Wanda Rutkiewicz to kobieta, która widziała więcej. Premiera albumu fotograficznego legendarnej alpinistki
Po ponad trzech dekadach od tajemniczego zaginięcia Wandy Rutkiewicz – jednej z największych himalaistek XX w. – jej dorobek fotograficzny i dokumentalny wreszcie ujrzał światło dzienne.
Spis treści: Wanda Rutkiewicz – ikona gór Dziedzictwo uratowane od zapomnienia Hołd dla alpinistki i inspiracja dla przyszłych pokoleń Album „Spojrzenie z góry. Archiwum Wandy Rutkiewicz”, to wyjątkowe wydawnictwo. Zgromadzono w nim po raz pierwszy fotografie wykonane przez samą alpinistkę. Publikacja stanowi nie tylko zapis jej pasji, lecz także cenny dokument historyczny. Ukazuje on kulisy wypraw w czasach, gdy kobiety w górach wysokich były rzadkością. Wanda Rutkiewicz – ikona gór Wanda Rutkiewicz była pierwszą Europejką, która zdobyła Mount Everest oraz pierwszą kobietą na szczycie K2 – dwóch najwyższych ośmiotysięczników świata. Jej osiągnięcia inspirowały, ale też budziły kontrowersje. Była bezkompromisowa, odważna i szczera, a jednocześnie niezwykle samodzielna. Te cechy nie zawsze spotykały się ze zrozumieniem w czasach, gdy kobiety miały ograniczone możliwości działania w zdominowanym przez mężczyzn świecie himalaizmu. Rutkiewicz wyprzedzała swoją epokę także w kwestiach związanych z ekologią i komercjalizacją wspinaczki w górach wysokich. Zwracała uwagę na problemy nadmiernej eksploatacji gór przez masowe wyprawy i w związku z tym negatywne skutki dla środowiska. Była pionierką nie tylko w zdobywaniu najwyższych szczytów, ale także w dokumentowaniu życia wspinaczy i ich zmagań. Mówiła: „Mogę sobie powiedzieć, że tworzę z grubsza sprawny dokument dotyczący nie tylko mojej działalności, ale już historii alpinizmu (…) Mam nadzieję, że to się komuś przyda, że zostanie ślad.” Dziedzictwo uratowane od zapomnienia Po zaginięciu Wandy na Kanczendzondze w 1992 r., jej bogate archiwum przez lata pozostawało w zapomnieniu. Na szczęście udało się je ocalić dzięki zaangażowaniu rodziny, w szczególności jej brata Michała Błaszkiewicza oraz siostry Janiny Fies. Materiały, które przetrwały obejmują tysiące slajdów, negatywów, listy, pocztówki, pamiętniki audio, a nawet taśmy filmowe. Zgromadzone archiwalia, głównie te fotograficzne, stały się podstawą do stworzenia publikacji „Spojrzenie z góry. Archiwum Wandy Rutkiewicz”. W albumie znalazły się nie tylko zdjęcia ze szczytów, ale także mniej znane fotografie – od przygotowań, przez życie w bazach, aż po trudne powroty. To także unikatowe spojrzenie, które ujawnia wrażliwość alpinistki i pozwala zrozumieć, z jakimi wyzwaniami się mierzyła. „Wanda Rutkiewicz, która dobrze się czuła w archetypicznie męskiej roli zdobywcy, nie tylko przekraczała granice norm społecznych jako alpinistka, ale także pewnie poruszała się w dziedzinie fotografii pejzażowej, zdominowanej przez mężczyzn. Jej prace stanowią unikatowe świadectwo kobiecego spojrzenia na krajobrazy i dokumentację niezdobytych dotąd przez kobiety szczytów” – pisze w albumie dr Katarzyna Gębarowska. Hołd dla alpinistki i inspiracja dla przyszłych pokoleń Premiera albumu to wyjątkowa okazja, by lepiej poznać Wandę Rutkiewicz. Nie tylko jako wybitną wspinaczkę, ale także jako artystkę i wizjonerkę. To także przypomnienie o jej wkładzie w historię himalaizmu oraz inspiracja dla kolejnych pokoleń, które szukają własnych dróg na szczyt. „Spojrzenie z góry. Archiwum Wandy Rutkiewicz”, wydawnictwo Muzeum Śląskie w Katowicach Nasz ekspert Iwona El Tanbouli-Jabłońska Dyrektorka artystyczna National Geographic Polska, fotografka i współwłaścicielka studia fotograficzno-filmowego F11 STUDIO. Fotografią i fotoedycją zajmuje się od 18 lat. Absolwentka Akademii Sztuk Pięknych. Większość jej pracy koncentruje się na fotoreportażu i projektach długoterminowych. Podróżuje z aparatem po świecie podejmując trudne społecznie tematy. Prowadzi warsztaty, przeglądy portfolio, bywa jurorką w konkursach fotograficznych. Członkini stowarzyszenia RAV.A Stories. Podwójna laureatka tegorocznej edycji Grand Press Photo 2022. Jej fotoreportaż z Wysp Owczych zajął 1. Miejsce w kategorii Climate&Responsibility.
Czy Wanda Rutkiewicz nadal żyje w tybetańskim klasztorze? Niektórzy mają nadzieję, że ukryła się tam przed światem
Niezwykłą hipotezę przywołuje film „Ostatnia wyprawa” w reżyserii Elizy Kubarskiej. Ten dopracowany scenariuszowo obraz jest pokazywany na tegorocznym Festiwalu Millenium Docs Against Gravity.
W tym artykule: Sztuka wygrywania Z Wrocławia w Himalaje Co się stało na Kanczendzondze? „Czy Himalaje to miejsce dla kobiet?” Co motywowało Wandę Rutkiewicz, najsłynniejszą polską himalaistkę? Czego szukała w górach i czy to znalazła? Jakie miała marzenia i czy udało jej się je zrealizować? Mogłoby się wydawać, że odpowiedź przynajmniej na ostatnie pytanie jest oczywista. Ostatecznie Wanda Rutkiewicz ma na swoim koncie sukcesy światowego formatu. Jako pierwsza osoba z Polski i jako pierwsza Europejka stanęła na Mont Evereście. Była też pierwszą osobą z Polski i pierwszą kobietą, która wspięła się na K2, najtrudniejszą górę świata. Pokonała tym samym męską konkurencję. I to w okresie, kiedy w himalaizmie dominowali mężczyźni. Sztuka wygrywania Czy mogła być niespełniona? Wydawałoby się, że to niemożliwe. Jednak takie przekonanie to efekt badania czyjegoś życiorysu wyłącznie przez pryzmat publicznych osiągnięć. „Ostatnia wyprawa”, znakomity dokument Elizy Kubarskiej, reżyserki i alpinistki, idzie znacznie dalej. Przede wszystkim przywołuje głos samej Rutkiewicz. I to głos najintymniejszy. Narracja filmu wykorzystuje audio-pamiętnik himalaistki, nagrywany przez nią pół roku przed zaginięciem. Jego ton daleki jest od samozadolowenia czy triumfalizmu. To samo dotyczy wypowiedzi publicznych Rutkiewicz. Są niespieszne, wyważone, przemyślane. – Wygrywanie jest też sztuką – mówi zdobywczyni Mont Everestu. – Nie w sensie dochodzenia do wygranej, tylko zachowania się w momencie, kiedy jest się zwycięzcą. Trzeba umieć wtedy kontrolować siebie. Zdobyć się na prześledzenie drogi sukcesu i ocenić ją – tłumaczy Rutkiewicz. Z Wrocławia w Himalaje Przyszła gwiazda polskiego himalaizmu urodziła się w 1943 r. w litewskich Płungianach. Po zakończeniu drugiej wojny światowej jej rodzina wpierw zamieszkała w Łańcucie, a ostatecznie we Wrocławiu. Tam właśnie Rutkiewicz uczęszczała do liceum i na studia. Wybrała kierunek uznawany wówczas za typowo męski. Po ukończeniu Politechniki Wrocławskiej zdobyła dyplom inżyniera elektronika. Jej talent sportowy objawił się bardzo wcześnie. Już w liceum z sukcesami grała w siatkówkę. Mimo że miała tylko 168 cm wzrostu, została członkinią siatkarskiej drużyny uniwersyteckiej. Wtedy jednak zaczęła się również wspinać i ostatecznie wybrała góry. Jak wszyscy zaczyna od wspinaczki skałkowej. Przez Tatry dotarła do Alp. Następne były Pamir, Hindukusz i Himalaje. Himalajom pozostała wierna do końca. Jej ostatnim wielkim projektem wspinaczkowym była „Karawana do marzeń”. Rutkiewicz nazwała tak pomysł zdobycia ośmiu ośmiotysięczników w jeden rok. Nie udało się to wcześniej nikomu. – Nie będę trzecia, po Messnerze i Kukuczce. Ja będę pierwsza, która spróbuje czegoś nowego – mówi Rutkiewicz w „Ostatniej wyprawie”. Wanda Rutkiewicz. Trzecia kobieta na świecie i pierwsza Europejka, która zdobyła Mount Everest 16 października świętujemy rocznicę zdobycia przez Wandę Rutkiewicz najwyższego na świecie ośmiotysięcznika. Wyczyn wielkiej alpinistki postanowiła upamiętnić wyszukiwarka Google w post... Co się stało na Kanczendzondze? Ta próba zakończyła się jednak niepowodzeniem. W 1992 r. Rutkiewicz spróbowała wspiąć się na Kanczendzongę, trzeci szczyt świata o wysokości 8586 m.n.p.m. 12 maja, podczas ataku szczytowego, zaginęła. Jej ciała nigdy nie odnaleziono. To ostatnie dało podstawę do zaskakujących domysłów. W filmie Kubarskiej rozważana jest zdumiewająca hipoteza. A co, jeśli Rutkiewicz wcale nie zginęła na Kanczendzondze? Co, jeśli udało jej się samotnie zejść na dół i znaleźć drogę do któregoś z tybetańskich klasztorów? Podobno przed wyprawą himalaistka powiedziała matce, że jeśli nie wróci, to znaczy, że zdecydowała się zostać buddyjską mniszką. Czy zrobiła to naprawdę? Początkowo pomysł wydaje się sensacyjny i niezwykle mało prawdopodobny. Jednak w miarę oglądania filmu uświadamiamy sobie, że życie Rutkiewicz różniło się znacznie od łatwych wizji szczęśliwej egzystencji kobiety sukcesu. Tragedia w dzieciństwie, nieudane związki, utrata partnera, wreszcie obracanie się w ściśle męskim środowisku silnie naznaczonym maczyzmem. Z tym wszystkim musiała się mierzyć przez całe życie. Po zrozumieniu tego teorię, która wpierw wydawała się nieprawdopodobna, nagle zaczynamy rozważać jako możliwą. „Czy Himalaje to miejsce dla kobiet?” W latach 80. dyskusyjne było samo wspinanie się kobiet w wysokich górach. „Czy Himalaje to miejsce dla kobiet?” – taka kwestia bywała podnoszona w dyskusjach publicznych. Himalaistki i alpinistki musiały usprawiedliwiać się ze swoich pasji. A także z niewystarczającego dopasowania do tradycyjnych wzorców kobiecości. – Czy w czasie tej wyprawy były momenty, że chciało się pani tak po prostu po kobiecemu płakać? – pada pytanie na konferencji prasowej po zdobyciu przez Rutkiewicz Mont Everestu i jej powrocie do Polski. – No nie – odpowiada himalaistka. – Najwyżej ze złości, ale nie dlatego, że po kobiecemu – dodaje. Nie ma wątpliwości, że działanie na równych prawach w świecie męskim musiało być trudne. – Mój sukces może dlatego jest spektakularny, że ja jako kobieta stanęłam na szczycie. Wydaje mi się, że samodzielność kobiety jako partnerki powoduje uczucie zagrożenia u mężczyzny-partnera. Wynika to może z jakichś podświadomych obaw, że ich kosztem wejdę na szczyt i osiągnę sławę – mówi w dokumencie Rutkiewicz. To wszystko jednak choć utrudniało, nie uniemożliwiało jej realizacji marzeń. A także obrony własnej tożsamości i zachowania niezależności. – Powiedz, Wanda, co to dla ciebie góry? – pada w „Ostatniej wyprawie”. – Właściwie to są trzy rzeczy: ludzie, a więc wyprawa, góry, a więc natura i sport, od którego zaczęłam – odpowiada Rutkiewicz. – I wszystkie trzy są bardzo ważne – dodaje. – Z każdą górą rozpoczyna się coś innego, nowe życie – mówi w innym momencie Wanda Rutkiewicz. Nasz ekspert Magdalena Salik Dziennikarka naukowa i pisarka, przez wiele lat sekretarz redakcji i zastępczyni redaktora naczelnego magazynu „Focus". Wcześniej redaktorka działu naukowego „Dziennika. Polska, Europa, Świat”. Pasjami czyta i pisze, miłośniczka literatury popularnonaukowej i komputerowych gier RPG. Więcej: magdalenasalik.wordpress.com
Powstaje wirtualne muzeum Wandy Rutkiewicz. W ten sposób upamiętnią słynną himalaistkę
Fundacja Himalaizmu Polskiego im. Andrzeja Zawady tworzy wirtualne muzeum Wandy Rutkiewicz. Chcą w ten sposób upamiętnić 80. rocznicę urodzin jednej z najwybitniejszych światowych himalaistek.
W tym artykule: Powstaje wirtualne muzeum Wandy Rutkiewicz Wirtualne muzeum Andrzeja Zawady Wanda Rutkiewicz na stałe zapisała się na kartach światowego himalaizmu. 16 października 1978 roku, jako pierwsza Polka i Europejka, stanęła na szczycie Mount Everestu. Lista osiągnięć urodzonej na Litwie alpinistki jest jednak znacznie dłuższa. Legendarna himalaistka była pierwszą kobietą w historii i pierwszą osobą z Polski, która zdobyła K2 – szczyt uznawany za najtrudniejszy spośród wszystkich czternastu ośmiotysięczników. Za ten wyczyn została wpisana do Księgi Rekordów Guinnessa. Łącznie Wandzie Rutkiewicz udało się zdobyć aż osiem z czternastu ośmiotysięczników. Oprócz Mount Everestu i K2, wspięła się także na Nanga Parbat, Sziszapangmę, Gaszerbrum II, Gaszerbrum I, Czo Oju i Annapurnę. Powstaje wirtualne muzeum Wandy Rutkiewicz Wanda Rutkiewicz swoimi osiągnięciami rozsławiła nasz kraj i stała się wzorem dla wielu miłośników górskich przygód. Z okazji przypadającej w 2023 r. 80. rocznicy urodzin wybitnej alpinistki Fundacja Himalaizmu Polskiego im. Andrzeja Zawady rozpoczęła pracę nad utworzeniem wirtualnego muzeum poświęconemu jej osobie. – Od kilku miesięcy pracujemy nad wyjątkowym projektem Wirtualnego Muzeum Wandy Rutkiewicz. Będzie to drugie wirtualne muzeum poświęcone wybitnej postaci polskiego himalaizmu, które powstanie w ramach naszych działań. (...) Muzeum jest odpowiedzią na potrzebę upamiętnienia jej osoby z okazji 80. rocznicy urodzin, która przypada w 2023 roku – czytamy na stronie fundacji. Wirtualne Muzeum powstaje dzięki dofinansowaniu ze środków Muzeum Historii Polski w Warszawie w ramach programu „Patriotyzm Jutra”. Muzeum poświęcone Wandzie Rutkiewicz będzie systematycznie rozbudowywane przez Fundację Himalaizmu Polskiego im. Andrzeja Zawady. Wirtualne muzeum Andrzeja Zawady Przypomnijmy, że pierwsze wirtualne muzeum poświęcone wybitnej postaci polskiego himalaizmu powstało w 2020 roku. Jego bohaterem został Andrzej Zawada, prekursor wejść na szczyty ośmiotysięczników, którego pożegnaliśmy dwie dekady wcześniej. – Wirtualne muzeum Andrzeja Zawady to niesamowita multimedialna opowieść o złotej erze polskiego himalaizmu, ilustrowana zbiorami Fundacji Himalaizmu Polskiego im. Andrzeja Zawady. Nagraniami audio z wypraw, zdjęciami (także zdjęciami 3D muzealiów z tamtych lat), archiwalnymi materiałami wideo i zapiskami dotyczącymi postaci Andrzeja Zawady, wyjątkowego człowieka, kierownika polskich wypraw wysokogórskich oraz ambitnego wspinacza i pioniera pierwszych wejść zimowych w Himalajach (m.in. pierwsze w historii zdobycie Everestu zimą w 1980 roku przez Leszka Cichego i Krzysztofa Wielickiego) – podkreślają twórcy projektu. W ramach Wirtualnego Muzeum odkrywamy życiorys Andrzeja Zawady i 10 historii z jego życia, czyli 10 wypraw pełnych przygód, nieznanych dotychczas anegdot i oryginalnych zapisków audio. Można przyjrzeć się bliżej: górskim początkom Andrzeja Zawady (1950–1966), pierwszemu zimowemu przejściu Głównej Grani Tatr (1959), przejściom alpejskim (1960–1968), zdobyciu dziewiczego szczytu Kunyang Chhish (1971), zdobyciu szczytu Noszaka zimą (1973), historycznemu pokonaniu bariery 8 tys. metrów zimą na Lhotse (1974), przełomowemu zdobyciu Mt. Everest zimą (1979/80), wytyczeniu nowej drogi na Mt. Everest wiosną (1980), trzem rekordom Polaków na Cho Oyu (1984/85), pierwszej zimowej wyprawie na K2 (1987/88). Źródło: fundacjahimalaizmupolskiego.pl.
Wanda Rutkiewicz – kim była najwybitniejsza polska alpinistka?
Wanda Rutkiewicz to jedna z najwybitniejszych himalaistek wszech czasów. Pierwsza kobieta na świecie, która zdobyła szczyt K2, uznawany za najtrudniejszą górę świata. Zdobywczyni Mount Everestu – najwyższego szczytu na Ziemi – jako pierwsza Polka i Europejka. Zgodnie z postanowieniem Sejmu, 2022 roku został uznany rokiem Wandy Rutkiewicz.
W tym artykule: Kim była Wanda Rutkiewicz? Osiągnięcia Wandy Rutkiewicz Śmierć Wandy Rutkiewicz Kim była Wanda Rutkiewicz? Wanda Rutkiewicz urodziła się 4 lutego w Płungianach na Litwie, a zaginęła 13 maja 1992 roku. Wybitna polska himalaista i alpinistka. Jej ojcem był inżynier Zbigniew Błaszkiewicz, matką Maria z Pietkunów, siostrą Janina Rutkiewicz, a braćmi Michał i Jurek Rutkiewicz. Po zakończeniu II wojny światowej Wanda Rutkiewicz wraz z rodziną zamieszkała jako repatriantka w Łańcucie, a następnie przeniosła się do Wrocławia. Ukończyła II Liceum Ogólnokształcące we Wrocławiu, gdzie zdała maturę. Następnie podjęła studia na Politechnice Wrocławskiej, gdzie zdobyła tytuł inżyniera na kierunku elektronicznym. Po ukończeniu studiów rozpoczęła pracę w Instytucie Automatyki Systemów Energetycznych. Następnie przeprowadziła się do Warszawy, gdzie podjęła zatrudnienie w Instytucie maszyn Matematycznych. Była dwukrotnie zamężna – w 1970 roku wyszła za mąż za Wojciecha Rutkiewicza (taternika i syna ówczesnego ministra zdrowia Jana Rutkiewicza), z którym wzięła rozwód w 1973 roku. Jej drugim mężem był ustriacki alpinista i lekarz Helmut Scharfetter. Poznali się w trakcie obozu wspinaczkowego jeszcze w latach 60., a w 1981 roku Wanda Rutkiewicz została jego pacjentką, po tym jak złamała udo na skutek upadku podczas zejścia z Elbrusu. Zostali małżeństwem w 1982 roku. Rutkiewicz ze swoim drugim mężem rozwiodła się również po trzech latach. Wanda Rutkiewicz w młodości była dobrze zapowiadającą się siatkarką. Występowała jako atakująca w pierwszoligowej drużynie AZS Wrocław, a także w juniorskiej reprezentacji Polski, której była kapitanem. W latach 70. zdobyła licencję kierowcy rajdowego. Swoją przygodę ze wspinaczką górską rozpoczynała na Ślęży nieopodal Wrocławia oraz w Rudawach Janowickich. W 1962 roku ukończyła kurs taternicki. Była członkinią Klubu Wysokogórskiego we Wrocławiu, wrocławskiej Sekcji Grotołazów oraz Klubu Wysokogórskiego w Warszawie. Rutkiewicz sprawiała wrażenie delikatnej, cichej i nieśmiałej kobiety. Była jednak osobą bardzo ambitną, nieustępliwą, samodzielną, upartą oraz niebojącą się wyrażać własnego zdania. Na ukształtowanie się jej osobowości w pewnym stopniu mogły mieć wpływ traumatyczne doświadczenia z przeszłości – jej brat zmarł na skutek wybuchu miny, a ojciec został zamordowany przez pijanych lokatorów, którym wynajmował pokój w Łańcucie. 24 lipca 1990 roku tragicznie zmarł jej ówczesny partner Kurt Lyncke, który spadł w przepaść podczas wyprawy na Broad Peak. Po tym wydarzeniu na pewien czas alpinistka znienawidziła góry. Potwierdzeniem nieustępliwego charakteru Wandy Rutkiewicz było m.in. wyruszenie na Bont Black z anemią i zestawem zastrzyków z żelazem, a także przejście o kulach do jednej z baz podczas wyprawy na K2. Pierwsze takie zdjęcie w historii. Panorama Everestu uwieczniona dzięki dronowi Renan Ozturk turecko-amerykański alpinista i fotograf wspólnie z National Geographic dokonał czegoś, co do tej pory wydawało się niemożliwe – sfotografował panoramę Mount Everestu. Niezw... Wanda Rutkiewicz zdobyła Mount Everest 16 października 1978 roku. Co ciekawe tego samego dnia cała Polska emocjonowała się wyborem Karola Wojtyły na papieża. W 1979 roku spotkali się podczas pielgrzymki Jana Pawła II do Polski. Usłyszała wtedy od niego następujące słowa: „Dobry Bóg tak chciał, że tego samego dnia weszliśmy tak wysoko”. Polska himalaistka pisała również artykuły do prasy, a także była autorką książek i filmów o tematyce alpinistycznej, w tym: „Nanga Parbat 85”, „Requiem”, „Gdybyś przyszedł pod tę ścianę”, „Ludzie na Baltoro”, „Kobiety śniegu”, „Na jednej linie”, „Zdobycie Gasherbrumów”. W 1979 roku Wanda Rutkiewicz została wyróżniona Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski. Osiągnięcia Wandy Rutkiewicz Wanda Rutkiewicz jest zdobywczynią ośmiu z wszystkich czternastu szczytów o wysokości powyżej 8000 metrów: K2, Mount Everest, Nanga Parbat, Annapurna, Czo Oju, Gaszerbrum I, Gaszerbrum II, Sziszapangma. Przedstawiamy najważniejsze osiągnięcia Wandy Rutkiewicz w kolejności chronologicznej: 1966 rok – zdobycie Mont Blanc (4809 m n.p.m.) bez korzystania z kolejek górskich, 1967 rok – przejście jako pierwsza kobieta, wspólnie z Haliną Kruger-Syrokomską, przez wschodnia ścianę Aiguille du Grepon (3482 m n.p.m.), 1968 rok– pokonanie wschodniego filaru Trollryggen w Norwegii, 1970 rok – zdobycie szczytu Pik Lenina (7134 m n.p.m.) w Pamirze – jest to pierwszy siedmiotysięcznik Wandy Rutkiewicz, 23 sierpnia 1972 roku – zdobycie szczytu Noszak (7492 m n.p.m.) w Hindukuszu Afgańskim, 1973 rok – zdobycie północnej ściany Eigeru w Aplach, 11 sierpnia 1975 roku – zdobycie szczytu Karakorum Gaszerbrum III (7952 m n.p.m.), 1978 rok – przejście drogi Schmidtów na północnej ścianie Matterhornu (4478 m n.p.m.), 16 października 1978 roku – zdobycie jako pierwsza Polka i Europejska szczytu Mount Everest, nazywanego szczytem świata, 15 lipca 1985 roku – zdobycie wspólnie z Anną Czerwińską i Krystyną Palmowską szczytu Nanga Parbat (8125 m n.p.m.) jako pierwsze kobiety, 1985 rok – przejście przez południową ścianę Aconcagui (6961 m n.p.m.) w Andach, 23 czerwca 1986 roku – zdobycie jako pierwsza kobieta na świecie i pierwszy Polak szczytu K2 (8611 m n.p.m), 18 września 1987 roku – zdobycie jako pierwszy Polak szczytu Sziszapangma (8013 m n.p.m.), 12 lipca 1989 roku – zdobycie szczytu Gaszerbrum II (8035 m n.p.m.), 16 lipca 1990 roku – zdobycie szczytu Gaszerbrum I (8061 m n.p.m.), 26 września 1991 roku – zdobycie szczytu Czo Oju (8201 m m.p.m.), 22 października 1991 roku – zdobycie południowej ściany szczytu Annapurna (8081 m n.p.m.). Śmierć Wandy Rutkiewicz W 1990 roku Wanda Rutkiewicz postanowiła zdobyć Karakorum i Koronę Himalajów. Chciała w ten sposób zostać trzecim himalaistą na świecie, który zdoła podołać takiemu zadaniu – wcześniej dokonali tego Reinhold Andreas Messner i Jerzy Kukuczka. Postawiła sobie za cel, aby na brakujące osiem szczytów wspiąć się w ciągu kilkunastu miesięcy. Niestety nie dopięła swego, ponieważ poległa na stokach Kanczendzongi (8200 m n.p.m.) na podszczytowych polach śnieżnych. Wanda Rutkiewicz wyruszyła 1 maja o godzinie 3:30 wspólnie z Meksykaninem Carlosem Carsolio z obozu czwartego na wysokości 7950 metrów n.p.m. Wspólnie z nim zdobyła szczyt Sziszapangma, a następnie podjęła próbę wejścia na Kanczendzongę. Carsolio szedł znacznie szybciej od mającej problemy ze zdrowiem Polki i po kilkunastu godzinach zdołał zdobyć szczyt. Spotkał się z Rutkiewicz w drodze powrotnej około 20:00 na wysokości 8200 m n.p.m. Himalaistka mimo utraty sił, bólu brzucha, wymiotów, braku żywności, śpiwora i namiotu nie zamierzała zawracać. Planowała przenocować w jamie śnieżnej, a kolejnego dnia rozpocząć samotnie atak szczytowy. Było to jednak ekstremalnie trudnym zadaniem, zwłaszcza z uwagi na niekorzystne warunki – głęboki śnieg i silny wiatr, osłabienie i problemy zdrowotne. Wanda Rutkiewicz została uznana za zaginioną 13 maja 1992 roku, a za zmarłą w 1996 roku. Jej ciało nigdy nie zostało odnalezione. Wanda Rutkiewicz. Trzecia kobieta na świecie i pierwsza Europejka, która zdobyła Mount Everest 16 października świętujemy rocznicę zdobycia przez Wandę Rutkiewicz najwyższego na świecie ośmiotysięcznika. Wyczyn wielkiej alpinistki postanowiła upamiętnić wyszukiwarka Google w post...
Wanda Rutkiewicz. Trzecia kobieta na świecie i pierwsza Europejka, która zdobyła Mount Everest
16 października świętujemy rocznicę zdobycia przez Wandę Rutkiewicz najwyższego na świecie ośmiotysięcznika. Wyczyn wielkiej alpinistki postanowiła upamiętnić wyszukiwarka Google w postaci grafiki, na której widzimy Polkę zdobywającą szczyt - tzw. Google Doodle. Wystarczy kliknąć w rysunek, żeby dowiedzieć się więcej.
W obozie IV gaz i żywność się skończyły. W tej sytuacji Carlos Carsolio i Wanda Rutkiewicz 12 maja 1992 r. w nocy wyruszyli w kierunku szczytu Kanczendzangi trzeciej pod względem wysokości góry świata, o której mówi się, że nie lubi kobiet. Pogoda była dobra, ale głęboki śnieg utrudniał marsz osłabionej Wandzie, która nie nadążała za Carlosem Carsoliem. Po 12 godzinach wspinaczki, około 17.00, Carlos zdobył szczyt. Schodząc w dół, trzy godziny później natknął się na Wandę Rutkiewicz na wysokości ok. 8 300 m, gdzie przygotowywała się do biwaku. Było bardzo zimno, wiał silny wiatr. Alpinistka miała tylko goreteksową płachtę, zapasowe rękawiczki, gogle i czapkę. Mimo ogromnego zmęczenia nie chciała wracać do obozu IV. Postanowiła zdobyć Kanczendzongę i nic innego się dla niej nie liczyło. Została sama. Następnego dnia, 13 maja, pogoda zaczęła się psuć. Około 11.00 przyszło załamanie – burze śnieżne i mgły. Mijały minuty, godziny i dni, a Wanda nie wracała. W bazie żywiono nadzieję, że zdołała zejść na stronę Tybetu. Tak się jednak nie stało. 25 maja 1992 r. agencja Reutera podała informację o zaginięciu najlepszej polskiej alpinistki, pierwszej kobiety, która stanęła na K2. W 1990 r. Wanda miała 47 lat i w górach nie poruszała się już tak szybko jak dawniej. Co gorsza, coraz mniej ludzi chciało się z nią wspinać. Kilka lat wcześniej, w 1984 r., podczas wyprawy na Nanga Parbat Krystyna Palmowska dostrzegła, że koleżanka zapomina o swoich ograniczeniach – wieku, nieustannym bólu pechowo złamanej niegdyś nogi i problemach finansowych. – Nie była już tak dobra jak wcześniej (...) – wspomina Krystyna. Miała natomiast jeszcze większą determinację. Nie mogłyśmy się zrozumieć ani zgodzić. Próbowałyśmy jej wyjaśnić, że nie można tak dalej, ale nie chciała nas słuchać. Jak twierdzą niektórzy znajomi, największym problemem Wandy była jej silna osobowość. Potrafiła jedynie rywalizować. Nawiązywanie głębokich przyjaźni przychodziło jej z trudem. Rok 1990 przyniósł szalenie ambitny, ale też kontrowersyjny projekt pt. Karawana do marzeń. Alpinistka postawiła na szali swoje życie. Prasa rozpisywała się, że Wanda Rutkiewicz zostanie pierwszą kobietą, która zdobędzie wszystkie 14 ośmiotysięczników świata. Projekt przewidywał wejście na brakujące jej do Korony Himalajów osiem szczytów w ciągu półtora roku. Mówiono, że ten plan jest niemożliwy do zrealizowania. Nawet najlepiej przygotowani alpiniści potrzebują czterech-sześciu miesięcy na odzyskanie pełni sił po przekroczeniu granicy 8 000 m. Większość wejść w Himalajach wymaga minimum sześciu tygodni aklimatyzacji, nie mówiąc już o pogodzie, która może popsuć szyki każdej wyprawie. Ona jednak zdawała się tym nie przejmować. Pod koniec 1991 r. stanęła na Cho Oyu (8 201 m) i Annapurnie (8 091 m). Czas uciekał – do wyznaczonego terminu pozostało jej zaledwie kilka miesięcy. Co gorsza, zdobycie Annapurny niektórzy zaczęli podawać w wątpliwość. Od początku wyprawy na tę górę wszystko sprzysięgło się przeciw niej. W połowie drogi na szczyt spadające kamienie zraniły ją w nogę i Krzysztof Wielicki, kierownik wyprawy, nakazał jej zejście. Odmówiła. Pięła się dalej samotnie i bardzo wolno, walcząc z bólem i górą, aż w końcu ją zdobyła. W kraju zamiast gratulacji czekał na nią skandal. Polski Związek Alpinizmu wszczął śledztwo w sprawie tego wejścia. Wprawdzie po kilku dniach uznano jej rację, ale niesmak pozostał. – Wanda, uznaliśmy, że weszłaś, ale ja ci, k..., nie wierzę – oznajmił Krzysztof Wielicki. Reinhold Messner bronił jej jednak: Gdy pisałem książkę o Annapurnie, umieściłem w niej Wandę bez wahania, jako jedną ze zdobywczyń. Nie mam cienia wątpliwości, że tego dokonała – mówił. Pomówienie Wandy o to, że nie weszła na szczyt Annapurny było jedną z największych tragedii jej życia. Sytuacja ta tylko wzmogła jej determinację w dążeniu do zdobycia kolejnego osmiotysięcznika. Pasją Wandy Rutkiewicz były góry i cała jej egzystencja sprowadzała się do tego, aby jak najszybciej w nie wrócić. Niemniej po blisko dwóch dekadach takiego życia alpinistka sprawiała wrażenie wypalonej i bardzo samotnej. – Pod koniec nie miała nic poza górami – stwierdził brytyjski himalaista Henry Todd. Inny znajomy Wandy, Jim Curran, który spotkał ją w 1992 r. podczas Katowickiego Festiwalu Filmowego, powiedział: Wydawała się bardzo wyobcowana i samotna. I żal mi jej było potwornie. Pamiętam, że pożegnałem się z nią, myśląc: „Już więcej jej nie zobaczę”. Od wczesnego dzieciństwa Wandzie Rutkiewicz towarzyszyła śmierć bliskich. W 1948 r. straciła brata, który zginął na skutek wybuchu niewypału. Kilkanaście lat później w bestialski sposób zamordowany został jej ojciec. To on rozbudził w niej zamiłowanie do sportów i nauczył mądrej zasady, że najważniejsze jest dobre przygotowanie podjętego przedsięwzięcia. Wielu jej znajomych, w tym życiowego partnera, zabiła pasja do gór. Kobieta w zdominowanym przez mężczyzn świecie alpinizmu nie miała łatwego życia. Wanda dodatkowo była zgrabna, atrakcyjna, miała ujmujący uśmiech. Zdaniem niektórych mężczyzn wspaniale nadawałby się do ogrzewania śpiwora, ale nie do wspinaczki na jednej linie. Ona tymczasem chciała zdobywać kolejne szczyty. Twarda i ambitna, szybko stała się dla mężczyzn zagrożeniem. Miejsce zachwytu zajęły zawiść i niechęć do jej umiejętności i niezależnego charakteru. Andrzej Zawada, który poznał ją w 1965 r. (była wówczas dwudziestoparoletnią dziewczyną), tak o niej mówił: – Była zafascynowana górami. Chciała jak najprędzej poznać wszystkie arkana sztuki wspinania się w skale i lodzie. I my byliśmy jej potrzebni tylko do tego, co stało się przykrym odkryciem dla wielu zakochanych w niej mężczyzn. Podczas pierwszej znaczącej wyprawy, na Pik Lenina (7 134 m) w Pamirze w 1970 r., biorący w niej udział mężczyźni nie traktowali alpinistki jak partnera. Ona nie pozostawała im dłużna. – Pamiętam, jak nasi gospodarze, na swe nieszczęście, namówili Wandę, by spróbowała się z nimi w zawodach siłowych na rękę. Pokonała wszystkich, choć prosiliśmy ją, żeby, choćby ze względów taktycznych, poddała się jednemu. Uparta, twarda i niepokonana, taka była i taką pozostała do końca – wspominał Andrzej Zawada, lider przedsięwzięcia. Na mount Evereście Wanda Rutkiewicz stanęła 16 października 1978 r., w dniu pamiętnym dla Polaków także z powodu wyboru Karola Wojtyły na papieża. Została pierwszą Polką i pierwszą Europejką, która zdobyła najwyższą górę świata. W lipcu 1979 r., podczas pielgrzymki Jana Pawła II do Polski, Wanda podarowała mu kamień z Everestu oprawiony w srebro. – Dobry Bóg tak chciał, że tego samego dnia weszliśmy tak wysoko – tymi słowami zwrócił się do niej Papież. Po zdobyciu Everestu Wanda Rutkiewicz stała się osobą medialną, rozpoznawalną wszędzie. Wyczynem tym ugruntowała też swoją pozycję w świecie wspinaczkowym jako najlepszej himalaistki. Nowa gwiazda szybko się jednak przekonała, że życie w blasku jupiterów może być męczące. Przesiadywanie na kanapie, popijanie herbaty i odpowiadanie dziennikarzom na te same pytania zaczynały wywoływać u niej irytację. Mawiała, że czasem łatwiej jest wejść na szczyt, niż opisać, jak się tego dokonało. Jednak to właśnie dzięki popularności zdobyła środki finansowe na kolejną wyprawę. Kilka miesięcy później, 23 czerwca, w dniu imienin Wandy, do drzwi jej mieszkania zadzwonił nastoletni chłopiec. Podarował jej bukiet kwiatów oraz zapakowany upominek – i uciekł. W pudełku znajdowało się 100 tys. złotych i liścik: Wykorzystaj te pieniądze na następne górskie przedsięwzięcia – oby w tak dobrym stylu jak Mount Everest. W latach 80. były to ogromne pieniądze, które pozwoliły alpinistce sfinansowaać prawie całą wyprawę na K2. O zdobyciu K2 Wanda marzyła od początku kariery alpinistycznej. Dzięki wejściu na Everest zdołała uzyskać pozwolenie na podjęcie próby zdobycia góry przez zespół kobiecy. W 1982 r., mimo problemów z nogą, którą złamała kilka miesięcy wcześniej podczas treningu, wraz z 11 innymi alpinistkami ruszyła pod K2. Aby przejść 150-kilometrowy szlak z Dasso do podnóża góry, trzeba być w szczytowej formy. Wyczerpująca podróż trwa dwa tygodnie. Wanda przeszła całą drogę o kulach. – Ona miała determinację, by to zrobić, niezależnie od wszelkich przeszkód i okoliczności – wspomina Krystyna Palmowska. Niestety, wyprawa zakończyła się tragicznie. Jedna z uczestniczek, Halina Kruger- -Syrokomska, zmarła. W 1984 r. Rutkiewicz znów usiłowała pokonać górę. Także bez powodzenia. Po dwóch próbach zdobycia K2 Wanda postanowiła odpocząć od gór. Wolny czas poświęciła innemu ekstremalnemu sportowi – rajdom samochodowym. Za kółkiem czuła się równie pewnie jak na ośmiotysięcznikach, uwielbiała szybką jazdę. W końcu jednak pasja do gór wróciła. W 1986 r. dołączyła do francuskiego zespołu, który jako pierwszy w tamtym roku prowadził działalność u podnóża szczytu. 23 czerwca Rutkiewicz stanęła na K2. Została pierwszą kobietą i pierwszą Polką, która zdołała tego dokonać. W marcu 1992 r. młodzi meksykańscy himalaiści Elsa i Carlos Carsolio zaproponowali doświadczonej koleżance wspólne zdobywanie Kanczendzongi, na której w owych czasach nie stanęła jeszcze kobieta. Miał to być trzeci ośmiotysięcznik w ramach Karawany do marzeń. Choć w czasie wyprawy Wanda mężnie znosiła dolegliwości, myślami była daleko. Dwa lata wcześniej zginął niemiecki himalaista Kurt Lyncke, w którym była zakochana. Carlos Carsolio był ostatnim, który widział Wandę. Próbowano go obarczać winą za jej śmierć. Mógł przecież zmusić ją do odwrotu. Tylko że w tym zespole to ona była gwiazdą. To ona była najlepsza. W końcu sama mówiła: Zespół wyruszający w góry ma przed sobą określony cel, który będzie realizował za wszelką cenę. (...) Nie wolno zakładać i żywić oczekiwań wobec innych, że w sytuacji zagrożenia życia narażą własne życie, by nam pomóc. Nie wolno swoim postępowaniem zmuszać ludzi do wyborów ostatecznych. (...) Ludzie siedzący na dole, w bezpiecznym cieple, nie powinni oceniać innych, którzy walczą o przetrwanie w warunkach ekstremalnych. Przez lata matka Wandy, Maria Błaszkiewicz, żyła w przekonaniu, że córka żyje. Jej zdaniem Wanda mogła zejść ze szczytu z tybetańskiej strony i zamieszkać w jednym z nepalskich klasztorów. Niektórzy twierdzili, że popełniła samobójstwo. Inni zaprzeczali, ale uważali, że na swój sposób szukała śmierci. W końcu stawiała sobie ryzykowne cele. – Nie chcę umierać, ale nie mam nic przeciwko śmierci w górach. Jestem z nią obeznana (...). Kilka lat temu grupa wspinaczy zdobywających Kanczendzongę natknęła się na kobiece zwłoki. Przypuszczano, że może to być Rutkiewicz. Po dokładniejszych badaniach okazało się jednak, że nie. W 1996 r. po sprawie założonej przez brata Michała warszawski sąd uznał Wandę Rutkiewicz za zmarłą w dniu 13 maja 1992 r. o godz. 24.00.
Nie trzeba być himalaistą, by zdobyć Koronę Ziemi. Najwyższe szczyty będzie można eksplorować w Zawoi pod Babią Górą od 16 lutego
Pierwsze w Polsce Centrum Górskie Korona Ziemi w Zawoi pod Babią Górą będzie można zwiedzać od 16 lutego. Dzień wcześniej nastąpi uroczyste otwarcie. Warto tu zajrzeć, bo Centrum to nie tylko gabloty i eksponaty, to prawdziwa przygoda odkrywania gór. Dzięki nowoczesnemu systemowi informatycznemu zwiedzający mogą dobrać odpowiednią dla swojego wieku „ścieżkę zwiedzania” i zdobywać górskie olbrzymy. fot. Bartek Oczkowski fot. Bartek Oczkowski Zwiedzający mają do dyspozycji sale multimedialne oraz liczne pamiątki po polskich himalaistach. Całości dopełnia rozsuwana przy dźwięku kamiennej lawiny makieta Babiej Góry. W Centrum znajdują się makiety wszystkich szczytów wchodzących w skład Korony Ziemi. Każdy ze szczytów ma swojego opiekuna – wybitnego himalaistę, podróżnika lub wspinacza. „Opiekunowie” gór Krzysztof Wielicki i Leszek Cichy zostali patronami Mount Everestu, jako pierwsi zimowi zdobywcy najwyższej góry świata. Opiekunem Mc Kinley na Alasce jest Ryszard Pawłowski, który wspiął się na ten szczyt 9 razy! Opiekunem Elbrusa jest Denis Urubko – znany z tego, że wybiegł na ten pięciotysięcznik podczas zawodów Elbrus Race. Piramida Carstensza znalazła swojego opiekuna w osobie wybitnego słowackiego himalaisty Petera Hamora, zdobywcy Korony Ziemi. Kilimandżaro wziął w opiekę Tomasz Kobielski - trzeci polski zdobywca Korony Ziemi, który na najwyższy wierzchołek Afryki wyszedł... kilkadziesiąt razy. Dachowi Europy Mont Blanc patronuje filar polskiego himalaizmu Janusz Kurczab, który dokonał I zimowego przejścia Wiekim Filarem Narożnym Mont Blanc. Mont Vinson na Antarktydzie wziął w opiekę Janusz Majer - wybitny himalaista i podróżnik. Patronem Góry Kościuszki jest Edmund Strzelecki. A najwyższy szczyt Ameryki Południowej Aconcagua - znajduje się pod opieką Martyny Wojciechowskiej. fot. Bartek Oczkowski Czekan Rutkiewicz, kamień z Mont Everest Centrum Górskie Korona Ziemi to bowiem nie tylko miejsce – to także, a może przede wszystkim - ludzie, którzy zaangażowali się w jego powstanie i działalność. Wielu z nich przekazało cenne pamiątki, dzięki którym „złota epoka polskiego himalaizmu” została upamiętniona. Anna Milewska, aktorka filmowa i teatralna, zdecydowała się przekazać na rzecz Centrum pamiątki po swoim mężu Andrzeju Zawadzie – liderze najważniejszych polskich himalajskich wypraw. Czekan Wandy Rutkiewicz, kamień ze szczytu Mount Everestu zniesiony przez Leszka Cichego podczas pierwszego zimowego zdobycia szczytu, plecak Krzysztofa Wielickiego – to kolejne eksponaty upamiętniające działalność Polaków w górach najwyższych. - Idea Centrum Górskiego Korona Ziemi opiera się na ludziach, którzy żyją w górach, żyją górami, marzą o górach, zdobywają góry. U nas każdy znajdzie coś dla siebie przestrzeń: czy to jest fotografowanie gór, himalaizm, zaczytywanie się w starych książkach o górach, skituring, czy piesze wycieczki. Każdy, dla którego góry nie są tylko pustym słowem, znajdzie tu dla siebie przestrzeń – mówi Bartosz Krawczak, pomysłodawca oraz prezes Zarządu Centrum Górskiego Korona Ziemi. - Centrum to miejsce, w którym chcemy wykorzystać największą siłę, jaką dają góry – chęć poznawania i uczenia się. Bo dzięki Centrum możemy góry poznawać z każdej strony. Być może znajdą się również osoby, dla których wizyta w Centrum będzie impulsem do rozpoczęcia życiowej przygody z górami - dodaje. fot. Bartek Oczkowski Korona Ziemi może poszczycić się współpracą z takimi instytucjami jak Muzeum Sportu i Turystyki w Warszawie czy Archiwum Rodzinne Jerzego Kukuczki. Inwestorami Centrum Górskiego Korona Ziemi są gmina Zawoja oraz słowacka firma Tatry Mountain Resorts. Partnerami projektu są: GOPR, Babiogórski Park Narodow oraz Salewa, Więcej na www.zawoja.pl
Przegląd Filmów Górskich - Temperatura wrzenia w Lądku-Zdroju
Przegląd Filmów Górskich - Temperatura wrzenia w Lądku-Zdroju Jest rok 1975. Organizacja Narodów Zjednoczonych właśnie ogłosiła, że będzie to Międzynarodowy Rok Kobiet. W Polsce Wanda Rutkiewicz, znakomita i ambitna alpinistka kompletuje ekipę na pierwszą czysto kobiecą wyprawę w góry najwyższe, w Karakorum.
Wyprawa odnosi sukces, oba szczyty zostają zdobyte przez kilka zespołów, w tym jeden czysto kobiecy. Himalaiści wracają do kraju w aurze zwycięstwa i chwały. Film zostanie pokazany na XVII już Przeglądzie w Lądku-Zdroju. Będą też obrazy ze słynnego cyklu Reel Rock Tour 2012 (tegoroczne - po raz pierwszy w Polsce!) oraz mnóstwo filmów konkursowych, min. „Sztuka wolności”, „Cisza”, „Polskie Andy”, „Halny” czy „Deklaracja Nieśmiertelności”. Będzie też wiele okazji do wysłuchania bohaterów górskich wydarzeń. Adam Bielecki opowie o swoich wejściach na Gasherbrum I i K2, Adam Pustelnik o wypadku i wspinaniu w skałach, Marek Arcimowicz o Tramen Tepui i odkrywaniu nowych gatunków… żab, a Krzysztof Wielicki o zimowej wyprawie na Broad Peak. Nie zabraknie historii z kobiecej wyprawy na Spitsbergen, rowerowej przygody u stóp Pamiru, pobijania rekordu trasy Biegu Rzeźnika czy wreszcie spotkania z Cecilią Buil, która wraz z kolegami z lodowca Charakusa weszła nową drogą na szczyt K7 West. Wieczorami będzie mniej ekstremalnie, za to głośno i do białego rana: zespół znany z Radiowej Trójki Cuba de Zoo i Kabaret Limo. Oraz inne atrakcje: zawody biegowe i nordic walking na Górę Trojak, codzienne treningi biegowe z zawodnikami teamu Salomona, filmy archiwalne, pokazy slajdów, spotkania rodziców podróżujących z małymi i bardzo małymi dziećmi po całym świecie, rowerowa korona gór Polski i opowieść pary studentów, którzy w 1974 roku pojechali Starem w… Andy. Dlatego zapraszamy do Lądka - Przegląd wrze od 18 do 23 września! www.przeglad.ladek.pl Cytaty z blogu Zbyszka Piotrowicza, honorowy przewodniczącym komitetu organizacyjnego
Niezmącona przestrzeń po horyzont i wolność – taka jest Mongolia w moich wspomnieniach. Co jeszcze pamiętam? Serdecznych ludzi, którzy w ramach ugoszczenia mnie zabijają barana, a potem częstują jego świeżym okiem i ledwo ugotowanym tłustym zadkiem zwierzęcia. Zapach kwaśnego mleka zmieszany z ludzkim potem (bo wody do mycia mało) przyprawiony dymem z ogniska, które pozwala przetrwać zimne noce. I smak słonej herbaty z łojem... Tradycja coraz częściej miesza się tu z nowoczesnością i na wojłokowych jurtach dostrzegam anteny satelitarne, dzieci z koni przesiadają się na motorynki. I nie chcą już mieszkać w stepie, bo do szkoły daleko, a w przyszłości i tak roboty na wsi dla nich nie będzie. Jednak przeprowadzka żyjącego w zgodzie z naturą człowieka do bloku z wielkiej płyty łatwa nie jest, więc coraz więcej w Ułan Bator zagubionych ludzi bez pomysłu na życie, którzy topią w alkoholu tęsknotę za wolnością. W przedziwny jednak sposób ciągle starają się ocalić swoją kulturę. Wchodząc do M2, trzeba bardzo uważać, żeby nie nastąpić na próg, bo to obraza dla gospodarza. Zupełnie jak wieki temu, kiedy za takie przewinienie Czyngis-chan karał ścięciem głowy... Stolica Mongolii to przedziwne miejsce, ale z pewnością warte bliższego poznania. Tuż obok nowych wieżowców na publicznych trawnikach można dostrzec białe jurty i smugę dymu w porze posiłku. O tym wszystkim przeczytacie na str. 100, w artykule Jurtowisko Ułan Bator. Polecam.
SPIS TREŚCI: Wywiad z lekarzem i himalaistą Robertem Szymczakiem m.in. o etycznych wyzwaniach wspinaczy, o cierpieniach organizmu w wysokich górach i powodach, dla których nie dotyczy to Szerpów. Yosemite. Zawisnąć na pionowej skale na czubkach palców setki metrów nad ziemią? W Yosemite to codzienność. Do mekki wspinaczy pielgrzymują bowiem ci, którzy ograniczeń ciała i psychiki nie przyjmują do wiadomości. Mózg nastolatka. Młody człowiek testuje świat – nadmiernie ryzykuje, szuka silnych wrażeń i nowości, robi rzeczy głupie, szalone. Ale nie znaczy to, że nie myśli. W ten sposób ewolucja przygotowuje go do walki o życiowy sukces. Przed lodowcem. Ziemia bez lodu – tropiki wokół biegunów, piekło na równiku, poziom morza 70 m wyżej niż dziś. Nasza planeta już to widziała. Czy zatem zaglądając w przeszłość, możemy zobaczyć naszą przyszłość? Ułan Bator. Metropolia, której mieszkańcy jeszcze przed chwilą byli stepowymi koczownikami, musi być jedyna w swoim rodzaju. I faktycznie – znane z innych stolic reguły zurbanizowanego życia tutaj nie obowiązują. Żurawie. Choć krzykliwe z nazwy – znaleźć je trudno. I nic dziwnego, skoro zostało ich kilkaset. Migrować musi je uczyć człowiek – w ultralekkim samolociku. Tylko dla prenumeratorów: Hebrydy. Wystawione na wściekłe ataki północnego Atlantyku postrzępione szkockie wyspy kolonizowali tylko najtwardsi, ale i oni w końcu dali za wygraną, wiele z nich zostawiając morskim ptakom. Bezludne, wietrzne, surowe – od wieków zachwycają romantycznym pięknem.
Darek Załuski pierwszym Polakiem na K2 od 1996 r. Pierwsze światowe wejście na K2 od 2008 r. Korona Himalajów dla Gerlinde Kaltenbrunner, Maxuta Zumajewa i Wasilija Piwcowa.
W dniu dzisiejszym członkowie zespołu w składzie Gerlinde Kaltenbrunner z Austrii, Maxut Zumajew i Wasilij Piwcow z Kazachstanu oraz Darek Załuski z Polski stanęli w komplecie na drugim, co do wysokości, szczycie Ziemi, K2 (8611 m n.p.m.). Wspinacze opuścili obóz IV, założony na wys. ok. 8000 m n.p.m. o godz. 7:30 (03:30 rano czasu polskiego). Po kilkunastu godzinach morderczego wysiłku stanęli na szczycie K2, uważanego przez wielu za najtrudniejszy ośmiotysięcznik świata. Gerlinde, Maxut i Wasilij, stając na wierzchołku K2, zdobyli ostatni szczyt, jakiego brakowało całej trójce do zakończenia projektu Korony Himalajów, czyli wejścia na wszystkie szczyty ośmiotysięczne. Tym samym Gerlinde została drugą po Baskijce Edurne Pasaban kobietą z Koroną Himalajów i pierwszą na świecie, która wszystkie 14 szczytów zdobyła bez użycia tlenu z butli. Dla Darka Załuskiego K2 jest piątym szczytem ośmiotysięcznym, na którym stanął. Wcześniej był na Evereście, Lhotse, Cho Oyu i dwukrotnie na Gasherbrumie II. Darek, który jest nie tylko doświadczonym wspinaczem, ale i wybitnym filmowcem, miał na wyprawie również obowiązki operatorskie. Dokumentował zmagania zespołu z Górą Gór. Nagranie kilku bezcennych ujęć z samego wierzchołka K2 zawsze było Jego marzeniem, które dzisiaj zrealizował. Poza wspomnianą czwórką, w wyprawie biorą udział również: Ralf Dujmovic, mąż Gerlinde, który skompletował Koronę Himalajów jako pierwszy Niemiec, a od kilku lat wspiera Gerlinde w realizacji Jej marzenia, oraz Tommy Heinrich z Argentyny, fotograf współpracujący z National Geographic. Obaj wspinacze włożyli dużo pracy w przygotowanie drogi, podczas decydującego wyjścia na szczyt wycofali się z obozu I, ze względu na duże zagrożenie lawinowe. Wyprawa rozpoczęła działalność na północnym filarze K2 w drugiej połowie czerwca. Przez ponad dwa miesiące mały, sześcioosobowy zespół walczył z pogodą i trudnymi warunkami śniegowymi, przygotowując drogę, zakładając obozy pośrednie oraz aklimatyzując się. Ciężki wysiłek został nagrodzony dzisiejszym sukcesem. Zespół czeka jeszcze bardzo niebezpieczne zejście do bazy. Darek Załuski jest 9 Polakiem w historii, któremu udało się stanąć na wierzchołku K2. Pierwszego polskiego wejścia i zarazem pierwszego na świecie kobiecego dokonała Wanda Rutkiewicz. Dokonała tego w tragicznym1986 roku, kiedy to na różnych drogach na K2 zginęło lub zmarło z wyczerpania 13 osób różnych narodowości. W tym roku obchodzimy 25 rocznicę tej tragedii. K2 zdobyli również Polacy: • 8 lipca 1986 – Jerzy Kukuczka, Tadeusz Piotrowski • 3 sierpnia 1986 – Przemysław Piasecki, Wojciech Wróż • 10 lipca 1996 – Krzysztof Wielicki • 14 lipca 1996 – Ryszard Pawłowski, Piotr Pustelnik
Ania Lichota stanęła na Dachu Świata 23 maja 2010 r., i tym samym została pierwsza w historii szczecinianką, która zdobyła Koronę Ziemi - siedem najwyższych szczytów wszystkich kontynentów.
Wspinaczka nie jest dla mnie jedynie sposobem spędzania wolnego czasu, to przede wszystkim szkoła charakteru, z której wyników korzystam również w życiu prywatnym i w pracy - mówi Ania. Anna Lichota przyjechała do Londynu na studia w 1996 roku. Dostała miejsce na London School of Economy. Niestety nie przyznano jej stypendium i sama musiała opłacić sobie czesne oraz życie w stolicy. Nie było to łatwe w tamtym czasie, rok studiów kosztował ponad 8 tys. funtów. Ania nie poddała się jednak i postanowiła walczyć o swoją przyszłość. Po żmudnych próbach wzięcia pożyczki w banku w UK udało się jej zdobyć fundusze z Polski. Jak stwierdziła Ania - Była to najbezpieczniejsza inwestycja. Znasz samego siebie, tak dużo od ciebie zależy, musisz wygrać. Jej pierwsza wspinaczka zakończyła się sukcesem. Po zdobyciu dyplomu podjęła pracę w Londynie w firmie budowlanej. Następnie pracowała dla General Electric, jeżdżąc przez 7 lat po Europie i prowadząc rożnego rodzaju projekty. W tym samym czasie skończyła również MBA i uzyskała doktorat w Stanach. W 2006 roku podjęła pracę w Banku Inwestycyjnym UBS w Londynie, gdzie zarządza kilkunastoosobową grupą bankierów. Raz na jakiś czas Ania zapomina o bankietach, szpilkach i wygodnych biurach w City. Pakuje plecak, zabiera trochę sprzętu i rusza w góry. Pomysł zdobycia najwyższych szczytów wszystkich kontynentów narodził się w 2002 roku podczas wyprawy w Alpy Szwajcarskie. Wtedy po raz pierwszy usłyszała o projekcie Korona Ziemi. Po powrocie z urlopu Ania zgłębiła swoją wiedzę na ten temat i postanowiła spróbować. Zaczęła realizacje projektu od Kilimandzaro. Potem zdobyła Elbrus (Kaukaz, Rosja), Aconcangue (Andy, Argentyna), Mt. McKinley (Alaska), Carstensz Pyramid (Papua, Indonezja) i Mt. Vinson (Antarktyda). Po zdobyciu trzeciej góry postanowiła połączyć swoją miłość do gór i dzieci. Zaczęła zbierać pieniądze na UNICEF i pomagać przedszkolu domowemu w Gdańsku. Do tej pory udało się jej zebrać 20 tys. dolarów. Poza tym Ania jest w zarządzie Attlee Foundation i zaczyna współpracę z organizacją wspomagającą młodzież w biednych rodzinach Londynu - Pace2Be. Ania z powodu swojej intensywnej pracy i działalności charytatywnej nigdy nie miała dużo czasu na przygotowania do wypraw. Dlatego wykorzystywała każdą wolną chwilę, trenując intensywnie w mieście. Codziennie rano biegała do pracy, a później z pracy z plecakiem zapełnionym 25 litrami wody. Poza tym chodziła na siłownię, pływała, jeździła na rowerze, a w sobotnie poranki na rolkach. Uprawia także jogę i taoizm oraz stara się żyć zgodnie z zasadami: od medytacji i pobierania energii z kosmosu, przez hodowanie kiełków, niejedzenie mięsa i ryb po picie melas i branie enzymów jako dodatków do diety. Celem wyprawy i wielkim marzeniem Ani jest utworzenie funduszu na sfinansowanie projektu - pomnika Sarswati Peace School. Będzie to pierwsza szkoła pokoju dla dzieci z Nepalu, której zostaną nadane imiona Wandy Rutkiewicz i Jerzego Kukuczki. Szkoła będzie rodzajem pomnika upamiętniającego życie i osiągnięcia światowej sławy polskich alpinistów. Więcej o Ani i fundacji na stronie: http://www.ania-lichota.info/about/index.htm Więcej o ostatniej wyprawie na stronie: http://mteverest2010.blogspot.com/
Magdalena Prask, uczestniczka wyprawy „Polish Everest Expedition 2010” we wtorek 18 maja br. zdobyła Mount Everest. Ambasadorka marki ENEA podczas wyprawy stała się pierwszą Poznanianką i Wielkopolanką oraz szóstą Polką w historii, która zdobyła szczyt najwyższej góry świata.
Wyprawa – zakończona sukcesem - rozpoczęła się 26 marca br. Uczestniczyli w niej również Zbigniew Bąk z Warszawy i Stanisław Budny z Poznania. Wyprawę wspiera jeden z największych w Polsce producentów, dystrybutorów i sprzedawców energii elektrycznej ENEA S.A. Celem wyprawy było przypomnienie i uczczenie 30-tej rocznicy ważnego wydarzenia w skali światowego himalaizmu - pierwszego zimowego wejścia na Mount Everest i zdobycia Czomolungmy przez dwóch Polaków – Krzysztofa Wielickiego i Leszka Cichego. Od wielu lat moją największą pasją są podróże, zwłaszcza te o górskim charakterze. Moim długofalowym celem jest zdobycie najwyższych szczytów wszystkich kontynentów tzw. Korony Ziemi. Osiągając go stałabym się jedną z niewielu Polek, której się to udało. Jestem szczęśliwa i wdzięczna firmie ENEA, która zdecydowała się ze mną współpracować w tym zakresie. Dzięki nim jest możliwe moje uczestnictwo w wyprawie na Mount Everest. – mówi Magda Prask, uczestniczka wyprawy i ambasador marki ENEA. Trasa, którą podążała grupa „Polish Everest Expedition 2010” miała być wiernym odtworzeniem pierwszego ataku na szczyt z 1912 r. Prowadziła od chińskiej, północnej strony Everestu poprzez Tybet. Jest to najdłuższa droga na szczyt, północno-wschodnią Granią poprzez lodowiec Rongbuk. Początkowo planowano, że w wyprawie weźmie udział więcej osób, ostatecznie uczestników było trzech. Na szczyt weszli Magdalena Prask oraz Zbigniew Bąk. ENEA jako odpowiedzialny uczestnik rynku i jedna z największych spółek energetycznych w kraju stając się sponsorem wyprawy pani Magdaleny Prask na Mount Everest przyczynia się nie tylko do realizacji największego marzenia alpinistki. Osiągnięcie sukcesu i zdobycie najwyższego szczytu ziemi przez pierwszą Wielkopolankę jest również ogromnym sukcesem ENEI jako Grupy wspierającej wyprawę. Cieszę się, że przyczyniamy się do tak wielu pozytywnych emocji. Gratulujemy uczestnikom wyprawy zdobycia szczytu i życzymy pomyślności podczas kolejnych ekspedycji. – powiedział Maciej Owczarek prezes ENEA S.A. Magdalena Prask jest poznanianką, alpinistką, fotografem, przewodnikiem górskim, pilotem wycieczek i bankowcem. Jej największą pasją są podróże oraz góry co stara się łączyć przemierzając wszystkie kontynenty. Ma na swoim koncie wiele wejść na góry wyższe od Tatr, w Alpach była m.in. na Mont Blanc (4807 m), Gran Paradiso (4061 m), Lagginhorn (4010 m), Dom (4545 m), Monte Rosa (Dufourspitze, 4634 m). W Kaukazie weszła na Elbrus (5642 m), w Afryce na Kilimandżaro (5895 m) a w Ameryce Południowej na Aconcaguę (6959 m), Chimborazo (6310 m), Cotopaxi (5897 m), Cayambe (5790 m) oraz patagońskie wulkany Villarica, Quetrupillan i Lanin. Zdobycie Mount Everest jest spełnieniem jej największego marzenia. Więcej informacji na www.magdalenaprask.pl.
Przez wiele lat uważano, że najwyższym szczytem Europy jest Mont Blanc. „Biała Góra” wysokości 4 807 m n.p.m. leży w Alpach i jest łatwo dostępna, bo większość atakujących ją wspinaczy rusza z turystycznej miejscowości Chamonix, a do wysokości 3 842 m n.p.m. jeździ kolejka górska.
eMiejsce akcji: Rosja, Elbrus Bohaterowie: Ja, Darek i Artur Jednak pewnego dnia włoski wspinacz Reinhold Messner chciał jako pierwszy na świecie zostać zdobywcą Korony Ziemi (czyli stanąć na wierzchołkach najwyższych szczytów na siedmiu kontynentach). Problem polegał jednak na tym, że już ktoś przed nim wpadł na ten pomysł… Hmm, co tu zrobić? Zamienić góry w zestawie tych zaliczanych do Korony Ziemi i zrealizować ten projekt raz jeszcze. Ogłosił więc światu, że nie Góra Kościuszki, a Puncak Jaya jest najwyższym szczytem Australii i Oceanii, zaś Mont Blanc nie jest najwyższą górą Europy, bo jest nią… Elbrus! Ale czy faktycznie Elbrus leży w Europie?! Wielkie było zdziwienie, bo geografowie twierdzą, że nie. Ale skoro Wielki Reinhold tak powiedział… I tak zaczęła się kariera tej niezbyt urodziwej góry leżącej w Kaukazie. Piotr Pustelnik powiedział kiedyś: „Jeśli ktoś uważa, że Elbrus leży w Europie, powinien zobaczyć, jak wyglądają toalety w Mineralnych Wodach” (nazwa miejscowości, w której ląduje się przed wyprawą). Już wkrótce miałam się przekonać, że miał rację… Nie lubię biegaczy Może byłoby tu całkiem ładnie, gdyby nie ten... „syf” dookoła. Zewsząd wystają fragmenty jakiś stalowych konstrukcji niczym zasieki na polu bitwy, druty, kawałki roztrzaskanych ratraków, zardzewiałe koła od rowerów (co, do cholery na tej wysokości robią części rowerowe?!) – po prostu wszystko… W tym kosmicznym krajobrazie wulkanicznych skał robi to przerażające wrażenie! A w środku tego „pieprznika” (nazywając rzeczy po imieniu) leżą gigantyczne beczki po paliwie rakietowym wymalowane na ostre kolory. Mają wycięte okienka i namalowane numery na drzwiach. Okazuje się, że jest to... schronisko. Wot tjochnika! Tak powitała mnie ta zwalista góra, kiedy dostaliśmy się na wysokość 4 347 m n.p.m. i rozpoczęliśmy ostateczny etap aklimatyzacji przed atakiem szczytowym (wcześniej dla wprawy wchodziliśmy na okoliczne „pagórki” – każdy z nich miał, bagatela, ok. 4–5 tys. m n.p.m.). Na jednym z odcinków wspinaczki aklimatyzacyjnej (kiedy dyszałam jak lokomotywa, byłam zlana potem i ledwo człapałam do góry noga za nogą), usłyszałam za plecami miarowe pokrzykiwania odin, dwa, tri, czetyrie. Chwilę później minęła mnie grupa osób sunąca z prędkością pociągu w kierunku szczytu! Czy jest ze mną aż tak źle? – pomyślałam, zbita z tropu. Okazało się, że to reprezentacja Rosji w lekkoatletyce... Aklimatyzacja Dni mijały leniwie, a my czuliśmy się coraz lepiej, tyle że „ze sprężem w górach jest tak, że albo jest, albo go nie ma”. U mnie nie było go wcale. Podczas ostatniego z planowanych wyjść aklimatyzacyjnych, przy tzw. Skałach Pastuchowa, zaczęłam zawracać i dokładnie w tym samym momencie popsuła się pogoda – niebo zaszło chmurami, temperatura gwałtownie spadła, zaczął padać śnieg. Dopiero wówczas poczułam, że jestem zbyt cienko ubrana, więc przyśpieszyłam kroku… Zrozumiałam też, że Elbrus potrafi pokazać „pazur” – zresztą jak każda góra... Minęliśmy doszczętnie spalone przed laty schronisko Priut (gdyby znajdowało się na Zachodzie, to już dawno byłoby odbudowane i serwowano by w nim napoje i posiłki amerykańskim wspinaczom za dewizy…) i wyszliśmy na wielkie śnieżne plateau. Wtedy już zaczynało grzmieć i solidnie błyskać. Licząc tempo wędrówki burzy i moje uznałam, że i tak będę pierwsza, a poza widokiem fajerwerków na horyzoncie nic mi nie grozi. Nagle poczułam coś dziwnego – jakby przeszło przeze mnie wyładowanie elektryczne… W ułamku sekundy zobaczyłam iskry „przebiegające” po kapturze kurtki, który miałam mocno naciągnięty na głowę. Przedziwne uczucie! Brr… Niemal w tym samym momencie włosy stanęły mi dęba. Dosłownie! Zaczęłam więc w panice ściągać z siebie ubranie, plecak... Ale najbardziej przerażały mnie te włosy, sterczące na wszystkie strony, które iskrzyły, a wszystko dookoła zapachniało... właśnie, czym? Jeden z moich towarzyszy wspinaczki domyślił się, że wpadłam w chmurę wyładowania atmosferycznego i zaczął wydawać mi polecenia: „Wyrzuć telefon! Wyrzuć plecak!”. Ja jednak byłam jak zahipnotyzowana – przeczesywałam palcami sterczące włosy, iskry przelatywały mi po dłoniach i ten zapach – niczym spalone urządzenie elektryczne! Tyle że tym razem to ja byłam tym urządzeniem! Musiałam w sumie wyglądać dość śmiesznie, miotając się tak na śniegu pomiędzy piorunami (bo ta burza jednak była szybsza niż z początku sądziłam…). W dodatku krzyczałam coś bez sensu w stylu: „K…, zabierzcie to ode mnie! Ja tego nie chcę!”. Tego, czyli tak naprawdę czego? – w zasadzie nie wiedziałam. Przypomniały mi się wszystkie przerażające historie o ludziach trafionych przez piorun i obraz spalonego przezeń drzewa, które kiedyś widziałam w lesie. I wiecie co – nie wyglądało ono dobrze. W każdym razie ja nie miałam zamiaru tak wyglądać! Tyle że nie było się gdzie schować! Nie tylko ja myślałam o tym, że nie chcę stać się celem dla kaukaskiego pioruna… Mój przyjaciel zaczął po prostu uciekać jak najdalej ode mnie. Co więcej – wymyślił sobie, że jeśli następuje wyładowanie atmosferyczne, to piorun uderzy w najwyższy punkt na plateau i najlepiej, żebym tym punktem była ja, a nie on. Rzucił więc na śnieg wszystkie rzeczy, które jego zdaniem mogły ściągać pioruny i (nie do wiary!)… zaczął kucać. A potem kłaść się na śniegu… W pewnym momencie sytuacja zrobiła się tak abstrakcyjna, że nawet zaczęła mnie bawić i tylko powracająca myśl o tym, że mogę bez sensu zginąć porażona piorunem, wytrącała mnie z równowagi… Tymczasem smażyłam się żywcem – nadal przechodziły po mnie iskry (czemu sprzyjała panująca dookoła wilgoć) i otaczał mnie swąd spalenizny. W końcu Artur krzyknął, żebym zdjęła i wyrzuciła raki, które mogły ściągnąć pioruny. Po chwili namysłu uznałam, że jeśli mam wybrać złamanie nogi na śliskiej nawierzchni (a taki los spotkał Wandę Rutkiewicz na tej górze w roku 1981) czy trafienie przez piorun, to wolę drugą opcję… W końcu, po długiej walce z niewidoczną materią, dotarłam do beczek, gdzie znalazłam schronienie przed wyładowaniami elektrycznymi. I zaczęłam się głośno śmiać... Atak szczytowy Dzień później o 5.45 zaczął się wschód słońca. Najpierw pojawiła się na horyzoncie czerwona łuna, która błyskawicznie zaczęła się rozlewać w górę nieba. Wyglądało to niesamowicie – po prawej stronie podziwiałam wschód słońca, po lewej – w najlepsze świecił idealny, okrągły księżyc! W takim anturażu idzie się znacznie łatwiej. Do tego kiedy zaczynam czuć, że Góra jest w moim zasięgu, kiedy widzę szczyt, po prostu dostaję przysłowiowych skrzydeł. I dostałam. 29 sierpnia 2007 r. o 9.20 stanęliśmy we trójkę na szczycie Elbrusa (5 642 m n.p.m.). To była (hmm)... bułka z masłem!