tatar serwowany w Starym Domu określił jako „jedną z najbardziej niesamowitych rzeczy na świecie”. Od Maine po Meksyk. Te smaki Antoni Porowski wspomina do dziś Warszawski tatar nie był jedynym daniem, które znalazło się na liście kulinarnych wspomnień Antoniego Porowskiego. Wśród wyróżnionych przez niego miejsc znalazły się restauracje rozsiane po różnych zakątkach świata – od wybrzeża stanu Maine w USA po Meksyk, Grecję, Francję i Włochy. Część z nich odwiedził prywatnie, inne poznał podczas pracy nad programami telewizyjnymi. W najnowszej produkcji National Geographic „Best of the World with Antoni Porowski” podróżuje bowiem do Paryża i Meksyku, odkrywając miejsca, które najlepiej oddają charakter lokalnej kultury i kuchni. Jednym z najcieplej wspominanych doświadczeń pozostaje dla niego bułka z homarem serwowana w The Clam Shack w stanie Maine. Porowski podkreślał, że wyjątkowy smak dania wynika nie tylko z jakości składników, lecz także z nadmorskiej atmosfery miejsca, gdzie posiłek można zjeść, obserwując rybackie łodzie wpływające do portu. Równie duże wrażenie zrobiła na nim restauracja Rosetta w Meksyku prowadzona przez cenioną szefową kuchni Elenę Reygadas. Choć zachwyciły go tam również wypieki i tradycyjne dania kuchni meksykańskiej, za kulinarny szczyt uznał zaskakujące połączenie lodów rozmarynowych z sałatką ziołową. Na jego liście znalazł się także pozornie prosty posiłek z Paryża – jajecznica z wędzonym łososiem podana w luksusowym Hôtel de Crillon. To właśnie perfekcyjne wykonanie i wyjątkowa atmosfera historycznego hotelu sprawiły, że śniadanie zapadło mu w pamięć na lata. Zupełnie inny charakter miało natomiast doświadczenie na greckiej wyspie Mykonos. W niewielkiej Kiki’s Tavern, słynącej z braku rezerwacji i kameralnej atmosfery, zachwycił go grillowany kotlet schabowy z miodową glazurą, który określił jako jeden z najlepszych kęsów w swoim życiu. W zestawieniu znalazło się również miejsce z włoskiej Emilii-Romanii, gdzie podczas realizacji programu „No Taste Like Home” dla National Geographic odwiedził Locanda del Falco wraz z aktorem Justinem Theroux. To właśnie tam spróbował lokalnej specjalności – perliczki pieczonej w glinie i faszerowanej figami oraz lardo. Jak przyznał, był to jeden z najwspanialszych posiłków w jego życiu. Źródło: BBC Nasza ekspertka Sabina Zięba Podróżniczka i dziennikarka, wcześniej związana z takimi redakcjami, jak m.in. „Wprost”, „Dzień Dobry TVN” i „Viva”. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o ciekawych kierunkach i turystyce. Miłośniczka dobrej lektury i wypraw na koniec świata. Uważa, że Mark Twain miał słuszność, mówiąc: „Za 20 lat bardziej będziesz żałował tego, czego nie zrobiłeś, niż tego, co zrobiłeś. Więc odwiąż liny, opuść bezpieczną przystań. Złap w żagle pomyślne wiatry. Podróżuj, śnij, odkrywaj”.
Zielona rewolucja w centrum stolicy. Słynna warszawska Palma zyska tropikalne sąsiedztwo
Jeszcze w tym roku zmieni się otoczenie słynnej warszawskiej palmy z ronda de Gaulle’a. Miasto zasadzi wiele roślin, które nadadzą znanej roślinie jeszcze bardziej tropikalnego charakteru. To kolejny etap zmian w centrum stolicy.
Kiedy w grudniu 2002 roku Joanna Rajkowska stawiała swoją Palmę na samym środku warszawskiego ronda Charlesa de Gaulle’a, dało się usłyszeć liczne głosy sprzeciwu. Krytycy zaznaczali, że nowa – w tamtym czasie postrzegana jako tymczasowa – instalacja jest zbyt jaskrawa i niepasująca do stołecznego krajobrazu. Przez ponad dwie dekady sztuczna roślina stała się jednak nie tylko miejscem manifestów licznych sprzeciwów wobec światowej polityki, ale również rozpoznawalnym punktem na mapie miasta. Teraz wokół Palmy mają zostać posiane kolejne rośliny, dzięki którym sam początek Nowego Światu nabierze jeszcze bardziej tropikalnego charakteru. Tropiki, a nie beton Warszawski Zarząd Dróg Miejskich zapowiedział, że z otoczenia słynnej Palmy znikną znajdujące się tam obecnie warstwy betonu. Morze tego kompozytu ma zostać zastąpione prawdziwym oceanem stworzonym z traw i bylin. Instalacja artystyczna, której pierwotna nazwa brzmi „Pozdrowienia z Alej Jerozolimskich”, zostanie wkomponowana w iście tropikalny pejzaż, imitujący wodę oraz wyspowy archipelag. Budowniczowie nie stworzą jednak w centrum sztucznego zbiornika, lecz zasadzą rośliny przypominające tropikalny widok. Zostaną usypane sztuczne górki, na których urosną ostnica i werbena. Wokół nich pojawią się szałwia i kocimiętka, które swoim kolorem mają przypominać wody tropikalnych oceanów. Całość zakłada rozbetonowanie ok. 500 m kw. powierzchni i posadzenie niemal 7 tys. bylin i roślin cebulowych. Mieszkańcy stolicy nie muszą się również martwić o los służb porządkowych, które regularnie parkują swoje pojazdy na rondzie. Projekt otoczenia Palmy zakłada pozostawienie zatok, gdzie zaparkować będzie mogła m.in. policja. Nowe centrum Warszawy zielenieje Wizja tropikalnego ronda De Gaulle’a wpisuje się w koncepcję Nowego Centrum Warszawy. Wraz z ograniczaniem pasów ruchu samochodowego, władze miasta decydują się na usuwanie kolejnych warstw betonu. Wzmacniający zasięg miejskiej wyspy ciepła kompozyt zostaje zastąpiony roślinnością, która daje nam cień, odgradza od hałasu i pyłów z ulic oraz poprawia retencję wody. Projekty takie jak Plac Centralny pod Pałacem Kultury i Nauki, przebudowywana ulica Krucza czy nowa Bracka to przykłady inwestycji, które wpisują się w nowoczesne koncepcje urbanistyczne. Historia Palmy w centrum Warszawy Sztuczna palma daktylowa stanęła na rondzie Charlesa de Gaulle’a w Warszawie w 2002 roku. Zainspirowana podróżą artystki do Izraela, miała przypominać o żydowskim pochodzeniu nazwy Alej Jerozolimskich. Choć początkowo planowana jako instalacja czasowa, palma na stałe wpisała się w krajobraz Warszawy i stała się jej nieoficjalnym symbolem oraz znanym punktem orientacyjnym. Była wielokrotnie wykorzystywana jako element manifestacji i protestów społecznych (np. przez pielęgniarki, mniejszości seksualne czy przeciwników Euro 2012). Na ten moment żadne przesłanki nie wskazują na koniec palmowej historii w centrum Warszawy. Wręcz przeciwnie, można oczekiwać, że nowe „towarzystwo” nada sztucznej roślinie nowe życie. Przetarg na inwestycję ruszył wraz z początkiem czerwca, a wybrany wykonawca będzie musiał wykonać wszystkie prace jeszcze w tym roku. Źródło: ZDM Warszawa
Zakopane uporządkowało reklamy. Dlaczego Warszawa wciąż czeka na uchwałę krajobrazową?
Zakopane, przez lata wskazywane jako jedno z najbardziej dotkniętych zjawiskiem reklamozy miast w Polsce, przyjęło właśnie uchwałę krajobrazową. Oznacza to, że kolejne miasto zdecydowało się uporządkować zasady dotyczące reklam, szyldów, ogrodzeń i elementów małej architektury. Tymczasem Warszawa, największe miasto w kraju, nadal nie ma obowiązującej uchwały krajobrazowej, mimo że pierwszą wersję dokumentu przyjęto już ponad sześć lat temu. O komentarz poprosiliśmy warszawskich urzędników.
Spis treści: Nawet Zakopane przyjęło uchwałę krajobrazową Dlaczego Warszawa nadal nie ma uchwały krajobrazowej? Na jakim etapie są obecnie prace? Jak Warszawa chce uniknąć kolejnego unieważnienia? Jakie są koszty dalszego braku uchwały? Czym jest uchwała krajobrazowa? Jak poradziły sobie inne miasta? Kiedy Warszawa może doczekać się uchwały krajobrazowej? Uchwała krajobrazowa w Warszawie ma pomóc w ograniczeniu chaosu reklamowego, poprawie jakości przestrzeni publicznej oraz skuteczniejszym egzekwowaniu zasad dotyczących nośników reklamowych. Podobne regulacje funkcjonują już w wielu polskich miastach, jednak stolica nadal znajduje się na etapie opracowywania nowej wersji projektu. Nawet Zakopane przyjęło uchwałę krajobrazową Jeszcze kilka lat temu Zakopane było jednym z najczęściej przywoływanych przykładów problemów związanych z nadmiarem reklam w przestrzeni publicznej. Banery, billboardy i szyldy były widoczne zarówno przy głównych drogach dojazdowych, jak i w wielu częściach miasta. Po wieloletnich pracach, konsultacjach społecznych i kolejnych etapach procedury planistycznej miasto przyjęło jednak własną uchwałę krajobrazową. Jej celem jest uporządkowanie zasad sytuowania reklam, ochrona walorów krajobrazowych oraz poprawa jakości przestrzeni publicznej. Przypadek Zakopanego pokazuje, że nawet miasta od lat zmagające się z intensywną obecnością reklam są w stanie doprowadzić procedurę do końca. Na tym tle Warszawa pozostaje jednym z największych polskich samorządów bez obowiązującej uchwały krajobrazowej, mimo że skala rynku reklamowego i liczba nośników w przestrzeni publicznej są znacznie większe niż w większości polskich miast. Dlaczego Warszawa nadal nie ma uchwały krajobrazowej? Prace nad warszawską uchwałą krajobrazową trwają od wielu lat. Przełom miał nastąpić w styczniu 2020 roku, kiedy dokument został przyjęty przez Radę m. st. Warszawy. Niedługo później jego zapisy zostały jednak uchylone przez Wojewodę Mazowieckiego w ramach rozstrzygnięcia nadzorczego. Miasto rozpoczęło przygotowanie kolejnej wersji dokumentu. Projekt został wyłożony do publicznego wglądu w marcu 2023 roku, jednak w trakcie procedury doszło do istotnych zmian prawnych dotyczących funkcjonowania uchwał krajobrazowych w Polsce. Jak wyjaśnia Biuro Architektury i Planowania Przestrzennego m. st. Warszawy, szczególne znaczenie miał wyrok Trybunału Konstytucyjnego, który uznał za niezgodne z Konstytucją część przepisów ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym mających znaczenie dla wdrażania uchwał krajobrazowych. W efekcie 10 lipca 2025 roku miejscy radni podjęli uchwałę o rozpoczęciu nowej procedury sporządzania dokumentu, a wcześniejsze postępowanie zostało wygaszone. Obecnie trwają prace nad nowym projektem. Na jakim etapie są obecnie prace? Według informacji przekazanych przez miasto projekt znajduje się obecnie na etapie uzgodnień wewnętrznych pomiędzy jednostkami miejskimi. Następnie dokument ma zostać skierowany do uzgodnień i opiniowania przez podmioty zewnętrzne wskazane w ustawie. Po zakończeniu tego etapu projekt zostanie poddany konsultacjom społecznym. Warszawa deklaruje, że planuje przekazać projekt uchwały do Rady m.st. Warszawy jeszcze w 2026 roku. Miasto nie wskazuje jednak konkretnej daty przyjęcia dokumentu. Powodem jest trwająca procedura oraz zmieniające się otoczenie prawne dotyczące uchwał krajobrazowych. Jak Warszawa chce uniknąć kolejnego unieważnienia? Jednym z najważniejszych wyzwań jest przygotowanie dokumentu zgodnego z aktualnymi przepisami oraz najnowszym orzecznictwem. Jak podkreślają urzędnicy, obecna procedura uwzględnia zmiany wynikające z wyroku Trybunału Konstytucyjnego oraz doświadczenia samorządów, które wdrażały podobne regulacje. Miasto deklaruje, że prowadzi prace nad dokumentem dostosowanym do aktualnych uwarunkowań prawnych i stara się, aby nowa uchwała nie podzieliła losu tej uchylonej w 2020 roku. Jednocześnie nie przedstawiono dodatkowych mechanizmów, które mogłyby całkowicie wyeliminować ryzyko kolejnych sporów prawnych. Ostateczna ocena zgodności uchwały z prawem będzie możliwa dopiero po zakończeniu procedury i jej przyjęciu. Jakie są koszty dalszego braku uchwały? Według władz miasta brak uchwały oznacza dalsze funkcjonowanie rynku reklamowego na dotychczasowych zasadach. Warszawa zwraca uwagę, że duża część nośników reklamowych powstaje na terenach niezarządzanych przez miasto. W wielu przypadkach są to inwestycje realizowane przez operatorów reklam bez wcześniejszych uzgodnień z samorządem. Problem polega również na tym, że usuwanie takich konstrukcji jest procesem znacznie bardziej skomplikowanym niż ich budowa. Wynika to z przepisów Prawa budowlanego, które wymagają prowadzenia formalnych postępowań administracyjnych. Jak wskazuje miasto, do kosztów przestrzennych braku uchwały należą: utrzymywanie się chaosu reklamowego, nadmierne zagęszczenie nośników reklamowych, dalsza eksploatacja przestrzeni publicznej przez reklamy, utrudnione egzekwowanie zasad dotyczących ładu przestrzennego. Z kolei do kosztów społecznych zaliczane są dodatkowe bodźce wizualne obciążające uwagę mieszkańców oraz utrudniające korzystanie z przestrzeni publicznej o wysokim standardzie jakościowym. Czym jest uchwała krajobrazowa? Uchwała krajobrazowa to narzędzie wprowadzone do polskiego systemu prawnego przez tzw. ustawę krajobrazową z 2015 roku. Pozwala gminom określać zasady sytuowania: tablic reklamowych, urządzeń reklamowych, ogrodzeń, obiektów małej architektury. Samorządy mogą określać między innymi dopuszczalne formaty reklam, ich lokalizację, standardy estetyczne czy zasady umieszczania szyldów. Celem takich regulacji jest ochrona krajobrazu oraz poprawa jakości przestrzeni publicznej. Jak poradziły sobie inne miasta? Choć proces przygotowania uchwał krajobrazowych często trwał wiele lat i niejednokrotnie wiązał się ze sporami prawnymi, wiele dużych polskich miast zdołało wdrożyć własne regulacje. Kraków Kraków był jednym z pionierów wykorzystania przepisów ustawy krajobrazowej. Po kilkuletnich sporach prawnych miasto wprowadziło rozwiązania ograniczające wielkoformatowe reklamy i porządkujące sposób oznaczania działalności gospodarczej. Gdańsk Gdańsk przyjął własną uchwałę krajobrazową obejmującą całe miasto. Regulacje różnicują wymagania w zależności od charakteru poszczególnych części miasta i określają szczegółowe zasady dotyczące reklam oraz szyldów. Łódź W Łodzi uchwała krajobrazowa stała się jednym z elementów szerszego procesu rewitalizacji przestrzeni miejskiej. Regulacje pomogły ograniczyć liczbę wielkoformatowych reklam i uporządkować estetykę śródmieścia. Poznań Poznań również wdrożył przepisy ograniczające ekspansję reklam zewnętrznych. Samorząd wskazywał, że nowe regulacje mają służyć poprawie jakości krajobrazu miejskiego oraz ochronie przestrzeni publicznej. Zakopane Do grona miast posiadających własną uchwałę krajobrazową dołączyło także Zakopane. To szczególnie symboliczny przykład, ponieważ przez lata miasto było wskazywane jako jedno z najbardziej dotkniętych problemem reklamozy w Polsce. Kiedy Warszawa może doczekać się uchwały krajobrazowej? Na razie nie ma oficjalnie wskazanego terminu przyjęcia dokumentu. Warszawa deklaruje jednak, że chce skierować projekt pod obrady Rady m.st. Warszawy jeszcze w 2026 roku. Ostateczny harmonogram będzie zależał od przebiegu uzgodnień, konsultacji społecznych oraz ewentualnych zmian wynikających z opinii instytucji uczestniczących w procedurze. Dopiero po zakończeniu tych etapów będzie można ocenić, czy stolica dołączy do grona polskich miast, które skutecznie wdrożyły własną uchwałę krajobrazową i zyskały dodatkowe narzędzia do walki z chaosem reklamowym. Źródło: Urząd Miasta Zakopane; Urząd m. st. Warszawy Nasz autor Łukasz Załuski Od ponad 20 lat opowiada o świecie – jego historii, nauce i miejscach, do których warto wyruszyć z otwartą głową. Jest redaktorem naczelnym „National Geographic Polska” oraz National-Geographic.pl. Wcześniej kierował m.in. „Focusem”, „Focusem Historia” czy „Sekretami Nauki”, konsekwentnie rozwijając tematykę popularnonaukową i podróżniczą. Jest inicjatorem projektu pierwszej naukowej rekonstrukcji wizerunków władców z dynastii Jagiellonów. Po godzinach miłośnik gimnastyki sportowej, książek kryminalnych i europejskich stolic.
Drastyczne sceny w warszawskich Łazienkach. Potężny drapieżnik zaczął zabijać ptaki
Majowy weekend w warszawskich Łazienkach Królewskich przyniósł dramatyczny widok. W sielskiej scenerii wielki sum zaatakował stado nurogęsi, pożerając dorosłą samicę oraz jedno z jej piskląt w zaledwie ułamku sekundy. Próbował też upolować samca kaczki mandarynki. Według szacunków ichtiologa, żarłoczna ryba może ważyć nawet 20 kilogramów.
Tradycyjna trasa wędrówki warszawskich nurogęsi prowadzi z Łazienek Królewskich przez park Agrykola, Kanał Piaseczyński aż do Wisły. Jest najeżona niebezpieczeństwami – m.in. ruchliwymi drogami, które wolontariusze pomagają przekroczyć matkom z pisklętami. W tym roku pojawiło się kolejne zagrożenie: na ptaki zaczął polować duży sum w jednym ze stawów. W ułamku sekundy wciągnął pod wodę i połknął w całości dorosłą samicę nurogęsi, która prowadziła dziesięć piskląt. Chwilę później ryba uderzyła ponownie, wciągając jedno z nich. Sum to największy drapieżnik Europy Choć sum pospolity (Silurus glanis) kojarzy się z dużymi rzekami, takimi jak Wisła czy Odra, doskonale odnajduje się także w mniejszych zbiornikach. To największa ryba słodkowodna w całej Europie, zdolna osiągać ponad 2,5 metra długości i wagę przekraczającą 100 kilogramów. Długie wąsy, działające jak sondy, pozwalają mu na skuteczne polowanie nawet w mętnej wodzie. Ichtiolog dr inż. Andrzej Kapusta w rozmowie z Polsat News ocenił, że waga suma z Łazienek może dochodzić do 20 kg. Sum poluje na ptaki? To nic dziwnego Dieta sumów jest niezwykle zróżnicowana i zmienia się wraz z ich wiekiem oraz gabarytami. Młode osobniki zadowalają się skorupiakami, owadami i drobnymi rybami, jednak dorosłe i duże stają się bezwzględnymi oportunistami. Wbrew powszechnej opinii, ryby stanowią jedynie część ich menu. Wielkie sumy polują właściwie na wszystko: płazy, drobne ssaki, które niefortunnie znajdą się w wodzie, oraz właśnie ptactwo wodne. Jak opowiada Hubert Mateuszczyk z warszawskiego Zarządu Zieleni, drapieżnik z Łazienek dzień po zjedzeniu nurogęsi zaatakował kaczkę mandarynkę, a wcześniej podjął próbę wciągnięcia pod wodę znacznie większej od kaczek gęsi białoczelnej. Dzięki swoim rozmiarom, zdołała jednak wyrwać się i uciec. Choć polowanie suma na ptaki w Łazienkach może się wydawać czymś niezwykłym, szczególnie na ukochane przez Warszawiaków nurogęsi – jest normalne. Świadczy o niezwykłej sile przystosowania sumów do różnych warunków. W naturze tak duży osobnik miałby do dyspozycji znacznie większy obszar wód. W Łazienkach znalazł sposób na wygodne życie w relatywnie niewielkim zbiorniku. Ptaki uciekają ze stawu z sumem Ornitolog Bartosz Smyk z Ogólnopolskiego Towarzystwa Ochrony Ptaków zwrócił uwagę na fascynujące zjawisko. Ptaki wodne zaczęły unikać tego konkretnego stawu, jakby wieść o sumie rozeszła się wśród nich. Dla nurogęsi obecność drapieżnika jest jednak nie do uniknięcia: przepłynięcie stawu to ich jedyna droga w stronę Wisły. Naukowcy nie są jednak bezradni. Dzięki nowoczesnym echosondom, które pozwalają na monitorowanie ryb w czasie rzeczywistym, możliwe jest precyzyjne zlokalizowanie osobnika, dokładne określenie jego wymiarów i ewentualna decyzja o odłowie. Źródło: Zielona Interia Nasza autorka Magdalena Rudzka Redaktorka i wydawczyni National-Geographic.pl. Wcześniej związana m.in. z National Geographic Traveler i magazynem pokładowym PLL LOT Kaleidoscope. Z wykształcenia humanistka (MISH i SNS PAN), ale to przyroda stanowi jej największą pasję. Szczególnie bliskie są jej ekosystemy słodkowodne, a prawdziwym „konikiem” są ryby. W National-Geographic.pl pisze o swoich przyrodniczych pasjach, nauce i medycynie. Prywatnie ceni sobie podróże po nieoczywistych kierunkach, ze szczególnym sentymentem do Europy Środkowej i Wschodniej.
Dlaczego król hodował tu króliki? Nieznana historia najpiękniejszego dzikiego parku w stolicy
W samym sercu huczącego Mokotowa, zaledwie kilka kroków od korków na Puławskiej, ukryty jest świat, o którym wielu zapomniało. Park Arkadia to nie tylko stawy i malownicza skarpa – to miejsce pełne magnackich tajemnic, królewskich polowań i dzikiej przyrody, która od stuleci opiera się betonowej dżungli. Odkryj historię warszawskiej krainy szczęśliwości, która wciąż potrafi zaskoczyć nawet rodowitych mieszkańców stolicy.
Spis treści: Historia Parku Arkadia w Warszawie Przyroda: rezerwat w sercu miasta Ciekawostki i sekrety Arkadii Dlaczego warto tu przyjść? Na Mokotowie, przy samej ulicy Puławskiej, znajduje się miejsce, które na pierwszy rzut oka zdaje się zupełnie nie pasować do wielkomiejskiego krajobrazu. Z jednej strony słychać charakterystyczne dzwonienie tramwajów i jednostajny szum aut stojących w korku. Z drugiej – wystarczy jeden skręt w bok, by poczuć się jak po przejściu przez niewidzialny portal. Park pod Skarpą „Arkadia” to nie jest zwykły skwer z równo przyciętą trawą. To swoisty teleport do innej rzeczywistości. Arkadia nie udaje luksusowego ogrodu. Jest jak stara Warszawa – ta, która uchowała się między blokami, nie zdążyła się jeszcze „sprzedać” deweloperom ani zostać przerobiona na sterylną przestrzeń pod instagramowe kadry. Jest trochę dzika, momentami krzywa, miejscami sprawia wrażenie zapomnianej. I właśnie w tej pozornej niedbałości kryje się jej największa siła: autentyczność. Historia Parku Arkadia w Warszawie Historia tego terenu sięga znacznie głębiej niż powstanie samego parku w dzisiejszym kształcie. Już w drugiej połowie XVII wieku część terenów dzisiejszego Mokotowa trafiła w ręce Stanisława Herakliusza Lubomirskiego – jednego z najpotężniejszych magnatów epoki, mecenasa sztuki i wielkiego intelektualisty. Lubomirski, który słynął z zamiłowania do architektury ogrodowej (to on zainicjował budowę Łazienek), polecił wznieść na skarpie wiślanej niewielki, parterowy pawilon. Magnackie początki i barokowa tajemnica Projekt przygotował nie kto inny jak Tylman z Gameren, najwybitniejszy architekt działający wówczas w Polsce. Choć budynek był skromny w swojej bryle, wewnątrz oszałamiał bogactwem stiuków i malowideł. To właśnie on otrzymał nazwę „Arkadia”, nawiązującą do mitycznej krainy szczęśliwości i spokoju. Choć pawilon nie przetrwał do naszych czasów, a brak zachowanych planów czyni go budowlą niemal mityczną, nazwa ta przylgnęła do terenu na wieki. Warto wiedzieć, że w tamtym czasie „Arkadia” nie była odizolowanym bytem. Stanowiła element większego założenia krajobrazowego, które wykorzystywało naturalne walory Skarpy Warszawskiej. Epoka królów i folwark łowiecki W 1720 roku dobra te przejął król August II Mocny. Monarcha miał wobec tego terenu konkretne plany techniczne. Zależało mu przede wszystkim na tutejszych obfitych źródłach i wysiękach wodnych. Miały one zasilać skomplikowany system kanałów w Ujazdowie, w tym powstający właśnie monumentalny Kanał Piaseczyński. Przy dawnym pawilonie Lubomirskiego król założył folwark. To właśnie tutaj hodowano zwierzęta na potrzeby królewskich polowań, a szczególnie upodobano sobie hodowlę królików. Stąd też wzięła się nazwa sąsiedniej posiadłości – Królikarnia. W XVIII wieku teren ten był tętniącym życiem zapleczem dla królewskich rozrywek, a jednocześnie malowniczym przedpolem rezydencji, która miała dopiero powstać. Merliniego wizja klasycystyczna Pod koniec XVIII wieku (ok. 1780 r.) teren przeszedł w ręce Karola de Valery-Thomatis, dyrektora teatrów królewskich. To on zlecił Dominikowi Merliniemu – nadwornemu architektowi Stanisława Augusta Poniatowskiego – budowę pałacu Królikarnia. Wokół pałacu zaprojektowano ogród, który z czasem ewoluował w stronę parku romantycznego. Wykorzystano naturalne ukształtowanie terenu: strome zbocza skarpy, jary i wąwozy. W XIX wieku Arkadia stała się modnym celem spacerów warszawiaków. Niestety, burzliwa historia Polski odcisnęła tu swoje piętno. Podczas powstania kościuszkowskiego w 1794 roku toczyły się tu ciężkie walki, a sama rezydencja została splądrowana. Największe zniszczenia przyniósł jednak wiek XX i II wojna światowa, po której pałac był wypaloną ruiną. Powojenna odbudowa i wizja Longina Majdeckiego Dopiero w latach 60. XX wieku, wraz z odbudową Królikarni na potrzeby Muzeum Rzeźby im. Xawerego Dunikowskiego, postanowiono uporządkować otaczający ją teren. Tak narodził się Park Arkadia w formie, którą znamy dzisiaj. Park został urządzony w latach 1968–1970 według projektu Longina Majdeckiego, wybitnego historyka sztuki ogrodowej i architekta krajobrazu. Majdecki stanął przed trudnym zadaniem: musiał połączyć historyczną spuściznę Królikarni z potrzebami nowoczesnego parku publicznego dla rozrastającego się Mokotowa. Zrobił to po mistrzowsku. Park o powierzchni około 14 hektarów został podzielony na dwie wyraźne, funkcjonalne części: Górna Arkadia (Taras Górny):to sieć alejek ukrytych w cieniu starych drzew. Dominuje tu spokój i intymność. Charakterystycznym elementem są "otwarcia widokowe" na krawędzi skarpy. Stojąc tam, możemy podziwiać rozległą panoramę Dolnego Mokotowa i Stegien. Dolna Arkadia (Podskarpie):to serce parku, skupione wokół układu wodnego. Znajdziemy tu system połączonych stawów (Staw pod Królikarnią, Stawy Arkadii), które biegną równolegle do skarpy. To stąd rozpościera się najpiękniejszy widok na górujący nad okolicą pałac Królikarnia. Przyroda: rezerwat w sercu miasta Arkadia to jeden z nielicznych fragmentów Skarpy Warszawskiej, który zachował swoją pierwotną formę morfologiczną. Różnica poziomów przekracza tu 10 metrów, co tworzy specyficzny mikroklimat. Geologia i hydrologia To, co czyni Arkadię wyjątkową, to woda. Pod skarpą występują naturalne źródła i wysięki. To unikat w skali wielkiego miasta. W dolnej części parku znajdują się rzadkie podmokłe tereny, tzw. młaki. Ciekawostka etymologiczna: mało kto wie, że nazwa warszawskiej dzielnicy Młociny pochodzi właśnie od słowa „młaka”, oznaczającego podmokłe, bagniste łąki. Arkadia jest jednym z ostatnich miejsc w Warszawie, gdzie procesy te można obserwować w niemal naturalnym stanie. Flora i fauna W parku rośnie ponad 3500 drzew. Dominują klony, lipy i jesiony, ale w wilgotnych partiach dolnych królują olsze i wierzby. Znajdziemy tu również pomnikowe dęby, które pamiętają czasy znacznie dawniejsze niż rok 1968. Dla miłośników przyrody Arkadia to raj. Dzięki polityce pozostawiania części parku w stanie dzikim (martwe drewno, niekoszone łąki), miejsce to stało się ostoją dla: ptaków: można tu spotkać nie tylko kaczki krzyżówki, ale i czaple siwe, dzięcioły, a wieczorami usłyszeć puszczyki; płazów: stawy są miejscem rozrodu żab trawnych i ropuch szarych; ssaków: poza wszechobecnymi wiewiórkami, w gęstych zaroślach skarpy gnieżdżą się jeże, a przy odrobinie szczęścia o świcie można zobaczyć lisa. Ciekawostki i sekrety Arkadii Pomnik Czynu Zbrojnego:w sąsiedztwie parku znajduje się głaz upamiętniający walki żołnierzy AK z pułku „Baszta” podczas Powstania Warszawskiego. To przypomnienie, że te malownicze stoki były kiedyś areną krwawych zmagań. Park Rzeźby:dzięki sąsiedztwu Królikarni, Arkadia jest naturalnym przedłużeniem ekspozycji muzealnej. W górnej części parku można natknąć się na rzeźby współczesnych artystów, które idealnie komponują się z zielenią. Wąwozy:park przecinają naturalne wąwozy erozyjne. Jeden z nich, prowadzący od strony ul. Puławskiej w dół do stawów, jest uznawany za jeden z najbardziej malowniczych traktów spacerowych w Warszawie. Zagrożenie deweloperskie:przez lata społecznicy i mieszkańcy Mokotowa walczyli o to, by otulina parku nie została zabudowana wysokościowcami. Dzięki wpisaniu układu urbanistycznego do rejestru zabytków, Arkadia zachowała swój unikatowy charakter „zielonych płuc”. Dlaczego warto tu przyjść? Arkadia to park dla tych, którzy szukają w mieście czegoś więcej niż tylko równego chodnika. To miejsce, gdzie natura walczy z cywilizacją o każdy metr ziemi – i często wygrywa. To tutaj jesienią mgły znad stawów osiadają na zboczach skarpy, tworząc klimat niczym z obrazów Caspara Davida Friedricha. Zimą skarpa zamienia się w najpopularniejszy tor saneczkowy na Mokotowie, a latem schody prowadzące od Królikarni stają się ulubionym miejscem spotkań młodych ludzi i czytelników książek. Park Arkadia uczy nas, że historia i przyroda najlepiej czują się wtedy, gdy pozwoli im się trwać w ich własnym, niezakłóconym rytmie. Gdy następnym razem będziesz pędzić Puławską, zatrzymaj się na chwilę. Zejdź schodami w dół, przejdź obok stawu i spójrz w górę na pałac. Wtedy zrozumiesz, dlaczego Lubomirski nazwał to miejsce krainą szczęśliwości. Park Arkadia – informacje praktyczne Planując wizytę w tej mokotowskiej enklawie warto pamiętać, że Park Arkadia jest dostępny dla spacerowiczów przez całą dobę. Najwygodniej dotrzeć do niego komunikacją miejską, wysiadając na przystanku tramwajowym Królikarnia (linie 4, 10, 14, 15, 18, 35) lub spacerując około dziesięciu minut od stacji Metro Wilanowska. Choć górny taras jest przyjazny dla wózków dziecięcych, zejście w dolne partie parku wymaga pokonania stromych schodów lub dłuższego obejścia od strony ulicy Idzikowskiego, co czyni ten teren idealnym miejscem na intensywny trening dla biegaczy. Miłośnicy sztuki powinni zaplanować spacer w godzinach pracy Muzeum Rzeźby, by przy okazji zwiedzić bezpłatny Park Rzeźby wokół pałacu, natomiast fotografowie najlepsze światło nad stawami znajdą późnym popołudniem. Ze względu na dziki charakter dolnej części parku i ograniczone oświetlenie po zmroku, warto zachować tam ostrożność, traktując Arkadię jako idealny punkt startowy do dłuższego spaceru skarpą w stronę Parku Morskie Oko lub Toru Stegny. Nasz autor Łukasz Ostoja-Kasprzycki Jestem storytellerem i twórcą projektu „PoWarszawsku”. Z pasją odkrywam mniej oczywiste, często „szemrane” historie stolicy, prowadząc autorskie spacery po Warszawie, które łączą rzetelną wiedzę z barwną narracją. Specjalizuję się w opowieściach o przedwojennej i powojennej codzienności miasta, jego mieszkańcach oraz zapomnianych miejscach. Na co dzień dzielę się swoją wiedzą także w mediach społecznościowych, budując społeczność osób ciekawych prawdziwej, nieoczywistej Warszawy.
Warszawa w końcu dogoni słynne stolice. Jest plan budowy Muzeum Historii Naturalnej
W Polsce ma powstać zupełnie nowe Muzeum Historii Naturalnej. Placówka będzie jedynym tego typu obiektem w naszym kraju, uzupełniając lukę w krajowej ofercie kulturalnej. Do tej pory Polska pozostawała jednym z nielicznych państw w Europie, w których odwiedzający nie mieli okazji prześledzić wielkiej historii życia na Ziemi zgromadzonej w jednym miejscu.
Muzea historii naturalnej stanowią ważne punkty w turystycznych przewodnikach na całym świecie. Słynna placówka z Nowego Jorku zasłynęła w 2006 roku za sprawą premiery kinowego hitu „Noc w Muzeum”. Od tamtej pory każdy kto odwiedza największe miasto USA chce poczuć się jak główny bohater i na własnej skórze przeżyć spotkania z szkieletami dinozaurów, wypchanymi zwierzętami oraz naszymi przodkami z epoki kamienia. Polacy długo musieli czekać aby doświadczyć podobnych doznań. Przez lata pozostawaliśmy jednym z nielicznych krajów w Europie, który w swojej ofercie nie posiadał Muzeum Historii Naturalnej. Pojawiło się jednak światełko w tunelu, a wszyscy entuzjaści nauki wypatrują zbliżającej się inwestycji w Warszawie. Polska Akademia Nauk rusza z inicjatywą Dopiero co opadł kurz po ogólnokrajowej Nocy Muzeów, a tu już przybywają do nas kolejne informacje związane z tymi placówkami kulturalnymi. Polska Akademia Nauk ogłosiła pierwsze kroki w kierunku budowy Muzeum Historii Naturalnej - pierwszego takiego miejsca na ziemiach Polski. Póki co projekt został przeniesiony z fazy długoletnich dyskusji do etapu organizacyjnego. Kluczowym ruchem jest powołanie pełnomocnika ds. Muzeum Historii Naturalnej prof. Jarosława Stolarskiego - uznanego paleontologa, który w dużej mierze będzie koordynował prace nad powołaniem placówki. 9 milionów artefaktów pod jednym dachem Mimo, że dokładana lokalizacja planowanego muzeum nie jest jeszcze powszechnie znana, już teraz wiemy, że to co prezentować będą muzealne ekspozycje na pewno przypadnie do gustu odwiedzającym. PAN przez lata kompletował pokaźną kolekcję artefaktów, która do tej pory eksponowana była po rozproszonych placówkach. Po zebraniu wszystkich przedmiotów, do dyspozycji muzealników będzie ok. 9 milionów artefaktów. Wśród tych skarbów znajdują się m.in. największe na świecie kolekcje bursztynu i inkluzji owadów, światowej rangi zbiór morskich bezkręgowców czy jedna z najcenniejszych w Polsce kolekcji meteorytów. Wielkie ambicje nowego muzeum Polska Akademia Nauk nie ukrywała ambicji, jakie kryją się za zbliżającym się projektem. Na nowo powstałej stronie internetowej, która dedykowana jest placówce, wyczytamy, że „projekt ma szansę stać się jednym z kluczowych punktów nie tylko na mapie warszawskich instytucji publicznych, ale i całej Europy”. Nowa inwestycja ma więc przybliżyć polską ofertę kulturalną do standardów znanych z największych europejskich stolic. Powstające centrum nauki stanie się nowoczesną platformą edukacyjną, która od dnia premiery może stać się jednym z najliczniej odwiedzanych obiektów Warszawy. Źródła: MHN PAN, Property.design Nasz autor Olaf Kardaszewski Absolwent Instytutu Stosowanych Nauk Społecznych na Uniwersytecie Warszawskim. Obecnie student magisterskiego kierunku Studiów Miejskich na tej samej uczelni. Interesuje się społecznymi i kulturowymi aspektami zmieniającego się świata, o czym chętnie pisze w swoich pracach. Współprowadzący projekt „Podziemna Warszawa” w National Geographic Polska. Uwielbia podróże, w trakcie których zawsze stara się obejrzeć mecz lokalnej drużyny piłkarskiej.
Najstarszy mrówkojad świata mieszka w Warszawie. Wyjątkowe osiągnięcie stołecznego ZOO
To rekord świata i ogromny sukces opiekunów z warszawskiego ZOO. Yuri, samica mrówkojada wielkiego, kończy 30 lat. Jest najstarszym żyjącym mrówkojadem na świecie.
Warszawski Ogród Zoologiczny przygotowuje się do świętowania niezwykłego jubileuszu. 20 maja swoje 30. urodziny obchodzi Yuri – samica mrówkojada wielkiego. ZOO przygotowało specjalne atrakcje. Światowa rekordzistka z Warszawy Z okazji urodzin Yuri stołeczne ZOO zaplanowało huczne obchody. Przed domkiem mrówkojadów odbędzie się pokazowe przygotowanie posiłku, wręczenie urodzinowego tortu oraz spotkanie z opiekunką Beatą, która opowie o życiu mrówkojada. To wyjątkowe osiągnięcie – w naturze mrówkojady dożywają zazwyczaj 10–15 lat, w niewoli średnio 16–20 lat. Długowieczność Yuri to doskonały przykład, na jak wysokim poziomie stoi współczesna opieka nad zwierzętami w ogrodach zoologicznych. Choć Yuri ma jeszcze rok, by pobić historyczny rekord najdłuższego życia wśród mrówkojadów, jest w tej chwili najstarszą żyjącą przedstawicielką swojego gatunku. Inne wiekowe mrówkojady Ogrody zoologiczne na świecie odnotowały jeszcze kilka przypadków niezwykłej długowieczności mrówkojadów. Absolutną rekordzistką pozostaje samica o imieniu Grandma, która w ZOO w Santa Barbara dożyła sędziwego wieku 31 lat. Wśród samców za rekordzistę uchodzi Ebenezer z ogrodu w Phoenix, który dożył 28 lat, będąc przez długi czas najstarszym samcem w USA. W Europie samica Sandra z Dortmundu dożyła 27 lat. Takie przypadki są niezwykle cenne dla nauki. Pozwalają lepiej zrozumieć procesy starzenia u gatunków o niskim tempie metabolizmu i specyficznych wymaganiach dietetycznych. Mrówkojad wielki: mistrz węchu z najdłuższym językiem świata Mrówkojad wielki (Myrmecophaga tridactyla) to duży ssak Ameryki Środkowej i Południowej, osiągający masę do 45 kg i długość ciała (wraz z ogonem) ponad 2 metry. Jego najbardziej uderzającą cechą jest ekstremalnie wydłużony pysk, całkowicie pozbawiony zębów. Ma za to wyjątkowy, lepki język o długości dochodzącej do 60 cm, największej wśród wszystkich ssaków. Organ ten, przytwierdzony do mostka, potrafi wysuwać się i chować z prędkością do 150 razy na minutę, co pozwala zwierzęciu błyskawicznie połykać tysiące mrówek. Węch mrówkojadów jest ponad 40 razy silniejszy od ludzkiego, co czyni z nich niezrównanych poszukiwaczy owadów. Ich potężne pazury na przednich łapach służą nie tylko do rozbijania mrowisk – są też również skuteczną bronią przed jaguarami. Niestety, ze względu na degradację siedlisk i polowania, gatunek ten jest obecnie uznawany za narażony na wyginięcie (VU). Tym ważniejsze są osiągnięcia takie, jak w warszawskim ZOO. Źródło: Warszawskie ZOO Nasza autorka Magdalena Rudzka Redaktorka i wydawczyni National-Geographic.pl. Wcześniej związana m.in. z National Geographic Traveler i magazynem pokładowym PLL LOT Kaleidoscope. Z wykształcenia humanistka (MISH i SNS PAN), ale to przyroda stanowi jej największą pasję. Szczególnie bliskie są jej ekosystemy słodkowodne, a prawdziwym „konikiem” są ryby. W National-Geographic.pl pisze o swoich przyrodniczych pasjach, nauce i medycynie. Prywatnie ceni sobie podróże po nieoczywistych kierunkach, ze szczególnym sentymentem do Europy Środkowej i Wschodniej.
Palma stała się symbolem stolicy. Historia tej instalacji jest tak samo niezwykła jak ona sama
Mimo że sztuczna, to najbardziej rozpoznawalna polska palma. Warszawa uczyniła z niej punkt orientacyjny, miejsce spotkań i ikonę, która na stałe wpisała się w pocztówkowy wizerunek miasta. Mowa o instalacji artystycznej „Pozdrowienia z Alej Jerozolimskich”, która od 2002 roku dumnie wznosi się w centrum stolicy. Jaka idea przyświecała artystce, gdy postanowiła „posadzić” tę egzotyczną roślinę na Alejach Jerozolimskich? Na to i inne pytania odpowiadamy poniżej.
Spis treści: Od bliskowschodniego słońca do warszawskiej pustki Palma jako wieloznaczny symbol Palma jako scena protestów i manifestacji Od „partyzantki” do instytucji Instalacja artystyczna Joanny Rajkowskiej, powszechnie znana jako „palma na rondzie de Gaulle’a”, stanowi jeden z najniezwyklejszych przykładów sztuki w przestrzeni publicznej współczesnej Polski. Od momentu jej oficjalnego odsłonięcia, 12 grudnia 2002 roku, rzeźba ta ewoluowała z kontrowersyjnego, postrzeganego jako obcy elementu krajobrazu w nierozerwalny symbol Warszawy, który nie tylko definiuje tożsamość wizualną centrum miasta, ale także służy jako dynamiczne narzędzie komunikacji społecznej, politycznej i ekologicznej. Od bliskowschodniego słońca do warszawskiej pustki Geneza projektu sięga 2001 roku, kiedy Joanna Rajkowska odwiedziła Izrael w okresie drugiej intifady. Widok palm daktylowych w krajobrazie naznaczonym głębokimi podziałami i przemocą stał się dla artystki impulsem do refleksji nad specyficzną pustką, jaką odczuła po powrocie do Warszawy. Nie chodziło wyłącznie o brak egzotycznej roślinności. Owa pustka dotyczyła przede wszystkim bolesnej wyrwy w tkance społecznej miasta, spowodowanej niemal całkowitym zniknięciem społeczności żydowskiej po Holokauście i wydarzeniach marca 1968 roku. Inspiracja z Izraelem wiązała się z wewnętrzną potrzebą zrekonstruowania niewidocznych połączeń historycznych. Obserwując codzienne życie w cieniu palm na Bliskim Wschodzie, Rajkowska dostrzegła paradoksalną normalność egzotyki, która w Warszawie mogła stać się narzędziem dekonstrukcji homogenicznego porozumienia. Sztuczna palma daktylowa o wysokości około 15 metrów stanęła w miejscu, gdzie tradycyjnie w okresie zimowym ustawiano choinkę bożonarodzeniową. Ten świadomy gest zastąpienia jednego symbolu innym miał na celu wywołanie dysonansu poznawczego i zwrócenie uwagi na fakt, że nazwa jednej z najważniejszych arterii stolicy nie jest przypadkowa, a wskazuje na konkretne, często wypierane z pamięci dziedzictwo. Polityczny opór Początkom instalacji towarzyszyły silne spory o charakterze światopoglądowym i politycznym. W 2002 roku, gdy palma stanęła na rondzie, administracja Warszawy odnosiła się do niej z dużą rezerwą, a momentami – z jawną niechęcią. Politycy prawicy postrzegali ją jako element obcy ideowo – rodzaj „drzazgi” w środku miasta, która kolidowała z ich wizją patriotycznego i tradycyjnego krajobrazu stolicy. Obawiano się, że instalacja jest zbyt kontrowersyjna, by stać się stałym elementem miasta. Właśnie dlatego pierwotnie miała pozostać na rondzie tylko przez rok. Spekulacje na temat jej usunięcia powracały wielokrotnie, zwłaszcza w kontekście planów przebudowy ronda de Gaulle’a w zwykłe skrzyżowanie, na którym rzekomo nie byłoby już miejsca na sztuczną roślinność. Dochodziło również do prób blokowania projektu na szczeblu administracyjnym. Palma jako wieloznaczny symbol O ile najważniejszą warstwą znaczeniową „Pozdrowień z Alej Jerozolimskich” jest przypomnienie o żydowskiej tożsamości Warszawy, to należy stwierdzić, że palma, będąca cytatem z bliskowschodniego krajobrazu, prowokuje i zmusza do refleksji także w innych obszarach. Na płaszczyźnie historycznej, dzieło odsyła bezpośrednio do Nowej Jerozolimy i tragicznych losów warszawskich Żydów. Płaszczyzna socjologiczna obejmuje testowanie otwartości polskiego społeczeństwa na wybryk wyobraźni i inność kulturową w przestrzeni publicznej. Z kolei płaszczyzna emocjonalna wyraża tęsknotę za kosmopolityczną energią i chęć przełamania monotonnej normalności. Istotna jest również warstwa ironiczna – humor i dystans zawarty w pomyśle postawienia tropikalnego drzewa w sercu postkomunistycznego miasta chroni projekt przed nadmiernym patosem. Z czasem palma przestała być tylko projektem o nieobecności. Stała się ona kotwicą dla protestów, manifestacji i happeningów, pełniąc rolę współczesnego pomnika wolności wypowiedzi. Palma jako scena protestów i manifestacji Przez lata rondo de Gaulle’a stawało się centrum manifestacji, a sama palma ich centralnym elementem wizualnym. Wykorzystywano ją do wyrażania solidarności z różnymi grupami społecznymi i sprawami politycznymi: 2007 rok – poprzez nałożenie czepka pielęgniarskiego, wyrażono solidarność z protestującymi pielęgniarkami; 2011 rok – zawieszona arafatka wyrażała wsparcie dla Palestyny i protest przeciwko wizycie polskiego rządu w Izraelu; 2012 rok – zasłonięcie palmy transparentem wyrażającym protest Joanny Rajkowskiej przeciwko polityce władz miasta przed Euro 2012; 2019 rok – palma przyozdobiona suchymi liśćmi stała się manifestem ekologicznym, zwracającym uwagę na zmiany klimatu. Od „partyzantki” do instytucji Mimo że sztuczna, warszawska palma niejednokrotnie musiała walczyć o przetrwanie. Przez wiele lat status instalacji pozostawał niejasny. Choć stała w samym sercu miasta, formalnie należała do autorki, a opiekę nad nią sprawowało Centrum Sztuki Współczesnej Zamek Ujazdowski. W 2007 roku Joanna Rajkowska przekazała miastu autorskie prawa majątkowe do wizerunku palmy w zamian za dotację na remont. Umowa wygasła w 2011 roku, a przyszłość instalacji ponownie stanęła pod znakiem zapytania. Sytuacja ustabilizowała się dopiero w 2014 roku, kiedy „Pozdrowienia z Alej Jerozolimskich” weszły w skład kolekcji Muzeum Sztuki Nowoczesnej w Warszawie. Archiwum projektu, gromadzone przez lata, stało się nieocenionym materiałem badawczym dokumentującym zmiany w nastrojach społecznych i proces asymilacji sztuki współczesnej przez mieszkańców. Komunalizacja Przełomowym krokiem było przekazanie palmy przez Joannę Rajkowską w formie darowizny do MSN, we wrześniu 2024 roku. Dzięki temu, instalacja stała się poniekąd własnością wszystkich warszawiaków. Instytucja przejęła pełną odpowiedzialność za konserwację obiektu, co zbiegło się w czasie z otwarciem nowej siedziby muzeum, umacniając jego status jako jednego z symboli miasta. Nasz autor Artur Białek Współpracownik National-Geographic.pl. Wcześniej związany m.in. z redakcjami regionalnymi, technologicznymi i motoryzacyjnymi. Pisał dla tytułów takich jak: „Kulisy Powiatu”, „AndroidNow” (gdzie pełnił także funkcję redaktora naczelnego) i „Bezpieczna Podróż”. Z wykształcenia jest ekonomistą, ale bardziej z przypadku niż zamiłowania. Jego największą pasją są podróże, zwłaszcza do miejsc wysokich, stromych i skalistych. Niewiele brakuje mu do zdobycia Korony Gór Polski, ale jego ambicje sięgają dalej. Lepiej niż w otoczeniu betonu i wielkopłytowej zabudowy czuje się wśród drzew i gór, które są jego największą miłością (zaraz obok ekosystemów leśnych), a obiektyw jego aparatu woli architekturę zabytkową niż nowoczesną. Najbardziej interesuje go historia współczesna, jako ta najlepiej poznana i pozostawiająca najmniej znaków zapytania. Wszystkie zwierzęta uważa za równorzędnych mieszkańców Ziemi. Zgodnie ze swoimi zainteresowaniami, w „National-Geographic.pl” pisze przede wszystkim o przyrodzie i historii. Zagorzały przeciwnik betonozy. Prywatnie opiekun dwóch wspaniałych gryzoni.
To jedyna taka noc w roku. Przedstawiamy najciekawsze atrakcje tegorocznej Nocy Muzeów
Już 16 maja polskie miasta wyjątkowo nie pójdą spać. Noc Muzeów to jedyna taka okazja, by pod osłoną nocy bezpłatnie zwiedzić mroczne magazyny, królewskie apartamenty i nowoczesne galerie. Od podziemnego kanału burzowego w Warszawie, przez salę sądową w Łodzi, aż po industrialną halę montażową we Wrocławiu - sprawdziliśmy, gdzie na odwiedzających czekają najbardziej niezwykłe atrakcje tej wyjątkowej nocy.
Jedna z wiosennych nocy od lat zarezerwowana jest dla miejskich muzeów i atrakcji turystycznych. Zaraz po zmierzchu tłumy ruszają w wyjątkowe wędrówki, których celem jest zobaczenie jak największej liczby ekspozycji. W mrok podążają nie tylko spragnieni wiedzy mieszkańcy, ale również specjalne linie komunikacji miejskiej, które służą jako połączenie pomiędzy poszczególnymi muzeami. Większość polskich miast tej nocy zaczyna żyć kompletnie innym rytmem – to, co zwykle możliwe jest do zobaczenia jedynie w ciągu dnia, staje się otwarte pod osłoną nocy. Ta wiosenna tradycja, która do Polski zawędrowała z Berlina, funkcjonuje już od 2004 roku. Z każdym rokiem przybywa biorących udział w akcji miast, co oznacza dodatkowe miejsca do zobaczenia dla entuzjastów nocnego zwiedzania. W 2025 roku aż 140 miast przystąpiło do tej inicjatywy. Podziemny kanał i dom pogrzebowy – jakie atrakcje szykuje Warszawa? W 2025 roku w trakcie warszawskiej Nocy Muzeów do dyspozycji zwiedzających zostało oddanych aż 306 placówek. Co ważne, wśród muzeów i atrakcji, które niemal każdego dnia są otwarte dla zwiedzających, w akcji udział wzięły miejsca zazwyczaj zamknięte dla ulicznych gapiów. Nie inaczej jest w tegorocznej edycji. Prawdziwą perłą wśród atrakcji możliwych do zobaczenia w trakcie stołecznego święta jest praski kanał burzowy. Ekspozycja tego wyjątkowego pomieszczenia związana jest z jubileuszem – w 2026 roku konstrukcja obchodzi swoje 120. urodziny. Kanał to nie tylko świadek XIX-wiecznej historii miasta, ale również stale działający mechanizm odprowadzający warszawskie nieczystości. Warto więc przed zejściem pod ziemię pamiętać, by poza pokładami ciekawości wyposażyć się w wytrzymałe buty oraz przygotować się na momentami nieprzyjemne zapachy. Sporym zainteresowaniem co roku cieszą się różnego rodzaju urzędy lub miejsca sprawowania władzy. Również i w tym roku odwiedzający będą mieli okazję rozejrzeć się po wnętrzach m.in. takich budynków jak: Belweder; Ministerstwo Finansów i Krajowej Administracji Skarbowej; Ministerstwo Edukacji Narodowej; Mazowiecki Urząd Wojewódzki; Urząd Dzielnicy Ursynów. Noc Muzeów to idealna okazja, żeby podpatrzeć „od kulis”, jak sprawowana jest władza w mieście i w jakich pokojach podejmowane są najważniejsze decyzje dotyczące funkcjonowania stolicy. Wśród nietypowych atrakcji, które tej nocy czekają na odwiedzających, są jeszcze: zabytkowa nastawnia, tzw. Grzybek, na stacji Warszawa Zachodnia (zapisy na stronie www.plk-sa.pl); Dom Pogrzebowy Służew; siedziba warszawskiego Aeroklubu na bemowskim lotnisku. Cały program dostępny jest na specjalnej stronie Urzędu Miasta. Kraków pod osłoną nocy Noc Muzeów zawita również do stolicy Małopolski, przy czym w Krakowie nocne zwiedzanie odbędzie się wyjątkowo dzień wcześniej – w piątek 15 maja. Wśród najciekawszych propozycji przygotowanych przez miasto królów znalazły się m.in.: nocny spacer po Zamku Królewskim na Wawelu – rzadka okazja, by poczuć majestat dawnej siedziby władców po zmroku; zwiedzanie Starej Synagogi – najstarzej zachowanej synagogi w Polsce, będącej sercem krakowskiego Kazimierza; wyprawa na Wieżę Ratuszową – skąd można podziwiać panoramę nocnego Rynku Głównego. Nocne sądy w Łodzi Wyjątkowe doznania czekają również na zwiedzających w Łodzi. Tamtejszy Sąd Okręgowy, mieszczący się w zabytkowym budynku na pl. Dąbrowskiego 5, zaprasza na inscenizację historycznego procesu „Ślepego Maksa”. Głównym bohaterem wydarzenia będzie legendarny Menachem Bornsztajn, znany szerzej jako „Ślepy Maks”. Ten charyzmatyczny i budzący postrach przywódca łódzkiego świata przestępczego oficjalnie prowadził Biuro Próśb i Podań „Obrona”, jednak w rzeczywistości stał na czele potężnej szajki. Podczas Nocy Muzeów zobaczymy odtworzenie jego drugiego procesu z 1935 roku, w którym Bornsztajn odpowiadał za szereg ciężkich przestępstw. Inscenizacja odbędzie się w reprezentacyjnej sali numer jeden na pierwszym piętrze. Zaplanowano dwa pokazy, aby jak najwięcej osób mogło zasiąść na widowni tego historycznego sądu. Wśród innych łódzkich atrakcji warto rozważyć również odwiedziny w: Radiu Łódź, gdzie uczestnicy będą mieli niepowtarzalną okazję zajrzeć za kulisy pracy radiowców; Muzeum Miasta Łodzi, prezentującym historię tego fabrycznego miasta; Muzeum Kinematografii, mieszczącym się w stolicy polskiego filmu. Wrocławska Noc Muzeów W ramach Nocy Muzeów BWA Wrocław zaprasza na wyjątkowe nocne zwiedzanie swojej przyszłej siedziby w dawnej hali Kraftpost przy ul. Kolejowej 63. Podczas wydarzenia dyrektor dr Maciej Bujko oprowadzi gości po surowych, historycznych wnętrzach, opowiadając o planach przekształcenia tej ogromnej przestrzeni w Galerię Sztuki Współczesnej. Uczestnicy, wyposażeni w latarki, będą mieli okazję wsłuchać się w dźwięki prawie stuletniego budynku, jednak ze względu na ograniczoną liczbę miejsc wymagane są wcześniejsze zapisy. Prócz tego Wrocław zachęcać będzie odwiedzających swoimi najsłynniejszymi atrakcjami: Panoramą Racławicką oraz Pawilonem Czterech Kopuł. Nocne wyścigi konne i morskie tajemnice W Trójmieście Narodowe Muzeum Morskie zaprasza do gdańskiego Żurawia na wystawę „Złoto za zboże…”, która w interaktywny sposób przybliża realia „złotego wieku” portu nad Motławą. Zwiedzający mogą spotkać wirtualnych mieszkańców dawnego Gdańska oraz wejść na zabytkowy drewniany wyciąg, by z bliska podziwiać jego potężny mechanizm dźwigowy. Podczas Nocy Muzeów wstęp kosztuje symboliczną złotówkę i obejmuje zarówno samodzielne odkrywanie ekspozycji, jak i spotkania z przewodnikiem. Wyjątkowe doznania czekają również na sopockim Hipodromie. Spacery z przewodnikiem pozwolą zajrzeć za kulisy jednego z najnowocześniejszych ośrodków jeździeckich w Polsce. Uczestnicy mają niepowtarzalną okazję zwiedzić zabytkowe stajnie, poznać codzienne życie koni oraz dowiedzieć się, jak funkcjonuje ten historyczny obiekt od strony technicznej. Na zwiedzających czekają m.in. również: Muzeum II Wojny Światowej w Gdańsku; Europejskie Centrum Solidarności; Muzeum Miasta Gdyni; Grodzisko w Sopocie. Źródła: UM Warszawa, PIK.Wrocław, PIK.Kraków, PIK.Gdansk, UM Łodzi Nasz autor Olaf Kardaszewski Absolwent Instytutu Stosowanych Nauk Społecznych na Uniwersytecie Warszawskim. Obecnie student magisterskiego kierunku Studiów Miejskich na tej samej uczelni. Interesuje się społecznymi i kulturowymi aspektami zmieniającego się świata, o czym chętnie pisze w swoich pracach. Współprowadzący projekt „Podziemna Warszawa” w National Geographic Polska. Uwielbia podróże, w trakcie których zawsze stara się obejrzeć mecz lokalnej drużyny piłkarskiej.
Warszawa to nie tylko Starówka. 10 miejsc, które zachwycają turystów z zagranicy
Warszawa to miasto, którego nie da się zrozumieć, patrząc jedynie na mapę – trzeba poczuć jego puls, ukryty pod warstwami historii i nowoczesnego betonu. Dla zagranicznych gości stolica Polski bywa na początku zagadką, jednak to właśnie jej nieoczywiste kontrasty, od wojennych gruzów Muranowa po tętniące życiem Bulwary Wiślane, budują jej unikatową magnetyczność. Odkryj 10 subiektywnych doświadczeń i miejsc, które sprawią, że każdy obcokrajowiec przestanie widzieć w Warszawie tylko przystanek na trasie, a zobaczy w niej najbardziej fascynującego „feniksa” współczesnej Europy.
W 2025 roku Warszawę odwiedziło około 8,7 miliona osób. Stolica Polski nie jest miastem, które odsłania się od razu. Nie olśniewa jedną, nienaruszoną dominantą jak Paryż czy Rzym – zamiast tego opowiada swoją historię warstwami, wymagając od gościa cierpliwości i spostrzegawczości. To właśnie ta „nieoczywistość” czyni ją fascynującą dla przyjezdnych, którzy po początkowym szoku wywołanym architektonicznym eklektyzmem zaczynają dostrzegać w niej niezwykłą energię. Oto subiektywny przewodnik po miejscach i doświadczeniach, które pozwalają zrozumieć charakter jedynej w swoim rodzaju „Europy Środkowej”. 1. Muranów – miasto zbudowane na pamięci i gruzach To prawdopodobnie najbardziej symboliczna przestrzeń w Polsce. Dla obcokrajowca wizyta na Muranowie jest lekcją z zakresu urbanistyki emocjonalnej. Osiedle to powstało po wojnie na gruzach warszawskiego getta – dosłownie i w przenośni. Architekt Bohdan Lachert zaprojektował je jako modernistyczny pomnik: nowe bloki stanęły na nasypach usypanych z gruzów zniszczonej dzielnicy żydowskiej. Spacerując dzisiaj między zielonymi podwórkami a monumentalnym gmachem Muzeum Historii Żydów Polskich POLIN, warto uświadomić gościowi, że poziom gruntu, po którym stąpa, jest o kilka metrów wyższy niż przed 1939 rokiem. Muranów to miejsce, gdzie tragiczna historia spotyka się z codziennym życiem, tworząc unikatową tkankę „miasta-pomnika”. W ubiegłym roku pisaliśmy o dziennikarzu brytyjskiego dziennika „The Telegraph”, którego właśnie ta część Warszawy zachwyciła najbardziej. 2. Trakt Królewski – spacer przez epoki i style Od Zamku Królewskiego na Starym Mieście, po Belweder i Łazienki – Trakt Królewski to kręgosłup Warszawy. Prowadząc gościa tą trasą, pokazujemy mu proces rekonstrukcji miasta. Stare Miasto, wpisane na listę UNESCO jako przykład niemal całkowitej odbudowy z ruin, robi na obcokrajowcach piorunujące wrażenie, gdy dowiadują się, że w 1945 roku nie istniało. Dalej, wzdłuż Krakowskiego Przedmieścia i Nowego Światu, mijamy barokowe kościoły, klasycystyczne pałace oraz eleganckie kamienice. To tutaj Warszawa pokazuje swoją najbardziej „europejską” i salonową twarz, będąc jednocześnie miejscem najważniejszych wydarzeń społecznych i politycznych. 3. Pałac Kultury i Nauki – kontrowersyjna ikona i „szczypta” socrealizmu Żadna wizyta nie jest kompletna bez konfrontacji z „Darem Narodu Radzieckiego” i jego niezwykłymi podziemiami. Dla jednych to symbol radzieckiej dominacji, dla innych – integralna część sylwetki miasta, przypominająca nowojorskie wieżowce w stylu art déco. Warto zabrać obcokrajowca na taras widokowy na 30. piętrze. Stamtąd najlepiej widać kontrast między socrealistyczną architekturą a wyrastającymi wokół szklanymi wieżowcami zaprojektowanymi przez światowej sławy architektów. Ten widok najlepiej tłumaczy tempo, w jakim Warszawa goni światowe metropolie. 4. Muzeum Powstania Warszawskiego – klucz do polskiego kodu DNA To nie jest zwykłe muzeum – to immersyjne doświadczenie, które pozwala zrozumieć, dlaczego Warszawa jest dziś taka, jaka jest. Nowoczesna narracja, wykorzystująca dźwięk, światło i multimedia, opowiada o 63 dniach walki o wolność w 1944 roku. Dla obcokrajowca, który często myli Powstanie Warszawskie z Powstaniem w Getcie, ta wizyta jest momentem „eureka”. Zrozumienie traumy totalnego zniszczenia miasta i heroizmu jego mieszkańców jest niezbędne, by docenić współczesną witalność stolicy. To tutaj wyjaśnia się polska duma i specyficzna, niepokorna tożsamość warszawiaków. 5. Praga – autentyczność i „sznyt” starej Warszawy Praga, położona na prawym brzegu Wisły, to dzielnica, która przetrwała wojnę w znacznie lepszym stanie niż lewobrzeżna część miasta. Dla turysty to szansa na spotkanie z „prawdziwą” Warszawą. Surowa, miejscami zaniedbana, ale niezwykle klimatyczna. Warto wejść w podwórka kamienic przy ulicy Ząbkowskiej czy Brzeskiej, by zobaczyć charakterystyczne kapliczki, które jednoczyły mieszkańców w trudnych czasach. Praga to dziś także centrum alternatywnej kultury – stare fabryki zmieniają się w galerie sztuki, a rzemieślnicze zakłady sąsiadują z modnymi klubami. To tutaj bije serce autentyczności, której próżno szukać w odnowionym centrum. 6. Bulwary Wiślane i Wisła – fenomen dzikiej rzeki w środku miasta Wisła w Warszawie jest ewenementem na skalę europejską. Podczas gdy lewy brzeg to nowoczesne, tętniące życiem bulwary z restauracjami, amfiteatrami i Centrum Nauki Kopernik, prawy brzeg pozostaje naturalny, dziki i zalesiony, z piaszczystymi plażami miejskimi. Rejs motorówką o zachodzie słońca (np. z przystani Miami Wars) pozwala spojrzeć na panoramę miasta z perspektywy wody. To moment, w którym obcokrajowcy orientują się, że Warszawa to nie tylko beton i historia, ale też niesamowita przestrzeń rekreacyjna, która latem staje się największym klubem pod gołym niebem w tej części Europy. 7. Centrum Praskie Koneser – nowe życie industrialnej historii Rewitalizacja dawnej Warszawskiej Wytwórni Wódek „Koneser” to dowód na to, że Warszawa potrafi z klasą łączyć ceglaną przeszłość z nowoczesnym stylem życia. To tutaj znajduje się Muzeum Polskiej Wódki, które dla wielu turystów jest punktem obowiązkowym. Przestrzeń Konesera to nie tylko gastronomia i design, ale przykład udanego nadania nowej funkcji obiektom postindustrialnym. To miejsce pokazuje obcokrajowcom, że polskie dziedzictwo przemysłowe jest równie fascynujące co pałace królów. 8. Łazienki Królewskie – salon w ogrodzie Jeśli Trakt Królewski to kręgosłup, Łazienki są zielonymi płucami i sercem kultury. Ten klasycystyczny zespół pałacowo-ogrodowy zachwyca harmonią. Pałac na Wyspie, amfiteatr wzorowany na rzymskim i spacerujące pawie tworzą atmosferę spokoju. Obowiązkowym punktem w sezonie letnim są koncerty chopinowskie pod pomnikiem kompozytora. Dla obcokrajowca to szansa na obcowanie z muzyką klasyczną w najbardziej demokratyczny i przyjemny sposób – na trawie, w otoczeniu stuletnich drzew. 9. Smaki Warszawy – od baru mlecznego po fine dining Warszawę poznaje się także przez kuchnię. Aby zrozumieć to miasto, trzeba spróbować pierogów w legendarnym barze mlecznym, gdzie czas zatrzymał się w epoce PRL-u. Z drugiej strony warto pokazać gościowi zapiekankę u Lussi pod Pałacem Kultury – symbol transformacji – lub zabrać go do jednej z nowoczesnych restauracji nagrodzonych przez przewodnik Michelin. Warszawa jest obecnie jedną z najciekawszych stolic kulinarnych świata, oferującą zarówno tradycyjne smaki, jak i jedną z najlepszych ofert dla wegan. 10. Stary Mokotów – spacer poza oczywistym szlakiem Z dala od turystycznego centrum, Stary Mokotów pokazuje bardziej kameralne oblicze Warszawy. Przedwojenne kamienice, spokojne ulice i ślady dawnej inteligencji tworzą klimat miasta, które żyje własnym rytmem. Spacer ulicą Narbutta czy wizyta w kinie Iluzjon pozwalają poczuć autentyczność dzielnicy, która uniknęła totalnego zniszczenia. To tutaj najlepiej widać, jak Warszawa mogłaby wyglądać, gdyby nie tragedia wojny – to miasto eleganckie, zielone i komfortowe. Źródło: PoWarszawsku.com Nasz autor Łukasz Ostoja-Kasprzycki Jestem storytellerem i twórcą projektu „PoWarszawsku”. Z pasją odkrywam mniej oczywiste, często „szemrane” historie stolicy, prowadząc autorskie spacery po Warszawie, które łączą rzetelną wiedzę z barwną narracją. Specjalizuję się w opowieściach o przedwojennej i powojennej codzienności miasta, jego mieszkańcach oraz zapomnianych miejscach. Na co dzień dzielę się swoją wiedzą także w mediach społecznościowych, budując społeczność osób ciekawych prawdziwej, nieoczywistej Warszawy.
W Warszawie powstał wehikuł czasu. Można go zobaczyć na jednej z miejskich ścian
Warszawa zyskała nowy mural. Podwórko zabytkowej kamienicy Domu Towarowego Braci Jabłkowskich zostało uzupełnione o imponującą instalację artystyczną. Graffiti przenosi widzów zarówno w przeszłość jak i… przyszłość.
Murale to wyjątkowa forma street artu, która rzadko kogo pozostawia obojętnym. Miejskie malowidła, zwłaszcza te nawiązujące do lokalnej historii, cieszą się ogromną sympatią mieszkańców i turystów. Ta dziedzina sztuki stała się doskonałym sposobem na przywołanie dawnych symboli oraz ważnych elementów kultury i wkomponowanie ich we współczesną tkankę miasta. Wielkoformatowe obrazy tak mocno wpisały się w miejski krajobraz, że dziś stanowią obowiązkowy punkt wielu wycieczek. Czy podobny sukces odniesie najnowsze dzieło, które właśnie ozdobiło ścianę podwórka kamienicy przy ulicy Chmielnej 21? Biorąc pod uwagę jego treść, potencjał jest niewątpliwy. „Warszawa przyszłości” Aby zrozumieć to, co zostało umieszczone na malowidle, należy cofnąć się do początków XX wieku. To właśnie wtedy na stołecznych witrynach sklepowych zaczął pojawiać się futurystyczny produkt – seria kartek pocztowych portretujących Warszawę przyszłości. Graficy zdecydowali się wkomponować w pocztówkowe pejzaże miasta elementy, które po stolicy będą poruszać się w roku 2000. Tym sposobem nad Wisłą zaczęły pędzić wagony podniebnej kolei, a sama rzeka wypełniła się wieloma okrętami. Mural zaprojektowany przez architekta Piotra Glegołę przedstawia wizje, które w opinii XX-wiecznych warszawiaków miały stanowić codzienność dzisiejszej stolicy. I choć miejski transport rozwija się zdecydowanie szybciej pod ziemią niż w chmurach, to jeden element dawnych wyobrażeń wydaje się wyjątkowo trafny. Na niemal każdym futurystycznym pejzażu sprzed lat dostrzeżemy bowiem postać człowieka, który w miejskim pośpiechu upada, doznając uszczerbku na zdrowiu. Dziś ta wizja nabiera symbolicznego znaczenia. W gwarze i natłoku codziennych zobowiązań rzeczywiście łatwo zapomnieć o zachowaniu elementarnego bezpieczeństwa w miejskim gąszczu, spiesząc się na autobus, metro czy tramwaj. XX-wieczny „Photoshop” Warszawscy graficy w XX wieku nie byli odosobnieni w tworzeniu futurystycznych wizji miasta. Trend ten przybył do Polski z zachodu – miasta takie jak Paryż, Praga czy Nowy Jork również zapełniały się nieprzystającymi do ówczesnej zabudowy maszynami. Te obrazy doskonale oddawały nastroje epoki: z jednej strony ogromne ambicje bycia nowoczesną metropolią, a z drugiej – podskórny lęk przed chaosem i zawrotnym tempem zmian. Jak podaje Dom Towarowy Braci Jabłkowskich w komunikacie prasowym, wizje te były lustrem, w którym odbijały się nastroje tamtych lat: wielkie marzenia o budowie nowoczesnej metropolii przeplatały się z cichym niepokojem o to, czy w tym zawrotnym tempie zmian nie czeka nas cywilizacyjny chaos. Na pochwałę zasługuje również technika wykonywania futurystycznych pocztówek, którą teraz bez oporów można nazwać „Photoshopem” z poprzedniego stulecia. Różnica w tym, że obecni graficy w mgnieniu oka potrafią nałożyć dowolny obiekt na dowolne tło w programie komputerowym, podczas gdy ponad sto lat temu efekt taki był jedynie możliwy poprzez niezwykle szczegółową pracę. Aby stworzyć ostateczny kolaż artyści musieli dokładnie wycinać, a następnie przyklejać wizerunki machin na warszawskie tło. Co ciekawe, grafiki te miały charakter niemal seryjny – wydawcy na całym świecie korzystali ze wspólnych szablonów. Dzięki temu futurystyczny motyw rowerzysty w obłokach, znany z Warszawy, pojawiał się jako uniwersalny symbol nowoczesności na kartkach pocztowych od Paryża po USA. Wyjątkowy mural i wystawa pocztówek Wielkoformatowe malowidło ufundowane zostało przez Dom Towarowy Braci Jabłkowskich, a jego wykonawcą jest Good Looking Studio. Równocześnie do premiery muralu udostępniona zwiedzającym została kolekcja pocztówek będących inspiracją dla ściennego obrazu. Prezentowane pocztówki pochodzą z kolekcji filokartysty Łukasza Żaka. Dzieło można zobaczyć przy ulicy Chmielnej 21 w Warszawie. To właśnie tam możemy odkryć, jak ponad sto lat temu wyobrażano sobie stolicę Polski. Źródła: Dom Towarowy Braci Jabłkowskich, TVN24
Polska metropolia zaskakuje świat i podbija TikToka. „To Nowy Jork Europy”
Nowy Jork od lat uchodzi za symbol nowoczesnej metropolii – miasta wieżowców, intensywnego tempa życia i charakterystycznej panoramy pełnej drapaczy chmur. Tymczasem w mediach społecznościowych coraz częściej pojawia się zaskakujące porównanie: jedno z polskich miast zaczyna być zestawiane właśnie z tą amerykańską ikoną.
Polska od pewnego czasu przyciąga uwagę zagranicznych turystów, którzy coraz chętniej wybierają ją jako kierunek podróży. Doceniają nie tylko historię i architekturę, ale również poziom rozwoju miast oraz ich dynamiczne przemiany. W krótkich materiałach publikowanych na TikToku pojawia się coraz więcej nagrań pokazujących nowoczesne oblicze jednego z polskich ośrodków miejskich. Dla wielu zagranicznych twórców skala zabudowy i miejski klimat przywodzą na myśl jedno z najbardziej rozpoznawalnych miast świata. „Nowy Jork Europy”? Obcokrajowcy zachwycają się Warszawą W ostatnich miesiącach w serwisie TikTok pojawia się coraz więcej nagrań publikowanych przez obcokrajowców, którzy z wyraźnym zaskoczeniem pokazują polską stolicę. Kadry są powtarzalne – panorama pełna wieżowców, ujęcia z wysokich pięter, szerokie ulice i gęsta zabudowa centrum. W opisach pojawiają określenia: „New York of Europe”, „European NYC” czy „NYC energy in Warsaw”. Autorzy podkreślają, że nie spodziewali się takiej skali nowoczesnej architektury w tej części kontynentu, a ich nagrania opierają się na kontraście między wyobrażeniem o Europie Środkowo-Wschodniej a rzeczywistością. Szczególnie często pojawiają się okolice Ronda Daszyńskiego i ścisłego centrum, gdzie w ostatnich latach powstało najwięcej nowych biurowców i apartamentowców. To właśnie tam koncentruje się biznesowe życie miasta, a jednocześnie przestrzeń, która dla wielu zagranicznych odbiorców staje się wizualnym symbolem dynamicznych zmian. Nagrania szybko zyskują popularność, a kolejne profile powielają ten przekaz, pokazując miasto jako nowoczesną, intensywnie rozwijającą się metropolię. Drapacze chmur i punkty widokowe. To one tworzą efekt „europejskiego Nowego Jorku” Na to, skąd biorą się te porównania, wpływa przede wszystkim skala i tempo rozwoju zabudowy wysokościowej. Biznesowa część miasta, skupiona wokół Ronda Daszyńskiego oraz w ścisłym centrum, w ostatnich latach przeszła wyraźną transformację i dziś należy do najbardziej dynamicznie rozwijających się przestrzeni w Unii Europejskiej. Wyróżnia się przede wszystkim zagęszczeniem nowoczesnych wieżowców, które tworzą zwartą i rozpoznawalną panoramę. Najbardziej spektakularnym przykładem jest Varso Tower, czyli najwyższy budynek w Unii Europejskiej, sięgający 310 metrów wysokości. Od 2025 roku działa tam taras widokowy na wysokości około 230 metrów, oferujący pełną panoramę miasta. Równie charakterystyczny jest Warsaw UNIT, znany m.in. z platformy Skyfall – przeszklonej konstrukcji wysuwanej poza bryłę budynku, która pozwala spojrzeć na miasto z zupełnie innej perspektywy. W tym zestawieniu nie można pominąć także Pałacu Kultury i Nauki, który – choć powstał w zupełnie innej epoce – dziś stanowi punkt odniesienia dla nowoczesnej zabudowy i tworzy wyraźny kontrast z otaczającymi go szklanymi wieżowcami. To jednak tylko część większej całości. W ostatnich latach w centrum i jego bezpośrednim sąsiedztwie powstały dziesiątki nowych wysokościowców – od biurowców, przez apartamentowce, po hotele. Złota 44, zaprojektowana przez Daniela Libeskinda, osiąga 192 metry i 55 kondygnacji, Warsaw Spire mierzy 220 metrów, a Skyliner i Warsaw Trade Tower przekraczają 190 i 200 metrów wysokości. W panoramie wciąż obecne są również starsze realizacje, takie jak hotel InterContinental czy Centrum LIM, które tworzą tło dla najnowszych inwestycji. To właśnie tempo, w jakim ta zabudowa powstawała – w dużej mierze w ciągu ostatnich kilkunastu lat – najmocniej działa na wyobraźnię zagranicznych obserwatorów. Dla wielu z nich nie jest to jedynie efektowna panorama, ale dowód na dynamiczną transformację miasta, które w krótkim czasie zbudowało rozpoznawalne, wysokościowe centrum i zaczęło funkcjonować jako jeden z najważniejszych punktów biznesowych w tej części Europy. Źródła: Onet, Poznaj Warszawę Nasza ekspertka Sabina Zięba Podróżniczka i dziennikarka, wcześniej związana z takimi redakcjami, jak m.in. „Wprost”, „Dzień Dobry TVN” i „Viva”. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o ciekawych kierunkach i turystyce. Miłośniczka dobrej lektury i wypraw na koniec świata. Uważa, że Mark Twain miał słuszność, mówiąc: „Za 20 lat bardziej będziesz żałował tego, czego nie zrobiłeś, niż tego, co zrobiłeś. Więc odwiąż liny, opuść bezpieczną przystań. Złap w żagle pomyślne wiatry. Podróżuj, śnij, odkrywaj”.
Co sztylet potomków Herkulesa robił na warszawskim bazarze? Mamy komentarz stołecznej policji
Stołeczna Policja dokonała wyjątkowej interwencji na jednym z warszawskich targów staroci. W ręce funkcjonariuszy trafił zabytkowy sztylet z epoki brązu, który prawdopodobnie używany był przez przedstawicieli kultury Scytów. Jak wynika z relacji posiadacza artefaktu, broń dotarła do naszego kraju z Niemiec
Powszechnie wiadomo, że tzw. targi staroci często skrywają wyjątkowe skarby. Stara ceramika, narzędzia czy sztuka to tylko niektóre z rarytasów, jakie możemy – często po promocyjnych cenach – dostać na pchlich targach. Mało kto mógłby się jednak spodziewać, że wśród typowych produktów wystawowych – odbiorników radiowych, ubrań i płyt CD – jak gdyby nigdy nic leżeć będzie artefakt z poprzedniej ery. Na warszawskim Ursynowie stołeczna policja zarekwirowała zabytkowy sztylet, którym posługiwali się starożytni Scytowie. Starożytny sztylet na warszawskim targu Do zajścia doszło na warszawskim Ursynowie, gdzie policjanci z mokotowskiej komendy wraz z funkcjonariuszami Komendy Wojewódzkiej Policji z siedzibą w Radomiu oraz Biura Kryminalnego Komendy Głównej Policji prowadzili działania kontrolne. Ze wszystkich wystawców wytypowano stoisko, na którym – jak podaje oficer prasowa Komendy Rejonowej Policji Warszawa II, asp. szt. Marta Haberska – znajdował się przedmiot mogący stanowić dobro kultury. Wstępne analizy wykazały, że tajemniczym artefaktem może być akinakes – charakterystyczny sztylet dla kultury Scytów, co potwierdził biegły archeolog z Narodowego Instytutu Dziedzictwa. Specjalista ocenił wiek powstania oręża na około VIII wiek p.n.e. 68-letni mężczyzna zatrzymany W konsekwencji policyjnej interwencji zatrzymany został 68-letni mężczyzna, który na warszawskim targu próbował sprzedać zabytkowy sztylet. Mężczyzna tłumaczył się, że nieświadomy jego wartości, nabył przedmiot w Niemczech. Z uwagi na podejrzenie, że artefakt podlega szczególnej ochronie prawnej jako dobro kultury, funkcjonariusze przejęli zabytek. Sprzedawca trafił do jednostki, gdzie policjanci prowadzą z jego udziałem czynności procesowe. Za handel tego typu przedmiotami grozi kara pozbawienia wolności do 2 lat. Przyszłość sztyletu Jak udało nam się dowiedzieć od asp. szt. Marty Haberskiej, nie zapadły jeszcze ostateczne decyzje w sprawie przyszłości wyjątkowego artefaktu. – Na obecnym etapie postępowania nie zapadły jeszcze ostateczne decyzje dotyczące miejsca jego docelowego przechowywania czy ewentualnej ekspozycji muzealnej. Kwestie te będą uzależnione od rozstrzygnięć procesowych oraz decyzji właściwych instytucji zajmujących się ochroną dziedzictwa kulturowego – mówi rzeczniczka prasowa. Pozostaje więc czekać na finał historii scytyjskiego oręża, który – miejmy nadzieję – zakończy się na muzealnej wystawie. Krwawi potomkowie Herkulesa Scytowie bywają nazywani potomkami samego Herkulesa. Według legendy półbóg miał wejść w romans z Echidną – pół kobietą i pół wężem. Owocem ich związku został m.in. Skytos, pierwszy przedstawiciel ludu Scytów. Potomek półboga i kreatury zasłynął wyjątkowym osiągnięciem – jako jedyny potrafił napiąć cięciwę łuku swojego ojca. Tak miała zacząć się historia jednej z najkrwawszych społeczności starożytności, która trwała do IV w. n.e. Brutalność Scytów nie znała granic. Współczesne badania dowodzą, że lud ten kultywował m.in. zwyczaj picia krwi swojego pierwszego uśmierconego oponenta. Rytuał ten miał być inicjacją młodego wojownika, który po pokonaniu pierwszego przeciwnika stawał się pełnoprawnym żołnierzem, brutalnie zwalczającym wrogów. Ze skóry pokonanych Scytowie wytwarzali odzienie i kołczany, czaszki natomiast służyły im jako kielichy do picia wina. Ten krwawy lud pojawił się również na terenach współczesnej Polski. Co więcej, Scytowie nie tylko niszczyli i plądrowali nasze ziemie (jak na ówczesny koczowniczy lud przystało), ale również zamieszkiwali nadwiślańskie tereny. Najbardziej wyrazistym śladem po kulturze scytyjskiej na naszych ziemiach jest grodzisko odkryte we wsi Chotyniec w województwie podkarpackim. Prawdopodobnie to właśnie w takich twierdzach używano sztyletów podobnych do tego, który został wystawiony na sprzedaż na jednym z warszawskich targowisk. Źródło: KRP II Nasz autor Olaf Kardaszewski Absolwent Instytutu Stosowanych Nauk Społecznych na Uniwersytecie Warszawskim. Obecnie student magisterskiego kierunku Studiów Miejskich na tej samej uczelni. Interesuje się społecznymi i kulturowymi aspektami zmieniającego się świata, o czym chętnie pisze w swoich pracach. Współprowadzący projekt „Podziemna Warszawa” w National Geographic Polska. Uwielbia podróże, w trakcie których zawsze stara się obejrzeć mecz lokalnej drużyny piłkarskiej.
Nurogęsi uczciły Dzień Ziemi. Pierwsza ptasia rodzina zatrzymała ruch w Warszawie
Jak co roku, Warszawiacy wyczekują najbardziej optymistycznego przyrodniczego wydarzenia na wiosnę: lęgów nurogęsi. Ptaki, gniazdujące w Łazienkach Królewskich, przemieszczają się z pisklętami w kierunku Wisły. 22 kwietnia ruch w stolicy zatrzymała pierwsza nurogęsia mama z rodziną.
Uroczy widok matki z pięcioma pisklętami w środę przed południem zatrzymał kierowców na ruchliwej warszawskiej arterii. To pierwsza wędrówka nurogęsi z terenów lęgowych nad Wisłę w tym roku. Zwykle takich wędrówek jest kilka. Nad bezpieczeństwem ptasiej rodziny zawsze czuwają wolontariusze. Warszawska tradycja pomocy nurogęsiom W Warszawie nurogęsi upodobały sobie dziuple w starych drzewach parku Łazienki Królewskie, gdzie gniazdują i z sukcesem wyprowadzają lęgi od wielu lat. Po wykluciu się piskląt matki prowadzą je w kierunku Wisły. To droga pełna zagrożeń, wiodąca m.in. przez Kanał Piaseczyński, ulicę Czerniakowską i Port Czerniakowski. Bez ludzkiej pomocy nurogęsi nie przetrwałyby przejścia przez sześciopasmową Czerniakowską, z pędzącymi samochodami. Zarząd Zieleni Warszawy organizuje więc wolontariat – w tym roku bierze w nim udział aż 30 osób. Patrole w ramach Zielonego Wolontariatu rozpoczęły się 1 kwietnia, odbywają się trzy razy dziennie i potrwają do końca maja. W tym czasie zaplanowano blisko 190 spacerów monitoringowych. Wolontariusze mają uprawnienia do kierowania ruchem i wsparcie Straży Miejsckiej. Nie tylko wolontariat: działania Zarządu Zieleni Warszawy Znaczącą rolę w ochronie nurogęsi odgrywa infrastruktura przygotowana przez Zarząd Zieleni m.st. Warszawy. W 2025 roku powstał tzw. Zakątek Nurogęsi – przestrzeń ułatwiająca ptakom przemieszczanie się między Kanałem Piaseczyńskim a Wisłą. To miejsce, zrealizowane w ramach projektu budżetu obywatelskiego, służy nie tylko nurogęsiom. Można tam zobaczyć rzeźby autorstwa Jana Sajdaka, które przedstawiają nurogęsi i przybliżają mieszkańcom ich zwyczaje oraz znaczenie dla miejskiego ekosystemu. Zarząd Zieleni informuje, że w tym roku będzie obserwować także teren Parku Fosa oraz Stoki Cytadeli, skąd nurogęsi z młodymi mogą także wyruszać w kierunku Wisły. Tracz nurogęś: podwodny pogromca ryb Tracz nurogęś (Mergus merganser) to duży ptak wodny z rodziny kaczkowatych. Jak sama nazwa wskazuje, jest doskonałym nurkiem. Potrafi spędzić pod wodą sporo czasu i puścić się w podwodny pościg za zdobyczą, machając skrzydłami, niczym w czasie lotu. Poluje bardzo skutecznie, a jej pokarm to drobne ryby. W warszawskich stawach i kanałach, pełnych inwazyjnego gatunku obcego ryb – czebaczka amurskiego – nurogęsi pełnią bardzo pożyteczną rolę. Samice nurogęsi są troskliwymi matkami, a pisklęta potrafią nurkować już w wieku kilku dni. Zmęczone, często odpoczywają na grzbiecie matki. Co robić, gdy spotkamy nurogęś z młodymi? Zarząd Zieleni Warszawy przygotował klarowny poradnik, jak się zachować gdy spotkamy matkę prowadzącą pisklęta. Oto on: zatrzymaj się i nie zbliżaj się do nich (na odległość ok. 5 m), jeśli jesteś z psem, trzymaj go na smyczy, zachowaj ciszę i spokój, nie próbuj zaganiać samicy z małymi z powrotem, nie przeganiaj ich od jezdni – właśnie tędy chcą przejść, nie dokarmiaj nurogęsi, postaraj się powstrzymać idących w tym momencie przechodniów, osoby biegnące, jadące na rowerze czy deskorolce. Źródła: Zarząd Zieleni Warszawy, Urząd m.st. Warszawy Nasza autorka Magdalena Rudzka Redaktorka i wydawczyni National-Geographic.pl. Wcześniej związana m.in. z National Geographic Traveler i magazynem pokładowym PLL LOT Kaleidoscope. Z wykształcenia humanistka (MISH i SNS PAN), ale to przyroda stanowi jej największą pasję. Szczególnie bliskie są jej ekosystemy słodkowodne, a prawdziwym „konikiem” są ryby. W National-Geographic.pl pisze o swoich przyrodniczych pasjach, nauce i medycynie. Prywatnie ceni sobie podróże po nieoczywistych kierunkach, ze szczególnym sentymentem do Europy Środkowej i Wschodniej.
Miasto pełne niespodzianek. O tym, dlaczego każdy powinien przeczytać ten spacerownik po Warszawie
Są miasta, które odsłaniają się natychmiast – wystarczy jeden rzut oka na panoramę, by pojąć ich istotę. Warszawa do nich nie należy. Polska stolica wymaga cierpliwości, uważności i sternika, który nauczy patrzeć tam, gdzie wzrok zazwyczaj się nie zatrzymuje. Właśnie takimi sternikami są autorzy książki, nad którą National Geographic Traveler objął patronat medialny. To twórca kultowego profilu @PoWarszawsku Łukasz Ostoja-Kasprzycki i varsavianista Przemysław Ciunowicz, którzy zapraszają na wyjątkową podróż przez warstwy miasta, które wciąż zaskakuje nawet swoich najbardziej zagorzałych miłośników. Ich nowa książka "PoWarszawsku. Przewodnik spacerowy stolicy” (newhomers, 2026) już w sprzedaży.
Fascynacja Warszawą płynie u Ostoja-Kasprzyckiego z rodzinnych korzeni. Jego stryjeczny dziadek, Jerzy Kasprzycki, był jednym z najbardziej znanych varsavianistów, autorem legendarnej serii Korzenie miasta. „Cała moja rodzina pochodzi z Warszawy, wszyscy urodzili się na Mokotowie” – wspomina. Efektem lat przemierzania stolicy, rozmów z mieszkańcami i nieustannego odkrywania uliczek i zaułków jest nie tylko popularny profil @PoWarszawsku, który zgromadził ponad 100 tysięcy osób spragnionych miasta „od środka", lecz także setki autorskich spacerów, w których uczestniczyły tysiące Warszawiaków i przyjezdnych. Ostoja-Kasprzycki doskonale rozumie, że najciekawsze zdarzenia rodzą się w dialogu. Jednym z najbardziej niezwykłych przykładów jest historia fotografii Zbyszka Siemaszki z 1968 roku, przedstawiająca dziewczynę biegnącą ulicą Puławską podczas ulewy. Po tym, jak zdjęcie trafiło na profil @PoWarszawsku, do autora odezwała się pani Grażyna – biegnąca dziewczyna ze zdjęcia. Po pięćdziesięciu latach udało się odnaleźć bohaterkę kadru, a nawet odtworzyć fotografię tym samym modelem aparatu. Stolica oczami varsavianisty Drugi z autorów, Przemysław Ciunowicz, pochodzi z warszawskiego Rembertowa i od lat podkreśla jego tożsamość jako pełnoprawnej części miasta. Pasję do historii i architektury wyniósł z domu — wychowywał się wśród muzealników i fotografów, towarzysząc rodzinie w dokumentowaniu zabytków w całej Polsce. Najbardziej fascynuje go zmienność Warszawy — analizuje ją w skali makro, śledząc wielowiekowe przeobrażenia tkanki miejskiej – od czasów średniowiecznych, przez miasto nowożytne, czasów zabory i wojen (z krótką przerwą na fascynującą II RP), aż po trud odbudowy. Równie chętnie wraca jednak do skali mikro, czyli własnych wspomnień ze stolicy, w której dorastał. Pamięta wyprawy z babcią na zakupy na dawny Stadion Dziesięciolecia czy wpatrywanie się z okien autobusu mknącego Trasą Łazienkowską w potężne reflektory starego stadionu Legii. Od 13 lat pracuje jako przewodnik, prowadzi setki spacerów i wycieczek, a swoją wiedzę przekłada także na teksty, scenariusze i książki, w których opowiada Warszawę z perspektywy doświadczenia i uważnej obserwacji. Spacerownik: książka, która uczy patrzeć PoWarszawsku. Przewodnik spacerowy po stolicy nie jest kolejną pozycją turystyczną pełną list obowiązkowych punktów do odhaczenia. To raczej zaproszenie do zmiany perspektywy – do podniesienia wzroku na kamienicę, którą mijamy codziennie, do wejścia w podwórko, które wydawało się niedostępne, do zatrzymania się w miejscu, które historia naznaczyła w sposób niewidoczny dla nieuważnego przechodnia. Zamiast klasycznych rozdziałów dostajemy całą serię autorskich tras: od Alej Jerozolimskich i Ujazdowskich, przez Warszawę Prusa, Mariensztat i Powiśle, Muranów, przemysłową Wolę, Saską Kępę i Żoliborz, aż po mniej oczywiste tropy. Są „niewidzialne” spacery po miejscach, których już nie ma, nietypowe budowle (Dom Kereta, Młotek), Oś Stanisławowska, pałace Śródmieścia, socrealizm, teatralna stolica, Warszawa Fryderyka Chopina oraz Marii Skłodowskiej-Curie, a także szemrana Praga i „stolica bezprawia”. Autorzy prowadzą czytelnika przez miasto jak podczas najlepszego spaceru – żywym językiem, z czułością dla detali, które na co dzień umykają. Szczególnie intrygujące są „niewidzialne spacery" – trasy po miejscach, których już nie ma. To wędrówki po śladach dawnych jurydyk, rzemieślniczych zaułków i wojennych blizn, które wciąż odciskają się na miejskim krajobrazie, choć wymagają wiedzy, by je dostrzec. Książka jest stworzona w sposób bardzo przejrzysty, jest pełna fotografii i mapek, co sprawia, że korzystanie z niej jest czystą przyjemnością. Dla lokalsa i turysty Dla kogo jest „PoWarszawsku”? Dla Warszawiaków, którzy myślą, że już wszystko widzieli, dla przyjezdnych szukających tras bez przekopywania internetu, dla fanów architektury i urbanistyki czy dla miłośników historii – także tej najtrudniejszej. W świecie, w którym turyści podążają algorytmicznymi trasami wyznaczonymi przez aplikacje, propozycja Ostoja-Kasprzyckiego i Ciunowicza wydaje się szczególnie cenna. To zaproszenie do zwolnienia, do uważności, do odkrywania miejsca, które – jak mówi sam Ostoja-Kasprzycki – „zawsze zasługiwało na wielką miłość, ale dziś ta miłość jest dużo prostsza”. Premiera książki PoWarszawsku. Przewodnik spacerowy po stolicy już 22 kwietnia 2026 roku, jednak już można zamówić ją w przedsprzedaży i otrzymać wyjątkowe bonusy (w tym zaproszenie na spacer z autorami).
Ile dzików naprawdę żyje w Polsce? Eksperci przyznają: nie wiadomo
Obecność dzików w miastach stała się w ostatnim czasie poważnym wyzwaniem dla samorządów, jednak skala tego zjawiska pozostaje trudna do oszacowania. Eksperci z Polskiej Akademii Nauk, Polskiego Związku Łowieckiego oraz Głównego Urzędu Statystycznego mówią, że w Polsce brakuje spójnego systemu monitoringu.
Dane Głównego Urzędu Statystycznego sugerują ogromny spadek ogólnej liczby dzików – z około 265 tysięcy w 2015 roku do niespełna 60 tysięcy w 2025 roku. Statystyki te są jednak szacunkowe i niemal w całości pomijają zwierzęta bytujące w miastach. Mamy różne dane, dziki są monitorowane przez różne instytucje, ale nie ma ani centralnego rejestru, ani spójnej metodologii. Inwentaryzacja prowadzona w obwodach łowieckich nie obejmuje terenów zurbanizowanych. Tradycyjne metody liczenia są obarczone dużym błędem, a dane miejskie, o ile są gromadzone, mają charakter wyrywkowy i lokalny. Jak skutecznie policzyć dziki? Wyzwania w miastach i poza nimi Inwentaryzacja dzików jest zadaniem niezwykle trudnym, a oficjalne zestawienia budzą sceptycyzm naukowców, takich jak dr hab. Jakub Gryz Instytutu Badawczego Leśnictwa, który w rozmowie z PAP wskazuje na brak jednolitej metodologii. Myśliwi wykorzystują do liczenia dzików różne techniki, w tym termowizję, całoroczne obserwacje oraz pędzenia próbne polegające na wypłaszaniu i liczeniu zwierząt w określonym dniu. Jednak wciąż są to tylko przybliżenia. Dramatyczny spadek poza miastami, wzrosty w miastach Według danych Rocznika Statystycznego Leśnictwa, w roku łowieckim 2024/2025 odstrzelono 174 tysiące dzików, a kolejne 83 tysiące zginęły w wyniku odstrzału sanitarnego, wypadków drogowych i kłusownictwa. Zaledwie 194 osobniki zostały odłowione i zasiedlone, co pokazuje marginalne użycie metod alternatywnych wobec eliminacji. Rzecznik GUS Krzysztof Jedlak powiedział PAP, że dane GUS o populacji dzików są szacunkowe i nie obejmują populacji dzików w miastach. Ocena miejskich populacji i ich migracji jest obecnie niemożliwa. Dane z poszczególnych miast, według kwerendy przeprowadzonej przez PAP, pokazują różne tendencje. W Poznaniu odnotowano 120 dzików w pierwszym kwartale 2026 roku wobec 196 rok wcześniej. W Toruniu zimowa inwentaryzacja wykazała spadek z 113 osobników w 2025 roku do 76 w 2026 roku. W Łodzi populacja wzrosła w ostatnich latach z 2 do nawet 3 tysięcy sztuk. Miasta takie jak Bydgoszcz, Białystok i Olsztyn monitorują sytuację głównie poprzez liczbę zgłoszeń mieszkańców. W Bydgoszczy liczba ta wzrosła z 17 w 2024 roku do 100 w 2025 roku. Migracja dzików do miast i problem ASF Główną przyczyną migracji dzików do miast jest postępująca urbanizacja, która pochłania lasy, łąki i pola, stanowiące naturalne ostoje tych zwierząt. Eksperci wskazują, że to ludzie wkroczyli ich na terytoria. Drugim kluczowym czynnikiem jest wpływ afrykańskiego pomoru świń (ASF) oraz związana z nim strategia walki z chorobą. Przepisy związane z ASF sprawiają, że odławianie i przesiedlanie dzików stało się prawnie niemożliwe, co pozostawia władzom miast ograniczone pole manewru w zarządzaniu populacją. Według Michała Żmihorskiego z Instytutu Biologii Ssaków Polskiej Akademii Nauk w Białowieży, intensywny odstrzał prowadzony poza miastami sprawił, że zwierzęta szybko nauczyły się że tereny zurbanizowane to bezpieczne strefy wolne od polowań. Choć przedstawiciele PZŁ, np. Wacław Matysek, polemizują z tą tezą, to przyznają że populacje w miastach zwiększają się. Kontrowersje wokół działań samorządów Sposoby radzenia sobie z dzikami w miastach wywołują silne emocje. Niektóre samorządy, np. Toruń, stosują odstrzały redukcyjne, co zdaniem urzędników pozwoliło opanować liczbę zwierząt w tym mieście. Podobne działania w Warszawie – uśmiercenie siedmiu dzików na Mokotowie oraz szesnastu na placu zabaw na Bemowie – doprowadziły do fali oburzenia. Przeciwnicy tych metod zorganizowali manifestację przed ratuszem, domagając się natychmiastowego wstrzymania odstrzałów, i powołania eksperckiego zespołu ds. dzikich zwierząt. Ta presja miała sens – 16 kwietnia samorząd zgodził się na powołanie takiego zespołu. Jednym z jego pierwszych zadań powinno być możliwie dokładne policzenie dzików w Warszawie. Źródło: PAP Nasza autorka Magdalena Rudzka Redaktorka i wydawczyni National-Geographic.pl. Wcześniej związana m.in. z National Geographic Traveler i magazynem pokładowym PLL LOT Kaleidoscope. Z wykształcenia humanistka (MISH i SNS PAN), ale to przyroda stanowi jej największą pasję. Szczególnie bliskie są jej ekosystemy słodkowodne, a prawdziwym „konikiem” są ryby. W National-Geographic.pl pisze o swoich przyrodniczych pasjach, nauce i medycynie. Prywatnie ceni sobie podróże po nieoczywistych kierunkach, ze szczególnym sentymentem do Europy Środkowej i Wschodniej.
Eksperci wskazali 7 najbardziej inspirujących miast. Jedno z nich znajduje się w Polsce
Podróże służbowe przez lata kojarzyły się z powtarzalnym schematem – lot, hotel i spotkania zamknięte w przestrzeni sal konferencyjnych. Coraz częściej jednak zmienia się podejście do tego typu wyjazdów. Odpowiednio dobrana destynacja może stać się nie tylko tłem dla pracy, lecz także źródłem inspiracji i nowych pomysłów.
W czasach, gdy granica między pracą a podróżowaniem coraz bardziej się zaciera, rośnie znaczenie miejsc, które sprzyjają kreatywności i nieszablonowemu myśleniu. Eksperci branży turystycznej wskazują, że niektóre miasta wyróżniają się pod tym względem szczególnie – oferując nie tylko rozwiniętą infrastrukturę biznesową, lecz także unikatową atmosferę, kulturę i przestrzeń sprzyjającą refleksji. W jednym z najnowszych zestawień przygotowanych przez magazyn Travel + Leisure wskazano siedem takich lokalizacji na świecie. Co istotne, wśród nich znalazło się również miasto z Polski. Inspirujące miasta Europy dla podróży służbowych. Warszawa i Barcelona w zestawieniu Wśród europejskich miast wyróżnionych w zestawieniu znalazły się dwie destynacje, które w szczególny sposób łączą rozwój biznesowy z przestrzenią sprzyjającą kreatywności, czyli Warszawa i Barcelona. Polska stolica została doceniona za dynamiczną transformację oraz unikatowe połączenie historii z nowoczesnością. Nico Trinkhaus, zawodowy fotograf i założyciel platformy Sumfinity, od lat dokumentujący europejskie miasta, zwrócił uwagę na wyjątkową energię Warszawy. – Warszawa to wyjątkowe połączenie europejskiej energii startupów i miasta, które całkowicie się odmieniło – podkreślił. W jego ocenie szczególnie inspirujący jest kontrast widoczny w miejskiej przestrzeni – nowoczesne biurowce i rozwijające się centra biznesowe funkcjonują obok symboli przeszłości, takich jak Pałac Kultury i Nauki. – To zestawienie starego z nowym tworzy naprawdę wyjątkowy klimat – dodał. Trinkhaus zwrócił również uwagę, że rozwój Warszawy jest procesem rozłożonym w czasie – od odbudowy zniszczonego po II wojnie światowej Starego Miasta, po stopniową przemianę nadwiślańskich bulwarów w jedną z najważniejszych przestrzeni miejskich. Według niego to właśnie ta ewolucja sprawia, że miasto zyskuje głębię i staje się inspirujące dla odwiedzających. Równie istotne miejsce w zestawieniu zajmuje Barcelona, która od dekad pozostaje jednym z najważniejszych europejskich ośrodków inspiracji dla twórców i przedsiębiorców. Natasha Inglis, dyrektor ds. wdrażania i obsługi klienta w firmie Good Business Travel, specjalizującej się w organizacji podróży służbowych, podkreśliła jej wielowymiarowy charakter. – Barcelona (...) jest jednym z najbardziej inspirujących miast pod względem kreatywności – wskazała, tłumacząc, że wynika to z połączenia funkcji centrum biznesowego, kulturalnego i kulinarnego. Miasto przyciąga nie tylko rozwiniętą infrastrukturą, lecz także atmosferą sprzyjającą swobodnemu myśleniu. Architektura, zdominowana przez projekty Antoniego Gaudíego, stanowi bowiem stałe przypomnienie o sile niekonwencjonalnych rozwiązań. – Kreatywność jest widoczna w całym krajobrazie Barcelony – zaznaczyła Inglis, dodając, że dostęp do przestrzeni publicznych, możliwość organizowania spotkań na świeżym powietrzu oraz spokojniejsze tempo życia sprzyjają powstawaniu nowych pomysłów. Inspirujące miasta poza Europą. Gdzie podróże służbowe pobudzają kreatywność? Poza Europą w zestawieniu znalazły się miasta, które pokazują, że inspirująca podróż służbowa może mieć bardzo różne oblicza – od przestrzeni zdominowanych przez sztukę, przez ośrodki kreatywnej przedsiębiorczości, aż po metropolie oddziałujące na zmysły niemal na każdym kroku. W Stanach Zjednoczonych wyróżniono Providence, Austin, Indianapolis i Nowy Jork. Kristen Adamo, prezes i dyrektorka generalna organizacji turystycznej GoProvidence, podkreśla, że Providence od dawna buduje swoją tożsamość wokół kreatywności. – Myślę o całym mieście jak o galerii sztuki na świeżym powietrzu – wyznała, zwracając uwagę, że nawet stojaki na rowery, kosze na śmieci czy skrzynki elektryczne stają się tu elementem artystycznej ekspresji. Dzięki temu inspiracja nie ogranicza się do muzeów czy galerii, lecz przenika codzienną przestrzeń miasta. Inny charakter ma Austin, które Jason Stevens, dyrektor generalny Wayfairer Travel, poleca osobom szukającym świeżych pomysłów i chwili oddechu od zawodowej rutyny. Jak przyznał, Austin przyciąga połączeniem twórczego środowiska biznesowego z zielenią i miejscami pozwalającymi się wyciszyć. W podobnym tonie wypowiada się Matt Smith, dyrektor generalny hotelu The Alexander w Indianapolis, który zwraca uwagę na rolę dzieł sztuki w pobudzaniu myślenia i przełamywaniu schematów. W przypadku Nowego Jorku eksperci akcentują z kolei przede wszystkim skalę możliwości. Steve Schwab, prezes firmy Casago, uważa, że „nie ma miasta tak różnorodnego, artystycznego i ekscytującego jak Nowy Jork”, a jego największą siłą pozostaje to, że nawet po wielu wizytach wciąż potrafi zaskoczyć czymś nowym – zarówno w kontekście zawodowym, jak i prywatnym.. Na tle tych amerykańskich przykładów Bangkok wniósł do zestawienia zupełnie inną energię. Aaron Henry, założyciel i dyrektor zarządzający firmy Foundeast Asia, specjalizującej się w podróżach po Azji, nie ma wątpliwości, że tajska stolica należy do najbardziej pobudzających kreatywność miejsc na świecie. W jego ocenie siła tego miejsca tkwi w różnorodności – od nowoczesnych centrów konferencyjnych i rozwijającej się sceny sztuki współczesnej po lokalne marki, kawiarnie oraz niezwykle bogatą ofertę kulinarną. To właśnie ta intensywność bodźców sprawia, że Bangkok wyróżnia się na tle innych miejsc i zostaje na długo w pamięci. Źródło: Travel + Leisure Nasza ekspertka Sabina Zięba Podróżniczka i dziennikarka, wcześniej związana z takimi redakcjami, jak m.in. „Wprost”, „Dzień Dobry TVN” i „Viva”. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o ciekawych kierunkach i turystyce. Miłośniczka dobrej lektury i wypraw na koniec świata. Uważa, że Mark Twain miał słuszność, mówiąc: „Za 20 lat bardziej będziesz żałował tego, czego nie zrobiłeś, niż tego, co zrobiłeś. Więc odwiąż liny, opuść bezpieczną przystań. Złap w żagle pomyślne wiatry. Podróżuj, śnij, odkrywaj”.
Władysław Szpilman był pianistą, który przeżył piekło getta. Jego muzyka stała się symbolem niezłomności kultury
Władysław Szpilman był kimś więcej niż „tylko” muzykiem, który przeżył wojnę. Był artystą, który niezwykle umiejętnie przekuł osobistą tragedię w uniwersalne przesłanie o sile kultury. Jego życie to parabola XX-wiecznej historii Polski – od wielokulturowej i nowoczesnej II RP, przez mrok zagłady, aż po skomplikowaną rzeczywistość PRL-u, w której musiał lawirować między własną wrażliwością a wymogami systemu.
Spis treści: Od zagłębiowskiej tradycji do berlińskiej awangardy Szpilman w złotej erze radia Getto warszawskie i granica człowieczeństwa Artystyczne odrodzenie Dla przeciętnego odbiorcy Władysław Szpilman pozostaje pianistą z nagrodzonego trzema Oscarami filmu Romana Polańskiego. Należy jednak podkreślić, że jest to postać znacznie bardziej złożona i wielowymiarowa. Szpilman jak nikt inny uosabia nie tylko naturalną wolę przetrwania w nieludzkich warunkach warszawskiego getta, ale także, a może przede wszystkim, ewolucję polskiej wrażliwości muzycznej XX wieku – od berlińskiego modernizmu, przez elegancję międzywojennego eteru, aż po fundamenty powojennej estrady. Od zagłębiowskiej tradycji do berlińskiej awangardy Władysław Szpilman urodził się 5 grudnia 1911 roku w Sosnowcu. Jego rodzina od pokoleń była „przesiąknięta” muzyką. Środowisko to, charakterystyczne dla żydowskiej inteligencji artystycznej na ziemiach polskich stało się pierwszym naturalnym konserwatorium dla młodego pianisty. Władysław już we wczesnym dzieciństwie wykazywał predyspozycje, które plasowały go poza ramami amatorskiego grania. W toku wieloetapowej edukacji zdołał wypracować unikatowy styl, łączący typową dla słowiańskiej kultury emocjonalność z germańską dyscypliną formy. Pierwszym poważnym krokiem na tej drodze były studia w Wyższej Szkole Muzycznej im. Fryderyka Chopina w Warszawie. Trafił tam pod skrzydła Józefa Śmidowicza i Aleksandra Michałowskiego. Warto zaznaczyć, że obaj byli spadkobiercami tradycji samego Franza Liszta, co w sposób fundamentalny wpłynęło na technikę pianistyczną Szpilmana – kładącą nacisk na biegłość, perlistość dźwięku i głębokie zrozumienie romantycznej frazy. Jednak to wyjazd do Berlina w 1931 roku stał się katalizatorem jego twórczej tożsamości. Pobyt w Berlinie Do momentu dojścia Hitlera do władzy, Berlin był kulturalną stolicą Europy, w której ścierały się nurty neoklasycyzmu, jazzu i rodzącej się muzyki filmowej. Studiując kompozycję u Franza Schrekera, Szpilman nasiąkał nowoczesnym językiem muzycznym. To zaowocowało między innymi powstaniem suity fortepianowej „Życie maszyn” w 1933 roku. Dzieło inspirowane rytmem wielkiego miasta i industrialną estetyką ukazało pianistę jako kompozytora świadomego przemian cywilizacyjnych, któremu daleko było do wtórnego epigoństwa. W tym samym okresie powstał również koncert smyczkowy, co jednoznacznie dowodziło jego szerokich horyzontów. Powrót do Polski Nagły powrót do Polski w 1933 roku, wymuszony narastającym w Niemczech antysemityzmem i dojściem do władzy NSDAP, zamknął berliński rozdział jego życia, ale otworzył drogę do oszałamiającej kariery w Warszawie. Szpilman przywiózł ze sobą nie tylko warsztat, ale i zachodnią nowoczesność, która idealnie wpasowała się w potrzeby rodzącego się medium – radia. Szpilman w złotej erze radia W 1935 roku Władysław Szpilman rozpoczął pracę w Polskim Radiu. W II Rzeczypospolitej to właśnie to medium było największą potęgą kulturotwórczą, a Szpilman stał się jednym z jego najbardziej rozpoznawalnych głosów. Rzadko mówił do mikrofonu. To swoją grą kreował prestiż rozgłośni. Pracował jako pełnoetatowy pianista, a to wymagało od niego niezwykłej elastyczności. Jednego dnia akompaniował wybitnym śpiewakom operowym, innego grał muzykę jazzową, a wieczorami prezentował recitale chopinowskie, które transmitowano na cały kraj. W latach 30. XX wieku Warszawa dosłownie tętniła życiem nocnym, kawiarnianym i kabaretowym. Działając pod pseudonimem Al Legro, Szpilman stał się autorem przebojów, które nuciła cała stolica. Do jego największych przedwojennych sukcesów należały utwory pisane do tekstów brata, Henryka, czy wybitnych poetów jak Emanuel Szlechter. Piosenki takie jak „Jeśli kochasz się w dziewczynie” czy „Nie ma szczęścia bez miłości” stały się stałym elementem repertuaru warszawskich lokali. W tamtym czasie często prezentował swój talent podczas kameralnych koncertów, głównie dzięki znajomości z Bronisławem Gimplem, uznanym skrzypkiem. W ten sposób ugruntował swoją pozycję jako poważnego interpretatora klasyki. Jednak pasmo sukcesów zostało na krótko przerwane w 1938 roku, kiedy Szpilman został zwolniony z rozgłośni, co było rezultatem narastającego antysemityzmu. Dyrekcja radia, pełna uznania dla jego geniuszu, stanęła jednak za nim murem, dzięki czemu po dwóch miesiącach przywrócono go na stanowisko. Ostatnia dźwięk wolnego radia 23 września 1939 roku, gdy niemieckie bomby niszczyły infrastrukturę Warszawy, a elektrownia przestała dostarczać prąd do nadajników, Szpilman w studio przy ulicy Zielnej 25 grał swój ostatni recital na żywo. Wykonywał utwory Chopina, podczas gdy budynek radia drżał w posadach od wybuchów. Był to ostatni dźwięk wolnego polskiego radia przed wieloletnim milczeniem, a jednocześnie symboliczne zakończenie epoki, którą sam współtworzył. Getto warszawskie i granica człowieczeństwa Gdy nastała okupacja, status Szpilmana jako utalentowanego muzyka i celebryty przestał mieć jakiekolwiek znaczenie. Jako osoba pochodzenia żydowskiego, został wraz z całą rodziną poddany rygorom rasistowskiego ustawodawstwa Generalnego Gubernatorstwa. W 1940 roku cała rodzina została zmuszona do przesiedlenia się do warszawskiego getta. W tym zamkniętym świecie Szpilman musiał stać się żywicielem rodziny. Muzyka, która dotychczas była dla niego sferą estetyczną, stała się zwykłym towarem. Pianista zarabiał, grając między innymi w kawiarniach „Sztuka” i „Nowoczesna”, które stanowiły surrealistyczne enklawy luksusu pośród wszechobecnego głodu i umierania. W „Nowoczesnej” spotykała się specyficzna klientela: bogaci przemytnicy, spekulanci i kolaboranci, którzy przy dźwiękach fortepianu starali się zagłuszyć świadomość nadchodzącej zagłady. W sierpniu 1942 roku, podczas wielkiej akcji deportacyjnej, rodzina Szpilmanów trafiła na Umschlagplatz, punkt przeładunkowy do obozu zagłady w Treblince. Władysław stał już przy samym wagonie, gdy Itzhak Heller, policjant żydowski, rozpoznał w nim słynnego pianistę i siłą wypchnął go z kordonu policji. Po utracie rodziny pozostał w getcie jako robotnik przymusowy. Pracował przy wyburzaniu murów i sortowaniu mienia po wywiezionych Żydach, co dawało mu minimalne szanse na przetrwanie. To w tym czasie zaczął nawiązywać pierwsze kontakty z aryjską stroną, przygotowując grunt pod ucieczkę. Robinson w ruinach Nastąpiło to 13 lutego 1943 roku. Szpilman zdołał przedostać się na aryjską stronę Warszawy, gdzie przez kolejne półtora roku ukrywał się w prywatnych mieszkaniach, wspierany przez sieć polskich przyjaciół i współpracowników z Polskiego Radia. Wśród osób, które narażały dla niego życie, byli między innymi Andrzej Bogucki z żoną Janiną, małżeństwo Lewickich, a także wybitni kompozytorzy Witold Lutosławski i Piotr Perkowski. Po upadku powstania warszawskiego pozostał w stolicy, stając się jednym z „Robinsonów warszawskich”. Ukrywał się na strychu spalonego domu przy alei Niepodległości 223, żywiąc się resztkami znalezionymi w ruinach i pijąc wodę z rdzawych rur. To właśnie tam, w listopadzie 1944 roku, doszło do spotkania z Wilmem Hosenfeldem. Kapitan Wehrmachtu, zawodowy nauczyciel i głęboko wierzący katolik, był oficerem nietypowym – w swoich pamiętnikach wyrażał odrazę do zbrodni nazistowskich i współczucie dla ofiar. Znalazł Szpilmana przypadkiem, próbując urządzić w budynku kwaterę. Hosenfeld nie tylko nie wydał Szpilmana, ale regularnie dostarczał mu żywność i informacje o postępach Armii Czerwonej, co pozwoliło muzykowi doczekać stycznia 1945 roku. Artystyczne odrodzenie Szpilman wznowił działalność w Polskim Radiu już po kilku miesiącach od wyzwolenia. Przez pewien czas pełnił tam funkcję dyrektora działu muzycznego. Z czasem stał się jednym z głównych architektów powojennej polskiej muzyki rozrywkowej. Jego dorobek w tym obszarze jest imponujący – napisał około 500 piosenek, z których niemal 150 stało się ogólnopolskimi szlagierami. Jednak nie porzucił muzyki klasycznej. W 1962 roku założył wraz z Bronisławem Gimplem „Kwintet Warszawski”, który stał się jednym z najbardziej eksportowych polskich zespołów kameralnych. Przez ponad 20 lat kwintet koncertował na całym świecie, dając ponad 2000 występów i zdobywając uznanie krytyki za interpretacje Brahmsa, Schumanna czy Grażyny Bacewicz. Szpilman był również ojcem chrzestnym festiwalu w Sopocie – to on w 1961 roku był inicjatorem i głównym organizatorem pierwszej edycji Międzynarodowego Festiwalu Piosenki, który miał otworzyć polską muzykę na świat.