Naukowcy po raz pierwszy znaleźli w morzu rzadkiego wieloryba... i strzelili do niego z kuszy. Dlaczego?
Po latach poszukiwań – udało się. Naukowcy po raz pierwszy zidentyfikowali w morzu żywego dziobowala miłorzębozębnego: rzadkiego walenia, który do tej pory owiany był tajemnicą. Jeśli przykuliśmy waszą uwagę kuszą, to bez obaw – waleniowi nic się nie stało, a „ostrzeliwanie” to standardowy proces.
Pierwszy raz w historii udało się zaobserwować żywy gatunek wieloryba z rodziny wali dziobogłowych, który do tej pory znaliśmy jedynie za sprawą martwych osobników wyrzucanych na brzeg morza. Temu nieuchwytnemu ssakowi udało się nawet pobrać DNA… za pomocą kuszy. Tajemnicze ssaki ukryte pod powierzchnią wody Dziobowal miłorzebozębny przez dekady owiany był całkowitą tajemnicą. Gdyby nie martwe osobniki wyrzucane przez morze na brzeg nie wiedzielibyśmy tak naprawdę o jego istnieniu. Brakowało potwierdzonych obserwacji tych wielorybów na otwartym morzu. I to mimo tego, że należy on do rodziny wali dziobogłowych – drugiej co do liczby gatunków i zarazem najsłabiej poznanej wśród dużych ssaków żyjących na Ziemi. Przełom w poszukiwaniu dziobowala nastąpił w kilka lat temu, kiedy zespół naukowców prowadzących badania u zachodnich wybrzeży Meksyku zarejestrował wyjątkowe sygnały echolokacyjne. Przypisano je tajemniczemu gatunkowi, jednak brakowało dowodów. W 2020 roku zaczęto poszukiwania. Rzadkie spotkanie na otwartym morzu Badacze korzystali z zaawansowanych podwodnych mikrofonów (hydrofonów) i długo próbowali namierzyć źródło nietypowego dźwięku. W 2024 roku impuls echolokacyjny doprowadził ich do pojedynczego osobnika, który w istocie okazał się być wielorybem dziobogłowym. W ciągu kilku dni udało się dotrzeć do niewielkiego stada, w którym znajdował się m.in. dorosły samiec pokryty wojennymi bliznami i dorosła samica z młodym. Gatunki wielorybów dziobogłowych bywają jednak trudne do rozróżnienia, więc sama obserwacja wielorybów nie wystarcza do identyfikacji. I tutaj w tej historii pojawia się kusza. Naukowcy strzelili do wieloryba z kuszy Zespół mógł potwierdzić swoje obserwacje dopiero po pobraniu próbki DNA. W tym celu badacze strzelili do niego ze specjalnej kuszy – wszystko po to, by pobrać jego tkankę i nie niepokoić zwierzęcia zbytnim zbliżeniem się czy „łapanką”. Gruba skóra ssaka sprawiła jednak, że nie ma się o co martwić. Zwierzę ma się dobrze, a „wyciągnięto” z niego jedynie skrawek tłuszczu o wielkości gumki od ołówka. Okazało się, że w istocie jest to nieuchwytny wcześniej dziobowal miłorzębozębny. Swoje odkrycia naukowcy opublikowali w czasopiśmie „Marine Mammal Science”. Jaki jest nowy wieloryb? Dziobowale miłorzębozębne zawdzięczają swoją nazwę parze zębów, które kształtem przypominają charakterystyczne, wachlarzowate liście miłorzębu: drzewa pochodzącego z Chin. Są one w większości schowane w dziąsłach i szczęce, a na zewnątrz widoczne są jedynie ich końcówki. Samice nie mają kłów, które służą samcom nie do przeżuwania, a do toczenia brutalnych walk o terytorium. Stąd blizny na ciałach waleni. Dziobowale żywią się kałamarnicami i rybami, które „wysysają” ze składników odżywczych, więc zęby stają się jedynie bronią. Robert Pitman, współautor badania, nie kryje nadziei, że dokonane przez naukowców odkrycie pozwoli zidentyfikować wkrótce kolejne gatunki waleni, które nadal nie zostały zaobserwowane i ukrywają się w głębinach. To z ekscytujące, że na Ziemi wciąż żyją organizmy ważące ponad tonę, o których nic nie wiemy. Źródło: Marine Mammal Science Nasz autor Jonasz Przybył Redaktor i dziennikarz związany wcześniej m.in. z przyrodniczą gałęzią Wydawnictwa Naukowego PWN, autor wielu tekstów publicystycznych i specjalistycznych. W National Geographic skupia się głównie na tematach dotyczących środowiska naturalnego, historycznych i kulturowych. Prywatnie muzyk: gra na perkusji i na handpanie. Interesuje go historia średniowiecza oraz socjologia, szczególnie zagadnienia dotyczące funkcjonowania społeczeństw i wyzwań, jakie stawia przed nimi XXI wiek.
To zwierzę potrafi długo przeżyć bez oddychania. Naukowcy chcą wykorzystać jego sekret
Wale Cuviera potrafią nurkować niemal 3 km pod wodę i przeżyć bez tlenu przez prawie 4 godziny. Naukowcy badają, czy ich niezwykłe przystosowania mogą pomóc w opracowaniu nowych terapii udaru, raka i chorób neurodegeneracyjnych.
Spis treści: Rekordziści nurkowania wśród ssaków Sztuczki waleni, które oszczędzają tlen Wydajna gospodarka tlenem na poziomie komórkowym Więcej krwi i wolniejszy metabolizm Mózg ssaków morskich Co to oznacza dla medycyny człowieka Supermoce pod lupą Spotkania z waleniami nigdy nie są pewne, a z walami Cuviera szczególnie trudno się zetknąć, bo 90 procent czasu spędzają pod wodą. Dlatego gdy łódź Jillian Wisse i jej zespołu staje we właściwym miejscu, a zwierzęta wynurzają się, to sukces. Podczas wypraw u wybrzeży Karoliny Północnej czasem udaje się podpłynąć na tyle blisko, by pobrać próbki tkanek i przyjrzeć się zadrapaniom, które powstają w wyniku zalotów, zabaw i zachowań dominacyjnych. — Wyglądają jak buldogi angielskie w świecie waleni. Uwielbiam je oglądać — mówi Wisse, fizjolożka zachowania z Uniwersytetu Duke’a. Rekordziści nurkowania wśród ssaków Znane także jako zyfie gęsiogłowe, wale Cuviera nurkują głębiej niż jakikolwiek inny znany ssak i występują w większości oceanów świata. Te nieuchwytne zwierzęta regularnie schodzą na głębokość około 1 006 m i polują bez przerwy przez 20–40 minut. Ich najgłębsze zanurzenie w historii sięga 2 992 m, a najdłuższe znane nurkowanie trwało 222 minuty (około 3 godziny i 42 minut). Dla porównania, płetwale błękitne docierają zwykle do około 500 m i nurkują przez 10–20 minut, a najlepsi nurkowie głębinowi wśród ludzi kończą na rekordach około 253 m i 30 minut. Aby osiągać tak imponujące wyniki, ciała zyfii przystosowały się do przetrwania poziomów hipoksji, czyli niedotlenienia, które człowiekowi łatwo mogłyby zagrażać życiu. Wyprawy Wisse są częścią projektu Uniwersytetu Duke’a, którego celem jest zrozumienie tych głębokomorskich adaptacji u waleni i delfinów butlonosów. Hipoksja odgrywa rolę w chorobach od udaru po raka. Ostateczny cel badaczy to przełożenie odkryć z organizmów morskich na terapie, które pewnego dnia mogą pomóc ludziom. Sztuczki waleni, które oszczędzają tlen Projekt z Duke’a to jeden z wielu na świecie, w których walenie służą jako modele do badania chorób ludzi. Większość naszej wiedzy o tym, jak zwierzęta głęboko nurkujące radzą sobie z deficytem tlenu, pochodzi z badań nad osobnikami wyrzuconymi na brzeg oraz nad fokami, które częściej przebywają na powierzchni i są mniejsze oraz łatwiejsze do badania. Zespół z Duke koncentruje się jednak na próbkach od żywych waleni i delfinów, zwłaszcza ekstremalnych nurków takich jak wale Cuviera, by sprawdzić, co dzieje się w ich komórkach, że potrafią przeżyć w środowiskach skrajnie ubogich w tlen. Najpierw trzeba zdobyć tkanki waleni. — Trudno o dane od waleni — bardzo trudno się do nich zbliżyć — zauważa Nicola Quick, oceanografka i jedna z liderek projektu. – Najłatwiej dostępna u żywych zwierząt jest skóra, choć nie oddaje w pełni tego, co dzieje się wewnątrz ciała — dodaje Wisse, która współkieruje projektem Uniwersytetu Duke’a. Od żywych waleni naukowcy pobierają skórę za pomocą grota, który wycina krążek z grubego pasa tłuszczowego. — Wyobraź sobie, że bierzesz ołówek nr 2, wyjmujesz gumkę, przekłuwasz skórę i wyciągasz. Mniej więcej to się dzieje — wyjaśnia Wisse. Komórki skóry są następnie namnażane w laboratorium, wystawiane na bardzo niskie stężenia tlenu, jak podczas głębokich nurkowań, i badane. W przypadku zwierząt wyrzuconych na brzeg jest łatwiej — do laboratorium trafiają próbki nie tylko skóry, ale także serca, płuc, mięśni, a nawet mózgu. Wydajna gospodarka tlenem na poziomie komórkowym Projekt trwa, ale są już pierwsze wyniki z próbek skóry żywych i wyrzuconych na brzeg wali Cuviera z zachodniej części północnego Atlantyku. Nawet przy niskim poziomie tlenu komórki skóry zyfii utrzymują wysokie tempo zużycia tlenu, podczas gdy komórki skóry delfinów, krów i ludzi ograniczają jego zużycie, gdy tlenu brakuje. W porównaniu z ludźmi zyfie mają też różnice w genach regulujących sposób, w jaki mitochondria — „elektrownie” komórki — wytwarzają energię. Oznacza to, że u waleni istnieją wrodzone, zapisane w genach przystosowania pozwalające dalej produkować energię nawet przy skrajnym niedoborze tlenu. U ludzi — i prawdopodobnie innych ssaków lądowych — takich mechanizmów brakuje. – Te komórkowe odkrycia uzupełniają wcześniejszą wiedzę o fizjologicznych przystosowaniach waleni do gospodarowania tlenem podczas długich, głębokich nurkowań — podkreśla Wisse. Więcej krwi i wolniejszy metabolizm Badania fok i martwych waleni ujawniły już zmiany w funkcjonowaniu ich organizmów. Foki mają około dwukrotnie większą objętość krwi niż ludzie, a więc przenoszą znacznie więcej hemoglobiny — mówi Lars Folkow, fizjolog zwierząt z Uniwersytetu w Tromsø (Norwegia). — Z miejsca „wpadłyby” na dopingu krwi na igrzyskach — żartuje naukowiec, który bada mechanizmy ochrony przed hipoksją u gatunków nurkujących. Większa objętość krwi oznacza też więcej hemoglobiny — białka, które wiąże tlen i transportuje go do narządów. Dzięki temu foki i inne ssaki nurkujące mają bardzo dużą pojemność magazynowania tlenu. Potrafią wynurzyć się z tak niską zawartością tlenu we krwi, że u człowieka doszłoby do utraty przytomności — wyjaśnia Folkow. Szacunki dla wyrzuconych na brzeg kaszalotów sugerują, że krew stanowi ok. 20% ich masy ciała. U ludzi to zaledwie 7–8%. Walenie mają też wysokie stężenie mioglobiny — białka magazynującego tlen w mięśniach — co pomaga im wytrwać na dużych głębokościach przez długi czas. Wcześniejsze badania wykazały również, że walenie potrafią drastycznie spowalniać metabolizm podczas długich nurkowań. Ich zwykłe tętno 30–40 uderzeń na minutę przy powierzchni spada do poniżej 10 uderzeń na minutę w głębinach. Spadek tętna ogranicza przepływ krwi i dostarczanie tlenu do mniej krytycznych obszarów, takich jak układ pokarmowy, nerki czy mięśnie. — Nie ma potrzeby, by nerki pracowały na pełnych obrotach, ani by trawić ostatni posiłek, kiedy się nurkuje — mówi Folkow. Zamiast tego zwierzęta wybiórczo kierują więcej krwi i tlenu do kluczowych narządów, takich jak mózg. Mózg ssaków morskich Mózg ssaków jest wyjątkowo wrażliwy na niedobór tlenu. Zespół Wisse pracuje nad pozyskaniem próbek mózgów od wyrzuconych na brzeg wali Cuviera, by zrozumieć, jak działają neurony, gdy tlenu zaczyna brakować. Grupa Folkowa badała to u fok i płetwali karłowatych, analizując neuroglobinę — białko mózgowe, które podobnie jak hemoglobina i mioglobina przenosi tlen. Korzystając z tkanek mózgowych martwych zwierząt, zespół Folkowa zmierzył aktywność genów kodujących neuroglobinę i ustalił, że u waleni była ona 4–15 razy wyższa niż u bydła, czyli krewnych nieprowadzących nurkowego trybu życia. U fok aktywność nie była aż tak wysoka, co zaskoczyło badaczy. Folkow tłumaczy to możliwą rozbieżną ewolucją waleni i fok — zjawiskiem, w którym spokrewnione gatunki niezależnie rozwijają różne strategie radzenia sobie z tym samym wyzwaniem środowiskowym. Poza wiązaniem tlenu neuroglobina chroni przed stresem oksydacyjnym, który może uszkadzać komórki. – Każda z tych funkcji może pomagać waleniom — mówi Folkow. Trudno jednak wskazać tę kluczową bez eksperymentów na żywych tkankach mózgu, a do takich próbek niezwykle trudno jest uzyskać dostęp. Co to oznacza dla medycyny człowieka Mimo trudności eksperymentalnych badacze ssaków morskich mają nadzieję, że ich prace nad hipoksją pomogą ludziom w stanach, w których kluczowy jest tlen, jak udar, długotrwałe znieczulenie, COVID-19 czy nowotwory. — Interesuje nas m.in., jak ssaki morskie radzą sobie ze stanem zapalnym podczas tak ekstremalnych zanurzeń — mówi Jason Somarelli, onkolog z Uniwersytetu Duke’a i jeden z liderów projektu „waleniowego”. U ludzi stany niedotlenienia zwykle wiążą się ze stanem zapalnym, co ostatecznie prowadzi do uszkodzeń tkanek albo ich śmierci. Tymczasem ssaki głęboko nurkujące wykształciły wyrafinowane sposoby precyzyjnego kontrolowania reakcji zapalnych, m.in. przenosząc naturalne substancje przeciwzapalne we krwi. Naukowcy wciąż próbują w pełni zrozumieć, jak dokładnie działają te mechanizmy ochronne. Somarelli podejrzewa, że ssakom morskim udało się odłączyć sygnalizację niedotlenienia od reakcji zapalnej. – Jeśli to prawda, ustalenie, jak zwierzęta to osiągają, może naprowadzić na cząsteczki-cele dla leków, które u ludzi także „rozprzęgną” te dwie ścieżki — mówi badacz. Supermoce pod lupą Na razie leki inspirowane biologią waleni pozostają hipotezą. Hipoksja to jednak nie jedyny obszar zainteresowania. Inne zespoły badają odporność waleni grenlandzkich na choroby wieku podeszłego, w tym nowotwory, oraz ich wyjątkową długowieczność. Ich superwydajne systemy naprawy DNA mogą pewnego dnia posłużyć do opracowania terapii dla ludzi. Naukowcy analizują też zmiany przypominające demencję w mózgach waleni zębatych, by lepiej zrozumieć chorobę Alzheimera. Tymczasem Wisse dalej zdobywa biopsje skóry, by jeszcze głębiej zbadać szlaki komórkowe, które pomagają komórkom waleni radzić sobie z hipoksją. Odnalezienie wali Cuviera wciąż jest dla niej jak szukanie igły w stogu siana. Gdy walenie wynurzają się na około półtorej minuty, badaczka przyspiesza, ustawia łódź równolegle i wystrzeliwuje grot, który odcina krążek tłuszczu wielkości gumki od ołówka. Próbka odbija się, wypływa na powierzchnię, a zwierzę odpływa. — Ale mój ulubiony moment to ten, gdy zawracają i patrzą mi prosto w oczy — mówi Wisse. — Wiedzą, co się dzieje. Źródło: National Geographic
Białucha o imieniu Kimalu przeszła pionierską operację usunięcia torbieli z czubka głowy
Operacje chirurgiczne są zawsze obarczone ryzykiem. Nawet, gdy zabieg jest rutynowy, a pacjent dobrze przebadany. W przypadku operacji głowy białuchy, ryzyko było ogromne. Lekarze najbardziej obawiali się, czy ssak wybudzi się ze znieczulenia.
Spis treści: Jak zbadać ssaka morskiego? Pionierska operacja Nowa karta w historii bieług Białugi są znane również jako białuchy arktyczne albo potocznie jako białe wieloryby. Są gatunkiem ssaka morskiego z rodziny narwalowatych. Występują głównie w wodach Arktyki i w akwenach subarktycznych. Młode rodzą się ciemnoszare, jednak ich skóra rozjaśnia się wraz z wiekiem. Samce białuchy mogą osiągnąć nawet 5,5 m długości i wagę dochodzącą do 1,6 tony. Samice są nieco mniejsze. Te morskie ssaki są bardzo inteligentne. Komunikują się ze sobą za pomocą dźwięków, przez co otrzymały nawet przydomek „kanarki morza”. Są znane ze swojej ciekawości i łatwości nawiązywania relacji międzygatunkowych. W naturze żerują na dnie morskim, wykorzystując do tego echolokację. Na kontynencie można spotkać je jedynie w wielkich oceanariach, zapewniających im miejsce do pływania i rozrodu. Jak zbadać ssaka morskiego? Białucha o imieniu Kimalu mieszkała przez całe życie w chicagowskim oceanarium Shedd. Jest przyjacielska, a pracownicy oceanarium dobrze ją znają. Dzięki temu szybko zorientowali się, że coś jest nie tak z Kimalu. Podczas jednej z codziennych kontroli zauważyli zmiany na głowie białuchy. Po przeprowadzeniu kilku wstępnych badań zdecydowali, że konieczne jest wykonanie tomografii komputerowej. Choć w przypadku ludzi jest to łatwa procedura, tak w przypadku ważącego niemal pół tony ssaka morskiego jeden problem goni kolejny. Przede wszystkim nie można doprowadzić do przesuszenia skóry. Tomografia powiodła się i ujawniła torbiele na głowie zwierzęcia. Jedynym rozwiązaniem była operacja chirurgiczna. – Nie istnieją podręczniki dotyczącego znieczulania i operowania białuch. Mogliśmy jedynie oprzeć się na naszej dogłębnej wiedzy o Kimalu oraz na szerokiej sieci ekspertów zarówno w Shedd Aquarium, jak i spoza naszej placówki, aby przeprowadzić tę pionierską procedurę – napisała w oświadczeniu dr Karisa Tang, wiceprezes ds. zdrowia zwierząt w Shedd Aquarium. Pionierska operacja Operację usunięcia torbieli z głowy Kimalu wspierało około 30 ekspertów. Wśród nich znaleźli się zarówno chirurdzy, jak i specjaliści z zakresu weterynarii. Ze względu na wyjątkową fizjologię białuch, w tym ich miękkie głowy, nie wiadomo było, jak Kimalu zareaguje na znieczulenie i czy w ogóle się obudzi. – Były chwile, kiedy wydawało się, że wszyscy wstrzymujemy oddech. To doświadczenie pozostanie w mojej pamięci do końca mojej kariery – opisywała dr Tang. Aby zapewnić Kimalu możliwie łagodne i bezstresowe przebudzenie, opiekunowie nie tylko nie odstępowali jej na krok, ale także odtwarzali nagrania głosów pozostałych białuch mieszkających w oceanarium. Przeniesiono ją również do pomieszczenia, gdzie mogła być monitorowana podczas całej rekonwalescencji po operacji. Nowa karta w historii białuch – Jej powrót do zdrowia zajmie trochę czasu i nadal nie ma gwarancji, że się uda, ale wierzymy, że zabieg ten przyniósł Kimalu ogromną ulgę w dolegliwościach wywołanych torbielami. Pozwalamy Kimalu na dochodzenie do zdrowia w jej własnym tempie, otaczając ją miłością i opieką – powiedziała dr Tang. Dodała, że nie tylko udało im się pomóc Kimalu, ale także przejść do historii białuch. Źródło: IFLScience Nasza autorka Ewelina Zambrzycka-Kościelnicka Dziennikarka i redaktorka zajmująca się tematyką popularnonaukową. Pisze przede wszystkim o eksploracji kosmosu, astronomii i historii. Związana z Centrum Badań Kosmicznych PAN oraz magazynami portali Gazeta.pl i Wp.pl. Ambasadorka Śląskiego Festiwalu Nauki. Współautorka książek „Człowiek istota kosmiczna”, „Kosmiczne wyzwania” i „Odważ się robić wielkie rzeczy”.
Jeden kieł, a robi z nim cuda. Narwal jednozębny zadziwia naukowców
Narwal jednozębny (Monodon monoceros), znany jako morski jednorożec, to niezwykły ssak zamieszkujący arktyczne wody. Jego charakterystyczny spiralny kieł budzi fascynację i wiele pytań.
Spis treści: Narwal jednozębny – wygląd i cechy morfologiczne Środowisko życia i występowanie narwali Co je narwal jednozębny? Rozmnażanie i rozwój młodych Rola kła narwala Zagrożenia i ochrona gatunku Narwal jednozębny należy do rzędu waleni (Cetacea), podrzędu zębowców (Odontoceti), i rodziny narwalowatych (Monodontidae), do której należy także białucha arktyczna. Naukowa nazwa Monodon monoceros pochodzi od greckich słów „monos” – jeden i „odous” – ząb, co dosłownie znaczy „jeden ząb”. Narwal jednozębny to gatunek monotypowy, bez wyróżnionych podgatunków. Z punktu widzenia ewolucji, uważa się, że narwale wyewoluowały w plejstocenie, dostosowując się do surowych warunków lodowych północnych oceanów. Narwal jednozębny – wygląd i cechy morfologiczne Narwale osiągają długość od 4 do 5,5 metra i ważą od 800 kg do 1600 kg. Samce są zwykle większe i cięższe niż samice. Ich ciało jest walcowate, bez płetwy grzbietowej. Ta cecha ułatwia poruszanie się pod lodem morskim. Skóra narwala zmienia kolor wraz z wiekiem. Młode są niebieskoszare, dorosłe marmurkowe, a bardzo stare osobniki przybierają barwę niemal całkowicie białą. Najbardziej charakterystyczną cechą narwala jest przerośnięty lewy kieł. To długi, spiralnie skręcony narząd, który może mierzyć nawet do 3 metrów. Kieł ten posiada miliony zakończeń nerwowych. Najnowsze badania wskazują, że pełni funkcję czuciową – wykrywa zmiany ciśnienia, temperatury i zasolenia wody. Środowisko życia i występowanie narwali Narwale zamieszkują zimne wody arktyczne, głównie wzdłuż wybrzeży Kanady, Grenlandii, Norwegii i Rosji. Spotykane są na obszarach pokrytych lodem morskim, często w pobliżu polinii – naturalnych otworów w lodzie, które umożliwiają im oddychanie. Ich migracje są sezonowe – zimą przebywają w głębszych, lodowych wodach, latem migrują w kierunku ujść rzek i fiordów. Badania z wykorzystaniem tagów satelitarnych pokazują, że narwale mogą przemieszczać się nawet o 1500 km między sezonowymi siedliskami. Ich środowisko życia jest niezwykle wrażliwe na zmiany klimatu. Topniejące lodowce stanowią poważne zagrożenie dla ich populacji. Zachowanie i tryb życia Narwale żyją w grupach liczących od kilku do kilkudziesięciu osobników. W sezonie migracyjnym tworzą stada liczące setki zwierząt. Są zwierzętami społecznymi i komunikują się za pomocą szerokiego wachlarza dźwięków. Są to kliknięcia, świsty i zgrzyty. Pełnią one funkcję echolokacyjną oraz społeczną. Narwale nurkują na głębokości ponad 1500 metrów i mogą pozostawać pod wodą do 25 minut. Podczas nurkowań używają echolokacji do lokalizowania zdobyczy i poruszania się w ciemnych, mętnych wodach. Co je narwal jednozębny? Narwale są mięsożerne. Ich dieta opiera się głównie na dorszach arktycznych, halibutach grenlandzkich, kałamarnicach, krewetkach i rybach głębinowych. Żerują głównie zimą, kiedy zapotrzebowanie energetyczne jest największe. Według badań z 2020 roku narwale używają swoich kłów nie tylko do interakcji społecznych, ale także do ogłuszania ofiar – szybkim ruchem uderzają ryby przed ich połknięciem. Ich sposób żerowania opiera się na cichej lokalizacji ofiary i błyskawicznym ataku. Rozmnażanie i rozwój młodych Narwale rozmnażają się wiosną, a okres ciąży trwa około 15 miesięcy. Samica rodzi jedno młode, zwykle co 3 lata. Młode, mierzące ok. 1,5 metra i ważące ok. 80 kg, rodzą się w letnich siedliskach, gdzie temperatura wody jest nieco wyższa. Samice karmią potomstwo mlekiem przez ponad rok. Młode uczą się zachowań łowieckich i nawigacyjnych przez kolejne lata. Samce osiągają dojrzałość płciową później niż samice – około 9 roku życia – i żyją średnio 40–50 lat, choć udokumentowano osobniki przekraczające wiek 60 lat. Rola kła narwala Funkcja kła narwala była przez lata przedmiotem spekulacji. Dziś wiadomo, że to wysoce unerwiony organ czuciowy. Spełnia także funkcje społeczne – jest wykorzystywany w rytuałach godowych, walkach samców o dominację oraz do „testowania” parametrów wody. Co ciekawe, u ok. 15% samców rozwijają się dwa kły, co czyni je jeszcze bardziej niezwykłymi. Samice również mogą posiadać kieł, choć zazwyczaj jest on mniejszy i rzadziej spotykany. Zagrożenia i ochrona gatunku Największym zagrożeniem dla narwali są zmiany klimatu. Topniejący lód morski prowadzi do utraty siedlisk, a nowe szlaki żeglugowe i aktywność człowieka (np. odwierty ropy i gazu) wprowadzają zanieczyszczenie hałasem i substancjami toksycznymi. Narwale są bioakumulatorami. To oznacza, że gromadzą w tkankach toksyczne substancje, jak rtęć i PCB. Dodatkowo hałas generowany przez statki zaburza ich echolokację i może prowadzić do dezorientacji oraz utraty zdolności polowania. Polowania i działalność człowieka Inuici mają prawo do tradycyjnych polowań na narwale, co jest regulowane kwotowo. Jednakże nielegalne pozyskiwanie kłów do celów komercyjnych nadal się zdarza. Handel kłami narwala jest obecnie ściśle kontrolowany przez konwencję CITES. W średniowiecznej Europie kły narwala były sprzedawane jako „rogi jednorożca”, rzekomo o właściwościach leczniczych. Były niezwykle cenne – droższe od złota – i znajdowały się w skarbcach monarchów. Dziś narwal jest symbolem Arktyki i ikoną ochrony przyrody. Dla Inuitów to nie tylko źródło pożywienia, ale też ważny elementy duchowości i sztuki. Źródło: National Geographic Polska
Jest lodołamaczem wśród wielorybów. Żyje w miejscach niedostępnych dla innych gatunków
Wal grenlandzki należy do najbardziej wyjątkowych morskich ssaków. Ogromny wieloryb świetnie przystosował się do życia w skrajnie nieprzyjaznych warunkach. Wygląda groźnie, ale to tylko pozory. W rzeczywistości jest łagodnym olbrzymem. Przez to znalazł się na krawędzi wyginięcia, a jego sytuacja wciąż jest trudna. Przyjrzyjmy się nieco bliżej temu wspaniałemu kolosowi.
Spis treści: Wal grenlandzki to zawodnik wagi ciężkiej Spokojny samotnik Długowieczny olbrzym Potężne fiszbiny wala grenlandzkiego Łatwy cel dla wielorybników Wal grenlandzki (Balaena mysticetus) nie miał potrzeby wykształcenia agresywnych zachowań. Tak ogromne zwierzę nie ma naturalnych wrogów (prawie, bo zdarza się, że wielki wieloryb pada ofiarą stada orek). Łagodne usposobienie stało się jego przekleństwem. Niewykazujące skłonności do ataku zwierzę już kilkaset lat temu stało się celem wielorybników. Od 100 lat ogromny wieloryb znajduje się pod ochroną, ale populacja tych kolosów wciąż jeszcze nie zdołała się w pełni odrodzić. Wal grenlandzki to zawodnik wagi ciężkiej Wal grenlandzki jest jednym z największych mieszkańców mórz i oceanów, co do tego nie ma wątpliwości. Największe osobniki osiągają 20 m długości i ważą do 100 ton. Pod względem długości, wal jest zbliżony do kaszalotów. Daleko mu do rekordu w tej kategorii, ale należy podkreślić, że pod względem masy, ustępują jedynie płetwalowi błękitnemu, największemu znanemu zwierzęciu. W praktyce mówimy tu o drugim najpotężniejszym wielorybie. Skąd taka duża masa? To zasługa obfitej warstwy tłuszczu podskórnego, która u wala grenlandzkiego mierzy od 43 do 50 cm grubości. Pod tym względem ten kolos góruje nad każdym innym wielorybem. Pysk jak taran Ze względu na stosunek masy do długości, wal prezentuje się potężnie. To wrażenie potęguje ogromna głowa (stanowi jedną trzecią całkowitej długości ciała) z żuchwą wyraźnie zagiętą ku dołowi. Szczęka jest wręcz karykaturalnie duża. Wygląda jak taran i właśnie taką funkcję spełnia. Wal grenlandzki z dużą łatwością rozbija nawet 60-centymetrową pokrywę lodową. Po co? Zimnolubny kolos Odpowiedź jest prosta – żeby zaczerpnąć powietrza. Nie bez powodu tę potężne wieloryby mają tak grubą warstwę tłuszczu podskórnego. To naturalne przystosowanie do życia w najzimniejszych wodach na naszej planecie. <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/nowi-rekordzisci-wale-grenlandzkie-moga-byc-w-ciazy-nawet-23-miesiace-sugeruja-nowe-badania-ryc-getty-images-717715e.jpg" width="2309" height="1299" alt="Nowi rekordziści? Wale grenlandzkie mogą być w ciąży nawet 23 miesiące, sugerują nowe badania (ryc. Getty Images)" title="Nowi rekordziści? Wale grenlandzkie mogą być w ciąży nawet 23 miesiące, sugerują nowe badania (ryc. Getty Images)" /> Wale grenlandzkie są spotykane w okolicach północnej Alaski. Doskonale czują się w Morzu Beringa, Morzu Czukockim i Morzu Beauforta. Populacje tych zwierząt zamieszkują także subarktyczne obszary Atlantyku i Morze Ochockie. Większość osobników zimę spędza w obszarze południowej granicy paku lodowego. Wiosną, gdy pokrywa lodowa zaczyna pękać, przemieszczają się na północ. Spokojny samotnik W obliczu zagrożenia, wale grenlandzkie uciekają pod wodę lub chronią się pod pokrywą lodową. Większość życia spędzają w samotności. Okazjonalnie zakładają niewielkie, bo najczęściej składające się z siedmiu osobników grupy, ale jej członkowie nie nawiązują silnych więzi. Tak jak inne walenie, wale grenlandzkie imponują umiejętnościami akrobatycznymi. Potrafią wynurzać się ponad lustro wody, przyjmując pozycję pionową. Te kolosy są też zdolne do wykonania skoku, ale nie robią tego tak spektakularnie, jak choćby humbaki. Wal grenlandzki wynurza się średnio raz na 40 minut. Pod wodą przebywa długo, więc spokojnie może nurkować na znaczne głębokości. Potrafi to robić (istnieją doniesienia o osobnikach schodzących na głębokość około 350 metrów), ale najczęściej pozostaje przy powierzchni, schodząc maksymalnie na 16 metrów. Długowieczny olbrzym Ogromne wieloryby przystępują do rozrodu pod koniec zimy i na początku wiosny. W czasie godów, samce tworzą grupy, w których konkurują ze sobą o względy samicy. Ciąża trwa od 13 do 14 tygodni. Po tym czasie na świat przychodzi jedno młode. Noworodek mierzy do 500 cm. Po roku przekracza 800 cm długości. Samce osiągają dojrzałość płciową, mierząc 12 metrów, a samice – 13 metrów. Wale grenlandzkie należą do najbardziej długowiecznych zwierząt. Ocena wieku tych zwierząt stwarza niemałe trudności, ale z ustaleń badaczy wynika, że ogromne wieloryby żyją znacznie dłużej niż 100 lat. Najstarszy znany samiec został oceniony na 145 lat, natomiast samica – na 133 lata. Potężne fiszbiny wala grenlandzkiego Wale grenlandzkie żywią się krylem i innymi drobnymi skorupiakami. Żeby pozyskać pokarm, opływa z szeroko otwartą paszczą i filtruje wodę swoimi fiszbinami. Właśnie w tym miejscu przydaje się łukowata szczęka. Takie ukształtowanie sprawia, że woda wpływająca pod dużym ciśnieniem nie wygina płyt fiszbinowych, więc ryzyko ich pęknięcia znacząco spada. Skoro o fiszbinach mowa, warto wspomnieć, że żaden inny wieloryb nie ma ich tak długich. U wala grenlandzkiego osiągają one do 500 cm długości! Wiedząc to, łatwiej można sobie wyobrazić, jak wielka jest głowa tego zwierzęcia. Łatwy cel dla wielorybników Wielorybnicy już w średniowieczu zaczęli zabijać te wspaniałe zwierzęta. Nie tylko wspomniane na początku łagodne usposobienie sprawiło, że wale grenlandzkie stały się dla nich łatwym celem. Zgubne okazały się też zwyczaje tych ssaków. Jak większość fiszbinowców, wale grenlandzkie pływają powoli. Mimo że potrafią zanurzyć się na znaczną głębokość, większość czasu spędzają przy powierzchni. Nie umknęło to uwadze myśliwych. Nawet kilkaset lat temu, gdy nie było jeszcze potężnych łodzi rybackich i zaawansowanego sprzętu do połowów, ogromne wieloryby były łatwym celem, w dodatku wartym zachodu. Zwierzę o tak ogromnej masie było cennym źródłem mięsa i tłuszczu. Zaatakowane wale nie reagowały agresją. Wobec braku odruchów obronnych, zwierzęta mogły ratować się ucieczką. Dlaczego wale grenlandzkie nie odbudowały populacji? W XVII wieku polowania na wale grenlandzkie przybrały masowy charakter. Wystarczyły dwa stulecia, by cała populacja została niemal doszczętnie wytępiona. Dopiero w 1921 roku wydano zakaz zabijania tych zwierząt. W wielu przypadkach, takie działanie przyniosło pożądany skutek. Przykładem niech będą humbaki, które zdołały odtworzyć populację sprzed ery masowych polowań. Niestety, w przypadku opisywanego gatunku wygląda to nieco inaczej. W 1921 roku liczebność wali szacowano na 3 tys. osobników. Współczesna populacja składa się z 24 tys. wielorybów, ale nie to jest największym problemem. Wali grenlandzkich praktycznie nie przybywa. Dlaczego? Zdaniem badaczy, na taki stan składa się kilka czynników. Niewystarczająca pula genowa. Wale grenlandzkie występują na ograniczonym terenie i nie odbywają dalekich wędrówek. Skoro nie zasiedlają nowych terenów, wymiana puli genowej nie postępuje. Inna sprawa, iż zmasowane polowania i tak przetrzebiły populację w tak dużym stopniu, że właściwie o różnorodności i tak nie może być mowy. Zmiany klimatyczne. W następstwie ocieplenia klimatu i wynikającego z tego topnienia czap lodowych na Arktyce, wale tracą swoją naturalną strefę ochronną. Przez to stają się łatwiejszym celem dla orek oceanicznych. Gdy wyeliminowano zagrożenie ze strony człowieka, to właśnie ten potężny drapieżnik stał się największym wrogiem majestatycznych wielorybów. Działalność człowieka. Zanieczyszczenie wód, dryfujące śmieci, porzucone sieci i podwodne hałasy z całą pewnością nie sprzyjają odbudowie populacji. Nasz autor Artur Białek Dziennikarz i redaktor. Wcześniej związany z redakcjami regionalnymi, technologicznymi i motoryzacyjnymi. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o historii, kosmosie i przyrodzie, ale nie boi się żadnego tematu. Uwielbia podróżować, zwłaszcza rowerem na dystansach ultra. Zamiast wygodnego łóżka w hotelu, wybiera tarp i hamak. Prywatnie miłośnik literatury.
Ten ssak morski zaskakuje. Wyróżnia się nie tylko oryginalnym wyglądem
Grindwal to przedstawiciel rodziny delfinowatych, ale pod względem wyglądu bliżej mu do wielorybów niż do swoich krewniaków. To niejedyny wyróżnik tego niezwykłego ssaka. Co jeszcze warto wiedzieć o grindwalach? Na to pytanie odpowiadamy poniżej.
Spis treści: Grindwal to jeden z największych delfinów Prawdziwa osobliwość w swojej rodzinie Wszędobylski wędrownik Apetyt adekwatny do rozmiarów Społeczne zwierzę Jeden z najinteligentniejszych ssaków morskich Czy grindwalom grozi wyginięcie? Rodzina delfinowatych kojarzy się przede wszystkim z delfinami zwyczajnymi, butlonosami czy delfinami białonosymi. Nie można jednak nie wspomnieć, że zaliczane są do niej także gatunki, które już na pierwszy rzut oka wyróżniają się w pokaźnym tłumie ssaków morskich. Jednym z nich jest grindwal – kolos z bulwiastą głową. Grindwal to jeden z największych delfinów Ze względu na okazałe rozmiary i krępą budowę ciała, grindwal w pierwszej chwili może nasuwać skojarzenia z wielorybami. Faktem jest, że to wspaniałe zwierzę jest waleniem, ale w rzeczywistości nie ma nic wspólnego z rodziną płetwalowatych, którą reprezentuje choćby majestatyczny humbak. To przedstawiciel rodziny delfinowatych, do której zaliczany jest między innymi najsprawniejszy morski drapieżnik – orka oceaniczna. Pod względem rozmiarów, grindwalowi daleko do największych płetwali. Może natomiast stanąć w szranki z niektórymi narwalowatymi. Przeciętny grindwal jest dłuższy choćby od białuchy. W praktyce, mówimy tu o jednym z największych delfinów. Dorosły osobnik osiąga do 8 metrów długości i masę dochodzącą do 3500 kg, co jest imponującym wynikiem. Szczegółowe informacje: długość ciała: od 3 do 6 m w przypadku samic i od 4 do 8 m w przypadku samców. Noworodki osiągają od 140 do 190 cm; masa ciała: od 1300 do 1500 kg w przypadku samic i od 2300 do 3500 kg w przypadku samców. Noworodki ważą od 40 do 80 kg. Prawdziwa osobliwość w swojej rodzinie Na pierwszy rzut oka, trudno rozpoznać, że grindwal jest delfinem. Pod względem pokroju i rozmiarów, bliżej mu do narwalowatych. Tak jak inny przedstawiciel nadrodziny Delphinoidea – morświn amerykański – grindwal nie ma charakterystycznego „dzioba”. Pysk zwierzęcia jest ścięty, co w połączeniu z wypukłym czołem (efekt obecności dużej poduszki tłuszczowej) decyduje o unikatowym wyglądzie przedstawicieli tego gatunku. Grindwal ma bulwiastą głowę, która w połączeniu z krępym (ale opływowym) ciałem tworzy efekt masywności. Skóra zwierzęcia czarna lub grafitowa. W części brzusznej występują jaśniejsze plamy. Wszędobylski wędrownik Grindwale występują zarówno na półkuli północnej, jak i południowej. Najliczniejsze populacje można spotkać w północnych obszarach Atlantyku, w części między Islandią i Szkocją. Ich naturalnym środowiskiem są otwarte morza i oceany. Do wybrzeży zbliżają się rzadko, najczęściej w trakcie migracji lub w poszukiwaniu pokarmu. Rozmieszczenie geograficzne ze względu na podział systematyczny: grindwal długopłetwy: północna część Oceanu Atlantyckiego do Zwrotnika Raka i Ocean Południowy; grindwal krótkopłetwy: globalnie w wodach tropikalnych, subtropikalnych i ciepłych umiarkowanych (z wyjątkiem Zatoki Perskiej i Morza Śródziemnego). Grindwale są podwodnymi koczownikami, którzy wędrują przez cały rok. Kierunek ich migracji często współgra z ruchem stad głowonogów. Apetyt adekwatny do rozmiarów Skoro o głowonogach mowa, należy wspomnieć, że to właśnie ta gromada mięczaków stanowi ich główne pożywienie. Grindwale gustują też w rybach ławicowych. W ich jadłospisie pojawiają się między innymi makrele, śledzie atlantyckie i dorsze. Przeciętny grindwal w ciągu doby pochłania około 30 kg pokarmu. Większe osobniki potrzebują nawet 50 kg pożywienia. Społeczne zwierzę Grindwal pływa i żyje w dużych grupach. Wspólnota składa się minimum z dziesięciu osobników, choć przeciętnie tworzy ją kilkadziesiąt zwierząt. Nie jest to jednak maksimum. W niektórych stadach pływa nawet kilkaset grindwali. W grupie przeważają samice. Najprawdopodobniej ma to związek z większą śmiertelnością wśród samców. W każdym stadzie istnieje hierarchia społeczna. Dominującą rolę odgrywa najbardziej doświadczona samica. Zwierzęta potrafią komunikować się, używając w tym celu złożonych serii dźwięków. Wspólnie polują i opiekują się młodymi, które zostają przy matce przez kilka lat. Jeden z najinteligentniejszych ssaków morskich Grindwale należą do najinteligentniejszych przedstawicieli morskiej fauny. Tak jak orki oceaniczne, wykształcają swój własny dialekt, który jest unikatowy dla danego stada. Naukowcy dowiedli, że zwierzęta te potrafią się uczyć, planować działania, rozwiązywać problemy i reagować na emocje innych członków grupy. Są zdolne do zachowań empatycznych, na co wskazuje choćby chęć niesienia pomocy najmłodszym członkom społeczności. Na uwagę zasługuje także ich samoświadomość. W toku badań dowiedziono, że grindwale rozpoznają się w lustrze. Czy grindwalom grozi wyginięcie? W „Czerwonej księdze gatunków zagrożonych” grindwal ma status LC, co oznacza, że nie grozi mu wymarcie. Z tego powodu dopuszczalne są połowy tych ssaków. Jeżeli chodzi o polowanie na grindwale, Wyspy Owcze są przodownikiem. Na niewielkim archipelagu takie działanie ma status rytualnej tradycji. Zdaniem ekologów, każdego roku ginie tam nawet kilkaset okazów tych pięknych morskich ssaków. Nasz autor Artur Białek Dziennikarz i redaktor. Wcześniej związany z redakcjami regionalnymi, technologicznymi i motoryzacyjnymi. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o historii, kosmosie i przyrodzie, ale nie boi się żadnego tematu. Uwielbia podróżować, zwłaszcza rowerem na dystansach ultra. Zamiast wygodnego łóżka w hotelu, wybiera tarp i hamak. Prywatnie miłośnik literatury.
Ten wieloryb wyróżnia się nie tylko specyficznym wyglądem. Jest uważany za „odludka”
Humbaki należą do najcharakterystyczniejszych morskich ssaków. Gdy mowa o „wielorybach”, wiele osób ma przed oczami właśnie tego kolosa o charakterystycznej sylwetce i długich płetwach. Niewiele brakowało, żeby te piękne zwierzęta wyginęły bezpowrotnie. Na szczęście dziś populacja humbaków utrzymuje się na stabilnym poziomie.
Spis treści: Humbaki to charakterystyczne kolosy Bywalec wszystkich oceanów Energiczny kolos Społeczny typ? Trochę tak, trochę nie Pół roku uczty, pół roku postu Zaloty gigantów Pieśń humbaka Ciekawostki o humbakach W połowie XX wieku, na świecie żyło zaledwie 450 osobników z gatunku Megaptera novaeangliae. Humbaki były wówczas bliskie wyginięcia, co było rezultatem działalności wielorybników, którzy bezlitośnie brali te zwierzęta na celowniki swoich harpunów. Na szczęście podjęte działania ochronne przyniosły pozytywne rezultaty. Populacja humbaków wraca do stanu sprzed ery kłusownictwa. W ciągu zaledwie 12 lat liczebność wielkich ssaków zwiększyła się do około 25 tys. Przyjrzyjmy się nieco bliżej tym niezwykłym zwierzętom. Humbaki to charakterystyczne kolosy Krępe cielsko z wyraźnie zarysowanym garbem, głowa pokryta guzami i płetwy piersiowe, które swoim rozmiarem przypominają skrzydła. Humbaka, inaczej długopłetwca oceanicznego, naprawdę trudno pomylić z innym gatunkiem. Rozmiary i masa Mówimy tu o jednym z największych przedstawicieli rodziny płetwalowatych. Dorosły humbak osiąga do 17 m długości! Minimalna długość to natomiast 14 metrów. Masa potężnego cielska zamyka się w przedziale od 30 do 45 ton. Nawet młode są prawdziwymi kolosami. Noworodek mierzy około 400 cm długości. Wygląd zewnętrzny Sylwetka tego olbrzyma jest krępa i przyciężkawa, ale niepozbawiona opływowości. W części grzbietowej zwierzę jest czarne, niepołyskujące. Na głowie i żuchwie wyraźnie widoczne są guzowate struktury. Wbrew pozorom nie są to żerujące na humbaku pasożyty ani symptom choroby. Owe guzy to nic innego, jak pozostałość po mieszkach włosowych. Charakterystyczne są też składające się z dwóch części nozdrza. Płetwy humbaka Charakterystyczną cechą humbaka są jego płetwy. W końcu nie bez powodu nazywa się go długopłetwcem. To określenie nie dotyczy jednak płetwy grzbietowej, która jest uwsteczniona i tworzy charakterystyczny garb, zaburzający opływową sylwetkę zwierzęcia. Z kolei płetwy piersiowe są wręcz kolosalne. Osiągają do 4 m długości i są największe w całym rzędzie waleni. Humbaka wyróżnia także szeroka płetwa ogonowa. Ma sercowaty kształt, a na jej spodniej części występuje unikatowy dla każdego osobnika wzór. Fiszbiny humbaka Fiszbiny humbaka mają ciemny kolor. Płyty fiszbinowe w przedniej części szczęki mierzą około 45 cm długości. Te ulokowane głębiej mierzą nawet 90 cm. Bywalec wszystkich oceanów Humbaki można spotkać we wszystkich oceanach i w niektórych morzach. Na globalną populację składają się 4 subpopulacje: atlantycka, północnopacyficzna, południowopacyficzna, indyjska. Trzy pierwsze odbywają migracje na obszarze Atlantyku i Pacyfiku. Ostatnia jest natomiast ograniczona przez Azję, Antarktydę, Filipiny i Australię. Energiczny kolos Humbaki wyglądają na niezgrabne powolne i leniwe, ale to tylko pozory. W rzeczywistości są aktywnymi i energicznymi zwierzętami, które potrafią wyskoczyć ponad powierzchnię wody na znaczną wysokość. Podczas takich „harców”, ogromny wieloryb może zaprezentować się niemal w pełnej krasie, a upadkowi zawsze towarzyszy donośny plusk i rozległy rozbryzg. Innym ciekawym zwyczajem tych zwierząt są uderzenia płetwą piersiową o powierzchnię wody. Społeczny typ? Trochę tak, trochę nie Inaczej niż wiele innych waleni, humbaki nie są zwierzętami społecznymi. Co prawda żyją w grupach (liczących od 4 do 10 osobników), ale ich skład ciągle się zmienia. Więzy społeczne utrzymują się przez kilka dni, a czasami nawet krócej. Silna więź łączy tylko matkę z potomstwem. Tymczasem grindwal, inny przedstawiciel infrarzędu waleni, wykazuje znacznie większą świadomość społeczną, a to tylko jeden z wielu przykładów. Tymczasowe stada humbaków najczęściej nie są okazałe, ale nie można nie wspomnieć, że w latach 2011–2015 biolodzy zaobserwowali niezwykłe zjawisko. Zwierzęta pływające w pobliżu wybrzeży Afryki zaczęły tworzyć ogromne grupy, które liczyły do 200 osobników. Co wywołało tę anomalię? Nie wiadomo. Gdy więź ustaje, stado rozpada się i przez jakiś czas zwierzęta pływają samotnie. Później znowu tworzą tymczasowe rodziny. W tym miejscu warto wspomnieć, że humbaki zawiązują nietrwałe grupy najczęściej tylko w porze letniej. Dlaczego właśnie wtedy? Ma to bezpośredni związek z ich zwyczajami żywieniowymi. Pół roku uczty, pół roku postu Humbaki gustują w drobnych skorupiakach (przede wszystkim w krylu) i niewielkich rybach. Przepadają między innymi za makrelami, dorszami, śledziami i sardelami. Należy jednak podkreślić, że polują tylko w miesiącach letnich. Przemieszczają się wtedy do zasobniejszych w pożywienie chłodniejszych wód. Natomiast zimą migrują do wód strefy umiarkowanej i tropikalnej. Odżywiają się wówczas zgromadzonymi zapasami tłuszczu. Strategie łowieckie Długopłetwce oceaniczne są niezwykle inteligentnymi łowcami. Tworząc tymczasową grupę, potrafią otoczyć ławicę szczelnym pierścieniem i zacieśniać go, aż ryby znajdą się w pułapce. Inna metoda polega na nurkowaniu pod ławicę i wypuszczaniu bąbli powietrza. Niesione ku powierzchni ryby stają się łatwym celem. Humbaki potrafią też ogłuszyć swoje ofiary niskimi dźwiękami. Zaloty gigantów Zimą, gdy zwierzęta udają się w cieplejsze strony, rozpoczyna się okres godowy. Zaloty samców rozpoczynają się już w trakcie wędrówki. Żeby zwrócić na siebie uwagę, wieloryb wyskakuje ponad powierzchnię wody i uderza płetwą ogonową. Ten rytuał może trwać nawet kilka godzin. Co ciekawe, męskie osobniki nie odrzucają ciężarnych i pływających z potomstwem samic. Samica rodzi jedno młode, średnio co 2–3 lata. Ciąża trwa 11 miesięcy. Potomstwo zostaje przy matce przez rok. Pieśń humbaka Czy wydawane przez wieloryby charakterystyczne dźwięki też stanowią część zalotów? Nie wiadomo. Niektórzy naukowcy twierdzą, że pieśń wieloryba spełnia funkcję godową, ale nie można wykluczyć, że to po prostu sposób komunikacji na otwartym oceanie. Specyficzne dźwięki emitują zarówno samce, jak i samice. Jedna pieśń trwa do 20 minut, choć należy wspomnieć, że niektóre osobniki „śpiewają” przez wiele godzin, z przerwami na oddech. Trzeba bowiem wiedzieć, że humbaki wydają dźwięki nie wydychając powietrza. Ciekawostki o humbakach Na koniec zostawiliśmy kilka ciekawostek na temat tych niezwykłych zwierząt. Nawet orka oceaniczna czuje respekt przed humbakiem. Naukowcy wiele razy obserwowali incydenty, w których te wielkie ssaki chroniły inne zwierzęta przed atakiem potężnego drapieżnika. Humbak w Bałtyku? Tak, zdarzają się takie przypadki. W lutym 2025 roku długopłetwiec oceaniczny pokazał się w pobliżu bazy rybackiej w Międzyzdrojach. Okazało się niestety, że zwierzę zaplątało się w sieć. Na szczęście akcja ratunkowa zakończyła się sukcesem. Nie był to jedyny przypadek, kiedy humbak odwiedził Polskę. W 2008 roku pokazał się w okolicach Darłówka. Humbaki są niezwykle inteligentne. Badacze dowiedli, że u tych zwierząt zachodzą złożone procesy myślowe. Długopłetwce wykazują zdolność do podejmowania decyzji i rozwiązywania problemów. Ponadto potrafią się komunikować. Każdy wydech humbaka ma tak dużą siłę, że wydobywające się z płuc powietrze, w połączeniu z zimniejszym powietrzem atmosferycznym, ulega natychmiastowemu skropleniu. W ten sposób powstaje widowiskowa „fontanna”, wyrzucana nawet na 3 metry. Laktacja u humbaków trwa 6 miesięcy. Mleko jest różowe i zawiera 50 proc. tłuszczu. Nasz autor Artur Białek Dziennikarz i redaktor. Wcześniej związany z redakcjami regionalnymi, technologicznymi i motoryzacyjnymi. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o historii, kosmosie i przyrodzie, ale nie boi się żadnego tematu. Uwielbia podróżować, zwłaszcza rowerem na dystansach ultra. Zamiast wygodnego łóżka w hotelu, wybiera tarp i hamak. Prywatnie miłośnik literatury.
Orka oceaniczna to szczytowy drapieżnik. Potrafi upolować wieloryba, ale nie wykazuje agresji wobec ludzi
Orka oceaniczna jest jednym z największych i przy okazji najniebezpieczniejszym morskim drapieżnikiem. Jednak to nie siła jest najbardziej fascynującą cechą tych zwierząt. Na największą uwagę zasługuje ich inteligencja. Co warto wiedzieć na temat zachowań orki? Na to i inne pytania odpowiadamy poniżej.
Spis treści: Jak wygląda orka oceaniczna? Gdzie występuje orka oceaniczna? Tryb życia orki oceanicznej Czym żywi się orka oceaniczna? W swoim środowisku orka oceaniczna znajduje się na samym szczycie łańcucha pokarmowego. Nad innymi drapieżnikami góruje nie tylko siłą, ale także zwinnością i złożonymi zachowaniami społecznymi. Aż trudno uwierzyć, jak bardzo inteligentne są te niezwykłe zwierzęta. To w połączeniu z ogromnymi rozmiarami i masą czyni z orki drapieżnika idealnego, który może zapolować właściwie na dowolną zdobycz. Jak wygląda orka oceaniczna? To charakterystyczne zwierzę trudno pomylić z jakimkolwiek innym morskim ssakiem. Orka oceaniczna (Orcinus orca), zwana też orką lub miecznikiem, wyróżnia się przede wszystkim kontrastowym ubarwieniem. W części grzbietowej jest czarna. Na tym tle wyraźnie maluje się biała plama za okiem i biaława za płetwą grzbietową. Kształt i odcień tej drugiej jest różny u poszczególnych populacji. Część brzuszna orki jest biała i łączy się z białą plamą na boku. Kolejnym wyróżnikiem przedstawicieli tego gatunku jest płetwa grzbietowa. Charakterystycznie wysoka i trójkątna, jest największa w rodzinie delfinowatych. U samców osiąga wysokość do 180 cm. Długie są także płetwy piersiowe. Te mają zaokrąglony kształt. U samców są wyraźnie większe niż u samic. Rozmiary i masa Orka oceaniczna jest największym przedstawicielem rodziny delfinowatych. Dorosły samiec osiąga do 980 cm długości i masę do 6600 kg. Samice są wyraźnie mniejsze. Mierzą do 770 cm i maksymalnie ważą 4700 kg. Ogromne wrażenie robią nie tylko dojrzałe osobniki, ale także noworodki. Po przyjściu na świat, te piękne zwierzęta osiągają do 260 cm długości i ważą do 180 kg. Gdzie występuje orka oceaniczna? Orka oceaniczna jest nie tylko największym, ale także najbardziej rozpowszechnionym delfinowatym. To gatunek kosmopolityczny. Te niezwykłe zwierzęta można spotkać właściwie we wszystkich oceanach i większych morzach, od równika do obu stref polarnych. Tak duże rozpowszechnienie gatunku jest zasługą niezwykłych zdolności adaptacyjnych, które pozwalają orce żyć i polować zarówno w zimnych wodach arktycznych, jak i w ciepłych morzach tropikalnych. Należy jednak podkreślić, że przedstawiciele tego gatunku najlepiej czują się w okolicach Arktyki i Antarktydy i to właśnie tam żyją najliczniejsze grupy orek. Tryb życia orki oceanicznej Orki oceaniczne to zwierzęta stadne. Są uznawane za najbardziej społeczne walenie. Tworzą matriarchalne klany składające się z kilku lub kilkudziesięciu osobników (od 5 do 40), zwykle z przedstawicieli trzech pokoleń. Na czele grupy stoi najstarsza i najbardziej doświadczona samica. Po śmierci przywódczyni, samce rozpoczynają samotną wędrówkę. Z kolei samice ze swoim potomstwem zakładają nowe grupy. Należy jednak podkreślić, że więzy łączące poszczególnych przedstawicieli stada nigdy nie ulegają zerwaniu. Mimo że na pierwszy rzut oka może wydawać się niezgrabna i ociężała, pod wodą orka oceaniczna okazuje się niezwykle zwinna. Pływa z prędkością dochodzącą do 60 km/godz. Z łatwością wyskakuje ponad lustro wody. Dziennie pokonuje do 150 km, a do nawigacji używa zmysłu echolokacji, jak choćby morświn kalifornijski. Jak komunikują się orki oceaniczne? Orki dysponują szerokim repertuarem dźwięków. Trzeba jednak zaznaczyć, że każdy klan wykształca swój własny dialekt, który jest przekazywany z pokolenia na pokolenie. Inteligencja orki oceanicznej Już same złożone zachowania społeczne i umiejętność posługiwania się unikatowym dialektem wskazują na niezwykle wysoką inteligencję tych zwierząt. To jednak jeszcze nie wszystko. Orki wykazują zdolność rozwiązywania problemów i tworzenia skomplikowanych strategii. Potrafią się uczyć, co jest szczególnie widoczne u osobników trzymanych w niewoli. W oceanariach orki ochoczo uczą się poleceń i złożonych sztuczek. Interakcje z ludźmi Człowiek jest dla orki łatwą zdobyczą, jednak nasz gatunek nie jest naturalnym celem dla tych wielkich drapieżników. Do ataków na ludzi dochodzi niezwykle rzadko i zdaniem naukowców, każdy z tych przypadków miał charakter przypadkowy – orka pomyliła człowieka z innym zwierzęciem. W kontaktach z ludźmi, znacznie częściej niż agresję orki wykazują ciekawość. Nie dotyczy to wyłącznie osobników trzymanych w niewoli. Za przykład weźmy dwie dobrze poznane i opisane grupy: „Southern Residents” i „Northern Residents”. Zwierzęta żyjące u zachodnich wybrzeży Ameryki Północnej, na amerykańsko-kanadyjskim pograniczu, ochoczo podpływają do kajakarzy, ale nigdy ich nie atakują. Orki w niewoli Intencjonalne ataki dotyczą wyłącznie osobników trzymanych w niewoli. Do takich sytuacji dochodzi niezmiernie rzadko, ale odnotowano kilka przypadków celowej agresji kierowanej w stronę opiekunów. Zdaniem badaczy, takie zachowania wynikają z nieprzystosowania tych zwierząt do życia w ciasnym basenie. Brak przestrzeni to jedno. Osobniki hodowane w parkach morskich cierpią też z powodu nieustannego przebywania w tym samym środowisku, bez zmian ciśnienia i temperatury wody. To staje się przyczyną zwyrodnienia płetwy grzbietowej – u osobników trzymanych w niewoli staje się oklapła. Wiele orek trzymanych w oceanariach daje wyraz frustracji, uderzając płetwami w wodę. Ten gest jednoznacznie wskazuje na niezadowolenie. O tym, jak bardzo cierpią w niewoli, świadczy także długość życia. Na wolności te piękne ssaki dożywają sędziwego wieku. Orki oceaniczne żyją średnio 60 lat, choć należy podkreślić, że znane są osobniki, które dożyły 90 lat. W niewoli umierają po 25–30 latach. Czym żywi się orka oceaniczna? Dieta orek oceanicznych jest zróżnicowana. Jako drapieżniki szczytowe, te wielkie zwierzęta mogą zapolować na każdą zdobycz, którą napotkają. W ich jadłospisie znajdują się ryby (także ławicowe), mniejsi przedstawiciele rodziny delfinowatych, żółwie morskie, głowonogi, foki, morsy i pingwiny. Orki nie mają dużego problemu z upolowanie rekina i nie chodzi tu wyłącznie o mniejsze gatunki. Ofiarą tych drapieżników może paść żarłacz tygrysi, a nawet biały. To jednak jeszcze nie wszystko. W ich zasięgu są tak potężne ssaki, jak humbak czy płetwal błękitny, czyli największe zwierzę, jakie kiedykolwiek żyło na naszej planecie. W sumie wśród ofiar tych drapieżników wymienia się 140 gatunków zwierząt. Jak to możliwe, że orki z powodzeniem atakują tak dużą zdobycz? To nie tylko zasługa ich siły. O ich skuteczności decyduje przede wszystkim inteligencja, pozwalająca tworzyć im skomplikowane strategie łowieckie. Strategia polowania Kluczem do sukcesu orek jest współpraca. Zwierzęta potrafią wytworzyć falę na tyle dużą, by mogła zmieść do wody odpoczywającą na lodowej krze fokę. By schwytać zwinnego delfina, zaganiają go do płytkiej zatoki, gdzie staje się łatwym celem. Dzięki wyśmienitej współpracy, mogą skupić i zacieśnić ławicę, a następnie – ogłuszyć ryby. Trafione osobniki wystarczy tylko zebrać. Orki nierzadko gonią swoją ofiarę tak długo, aż ta się zmęczy. Zdarza im się wypływać na brzeg, by pochwycić nieuważną zdobycz. Najbardziej imponująco przedstawia się jednak polowanie na „grubego zwierza”. W celu uśmiercenia dużego walenia, część stada przypuszcza atak na jego płetwy. Pozostałe osobniki atakują nozdrza. A jak radzą sobie z gigantycznym płetwalem błękitnym? Wpływając do jego ogromnego pyska zwierzęcia. Orki pożywiają się na języku wieloryba. Ofiara po czasie wykrwawia się, a myśliwi mogą dalej ucztować na najzasobniejszych fragmentach. Nasz autor Artur Białek Dziennikarz i redaktor. Wcześniej związany z redakcjami regionalnymi, technologicznymi i motoryzacyjnymi. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o historii, kosmosie i przyrodzie, ale nie boi się żadnego tematu. Uwielbia podróżować, zwłaszcza rowerem na dystansach ultra. Zamiast wygodnego łóżka w hotelu, wybiera tarp i hamak. Prywatnie miłośnik literatury.
Już wiadomo, do czego służy zagadkowy organ narwala. Osiąga 3 m długości
Kieł narwala, wyrastający z jego szczęki, osiąga nawet 3 metry długości. Do czego tak naprawdę służy temu zwierzęciu? Naukowcy rozwiązali tę zagadkę dzięki obserwacjom z użyciem drona. Wnioski okazały się zaskakujące.
Spis treści: Drony nad narwalami Wielofunkcyjny organ narwali Zręczny jak narwal Ten osiągający 5–6 metrów długości waleń żyje w wodach strefy arktycznej. Narwal (łac. Monodon monoceros) posiada pojedynczy, spiralnie skręcony kieł. Ten narząd zwraca na siebie uwagę, bo w przypadku samców osiąga nawet 3 metry długości. Ale do czego kieł tak naprawdę służy? Naukowcy przypuszczali, że z jego pomocą narwale otrzymują informacje o otoczeniu: temperaturze czy substancjach w wodzie. Tego typu kły mają być też pomocne w czasie godów. Dron nad narwalami Wyzwaniem przy badaniu waleni jest ich obserwacja w naturalnym otoczeniu. I tu pomocne stały się drony, które niezauważone przez te wielkie wodne ssaki mogły dostarczać informacje na temat ich zachowań. Naukowców szczególnie ciekawiła funkcja podłużnego „rogu” – tak naprawdę jest on wydłużonym zębem. Wiele funkcji tego organu było dyskusyjnych i dopiero bezpośrednie obserwacje narwali w ich naturalnym środowisku postawiły kropkę nad i. Badania przeprowadzili badacze z Harbor Branch Oceanographic Institute na Florida Atlantic University oraz kanadyjskiego Departamentu Rybołówstwa i Oceanów, we współpracy ze społecznościami Inuitów w Nunavut w kanadyjskiej Wysokiej Arktyce. Wielofunkcyjny organ narwali Dane wideo uzyskane dzięki dronom okazały się bardzo cenne dla naukowców. Na ich podstawie badacze opublikowali artykuł na łamach czasopisma naukowego „Frontiers in Marine Science”. Wyróżniono 17 różnego rodzaju zachowań narwali związanych z podłużnym kłem. Oto część z nich: manipulowanie, ogłuszanie i zabijanie ryb – golca arktycznego; korekta kursu w czasie śledzenia ryb – narwale wykonywały szybkie i precyzyjne ruchy kłem; odganianie mew, które chciały „przejąć” ich zdobycz; zjawisko podkradania upolowanego zwierzęcia określa się jako kleptopasożytnictwo; zabawa – naukowcy dostrzegli zachowania, które można interpretować jako rodzaj zabawy. Polegała na obracaniu i popychaniu ryb, a nie ich ogłuszaniu. Tego typu obserwacja była czymś nowym dla naukowców. Naukowcy znali wcześniej praktykę „krzyżowania” kłów kilku osobników nad wodą. Być może była ona związana z zaprezentowaniem swoich umiejętności przeciwnikowi lub potencjalnym partnerkom. Zręczny jak narwal Naukowcy badający narwale stwierdzili, że ruchy ich kłów były wykonywane precyzyjnie, szybko i zręcznie. – Badam narwale od ponad dekady i zawsze podziwiałem ich kły – mówi dr Cortney Watt, współautorka publikacji z Fisheries and Oceans w Kanadzie. – Obserwowanie, jak wykorzystują swoje kły do żerowania i zabawy, jest niezwykłe. To wyjątkowe badanie, w którym założyliśmy zdalny obóz polowy i spędziliśmy czas filmując narwala za pomocą drona, przynosi wiele interesujących spostrzeżeń. Zapewnia wgląd w ich zachowanie, którego nigdy wcześniej nie widzieliśmy – sprecyzowała. Badacze zwracają uwagę, że kły odgrywają kluczową role w zdobywaniu pożywienia. To z ich pomocą narwale potrafią przegonić konkurencję zarówno w postaci innego narwala, jak i żerujących na ich zdobyczy ptakach. Nie byłoby to możliwe bez bezzałogowych statków powietrznych. – Drony zapewniają unikatowy wgląd w ich zachowanie w czasie rzeczywistym. Pomagają naukowcom w gromadzeniu kluczowych danych na temat tego, jak narwale reagują na zmiany w strefie arktycznej, dostępność ofiar i inne zmiany środowiskowe. Takie badania są kluczem do zrozumienia wpływu globalnego ocieplenia na te nieuchwytne zwierzęta – podkreśla dr Greg O’Corry-Crowe, współautor publikacji z FAU Harbor Branch i uczestnik programu National Geographic Explorer. Źródło: Frontiers in Marine Science Nasz autor Szymon Zdziebłowski Dziennikarz naukowy, z wykształcenia archeolog śródziemnomorski. Przez wiele lat był związany z Serwisem Nauka w Polsce PAP. Opublikował m.in. dwa przewodniki turystyczne po Egipcie, a ostatnio – popularnonaukową książkę „Wielka Piramida. Tajemnice cudu starożytności” o największej egipskiej piramidzie.
Inia amazońska przypomina delfina, ale nim nie jest. Ten waleń występuje tylko w Ameryce Południowej
Inia amazońska, znana także jako delfin słodkowodny z Amazonki, to osobliwy waleń, który już na pierwszy rzut oka różni się od swoich kuzynów. Należy jednak podkreślić, że na ich tle wyróżnia się nie tylko budową ciała czy ubarwieniem. Ten rzadki ssak przystosował się do życia w zupełnie innym ekosystemie niż większość delfinów. Jak wygląda inia amazońska? Gdzie występuje? Na te i inne pytania odpowiadamy poniżej.
Spis treści: Jak wygląda inia amazońska? Gdzie występuje inia amazońska? Tryb życia inii amazońskiej Zagrożenia dla inii amazońskiej Walenie kojarzą się przede wszystkim ze zwierzętami słonowodnymi. Warto jednak wiedzieć, że istnieje grupa tych ssaków, która przystosowała się do życia w słodkich wodach. Należy do niej między innymi inia amazońska. Od swoich morskich krewniaków odróżnia się nie tylko środowiskiem występowania, ale także wieloma cechami morfologicznymi. Jak wygląda inia amazońska? Inia amazońska, czyli Inia geoffrensis, bywa nazywana delfinem z Amazonki, jednak warto wiedzieć, że z butlonosami i innymi przedstawicielami rodziny delfinowatych łączy ją tylko przynależność do infrarzędu waleni i parvordo zębowców. Inia geoffrensis reprezentuje rodzinę iniowatych i jest największym ze wszystkich „delfinów” rzecznych. Dojrzały samiec mierzy średnio 230 cm długości i waży ok. 170 kg. Samice są mniejsze. Przeciętnie osiągają 200 cm długości, a ich średnia masa utrzymuje się na poziomie ok. 140 kg. Największy poznany męski osobnik mierzył 255 cm i ważył 207 kg. Rekordowa samica osiągnęła 225 cm długości i masę ciała na poziomie 153 kg. Nowo narodzone inie mierzą 80–90 cm i ważą 10–13 kg. Skóra młodych osobników jest ciemnoszara. Z wiekiem zaczyna jaśnieć. Dojrzałe inie amazońskie są jasnoszare w części grzbietowej i różowawe w części brzusznej. Różowy kolor skóry wynika z płytkiego ulokowania naczyń krwionośnych. Dzięki temu chłodzenie organizmu przebiega sprawniej. Osobniki trzymane w niewoli w klimacie umiarkowanym mają białe ubarwienie brzucha. Inia amazońska ma wąski, mocno wydłużony pysk, przypominający nieco ptasi dziób. Ciało zwierzęcia jest krępe i masywne. Słabo wykształcona płetwa grzbietowa kontrastuje z płetwami piersiowymi, które są duże i mięsiste, podobnie jak płetwa ogonowa, która ma nieregularne brzegi. Dymorfizm płciowy U waleni dymorfizm płciowy jest słabo zaznaczony. W przypadku inii amazońskich różnice między samcami i samicami są natomiast widoczne gołym okiem. Nie chodzi tylko o rozmiary i masę, ale także o ubarwienie. Osobniki męskie mają bardziej zaróżowioną skórę od żeńskich. Niezwykłe cechy inii amazońskiej Nie tylko wyraźnie zaznaczony dymorfizm płciowy wyróżnia inię amazońską na tle jej krewniaków. W odróżnieniu od większości waleni, przedstawiciele tego gatunku są heterodontami. Oznacza to, że mają więcej niż jeden rodzaj zębów. Przednie mają stożkowaty kształt i są ostre, a tylne – bardziej płaskie i szersze. Kolejną rzadką cechą wśród waleni, która pozostaje charakterystyczna dla inii, jest budowa kręgosłupa szyjnego. U delfinów kręgi są zrośnięte. Z kolei u inii nie są połączone, dzięki czemu zwierzę może swobodnie ruszać głową we wszystkich kierunkach. Gdzie występuje inia amazońska? Inia amazońska to gatunek endemiczny, który żyje wyłącznie w południowoamerykańskim systemie rzecznym. Naturalnym środowiskiem przedstawicieli tego gatunku są dorzecza Amazonki i Orinoko w Wenezueli, Kolumbii, Peru, Brazylii i Ekwadorze. Inie okresowo występują także w rozlewiskach tych rzek. Tryb życia inii amazońskiej Inie amazońskie są samotnikami lub łączą się w pary. Niektóre osobniki tworzą niewielkie stada, składające się z kilku zwierząt. Stadny tryb życia najczęściej jest praktykowany na obszarach zasobnych w pokarm i w miejscach tłumnie odwiedzanych przez turystów. Inie są łagodne względem ludzi. Przyzwyczaiły się do dokarmiania przez przyjezdnych i ochoczo z tego korzystają. Czym żywi się inia amazońska? Inia amazońska jest drapieżnikiem. W jej jadłospisie znajdują się przede wszystkim ryby. Poluje na różne gatunki. Potrafi uśmiercić okazałego suma, ale zadowala się też mniejszą zdobyczą – piraniami i różnymi gatunkami pielęgnicowatych. Nie pogardzi też krabami słodkowodnymi i żółwiami rzecznymi. Dzięki wydłużonemu pyskowi i charakterystycznemu uzębieniu, bez problemu rozgryza twardą skorupę. Strategia łowiecka inii amazońskiej Inia amazońska nie jest zbyt szybka, ale duże płetwy czynią ją niezwykle zwrotną. Na rozlewiskach z łatwością i racją lawiruje między drzewami, a dzięki ruchomej głowie bez trudu może pochwycić zdobycz. W miejscach zasobnych w pokarm niektóre osobniki polują w niewielkich stadach. Co ciekawe, inie potrafią współpracować nie tylko z przedstawicielami swojego gatunku, ale także z innymi zwierzętami. Biolodzy zaobserwowali wspólne łowy tych charakterystycznych waleni i arirani amazońskich. Zagrożenia dla inii amazońskiej W publikowanej prze IUCN „Czerwonej księdze gatunków zagrożonych” inia amazońska ma status EN. Oznacza to, że gatunek ten został uznany za bliski wymarcia w niedalekiej przyszłości. Największym zagrożeniem dla tych zwierząt jest zanieczyszczenie wód. Wiele osobników ginie też w wyniku zranienia przez śruby łodzi motorowych. Inie są też celem rybaków, jednak połowy tych waleni nie są prowadzone dla ich mięsa. Ich ciała są wykorzystywane jako przynęty. W ostatnich latach coraz poważniejszym zagrożeniem dla tego gatunku stają się zmiany klimatu. Inie amazońskie giną w następstwie wzrostu średniej temperatury wody w rzekach. Nasz autor Artur Białek Dziennikarz i redaktor. Wcześniej związany z redakcjami regionalnymi, technologicznymi i motoryzacyjnymi. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o historii, kosmosie i przyrodzie, ale nie boi się żadnego tematu. Uwielbia podróżować, zwłaszcza rowerem na dystansach ultra. Zamiast wygodnego łóżka w hotelu, wybiera tarp i hamak. Prywatnie miłośnik literatury.
Narluga to hybryda dwóch rzadkich zwierząt. Naukowcy wciąż niewiele wiedzą na jej temat
Narluga jest ekstremalnie rzadkim zwierzęciem, którego istnienie potwierdzono dopiero w 2019 roku. Do tej pory niewiele wiadomo na temat życia i zwyczajów tej niezwykłej hybrydy dwóch ssaków morskich. Nie wiadomo też, dlaczego walenie krzyżują się ze sobą i jakie może to mieć konsekwencje w przyszłości.
Spis treści: Czym właściwie jest narluga? Odkrycie narlugi Dlaczego białuchy krzyżują się z narwalami? Czy narluga zastąpi w naturze narwala? Królestwo zwierząt jest pełne dziwnych hybryd. Wiele z nich zawdzięcza swoje istnienie człowiekowi, ale należy podkreślić, że niektórzy przedstawiciele spokrewnionych ze sobą gatunków krzyżują się ze sobą już od dawna, bez pomocy ludzi. Do tej grupy zalicza się narluga – tajemniczy ssak z arktycznych głębin. Co wiemy na jego temat? Czym właściwie jest narluga? Na pochodzenie tego zwierzęcia wskazuje jego nazwa, będąca zlepkiem słów „narwal” i „beluga” (czyli „białucha”). Narluga jest naturalną hybrydą jedynych żyjących waleni z rodziny narwalowatych. Oba występują w obszarach arktycznych. Zasięg narwala jednozębnego obejmuje wody okołobiegunowe sięgające na północ do 85° szerokości geograficznej północnej i na południe do około 60° szerokości geograficznej północnej. Obszar występowania białuchy arktycznej rozciąga się w wodach arktycznych i subarktycznych, między 64° szerokości geograficznej północnej na północy i 50° szerokości geograficznej północnej na południu. Choć narluga znana jest od niedawna, jest prawdopodobne, że występuje w oceanicznych wodach znacznie dłużej. Czaszki wspólnych potomków nawali i białuch były znajdowane w Arktyce przez Inuitów, co wskazuje, że oba spokrewnione gatunki krzyżują się ze sobą już od dość długiego czasu. Odkrycie narlugi Jak doszło do odkrycia tego niezwykłego zwierzęcia? Nastąpiło to pod koniec lat 80. XX wieku, gdy Jens Larsen, myśliwy z Arktyki, polował na wieloryby. Jego celem były dwa gatunki – narwal i białucha. Zabił trzy okazy, ale żaden nie odpowiadał charakterystyce waleni, które chciał upolować. Wszystkie zwierzęta miały jednolicie szarą skórę, podczas gdy skóra białuchy jest biała, a narwala – cętkowana. Płetwy zabitych osobników były podobne do płetw białuchy, ale ogon był taki sam, jak u narwala. Żadne ze zwierząt nie miało charakterystycznego spiralnego kła, jaki mają samce narwala. Myśliwi wcześniej nie widzieli tak dziwnego wieloryba. Czaszka miała cechy obu gatunków W 1990 roku dr Mads Peter Heide-Jørgensen zabrał jedną z czaszek do Kopenhagi, gdzie poddał ją dokładnym badaniom. Po oględzinach stwierdził, że może ona należeć do nieznanego gatunku hybrydowego – mającego cechy obu zwierząt. Swoją tezę uczony oparł przede wszystkim na analizie uzębienia. Niezidentyfikowany okaz nie miał charakterystycznego dla narwala górnego lewego kła, ale jego zęby były skręcone (jak kieł narwala). Badany okaz miał ich osiemnaście, co stanowi liczbę zbliżoną do pośredniej między ilością zębów białuchy (czterdzieści) a narwala (najczęściej jeden) Badanie DNA dało jednoznaczny wynik Na potwierdzenie istnienia narlug świat nauki musiał zaczekać do 2019 roku. Właśnie wtedy badacze z Duńskiego Muzeum Historii Naturalnej poddali analizie genetycznej czaszkę, która mogła należeć do tego zwierzęcia. Badanie DNA ujawniło 54-procentową zawartość materiału genetycznego białuchy i 46-procentową narwala. Dalsza analiza pozwoliła stwierdzić, że ojcem osobnika, którego szczątki poddano badaniu, była białucha, a matką – narwal. Dlaczego białuchy krzyżują się z narwalami? Narwal i białucha są zaliczane do tego samego rzędu, jednak należy podkreślić, że ich linie ewolucyjne rozdzieliły się co najmniej milion lat temu. Mimo to pozostają ze sobą na tyle blisko spokrewnione, że mogą się krzyżować. Dlaczego tak się dzieje i jak do tego dochodzi? Póki co na te pytania nie ma żadnych konkretnych odpowiedzi. Zwyczaje godowe narwali i białuch nie zostały dobrze poznane. W dużej mierze wynika to z faktu, że czas rozmnażania tych zwierząt przypada na wiosnę, gdy rozpadająca się pokrywa lodowa utrudnia lub wręcz uniemożliwia ich obserwację. Należy także wspomnieć, że narwale jednozębne są wyjątkowo płochliwe i unikają kontaktu z ludźmi. Bez dokładnej wiedzy na temat zwyczajów godowych tych zwierząt naukowcy nie są w stanie stwierdzić, w jaki sposób dochodzi do krzyżowania się obu gatunków. Dociekań w tym temacie nie ułatwia fakt, że obszary występowania białuch arktycznych i narwali jednozębnych pokrywają się jedynie w listopadzie. Czyli w czasie, gdy żadne z tych zwierząt nie przystępuje do rozrodu. Niektórzy badacze biorą pod uwagę, że występowanie narlug w naturze może być konsekwencją zmieniającego się klimatu. Nie ma jednak żadnych dowodów potwierdzających tę hipotezę, więc nie można wykluczyć, że narluga jest niczym innym, jak tylko odosobnionym wydarzeniem biologicznym. Czy narluga zastąpi w naturze narwala? Nie wiadomo też, mogą być przyszłe konsekwencje krzyżowania się obu gatunków. Być może zadziała to jak naturalny mechanizm przetrwania – poprzez wprowadzenie genów bliskich krewnych zwiększy się dość uboga różnorodność genetyczna wśród narwali. Nie można jednak wykluczyć, że wzrost populacji narlug przyniesie odwrotny rezultat – doprowadzi w konsekwencji do wymarcia tego gatunku. Nasz autor Artur Białek Dziennikarz i redaktor. Wcześniej związany z redakcjami regionalnymi, technologicznymi i motoryzacyjnymi. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o historii, kosmosie i przyrodzie, ale nie boi się żadnego tematu. Uwielbia podróżować, zwłaszcza rowerem na dystansach ultra. Zamiast wygodnego łóżka w hotelu, wybiera tarp i hamak. Prywatnie miłośnik literatury.
Dlaczego orki zatapiają łodzie? To może być po prostu zabawa znudzonych nastolatków
Wypadki taranowania łodzi przez orki w okolicach Półwyspu Iberyjskiego mogą mieć prozaiczną przyczynę. Młode ssaki mają ostatnio więcej czasu na zabawę. Dlaczego? Ponieważ odnowiły się ławice tuńczyka. I orki nie muszą już całymi dniami szukać żywności.
W tym artykule: Orki nie są agresywne Dlaczego orki zatapiają łodzie Jak się bawią orki? Jak się uchronić przed zabawami orek Wszystko zaczęło się w maju 2020 roku. Wówczas odnotowano pierwsze niebezpiecznie bliskie spotkania orek z łodziami. Dochodziło do nich w południowo-zachodniej Europie, na wodach wokół Półwyspu Iberyjskiego. Żyje tam niewielka, krytycznie zagrożona populacja orek oceanicznych. Szacuje się, że liczy około 40 osobników. A jednak już tyle orek wystarczy, żeby siać chaos wokół Gibraltaru. Tylko w 2020 roku naliczono 52 incydenty z ich udziałem. Przez incydent rozumie się podpływanie kilkutonowych zwierząt do łodzi, a następnie stukanie nosem w ster i próby staranowania. W 2021 roku takich zdarzeń było już 197, a rok później – 207. Do dzisiaj orki zabawiały się z łodziami łącznie 673 razy. W sześciu przypadkach zakończyło się to zatopieniem łodzi. Dlaczego te zwierzęta nagle zainteresowały się łodziami i ich sterami? Pojawiały się różne nietypowe teorie: np. że orki zatapiają łodzie z zemsty. Przyczyna dziwnego zachowania może być jednak znacznie bardziej prozaiczna. Młode orki najprawdopodobniej się w ten sposób bawią. Orki nie są agresywne Do takiego wniosku doszedł zespół naukowców z Międzynarodowej Organizacji Wielorybnictwa (ang. International Whaling Commission, IWC). Pod koniec maja badacze opublikowali raport, opisujący nowe dziwne zachowanie orek. Po przeanalizowaniu nagrań incydentów i ich opisów eksperci stwierdzili, że łodziami interesuje się ok. 15 osobników. I że są to wyłącznie młode orki, najczęściej samce. Naukowcy porównali zachowanie orek z innymi nagraniami pokazującymi ssaki w czasie polowania albo podczas zabaw. Doszli do wniosku, że w czasie incydentów orki nie okazują wrogości. – Zbliżają się spokojnie do łodzi i wyglądają, jakby się bawiły. Następnie delikatnie trącają ster końcówką nosa – opowiada stojący na czele zespołu badaczy Alex Zerbini z Uniwersytetu Waszyngtońskiego w Seattle. – Ich zachowanie nie ma w sobie agresji. I nie jest intencjonalne. Orki nie mają pojęcia, że ich figlarność powoduje szkody – dodaje badacz. Dlaczego orki zatapiają łodzie Pytanie brzmi – dlaczego młode orki zajęły się łodziami właśnie cztery lata temu? Co takiego zmieniło się wówczas w ich środowisku, że skłoniło je do poszukania sobie nowej formy zabawy? Wspomniany wyżej raport sugeruje, że ma to związek z tuńczykiem. Tuńczyk pospolity stanowi podstawowe pożywienie orek. Jednak w ostatnich dekadach poprzedniego wieku był regularnie przeławiany. W późnych latach 90. oraz na początku XXI wieku ławice tuńczyka skurczyły się do krytycznie niskich poziomów. Później podjęto wysiłki zmierzające do odbudowy populacji. Okazały się skuteczne. W ostatnich kilkunastu latach we wschodnich rejonach Atlantyku i na Morzu Śródziemnym tuńczyk się odrodził. Efekt? Orki mają teraz znacznie łatwiejszy dostęp do ulubionej żywności. I nie muszą już poświęcać całego czasu na polowania. – Teraz, gdy tuńczyk powrócił, logiczne jest, że wieloryby nie tylko są dobrze odżywione, ale i mają więcej czasu. Dlatego angażują się w bardziej towarzyskie aktywności – mówi Zerbini. To się dzieje naprawdę. Orka sama zabiła żarłacza białego. Pierwszy udokumentowany przypadek Do czego zdolna jest orka? Jak się okazuje, drapieżnik ten potrafi samodzielne zabić i wypatroszyć żarłacza białego. Aż trudno uwierzyć, ile czasu trwa cała taka „operacja”. Jak się bawią orki? Nie ma przesady w stwierdzeniu, że orki są wyjątkowo inteligentnymi łowcami. Poszczególne populacje wykształciły własne sposoby polowania na różnego typu ofiary. Orki żyjące na wodach australijskich umieją działać w zespole, by polować na płetwala błękitnego – największe zwierzę na Ziemi. Z kolei orki z wód północnych używają fal jako narzędzia do zrzucania fok z kry do wody. Wrodzona bystrość pozwala im również znajdować sobie różne sposoby spędzania wolnego czasu. I tak jak wśród innych nastolatków, trendy u orek również są zmienne. Przykładowo w latach 80. ubiegłego wieku młode orki z zatok Puget Sound nosiły na głowach martwe łososie niczym kapelusze. Z kolei orki z Salish Sea od kilkudziesięciu lat bawią się młodymi morświnami: podrzucają je albo chwytają w pysk (jednak ich nie zjadają). Jak się uchronić przed zabawami orek Czy jest szansa, że orkom znudzą się stery łodzi i zajmą się czymś innym? Zanim to się stanie, naukowcy sugerują rozsądek i ostrożność. Staranowanie przez orki może być groźnym doświadczeniem, dlatego na widok grupy zwierząt najlepiej natychmiast się oddalić. Badacze chcą również przetestować inne środki: przebudowę steru (tak by trącanie go nosem przestało być dla orek atrakcyjne), holowanie pontonów czy wydawanie specjalnych odstraszających dźwięków. Ważne jest jeszcze jedno. – Nie chcemy, aby więcej łodzi zostało zatopionych i nie chcemy, aby ludzie znajdowali się w niebezpieczeństwie – mówi Zerbini w rozmowie z serwisem „New Scientist”. – Jednak nie chcemy też, aby zwierzęta cierpiały. Musimy pamiętać, że znajdują się we własnym siedlisku. I to my im tam przeszkadzamy. Źródła: IWC, Live Science, BBC, NG. Nasz ekspert Magdalena Salik Dziennikarka naukowa i pisarka, przez wiele lat sekretarz redakcji i zastępczyni redaktora naczelnego magazynu „Focus". Wcześniej redaktorka działu naukowego „Dziennika. Polska, Europa, Świat”. Pasjami czyta i pisze, miłośniczka literatury popularnonaukowej i komputerowych gier RPG. Więcej: magdalenasalik.wordpress.com
„Najcięższe zwierzę świata” było fizyczną niemożliwością? Na to wskazuje gęstość jego ciała
Nowe badania podważają rewolucyjne odkrycie z zeszłego roku. Znalezione wówczas „najcięższe zwierzę świata” najprawdopodobniej nie mogłoby istnieć. Miałoby kłopoty z pływaniem w wodzie.
W tym artykule: Najcięższe zwierzę świata Czy doszło do pomyłki? Ile waży najcięższe zwierzę świata? To była sensacja 2023 roku. W sierpniu peruwiańscy i niemieccy naukowcy ogłosili, że odkryli najcięższe zwierzę, jakie kiedykolwiek żyło na Ziemi. Był to prehistoryczny waleń. Jego masę oszacowano nawet na 340 ton. Gatunek został nazwany Perucetus colossus. Waleń był ponad dwa razy cięższy od najcięższego żyjącego zwierzęcia, czyli płetwala błękitnego. Analiza zachowanych kości wykazała jednak, że był od niego krótszy. Płetwale błękitne mogą dorastać do 30 m. P. colossus miał około 20 m. Jak mogło wyglądać zwierzę ważące tyle, ile dwa płetwale, ale mniejszej długości? Na ilustracjach widzimy potężne stworzenie o karykaturalnie małej głowie i gigantycznym, obłym ciele. Jednak zdaniem dwóch paleontologów niezwiązanych z odkryciem Perucetus colossus, zwierzę o takich rozmiarach nie mogłoby istnieć. Byłoby bowiem zbyt gęste. Najcięższe zwierzę świata Szczątki P. colossus znaleziono 30 temu w peruwiańskiej prowincji Ica. W sumie zgromadzono 13 kręgów (jeden ważył nawet 150 kg), kilka żeber i kość biodrową. Zespół pod kierunkiem Giovanniego Bianucciego badał je przez wiele lat, zwracając uwagę na bardzo dużą gęstość kości. Na jej podstawie naukowcy oszacowali potencjalną masę całego zwierzęcia i spróbowali zrekonstruować jego wygląd. Uznali, że mogło przypominać żyjącego współcześnie manata, jednak z niezwykle małą głową. Ich szacunki podważają teraz prof. Ryosuke Motani z University of California Davis i Nick Pyenson Smithsonian National Museum of Natural History. W czasopiśmie naukowym „PeerJ” wykazują, że prehistoryczny waleń nie mógł być tak ciężki, jak pierwotnie szacowano. Gdyby jego waga dochodziła do 340 ton, byłby zbyt gęsty. Utrzymanie się w wodzie stałoby się dla niego jeśli nie niemożliwe, to co najmniej bardzo trudne. – Unoszenie się na powierzchni lub choćby podniesienie się z dna morskiego to byłaby dla tego wieloryba prawdziwa harówka – tłumaczy Motani. – Żeby cokolwiek zrobić, musiałby bez przerwy pływać, przeciwstawiając się sile grawitacji. Czy doszło do pomyłki? Zdaniem Motaniego i Pyensona niezwykle duża gęstość kości zmyliła poprzednich badaczy szacujących wagę prehistorycznego kolosa. Najpierw na podstawie znalezionych niekompletnych szczątków określili oni wagę całego szkieletu. Później ekstrapolowali ją, przyjmując, że masa kości i tkanek miękki skaluje się w tym samym tempie. W rezultacie otrzymali walenia ważącego kilkaset ton, jednak długości przegubowego autobusu (18,5 m). Motani i Pyenson przyjęli inne założenie. Uznali, że wymarły P. colossus był zbudowany podobnie jak współczesne manaty. Miał ciężki szkielet, ale nieproporcjonalnie lekką resztę ciała. W przy takiej budowie łatwiej byłoby mu poruszać się w wodzie. Dlaczego wieloryby śpiewają? O ich tajemniczych pieśniach nadal nie wiemy wszystkiego Sekrety życia największych wodnych ssaków – czyli wielorybów – odsłania film „Pieśni Wielorybów” (Whale Nation) w reż. Jeana-Alberta Lièvre. Ten dopracowany wizualnie i muzycznie o... Ile waży najcięższe zwierzę świata? Naukowcy spróbowali następnie ponownie oszacować rozmiary P. colossus. Wynik, jaki otrzymali, znacznie różni się od poprzedniego. Według Motaniego i Pyensona 17-metrowe zwierzę ważyło 60–70 ton. Jeśli dorastało do 20 metrów, jego waga wzrastała do 110 ton. – To pozwoliłoby mu wynurzać się i pozostać na powierzchni, by odpocząć po nurkowaniu i zaczerpnąć powietrza – mówi Motani. – Tak, jak to robią współczesne wieloryby. Badacze zwracają uwagę, że dotychczas nie znaleziono ani czaszki, ani zębów P. colossus. Trudno więc określić, czym odżywiało się to potężne zwierzę. Na pewno potrzebowało bardzo dużo pożywienia. Być może – podobnie jak współczesne kaszaloty spermacetowe – prehistoryczne walenie polowały na kałamarnice. Odkrycie Motaniego i Pyensona oznacza, że najcięższe zwierzę świata to nadal płetwal błękitny. Źródła: Science Alert, PeerJ, EurekAlert, Nature. Nasz ekspert Magdalena Salik Dziennikarka naukowa i pisarka, przez wiele lat sekretarz redakcji i zastępczyni redaktora naczelnego magazynu „Focus". Wcześniej redaktorka działu naukowego „Dziennika. Polska, Europa, Świat”. Pasjami czyta i pisze, miłośniczka literatury popularnonaukowej i komputerowych gier RPG. Więcej: magdalenasalik.wordpress.com
Biolodzy po raz pierwszy zarejestrowali kopulację u humbaków. Okazało się, że to... stosunek dwóch samców
Pierwsza taka obserwacja humbaków rzuca nowe światło na ich życie seksualne. Czy zachowania homoerotyczne są powszechne dla całego gatunku? Biolodzy mają zagadkę do rozwiązania.
W tym artykule: Pierwsza udokumentowana kopulacja humbaków Podwodny homoseksualizm Co wiemy, a czego nie wiemy o humbakach Podczas gdy wiele krajów na świecie nadal zmaga się z akceptacją i zrozumieniem różnorodnych orientacji seksualnych, królestwo zwierząt pokazuje nam, że zachowania homoseksualne są w nim nie tylko powszechne, ale spełniają także różne funkcje. Do ponad tysiąca gatunków, u których udokumentowano homoseksualizm, dołączyły niedawno humbaki. Pierwsza udokumentowana kopulacja humbaków Fotografom dzikiej przyrody po raz pierwszy udało się zarejestrować kopulację dwóch humbaków. Jak się okazało, ich obserwacja była podwójnie wyjątkowa. Lyle Krannichfeld i Brandi Romano zarejestrowany przez siebie na Hawajach materiał pokazali ekspertce. Doktorantka Stephanie Stack z Fundacji Pacific Whale potwierdziła, że obie strony stosunku były samcami. Jak przyznała w komentarzu przesłanym do redakcji „IFL Science”, mimo że humbaki są badanie od dziesięcioleci, ich zachowania seksualne pozostawały w dużym stopniu owiane tajemnicą. – Chociaż od dawna zdajemy sobie sprawę ze skomplikowanych struktur społecznych tych niesamowitych stworzeń, obserwowanie kopulacji dwóch samców wielorybów po raz pierwszy jest wyjątkowym i niezwykłym wydarzeniem – dodała. Co ciekawe, badacze już od dawna dysponowali dowodami sugerującymi, że humbaki mogą być skłonne do zachowań homoseksualnych. Za jeden z takich dowodów uważa się obserwację sprzed 40 lat, kiedy to młodszy osobnik pocierał penisem o szczelinę genitalną dorosłego. Jeśli w tym przypadku także doszło do kopulacji, to poza zasięgiem ludzkiego wzroku. Podwodny homoseksualizm Wśród nielicznych zaobserwowanych humbaków używających penisa w sumie pięć raportów mówi o samcach wskazujących swoimi genitaliami na innych samców. Cztery z nich dotyczyły jednak rywalizacji o dostęp do płodnej samicy. Badacze byli więc prawdopodobnie świadkami rywalizacji o względy pani, a nie wzajemnej adoracji panów. No dobrze, ale skąd w ogóle zachowania homoseksualne u humbaków? Biolodzy szukają wyjaśnień ewolucyjnych. Jak tłumaczą na łamach „Marine Mammal Science”, cel zachowań niereprodukcyjnych może być różny. – Proponowane funkcje obejmują uczenie się lub ćwiczenie zachowań reprodukcyjnych, ustanawianie lub wzmacnianie relacji dominacji, tworzenie sojuszy społecznych lub zmniejszanie napięcia społecznego – czytamy. Badacze nadal zastanawiają się też, czy powodem, dla którego dopiero teraz udało się zarejestrować kopulację humbaków, jest to, że unikają one obecności ludzi. Jeśli tak, samce z Hawajów są wyjątkiem. Nie tylko podpłynęły bowiem do łodzi fotografów, ale też kilkakrotnie okrążyły ją w trakcie kopulacji. Niestety, może to wynikać z faktu, że interakcja prawdopodobnie nie była konsensualna. Jeden z wielorybów, określany jako A, był niezdrowo chudy i zarażony pasożytami. Jak kochali Grecy? Homoseksualizm w starożytnej Grecji Materiały źródłowe jednoznacznie dowodzą, że homoerotyzm i homoseksualizm w starożytnej Grecji były obecne we wszystkich zakątkach greckiego obszaru kulturowego. Choć nie zawsze w taki sa... Co wiemy, a czego nie wiemy o humbakach Czy to przypadek, że pierwsze nagranie stosunku humbaków przedstawia dwóch samców, czy może takie konfiguracje są wśród wielorybów powszechne? Badacze planują zintensyfikowanie obserwacji gatunku, aby odpowiedzieć na te i kolejne rodzące się pytania. Wiadomo jednak, gdzie podglądanie humbaków będzie najbardziej owocne. To nie przypadek, że samce zostały przyłapane właśnie na Hawajach. Latem humbaki żerują w wodach polarnych, a następnie migrują, aby spędzić zimę w tropikach, gdzie rozmnażają się i wychowują młode. Wielorybie amory najlepiej więc obserwować w ciepłych wodach, co nie tylko zwierzętom, ale i obserwatorom zapewnia większy komfort. Źródło: „Marine Mammal Science”. Nasz ekspert Mateusz Łysiak Dziennikarz zakręcony na punkcie podróżowania. Pierwsze kroki w mediach stawiał w redakcjach internetowej i papierowej magazynu „Podróże”. Redagował i wydawał m.in. w gazeta.pl i dziendobrytvn.pl. O odległych miejscach (czasem i tych bliższych) lubi pisać nie tylko w kontekście turystycznym, ale też przyrodniczym i społecznym. Marzy o tym, żeby zobaczyć zorzę polarną oraz Machu Picchu. Co poza szlakiem? Kuchnia włoska, reportaże i pływanie.
Mają największe mózgi w świecie zwierząt. Wreszcie doczekały się pierwszego rezerwatu
To jedne z najważniejszych zwierząt dla morskich ekosystemów. Nareszcie będą miały rezerwat. Jego utworzenie ma pomóc nie tylko jednej populacji waleni, ale też całej planecie. W jaki sposób?
W tym artykule: Kaszaloty kontra działalność człowieka Pierwszy taki rezerwat na świecie Czy kaszaloty uratują planetę? Największe mózgi i różne dialekty Relacja ludzi ze światem natury nigdy nie była prosta ani partnerska. Jedna ze stron zawsze dominuje drugą. Na początku to nasi przodkowie byli uzależnieni od kaprysów sił planety Ziemi, jej flory oraz fauny. Z czasem nauczyliśmy się jednak częściowo panować nad przyrodą i zmieniać zastane środowiska. Z różnym skutkiem. W ostatnim czasie działalność człowieka na Ziemi najczęściej jest kojarzona z globalnym ociepleniem czy szerzej rozumianymi zmianami klimatu. Kaszaloty kontra działalność człowieka Jak szacują klimatolodzy, sytuacja jest coraz poważniejsza. Aby jednak nie pogrążać się w smutku i beznadziei, warto podkreślić, że na świecie cały czas prowadzone są liczne działania na rzecz ochrony planety. W tym jej zwierzęcych mieszkańców. Aktywiści i biolodzy regularnie monitorują populacje dzikich zwierząt oraz to, jak ich funkcjonowanie zmienia się pod wpływem działalności człowieka. Niektóre gatunki, na przykład niedźwiedzie polarne, są wręcz uważane za symbol katastrofalnych skutków globalnego ocieplenia. Gwałtowne zmiany wzorców pogodowych to niejedyne zagrożenia dla ekosystemów wynikające z antropopresji. W przypadku kaszalotów ryzyko dotyczy też zaplątania się w sieci połowowe czy zderzenia z łodziami. Jeśli dodamy do tego rosnące zanieczyszczenie wód, ocean zaczyna się jawić jako miejsce bardzo nieprzyjemne do życia. Pierwszy taki rezerwat na świecie To na swój sposób urocze, ale też skłaniające do refleksji i pokory, że kaszaloty, mierzące nawet 15 m długości, bywają bezbronne. Na szczęście walenie te tak jak zwierzęta domowe mogą czasem liczyć na pomoc i opiekę ludzi. Maleńki wyspiarski kraj Dominika ogłosił niedawno, że utworzy pierwszy na świecie rezerwat specjalnie dla kaszalotów. Chroniony obszar zajmie 788 kilometrów kwadratowych, co odpowiada prawie połowie powierzchni Londynu. Dlaczego pierwszy na świecie rezerwat dla kaszalotów powstanie właśnie wzdłuż zachodniego wybrzeża Dominiki? Jest to bowiem jeden z kluczowych obszarów ich żerowania. Warto dodać, że większość kaszalotów żyjących w pobliżu Dominiki należy do klanu wschodniokaraibskiego. Od 13 lat populacja waleni w tym regionie spada rokrocznie o około 3%. Jako główny powód tego stanu rzeczy wskazywania jest właśnie szkodliwa działalność człowieka. Obecnie mówi się o mniej niż 300 bytujących tam osobnikach. Utworzenie rezerwatu ma wspomagać zagrożone kaszaloty poprzez uregulowanie i ograniczenie na jego obszarze rybołówstwa i turystyki. Działalność ta nie zostanie jednak zakazana całkowicie. Planowane jest między innymi wprowadzenie rygorystycznych zasad ruchu statków, w tym korzystania z wyznaczonych korytarzy. Rezerwat będzie również reglamentował działalność turystyczną, taką jak obserwowanie waleni i pływanie z nimi. W rezerwacie nadal będą odbywać się tradycyjne połowy. Ograniczenia dotyczące ruchu statków mają jednak minimalizować prawdopodobieństwo zderzenia z waleniami czy ich zaplątania się w sieci i liny połowowe. Czy kaszaloty uratują planetę? Pozytywne zmiany ma odczuć nie tylko wschodniokaraibski klan kaszalotów, ale również planeta. Jak to możliwe? Enric Sala, założyciel projektu Pristine Seas, tłumaczy, że kiedy walenie wypływają na powierzchnię, wydalają bogate w składniki odżywcze odchody. Te z kolei stymulują produkcję fitoplanktonu, czyli mikroskopijnych roślin, które pochłaniają dwutlenek węgla i uwalniają tlen. Krótko rzecz ujmując: im więcej kup kaszalotów, tym lepiej. Żeby jednak morskie olbrzymy mogły w spokoju żerować i wydalać, muszą mieć zapewnione odpowiednie warunki. Z czasem ich populacja powinna zacząć się powiększać. Masowa rzeź wielorybów miała miejsce w Europie już wiele stuleci temu. Zniknęły dwa gatunki Dwa gatunki wielorybów – biskajskiego i szarego – wytrzebiono we wschodniej części Oceanu Atlantyckiego na wieki przed rozpoczęciem ery przemysłowego wielorybnictwa w XIX wieku. Setki lat ... Największe mózgi i różne dialekty Przeciętny kaszalot (samiec) może ważyć do 45 ton. Sporo, ale za mało na rekord. Walenie te mają za to największe mózgi w świecie zwierząt. Ważą około 8 kilogramów. Kaszaloty są też znane z tego, że tworzą klany. Ich członkowie porozumiewają się za pomocą tego samego „dialektu”. W ramach jednej rodziny walenie opiekują się sobą nawzajem. Ich relacje są na tyle bliskie, że noworodki mogą być karmione przez matki, a także ciotki, babcie lub inne samice z klanu. W poszukiwaniu kałamarnic kaszaloty nurkują na głębokość od 1000 do 2000 m. Mogą wówczas wstrzymać oddech na około 90 minut. Nasz ekspert Mateusz Łysiak Dziennikarz zakręcony na punkcie podróżowania. Pierwsze kroki w mediach stawiał w redakcjach internetowej i papierowej magazynu „Podróże”. Redagował i wydawał m.in. w gazeta.pl i dziendobrytvn.pl. O odległych miejscach (czasem i tych bliższych) lubi pisać nie tylko w kontekście turystycznym, ale też przyrodniczym i społecznym. Marzy o tym, żeby zobaczyć zorzę polarną oraz Machu Picchu. Co poza szlakiem? Kuchnia włoska, reportaże i pływanie.
To najcięższe zwierzę, jakie kiedykolwiek żyło. Ważyło dwa razy więcej niż płetwal błękitny
Paleontolodzy twierdzą, że prehistoryczny gatunek wieloryba, był najcięższym zwierzęciem, jakie kiedykolwiek zamieszkiwało Ziemię. Naukowcy uważają, że mógł być nawet dwukrotnie cięższy niż płetwal błękitny.
W tym artykule: Najcięższe zwierzę w historii Cięższy, ale nie dłuższy, niż płetwal błękitny Odkrycie rzuca światło na historię ewolucji waleni Dotychczas uważano, że płetwal błękitny to największe zwierzę, jakie kiedykolwiek żyło na Ziemi. Osiąga nawet 32 metrów długości, a jego masa dochodzi do 150 ton. Sam tylko język tego olbrzyma waży niemal 3 tony, a serce nawet 700 kilogramów. Jednak biorąc pod uwagę najnowsze odkrycie paleontologów z Peru, rozmiar tego kolosa przestaje być tak imponujący. Najcięższe zwierzę w historii Jak dowiedziono, w przeszłości naszą planetę zamieszkiwało inne – znacznie cięższe – i jak się okazuje najcięższe zwierzę w historii. Peruwiańscy i niemieccy naukowcy opisali właśnie prehistoryczny gatunek walenia, który żył 39 milionów lat temu. To prawdziwa masa ciężka wśród morskich ssaków. Paleontolodzy nazwali nowy gatunek Perucetus colossus, a badania opublikowali na łamach czasopisma naukowego „Nature”. Naukowcy twierdzą, że pradawny wieloryb należał do bazylozaurów (Basilosaurus). To rodzaj prowalenia żyjącego w eocenie, od ok. 40 do 34 milionów lat temu. Większość gatunków charakteryzowało znaczne wydłużenie kręgów, co sprawiało, że zwierzęta przypominały olbrzymie pływające jaszczurki. W przeszłości badania wykazywały, że jednakowa długość kręgów krzyżowych, lędźwiowych, czy piersiowych, sprawiała, że prowaleń poruszał się, wykonując szczupakowate ruchy. Cięższy, ale nie dłuższy, niż płetwal błękitny Nowo opisany bazylozaur mógł ważyć od 85 do 340 tysięcy kilogramów. Oznacza to, że byłby nawet dwukrotnie cięższy niż płetwal błękitny. Badacze zwrócili jednak uwagę, że P. colossus był raczej krótszy od współcześnie żyjącego rekordzisty. Jego długość mogła wynosić ok. 20 metrów, czyli tyle, ile miała większość przedstawicieli rodzaju Basilosaurus. – Według naszej wiedzy Perucetus colossus wykazuje najwyższy znany dotychczas stopień wzrostu masy kostnej, adaptację związaną z płytkim nurkowaniem. Szacowana masa szkieletu P. colossus przekracza masę jakiegokolwiek znanego ssaka lub kręgowca wodnego – napisali w artykule naukowcy. Ile wiesz o największych zwierzętach na świecie? Sprawdź, które gatunki biją rekordy Przy olbrzymach królestwa dzikiej fauny, człowiek może poczuć się jak nic nieznacząca kruszyna. Największe zwierzęta na świecie potrafią wprawić w osłupienie, ale podziwiane w swoim nat... Szczątki tego kolosalnego walenia zostały odkryte ponad 30 lat temu w prowincji Ica w południowej części Peru. Naukowcom udało się odnaleźć 13 kręgów, cztery żebra i kość biodrową, które przez wiele lat były badane i poddawane klasyfikacji. Badacze podkreślili w badaniu, że już samo wykopywanie skamieniałości było czasochłonne. Jeden kręg ważył bowiem nawet 150 kilogramów. – Pod względem masy P. colossus był zdecydowanie większy niż płetwal błękitny. Jednak całkowita długość ciała była krótsza niż długość płetwala błękitnego. Trudno jest dokładnie oszacować, ile tłuszczu i tkanek miękkich otaczało jego szkielet, więc przyjęliśmy raczej konserwatywne podejście do naszych szacunków wielkości tego stworzenia – mówi Eli Amson, główny autor badania i paleontolog z Muzeum Historii Naturalnej w Stuttgarcie. Odkrycie rzuca światło na historię ewolucji waleni Badacze twierdzą jednak, że kości walenia miały niezwykle dużą gęstość, co oznacza, że były bardzo ciężkie. Naukowcy uważają, że aby zrekompensować tak masywny szkielet, organizm zwierzęcia wyewoluował w taki sposób, żeby tkanki miękkie były dużo lżejsze od kości. Właśnie dlatego P. colossus mógł wyglądać co najmniej dziwacznie. Autorzy odkrycia uważają, że mógł przypominać żyjącego współcześnie manata. Z tą różnicą, że bazylozaur miał małą głowę, ogromne ciało oraz malutkie płetwy. Jednak dziwny wygląd i olbrzymi ciężar nowo opisanego wieloryba to nie wszystko. Naukowcy twierdzą, że ich odkrycie rzuca zupełnie nowe światło na nasze postrzeganie ewolucji waleni. W artykule autorzy przyznali, że duży rozmiar P. colossus sugeruje, że walenie osiągnęły szczytową masę ciała 30 milionów lat wcześniej, niż dotychczas zakładano. – P. colossus całkowicie zmienia nasze rozumienie ewolucji i ekstremalnego gigantyzmu waleni. Zwierzę najprawdopodobniej było powolnym pływakiem, które nurkowało na płytkich głębokościach. Nie jesteśmy pewni, co jadł, ponieważ jego głowa i zęby nie zachowały się do dziś. Podejrzewamy jednak, że pływał po dnie morskim w poszukiwaniu pożywienia, aby nie wykorzystywać zbyt dużo energii – podsumowują naukowcy. Źródło: Nature Nasz ekspert Jakub Rybski Dziennikarz, miłośnik kina niezależnego, literatury, ramenu, gier wideo i dobrego rocka. Wcześniej związany z telewizją TVN24 i Canal +. Zawodowo nie boi się podejmować żadnego tematu, prywatnie bardzo zainteresowany polityką. Autor bloga na Instagramie "Mini Podróże".
Nowi rekordziści? Wale grenlandzkie mogą być w ciąży nawet 23 miesiące, sugerują badania
Jeśli wyniki te się potwierdzą, będzie to oznaczać, że gromada ssaków ma nowego rekordzistę. Naukowcy zebrali dowody wskazujące, że samice wali grenlandzkich mogą być w ciąży aż 23 miesiące. Czyli dłużej niż słonie.
W tym artykule: Ile trwa ciąża u wali grenlandzkich? Co można wyczytać z fiszbin wielorybów? Najdłuższa ciąża wśród ssaków Wale grenlandzkie żyją na północy, na wodach Arktyki. To środowisko jest bardzo wymagające, więc wieloryby przystosowały się do niego na wiele sposobów. Ich ciało pokrywa kilkudziesięciocentymetrowa warstwa tłuszczu, która chroni je przed zimnem. Charakterystyczny wykrzywiony pysk z wielkimi ustami jest pełen długich fiszbin, pozwalających odfiltrowywać z wody pokarm. Zwierzęta potrafią też doskonale nurkować i pływać pod lodem. Ssaki te żyją bardzo długo – być może nawet ponad 150 lat. Samice rodzą młode raz na kilka lat. Ciąża trwa ponad rok. Dotychczas przyjmowano, że samica wala grenlandzkiego czeka na przyjście potomka aż 13–14 miesięcy. Ile trwa ciąża u wali grenlandzkich? Być może jednak nie jest to do końca prawda. Wskazują na to opublikowane właśnie wyniki badań naukowców z kilku ośrodków – Uniwersytetu Suffolk, Arctic Aquatic Research Division, Fisheries and Oceans Canada i Greenland Institute of Natural Resources. W czasopiśmie „Royal Society Open Science” uczeni donoszą, że być może ciąża u wali grenlandzkich trwa nawet 23 miesiące. Najdłużej żyjące zwierzęta. Poznaj rekordy długowieczności Najdłużej żyjące zwierzęta udowadniają, że czas, jaki jest dany człowiekowi, to ledwie jedna krótka chwila. W przyrodzie występuje całkiem sporo gatunków, które mogą żyć dłużej ni... Jak badacze doszli to tego wniosku? Analizując hormony pobrane z fiszbin wielorybów. Materiału dostarczyły martwe ssaki, które między 1998 a 2011 rokiem upolowali rdzenni myśliwi zamieszkujący Grenlandię i północ Kanady. Co można wyczytać z fiszbin wielorybów? Fiszbiny wielorybów zawierają wiele informacji o tym, jak wyglądało życie danego zwierzęcia. Analizując je, można na przykład ustalić, jak zmieniał się poziom hormonów u samicy wala. Naukowcy skupili się na poziomie progesteronu, estradiolu i kortykosteronu. Każdy z nich jest produkowany na różnych etapach ciąży. Badania poziomu hormonów pozwoliły wysnuć wniosek, że samice wali grenlandzkich mogą być w ciąży nawet 23 miesiące. To sugeruje, że zwierzęta te potrafią na pewien okres powstrzymać rozwój płodu. Taki mechanizm pozwala samicy wybrać moment, kiedy młode przyjdzie na świat. Tak, by narodziło się w możliwie najlepszych warunkach. Naukowcy przyznają jednak, że zebrane przez nich dane można wytłumaczyć również w innym sposób niż prawie dwuletnią ciążą. Np. zaobserwowane wzrosty poziomu progesteronu nie byłyby znakiem rozwijającej się ciąży, ale przedłużonej rui. Badacze przyznają, że nim się ogłosi nowego rekordzistę, konieczne jest zebranie i przeanalizowanie większej ilości dowodów. Najdłuższa ciąża wśród ssaków Jednak gdyby okazało się, że ich teoria wytrzyma próbę czasu, wówczas wale grenlandzkie zdetronizowałyby słonie. Obecnie to właśnie słonie afrykańskie uważa się za te ssaki, które są w ciąży najdłużej. Potrzeba średnio 22 miesięcy od zapłodnienia, by samica słonia afrykańskiego wydała na świat potomka. Na drugim miejscu znajdują się słonie indyjskie. U nich ciąża trwa między 18 a 22 miesięcy. Według najnowszych badań walenie jedzą nawet 3 razy więcej niż przypuszczano Okazuje się, że największe zwierzęta świata jedzą znacznie więcej niż do tej pory zakładali naukowcy. Problem polega na tym, że nikt wcześniej nie zbadał żyjącego walenia, a tylko ich... Dlaczego słonie potrzebują aż tak długiej ciąży? Powody są dwa – duże rozmiary tych zwierząt i ich duża inteligencja. Ta druga to efekt zaawansowanego mózgu – pofałdowanego, jak mózg ludzki, i składającego się aż z 250 mld neuronów (czyli trzy razy większego niż nasz). Doskonała pamięć słoni, ich zdolność rozwiązywania problemów i złożone życie społeczne wymagają rozwiniętego mózgu. Co z kolei wymaga długiej ciąży. Nawet słoniom jednak daleko do płaszczaków – prymitywnych rekinów uznawanych za żywą skamieniałość. Zwierzęta te są jajożyworodne, co oznacza, że ich jaja rozwijają się wewnątrz organizmu samicy. Nie dzieje się to szybko. Szacuje się, że ciąża u płaszczaków może trwać nawet 42 miesiące. Źródła: Phys.org, BBC Earth, Royal Society Open Science, Science Focus. Nasz ekspert Magdalena Salik Dziennikarka naukowa i pisarka, przez wiele lat sekretarz redakcji i zastępczyni redaktora naczelnego magazynu „Focus". Wcześniej redaktorka działu naukowego „Dziennika. Polska, Europa, Świat”. Pasjami czyta i pisze, miłośniczka literatury popularnonaukowej i komputerowych gier RPG. Więcej: magdalenasalik.wordpress.com
Dlaczego wieloryby śpiewają? O ich tajemniczych pieśniach nadal nie wiemy wszystkiego
Sekrety życia największych wodnych ssaków – czyli wielorybów – odsłania film „Pieśni Wielorybów” (Whale Nation) w reż. Jeana-Alberta Lièvre. Ten dopracowany wizualnie i muzycznie obraz jest pokazywany w Konkursie Głównym tegorocznego Festiwalu Millenium Doc Against Gravity.
W tym artykule: Skąd się wzięły wieloryby? Pieśni wielorybów Migracje wielorybów Pieśni miłosne humbaków Dzieciństwo wielorybów Pieśni wali grenlandzkich Millennium Docs Against Gravity Jakie największe zwierzęta zamieszkują obecnie Ziemię? Są to wieloryby. Rekordzista – płetwal błękitny – waży nawet 170 ton. Czyli tyle, ile 2700 ludzi. Nowo narodzony płetwal waży już 2–3 tony. Ten ssak jest większy nawet od wymarłych dinozaurów. To prawdopodobnie największe zwierzę, jakie kiedykolwiek istniało na naszej planecie. Płetwal błękitny ma żołądek składający się z kilku komór. Może skonsumować nawet milion kalorii dziennie. Płetwale, jak inne wieloryby, sezonowo migrują. W czasie migracji pokonują nawet 8 tys. km. I, podobnie jak inne wieloryby, wyśpiewują złożone i skomplikowane pieśni. W filmie „Pieśni wielorybów” można usłyszeć, że wydawane przez nie odgłosy rozchodzą się nawet na tysiąc kilometrów. Skąd się wzięły wieloryby? Praprzodkowie dzisiejszych wielorybów nie mieli nic wspólnego z morzem. Wieloryby pochodzą od lądowych ssaków należących do rzędu parzystokopytnych. Są spokrewnione z indohyusem – wymarłym ssakiem, który przed ok. 50 mln lat zamieszkiwał dzisiejszą Azję. Zwierzę to przypominało świnkę skrzyżowaną ze szczurem. Nie miało żadnych cech, z którymi dzisiaj kojarzymy wieloryby. Dlaczego ich przodkowie wybrali do życia wodne środowisko? Prawdopodobnie łatwiej było im tam znaleźć żywność i schronienie. W wodzie nie istniały zagrożenia, z którymi ssaki mierzyły się na lądzie – pożary, wybuchy wulkanów czy zlodowacenia. Średniowieczne manuskrypty zdradzają sekretny sposób polowania wielorybów Wieloryby wabią ryby do paszczy udając, że to bezpieczne miejsce. Sposób polowania wielorybów obserwowano już tysiące lat temu. Naukowcy przekonali się o tym, studiując średniowieczne man... W ciągu 5–10 mln lat wieloryby przystosowały się do nowego środowiska. Nauczyły się wstrzymywać oddech. Ich tylne kończyny zanikły. Płetwa ogonowa powiększyła się i podzieliła na dwa charakterystyczne płaty. Skóra zgrubiała i wygładziła się. Dzięki tym i wielu innym przystosowaniom wieloryby pływają dziś z prędkością 80 km na godzinę. Mogą też wstrzymywać oddech nawet na sześćdziesiąt minut. Pieśni wielorybów W pewnym momencie wieloryby nauczyły się również śpiewać. Dzisiaj ich pieśni pokonują ogromne odległości z prędkością pięć razy większą niż prędkość dźwięku w powietrzu. W ten sposób wieloryby porozumiewają się ze sobą od 45 mln lat, tworząc złożone społeczne sieci. Ich pieśni są zróżnicowane, w zależności od gatunku czy rodziny. Mają wręcz osobne dialekty. Odgłosy poszczególnych osobników też mają cechy charakterystyczne, dzięki czemu wieloryby mogą się po nich rozpoznawać. Czasami wieloryby spotykają się w sekretnych miejscach, żeby zapoznać się ze swoim repertuarem: wymienić się pieśniami. Kaszaloty spermacetowe zanurzają się nawet na trzy kilometry pod powierzchnię oceanu. Wytrzymują ciśnienie nawet 500 atmosfer, czyli nacisk ćwierci miliona ton wody na ciało. By orientować się w atramentowych ciemnościach, używają echolokacji. Wydają przy tym dźwięki przypominające klikanie. Są one nadzwyczaj głośnie. Ich natężenie może sięgać 230 decybeli, czyli są głośniejsze niż silnik startującego samolotu odrzutowego. To czyni kaszaloty najgłośniejszymi zwierzętami na Ziemi. Z pomocą klików kaszaloty namierzają ofiary. Inne zestawy dźwięków służą im do komunikacji i życia społecznego. Migracje wielorybów Większość wielorybów migruje między ciepłymi i zimnymi rejonami oceanów. Wyjątkiem są wale grenlandzkie, które przez cały rok pozostają na wodach arktycznych. Każda wielorybia rodzina na swoje własne trasy migracji między ciepłymi wodami, gdzie przychodzą na świat młode i gdzie się spędza zimę, a zimnymi, gdzie latem szuka się pożywienia. Niedawno odkryty gatunek walenia jest zagrożony wyginięciem. Zostało tylko 51 osobników Gatunek walenia został odkryty zaledwie w ubiegłym roku, a już okazuje się, że jest zagrożony. Zwierzę żyje w wodach Stanów Zjednoczonych, dlatego eksperci apelują do prezydenta Joe Biden... W czasie migracji wieloryby kierują się temperaturą wody i prądami oceanicznymi. Znają też zarysy dna morskiego oraz wygląd nocnego nieba. Mają zmysł magnetyczny – reagują na ziemskie pole magnetyczne, które pomaga im orientować się w czasie migracji. Jeśli dochodzi do zaburzeń w ziemskim polu magnetycznym – np. na skutek większej aktywności Słońca – może to dezorientować wieloryby. Pieśni miłosne humbaków Humbaki – czyli dwupłatowce oceaniczne – jak inne wieloryby migrują sezonowo. Te z południowej półkuli lato spędzają w pobliżu Antarktyki. Mogą przetrwać nawet osiem miesięcy bez pokarmu. By go złapać, ustawiają wodne pułapki: wypuszczają spirale składające się z bąbli. W ten sposób zanęcają do środka krewetki i kryl, a potem wyławiają pokarm. Po sezonie letnim wracają na ciepłe wody tropikalne w miejsca swojego urodzenia. Tam odbywają gody. W ich trakcie ważne są odgłosy wydawane przez humbaki. Według informacji z filmu „Pieśni wielorybów”, pieśni miłosne humbaków są znane z tego, że są długie i głośne. Wokół samicy zbiera się grupa admiratorów. Prezentują oni swoje możliwości, np. wyskakując ponad wodę. Słabsze i mniej wytrwałe samce rezygnują, ich miejsce zajmują następne. Zostaje ten, który wypuszcza największe bąble i wydaje najgłośniejsze dźwięki. W czasie sezonu godowego samica kopuluje z różnymi samcami – by zwiększyć swoją szansę na urodzenie potomstwa. Dzieciństwo wielorybów Młode wielorybów żywią się mlekiem matki: w zależności od gatunku od kilku miesięcy do roku. Matka opiekuje się młodym długo. Często pomagają jej w tym krewne, siostry, ciotki albo kuzynki. To matka uczy młode wszystkiego, co musi umieć wieloryb. Czyli oddychać, pływać, komunikować się czy naśladować dźwięki wydawane przez dorosłe osobniki. W tym ostatnim przypadku młode prowadzone są w okolice piaszczystego dna. Tłumi ono pierwsze nieporadne próby śpiewania. Chodzi o to, by odgłosy młodych nie rozprzestrzeniały się za daleko i nie ściągnęły drapieżników. Wieloryby są wielkie od niedawna. Jak do tego doszło? Zmiany klimatu i pojawienie się ogromnych ilości pożywienia przed trzema milionami lat uczyniły z niedużych wielorybów największe zwierzęta w historii Ziemi – informuje pismo "Proceedings... Walenie bardzo przywiązują się do swoich matek. Mają z nimi silne więzi, powstające podczas pierwszych wspólnych lat życia. Pieśni wali grenlandzkich Wale grenlandzkie, w przeciwieństwie do innych gatunków, nie migrują w stronę równika. Cały rok spędzają w zimnych wodach. Może to być przyczyną ich długowieczności. Wieloryby te podobno dożywają nawet 240 lat. Kiedy wiosną Arktyka zaczyna rozmarzać, otwierają się drogi, którymi wale mogą pływać ze wschodu na zachód. Ich pieśni zmieniają się co roku – wale komponują je w ciągu długiej zimy. Jak u innych wielorybów, pieśni służą im do nawigacji, komunikacji i do celów społecznych. W czasie sezonu godowego stają się długie i skomplikowane. Millennium Docs Against Gravity Film „Pieśni wielorybów” będzie można premierowo zobaczyć w podczas festiwalu Millennium Docs Against Gravity. Jubileuszowa 20. edycja największego polskiego festiwalu filmowego odbędzie się w dniach 12–21 maja w kinach w 8 polskich miastach (Warszawa, Wrocław, Gdynia, Poznań, Katowice, Łódź, Bydgoszcz i Lublin) oraz od 23 maja do 4 czerwca online na mdag.pl. Niezapomnianym filmowym podróżom będą tradycyjnie towarzyszyły spotkania z twórcami i bohaterami oraz debaty wokół ważnych tematów zaprezentowanych na ekranie. W tym roku po raz pierwszy powstanie także „safe space” – inkluzywna przestrzeń do rozmów o psychologii oraz seksualności w warszawskiej Kinotece. Będą się tam także odbywały dyżury psychologiczne dla wszystkich osób, które w szczególny sposób poczuły się dotknięte przez festiwalowe filmy. Hasło tegorocznej edycji MDAG brzmi „Nie bądź obojętny_a” i odwołuje się do słynnych słów Mariana Turskiego, które stały się także hasłem obchodów 80. rocznicy wybuchu powstania w getcie warszawskim organizowanych przez Muzeum POLIN. Te słowa korespondują z misją Millennium Docs Against Gravity oraz prezentowanym na festiwalu od lat programem filmowym. To wyraz wartości, które towarzyszą festiwalowi od początku istnienia – uważności i wrażliwości na otaczających nas ludzi. „National Geographic Polska" jest patronem medialnym festiwalu Millennium Docs Against Gravity. Nasz ekspert Magdalena Salik Dziennikarka naukowa i pisarka, przez wiele lat sekretarz redakcji i zastępczyni redaktora naczelnego magazynu „Focus". Wcześniej redaktorka działu naukowego „Dziennika. Polska, Europa, Świat”. Pasjami czyta i pisze, miłośniczka literatury popularnonaukowej i komputerowych gier RPG. Więcej: magdalenasalik.wordpress.com
Mogą ważyć nawet 190 ton, a ich śpiew pokonuje tysiące kilometrów. Czym jeszcze zaskakują nas wieloryby?
Wieloryby stanowią jedną z najciekawszych, a jednocześnie najbardziej tajemniczych grup zwierząt zamieszkujących naszą planetę. Co jeszcze wiemy na temat tych niezwykłych zwierząt? Odpowiedź znajdziesz poniżej.
W tym artykule: Ewolucja wielorybów Charakterystyka wielorybów Rodzaje wielorybów Pokarm wielorybów Ile żyją wieloryby? Śpiew wielorybów Wieloryby w Bałtyku Czy wieloryby są groźne dla człowieka? Ciekawostki o wielorybach Całe swoje życie spędzają w nieprzystępnej morskiej toni, co nie jest częstym zjawiskiem w całej gromadzie ssaków. Pod względem masy ciała niektóre gatunki wygrywają nawet z zauropodami – największymi przedstawicielami prehistorycznego świata dinozaurów. Mówiąc o wielorybach, na myśli trzeba mieć wybranych przedstawicieli gromady ssaków, zaliczanych do infrarzędu waleni. Zwierzęta te są obecne na Ziemi od ok. 50 mln. lat i najprawdopodobniej właśnie teraz znajdują się w szczytowym stadium rozwoju. Ewolucja wielorybów Mechanizmy rządzące ewolucją są doprawdy zaskakujące. W początkowej fazie kształtowania się życia na Ziemi, organizmy wodne zaczęły wychodzić ze swojego środowiska na ląd. Trzeba jednak podkreślić, że w dziejach naszej planety nie brakuje też sytuacji, w których zwierzęta lądowe zaczęły wchodzić do wody. Tak właśnie było z praprzodkami wielorybów. Sensacyjna sekcja zwłok wieloryba. Pod płetwą znaleziono „ludzką" dłoń Sekcja zwłok wieloryba, w której uczestniczył dr Mark Scherz. Zdjęcie, na którym trzyma ogromną pięciopalczastą dłoń, podbiło naukowego Twittera. Po wyginięciu dinozaurów, w oceanach nie zostało zbyt wielu drapieżników. To w połączeniu z wysoką produktywnością biologiczną tego środowiska sprawiło, że wielka woda stała się doskonałym miejscem do życia. Dziesiątki milionów lat temu nastąpiło wydzielenie niektórych gatunków z rzędu parzystokopytnych. W toku ewolucji, przodkowie dzisiejszych waleni zaczęli wykształcać niezwykłe mechanizmy, które umożliwiły im 100-procentowe wykorzystanie potencjału oceanów. Co ciekawe, nie ulega wątpliwości, że zwierzęta te były wyraźnie mniejsze od swoich współczesnych odpowiedników. Walenie są największymi istotami, które kiedykolwiek zamieszkiwały naszą planetę. Zdaniem naukowców, właśnie teraz osiągają swoje szczytowe rozmiary. Oznacza to, że jesteśmy świadkami najbardziej niezwykłego etapu trwającej od 50 mln lat ewolucji waleni. Charakterystyka wielorybów Wieloryby zachowały wszystkie kluczowe cechy ssaków lądowych, jednak przy tym posiadły umiejętności i wykształciły mechanizmy, które mocno upodobniły je do najbardziej prymitywnych ze wszystkich przedstawicieli podtypu kręgowców – do ryb. W jaki sposób natura przystosowała wieloryby do życia pod wodą? W toku ewolucji te niezwykłe zwierzęta niemal całkowicie „zgubiły” włosy. Ich ciała pokrywają tylko prawie niedostrzegalne włosy szczątkowe. Ta zmiana była podyktowana koniecznością zredukowania oporu, jednak doprowadziła do utraty głównej warstwy izolacyjnej. By wieloryby mogły przetrwać w środowisku wodnym, musiały wykształcić inną izolację. Tę rolę (i przy okazji – funkcję magazynu energii) spełnia podskórna warstwa tłuszczu, której grubość może dochodzić do 50 cm. Przednie kończyny przodków wielorybów przekształciły się w płetwy, tylne uległy całkowitej redukcji. Zastąpiła je masywna płetwa ogonowa. Co ciekawe, ta część ciała walenia, w przeciwieństwie do płetwy ogonowej ryb, charakteryzuje się poziomym ułożeniem. Wielorybom zawdzięczamy wiele, w tym tlen. Teraz one potrzebują naszej pomocy Wieloryby pełnią ważną funkcję w morskim ekosystemie. Każdy z nas może zaangażować się w ratowanie wymierających populacji. Jak wszystkie ssaki, także wieloryby oddychają powietrzem atmosferycznym. Umożliwiają im to nozdrza zlokalizowane na górnej powierzchni łba i niezwykle silna przepona, odpowiadająca za sprawne wentylowanie płuc. Rodzaje wielorybów W morzach i oceanach żyje ok. 80 gatunków waleni, które są klasyfikowane w dwóch podrzędach. Mowa o fiszbinowcach i zębowcach. Na podrząd fiszbinowców składają się przedstawiciele fałdowców, wali gładkoskórych i pływaczowatych. Wszystkie one odżywiają się tylko niewielką zdobyczą. Fiszbinowce pozyskują pokarm, zagarniając wielkie masy wody do paszczy i odfiltrowując go przy pomocy masywnego języka i fiszbin – keratynowych płytek pokrywających podniebienie. W odróżnieniu od fiszbinowców, zębowce są aktywnymi myśliwymi. Jak wskazuje na to sama nazwa, natura wyposażyła je w zęby, którymi mogą pochwycić ofiarę. Ten podrząd waleni jest bogato reprezentowany przez delfiny (ponad 30 gatunków) i rodzinę delfinowatych, ale nie przez wieloryby. Jedynym dużym ssakiem zaliczanym do zębowców jest kaszalot. Pokarm wielorybów Różne mechanizmy pozyskiwania pożywienia oznaczają różną dietę. W jadłospisie fiszbinowców pojawia się plankton (organizmy roślinne i zwierzęce unoszące się w wodzie), kryl (niewielkie skorupiaki morskie) i małe ryby. Menu zębowców jest znacznie bardziej zróżnicowane. Ich ostre zęby o stożkowym kształcie pozwalają im polować na ryby i inne stworzenia morskie. Kaszalot, jedyny współcześnie żyjący wieloryb zaliczany do zębowców, potrafi upolować dorodnych przedstawicieli rodziny morsowatych, a nawet rekina. Jednak jego największym przysmakiem są głowonogi, zwłaszcza kałamarnice olbrzymie. W poszukiwaniu tej zdobyczy, żarłoczny kolos może zanurkować na głębokość dochodzącą do 1500 metrów! Ile żyją wieloryby? Wieloryby żyją w środowisku obfitującym w pokarm, potrafią efektywnie migrować, a ze względu na ogromne rozmiary, nie mają naturalnych wrogów (poza człowiekiem). To wszystko przekłada się na niebywałą długowieczność tych niezwykłych zwierząt. Jak długo żyją wieloryby? To zależy od gatunku. Płetwal błękitny, największy wieloryb na świecie, może żyć nawet 90 lat. Kaszalot jest nieco mniej długowieczny – przedstawiciele tego gatunku żyją średnio 70-80 lat. Prawdziwym rekordzistą jest wal grenlandzki. Najstarsze osobniki reprezentujące ten gatunek żyją ponad 200 lat! Śpiew wielorybów Wszystkie walenie posiadły zdolność akustycznej komunikacji, potocznie nazywanej śpiewem. Jednak najdoskonalszymi ze wszystkich „podwodnych śpiewaków” są fiszbinowce, które po mistrzowsku porozumiewają się za pomocą powtarzalnych strof dźwięków. Po raz kolejny nas zaskoczyły. Wieloryby tworzą klany i mają własne dialekty Klik... klik... klik-klik-klik. To dźwięk wydawany przez wieloryba w okolicach wschodnich Karaibów. Przedstawiciel tego samego gatunku, z tego samego miejsca, ale innej grupy osobników wydaje i... W przeciwieństwie do ssaków lądowych, fiszbinowce nie mają strun głosowych. Do wydawania dźwięków służy im elastyczny narząd, nazywany workiem krtaniowym. Gdy powietrze z płuc przedostaje się do worka, zaczyna rezonować. Powstały w ten sposób dźwięk osiąga tak duże natężenie, że może być słyszany tysiące kilometrów dalej. Zębowce produkują dźwięki w nieco inny sposób. Natura wyposażyła je w phonic lips – strukturę przypominającą ludzką jamę nosową. Gdy powietrze przechodzi przez tą strukturę, powstają charakterystyczne piski i gwizdy. Czemu służy śpiew wielorybów? Przede wszystkim wabieniu samic w okresie godowym (właśnie dlatego w przypadku niektórych gatunków „śpiewają” wyłącznie samce). Naukowcy uważają też, że za pomocą charakterystycznych sekwencji dźwięków wieloryby oznaczają też swoje terytorium i rozpoznają członków stada. Dźwięki wydawane przez zębowców służą też echolokacji. Wieloryby w Bałtyku Wieloryby żyją we wszystkich oceanach świata, ale czy można spotkać je w Bałtyku? Można, ale trzeba mieć spore szczęście. Nasze może nie zapewnia odpowiedniej podaży pożywienia dla największych waleni. Zachodnią część Morza Bałtyckiego i wewnętrzne wody duńskie sezonowo odwiedzają finwale. Inne fiszbinowce trafiają do wód Bałtyku przypadkiem. Osobniki, które nie odnajdują drogi powrotnej na otwarte wody oceaniczne, giną z braku pożywienia. Czy wieloryby są groźne dla człowieka? Ogromne rozmiary wielorybów sprawiają, że nie sposób nie czuć przed nimi respektu. Trzeba jednak wiedzieć, że mówimy tu o łagodnych olbrzymach, które nie traktują człowieka jako zdobyczy. Oczywiście, zdarzają się incydenty z udziałem wielorybów. Bywa, że wielkie ssaki zderzają się z łodziami. Znane są też przypadki połknięcia nurków, jednak podkreślamy – takie zdarzenia mają charakter incydentalny. Nawet kaszalot, który jest przecież sprawnym drapieżnikiem, nie interesuje się człowiekiem. Ciekawostki o wielorybach Wieloryby są bez wątpienia jednymi z najbardziej fascynujących zwierząt. Na zakończenie zamieszczamy kilka intrygujących ciekawostek na ich temat. Wieloryb znaleziony u wybrzeży Florydy to zupełnie nowy gatunek. Już zagrożony Choć dopiero go opisano, już został uznany za zagrożony. Mowa o nowym gatunku wieloryba. Jednym ze znanych nam osobników był gigant znaleziony w styczniu 2019 roku na plaży w Everglades na F... Płetwal błękitny może osiągać do 33 m długości, a jego masa dochodzi do 190 ton. To czyni go największym zwierzęciem, jakie kiedykolwiek żyło na Ziemi. Nie wszystkie wieloryby są tak okazałe. Wal karłowaty osiąga zaledwie 6 m długości. Kaszaloty mogą pozostawać pod wodą ponad godzinę. Finwal w ciągu 2 sekund wydycha aż 1500 l powietrza. Żerujący płetwal błękitny jednorazowo nabiera ponad 50 ton wody. Nasz ekspert Artur Białek Dziennikarz i redaktor. Wcześniej związany z redakcjami regionalnymi, technologicznymi i motoryzacyjnymi. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o historii, kosmosie i przyrodzie, ale nie boi się żadnego tematu. Uwielbia podróżować, zwłaszcza rowerem na dystansach ultra. Zamiast wygodnego łóżka w hotelu, wybiera tarp i hamak. Prywatnie miłośnik literatury.
41 fascynujących ciekawostek o delfinach. Nie są tak miłe i łagodne, jak się powszechnie uważa
Delfiny uchodzą za wyjątkowo sympatyczne, łagodne i inteligentne stworzenia, które chętnie nawiązują kontakt z człowiekiem. Trzeba jednak wiedzieć, że wizerunek tych ssaków lansowany w niezliczonych filmach fabularnych to tylko jedna strona ich „osobowości”. Czym zaskakują delfiny? Ciekawostki i interesujące fakty na temat tych zwierząt wymieniamy poniżej.
W tym artykule: Ciekawostki o fizjologii delfinów Ciekawostki o ciąży delfinów Ciekawostki o języku delfinów Co jedzą delfiny? Gdzie żyją delfiny? Inne ciekawostki o delfinach Delfiny należą do najbardziej niezwykłych przedstawicieli gromady ssaków. W całym królestwie zwierząt, to właśnie delfiny mają mózg najbardziej zbliżony do ludzkiego. Potrafią się uczyć, mają swój własny język, a osobniki żyjące w niewoli rozróżniają swoje imiona. Chcesz dowiedzieć się więcej na temat tych zaskakujących stworzeń? Zatem koniecznie zapoznaj się z poniższą listą ciekawostek o delfinach. Ciekawostki o fizjologii delfinów Na rodzinę delfinowatych składa się aż 39 gatunków. Nie jest więc specjalnie zaskakujące, że ich fizjologia skrywa wiele ciekawostek. Największym i najniebezpieczniejszym przedstawicielem rodziny delfinowatych jest orka oceaniczna. Obserwując delfiny, można odnieść wrażenie, że zwierzęta te są nieustannie uśmiechnięte. To tylko złudzenie. Pysk delfina nie ma mimiki, a wrażenie uśmiechu jest spowodowane specyficzną budową tej części ciała. U większości gatunków żuchwa jest dłuższa od szczęki. W trakcie snu, delfiny „wyłączają” tylko jedną półkulę mózgu. Druga przez cały czas pozostaje aktywna. Dzięki temu mogą chronić się przed drapieżnikami i kontrolować oddech. Delfiny są wyjątkowo sprawnymi pływakami. Pod wodą mogą osiągać prędkość dochodzącą do 60 km/godz. To zasługa silnej i ruchliwej płetwy ogonowej. Delfiny oddychają powietrzem atmosferycznym. Delfiny mają duży mózg z silnie pofałdowaną korą, bardziej niż w ludzkim mózgu. Naukowcy dowiedli, że struktury mózgowe odpowiedzialne za samoświadomość i przetwarzanie złożonych emocji są silnie rozwinięte u delfinów. Mózg delfina waży 1,6 kg, czyli więcej niż mózg człowieka. Ciekawostki o ciąży delfinów Delfiny zawierają najbardziej złożone sojusze w świecie zwierząt. Skuteczniejsi w kooperacji są tylko ludzie Analizując dane o 121 samcach butlonosów, naukowcy wykazali, że zwierzęta te budują najbardziej skomplikowane, wielopoziomowe sojusze w świecie zwierząt. Zwiększa to ich szanse na osiągni.. <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/delfiny-zawieraja-najbardziej-zlozone-sojusze-w-swiecie-zwierzat-skuteczniejsi-w-kooperacji-sa-tylko-ludzie-fot-simon-allen1-2b28219.jpg" width="938" height="528" alt="Delfiny zawierają najbardziej złożone sojusze w świecie zwierząt. Skuteczniejsi w kooperacji są tylko ludzie (fot. Simon Allen)" title="Delfiny zawierają najbardziej złożone sojusze w świecie zwierząt. Skuteczniejsi w kooperacji są tylko ludzie (fot. Simon Allen)" /> Samica delfina wydaje potomstwo na świat średnio co 4 lata. Warto wiedzieć, że w przypadku tych ssaków ciąża nie jest zbyt przyjemnym okresem. W zależności od gatunku, ciąża delfina trwa od 10 do 17 miesięcy. Delfiny butlonose źle znoszą ostatni etap ciąży. Tuż przed rozwiązaniem, ich prędkość spada niemal o połowę. Samice rodzą jedno młode, po czym interesują się wyłącznie wychowaniem potomka. Przez ok. 2–4 lata nie dopuszczają do siebie samców. To sprawia, że sfrustrowane delfiny często zabijają młode. Gdy samica straci potomka, ponownie staje się aktywna seksualnie. Żeby poradzić sobie ze zwiększonym oporem, ciężarne samice zmniejszają kąt wychylenia płetwy ogonowej. Ciekawostki o języku delfinów Powstało niesamowite zdjęcie – delfiny z anakondą w pyskach. O co chodzi? Naukowcy sfotografowali słodkowodne delfiny w bardzo dziwnej sytuacji. Otóż zwierzęta trzymały w pyskach dwumetrową anakondę. Dlaczego to robiły? <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/powstalo-niesamowite-zdjecie-delfiny-z-anakonda-w-pyskach-o-co-chodzi-fot-entiauspe-neto-et-al-ecology-2022-cb02f16.jpeg" width="938" height="380" alt="Powstało niesamowite zdjęcie – delfiny z anakondą w pyskach. O co chodzi? (Fot. Entiauspe-Neto et al., Ecology, 2022)" title="Powstało niesamowite zdjęcie – delfiny z anakondą w pyskach. O co chodzi? (Fot. Entiauspe-Neto et al., Ecology, 2022)" /> Delfiny to niezwykle społeczne zwierzęta. Nie jest tajemnicą, że potrafią komunikować się między sobą, ale złożoność ich języka może być niemałym zaskoczeniem dla wielu osób. Delfiny mogą przekazywać sobie nawet bardzo złożone informacje. Wśród wszystkich delfinowatych, najbardziej złożonym językiem posługują się orki. Delfiny nadają imiona swojemu potomstwu. W ich „mowie”, naukowcy wyodrębnili dźwięki, na które reagują wyłącznie określone osobniki. Te niezwykłe ssaki rozpoznają swoje imiona, ale znają też imiona swoich towarzyszy. Udowodniono, że delfiny mogą zapamiętać nawet do 100 różnych „oznakowań” werbalnych! Pod wodą delfiny nie komunikują się przy pomocy strun głosowych. Do wydawania dźwięków służą im tzw. usta foniczne – wykształcona ewolucyjnie struktura w jamie nosowej. Badania naukowe udowodniły, że delfiny potrafią uczyć się innych niż swój własny języków symbolicznych. Naukowcy są w stanie komunikować się z delfinami. Odtwarzając uprzednio nagrane dźwięki, specjaliści przeprowadzili całkiem długą konwersację z tymi niezwykłymi ssakami. Istnieje podejrzenie, że w trakcie rozmowy delfiny potrafią wpływać na swój nastrój, wywołując u „współrozmówcy” złość, smutek lub radość. Delfiny potrafią porozumiewać się także niewerbalnie. Zdaniem naukowców, poszczególne osobniki mogą komunikować się poprzez specyficzne ruchy płetwy ogonowej, sposób pływania lub przybieranie określonych póz. Co jedzą delfiny? Jak delfiny rozpoznają, że w pobliżu są znajomi? Smakują ich mocz Niezwykłe zdolności delfinów od dawna fascynują naukowców. Jak się okazuje, nadal nie wiemy wszystkiego o tych wodnych ssakach. Badacze odkryli właśnie, że butlonosy wykorzystują zmysł s... Delfiny wydają się być wyjątkowo łagodnymi stworzeniami. To tylko pozory. W rzeczywistości są niezwykle sprawnymi myśliwymi. Podstawą jadłospisu delfinów są ryby i kalmary, ale należy wiedzieć, że menu tych zwierząt zależy przede wszystkim od obszaru występowania. Delfiny nie piją wody morskiej. Muszą zadowolić się wodą zgromadzoną w ciałach upolowanych ofiar. Te niezwykłe ssaki posiadły zdolność metabolizowania tłuszczu do postaci wody. W menu delfinów znajduje się wiele ryb, w tym gatunki toksyczne, jak choćby fugu. Zdaniem ekspertów, wydzielana przez nie toksyna działa na te zwierzęta odurzająco, wywołując stan zbliżony do transu, a sama konsumpcja jest działaniem całkowicie świadomym. Fakt, że delfiny często trzymają schwytaną „rozdymkę” w pysku przez kilka minut, a następnie przekazują ją innym osobnikom, zdaje się potwierdzać tę tezę. Delfiny są wyjątkowo sprawnymi myśliwymi, ale gdy nadarza się okazja, „idą na łatwiznę”. Rybackie sieci są dla nich atrakcyjne niczym szwedzki bufet dla człowieka. W ciągu doby, dorosły delfin potrafi pożreć nawet 16 kg ryb. Delfiny nie rozdrabniają swojej zdobyczy, a połykają ją w całości. Zęby służą im wyłącznie do chwytania ofiar. Gdzie żyją delfiny? Gangi delfinów. Mroczne oblicze wodnych ssaków Co roku odnotowuje się kilkadziesiąt przypadków atakowania ludzi przez delfiny. Delfiny żyją w morzach na obu półkulach. Należy jednak podkreślić, że środowisko morskie nie jest ich jedynym domem. Lista obejmująca najbardziej intrygujące informacje na temat delfinów musi uwzględniać ciekawostki o wodzie, w której żyją. Te zwierzęta są kojarzone przede wszystkim z ssakami morskimi. Trzeba jednak wiedzieć, że niektóre gatunki żyją w słodkiej wodzie. Znanych jest pięciu przedstawicieli reprezentujących ten rząd, których naturalnym środowiskiem są rzeki. Delfiny słodkowodne reprezentują rodzinę Platanistidae. Można je spotkać nie tylko w rzekach, ale i w jeziorach. Delfiny najlepiej czują się w strefie ciepłej i umiarkowanej Podobno delfiny występują także w Polsce. To jednak nieprawda. Morświn, który żyje w wodach Bałtyku, jest ich bliskim krewnym, ale nie można zaliczyć go do rodziny Delphinidae. Sporadycznie w Bałtyku pojawiają się delfiny białobokie, ale polskie morze nie jest ich stałym rewirem. Delfiny czasami można spotkać w obszarach przybrzeżnych. Na płytką wodę najczęściej udają się osobniki chore lub ranne. W ten sposób chronią się przed utonięciem. Inne ciekawostki o delfinach 10 super mądrych zwierzaków. Zaskoczą cię swoim intelektem Te zwierzaki nie raz wprawiały ludzi w osłupienie. Który jest najinteligentniejszy? Zobacz nasze zwierzęce "1 z 10". Poniżej zamieszczamy garść kolejnych ciekawostek o delfinach. W starożytnej Grecji zabicie delfina było karane śmiercią. Aborygeni wierzyli, że delfiny są kosmitami przybyłymi z Syriusza. Delfiny uchodzą za zwierzęta wyjątkowo przyjazne ludziom i o ile człowiek nie jest dla nich strawą, to ataki wcale nie należą do rzadkości. W 1994 roku samiec imieniem Tiao, żyjący w obszarze południowego wybrzeża Brazylii, ranił 20 osób, w tym jedną śmiertelnie. Zdarza się, że karmione delfiny kąsają ludzką dłoń, czasami bardzo dotkliwie. Zdaniem naukowców, nie jest to umyślny atak. Zwierzę po prostu myli ludzką rękę z rybą. Znane są przypadki ataków delfinów na nurków. Takie sytuacje wynikają z instynktownego działania dzikiego zwierzęcia. Gdy człowiek zbliża się do ławicy ryb, drapieżny delfin traktuje go jak rywala. Wówczas wypycha go na otwarte morze, nierzadko powodując przy tym liczne złamania. Delfiny są niezwykle aktywne seksualnie. Zdarzają się nawet przypadki, że ogarnięte chucią samce biorą na celownik... człowieka. Agresję seksualną wobec ludzi przejawiają nie tylko samce, ale także samice. Nasz ekspert Artur Białek Dziennikarz i redaktor. Wcześniej związany z redakcjami regionalnymi, technologicznymi i motoryzacyjnymi. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o historii, kosmosie i przyrodzie, ale nie boi się żadnego tematu. Uwielbia podróżować, zwłaszcza rowerem na dystansach ultra. Zamiast wygodnego łóżka w hotelu, wybiera tarp i hamak. Prywatnie miłośnik literatury.
Niedawno odkryty gatunek walenia jest zagrożony wyginięciem. Zostało tylko 51 osobników
Gatunek walenia został odkryty zaledwie w ubiegłym roku, a już okazuje się, że jest zagrożony. Zwierzę żyje w wodach Stanów Zjednoczonych, dlatego eksperci apelują do prezydenta Joe Bidena, aby ten podjął działania ochronne.
W tym artykule: Walenie Rice’a zidentyfikowano jako nowy gatunek dopiero w 2021 roku „Krytycznie zagrożony” gatunek Duży wpływ na spadek populacji miała eksplozja Deepwater Horizon Walka z czasem o przetrwanie Waleń Rice’a (Balaenoptera ricei) to endemiczny gatunek fiszbinowca, który żyje w Zatoce Meksykańskiej. Przez wiele lat był błędnie identyfikowany jako subpopulacja płetwala Bryde’a, którego pozycja taksonomiczna, swoją drogą, wciąż jest niejasna. Walenie Rice’a zidentyfikowano jako nowy gatunek dopiero w 2021 roku Dopiero w 2021 roku dokładna analiza szkieletowa oraz badania genetyczne pozwoliły wyodrębnić walenia Rice’a jako zupełnie nowy gatunek. Problem polegał na tym, że wieloryby Rice’a i Bryde’a wyglądają prawie identycznie. Okazało się jednak, że ten pierwszy miał znacznie szerszą kość nosową, unikatowy kształt kości czołowej, a dodatkowo zaobserwowano różnice na poziomie DNA. Walenie Rice’a dorastają do 12 metrów długości, ważą ok. 27 ton i mają jeden z najbardziej zróżnicowanych repertuarów dźwiękowych spośród wszystkich znanych waleni na świecie. Ponadto jest to jedyny wieloryb, który żyje tylko w wodach Stanów Zjednoczonych. „Krytycznie zagrożony” gatunek Międzynarodowa Unia Ochrony Przyrody wpisała walenia do Czerwonej Księgi Gatunków Zagrożonych i określiła jego status jako „krytycznie zagrożony”. Organizacja oceniła, że powodem, dla którego populacja gatunku drastycznie się zmniejszyła, jest industrializacja Zatoki Meksykańskiej (chodzi głównie o przemysł gazowy i naftowy). Zagrożeniem dla waleni są również porzucony sprzęt rybacki oraz zderzenia ze statkami, które pływają po zbiorniku. Niedawne badania wykazały , że pozostało tylko 51 osobników tego gatunku. Właśnie dlatego grupa 101 międzynarodowych ekspertów wystosowała list otwarty do administracji Joe Bidena, w którym apelują o pilne działania. Najnowsze badania pokazują, że światło słoneczne pomaga usuwać skutki wycieku ropy naftowej do oceanów Naukowcy odkryli, że światło słoneczne ma dużo większy wpływ na ratowanie oceanów, które ucierpiały wskutek wycieku ropy naftowej. Czy przyroda sama po nas posprząta? – Jeżeli nie zostaną podjęte pilne działania ochronne, wkrótce możemy być świadkami wyginięcia tego gatunku walenia – czytamy w liście. – Przy tak małej populacji, utrata nawet jednego osobnika zagraża przetrwaniu całego gatunku – dodają eksperci. Duży wpływ na spadek populacji miała eksplozja Deepwater Horizon Autorzy listu zwracają uwagę również na to, jak duży wpływ na populację waleni Rice’a miała eksplozja platformy wiertniczej Deepwater Horizon. Do katastrofy ekologicznej doszło 20 kwietnia 2010 roku w Zatoce Meksykańskiej. W wyniku wybuchu doszło do 87-dniowego wycieku ropy. Do wody dostało się wówczas ponad 600 tysięcy ton nafty. Naukowcy uważają, że bezpośrednim skutkiem tego wydarzenia było unicestwienie 20% populacji waleni Rice’a. Eksperci zwracają uwagę na to, że walenie są również niezwykle podatne na tzw. zanieczyszczenie hałasem, który jest emitowane przez m.in. rafinerie. Podczas badań sejsmicznych w poszukiwaniu złóż ropy, wytwarzane są potężne fale dźwiękowe, które zakłócają komunikację i nawigację waleni. Co więcej, walenie, które znajdą się w pobliżu takich prac, mogą zostać trwale ogłuszone. Walka z czasem o przetrwanie W liście podkreślono, że Stany Zjednoczone powinny zrezygnować ze wszelkiej działalności sejsmicznej na terenie Zatoki Meksykańskiej i wycofać się z najnowszego programu wydobycia ropy na tym obszarze. Zagrożone wyginięciem wieloryby są niepokojące chude. Dlaczego ma to znaczenie? Z nowego badania wynika, że północnoatlantyckie wieloryby właściwe są w gorszej kondycji niż ich południowi kuzyni, częściowo z powodu zaplątywania się w sprzęty rybackie. <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/samica-wieloryba-z-polnocnego-atlantyku-i-jej-nowe-ciele-plywaja-u-wybrzezy-florydy-na-ziemi-pozostalo-tylko-400-takich-ssakow-morskich-photograph-by-brian-j-skerry-nat-geo-image-collection-9312cb9.jpeg" width="938" height="625" alt="Samica wieloryba z Północnego Atlantyku i jej nowe cielę pływają u wybrzeży Florydy. Na Ziemi pozostało tylko 400 takich ssaków morskich (Photograph by Brian J. Skerry, Nat Geo Image Collection)" title="Samica wieloryba z Północnego Atlantyku i jej nowe cielę pływają u wybrzeży Florydy. Na Ziemi pozostało tylko 400 takich ssaków morskich (Photograph by Brian J. Skerry, Nat Geo Image Collection)" /> Eksperci twierdzą, że ważne jest również wprowadzenie ograniczeń prędkości statków oraz przekierowanie tras poza siedliska waleni Rice’a. Uczeni zaznaczają, że są to główne wymogi, które mogą uratować populację tych zwierząt. Naukowcy podkreślają, że wymienione w liście niebezpieczeństwa dotyczą tak naprawdę waleni na całym świecie. Jednak sytuacja w Zatoce Meksykańskiej jest bezprecedensowa, ponieważ rozgrywa się tam walka o przetrwanie gatunku. Walka, którą wciąż można wygrać. Nasz ekspert Jakub Rybski Dziennikarz, miłośnik kina niezależnego, literatury, ramenu, gier wideo i dobrego rocka. Wcześniej związany z telewizją TVN24 i Canal +. Zawodowo nie boi się podejmować żadnego tematu, prywatnie bardzo zainteresowany polityką. Autor bloga na Instagramie "Mini Podróże".
Największy wieloryb. Poznajcie płetwala błękitnego, który waży tyle, co 30 słoni
Największy wieloryb to bez wątpienia płetwal błękitny. Ile waży wieloryb zaliczany do tego gatunku? Jego masa sięga 190 ton. Rozmiary wieloryba też budzą podziw.
W tym artykule: Ile waży wieloryb? Płetwal błękitny bije rekordy Rozmiary wieloryba są zbliżone do 10-piętrowego wieżowca Czy jakieś zwierzę mogłoby być cięższe od płetwala? Największy z wielorybów jest zagrożony wyginięciem Jaki jest największy wieloryb na świecie? Pod względem masy ciała prym wiedzie płetwal błękitny (Balaenoptera musculus). Jest największym zwierzęciem, jakie obecnie zamieszkuje Ziemię. I największym w całej dotychczasowej historii życia na naszej planecie. Oraz, oczywiście, największym ze ssaków. Ile waży wieloryb? Płetwal błękitny bije rekordy Rekordowe okazy płetwala błękitnego osiągają 190 tys. kg, czyli 190 ton. To mniej więcej tyle, co 30 słoni albo tyranozaurów. Albo tyle, co 2600 dorosłych ludzi. Sam język tego zwierzęcia może ważyć tyle, co jeden słoń, czyli ponad 6 ton. Serce płetwala błękitnego waży do 900 kg, tyle co samochód osobowy. Natomiast jego oczy są niewielkie, rozmiaru grejpfruta. Największy wieloryb odżywia się drobnymi stworzeniami morskimi, przede wszystkim krylem. Dziennie połyka go nawet 16 ton, co stanowi odpowiednik 28 mln kcal. Za jednym otwarciem paszczy potrafi zjeść pół miliona kilokalorii! Ale w okresie godowym, który przypada zimą, płetwale poszczą. Wędrują wówczas na wody tropikalne, gdzie brakuje ich pożywienia. Według najnowszych badań walenie jedzą nawet 3 razy więcej niż przypuszczano Okazuje się, że największe zwierzęta świata jedzą znacznie więcej niż do tej pory zakładali naukowcy. Problem polega na tym, że nikt wcześniej nie zbadał żyjącego walenia, a tylko ich... Płetwal błękitny ma też na koncie inny rekord. Produkuje najtłustsze mleko. Zawiera ono aż 50 proc. tłuszczu, czyli tyle, ile tłusty ser. Mleko kobiece ma go tylko ok. 3,5 proc., a krowie – 4 proc. Tak tłuste mleko jest wielorybom niezbędne. Noworodek płetwala w chwili przyjścia na świat waży około dwóch ton. To też rekord w świecie zwierząt. Wysokokaloryczny pokarm pozwala małemu płetwalowi zwiększać masę ciała nawet o 90 kg dziennie. Każdego dnia wypija ok. 180 litrów mleka. Karmienie mlekiem u płetwali trwa 6–7 miesięcy. W tym czasie młody wieloryb przyczynia się do utraty jednej czwartej masy ciała swej matki. Sam wówczas osiąga długość ok. 15 m. Rozmiary wieloryba są zbliżone do 10-piętrowego wieżowca Długość ciała płetwala błękitnego sięga 30 m. To mniej więcej tyle, co 10-piętrowy wieżowiec. Obliczenia wykazują, że maksymalna długość tego zwierzęcia mogłaby sięgać 33 m. Brak jednak rzetelnie potwierdzonych obserwacji tak wielkich wielorybów. Dorosłe samice płetwali błękitnych są większe od samców. Noworodki płetwali mierzą 600–700 cm. Ubarwienie zwierzęcia jest błękitnoszare, stąd nazwa gatunku. Skóra płetwala może być cętkowana. Jednak pod względem długości rekord należy do innego zwierzęcia morskiego. To bezkręgowiec Lineus longissimus, należący do typu wstężnic (Nemertea). Żyje on u wybrzeży Europy Północnej w mulistym morskim dnie i osiąga przeciętnie 30 m długości. Najdłuższy znany okaz, wyrzucony przez morze w 1864 r. w miejscowości St. Andrews u wybrzeży Szkocji, mierzył podobno aż 55 m! Czy jakieś zwierzę mogłoby być cięższe od płetwala? Biologia i fizyka stawiają granice, których przekroczyć się nie da. Zwiększenie wymiarów powoduje zwiększenie objętości, a przez to i ciężaru zwierzęcia. Tego zaś mógłby nie wytrzymać jego szkielet i narządy wewnętrzne. Najcięższe żyjące dziś zwierzę lądowe to słoń afrykański. Jego masa sięgać może 10 ton. Aby ją utrzymać, słoń musi mieć bardzo grube nogi. Cięższe zwierzę nie mogłoby żyć na lądzie, ponieważ musiałoby mieć nogi grubsze niż reszta ciała, co uniemożliwiałoby mu poruszanie się. Gdyby nogi były szczuplejsze, ich kości zostałyby zmiażdżone przez wielką masę ciała. Wieloryb znaleziony u wybrzeży Florydy to zupełnie nowy gatunek. Już zagrożony Choć dopiero go opisano, już został uznany za zagrożony. Mowa o nowym gatunku wieloryba. Jednym ze znanych nam osobników był gigant znaleziony w styczniu 2019 roku na plaży w Everglades na F... A co z największymi dinozaurami? Szacuje się, że mogły ważyć najwyżej 200 ton. I jeśli tak było, to zapewne większą część życia spędzały zanurzone w wodzie. Podobnie zresztą jak płetwal błękitny. Dlaczego? Woda wskutek działania siły wyporu zmniejsza oddziaływanie grawitacji na ciało zwierzęcia. To z kolei zmniejsza obciążenie m.in. szkieletu. Największy z wielorybów jest zagrożony wyginięciem Płetwale błękitne mogą żyć nawet 90 lat. Niestety, zagrożeniem dla nich jest aktywność człowieka oraz wywołane przez naszą cywilizację zmiany klimatu. Ile jest na Ziemi największych wielorybów? Naukowcy szacują, że od 10 do 25 tys. To zaledwie 10% ich populacji z XIX wieku. Liczba tych zwierząt w ostatnich latach rośnie, ale płetwale nadal są uznawane za gatunek zagrożony wyginięciem. Przez 60 lat intensywnych połowów wielorybnicy zabili ich ponad 176 tys. Zakazano tego dopiero w 1966 r. Płetwale nadal jednak mają problemy. Szkodzi im podwodny hałas wytwarzany przez nasze maszyny. Nierzadko też zdarzają się ich kolizje z kutrami rybackimi, łowiącymi np. łososie w akwenach, które dla tych wielorybów są naturalnymi żerowiskami. Jedynym naturalnym wrogiem płetwala jest orka oceaniczna.
Hity wielorybów potrafią pokonać ocean. Humbaki oddalone o 14 tys. km śpiewają te same pieśni
Kultura rozprzestrzenia się na gigantyczne odległości nie tylko w społecznościach ludzi. Naukowcy odkryli, że humbaki na całym Południowym Pacyfiku – od wschodnich wybrzeży Australii, przez Polinezję Francuską, aż po Ekwador – wyśpiewują te same pieśni godowe.
W tym artykule: Jak śpiewają humbaki? Jak się rozchodzą wielorybie pieśni? Jak wieloryby uczą się swoich pieśni? Długopłetwce oceaniczne, zwane również humbakami, to wielkie morskie ssaki z długimi, przypominającymi skrzydła płetwami piersiowymi. Żyją we wszystkich oceanach świata. Jednak większość populacji szacowanej na 80 tys. osobników występuje na półkuli południowej. Tam właśnie grupa naukowców z Ekwadoru i Wielkiej Brytanii prowadziła badania pieśni „wyśpiewywanych” przez samce humbaków. Okazało się, że wieloryby uczą się od siebie nawzajem nowych kawałków. A wielorybi hit może pokonać nawet tysiące kilometrów. W pracy opublikowanej w czasopiśmie „Royal Society Open Science” naukowcy opisali, jak nowa wielorybia pieśń, która została ułożona w pobliżu Australii, po kilku latach trafiła do Polinezji Francuskiej. A następnie przewędrowała Pacyfik i była słyszana aż w pobliżu Ekwadoru. Jak śpiewają humbaki? Wśród humbaków pieśni wyśpiewują tylko samce. Ich śpiewy to ciągi niskich dźwięków, przypominających buczenie. Zazwyczaj trwają od kilkunastu do dwudziestu paru minut. Każda grupa wielorybów zamieszkująca określony teren ma własne, charakterystyczne pieśni, które rozbrzmiewają w zimie, w sezonie godów. Te zdjęcia sprawią, że sam odpłyniesz! Nurkowanie z wielorybami z Królestwa Tonga Pod wodą zwykle fotografuję stworzenia kilkunastomilimetrowej, czasami wręcz kilkumilimetrowej wielkości. Przed moim obiektywem rzadko pojawiają się zwierzęta większe niż piłeczka do ping... Pieśni te mają unikatowe „tematy przewodnie”. Każda zawiera ich kilka. Co pewien czas pieśni wyśpiewywane przez daną grupę przechodzą rewolucję, a ich charakterystyczne frazy się zmieniają. Pieśni wielorybie rozchodzą się w wodzie na wiele dziesiątków kilometrów. Wieloryby słyszą więc siebie nawzajem. Jak się właśnie okazało, sprzyja to rozprzestrzenianiu się nowych wielorybich utworów. I to na odległości, które trudno sobie wyobrazić. Jak się rozchodzą wielorybie pieśni? Już na początku tego wieku naukowcy odkryli, że humbaki z zachodnich wybrzeży Australii wyśpiewują te same „tematy przewodnie”, co wieloryby żyjące w pobliżu wybrzeży wschodnich. Dziesięć lat później wyszło na jaw, że długopłetwce z Polinezji Francuskiej – odległej od Australii o ok. 6 tys. km – również śpiewają to samo. Teraz naukowcy odkryli, że to nie koniec wędrówek wielorybich hitów. Nagrywając pieśni humbaków w latach 2016–2018, wykazali, że pieśni z Polinezji przewędrowały wraz z wielorybami cały Pacyfik. Dotarły aż do wybrzeży Ekwadoru. – Nasze badanie wykazało, że pieśni wpierw słyszane w zachodnich populacjach (humbaków – przyp. red.) rozprzestrzeniają się następnie na całym Południowym Pacyfiku – napisali autorzy w swojej pracy. – To sugeruje, że kulturowa transmisja pieśni wielorybich może obejmować nawet całą południową półkulę – dodali. Gdyby tak było, wówczas wokalna kultura wielorybów swoim zasięgiem rywalizowałaby jedynie z naszą, ludzką. Jak wieloryby uczą się swoich pieśni? Naukowcy nie są pewni, dlaczego samce wielorybów podchwytują zasłyszane w ocenie „utwory” wyśpiewywane przez innych przedstawicieli ich gatunku. Podejrzewają jednak, kiedy to się dzieje. Sezon godowy u wielorybów przypada na miesiące zimowe, a poszczególne stada udają się wówczas na tereny godowe. Odkryto nową populację płetwali błękitnych. Zdradził je śpiew Płetwale błękitne mogą być największymi zwierzętami na świecie, ale są też jednymi z najtrudniejszych do znalezienia. Przekonali się o tym naukowcy z Uniwersytetu Nowej Południowej Wali... W lecie jednak migrują w inne miejsca, gdzie szukają pożywienia. Różne stada wielorybów mogą się wówczas mijać albo zbliżać do siebie. Wtedy właśnie mogą słyszeć się nawzajem. A chociaż lato nie jest typowym okresem „śpiewania”, wieloryby ćwiczą wówczas, przygotowując się do zimowych koncertów. Wtedy właśnie mogą powstawać nowe „tematy przewodnie”, które zostają podchwycone przez przypadkową widownię. Zagadką pozostaje, czy pieśni wielorybie rozprzestrzeniają się wyłącznie z zachodu na wschód, jak dotychczas zaobserwowano. Oraz jak daleko mogą faktycznie zawędrować najbardziej chwytliwe wielorybie „utwory”. Źródła: Royal Society Open Science, ScienceAlert. Nasz ekspert Magdalena Salik Dziennikarka naukowa i pisarka, przez wiele lat sekretarz redakcji i zastępczyni redaktora naczelnego magazynu „Focus". Wcześniej redaktorka działu naukowego „Dziennika. Polska, Europa, Świat”. Pasjami czyta i pisze, miłośniczka literatury popularnonaukowej i komputerowych gier RPG. Więcej: magdalenasalik.wordpress.com
Morze wyrzuciło na brzeg tajemniczy gatunek martwego walenia. Miał liczne rany na całym ciele
Naukowcy nie są pewni, do jakiego gatunku należy zwierzę, ani co spowodowało jego śmierć. Znaleziono je w Kalifornii.
W tym artykule: Waleń należy do rodziny zyfiowatych Naukowcy nie są pewni, jaki gatunek reprezentuje martwy waleń Tajemnicze zwierzę miało na ciele liczne rany i obrażenia Ssak mógł zginąć na skutek połknięcia plastiku, ale to na razie hipoteza Zwłoki walenia odnaleziono na kalifornijskiej plaży, która znajduje się w granicach narodowego rezerwatu przyrody Jug Handle, na północny-zachód od Sacramento. Zwierzę miało prawie 5 metrów długości. Naukowcy ustalili, że należy do rodziny zyfiowatych. Stworzenia te posiadają charakterystyczny dziób, co sprawia, że przypominają delfiny. Waleń należy do rodziny zyfiowatych Kalifornijska Akademia Nauk w San Francisco we współpracy z Noyo Center for Marine Science podjęła się odzyskania ciała walenia z plaży. Grupa naukowców pobrała próbki tkanek i organów stworzenia, a następnie przesłała je do analizy instytutowi w Karolinie Południowej. Wieloryby są wielkie od niedawna. Jak do tego doszło? Zmiany klimatu i pojawienie się ogromnych ilości pożywienia przed trzema milionami lat uczyniły z niedużych wielorybów największe zwierzęta w historii Ziemi – informuje pismo "Proceedings... Naukowcy liczą na to, że uda im się dowiedzieć więcej o tych zwierzętach. Zyfiowate stanowią drugą co do liczby gatunków i jedną z najmniej znanych rodzin dużych ssaków. Wszystko dlatego, że te wieloryby pływają na ekstremalnych głębokościach, a przynajmniej dużo głębiej niż inne ssaki morskie. Eksperci sądzą, że niektóre gatunki mogą przebywać pod wodą nawet przez 3 godziny. Naukowcy nie są pewni, jaki gatunek reprezentuje martwy waleń Właśnie dlatego do tej pory naukowcy zaobserwowali bardzo znikomą liczbę przedstawicieli zyfiowatych. Niektórzy badacze uważają więc, że odkrycie zwłok w Kalifornii może być bardzo ważnym krokiem naprzód w badaniach nad tą rodziną. Uczeni wciąż nie są pewni, do jakiego gatunku może należeć waleń. Mają jednak cztery typy: dziobowal skryty (Mesoplodon carlhubbsi), dziobowal szablozębny (Mesoplodon stejnegeri), dziobowal miłorzębozębny (Mesoplodon ginkgodens), dziobowal karłowaty (Mesoplodon peruvianus). Zagrożone wyginięciem wieloryby są niepokojące chude. Dlaczego ma to znaczenie? Z nowego badania wynika, że północnoatlantyckie wieloryby właściwe są w gorszej kondycji niż ich południowi kuzyni, częściowo z powodu zaplątywania się w sprzęty rybackie. <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/samica-wieloryba-z-polnocnego-atlantyku-i-jej-nowe-ciele-plywaja-u-wybrzezy-florydy-na-ziemi-pozostalo-tylko-400-takich-ssakow-morskich-photograph-by-brian-j-skerry-nat-geo-image-collection-c368478.jpeg" width="938" height="625" alt="Samica wieloryba z Północnego Atlantyku i jej nowe cielę pływają u wybrzeży Florydy. Na Ziemi pozostało tylko 400 takich ssaków morskich (Photograph by Brian J. Skerry, Nat Geo Image Collection)" title="Samica wieloryba z Północnego Atlantyku i jej nowe cielę pływają u wybrzeży Florydy. Na Ziemi pozostało tylko 400 takich ssaków morskich (Photograph by Brian J. Skerry, Nat Geo Image Collection)" /> Oprócz tego, że trudno określić gatunek martwego walenia, naukowców zaintrygował jeszcze jeden fakt. Zwierzę miało liczne rany na całym ciele, a w szczególności na głowie. – Wszystko wskazuje na to, że w pobliżu szczęki doszło do poważnego urazu. Ale musimy dokładniej zbadać czaszkę, żeby ocenić, co było jego przyczyną – mówił Trey Petrey, pracownik Noyo Center for Marine Science. Tajemnicze zwierzę miało na ciele liczne rany i obrażenia Na podstawie wstępnych oględzin uczeni szacują, że mogło dojść do zderzenia zwierzęcia z dużym statkiem. Naukowcy twierdzą, że ssaki morskie, które korzystają z echolokacji do nawigacji, są szczególnie narażone na takie wypadki. Łodzie wytwarzają dźwięki, które zakłócają zdolności nawigacyjne i orientacyjne tych zwierząt. Badacze, którzy analizowali ciało walenia, dodają, że część zadrapań i ran powstała na skutek konfrontacji z innymi osobnikami. Być może doszło do walki samców, ale z tą hipotezą należy jeszcze poczekać do czasu, aż będzie znana płeć stworzenia. Po raz kolejny nas zaskoczyły. Wieloryby tworzą klany i mają własne dialekty Klik... klik... klik-klik-klik. To dźwięk wydawany przez wieloryba w okolicach wschodnich Karaibów. Przedstawiciel tego samego gatunku, z tego samego miejsca, ale innej grupy osobników wydaje i... Ssak mógł zginąć na skutek połknięcia plastiku, ale to na razie hipoteza Jedną z przyczyn śmierci może być według naukowców połknięcie plastikowych odpadów. Eksperci zwracają uwagę na fakt, że jeżeli tworzywa sztuczne dostaną się do przewodu pokarmowego walenia, nie mogą zostać później wydalone, co znacznie pogarsza trawienie. Zalegający plastik uniemożliwia bowiem przyjmowanie nowego pokarmu. Wieloryby umierają wówczas z głodu. Co ciekawe, na skórze tajemniczego stworzenia zaobserwowano ślady zawszeli, czyli tak zwanych wszy wielorybich (Cyamidae). To rodzina pasożytniczych skorupiaków, które żywią się tkankami delfinów i waleni. Wczepiają się w skórę żywiciela na całe jego życie. Portal Live Science przypomina, że te stawonogi mogą być cennym źródłem wiedzy dotyczącym migracji wielorybów. Źródło: Noyo Center for Marine Science.
Śpiewy humbaków jednak nie są częścią rytuałów godowych
Typowe rytuały godowe można porównać do jingli reklamowych. Humbaki mają jednak niewiele wspólnego z powtarzalnością.
W tym artykule: Co oznaczają śpiewy humbaków? Humbaki na Dominikanie W odróżnieniu od ludzi, zwierzęta cały czas pielęgnują złożone rytuały godowe. Złączenie się w pary jest często poprzedzane zalotami partnera. Prym wiodą ptaki. Aby zwrócić na siebie uwagę potencjalnej partnerki, niektóre samce wykonują specjalne „tańce” okraszone charakterystycznymi trelami. Godowe zachowania charakteryzuje wysoka powtarzalność konkretnych gestów. Naukowcy długo myśleli, że śpiewy humbaków są właśnie ich wyznaniem miłości. Okazało się jednak, że kuzyni wielorybów wykorzystują je do innych celów. Co oznaczają śpiewy humbaków? Profesor Eduardo Mercado III z Buffalo College of Arts and Sciences przekonuje w swoich badaniach, że śpiewy humbaków mogą szkodzić zalotom i w rzeczywistości są wykorzystywane do echolokacji. Dzięki nim walenie szukają więc innych osobników, ale charakterystyczne dźwięki zdecydowanie nie są dla nich zachętą do amorów. – Początkowo chciałem opisać, w jaki sposób różnią się odgłosy wydawane przez poszczególne humbaki, ponieważ hipoteza reprodukcyjna sugeruje, że śpiewy powinny być jak najbardziej rozbudowane. W przeciwnym razie nie byłyby atrakcyjne dla potencjalnych partnerów. Dynamiczne zmiany w melodii i dźwiękach przynoszą jednak efekt inny od zamierzonego – tłumaczy naukowiec. Typowe rytuały godowe można porównać do jingli reklamowych. Wpadają w ucho, a przez to, że są bardzo często powtarzane w radiu czy telewizji, jeszcze bardziej przykuwają uwagę potencjalnych konsumentów. Melodie humbaków mają za to niewiele wspólnego z powtarzalnością. Profesor Mercado III pisze, że bardziej przypominają spontaniczne improwizacje jazzowe. W swoich badaniach naukowiec przeanalizował nagrania humbaków żyjących u wybrzeży Hawajów. Na ich podstawie porównał złożoność i konstrukcję śpiewów waleni do ruchu gałki ocznej zwierzęcia, które obserwuje okolicę. Odgłosy wydawane przez humbaki nie są jednolite. Autor badań wyszczególnił „wyśpiewywanie samogłosek” i stukanie językiem o podniebienie. Każdy rodzaj sygnału służy echolokacji w inny sposób. – Te rozróżnienia nie są istotne dla hipotezy o reprodukcji. Dowodzą jednak, że zwrotne informacje akustyczne różnią się w zależności od wydawanych przez humbaki dźwięków – podsumowuje profesor Mercado III. Humbaki na Dominikanie Gdzie można oglądać humbaki? Walenie szczególnie upodobały sobie dominikańską Zatokę Samana na Morzu Karaibskim. Każdego roku od grudnia do stycznia przypływają tam tysiące osobników, żeby się rozmnożyć. W okolice Grenlandii wracają dopiero na wiosnę. Źródło: Learning & Behavior