To jedyne w Polsce objawienia oficjalnie zatwierdzone przez Watykan. Ich echo trwa do dziś
Gietrzwałd zachwyca nie tylko wspaniałą przyrodą i krajobrazami Zielonych Płuc Polski. W niewielkiej wsi na terenie województwa warmińsko-mazurskiego znajduje się niezwykłe sanktuarium, poświęcone Matce Boskiej Gietrzwałdzkiej. Jego lokalizacja nie jest przypadkowa. To właśnie tam, w XIX wieku, miało dojść do objawień maryjnych, jedynych w pełni uznanych przez Kościół katolicki.
Spis treści: Krajobraz warmiński w pełnej krasie Historia Gietrzwałdu Objawienia w Gietrzwałdzie Sanktuarium w Gietrzwałdzie Inne atrakcje Gietrzwałdu Na mapie światowych sanktuariów maryjnych istnieją miejsca-symbole, których nazwy rezonują w świadomości milionów katolików: Lourdes, Fatima, La Salette. Należy podkreślić, że na tej liście znajduje się też Gietrzwałd – niewielka warmińska wieś, usytuowana między Ostródą a Olsztynem. To właśnie tam, w trudnym czasie zaborów, miały rozegrać się wydarzenia, które na zawsze wpisały się w historię polskiej duchowości. Krajobraz warmiński w pełnej krasie Niewielki, bo zamieszkany przez około 570 osób Gietrzwałd, jest zlokalizowany w zachodniej części województwa warmińsko-mazurskiego, w powiecie olsztyńskim. Obszar wsi rozciąga się mniej więcej w połowie drogi między stolicą regionu, Olsztynem, a historyczną Ostródą. W ujęciu geograficznym, wieś jest osadzona w centralnej części Pojezierza Olsztyńskiego, w samym sercu historycznej Warmii. Od zachodniej granicy z historycznymi Prusami Górnymi jest oddalona o zaledwie 3 km. Tamtejszy krajobraz, ukształtowany przez ostatnie zlodowacenie, cechuje się urozmaiconą, pofałdowaną rzeźbą terenu z wzniesieniami sięgającymi ponad 175 m n.p.m. i dolinami położonymi na wysokości około 95–110 m n.p.m. Tym, co najbardziej definiuje ten region, jest niezwykłe bogactwo przyrody. Lasy, będące pozostałością po historycznej Wielkiej Puszczy, pokrywają ponad 49% powierzchni gminy. Sama wieś rozciąga się nad Giławką, dopływem Pasłęki. W granicach gminy znajduje się 12 jezior, które wraz z gęstymi kompleksami leśnymi tworzą niezwykle urokliwy pejzaż. Historia Gietrzwałdu Wieś została założona w 1352 roku przez kapitułę warmińską na prawie chełmińskim. Pierwotnie nosiła niemiecką nazwę Dietrichswald. Jej wczesna historia była burzliwa – w XV wieku została zniszczona podczas wojny trzynastoletniej między Polską a zakonem krzyżackim. Po pokoju toruńskim w 1466 roku, który przyłączył Warmię do Korony Polskiej, na tych terenach zaczęły osiedlać się polskie rodziny, co na wieki ugruntowało polski charakter tej ziemi. Trudny czas zaboru pruskiego W 1772 roku, po I rozbiorze Polski, wieś znalazła się w granicach Królestwa Prus, w prowincji Prusy Wschodnie. Rozpoczął się wówczas długi i trudny okres systematycznego wykorzeniania polskości. Władze pruskie narzuciły język niemiecki w szkołach i urzędach. Jednak mimo nacisków Gietrzwałd wciąż pozostawał ostoją rodzimej mowy i tradycji. Spisy z lat 80. XIX wieku wykazały, że licząca około 1000 mieszkańców wieś była niemal w całości polskojęzyczna. Na straży polskiego słowa W tej epoce oporu niezwykle istotną rolę odegrał Andrzej Samulowski, poeta ludowy, działacz i księgarz. W 1878 roku założył w Gietrzwałdzie pierwszą na Warmii polską księgarnię katolicką. Jego dom stał się centrum polskiego życia kulturalnego. To właśnie tam przygotowano próbny numer „Gazety Olsztyńskiej”, najważniejszego polskiego czasopisma w regionie. Działalność Samulowskiego była bezpośrednim wyzwaniem rzuconym polityce zaborcy i uczyniła z Gietrzwałdu ważny ośrodek obrony polskiej tożsamości. Objawienia w Gietrzwałdzie Należy podkreślić, że w tamtym czasie Gietrzwałd stał się także najważniejszym punktem na duchowej mapie Polski. Zadecydowały o tym wydarzenia, do których miało dojść latem 1877 roku, w samym środku Kulturkampfu – bezwzględnej walki państwa pruskiego z Kościołem katolickim i polskością. Przebieg wydarzeń Objawienia trwały od 27 czerwca do 16 września 1877 roku. Ich głównymi adresatkami były dwie dziewczynki z ubogich polskich rodzin: trzynastoletnia Justyna Szafryńska i dwunastoletnia Barbara Samulowska. Matka Boża ukazywała im się na klonie rosnącym w pobliżu kościoła parafialnego. Na pytanie dziewczynek: „Kto Ty Jesteś?”, odpowiedziała: „Jestem Najświętsza Panna Maryja Niepokalanie Poczęta!”. Jej główne przesłanie było proste i uniwersalne: „Życzę sobie, abyście codziennie odmawiali różaniec!”. Maryja obiecała również, że jeśli ludzie będą się gorliwie modlić, prześladowany Kościół w Królestwie Polskim zostanie oswobodzony, a osierocone parafie na Warmii otrzymają kapłanów. 8 września dziewczynki opowiedziały, że Maryja pobłogosławiła pobliskie źródełko. Wizjonerki twierdziły, że Matka Boża przemówiła do nich po polsku, w lokalnym dialekcie warmińskim. W kontekście brutalnej polityki wykorzeniania polskości był to akt o niewyobrażalnej wręcz wadze. Dla uciskanego ludu warmińskiego był to znak, że Bóg stoi po stronie polskiej sprawy. Droga do uznania Miejscowy proboszcz, ks. Augustyn Weichsel, skrupulatnie dokumentował wszystkie wydarzenia, a władze diecezjalne, po przeprowadzeniu dochodzenia, nie znalazły podstaw do oskarżeń o oszustwo. Ostateczne oficjalne zatwierdzenie nadeszło jednak dopiero sto lat później. W dekrecie z 11 września 1977 roku biskup warmiński Józef Drzazga zatwierdził kult objawień jako „nie sprzeciwiający się wierze i moralności chrześcijańskiej, który został oparty na wiarygodnych faktach, mających charakter nadprzyrodzony”. Sanktuarium w Gietrzwałdzie Rozbudowany kompleks sanktuaryjny stanowi centrum duchowego życia Gietrzwałdu. Obiekt przez lata ewoluował, by mógł sprostać potrzebom milionów pielgrzymów, odwiedzających to niezwykłe miejsce. Dziś jest to przemyślanie zaprojektowana przestrzeń, która prowadzi odwiedzających przez kolejne etapy duchowego doświadczenia. Bazylika Narodzenia Najświętszej Maryi Panny Sercem sanktuarium jest majestatyczna bazylika, której korzenie sięgają XV stulecia. Wzniesiono tam wówczas pierwszy, gotycki kościół murowany, konsekrowany w 1500 roku. Po objawieniach, w latach 1878-1884, świątynia została gruntownie rozbudowana w stylu neogotyckim, uzyskując obecny kształt krzyża łacińskiego. Jej strzelista wieża dominuje nad okolicą, stanowiąc charakterystyczny punkt orientacyjny. Miejsce modlitwy i kontemplacji Struktura sanktuarium została starannie zaplanowana, by stworzyć swoistą „ścieżkę wiary”. Pielgrzymka często rozpoczyna się od wizyty w Kaplicy Objawień, usytuowanej w miejscu klonu, na którym miała ukazać się Matka Boża. Następnie aleja prowadzi do Błogosławionego Źródełka, które według przekazów zostało pobłogosławione przez Maryję 8 września 1877 roku. Wierni czerpią z niego wodę, wierząc w jej uzdrawiającą moc. Drogę kontemplacji dopełniają Aleja Różańcowa z kapliczkami oraz monumentalna Kalwaria Gietrzwałdzka. Inne atrakcje Gietrzwałdu Nie ulega wątpliwości, że sanktuarium jest sercem Gietrzwałdu. Należy jednak podkreślić, że niewielka wieś i jej okolice skrywają znacznie więcej atrakcji, zarówno historycznych, jak i kulturalnych i przyrodniczych. Do najważniejszych należą: księgarnia Andrzeja Samulowskiego, deskale, czyli trzy wielkoformatowe murale autorstwa Arkadiusza Andrejkowa, gotycki kościół w Sząbruku, barokowy kościół ewangelicko-augsburski z amfiteatralnym układem ławek w Łęgutach, pałace w Łajsach i Grazymach, Warmińska Droga Krajobrazowa, czyli dwukilometrowy odcinek drogi między Gietrzwałdem a Worytami, który jako pierwszy w Polsce zyskał status parku kulturowego w celu ochrony zabytkowej alei przydrożnych drzew. Źródło: National Geographic Polska Nasz autor Artur Białek Dziennikarz i redaktor. Wcześniej związany z redakcjami regionalnymi, technologicznymi i motoryzacyjnymi. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o historii, kosmosie i przyrodzie, ale nie boi się żadnego tematu. Uwielbia podróżować, zwłaszcza rowerem na dystansach ultra. Zamiast wygodnego łóżka w hotelu, wybiera tarp i hamak. Prywatnie miłośnik literatury.
Miasto Mikołaja Kopernika zostało Cudem Polski 2025. Całe województwo pęka z dumy
Frombork to niewielkie, ale niezwykle urokliwe miasteczko w sercu Warmii. Małe rozmiary nie przeszkodziły mu jednak w otrzymaniu prestiżowego tytułu Cudu Polski 2025 w plebiscycie „National Geographic Traveler”: zachwyciło internautów i swoją średniowieczną magią przyciąga rzesze turystów. Jaki jest jego sekret?
To dla takich miejsc powstały „Cuda Polski”. Niewielkie miasto nad Zalewem Wiślanym udowodniło, że nie rozmiar ma znaczenie, a magia samego miejsca. Miasto Mikołaja Kopernika – Frombork – pokonało konkurencję w plebiscycie „National Geographic Traveler”, zebrało największą ilość głosów i oczarowało cały kraj. Dlaczego warto je odwiedzić? Zachwycająca historia Fromborka i dziedzictwo Mikołaja Kopernika Historia Fromborka sięga XIII wieku i jest nierozerwalnie związana z działalnością Mikołaja Kopernika. To tutaj wielki astronom napisał swoje najważniejsze dzieło „De revolutionibus orbium coelestium” (O obrotach ciał niebieskich), które zmieniło postrzeganie świata. Przez wieki Frombork pełnił funkcję biskupstwa oraz centrum administracyjno-kulturalnego Warmii, stając się ważnym punktem najpierw na trasach dyplomatyczno-handlowych, a obecnie – turystycznych. Przyciąga turystów nie tylko zabytkami, ale także wyjątkowym położeniem geograficznym – mieści się na styku lądu i wód Zalewu Wiślanego. Mieszkańcy dumni z prestiżowego tytułu – To wyjątkowe wyróżnienie dla naszego miasta i gminy, ale także olbrzymie wyzwanie, by sprostać oczekiwaniom wszystkich, którym zależy na Fromborku. […] Pokazaliśmy, jak ważny dla całego regionu jest Frombork. Serdecznie dziękuję wszystkim, którzy oddali swój głos na Miasto Kopernika – mówi Damian Krasiński, burmistrz Fromborka. Miasto zostało jednym z 16 Cudów Polski 2025 – z każdego województwa, za pomocą głosowania internautów, wybierany był jeden zwycięzca. – Jest nam niezmiernie miło, że takie niewielkie miasto, miasto na końcu świata, jak to mówił Mikołaj Kopernik, znalazło się wśród 16 Cudów Polski – uśmiecha się włodarz. Zwycięstwo nie jest jednak dziełem przypadku, a prężnie działających w miejscowości stowarzyszeń i ludności zdeterminowanej, by dbać o piękno swojego miasta. Najważniejsze atrakcje Fromborka Jednym z najbardziej rozpoznawalnych punktów miasta i zarazem centrum historycznym Fromborka jest jego Wzgórze Katedralne. To kompleks, w którym znajduje się m. in. Archikatedra Wniebowzięcia NMP i św. Andrzeja – gotycka świątynia z XIV wieku i miejsce pochówku Mikołaja Kopernika, Wieża Radziejowskiego z planetarium, z której rozpościera się wspaniały widok na panoramę Zalewu Wiślanego czy Pałac Biskupi, czyli obecna siedziba Muzeum Mikołaja Kopernika. Charakterystyczna dla miasta jest także XVI-wieczna Wieża Wodna. To unikatowy zabytek techniki, będący fragmentem pierwszego na ziemiach Polski systemu wodociągowego. To przykład polskiej innowacji technologicznej. Warto zobaczyć także fromborski port i nabrzeże. Szacuje się, że Frombork odwiedza obecnie ponad 220 tysięcy turystów rocznie. Nie ma w tym nic dziwnego – to piękne miasto z ciekawą historią i kolejny powód, by spędzić wakacje na Warmii, co każdy podróżnik powinien mieć w swoim „portfolio”. Sponsorem plebiscytu „Cuda Polski 2025” jest: Źródło: National Geographic Polska, kopernik.warmia.mazury.pl. Nasz autor Jonasz Przybył Redaktor i dziennikarz związany wcześniej m.in. z przyrodniczą gałęzią Wydawnictwa Naukowego PWN, autor wielu tekstów publicystycznych i specjalistycznych. W National Geographic skupia się głównie na tematach dotyczących środowiska naturalnego, historycznych i kulturowych. Prywatnie muzyk: gra na perkusji i na handpanie. Interesuje go historia średniowiecza oraz socjologia, szczególnie zagadnienia dotyczące funkcjonowania społeczeństw i wyzwań, jakie stawia przed nimi XXI wiek.
Kolejne województwo wprowadza bon turystyczny. Rzadko zaglądamy tam po sezonie
Bon turystyczny wraca z przytupem – tym razem na Warmię i Mazury. Nowy program samorządu daje nawet 500 zł dopłaty do noclegu, ale tylko pod jednym warunkiem: musisz zostać na minimum dwie noce.
Spis treści: Warmia i Mazury z bonem turystycznym Dofinansowanie do urlopu Od kilku lat Polacy mogą korzystać z bonów turystycznych. Największą popularnością cieszył się rządowy program wprowadzony w czasie pandemii. Inicjatywa miała na celu ożywienie krajowej turystyki w trudnym czasie, a przy okazji wsparcie rodzin z dziećmi. Następnie zaczęły pojawiać się jej lokalne odpowiedniki. Na przykład Podlaski Bon Turystyczny. Teraz przyszedł czas na kolejny region. Warmia i Mazury z bonem turystycznym Od 27 września do 15 grudnia 2025 roku na Warmii i Mazurach będzie można zrealizować pilotażowy program bonu turystycznego. Projekt samorządu województwa ma zachęcić Polaków do odwiedzania regionu poza sezonem. Nowy bon będzie dostępny dla wszystkich pełnoletnich mieszkańców Polski. To istotna różnica w porównaniu do Podlaskiego Bonu Turystycznego, który powstał z myślą o turystach spoza województwa. Aby skorzystać z dofinansowania do urlopu, wystarczy zarezerwować co najmniej dwa noclegi w jednym z obiektów noclegowych na terenie Warmii i Mazur, które przystąpią do programu. Każdy uczestnik będzie mógł wygenerować bon tylko raz. Przydzielone środki pokryją koszty zakwaterowania. Wysokość dofinansowania będzie uzależniona od standardu kwatery. Osoby wybierające campingi, pola biwakowe, hostele, schroniska młodzieżowe czy agroturystykę otrzymają 200 zł brutto dopłaty. Dla tych, którzy zdecydują się na hotele jedno- i dwugwiazdkowe, pensjonaty, motele, wille lub apartamenty, przewidziano 300 zł wsparcia. Najwyższą kwotę – 500 zł – otrzymają goście zatrzymujący się w hotelach trzy-, cztero- i pięciogwiazdkowych. Dofinansowanie do urlopu Program ruszy 27 września, czyli w Światowy Dzień Turystyki. Tego dnia zostanie uruchomiona specjalna strona internetowa, na której będzie można wygenerować indywidualny kod QR. Aby skorzystać z dofinansowania, należy pamiętać o tym, aby wcześniej dokonać rezerwacji w jednym z certyfikowanych obiektów oraz potwierdzić minimum dwa noclegi. Pozytywnie zweryfikowane miejsca noclegowe będą publikowane w ogólnodostępnej bazie danych. Budżet programu wynosi 2 miliony złotych. Przewiduje się, że skorzystają z niego tysiące turystów. Dopłaty będą obowiązywać tylko na noclegi realizowane między październikiem a połową grudnia. To celowy zabieg. Bon ma przedłużyć sezon turystyczny, który zwykle zamiera po wakacjach. Bon turystyczny to element szerszej strategii rozwoju turystyki całorocznej. Trwają inwestycje w nowe atrakcje. W regionie powstaje m.in. Centrum Warmińskie w Gietrzwałdzie, nowoczesne planetarium oraz rozwijane jest Muzeum Bitwy pod Grunwaldem. Wszystkie te inicjatywy mają za zadanie podnieść atrakcyjność Warmii i Mazur niezależnie od pory roku. Turystyczny potencjał województwa warmińsko-mazurskiego potwierdzają statystyki. Tylko w ubiegłym sezonie, od maja do września, Warmię i Mazury odwiedziło ponad 4,5 miliona turystów. To o blisko 6% więcej niż w poprzednim roku. Nasz autor Mateusz Łysiak Dziennikarz podróżniczy, rowerzysta, górołaz. Poza szlakiem amator kuchni włoskiej, popkultury i języka hiszpańskiego.
Lidzbark Warmiński uchodzi za perłę Warmii. Słynie nie tylko z pięknego zamku
Lidzbark Warmiński co roku przyciąga masę turystów z całego kraju. I trudno się temu dziwić, bowiem dawna stolica Warmii urzeka swoim kameralnym klimatem i w pełni zasłużenie została okrzyknięta jednym z 16 „Cudów Polski”.
Spis treści: Z czego słynie Lidzbark Warmiński? Międzynarodowa Sieć Miast Cittaslow Warmińskie dzyndzałki Lidzbark Warmiński – informacje praktyczne Halo! Czy Ziemia mnie słyszy?! Zaraz wypadniesz z orbity! – Nauczycielka z niepokojem patrzy na chłopca, któ­ry biegiem okrąża dziedziniec zam­ku w Lidzbarku Warmińskim. Brzdąc nie dość, że pędzi, to jeszcze wiruje wokół własnej osi! – Zwolnij, bo Księżyc za to­bą nie nadąża. – Kobieta spogląda litościwie na drugie­ go malca, który stara się sprostać roli ziemskiego sate­lity i obiega kolegę planetę. W komfortowej sytuacji jest tylko pucołowate Słońce, znieruchomiałe pośrod­ku placu. Upaćkane czekoladą promienieje na widok dostających kręćka kumpli. Ci po chwili tracą trajek­torię i wpadają w ramiona chichoczących gwiazd, ko­leżanek z klasy. – Brawa dla ciał niebieskich! – nauczy­cielka kończy astronomiczną inscenizację. – Gdyby Kopernik miał takich asystentów, nie po­trzebowałby astrolabium, żeby zgłębić tajniki układu heliocentrycznego. Sześć lat głowił się nad ruchem pla­net. Właśnie tu, w Lidzbarku Warmińskim. Nie wie­rzycie? Oto dowód! Kosmiczne symbole wydrapane na ścianie zamkowych krużganków! Plastyczny szkic do „De revolutionibus orbium coelestium”. Z czego słynie Lidzbark Warmiński? To niesprawiedliwe, Kopernik niszczył malowidła, a nam po ławkach pisać nie wolno! – krzywi się niedaw­ny Księżyc, spoglądając na orbitalne kręgi wyryte w zdo­bionym tynku. Celna uwaga! Dla konserwatorów zabyt­ków kopernikańskie graffiti to zbrodnia popełniona cyrklem na freskach z XIV w. Odsłonięte w 2010 r. z miejsca okrzyknięto unikatem w skali Europy. Spoglądam na świętych o zatartych obliczach (na­ukowcy pozostawili bez retuszu pierwotną tkankę ma­larską). Aureole im przygasły, ale humor wciąż dopisuje. Strojni w zdobne szaty suną radosnym korowodem, wiodąc mnie przez ceglane arkady do serca warowni. Mijam ociekającą złotem kaplicę, zbrojownię, kapitularz – monumentalne sale wsparte na filarach z gotlandzkiego wapienia i przesklepione gwiaździstym detalem. Skąd w ascetycznym gotyku Północy tak misterne zdobienia? – Lidzbarski zamek jest architektonicznym fenomenem! – spieszy z wyja­śnieniami przewodnik. – Z zewnątrz to modelowy przykład krzyżackiego zamku konwentualnego. Zwo­dzone mosty, baszty, fosa. A w środku wypchana kosztownościami rezydencja! Pancerna szkatuła, do któ­rej... Krzyżacy nie mieli klucza. Ten dzierżyła konkurencja, lokalni biskupi. Ale po kolei... – na mo­ment zawiesza głos, prowadząc mnie na wieżę z ba­jecznym widokiem na dudniące wstęgi Łyny i Symsar­ny, które przecinają malutki Lidzbark i giną w gęstwinie dębów i buków. – To szczątki prastarej puszczy, zielonej świątyni, w której Prusowie czcili siły przyrody – podejmu­je opowieść, spoglądając na zalesiony pejzaż. – Święte gaje wyrąbali Krzyżacy, przy okazji chrzcząc toporem rdzenną ludność. W 1250 r. z podbitych ziem wydzieli­li uposażenie dla nowo utworzonej diecezji. Tak naro­dziła się Warmia – kościelne państewko ze stolicą w Lidzbarku, rozciągające się od Zalewu Wiślanego aż po dzikie ostępy nieopodal Reszla. Jego władców wciąż można tu spotkać. Wszystkich, bez wyjątku! Międzynarodowa Sieć Miast Cittaslow Tu bródka w szpic, tam zawadiacki wąs, na głowach pudrowane peruki. Gdyby nie krzyże na piersiach, przysiągłbym, że z medalionów Wielkiego Refektarza spoglądają na mnie dworscy fircykowie, a niestatecz­ni biskupi. Po lewej Jan z Miśni, który w 1350 r. uczynił Lidz­bark stolicą Warmii (wcześniej była nią Orneta). Obok niego Henryk Sorbom, wsławiony przekształceniem zamku w rezydencję godną królów. Dalej autor pikant­nych erotyków – włoski poeta Piccolomini (późniejszy papież Pius II). Za nim Łukasz Watzenrode – wuj Kopernika, władający krainą, gdy ta była już księstwem pod skrzydłami Korony (po klęsce Krzyżaków w 1466 r.). I wreszcie książę poetów polskich – Ignacy Krasicki, ostatni biskup wolnej Warmii (w 1772 r. państewko wchłonęły zaborcze Prusy). To za jego sprawą o Lidzbarku z wypiekami na twarzach rozprawiano na dworach Europy. Że zwariowany du­chowny zbudował w mieście treibhaus (cieplarnię), gdzie zimą rosną poziomki, a obok niego teatr otoczo­ny rzeźbami godnymi Donatella. I te ogrody! Pełne fon­tann, rzeczułek, kanałów. Jak w Wenecji – nic, tylko wskoczyć do gondoli! Dziś musi mi wystarczyć kajak. Chwytam wiosło i niesiony nurtem Łyny kłaniam się mijanym sta­ruszkom. Dębom, bukom, klonom. Pomnikowe drybla­sy (pozostałość romantycznego ogrodu w stylu angielskim z XVIII w.) ciągną się wzdłuż bulwarów, ocieniając plątaninę ścieżek, amfiteatr i taras widoko­wy. Woda i liście szumią w kojącym duecie. Nieoczekiwanie wplata się weń melodia skrzypiec. Dostrzegam grupkę muzyków grających walca u stóp klasycystyczno­-barokowego pawilonu ogrodowego. – Niegdyś rosły tu róże i przezroczyste jabłka astra­chańskie, a dziś rozkwita kultura: poezja, rzeźba, ma­larstwo – opowiada Ewa Sporek, uczestniczka warsz­tatów muzycznych organizowanych cyklicznie pod dachem oranżerii. – Cóż, sztukę trzeba pielęgnować jak rośliny! – śmieje się i dodaje: – My robimy to w du­chu nieśpieszności. W końcu Lidzbark Warmiński na­leży do Cittàslow, Międzynarodowej Sieci Miast Do­brego Życia. Nasze idee? Harmonijny rozwój w zgodzie z przyrodą i lokalną tradycją. Spójrz na nasze logo! – Wskazuje ikonkę ze ślimakiem dźwigającym minia­turowe kamieniczki. – Moje miasto najlepiej zwiedza się w tempie winniczka. Warmińskie dzyndzałki Idę za radą. Obieram kurs na strzelistą wieżę XIV­-wiecznej kolegiaty pw. Świętych Apostołów Pio­tra i Pawła. Przechodzę przez gotycką Wysoką Bramę i znikam w wąwozach brukowanych uliczek starówki. Na lewo XIX­-wieczne kamienice wdzięczące się klasycystycznym detalem. Na prawo klasyka PRL­-u – to­porne bloki wzniesione na powojennych gruzach (mia­sto niemal w całości zdemolowała sowiecka artyleria). Szczęśliwie z pożogi 1945 r. ocalała perełka architektury protestanckiej na Warmii – drewniany kościół o smukłych arkadowych wieżach. Sypnął nań hojnie talarami sam król Prus – Fryderyk Wilhelm III. Niegdyś należał do ewangelików – dziś modlą się w nim wyznawcy prawosławia. U jego drzwi woń ka­dzidła miesza się z obłędnym zapachem plińców (plac­ków ziemniaczanych), unoszącym się z pobliskiej świą­tyni warmińskich przysmaków – restauracji Huba. Kosztuję tam dzyndzałków z hreczką (pierożków z kaszą gryczaną) w doborowym towarzystwie napo­leońskich żołnierzy – rekonstruktorów bitwy pod Lidzbarkiem (w 1807 r. na miejskich błoniach wojska Bonapartego starły się z siłami Prus i Rosji). Rankiem ćwiczą w huku wystrzałów, wdychając gryzące opary palonego prochu. A popołudniami inhalują się zdrową mgiełką lidzbarskich solanek. – Lada chwila miasto zyska status uzdrowiska! – mówią z dumą. Przekonują, że chlorkowo­sodowa woda z lokalnych jurajskich ujęć jest równie cenna, co zabytki. Świad­czą o tym imponujące inwestycje. Wędruję wzdłuż 100-­metrowej tężni spowitej jodko­wym obłoczkiem, zaglądam do groty solnej nad Żabim Stawem. W końcu kosztuję ciurkającej z kranu Wody Żywej. – Do dna! I na drugą nóżkę! – zachęca roześmia­ny kuracjusz, przekonując, że słonawy napitek zapew­nia nieśmiertelność. Jeden warunek: trzeba na zawsze pozostać w miasteczku. Żywot wieczny w Lidzbarku? Wniebowzięty spoglądam na kuszące basenami pobli­skie Termy Warmińskie, sunące Łyną kajaki, niknące w lesie ścieżki rowerowe. Taki raj to ja rozumiem! Lidzbark Warmiński – informacje praktyczne Nocleg Znajdujący się na przedzamczu Hotel Krasicki to zabytkowe wnętrza z gotyckim i barokowym detalem nawiązującym do wybitnych rezydentów lidzbarskiego zamku: Krasickiego i Kopernika. Od 475 zł, ze śniadaniem. Jedzenie Restauracja Huba nieopodal ratusza serwuje warmińską klasykę – zupę rybną z lanymi kluskami z dorsza (15 zł) czy jukę (schab nadziewany grzybami i warzywami, 46 zł). Zaś na smażoną sielawę czy miętusa warto wpaść do Neptuna – rybnego bistra w sercu starówki. Atrakcje Lidzbarka Warmińskiego Zamek Biskupów Warmińskich – jeden z najważniejszych gotyckich zabytków w Europie (w odróżnieniu od twierdzy w Malborku nie uległ zniszczeniu w czasie wojny) – jest dziś siedzibą Muzeum Warmińskiego. W jego zbiorach m.in. kolekcja sztuki gotyckiej oraz obrazy polskich malarzy I poł. XX w. (choćby Witkacego czy Jacka Malczewskiego). Bilety: 38/25 zł). Spacerując po starówce, zobaczymy drewnianą cerkiew prawosławną (dawny kościół ewangelicki zbudowany w latach 1818–1823), 4-piętrową Wysoką Bramę z XV w. oraz gotycką kolegiatę z 70-metrową wieżą zwieńczoną figurą św. Michała Archanioła. Przypominająca pałacyk klasycystyczno-barokowa oranżeria z XVIII w. jest pozostałością założenia parkowo-ogrodowego obsadzonego egzotyczną florą przez biskupa Ignacego Krasickiego. Przypomnijmy, że Lidzbark Warmiński został nagrodzony tytułem „Cudu Polski 2024” w plebiscycie magazynu National Geographic Traveler. Łącznie o miano „nowego cudu” walczyły trzy miejsca z woj. warmińsko-mazurskiego. Wśród nominowanych – oprócz dawnej stolicy Warmii – znalazły się także Mazurska Pętla Rowerowa oraz Kortosfera w Olsztynie. Pełna lista zwycięzców plebiscytu Cuda Polski 2024: Dolnośląskie – Twierdza Srebrna Góra; Kujawsko-Pomorskie – Pałace w Ostromecku; Lubelskie – Chełmskie Podziemia Kredowe; Lubuskie – Park Dworski w Iłowej; Łódzkie – Centralne Muzeum Włókiennictwa z Łódzkim Parkiem Kultury Miejskiej; Małopolskie – Zamek w Muszynie; Mazowieckie – Wzgórze Tumskie w Płocku; Opolskie – Fabryka Robotów w Mosznej; Podkarpackie – Zamek w Łańcucie; Podlaskie – Prawosławny skit w Odrynkach; Pomorskie – Bory Tucholskie; Śląskie – Bielsko-Biała; Świętokrzyskie – Muzeum Archeologiczne w Wiślicy; Warmińsko-Mazurskie – Lidzbark Warmiński; Wielkopolskie – Pyzdry; Zachodniopomorskie – Darłowo. Źródło: National Geographic Traveler.
We Fromborku odkryto XVI-wieczny cyrkiel. Czy należał do Mikołaja Kopernika?
Na terenie ogrodów kanonickich we Fromborku odnaleziono XVI-wieczny cyrkiel. To zaledwie jeden z kilku takich instrumentów znanych z terenu Polski, które stosowano w astronomii i geometrii. Czy należał do Mikołaja Kopernika?
W tym artykule: Mikołaj Kopernik we Fromborku Kopernikański cyrkiel? Co dalej z unikatowym znaleziskiem w postaci cyrkla? Cyrkiel odkryto na początku sierpnia w ramach poszukiwań zorganizowanych przez fundację Misja Skarb i Warmińską Grupę Eksploracyjną. Ich celem było wykrycie w zabytkowych ogrodach kanonickich we Fromborku z pomocą georadaru podziemnych reliktów architektury. Mikołaj Kopernik we Fromborku Słynny polski astronom, Mikołaj Kopernik urodził się w Toruniu 19 lutego 1473 r. Gwiazdy i planety nie były jedyną pasją w jego życiu. Zajmował się również matematyką, medycyną, prawem, ekonomią. Studiował między innymi w Bolonii. Był duchownym katolickim i doktorem prawa kanonicznego. Bliskie były mu zagadnieniem związane ze strategią wojskową i kartografią. W wieku 37 lat przeniósł się do Fromborka, który stał się jego domem aż do śmierci, chociaż często wyjeżdżał z tej miejscowości. To tam prowadził obserwacje astronomiczne, które umożliwiły stworzenie najgłośniejszej pracy: „De revolutionibus orbium coelestium” („O obrotach sfer niebieskich”), opublikowanej w 1543 r. To w niej astronom zaprezentował teorię heliocentrycznej budowy Układu Słonecznego. Kopernikański cyrkiel? Cyrkiel wykonany ze stopu miedzi odkryto w wykopie sondażowym zlokalizowanym w ogrodach kanonickich we Fromborku. Miejsce przylegało do narożnika niezachowanej kanonii św. Józefa. Szczęśliwym znalazcą okazał się Michał Antczak. To cyrkiel typu kroczek, który służył do pomiarów astronomicznych i kartograficznych. Cyrkiel pochodzi z XVI wieku. – Tak więc być może należał do samego Mikołaja Kopernika – powiedziała dziennikarzom tuż po odkryciu archeolożka Zorjana Polenik z fromborskiego muzeum. – W ogóle Frombork pod względem znalezisk archeologicznych jest bardzo ciekawy, bo mamy tutaj rzeczy nietypowe, które funkcjonują na pograniczu Prus, państwa krzyżackiego i właśnie naszej Warmii – dodała. Małgorzata Czupajło, kustoszka w Muzeum Mikołaja Kopernika we Fromborku, przekazała National Geographic Polska, że cyrkiel mógł należeć do jednego z szesnastu kanoników fromborskich. Wśród nich był też Kopernik. – Wszyscy kanonicy byli ludźmi wykształconymi i majętnymi – podkreśliła. Co dalej z unikatowym znaleziskiem w postaci cyrkla? Warmińsko-Mazurski Wojewódzki Urząd Ochrony Zabytków przekazał cyrkiel do Muzeum Mikołaja Kopernika w depozyt. Kiedy będzie można go obejrzeć? – Zanim zostanie wystawiony na widok publiczny, musi zostać poddany zabiegom konserwatorskim. Będą one polegały na oczyszczeniu i zabezpieczeniu przed dalszą korozją – przekazała Małgorzata Czupajło. Prawdopodobnie nastąpi to w kolejnym roku. „Mikołaj Kopernik brudny” – zagadkowy napis na XVI-wiecznym obrazie przedstawiającym słynnego astronoma „Nicolaus Copernic Puld”, czyli „Mikołaj Kopernik brudny” – taki napis odkrył zespół naukowców na tylnej stronie XVI-wiecznego obrazu przedstawiającego słynnego polskiego astronoma... Ale nic straconego. Podobny cyrkiel (zaledwie jeden z trzech znanych z terenu Polski) można zobaczyć na stałej wystawie „Mikołaj Kopernik – życie i dzieło” w Muzeum Mikołaja Kopernika we Fromborku. Jest tam też cała masa innych, fascynujących obiektów, w tym rekonstrukcja stanowiska pracy astronoma. Do Fromborka warto się wybrać, bo to tam słynny astronom spędził 30 lat swojego życia. W tym mieście zachowały się budowle, w których przebywał i pracował. Wśród nich są: katedra, kapitularz oraz wieża, która stała się jego mieszkaniem. Cyrkiel znaleziono w parku, który przylegał do kanonii Kopernika. Być może tam znajdowało się stanowisko do prowadzenia obserwacji nieba w postaci pavimentum, czyli wypoziomowanego podestu, na którym astronom stawiał instrumenty pomiarowe. Do dziś nie udało się go zlokalizować mimo kilkukrotnych prób. Kiedyś sądzono, że Kopernik prowadził obserwacje ze swojej wieży, ale obecnie przeważa pogląd o lokalizacji w ogrodzie. Źródła: Nauka w Polsce, Muzeum Mikołaja Kopernika we Fromborku, National Geographic Polska. Nasz ekspert Szymon Zdziebłowski Dziennikarz naukowy, z wykształcenia archeolog śródziemnomorski. Przez wiele lat był związany z Serwisem Nauka w Polsce PAP. Opublikował m.in. dwa przewodniki turystyczne po Egipcie, a ostatnio – popularnonaukową książkę „Wielka Piramida. Tajemnice cudu starożytności” o największej egipskiej piramidzie.
Pojezierze Olsztyńskie to kraina pięknej przyrody i ciekawej historii. Tu zjecie najlepsze jagodzianki
Jakie atrakcje oferuje Pojezierze Olsztyńskie? Między innymi jagodzianki, hutę szkła i arboretum. Oto warmińsko-mazurskie ciekawostki.
W tym artykule: Jezioro Pisz i Pisa Warmińska Barczewo Olsztynek Arboretum w Kudypach Olsztyn Pojezierze Olsztyńskie – informacje praktyczne Cisza. Absolutna cisza. Czas w obliczu takiej głuszy staje w miejscu. Nie mam odwagi poruszyć wiosłem, bo zburzę naturalny, panujący tu porządek. Słońce coraz śmielej odbija się od tafli jeziora Pisz. Lekki powiew wiatru wprawia w ruch sztywne źdźbła trzcin, gdzieś w oddali odzywają się ptaki. Ale za chwilę znów wszystko milknie. Jezioro Pisz i Pisa Warmińska Muszę jednak płynąć dalej, zanim pozostali letnicy, którzy właśnie biorą prysznic, jedzą jajecznicę lub popiją kawę na kempingu w Tumianach, skąd wypłynęłam, złapią za wiosła swoich kajaków. Na przystani ktoś rzucił, że widział tu czaplę siwą i kormorany. Z uwagą zatem wpatruję się w gęstwiny, które mijam. Mój kajak jest mały, zwinny i posłuszny. Między trzcinami radzi sobie jak ryba w wodzie. À propos, Pisz jest obficie zarybiony. Można tu złowić sandacza, szczupaka czy węgorza. Tymczasem jezioro zaczyna się zwężać, wpływam w wąską wstęgę rzeki Pisy Warmińskiej. Miała być urzekająca, spokojna, okiełznana. Owszem, jest spokojna, ale na szczęście nie brak jej dziewiczości i szaleństwa. By przepłynąć pod drzewami, muszę się położyć. By ominąć powalone konary, gęste trawy i pałki wodne, manewruję do utraty tchu. Niezła frajda. Patrzę przed siebie – w zwierciadle wody odbijają się intensywnie zielone, młode jeszcze liście drzew. Jest i żuraw, który ciężko podnosi się do lotu, za nim zrywa się kolejny i jeszcze jeden. Chyba spłoszyłam całą rodzinę. Przestaję zatem wiosłować, znów wsłuchuję się w ciszę. Barczewo Pisa Warmińska wypływa z oddalonego nieco ponad 20 km od Olsztyna jeziora Pisz i uchodzi do jeziora Wadąg. Leniwie płynie także przez kanały i cieki wodne miasteczka Barczewo zwanego przez mieszkańców – z przymrużeniem oka – małą Wenecją. Spływ kajakowy można skończyć w lesie przy moście w Zalesiu, na półmetku Pisy (wtedy przepłynięcie ok. 8 km zajmuje 2 godz.), i do Barczewa dostać się rowerem. Można też popłynąć nieco dalej, przez wąski kanał aż do jeziora Orzyc, i dopłynąć z powrotem do Tumian (kolejne 2 godz.). Ja jednak wyskakuję z kajaka w Zalesiu. Do Barczewa jadę rowerem (można je tu wypożyczyć). Mam w planach odwiedziny Saloniku Muzycznego Feliksa Nowowiejskiego. Autor muzyki do „Roty” Marii Konopnickiej spędził w mieście (będącym wówczas w granicach Prusów Wschodnich) wczesne dzieciństwo. Muzeum poświęcone kompozytorowi powstało w miejscu, w którym niegdyś znajdował się dom rodzinny Nowowiejskich. W pokoju głównym witają mnie fortepian, na którym młody Feliks grywał, oraz oryginale meble. Na ścianach wiszą fotografie rodzinne, nuty, rękopisy utworów, w gablotach wystawiono pióro i frak kompozytora. – Urodził się w Barczewie 7 lutego 1877 r. Ponadprzeciętny talent muzyczny Feliks przejawiał już w szkole elementarnej. Potem uczelnie muzyczne w Ratyzbonie, Berlinie, międzynarodowe nagrody, koncerty na całym świecie. Swoje najważniejsze dzieło, czyli oratorium „Quo Vadis” inspirowane powieścią Henryka Sienkiewicza, skomponował ok. 1907 r. – tłumaczy kuratorka w muzeum Magdalena Łowkiel. W swojej twórczości wyróżnił także Warmię, dedykując jej pieśń „O Warmio moja miła”. Dziś to oficjalny hymn Barczewa, grany tu codziennie w południe. Olsztynek Za każdym razem, kiedy wracam z Olsztyna do Warszawy, zajeżdżam do Olsztynka, by kupić jagodzianki – śmieje się Adam Uszyński. – Są wielkości dłoni. Ciasta prawie nie ma, jest cienkie jak papier i wypełnione jagodami. Słowo daję, nie jadła pani lepszych – dodaje. Co ciekawe, swego czasu gościły na wystawnych stołach w Belwederze. Jagodzianki Pana Adama spotkałam w kolejce przy Mrongowiusza 4. Pod tym adresem nad szklaną witryną widnieje szyld Cukiernia Jagodzianka. Znajdziecie bez problemu – jak mówi pani sprzedawczyni – kolejka ustawia się tu niemal o każdej porze, więc turyści trafiają bezbłędnie. Płacę 4,5 zł i próbuję. Chrupiąca delikatnie słodka kruszonka idealnie rymuje się z lekko kwaśnymi owocami w gęstym musie. Ciasto drożdżowe jest jak trzeba miękkie i maślane, wyborne. Historia Z fioletowym uśmiechem idę w miasto. A jest tu co oglądać, bo Olsztynek ma ciekawą historię i sporo zabytków. Prawa miejskie nadał mu wielki mistrz zakonu krzyżackiego Winrich von Kniprode w XIV w. Centralnym punktem był wówczas spory rynek z ratuszem, a wokół miasta rozciągały się wysokie na 10 m mury. Najpierw w XVII w. strawiły je wojny szwedzkie, potem pożar w 1804 r., a w 1914 Niemcy dokończyli dzieła, ostrzeliwując Olsztynek. Do dziś zachowały się jedynie fragmenty fortyfikacji. Za to w jednym kawałku przetrwał XIV-wieczny zamek wzniesiony w stylu gotyckim. W XIX w. w budynku mieściło się gimnazjum. Uczył się tu m.in. pierwszy laureat Nagrody Nobla w dziedzinie medycyny (1901 r.) Emil von Behring, niemiecki bakteriolog, twórca immunologii. Wracam jeszcze na ulicę Mrongowiusza – pod numerem 38 stoi niepozorny żółtawy budynek, do którego prowadzą wysokie na jakieś 2 m ciężkie drzwi. Wchodzę. Huta szkła – Czy życzy sobie pani rybę, czy łabędzia, a może anioła? – na dzień dobry pyta mnie Taras Krynicki. Do miasta przyjechał w latach 90. ze Lwowa. W 2005 r. przejął tutejszą Hutę Szkła, w której do dziś wytwarza naczynia dekoracyjne i użytkowe. Oraz pokazuje swój fach takim ciekawskim jak ja. – Chociaż pochodzę z rodziny hutniczej, zanim nauczyłem się nabierać szkło i wstępnie je formować, minęło pół roku – opowiada, z gracją obracając na długiej piszczeli hutniczej niewielką kulkę z piasku kwarcowego. Następnie wkłada ją do pieca hutniczo-szklarskiego i wytapia w temperaturze 1,4 tys. stopni. Za chwilę znów wyjmuje masę, która już jest szkłem, i energicznie specjalnymi szczypcami formuje z niej kształt ryby, którą sobie życzyłam. Masę wkłada jeszcze do kolorowej sproszkowanej tłuczki szklanej, by osiągnąć odpowiednią barwę. Po kilku chwilach moja rybka wędruje do kolejnego pieca, w którym w 500 stopniach będzie hartowana. – Proszę przyjść po figurkę jutro rano, bo całą noc będzie stygła – rzuca pan Taras i z nieukrywaną dumą patrzy na swoje dzieło. A mnie to pasuje, bo mam w Olsztynku jeszcze jedno miejsce na liście must see, które odwiedzę rano. Muzeum Budownictwa Ludowego – Proszę sobie wyobrazić, że jeszcze w XVIII w. kowal we wsi bywał jednocześnie dentystą. I nie dlatego, że miał kompetencje, a dlatego, że miał narzędzia. Czasem rwał dwa zęby, bo nie było wiadomo, który boli – opowiada przewodnik Robert Waraksa, pokazując mi kuźnię ze wsi Bielica. Wspólnie spacerujemy po skansenie, jak potocznie mówi się o tutejszym Muzeum Budownictwa Ludowego. Na 100 ha zgromadzono blisko 70 obiektów architektonicznych. Mijamy XVIII-wieczny młyn wodny, który jeszcze w 1949 r. potrafił przemielić tonę zboża na dobę, chałupę ze wsi Zielonka Pasłęcka z 1819 r., wóz cygański z początków XX w., który zagrał w filmie Papusza, czy zagrodę, w której pasą się koniki polskie. Czytam na tabliczce, że zwierzęta mają dwie „szaty”: letnią z gładką sierścią i zimową sięgającą nawet do 8 cm. W jednej z chat można się napić naparu z ziół, w innej toczyła się akcja filmu „Kołysanka” Juliusza Machulskiego. Każda jest w pełni wyposażona: w oknach wiszą tkane firany, na stołach obrusy. Można zajrzeć i zapoznać się ze sprzętami, których używali nasi pradziadkowie, np. prasą do sera czy mechaniczną maselnicą. Arboretum w Kudypach Weekend w województwie warmińsko-mazurskim kończę w Olsztynie. Zanim jednak zasiądę do kolacji, na chwilę relaksu zachodzę do arboretum w Kudypach (4 km od Olsztyna). Tu to się dopiero można zrelaksować. Arboretum, czyli ogród botaniczny, w którym kolekcjonuje się rośliny drzewiaste (od łac. arbor, czyli drzewo). Rośnie tu około tysiąca odmian i gatunków należących do flory polskiej i obcej. W ogrodzie można spacerować między naturalnymi oczkami wodnymi. Ja jednak lubię się tu trochę zgubić i niespiesznie odkrywać nowe gatunki. Tym razem zwróciłam uwagę na niewielkie zgrabne drzewko jarzębu brekini i jego jajowate czerwono-żółte owoce. W alejce obok znalazłam azalię japońską ubraną obficie w niewielkie różowawe kwiatki. Chamedafne północna z rodziny wrzosowatych obsypana jest z kolei białymi kwiatami o beczułkowatych kształtach. Azalię pontyjską, której intensywnie żółte kwiaty są lepkie i pachnące, chętnie widziałabym na własnym balkonie. Olsztyn Tymczasem jest niedzielny wieczór. Stare miasto w Olsztynie śmieje się na całego. Po drodze słyszę słowa przewodnika, który opowiada turystom o Mikołaju Koperniku. Stawia pytanie, czy na osiągnięcia człowieka ma wpływ miejsce, w którym żyje. Sama się nad tym zastanawiam, myśląc o słynnym astronomie, który pięć wieków temu zamieszkał w olsztyńskim zamku i zaczął tu pisać „O obrotach sfer niebieskich”. Cóż, robię się głodna. W restauracji Cudne Manowce zamawiam koktajl z pokrzyw i pierogi ruskie z kozim serem okraszone duszoną cebulką i podawane ze śmietaną. Chyba nie muszę dodawać, że na to smakowite zwieńczenie wizyty w Warmińsko-Mazurskim czekałam cały weekend? Pojezierze Olsztyńskie – informacje praktyczne Nocleg Jeśli planujecie spływ kajakowy z przyjaciółmi lub rodziną rzeką Pisą, dobrze wynająć 4-osobowy domek w ośrodku Zapach Drewna w Tumianach. Domki są nowocześnie urządzone i przestronne. Cena to 799 zł za dobę, do 4 osób bez względu na wiek. Na miejscu działa restauracja. Ośrodek Rewita Waplewo jest malowniczo położony na skarpie schodzącej łagodnie do jeziora Maróz (ok. 14 km od Olsztynka). Oprócz pokoi (od 150 zł za osobę) do dyspozycji gości są baza rekreacyjna z odnową biologiczną, przystań wodna z wypożyczalnią sprzętu oraz boiska sportowe, kort do tenisa i kręgielnia. Jedzenie Wędzone ryby: jesiotr, pstrąg czy węgorz, są tu wprost wyśmienite. W Gospodarstwie Rybackim Szwaderki w Olsztynku kupicie też ryby zarówno świeże, marynowane, jak i smażone. 80 jezior i rzek o łącznej powierzchni 5,5 tys. ha, które należą do gospodarstwa, jest udostępnionych również do wędkowania. Warto wiedzieć W każdą niedzielę od godz. 9 do 14 w Olsztynku przy ul. Kościuszki 6d lokalni producenci wystawiają na BioBazarze swoje wyroby: od serów, miodów, ekojaj po dziką czekoladę. Warto zwrócić uwagę na warzywa z ekologicznej farmy Ostoja Natury, które można też kupić online: ostojanatury.pl. Muzeum Warmii i Mazur mieści się w XIV-wiecznym zamku gotyckim w Olsztynie. W latach 1516–1521 rezydował tu Mikołaj Kopernik. Nasz ekspert Agnieszka Michalak Dziennikarka i redaktorka „National Geographic Traveler" oraz magazynu pokładowego LOT-u „Kaleidoscope". W podróż zawsze zabiera książkę i buty do biegania – bo lubi poznawać nowe miejsca joggingując.
Cuda Polski 2024 – obiekty ze Świętokrzyskiego i Warmińsko-Mazurskiego nominowane w plebiscycie
Trwa głosowanie w plebiscycie Cuda Polski 2024. Poniżej przedstawiamy listę nominowanych miejsc z województw świętokrzyskiego i warmińsko-mazurskiego, które w tym roku rywalizują o ten zaszczytny tytuł.
W tym artykule: Cuda Polski 2024 – nominacje ze Świętokrzyskiego Cuda Polski 2024 – nominacje z Warmińsko-Mazurskiego Lista zwycięzców plebiscytu Cuda Polski 2023 Głosowanie w tegorocznej edycji plebiscytu Cuda Polski oficjalnie rozpoczęte. Podobnie jak w poprzednich latach, także i teraz zwycięzcę z każdego województwa wyłonią czytelnicy magazynu „National Geographic Traveler” i serwisu national-geographic.pl. Dziś prezentujemy kolejną szóstkę nominowanych, tym razem z województw świętokrzyskiego i warmińsko-mazurskiego. Cuda Polski 2024 – nominacje ze Świętokrzyskiego Porcelanowy Rynek w Ćmielowie Muzeum Archeologiczne w Wiślicy Sosna krocząca w Wełeczu ​​​​​​​ Porcelanowy Rynek w Ćmielowie Porcelanowy serwis wzorowany na przedwojennej kolekcji Empire zdobi ćmielowski rynek i służy mieszkańcom do odpoczynku w niezwykłej scenerii, która może kojarzyć się z bajkowym światem Alicji w Krainie Czarów. Uroczyste otwarcie nowego, porcelanowego rynku odbyło się 23 września 2023 roku. Filiżanki zamieniły się w ławki, a wielki imbryk w fontannę, która zajmuje najważniejsze miejsce na rynku. Muzeum Archeologiczne w Wiślicy Wiślica jest najbogatszym zespołem zabytkowym na Ponidziu i jednocześnie kolebką polskiej państwowości. Od czerwca 2022 roku, po czterech latach prac modernizacyjnych, Muzeum Archeologiczne jest dostępne do zwiedzania. Na na turystów czeka unikatowy podziemny szlak łączący najcenniejsze wiślickie skarby. W poznaniu historii Wiślicy pomagają m.in: cyfrowe rekonstrukcje 3D, laserowe hologramy i aplikacja VR. Sosna krocząca w Wełeczu We wsi Wełecz w pobliżu Buska-Zdroju znajduje się prawie stuletnia sosna pospolita z naziemnym systemem korzeniowym. Zadziwiająca sosna zaliczana jest do gatunku sosny zwyczajnej. W rzeczywistości nie jest wcale zwyczajna, bowiem przypomina Enta z tolkienowskich powieści. Pień sosny rozpoczyna się około trzech metrów nad ziemią. Całość utrzymuje się na kilkunastu korzeniach, pod którymi może zmieścić się kilka osób. Cuda Polski 2024 – nominacje z Warmińsko-Mazurskiego Lidzbark Warmiński Mazurska Pętla Rowerowa Kortosfera w Olsztynie Lidzbark Warmiński Jest nazywany Perłą Warmii (do XIX wieku był jej stolicą). Miasto dąży do tego, aby stać się uzdrowiskiem. Goście już dziś mogą korzystać ze źródeł termalnych, zażywać kąpieli w Termach Warmińskich oraz odwiedzać tężnie. W centrum miasta znajduje się średniowieczny zamek, który jest określany jako „Wawel północy” albo „perła gotyku”. Mazurska Pętla Rowerowa Nowy, ustandaryzowany produkt turystyczny wokół Wielkich Jezior Mazurskich. Wytyczono i przygotowano 310 km pętli rowerowej o urozmaiconej nawierzchni – od dróg leśnych przez szutry wśród pól po bezpiecznie wydzielone ścieżki wzdłuż dróg. Pętla została także jednolicie oznakowana oraz wyposażona w tablice informacyjne pokazujące całą trasę oraz najciekawsze atrakcje najbliżej aktualnego przystanku. Kortosfera w Olsztynie Centrum Popularyzacji Nauki i Innowacji Uniwersytetu Warmińsko-Mazurskiego Kortosfera to jedyne w Polsce interaktywne centrum nauki, którego tematem przewodnim jest rolnictwo oraz środowisko przyrodnicze Warmii i Mazur. Ekspozycję tworzy 140 eksponatów zaaranżowanych w wystawy stałe i wolnostojące, a także trzy wystawy mobilne oraz zestawy edukacyjne. Wystawa stała Kortosfery rozmieszczona jest na pięciu kondygnacjach budynku. Swoich faworytów można wspierać za pośrednictwem strony national-geographic.pl/cuda-polski. Głosowanie potrwa do 5 czerwca, a laureatów tegorocznej edycji wydarzenia poznamy 10 czerwca. Wszystko w Waszych rękach! Lista zwycięzców plebiscytu Cuda Polski 2023 Poniżej przedstawiamy pełną listę zwycięzców plebiscytu Cuda Polski 2023: Dolnośląskie – Miasto Bardo; Kujawsko-pomorskie – Wyspa Młyńska z Młynami Rothera; Lubelskie – Włodawa; Lubuskie – Park Książęcy Zatonie; Łódzkie – Monopolis; Małopolskie – Pustynia Błędowska; Mazowieckie – Park Nauki Torus w Ciechanowie; Opolskie – Twierdza Nysa; Podkarpackie – Muzeum Przemysłu Naftowego i Gazowniczego im. Ignacego Łukasiewicza w Bóbrce; Podlaskie – Odkrywkowa Kopalnia Kredy w Mielniku; Pomorskie – Zagroda Inicjatyw Twórczych Swołowo; Śląskie – Żelazny Szlak Rowerowy; Świętokrzyskie – Geopark Świętokrzyski; Warmińsko-Mazurskie – Gołdap; Wielkopolskie – Antidotum Airshow Leszno; Zachodniopomorskie – Ogrody Hortulus w Dobrzycy.
Szlakiem Kopernika przez Warmię. To tutaj naukowiec spędził większość swojego życia
Ruszamy Szlakiem Kopernika, czyli jednego z najwybitniejszych Polaków, który „wstrzymał Słońce, ruszył Ziemię”. Choć wielu kojarzy go przede wszystkim z Toruniem, astronom zdecydowaną większość swojego dorosłego życia spędził na Warmii.
W tym artykule: Rowerowym szlakiem W rezydencji biskupów Olsztyński skarb Tajemnice i zagadki Szlak Kopernikowski – informacje praktyczne Najpierw widać katedrę. Gigantyczny kościół góruje nad Fromborkiem, nie przystając skalą do niewielkiego miasteczka na skraju Polski, 10 km od granicy z obwodem królewieckim. Wygląda, jakby przeniesiono go tu z jakiegoś wielkiego miasta i lepiej odnalazłby się w Gdańsku czy Toruniu. Nie dajmy się jednak zwieść pozorom – otoczone wysokimi murami wzgórze katedralne przez wieki było siedzibą kapituły, skąd zarządzano całą Warmią. – Kapituła warmińska to taka średniowieczna korporacja, która doskonale dbała o swoje interesy, a Kopernik musiał wykonywać swoje obowiązki sumiennie, skoro powierzano mu szereg ważnych stanowisk – mówi Krzysztof Wróblewski z Muzeum Mikołaja Kopernika, oprowadzając mnie po wzgórzu. – Tak jak dziś wielkie firmy inwestują w prestiżowe siedziby w wieżowcach, tak kiedyś znakiem potęgi kościelnej instytucji była godna świątynia, największa na Warmii. Panowie kanonicy mieli mieszkania w obrębie murów twierdzy i rezydencje poza nią, ale w zasięgu dźwięku kościelnych dzwonów. Jednym z tych poważnych panów był Mikołaj z Torunia, po godzinach oddający się ekscentrycznemu hobby – astronomii. Rowerowym szlakiem Frombork był jego domem i bazą wypadową, dlatego tu właśnie zaczynam rowerową podróż warmińskim odcinkiem szlaku kopernikowskiego. Trasa łączy regiony, z którymi związany był astronom. Łącznie to 590 km, z czego mniej więcej połowa przypada na Warmię i Mazury. Dziś to jedno województwo i niewprawnemu obserwatorowi ciężko będzie dostrzec regionalne różnice, ale w czasach Kopernika było inaczej. Dzisiejsze Mazury należały do zakonu krzyżackiego, a biskupstwo warmińskie od 1466 roku aż do rozbiorów do Rzeczypospolitej. Było to de facto państwo kościelne, gdzie najwyższą władzę sprawował noszący tytuł księcia biskup wybierany z grona fromborskich kanoników. Od katedry wyższa jest tylko wieża Radziejowskiego, skąd roztacza się imponujący widok na Frombork i Zalew Wiślany. Sam Kopernik nie mógł go oglądać, bo w jego czasach była znacznie niższa. Zachowała się za to oktagonalna podstawa, ponoć mająca najgrubsze mury obronne w Polsce. Na dole mieści się planetarium, ale ja wdrapuję się na szczyt, by spróbować wypatrzeć odległe o 10 km Braniewo, mój kolejny przystanek. Do pierwszej stolicy Warmii docieram w strugach deszczu. Może to i dobrze, bo i tak nie zobaczyłbym zamku, w którym Kopernik próbował przemówić do rozumu wojującemu z Polską Albrechtowi Hohenzollernowi. Została z niego tylko wieża bramna. Sama misja dyplomatyczna skończyła się fiaskiem, a niepokorny mistrz zakonny po przegranej kampanii musiał złożyć królowi Zygmuntowi Staremu hołd lenny. Armia Czerwona nie obeszła się łaskawie z Braniewem, ale to nic nowego, właściwie wszystkie miasteczka w Prusach zostały bardzo zniszczone podczas II wojny światowej. To jeden z trzech najstarszych wizerunków Kopernika. Nowe ustalenia ekspertów Słynny obraz przedstawiający Mikołaja Kopernika, który znajduje się w Toruniu, doczekał się precyzyjnego datowania. Okazało się, że to jeden z trzech najstarszych wizerunków astronoma. Dopiero kolejny przystanek na trasie naprawdę mnie zszokował. Do Pieniężna jadę szlakiem Green Velo, najpopularniejszą trasą rowerową w północno-wschodniej Polsce. W czasach Kopernika miasto zwane było Melzakiem, co znaczy po niemiecku „worek mąki”. Nic dziwnego więc, że po wojnie nadano mu uroczą nazwę Mąkowory, dwa lata później zmienioną na cześć Seweryna Pieniężnego, przedwojennego wydawcy polskiej Gazety Olsztyńskiej. Tu akurat zachował się zamek kapituły warmińskiej, który wielokrotnie odwiedzał Kopernik. Sęk w tym, że ruina wcale nie przypomina średniowiecznej fortecy, a raczej jakiś spichlerz. Prócz niego wojnę przetrwał tylko kościół. To z grubsza wszystko, co ostało się z przedwojennej starówki Pieniężna. Nie kłopotano się odtwarzaniem siatki ulic, cegły wywieziono, a miejsce gęstej zabudowy zajął wielki trawnik i kilka bloczków. Dawny rynek jest wylany popękanym asfaltem, a na jego środku stoi odbudowywany od kilkudziesięciu lat ratusz. Całość robi nieco przygnębiające, a przede wszystkim surrealistyczne wrażenie i polecam je serdecznie wielbicielom nieoczywistych atrakcji. W rezydencji biskupów Chyba najbardziej spektakularnym zabytkiem na trasie jest zamek w dawnej stolicy Warmii, do którego docieram, jadąc po starej trasie kolei przez Ornetę. Rezydencja biskupów w Lidzbarku Warmińskim jest czasem nazywana Wawelem Północy, choć nie wydaje mi się to zbyt trafnym porównaniem. Forteca zachowała się w doskonałym stanie, jest nawet wciąż otoczona fosą, a właściwie dwiema rzekami – Łyną i Symsarną. Kopernik mieszkał tu co najmniej 7 lat, gdy pracował jako sekretarz i lekarz biskupa Łukasza Watzenrodego, który przypadkowo był również jego wujem. Gdyby nie Watzenrode, który po śmierci ojca zaopiekował się dziesięcioletnim Mikołajem i jego bratem Andrzejem, nie byłoby astronoma, a więc i dzieła O obrotach… To on sfinansował ich edukację, załatwił ciepłe posadki w kapitule i prawdopodobnie szykował Mikołaja na następcę. Niestety ten wolał chodzić z głową w gwiazdach, niż zajmować się polityką. Tutaj w wolnych chwilach pisał Komentarzyk, czyli zarys teorii heliocentrycznej, który przez dekady krążył wśród elit intelektualnych Europy, a sława „mędrca z Warmii” zataczała coraz szersze kręgi. Zajmował się też bardziej praktycznymi sprawami: stworzył tu pierwszą mapę Warmii. Potem usilnie próbowali ją wykraść Krzyżacy przy pomocy swojego szpiega, przyjaciela astronoma i późniejszego biskupa, Fabiana Luzjańskiego. Zamek robi wrażenie swoją autentycznością, wygląda, jakby jeszcze wczoraj przechadzali się po nim dostojnicy. Całkiem niedawno odsłonięto też freski na dziedzińcu. Wiele uwagi poświęcono Ignacemu Krasickiemu, który był tu ostatnim biskupem. Olsztyński skarb Ze stolicy biskupstwa kieruję się na stolicę województwa, która w czasach Kopernika była najważniejszą twierdzą na południu Warmii. Zamek w Olsztynie kryje niepowtarzalny skarb – jedyny na świecie zachowany przyrząd astronomiczny nie tylko używany, ale własnoręcznie wykonany przez Kopernika. Jadę Łynostradą – najbardziej malowniczym fragmentem szlaku wzdłuż rzeki Łyny. Po drodze mijam Dobre Miasto, nad którym również góruje potężny kościół – drugi na Warmii, zaraz po Fromborku. To właśnie stąd ruszyły wojska krzyżackie na broniony przez Kopernika Olsztyn. Nie stał on jednak na murach z rozwianymi włosami, był raczej cywilnym menedżerem dbającym o zaopatrzenie obrońców. Nie zmienia to jednak faktu, że przygotował zamek do oblężenia, dzięki czemu nie wpadł w ręce Hohenzollerna. Gdy doszło do ataku, napastnikom zabrakło… drabin do pokonania wysokich olsztyńskich murów. Astronom przybył tu w 1516 r. jako administrator dóbr kapituły. W czasie wojny zabiegał o uzbrojenie twierdzy, ale na co dzień zajmował się bardziej prozaicznymi sprawami. Prowadził akcję osadniczą, sprowadzając nowych osadników na gospodarstwa. Dzięki dokumentom lokacyjnym wiele małych podolsztyńskich wsi może się pochwalić twardymi dowodami na odwiedziny Kopernika, a my wiemy, że potrafił w miarę poprawnie zapisywać nazwiska w języku polskim. – Lokacje łanów opuszczonych są ciekawe, bo to bardzo krótkie i proste dokumenty. Mimo to odpowiadają naszym współczesnym umowom na hipotekę, leasing, zwolnienie z podatków, a nawet wskazany jest żyrant – mówi Sebastian Mierzyński z Muzeum Warmii i Mazur. Stoimy przed otynkowanym kawałkiem ściany na zamkowym krużganku. To tablica astronomiczna, za której pomocą wyznaczano moment równonocy. – Gdy Kopernik przyjechał do zamku, to nie za bardzo miał gdzie rozstawić swoje instrumentarium. Obecny dziedziniec był nierównym klepiskiem. Nowy administrator natychmiast kazał otynkować kawałek ściany, na którym rysował ruch Słońca odbijającego się w ustawionym na parapecie zwierciadle. Tak jak we Fromborku i w Lidzbarku Warmińskim, astronom oddawał się swojej pasji po godzinach pracy. A tej było dużo, w końcu był tu szefem. Kopernik zajmował się m.in. ustalaniem sprawiedliwej ceny chleba i po raz pierwszy sprawą podrabiania monet. Przy okazji spostrzegł, że gorszy pieniądz zawsze wypiera lepszy. Dziś ta zasada jest znana jako prawo Kopernika-Greshama. Tajemnice i zagadki Bez wątpienia dziełem życia astronoma jest De revolutionibus orbium coelestium, czyli O obrotach sfer niebieskich, które ukazało się w 1543 r. Romantyczna legenda głosi, że zobaczył pierwsze wydanie na łożu śmierci, ale to raczej mało prawdopodobne. Dlaczego zwlekał niemal do końca z publikacją swojego opus magnum? Czy bał się reakcji Kościoła? Raczej nigdy się tego nie dowiemy, wiemy jednak, kiedy i gdzie zapadła decyzja o wydaniu dzieła. Opuszczam Warmię (choć nie województwo warmińsko-mazurskie) i kieruję się w stronę Lubawy przez Park Krajobrazowy Wzgórz Dylewskich z najwyższym wzniesieniem w północno-wschodniej Polsce: Dylewską Górą (312 m n.p.m.). Na lubawskim zamku biskupów chełmińskich rezydował najlepszy przyjaciel astronoma, Tiedemann Giese. Do naszych czasów przetrwał niestety tylko zarys murów, ale dzięki wizycie w Lidzbarku Warmińskim mogę sobie wyobrazić, jak wyglądała twierdza w czasach świetności. Na szczęście mury nie stoją puste – niedawno powstało tu Centrum Aktywności Społecznej w atrakcyjny sposób eksponujące pozostałości warowni. Kopernik był tu częstym gościem, a biskup Giese namawiał go do przedstawienia światu wyników swoich badań. Udało się to w końcu, gdy astronom zawitał tu z uczniem, Joachimem Retykiem, który podjął się organizacji wydawnictwa w Norymberdze. Po śmierci mistrza rękopis jednej z najbardziej przełomowych książek wszech czasów trafił właśnie do Lubawy. Potem przez stulecia przechodził z rąk do rąk, by wreszcie spocząć w Bibliotece Jagiellońskiej, gdzie znajduje się obecnie. A gdzie spoczywa sam Kopernik? Oczywiście we Fromborku – jego grób w katedrze zobaczyłem na samym początku wycieczki. Co prawda wśród specjalistów nie ma stuprocentowej zgody, że odkryty niemal 20 lat temu szkielet należy na pewno do niego. Tak to już jest z Kopernikiem – jego życie, a nawet śmierć są pełne tajemnic i zagadek. Szlak Kopernikowski – informacje praktyczne Drogowy szlak turystyczny upamiętnia postać Mikołaja Kopernika i jego związki z regionami, w których został wytyczony. Prowadzi przez miejscowości w województwie warmińsko-mazurskim, pomorskim i kujawsko-pomorskim. Łącznie ma długość ok. 590 km. Trasa nie ma jednolitego oznakowania w terenie i trzeba korzystać z lokalnych szlaków (np. Łynostrada, Green Velo), a czasami poruszać się drogami. Mimo to planowanie nie jest trudne, a natężenie ruchu umiarkowane. Na szlaku można zwiedzać m.in. zabytkowe budowle upamiętniające czasy wielkiego uczonego, ekspozycje muzealne, poznawać sekrety wszechświata w planetariach. Szczegółowe informacje znajdziecie na szlakkopernikowski.pl. „Polska Jest Najpiękniejsza” to nowy cykl redakcji „National Geographic Traveler”, w którym odkrywamy mniej znane, ale równie fascynujące miejsca w naszym kraju. Reportaże z nagrodzonych miast i wsi ukażą się co miesiąc zarówno na łamach prasowego, jak i internetowego wydania naszego magazynu. Nasz ekspert Jakub Rybski Dziennikarz, miłośnik kina niezależnego, literatury, ramenu, gier wideo i dobrego rocka. Wcześniej związany z telewizją TVN24 i Canal +. Zawodowo nie boi się podejmować żadnego tematu, prywatnie bardzo zainteresowany polityką. Autor bloga na Instagramie "Mini Podróże".
Olsztyn: ciekawostki i atrakcje. Co trzeba zobaczyć, zwiedzając główne miasto Warmii?
Ciekawostki i atrakcje Olszyna związane są po pierwsze z jego historią i gotycką zabudową, po drugie zaś z naturalnym położeniem. W granicach miasta znajduje się bowiem 16 jezior. To daje atrakcyjny turystyczny miks, pozwalający turystom spędzić tu czas przyjemnie i pożytecznie.
W tym artykule: Wieże śródmieścia Stare Miasto w Olsztynie Olsztyńska architektura XX wieku Propozycje atrakcji na łonie natury Co warto zjeść w Olsztynie? Olsztyn: ciekawostki Olsztyn i jego okolice są miejscem turystycznie bardzo atrakcyjnym. Można tu oddawać się rozlicznym aktywnościom sportowym w pięknych okolicznościach przyrody, ale też odbyć interesującą podróż do przeszłości. Jakie punkty powinny znaleźć się na liście każdego turysty wybierającego się do Olsztyna? Wieże śródmieścia Trasa pomiędzy wieżami jest świetną opcją na wieczorny letni spacer. Ich piękne podświetlenie tworzy wówczas niezwykły klimat, podkreślając architektoniczne atuty budowli nie zawsze widoczne w słonecznym świetle dnia. Jakie wieże warto zatem uwzględnić podczas spaceru po Olsztynie? dwie wieże kościoła garnizonowego, wieżę Nowego Ratusza, wieżę kościoła ewangelickiego, wieżę zamkową, wieżę bazyliki św. Jakuba, Wysoką Bramę, wieżę kościoła Najświętszego Serca Pana Jezusa, najwyższą ze wszystkich. Taki spacer nie powinien ci zająć więcej niż 2,5 godziny. Stare Miasto w Olsztynie Spacerując po starówce w ciągu dnia, warto zajrzeć do kilku miejsc pokazujących historię miasta. A są to: Muzeum Archidiecezji Warmińskiej przy ulicy św. Barbary, Stary Ratusz i kamienice, Kościół katedralny pw. św. Jakuba, Muzeum Nowoczesności. Jeśli postanowisz zobaczyć wszystkie te miejsca, zarezerwuje sobie na ich zwiedzanie minimum 4 godziny. 10 rzeczy, których prawdopodobnie nie wiesz o Mazurach Przygotowane przez nas ciekawostki o Mazurach z całą pewnością zaskoczą każdego i sprawią, że spojrzycie na ten niezwykle malowniczy region z zupełnie innej strony. Co warto wiedzieć o €.. Olsztyńska architektura XX wieku Powyżej wymieniliśmy kilka miejsc, które pozwalają przynajmniej na chwilę przenieść do historycznych czasów Warmii. Przyszła zatem pora na nieco nowocześniejsze obiekty. Zaczynamy od Nowego Ratusza. Oglądaliście kiedyś koziołki w Poznaniu i słuchaliście hejnału mariackiego w Krakowie? Do tej listy możecie dopisać odsłuchanie w południe granego z budynku ratusza hymnu „O Warmio moja miła” skomponowanego przez F. Nowowiejskiego. Następnie warto odnaleźć znajdujący się niespełna 100 metrów dalej stuletni modernistyczny budynek teatru dramatycznego. Po przeciwnej stronie stoi pomnik jego patrona, czyli Stefana Jaracza. Polecamy też odszukać gmach WSA i Urzędu Marszałkowskiego przy al. Piłsudskiego, by na koniec odwiedzić Planetarium i Obserwatorium Astronomiczne. To ostatnie powstało 50 lat temu w XIX-wiecznej wieży ciśnień, jako forma upamiętnienia 500. rocznicy urodzin Mikołaja Kopernika. Propozycje atrakcji na łonie natury W Olsztynie można jednocześnie być w mieście i obcować z piękną przyrodą. Choćby dzięki temu, że w tym ośrodku pełnym jezior znajduje się Centrum Rekreacyjno-Sportowe Ukiel. Niespełna dwa kilometry od starówki macie szeroką ofertę miejsc pozwalających aktywnie odpocząć. Jest tam m.in. 11 boisk do piłki siatkowej plażowej, wypożyczalnia sprzętu wodnego, siłownie, place zabaw dla dzieci. Ale także restauracje i kawiarnie, żeby na dobry posiłek nie trzeba było wracać do swojego hotelu lub centrum miasta. Będąc już na miejscu, można także zdecydować się na długi spacer wokół jeziora Ukiel lub wypożyczyć rowery i pokonać tę trasę nieco szybciej. Co warto zjeść w Olsztynie? Jeśli jesteś typem turysty kulinarnego, Olsztyn i w tej dziedzinie zaoferuje ci ciekawe doznania. Jakie potrawy są charakterystyczne dla tego regionu? dzyndzałki warmińskie, czyli regionalne pierogi z wołowiną lub hreczką i skrzeczkami (tzn. kaszą gryczaną i skwarkami), karmuszka – gulaszowa zupa warmińska, która w smaku jest słodko-kwaśna, lokalne rzemieślnicze wyroby, takie jak paprykarz czy lody, marcepan królewiecki, rarytas wywodzący się z dawnych Prus Wschodnich. Zamek w Malborku: opis, zwiedzanie, bilety i dojazd, historia obiektu Zamek w Malborku to jedna z najwspanialszych twierdz średniowiecznej Europy. Rezydencja wielkich mistrzów zakonu krzyżackiego onieśmiela swoją wielkością i nic dziwnego. Mówimy tu przecież... <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/b34511ff06693ddb08cecafe3bc8671900818dec-d94d62a.jpg" width="938" height="626" alt="Zamek w Malborku: opis, zwiedzanie, bilety i dojazd, historia obiektu (fot. Michal Fludra/NurPhoto via Getty Images)" title="Zamek w Malborku: opis, zwiedzanie, bilety i dojazd, historia obiektu (fot. Michal Fludra/NurPhoto via Getty Images)" /> Olsztyn: ciekawostki Patron Olsztyna, św. Jakub Starszy, był bratem św. Jana i pierwszym apostołem męczennikiem. Jest również patronem Hiszpanii i Portugalii, a także m.in. pielgrzymów, robotników, rybaków i wojowników. Łynostrada to flagowa trasa rowerowa Olsztyna. Pole kempingowe położone nad jeziorem Ukiel ma powierzchnię 40 000 m kw. oraz miejsce na ok. 100 namiotów i 40 przyczep kempingowych. Odwiedzając Obserwatorium Astronomiczne, po pokonaniu 147 stopni można stanąć na tarasie widokowym i podziwiać panoramę miasta lub za pomocą teleskopu obserwować aktywność Słońca. Rocznie w planetarium w Olsztynie odbywa się 1630 seansów, a placówkę odwiedza ok. 80 tys. gości. W okresie wakacyjnym, czyli od czerwca do września, miasto w każdą sobotę o godz. 16.00 proponuje turystom dwugodzinną darmową wycieczkę po Olsztynie. Spacer rozpoczyna się przy punkcie Miejskiej Informacji Turystycznej w ratuszu. Mikołaj Kopernik powszechnie kojarzony jest z Toruniem. Jednak to w Olsztynie i na Warmii spędził ogółem 40 lat ze swojego 70-letniego życia. Olsztyn leży na Szlaku Kopernikowskim, łączącym miejscowości związane z działalnością wielkiego astronoma.
Lot w cenie biletu kolejowego brzmi równie nieprawdopodobnie jak dom w cenie mieszkania, a jednak dzięki lotniczemu połączeniu Mazur i Małopolski, stało się to możliwe. Powiedzmy więcej: to również lot, który zajmuje tyle, co wyjście do pobliskiego marketu na zakupy spożywcze. Dlatego nie pozostaje nic innego jak latać.
Lotnisko Olsztyn Mazury powstało kilka lat temu, diametralnie zmieniając perspektywę podróży między Mazurami a Małopolską. Wreszcie nie trzeba spędzać wielu godzin w drodze ani ruszać w żmudną podróż koleją – wsiadasz do komfortowego samolotu i godzinę później jesteś na drugim krańcu Polski. Odległym nie tylko geograficznie, ale również kulturowo, więc jest co zwiedzać, czym się cieszyć, z czego korzystać. Zanim zyskaliśmy możliwość szybkiego lotu, nie było mowy o weekendowym wypadzie w region odległy o 500 kilometrów – niemal cały dzień zabierała podróż, tyle samo powrót. Dopiero loty sprawiły, że wsiadając w samolot na Mazurach po południu w piątek, jeszcze tego samego wieczoru możemy zjeść kolację na krakowskim Starym Rynku. Ta perspektywa okazała się tak kusząca dla mieszkańców Zielonych Płuc Polski, że zamiast wsiadać w samochód i po raz kolejny jechać do Warszawy czy Trójmiasta, ochoczo wybierają Kraków. Dawną stolicę Polski pokochali młodzi poszukujący nocnej zabawy, miłośnicy muzyki i teatru oraz całe rodziny - mazurskie i warmińskie dzieci w końcu zobaczyły smoka wawelskiego, Sukiennice czy widok z Wieży Mariackiej. Kraków to również konieczny przystanek dla miłośników Tatr, którzy mogą szybko znaleźć się w Zakopanem, a stamtąd eksplorować tatrzańskie szczyty, hale i doliny lub cieszyć się atrakcjami, jakie oferuje zakopiański kurort. Warte uwagi są również wyjątkowe miejsca zlokalizowane wokół Krakowa – muzeum Auschwitz-Birkenau czy Kopalnia Soli w Wieliczce. Na Mazury po wytchnienie Z kolei mieszkańcy Małopolski wybierając się w podróż na Mazury, oczekują zwykle zupełnie innych wrażeń. Lecą po wytchnienie, którego próżno szukać w Krakowie obleganym przez turystów z całego świata. Puszcze i rezerwaty, liczne jeziora, kameralne hotele i agroturystyki pozwalają oderwać się od zgiełku codzienności, a bliskie spotkanie z naturą, czyste powietrze i cisza zatrzymują, oferując głęboki reset i energetyczne doładowanie. Na Warmii i Mazurach można wypoczywać cały rok, ponieważ każda pora roku zaprasza do innych aktywności. Wiosna otwiera sezon rowerowy na nowopowstałych szlakach jak m.in. Pętla Mazurska okalająca Wielkie Jeziora Mazurskie, lato zaprasza na wodną rekreację – od spływów kajakowych, przez rejsy żeglarskie aż po harce na rozmaitych sprzętach takich jak skutery czy flyboardy. Jesień zachęca do grzybobrań i pieszych wędrówek, zaś zima, często śnieżna, skłania do wędrówek na biegowych nartach. Już pierwsze wrażenie, jakim Mazury witają nowoprzybyłych, obiecuje wiele. Design bryły terminalu nawiązuje do tradycyjnej architektury Warmii i Mazur, a cały budynek idealnie komponuje się z naturalnym pejzażem okolicy, spełniając funkcję portalu prowadzącego do świata promującego życie w zgodzie z rytmem natury. Więcej informacji o lotnisku można znaleźć na stronie. Dokąd dalej? Lądując w samym sercu Mazur, turyści mają do dyspozycji wachlarz komunikacyjnych możliwości, aby dotrzeć zarówno na Warmię, jak i w głąb Krainy Wielkich Jezior Mazurskich- zaczynając od usług przewoźników autobusowych, transportu kolejowego, korporacji TAXI i skończywszy na opcji wynajmu samochodu na lotnisku. Do dyspozycji pasażerów jest także doskonała infrastruktura parkingowa przy terminalu pasażerskim, z 400 miejscami dla pojazdów osobowych. Rozkład lotów Kraków-Mazury Poniedziałek, piątek – w te dni odbywają się popołudniowe rejsy z Krakowa do Szyman i z Szyman do Krakowa. Bezpośrednie loty pomiędzy lotniskiem Kraków-Balice a Olsztyn-Mazury realizowane są samolotami odrzutowymi Embraer 175, które na pokład mogą zabrać 82 pasażerów. Podróż samolotem trwa około 60 minut - samolot startuje z Krakowa o 16:55 i ląduje w Szymanach o 18:05. Odlot z Szyman zaplanowany jest na 18:45, a przylot do Krakowa na 19:55. Bilety można rezerwować na stronie.
W krainie ekologicznej żywności i dobrego smaku
Warmia i Mazury przyciągają nie tylko miłośników sportów wodnych i osoby, które pragną odpocząć w otoczeniu wyjątkowej przyrody. To także raj dla smakoszy i wszystkich, którzy po prostu cenią żywność wysokiej jakości. Region ten, z największą w Polsce liczbą producentów ekologicznych, umiejętnie wpisuje się w globalny trend, który traktuje jedzenie jako ważny element zdrowego trybu życia.
Ser welski, brukowiec mazurski, kawior ze szczupaka, fefernuszki – to tylko niektóre z blisko 50 produktów tradycyjnych Warmii i Mazur, wpisanych na oficjalną listę Ministerstwa Rolnictwa i Rozwoju Wsi. Amatorzy kulinarnych doznań, którzy tu zawitają, z pewnością będą usatysfakcjonowani. Przez cały rok czekają na nich restauracje w kilkugwiazdkowych hotelach, przytulne pensjonaty i gospodarstwa agroturystyczne, które często oferują gościom własne wyroby. Znajdą tu również wyrafinowaną kuchnię, domowe potrawy i oczywiście lokalne specjały, takie jak plince z pomoćką, farszynki czy nadziewane ślimaki. Jedzenie to jeden z filarów tutejszej kultury. Od wiosny do jesieni na terenie województwa odbywają się liczne imprezy i festiwale kulinarne – powszechnie znane, odwiedzane przez gości z odległych zakątków kraju oraz kameralne, które dają okazję do poznania mniejszych miejscowości, leżących poza głównymi szlakami turystycznymi. Swoje święto mają między innymi gęsi i ryby, chleb i miód, jabłka i ziemniaki oraz oczywiście sery. Warto już teraz wpisać sobie daty tych wydarzeń do kalendarza. To wszystko jest możliwe dzięki doskonałym lokalnym produktom, które rzecz jasna najlepiej smakują na miejscu, ale mają swoich zwolenników w całej Polsce. Zboża, warzywa i owoce, mięso, ryby, jaja i mleko – te produkty oraz ich przetwory pochodzące z Warmii i Mazur cieszą się uznaniem nawet za granicą, będąc ważnym towarem eksportowym. Gdzie kryje się sekret tej renomy i popularności? To proste – w tym regionie wszystko sprzyja produkcji żywności wysokiej jakości: tradycje rolnicze i rybackie, warunki przyrodnicze, nieskażone środowisko, wreszcie korzystne otoczenie biznesowe. Branża, jako jedna z trzech inteligentnych specjalizacji, może liczyć na szczególne wsparcie samorządu. Obecnie Warmia i Mazury mogą się poszczycić największą w Polsce liczbą producentów ekologicznych – aż 3,5 tys., co stanowi niemal 21 proc. wszystkich gospodarstw tego typu w kraju. Ponad 11 tys. firm zajmuje się uprawą rolną, chowem i hodowlą zwierząt, a kolejnych 1,9 tys. produkuje artykuły spożywcze i napoje; do tego dochodzą branże pokrewne. Prężnie rozwijająca się specjalizacja pozwala zrealizować prawdopodobnie każdy pomysł na biznes: zarówno spełnić marzenie o powrocie do korzeni i pracy w zgodzie z naturą, jak i korzystać ze wszelkich udogodnień nowoczesności, za sprawą rozwiniętej infrastruktury, zaplecza naukowego i licznych instytucji wspierających przedsiębiorców. Północno-wschodnia Polska wspaniałymi smakami zachęca, by ją odwiedzić – i delektować się np. dzyndzałkami z hreczką i skrzeczkami oraz niedźwiedziówką – a przy tym stwarza możliwości, by z sukcesem rozwijać biznes, stając się częścią rewolucji żywieniowej w myśl idei „jesteś tym, co jesz”. Warmia i Mazury – pracuj, inwestuj, ciesz się życiem! Więcej informacji o potencjale biznesowym Warmii i Mazur znajdziesz w nowym serwisie invest.warmia.mazury.pl. To kompleksowe źródło wiedzy dla wszystkich przedsiębiorców. Strona zawiera szeroką bazę ofert inwestycyjnych, wraz ze szczegółową dokumentacją dostępnych nieruchomości. Pomocnym narzędziem jest także Przewodnik inwestora, który w przystępny sposób wyjaśnia cały proces inwestycyjny – od poszukiwania lokalizacji, aż do finalizacji przedsięwzięcia.
Kraina Tysiąca Jezior z lotu ptaka. Te niesamowite obrazy pokazują piękno Mazur
Zabieramy was w trzyminutową podróż po Mazurach. Polskim cudzie natury potocznie określanym jako Kraina Tysiąca Jezior. Gwarantujemy – to najpiękniejsze, co dziś zobaczycie.
W tym artykule: Mazury – Kraina Tysiąca Jezior Mazury – co warto zobaczyć? Kraina Tysiąca Jezior okiem drona Mazury – Kraina Tysiąca Jezior Położone w północno-wschodniej Polsce Mazury to region, który niezmiennie nas zaskakuje, w pozytywnym tego słowa znaczeniu. Kraina Tysiąca Jezior lub jak kto woli Kraina Wielkich Jezior Mazurskich słynie z zapierających dech w piersiach widoków i, co można wywnioskować już po nazwie, z licznych zbiorników wodnych. Mazury pod żaglami. Siedem dni na niewielkim jachcie Ruszamy na podbój Wielkich Jezior Mazurskich. Przed nami siedem dni przygody na niewielkim jachcie na trasie Mikołajki - Węgorzewo. Potoczne określenie Kraina Tysiąca Jezior jest jednak nieco zdradliwe. Dlaczego? Na Mazurach można doliczyć się bowiem ponad dwukrotnie więcej jezior niż zwykło się przypuszczać, bo aż ok. 2600. To tutaj znajduje się największe jezioro w Polsce – Śniardwy o powierzchni niespełna 114 km2 – a także najdłuższe jezioro, czyli Jeziorak, którego długość wynosi prawie 28 km. Do najgłębszych jezior Mazur zaliczamy Babięty Wielkie, Piłakno, Ełckie, Isąg i Tałty. Z kolei listę najpłytszych zbiorników otwiera Mewa, przed jeziorami Kacze, Dłużek, Rominty oraz Druglinek. Dużą popularnością wśród turystów cieszą się – oprócz wyżej wymienionych – również jeziora Negocin i Łagodne. Dodajmy, że wiele z nich służy nurkowaniu podlodowemu, inaczej nurkowaniu pod lodem. Mazury – co warto zobaczyć? Jak się okazuje, liczba jezior na Mazurach potrafi przyprawić o zawrót głowy. Myli się jednak ten, kto uważa, że północno-wschodnie rejony to tylko Kraina Wielkich Jezior Mazurskich. Coś dla siebie znajdą zarówno miłośnicy wodnych sportów, zwiedzania zabytków, jak i zakochani w naturze. Jedną z najpopularniejszych atrakcji turystycznych tego regionu jest pole bitwy pod Grunwaldem, gdzie w 1410 roku polsko-litewskie wojsko pod dowództwem Władysława Jagiełły pokonały Krzyżaków. Entuzjaści historii powinni zawitać także do Wilczego Szańca, leśnej kwatery Adolfa Hitlera w czasie II wojny światowej, niedaleko miasta Kętrzyn i wsi Gierłoż. Równie ciekawym zabytkiem na Mazurach, na który warto zwrócić uwagę jest piramida (rodem ze starożytnego Egiptu) w miejscowości Rapa, niespełna dwa kilometry od granicy z Rosją. Według krążących legend, mierząca prawie 16 metrów budowla, w której znajduje się grobowiec rodziny barona Friedricha von Fahrenheita - jednego z najbogatszych ludzi w Prusach Wschodnich - ma właściwości lecznicze. Mówi się także, że w jej wnętrzu dochodzi do zakłóceń pola magnetycznego. Podążając szlakiem mazurskich zabytków nie można zapominać, że region słynie też z zamków, które skrywają niejedną tajemnicę. Na liście must see z pewnością powinien się znaleźć zamek w Rynie, Ostródzie, Kętrzynie, Węgorzewie, Barcianach czy Giżycku. Zdecydowana większość zamków na Warmii i Mazurach to pozostałości po Zakonie Krzyżackim. Były one budowane od końca XIII wieku. Największe zamki na świecie. Gdzie się znajdują i które można zwiedzić? Największe zamki na świecie onieśmielają swoją monumentalnością. O jakich obiektach mowa? Zapraszamy na wycieczkę szlakiem największych zamków świata. <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/7decce358126aef67909db173b6c2d61d6164210-7ced1d9.jpeg" width="938" height="623" alt="Największe zamki na świecie - gdzie się znajdują i które można zwiedzić? (fot. DEA / W.BUSS/De Agostini via Getty Images)" title="Największe zamki na świecie - gdzie się znajdują i które można zwiedzić? (fot. DEA / W.BUSS/De Agostini via Getty Images)" /> Kraina Tysiąca Jezior okiem drona O tym, że Warmia i Mazury są piękne, nie trzeba nikogo przekonywać. Jeziora, rzeki, lasy, gotyckie zamki, malownicze porty... Tym razem możemy podziwiać je z lotu ptaka, a właściwie – drona. W podróż po Krainie Wielkich Jezior Mazurskich zabiera nas Daniel Truszkowski, fotograf, operator drona, autor przepięknego materiału „Taniec kwiatów". – Mazury to szczególne miejsce, pełne bogactw naturalnych i śladów burzliwej historii Polski. Do tej pory znałem je z perspektywy żeglarza – opowiada autor. Piękna Polska na zdjęciach z drona. Tymi pracami zachwycają się Polacy i obcokrajowcy ​Na swoich zdjęciach pokazuje, jak piękna może być Polska – zwłaszcza z lotu ptaka (a właściwie… drona). Dzięki zdobyczom techniki odkrył je po raz kolejny. Tym razem z powietrza – ok. 500 m nad ziemią. Film został zrealizowany w jakości 4k, więc warto go odtworzyć na dużym ekranie. To trzy minuty odprężenia, a zapewniają je połączone z relaksującą muzyką pełne spokoju, miękkie ujęcia. To również dzieło światła i poświecenia autora – niektóre z ujęć kręcone były przed wschodem słońca. Dajcie się zachwycić: View oEmbed on the source website Zdjęcia i montaż: Daniel Truszkowski Muzyka: Greendjohn Trzy powody, dla których warto przyjechać do Olsztyna Stare Miasto, Kopernik, Krzyżacy. Historia Olsztyna jest pasjonująca, ale dziś pokażemy wam bardziej współczesne oblicze stolicy Warmii. I trzy powody, dla których warto jechać do Olsztyna.
Warmia, nie Mazury. Przewodnik po „zaczarowanej wyspie”, do której chce się wracać
Warmia – przez wielu błędnie łączona z Mazurami – zachęca turystów do odkrywania uroków całego regionu. Zobacz, jakie atrakcje skrywa i co warto zobaczyć w okolicy.
W tym artykule: Atrakcje Warmii: Reszel Lidzbark – wizytą u Krasickiego Z jakich dań słynie Warmia? Historia Warmii Co warto zobaczyć na Warmii? Kiedy z Alfonsem Siemetzkim idę kilkusetletnimi zakamarkami Reszla, wszyscy kłaniają nam się w pas. Jego wyprostowana sylwetka i pełna optymizmu twarz nie zdradza, że mężczyzna ma już 82 lata. Ulicami miasteczka zwykle spaceruje z przyjacielem Henrykiem Fisahnem. Olsztyn na weekend. Dlaczego warto odwiedzić stolicę Warmii? Miejsce, gdzie wymyślono rewolucyjną teorię, która zmieniła losy światowej nauki, nie może być miejscem złym do życia (ani na wakacje). Przed wojną chodzili razem do gimnazjum. Mówili po niemiecku, tak jak niemal wszyscy mieszkańcy pruskiego wówczas Roessel. Dziś też rozmawiają ze sobą w tym języku. Pomyślałem, że ich przyjaźń to idealna metafora Warmii i jej mieszkańców. Już w czasach I Rzeczypospolitej Warmiakami nazywano wszystkich, którzy tu zamieszkiwali. Wśród mieszczan przeważali potomkowie kolonistów niemieckich, wśród chłopów – Polacy, głównie potomkowie przybyszów z Mazowsza. W miejscowych zwyczajach, oprócz wpływów polskich i niemieckich, przetrwały liczne relikty po pogańskich Prusach. Atrakcje Warmii: Reszel Reszel słusznie ma opinie najpiękniejszego miasta na Warmii. Jako jedyne przetrwało bez szwanku nie tylko wojnę, ale i późniejszą obecność Armii Czerwonej. W 1945 r. krasnoarmiejcy traktowali te tereny jako ziemie wrogich Niemców, wszystko wiec doszczętnie palili. O Reszlu zapomnieli – dzięki czemu do dziś zachował on niemal w całości średniowieczny układ, z krzyżującymi się pod katem prostym uliczkami. W dodatku po wojnie nie oszpecono go blokowiskami. Pozostaje miastem kompaktowym – żeby je obejść, wystarczy pół godziny. Ale żeby porządnie zwiedzić, trzeba co najmniej dnia. Położone na skraju Pojezierza Mrągowskiego od zawsze wyróżniało się bogactwem. Już w 1389 r. mieszkańcy, jako jedni z pierwszych w Europie, zafundowali sobie wodociągi, które działały aż do XIX w. Wodę rozprowadzano dębowymi rurami do wykopanych w mieście studni. Siedem lat temu, przy okazji remontu Ratusza, natrafi ono na pozostałość jednej z nich. Zrekonstruowano ja, obecnie stanowi atrakcję turystyczną. Gdy mijamy Kolejową, pan Alfons pokazuje kamienicę, w której mieszkał. Ulica nazywała się Poststrasse. Jego ojciec był sędzią w reszelskim Magistracie. Miał pokój na pierwszym piętrze, skazywał za drobne przestępstwa. Maksymalna kara, jaka mógł nałożyć, to 5 tys. marek. Pan Alfons, choć ma polskie nazwisko, wyjechał do Niemiec w 1947 r. Jak niemal wszyscy przedwojenni mieszkańcy. Pan Henryk, choć nazwisko ma czysto polskie, jako jeden z garstki autochtonów, został. Ich przyjaźń przetrwała mur berliński i granice na Odrze i Nysie. W pewnym sensie kompletny przypadek sprawił, że jeden jest dziś Niemcem, a drugi Polakiem. Choć pewnie oni sami woleliby powiedzieć o sobie: Warmiacy. Dziesięciolecia, jakie minęły od wojny, to wystarczający czas, by zapomnieć o wzajemnych krzywdach. Niemcy mówią: Die Zeit heilt alle Wunden, Polacy: „Czas leczy rany”. Może dlatego kilka lat temu pan Alfons zebrał datki od członków niemieckiego Stowarzyszenia Absolwentów Reszelskiego Gimnazjum i odrestaurował zegar znajdujący się na budynku dawnego Kolegium Jezuickiego. Za zasługi dla miasta otrzymał tytuł Honorowego Obywatela. Swą historię, dramatyczną jak dzieje miasta, opowiada mi w stylowej restauracji Na Zamku. Niezwykły nastrój gotyckich wnętrz tej biskupiej rezydencji upodobał sobie malarz Franciszek Starowieyski, którego obrazy można oglądać w mieszczącej się tu Galerii Sztuki Współczesnej. Na zamku znajduje się też inna osobliwa atrakcja: rekonstrukcja celi Barbary Zdunk, ostatniej w Europie „czarownicy” spalonej na stosie. Oskarżono ją, że w 1807 r. przy pomocy diabła wznieciła w miasteczku pożar. Podobno król pruski wykazał się wtedy miłosierdziem, nakazując katowi, by przed egzekucją dyskretnie udusił kobietę. W 200. rocznicę tego wydarzenia władze miasta postanowiły je zrekonstruować, co wywołało protesty środowisk feministycznych. Zobacz Krainę Tysiąca Jezior z lotu ptaka. Te obrazy są niesamowite! Zabieramy was w trzyminutową podróż po Mazurach. Polskim cudzie natury potocznie określanym jako Kraina Tysiąca Jezior. Gwarantujemy – to najpiękniejsze, co dziś zobaczycie. Lidzbark – wizytą u Krasickiego Kiedy Barbarę Zdunk palono na stosie, co światlejsi mieszkańcy miasta brali się za głowę. Przecież Warmia przez stulecia była symbolem nowoczesności i oazą światłych umysłów! Tutejsi biskupi, na mocy bulli papieskiej i układów z Krzyżakami, wywalczyli sobie także status władców świeckich. Była więc Warmia rodzajem księstwa, tyle że rządzonego przez biskupów. W przeciwieństwie do Mazur długo pozostawała „polska” i „katolicka”. Do dziś jej granice wyznaczają maryjne kapliczki, które Warmiacy stawiali, by się odróżnić od „protestanckich” Mazurów. Jeśli ktoś chce poczuć klimat dawnej wielkości tej krainy, powinien przyjechać do Lidzbarka Warmińskiego. Artystka Krystyna Taranacka przybyła tu po wojnie z rodzicami jako „Zabugowiec”. Na Ziemiach Odzyskanych określano tak Polaków z dawnych Kresów (głównie „wilniuków”). Kwaterowano ich w nielicznych ocalałych kamienicach – razem z Centralakami (przybyszami z Polski Centralnej) i niemieckojęzycznymi autochtonami. W 1947 r. dołączyli do nich Ukraińcy z Rzeszowszczyzny i Lubelszczyzny, wysiedlani tu w ramach akcji Wisła. 4 niebanalne miejsca na weekend w Polsce. Tu odpoczniesz od miasta! Chcesz wyrwać się z miasta i wypocząć w okolicznościach pięknej przyrody? Oto kilka propozycji, które w myśl przysłowia „cudze chwalicie, swego nie znacie” pozwolą ci oderwać się od... – Warmia zawsze przypominała deptak w modnym kurorcie – opowiada artystka, z która rozmawiam w jej pracowni mieszczącej się w położonym niedaleko Wysokiej Bramy Domu Warmińskim. Kilkanaście lat temu zafascynowała się tutejszym ludowym strojem. – Zawsze pełno tu przybyszów z różnych stron świata, a jedni podpatrywali drugich. Przykład? Za rządów Krasickiego ludność wprowadza do ubiorów elementy purpurowo-złote, co jest ewidentnym nawiązaniem do szat kościelnych dostojników – wyjaśnia Krystyna Tarnacka. Rekonstrukcja tradycyjnego ubioru zajęła jej lata konsultacji z etnografami, analiz starych, niemieckojęzycznych ksiąg, wreszcie rozmów z nielicznymi przedwojennymi mieszkańcami regionu. Największym wyzwaniem był bogato zdobiony noszony przez mężatki czepiec. Zaczerpnięte z niego motywy zdobnicze śniły się jej po nocach, zaczęła więc przenosić je na szkło użytkowe, porcelanę, tkaninę, serwety, a nawet pisanki i choinkowe bombki. Teraz o jej pracach jest głośno w Polsce i za granicą. – A kiedy zamówiono u mnie tradycyjny strój dla Barbie i Kena, mianowałam siebie Warmianką z zasiedzenia – tłumaczy z uśmiechem. Dziś rekonstruować trzeba nie tylko miejscowy strój, ale i sam Lidzbark. Niestety, miał on dużo mniej szczęścia niż Reszel. Armia Czerwona zamieniła w gruzy jedną trzecią budynków, do tego doszła niezbyt udana odbudowa, podczas której w miejsce starych kamieniczek z czerwonej cegły stawiano socjalistyczne „makabryły”. Cud prawdziwy, czyli Warmia i Mazury Najlepszą rekomendacją dla krajobrazu Warmii i Mazur jest miejsce wśród 14 najpiękniejszych regionów na świecie, w ogólnoświatowym konkursie 7 Nowych Cudów Natury. Każdy, kto je odwiedzi... Obecnie z trudem przywraca się blask historycznemu centrum. Widok starego miasta pozostaje jednak nieco surrealistyczny – chyba nigdzie indziej nie zobaczymy powojennych czteropiętrowców otoczonych gotyckimi murami obronnymi! Z pracowni pani Tarnackiej idę do położonego w widłach Łyny i Symsarny zamku biskupów warmińskich. Obiekt, który prof. Wiktor Zin nazwał „Wawelem Północy”, to najlepiej zachowany zamek gotycki w Polsce – właściwie nic tu nie jest rekonstrukcją. W rezydencji, której gospodarzem przez 28 lat był Ignacy Krasicki, gościli wybitni artyści i uczeni. Tutejsi biskupi zamieszkiwali zamek nie tylko jako dostojnicy kościelni, ale tez władcy świeccy małego państewka, stąd na lidzbarskim dworze wykształcił się osobliwy kościelno-książęcy ceremoniał. Nawet na posiłki władca chodził w uroczystej procesji, wśród modlitw i pobożnych śpiewów. Biskup nie mógł też opuszczać swych pokojów bez komży i peleryny, a także bez towarzystwa osobistego pazia. Gdy chciał wyjść z komnaty, przywoływał go do siebie, wypuszczając na korytarz specjalnie wytresowanego psa. Na mnie największe wrażenie robią dwukondygnacyjne krużganki, najstarsze z zachowanych w Polsce. Odkryto tu unikatowe freski, które przez 600 lat schowane były pod trzydziestoma warstwami tynków i farb. Historycy sztuki uznali znalezisko za sensację. Obecnie, z pomocą pieniędzy z Islandii, Liechtensteinu i Norwegii, przeprowadzane są prace konserwatorskie, których pierwsze efekty są już widoczne. Nie mniejszą sensacją są niezwykłe losy przedzamcza, które jeszcze trzy lata temu było kompletnie zrujnowane. W części gotyckiej znajdowały się magazyny należące kiedyś do PSS „Społem”. Woda się lała z dachu na parter, nie było stropów ani tynków. Po pożarze w 1994 r. mało kto wierzył, ze obiekt zostanie uratowany. Na szczęście w 2011 r. ruinę kupił przedsiębiorca i mecenas sztuki Andrzej Dowgiałło. Odrestaurował on budynek i zaadaptował na luksusowy Hotel Krasicki ze SPA Św. Katarzyny, które otwarto w maju 2011 r. W dizajnerski sposób łączy on tradycję i nowoczesność. Już w pierwszym roku funkcjonowania Międzynarodowe Stowarzyszenie Hotelarskie przyznało mu tytuł najpiękniejszego hotelu świata. Wieży Zegarowej znajduje się małe obserwatorium astronomiczne, co nawiązuje do faktu, ze przez 10 lat na zamku mieszkał Mikołaj Kopernik i właśnie tu napisał część swego dzieła O obrotach sfer niebieskich. Mnie w Krasickim najbardziej urzekł jednak basen. Świadczy on bowiem zarówno o estetycznej fantazji twórców, jak i szacunku dla przeszłości. W miejscu, gdzie się znajduje, archeolodzy odnaleźli fragment łodzi z XII w. Architekci Katarzyna i Grzegorz Dzusowie postanowili do tego faktu nawiązać. Zaprojektowali więc zatoczkę w kształcie łodzi, na suficie zaś umieścili wielką fotografię znaleziska. Bizantyjsko-barokowe wnętrze pływalni ozdabiają reprodukcje obrazów Rubensa – chyba po to, żeby nikt z zażywających tu relaksu nie miał kompleksów. Sprawdziłem – działa! Z jakich dań słynie Warmia? Na obrazy Rubensa, tym razem ku przestrodze, powinien też popatrzeć każdy, kto zechce posmakować tradycyjnego warmińskiego jadła. Bo w Karczmie Warmińskiej w Gietrzwałdzie o przejedzenie nietrudno. Stojącą u stóp kościelnego wzgórza restauracja od czternastu lat przyciąga gości, którzy mogą tu zaspokoić nie tylko głód klasyczny, ale i estetyczny. Sam obiekt przypomina skansen – sale kupiecką, włościańską i ziemiańską urządzono z taką precyzją, że można odnieść wrażenie podróży w czasie. Podwórze wypełniają kopie warmińskich chat i zabudowań gospodarczych, a wnętrze w każdą niedzielę wypełnia ludowa muzyka wykonywana na żywo przez kapelę ludową Warmia. Najważniejsza jest jednak kuchnia! Zwłaszcza michy pierogowa i mięsna nie pozostawią nikogo obojętnym! Ich smak to w znacznej mierze zasługa Urszuli Gajewskiej, menedżerki, która osobiście przekopywała stare, często poniemieckie książki kucharskie, by zrekonstruować prawdziwe warmińskie smaki. Pierogi to typowo polskie jedzenie? Nic bardziej mylnego! Kształt: półksiężyc, piramidka, sakiewka albo uszko. Nadzienie: dowolne. O pierogach z całego świata pisze nasza felietonistka, podróżniczka i dziennikarka Katarzyna Boni. – Tutejsza tradycja kulinarna łączy w sobie wpływy polskie i pruskie, a dzięki ludności, która przybyła tu po II wojnie światowej – także litewskie, kresowe i ukraińskie – mówi pani Gajewska. Niestety w okolicach prawie już nie ma przedwojennych mieszkańców. Nie było więc komu ocenić, czy przyrządzane w karczmie potrawy smakują prawdziwie. – Jakiś rok temu dostałam jednak list od pewnej staruszki z Niemiec. Pisała ona, że niedawno była w naszej karczmie. Łamaną polszczyzną dziękowała za to, że kiedy jadła naszą kaczkę z jabłkami, poczuła smak dzieciństwa. Mam jedną uwagę: moja mama trochę inaczej to podawała!, napisała, rysując na kartce talerz z prawidłową wersją tradycyjnego serwowania dania. Przyznam, że jej recenzja była dla nas największą nagrodą – opowiada pani Gajewska. Historia Warmii Swój oryginalny pomysł na dotarcie do korzeni Warmii znalazł też olsztyński filozof, historyk i literat Marcin Wakar. Z pomysłodawcą i współtwórcą pierwszych komiksów w gwarze warmińskiej rozmawiam w jego olsztyńskiej willi. Na pomysł współczesnego odczytania starych podań wpadł kilka lat temu, gdy w bibliotece Ośrodka Badan Naukowych w Olsztynie trafił na stare teksty pisane gwarą warmińską. – Zaczytujemy się baśniami braci Grimm, a przecież legendy, które przez pokolenia opowiadali Warmiacy, w niczym im nie ustępują – przekonuje. Punktem wyjścia były dla niego nagrania zebrane w latach 50. i 60. przez dziennikarkę radiową Marynę Okecką-Bromową, która z mikrofonem w ręku wypytywała najstarszych mieszkańców okolic o zapamiętane z dzieciństwa gawędy. To była dosłownie ostatnia chwila, by zarejestrować odchodzący świat. Swym projektem zainteresował grafika Jarosława Gacha, który wykonał rysunki do komiksów. W tłumaczeniu opowieści na gwarę pomógł Edward Cyfus, literat i autochton, który ten zapomniany dziś język wyniósł jeszcze z domu. Żeby ostatecznie zrozumieć, czym jest Warmia, sięgam więc do jednego z komiksów Wakara i Gacha. To jest czarojtów wyspa. Tan, co kele ni płynónc bandzie, na zawdy sia czarowatowam łostonie. Czytam, ale przyznam, że nie do końca rozumiem treść. Na szczęście pod spodem widnieje tłumaczenie: To zaczarowana wyspa. Kto koło niej przepłynie, zostanie zaczarowany. Warmia to najwyraźniej właśnie taka wyspa. Co warto zobaczyć na Warmii? Muzeum Budownictwa Ludowego. Park Etnograficzny w Olsztynku Choć Olsztynek to już Mazury, znajdują się tu gigantyczne zbiory dotyczące także regionu Warmii. Założony w 1909 r. w Królewcu Skansen przeniesiono tu w latach 30. ubiegłego stulecia. Obecnie stanowi jeden z największych tego typu obiektów nie tylko w Polsce, ale i w Europie. Zamek biskupów warmińskich w Lidzbarku Warmińskim Jeden z najcenniejszych zabytków gotyckich w Polsce. Dziś mieści się tu oddział Muzeum Warmii i Mazur. Cerkiew Apostołów Piotra i Pawła w Lidzbarku Warmińskim Unikatowy, niedawno odrestaurowany drewniany gmach wybudowany w latach 1818–1823 jako kościół protestancki. Obecnie siedziba parafii prawosławnej. Zamek w Reszlu. Galeria Zamek. Oddział Muzeum Warmii i Mazur Położony nad brzegiem Sajny XIV-wieczny zamek, czasowo wykorzystywany jako więzienie. Po II wojnie światowej przeszedł generalny remont. Dziś mieści się na nim oddział Muzeum Warmii i Mazur w Olsztynie, hotel oraz restauracja. Zobacz Krainę Tysiąca Jezior z lotu ptaka. Te obrazy są niesamowite! Zabieramy was w trzyminutową podróż po Mazurach. Polskim cudzie natury potocznie określanym jako Kraina Tysiąca Jezior. Gwarantujemy – to najpiękniejsze, co dziś zobaczycie.
Olsztyn na weekend. Dlaczego warto odwiedzić stolicę Warmii?
Miejsce, gdzie wymyślono rewolucyjną teorię, która zmieniła losy światowej nauki, nie może być miejscem złym do życia (ani na wakacje).
To właśnie tu, na Warmii, większość swojego życia spędził Mikołaj Kopernik. Od 1514 r. w Lidzbarku Warmińskim, Olsztynie i Fromborku, pośród licznych administracyjnych obowiązków, pracował nad dziełem O obrotach sfer niebieskich dowodzącym, że to Ziemia krąży dookoła Słońca, a nie odwrotnie. Pewnie nie wszystkich fascynuje przebywanie w tym samym pomieszczeniu, chodzenie po tych samych ścieżkach co ten pan, ale to nie szkodzi. I bez Kopernika Warmia nadal pozostaje miejscem pełnym atrakcji – nawet bez wsiadania na łódkę. Kajakiem przez miasto - Masz stąd świetny widok na toaletę Kopernika – mówi mój znajomy, wskazując na zamek górujący nad olsztyńskim Starym Miastem. Puszczam tę uwagę trochę mimo uszu, ładując się właśnie do kajaka z trochę nietęgą miną. Bo mokro i w ogóle kto to słyszał wsiadać do kajaka w środku miasta. Za 5 min jesteśmy w miejscu, które wygląda jak Biebrza lub Krutynia, a za pół godziny wpływamy na rozlewisko pełne kwitnących grzybieni i grążeli. Słychać tylko ptaki. I tak – jesteśmy nadal w mieście. Jeśliby naszła nas ochota na zgubienie się w lesie – nie ma problemu, po prawej mamy ponad tysiąc hektarów Lasu Miejskiego. Popołudniowy spływ kończymy przy niepozornym budynku ponadstuletniej, wciąż działającej elektrowni wodnej. Takie rzeczy tylko w Olsztynie, na rzece Łynie. Przy elektrowni pierwszy raz zauważam, że często mówi się tu „za Niemca”. No cóż, w końcu nie tak dawno były tu Prusy Wschodnie. W zasadzie w wielu miejscach w okolicy można też mówić „za Krzyżaka”, a najlepiej „za Kopernika”. Olsztyn chwali się piętnastoma jeziorami w mieście. To niezły wynik, prawda? Chociaż o ich dokładną liczbę trwa tu niekończący się spór, bo niektórzy nie liczą tych najmniejszych, o powierzchni poniżej hektara. Zarówno samo miasto, jak i cała Warmia to tereny doskonałe do uprawiania żeglarstwa. To truizm, a poza tym zupełnie się na żeglowaniu nie znam. Nigdy nie przebywałam na łodzi bez wioseł dłuższej niż 3 m. Z zazdrością spoglądałam na pięciolatki na małych żaglówkach stawiające pierwsze kroki w tym sporcie. Jednak te pofałdowane polodowcowe tereny aż się proszą o nieco inny sprzęt: rowery górskie. Wycieczka wokół największego olsztyńskiego jeziora Ukiel, która miała być dopełnieniem leniwego popołudnia, zaskoczyła kilkudziesięcioma krótkimi, ale całkiem ostrymi podjazdami i zjazdami. Rowerzyści, tu nie jest płasko! Pętelkę wokół jeziora można zakończyć „na bogato”. Centrum Sportowo-Rekreacyjne „Ukiel”, podobnie zresztą jak pobliskie Centrum Żeglarstwa Wodnego i Lodowego (tak, lodowego), zachwyca nowoczesną architekturą w stylu skandynawskim. Znajdziemy tu m.in. restauracje, wypożyczalnie sprzętu wodnego, przystań i plażę zachwalaną przez olsztynian jako „najlepsza śródlądowa plaża w Europie”. Szlakiem gotyku Lubię gotyckie zamki, a wiadomo, że Polska pod tym względem nie rozpieszcza. Jednak Warmia rozpieszcza. Olsztyński zamek Kapituły Warmińskiej jest jednym z trzech – obok Lidzbarka Warmińskiego i Reszla – świetnie zachowanych twierdz dawnego państwa krzyżackiego w tym regionie. Dorzućmy do tego kościoły, ratusze i spichlerze w pobliskich miasteczkach: Fromborku, Braniewie, Ornecie, Pieniężnie, Jezioranach, Biskupcu, Dobrym Mieście – a wyjdzie prawdziwy kalejdoskop gotyku ceglanego. Te wszystkie cuda można zobaczyć na jednodniowej wycieczce samochodem albo pokusić się o samodzielne wytyczenie Rowerowego Szlaku Gotyckiego. Mało znany zamek w Reszlu, zaledwie 65 km od Olsztyna, to chyba najbardziej spektakularny zabytek Warmii. Wygląda niczym archetyp gotyckiego zamku: ogromny i groźny. Z kolei ten olsztyński ma jeszcze coś ekstra: namalowaną na ścianie unikalną tablicę astronomiczną, którą Kopernik posługiwał się do dokładnego wyznaczania momentu równonocy, śledząc odbite od zwierciadła słońce. Możemy też obejrzeć komnatę, w której astronom pracował, zwieńczoną spektakularnym sklepieniem kryształowym. Z parku Podzamcze patrzę znów na monumentalną bryłę zamku i rzeczywiście, w ogromnej ceglanej ścianie rzuca się w oczy zgrabny występ z otworem wiszącym jakieś 20 m nad ziemią. Znowu ten Kopernik! Warto wiedzieć ■ Nocleg W hotelu HP Park, w pobliżu Uniwersytetu Warmińsko-Mazurskiego, z wypożyczalnią rowerów górskich i kijków do nordic walking. Cena za pokój dwuosobowy za noc od ok. 230 zł. ■ Muzeum Nowoczesności Mieści się w dawnym tartaku, a można się tu dowiedzieć wszystkiego o rozwoju cywilizacyjnym miasta. Np. tego, że lotnisko Olsztyn-Dajtki działa już ponad sto lat!
4 niebanalne miejsca na weekend w Polsce. Tu odpoczniesz od miasta!
Chcesz wyrwać się z miasta i wypocząć w okolicznościach pięknej przyrody? Oto kilka propozycji, które w myśl przysłowia „cudze chwalicie, swego nie znacie” pozwolą ci oderwać się od codzienności i sprawią, że jeszcze bardziej pokochasz Polskę.
Polacy coraz chętniej wybierają wakacje poza granicami naszego kraju. Jednak warto pamiętać, że Polska ma do zaoferowania miejsca, które śmiało mogą konkurować z zagranicznymi kurortami. Dlatego właśnie do naszego kraju przyjeżdża coraz więcej turystów z Europy i całego świata (w 2015 aż 16 milionów!). Są w Polsce miejsca, które zachwycą nas piękną przyrodą, architekturą i bogactwem lokalnej kultury. Dlatego przygotowaliśmy listę miejsc, które idealnie nadają się na weekendowy wyjazd. 1. Bory Tucholskie Bory Tucholskie - jeden z 23 parków narodowych – to kraina zieleni, w której obrębie znajduje się aż 21 jezior. To idealne miejsce na wyciszenie się, odpoczynek od zgiełku i tłumów, doskonałe miejsce na spacery po lasach, obfitujących w sezonie w jagody oraz grzyby. Warto, będąc w tej okolicy, udać się także na spływ kajakowy Brdą. Ta rzeka nie jest regulowana, a jej nurt jest silny. Z tego też powodu trasa takiego spływu jest przeznaczona dla nieco bardziej zaawansowanych miłośników kajaków. Niezapomniane widoki wynagradzają wszelkie ewentualne niedogodności na trasie. - Jedną z najczęściej odwiedzanych atrakcji w Borach Tucholskich jest rezerwat Cisy Staropolskie im. Leona Wyczółkowskiego. To inaczej Uroczysko Wierzchlas lub Cisowy Bór. Stanowi ono pozostałość pierwotnej puszczy pomorskiej z najpiękniejszym i największym skupiskiem cisów w całej Europie - ponad 3,5 tys. sztuk – wskazuje Karolina Solis z portalu nocleg.pl. Jak dodaje, miejsce to było dla wybitnego malarza polskiego Leona Wyczółkowskiego natchnieniem do pracy artystycznej. Rezerwat ten nazwał Świętym Gajem i upamiętnił go na ponad stu wspaniałych obrazach. 2. Warmia i Mazury Nie mogło zabraknąć krainy tysiąca jezior, która zaskarbiła sobie miejsce w sercach Polaków. Warmia i Mazury trafiły na listę UNESCO za sprawą przepięknych jezior. Wszyscy wiemy, że odpoczynek nad jeziorem, pływanie na żaglach i wędzona ryba najlepsze są właśnie tam. Ale jakie jeszcze zalety skrywa ta część kraju? Poszukujący wiedzy historycznej powinni odwiedzić Wilczy Szaniec. Kętrzyńskie lasy stały się strategicznym miejscem w najnowszej historii. Tutaj były podejmowane decyzje, które odbiły się na losach Europy. Tu także znajdują się porośnięte lasem ruiny kwatery głównej Adolfa Hitlera. To również miejsce, w którym hrabia Claus Schenk von Stauffenberg dokonał nieudanego zamachu na przywódcę III Rzeszy. 3. Sudety Miłośnicy aktywnego spędzania czasu i górskich wycieczek mogą udać się w okolice Kudowy Zdrój, gdzie spokojny spacer po Parku Zdrojowym i kurację wodami leczniczymi można zamienić w przepiękną wyprawę po Górach Stołowych, w których nie brakuje szlaków turystycznych, na których można dobrać trasę do swoich preferencji. Warte zobaczenia są bez wątpienia Błędne Skały. Unikatowe formacje skalne zapierają dech w piersiach i pozwalają na odpoczynek od miejskiego zgiełku. To miejsce przenosi do innego świata. Trudno się temu dziwić – to tutaj przecież kręcono film „Opowieści z Narni”. Miłośnicy historii, choć nie tylko, świetnie odnajdą się zwiedzając Zamek Czocha, który początkowo służył jako warownia graniczna, na przestrzeni lat przechodził z rąk do rąk. Wielokrotnie też był okradany. Jednak równie ciekawe jest także to, że to właśnie na jego tle rozgrywały się akcje m.in. takich filmów jak „Wiedźmin” czy „Legenda”. To także niezwykle ważny element krajobrazu wielu seriali. 4. Podziemne miasto Wypoczywając w śląskich rejonach i jednocześnie czerpiąc z turystycznych dobrodziejstw regionu, koniecznie trzeba odwiedzić Podziemne Miasto Osówka. Jest to jeden z kilku kompleksów stworzonych przez hitlerowców w ramach podziemnego projektu RIESE. Do dziś nie jest jasne, jaką funkcję miał pełnić ten kompleks. Według badaczy mogło to być podziemne miasto czy fabryka broni. Spekulują oni również, że mogło to być również miejsce tajnych eksperymentów, a także schronienie w razie wojny atomowej. - Jedno jest pewne. Warto odwiedzić to owiane tajemnicą miejsce i stworzyć własną teorię na jego temat – podkreśla Solis. Tekst: Paweł Sadowski Źródło: materiały prasowe portalu nocleg.pl
Nowe Kawkowo, Pupki i kilka inny wsi wokół, to nie tylko natura ale też moc pomysłów na sztukę i życie
Nowe Kawkowo na Warmii to niewielka wieś w gminie Jonkowo. Na pierwszy rzut oka mogłoby się wydawać, że nie znajdziemy tam nic ciekawego, ale pozory mylą. O tym, dlaczego warto rozejrzeć się po okolicy, rozmawiamy z Moniką z "Moniówki", domu, który przyciąga turystów o każdej porze roku. Moniówka to dość nietypowe miejsce. Pierwsze, co mi przyszło do głowy, to "miejsce dla artystów". Okolica wygląda podobnie. Takich gości głównie masz? Komu spodoba się w Moniówce? Moi goście to osoby, które szukają ciszy, spokoju i potrzebują pobyć blisko natury. Takie osoby goszczę. Nie podzieliłabym ich na jakąkolwiek grupę, bo ktoś kto jeszcze nie zaczął czegoś tworzyć, tu na miejscu odkrywa w sobie jakiś talent… Miejsce, w którym mieszkam, ma duszę i nie mówię tylko o moim domu, ale o mojej wiosce i jeszcze kilku wokół.Jest tutaj magia, którą ja się zaraziłam, ale też zarażają się moi goście. Chciałam stworzyć miejsce gdzie przede wszystkim można się dobrze poczuć i podobno mi się udało - tak przynajmniej słyszę od osób, które mnie odwiedzają - uśmiecha się Monika. - A kogo i co po drodze przyniesie nam życie, to przyjmuję. Marzyłam, by w Moniówce się „PIĘKNO” tworzyło, ja oddaje przestrzeń, którą stworzyłam i zapraszam do niej. Mieszkałaś przez wiele lat w dużym mieście, pracowałaś w korporacji i uciekłaś na wieś. To trudna decyzja? Uciekłam to złe słowo, powróciłam na wieś. Wychowałam się na wsi i bardzo tęskniłam za takim życiem, gdy zamieszkałam w mieście, więc decyzja nie była trudna. Podobno w Moniówce można nie tylko odpocząć, ale też smacznie zjeść? Podobno tak (śmiech). Sama nie przygotowuję posiłków, mam pomocną czarodziejkę w kuchni i to jej zasługa jeśli chodzi o smaczne jedzenie w Moniówce. Ja lubię przygotować śniadania dla gości latem, podaję je pod jabłonką w ogrodzie i jest tak przyjemnie, że biesiadujemy bez końca. Jestem wegetarianką i też taką kuchnię tutaj serwuję, ale nie mam misji, by kogoś przekonywać do mojego spojrzenia, bo to jest bardzo indywidualna sprawa. Gdybyś miała wskazać największą atrakcję w Moniówce, to co by to było? Jedną tylko? Nie potrafię, miejsce to pod względem atrakcji ma szeroką paletę począwszy od naturu: przepiękne jeziora, lasy, pola rzeki. W tym wypadku polecam poznawanie Warmii w sposób aktywny: na rowerze, kajaku, nartach biegowych, spacerując, biegając. Mamy zagłębie artystyczne: „Pole Lawendowe” stworzone przez Joasię, która organizuje warsztaty, Ula z "Wersalu" maluje i robi przepiękne rzeczy z filcu, w „Koronczarni” powstaje przepiękna biżuteria starą techniką frywolitka, Małgosia pisze „Ikony„, a u Letycji jest garncarstwo w „Cegielnia Art”. Ale sztuka to nie wszystko! W okolicy można też zjeść smaczną i zdrową żywność. Sąsiedzi produkują przepyszne sery kozie i krowie, pieką chleb. Gdy już się zmęczymy, to można się wybrać na masaż do „Mobilnego spa” Natalii, a na zakończenia polecam „Galerię w Nowym Kawkowie" Ani. Najlepsza pora do odwiedzenia? Każda pora jest dobra do odwiedzin. W zależności czego poszukujemy to zapraszam w odpowiednim czasie, ja osobiście kocham po równo każdą porę bo każda z nich ma swój piękny czas.
Brama na Mazury – tak często traktowane jest to miasto przez resztę Polski. Niesłusznie!
Bo po pierwsze, Olsztyn to nie Mazury, tylko Warmia. Po drugie – można w nim spędzić nie tylko weekend, ale i cały urlop. Imprez kulturalnych mogłaby mu pozazdrościć niejedna metropolia. I tylko tu prosto ze starówki wyskoczysz na plażę lub do lasu. Oto 9 powodów, by odwiedzić stolicę Warmii! 1. Wstąp do pracowni Kopernika Pięćset lat temu poruszył Ziemię i wstrzymał Słońce. Dziś równie skutecznie porusza moją wyobraźnię i wstrzymuje mi oddech. No, może nie sam Kopernik, ale wiadomość, że w XIV-wiecznym gotyckim zamku w Olsztynie znajduje się jedyne na świecie narzędzie astronomiczne wykonane własnoręcznie przez niego. W latach 1516–1521, gdy genialny naukowiec tu mieszkał, nad wejściem do swego apartamentu wyrysował gigantyczną tablicę słoneczną służącą do wyznaczania daty równonocy wiosennej i jesiennej. W komnacie, w której rezydował, oglądam poświęconą mu wystawę prezentującą m.in. oryginalny podręcznik medycyny, z którego korzystał. Kilkadziesiąt metrów od zamku, u zbiegu ulic Zamkowej i Okopowej, zaliczam kolejny obowiązkowy punkt wizyty w Olsztynie – Ławeczkę z Kopernikiem. Miedziana twarz i kolana astronoma nieprzypadkowo wyszlifowane są rękoma i pupami turystów. Każdy bowiem, kto usiądzie na rzeźbie i chwyci ją za nos, ma podobno zagwarantowane szczęście w finansach. Nic dziwnego – wszak Kopernik oprócz tego, że patrzył w gwiazdy, twardo stąpał po ziemi. Jako wybitny ekonomista napisał słynny Traktat o monetach. Muzeum Warmii i Mazur, ul. Zamkowa 2, tel. (089) 527 95 96, www.muzeum.olsztyn.pl 2. Zatańcz tango w Pozytywce Gdy w artystycznym pubie Pozytywka pije piwo z jego twórcami: Markiem Ruczką i Przemkiem Mrozowskim, żaden z nich nie umie mi odpowiedzieć, co było pierwsze: potrzeba wspólnego grania czy pomysł na knajpę. W sumie nie ma to znaczenia. Ponieważ sa nie tylko właścicielami pubu, ale tez muzykami Orkiestry Wczorajszego Fasonu, łączą jedno i drugie. W Pozytywce można wiec posłuchać tworzonej przez nich muzyki będącej połączeniem współczesnych aranżacji oraz klarnetowo-akordeonowego brzmienia, przedwojennych tang, oberków i muzyki klezmerskiej. Informacje o datach koncertów można zdobyć na Facebooku oraz poczta pantoflową. Pozytywka. Knajpa Wczorajszego Fasonu, ul. Stare Miasto 26/27 (wejscie od ul. Okopowej), www.pozytywka.olsztyn.pl 3. Popatrz w gwiazdy w planetarium Do dziś pamiętam ciarki na plecach, gdy w latach 80. jako dziecko poszedłem na seans olsztyńskiego planetarium. Pomyślałem wtedy, że nic równie magicznego w życiu mnie już nie spotka. Dlatego trochę się bałem wrócić tam po latach, ale na szczęście czar nie uleciał. Tym bardziej że to największe i najnowocześniejsze (obok warszawskiego) planetarium w Polsce od wiosny tego roku zaprasza na pokazy w cyfrowym systemie fulldome. Pozwala on widzom na realistyczna, choć wirtualna podróż kosmiczna. Przy placówce działa biblioteka multimedialna Planeta 11 – jedna z sześciu na świecie. Kilkaset metrów od planetarium, w XIX-wiecznej wieży ciśnień znajduje się z kolei obserwatorium astronomiczne. A w nim – obok możliwości podglądania nieba i plam na Słońcu – także wystawa meteorytów, warsztat pracy astronoma, a także jeden z najlepszych punktów obserwacyjnych miasta. Planetarium: al. J. Piłsudskiego 38, tel. (089) 533 49 51. Obserwatorium: ul. Żołnierska 13, tel. (089) 527 67 03, www.planetarium.olsztyn.pl 4. Posłuchaj solistów nowojorskiej Met Chcesz uczestniczyć w spektaklu najlepszej operowej sceny świata? Idź do olsztyńskiej filharmonii, która od września ub. roku mieści się w ultranowoczesnym gmachu. Dzięki najnowszemu sprzętowi można tam uczestniczyć w satelitarnych transmisjach live z Metropolitan Opera. W przerwie między aktami – rozmowy z dyrygentem i solistami słynnej Met. Szczegółowy terminarz spektakli dostępny na stronie internetowej. Inauguracja sezonu – 13 października Napojem miłosnym Gaetana Donizettiego. Warmińsko-Mazurska Filharmonia im. F. Nowowiejskiego, ul. B. Głowackiego 1, tel.: (89) 527 51 75, www.filharmonia.olsztyn.pl 5. Idź na baby (pruskie) To wcale nie reżyser Marek Koterski odkrył, że „baby są jakieś inne”. Wcześniej byli archeolodzy z Warmii i Mazur, badacze „bab pruskich”. Powód? Te średniowieczne kamienne posagi odnajdywane przy miejscowych drogach, wbrew nazwie, przedstawiają mężczyzn. Ich geneza i rola jest równie tajemnicza co płeć: nie wiadomo nawet, czy ich autorami byli Prusowie czy Słowianie. Ostatnio władze Olsztyna uczyniły z nich nowy symbol miasta. Na stoisku znanego w mieście bukinisty i sprzedawcy pamiątek Pawła Pakuły znalazłem drewniane figurki bab, a tuz obok, w kultowej kawiarni literackiej Tajemnica Poliszynela – nawet dizajnerskie kolczyki w ich kształcie polecam serwowany tam świetny warmiński podpiwek). Oryginalny posag (wykopany dwieście lat temu we wsi Barciany) można oglądać na dziedzińcu olsztyńskiego zamku. Próbując dowiedzieć się czegoś więcej na temat tych tajemniczych stworów, sięgnąłem po książkę Pruskie baby kamienne ich fenomenu Jerzego Łapy. Jeden z rozdziałów tej naukowej pracy zaczyna starolitewskie przysłowie: „Prędzej wypijesz wody całego morza, aniżeli poznasz charakter kobiety”. Prawda, że trafne? 6. Doceń dizajn sprzed stuleci Czy stary warmiński strój ludowy nadaje się do dizajnerskiego wykorzystania? Edyta Jurkowska, olsztyńska artystka, przekonuje mnie, że tak. Gdy z pasją opowiada, jak przy pomocy etnografów ze skansenu w Olsztynku oraz starych Warmiaków rekonstruowała tradycyjne wzornictwo regionalne, nie mam wątpliwości, że ma rację. Wszyscy mogli się o tym przekonać w październiku, kiedy zakończył się realizowany w ramach Rebelii Kultury jej projekt „Warmia nju dizajn”. Złożyło się na niego 14 obiektów malarskich na płótnie wykonanych w technikach mieszanych pokazujących, jak tutejszy folklor może stać się inspiracja twórców sztuki użytkowej. ■ Wystawa: Warmia nju dizajn (od 23 października do 18 listopada 2012 r.), haloGaleria MOK, ul. Dąbrowszczaków 3, www.edytajurkowska.pl, www.rebeliakultury.pl 7. Przejdź się promenadą nad Długim Absolutnym unikatem Olsztyna jest to, że na jego terenie znajduje się kilkanaście jezior. A Las Miejski to największy położony w granicach miasta kompleks leśny w Europie. Do tego płynąca przez środek miasta rzeka Łyna, po której organizowane są spływy kajakowe. Nic dziwnego, że w Olsztynie panuje masowa moda na aktywną turystykę, o czym przekonywał mnie Radosław Paździorko zajmujący się w tutejszym ratuszu promocją kultury i turystyki. Myślałem, że przesadza – dopóki nie poszedłem na oddaną pod koniec sierpnia do użytku promenadę nad Jeziorem Długim. Doskonałe miejsce zarówno dla spacerowiczów, jak i rowerzystów. 8. Poczuj „Nowy taniec” Olsztyn od lat chwali się, że jest stolicą tańca. To stąd wywodzą się najsłynniejsi polscy tancerze, m.in. Ivona Pavlović, Piotr Galiński czy Rafał Kabungwe. A w podolsztyńskiej wsi Burdąg działa założony przez znaną choreografkę Marysię Stokłosę kultowy dom pracy twórczej, do którego pielgrzymują twórcy tańca z całej Europy. Pod koniec października w ramach kampanii „Warmia: Rebelia kultury” odbędą się tam warsztaty z improwizacji tańca będące elementem projektu „Nowy taniec”. 24 października w olsztyńskim Centrum Edukacji i Inicjatyw Kulturalnych można było zaś obejrzeć spektakl wieńczący projekt. Centrum Edukacji i Inicjatyw Kulturalnych w Olsztynie, ul. Parkowa 1, www.burdagstudio.com, www.rebeliakultury.pl 9. Zjedz rybę na tafli Jeziora Krzywego Podróżując po Polsce lub świecie, zawsze szukam lokalnego smaku, który później będzie mi się kojarzył z danym miejscem. Oczywiście musi być nie tylko pysznie, ale i autentycznie. W przypadku Olsztyna miałem problem, bo tutejsza kuchnia regionalna jest tak skomplikowana, jak historyczne losy tych terenów. Mieszają się w niej wpływy niemieckie, kresowe, polskie, litewskie, a za sprawą przesiedleńczej Akcji Wisła – także ukraińskie. Szybko się jednak okazało, że takie zróżnicowanie to atut. Nie wdając się w dyskusję, co oznacza „prawdziwy smak Warmii”, zadeklaruję, że olsztyńskie niebo w mojej warszawskiej gębie poczułem aż trzy razy: jedząc dzyndzałki, czyli gryczane pierogi po warmińsku, w restauracji Staropolskiej, czerninę w Karczmie Jana oraz rybę z jeziora w restauracji Przystań. Atutem tej ostatniej jest niepowtarzalne położenie na tafli wodnej Jeziora Krzywego – tuż przy plaży miejskiej. Restauracja Staromiejska, ul. Stare Miasto 4/6/13, www.staromiejska.olsztyn.pl Karczma Jana, ul. Kołłątaja 11, www.karczmajana.pl Restauracja Przystań, ul. Żeglarska 2, www.przystanolsztyn.pl