Południowa Turcja smakuje pistacjową baklawą, pachnie kardamonem i żyje na gwarnych bazarach
Mozaika kultur na południu Turcji tworzy niesamowity efekt. Bazary i kawiarnie mieszają się tu z unikatowymi zabytkami.
Spis treści: Odmiany baklawy Historia Gaziantep Bazar Bakırcılar Çarşısı Muzeum Zeugma Göbekli Tepe i Şanlıurfa Mardin Południowa Turcja – informacje praktyczne Wizytę w Turcji lubię zaczynać przy stole. A tym bardziej w Gaziantepie na południu kraju, które słynie z pistacjowych sadów. A jeśli pistacje, to i baklawa. Mówiąc między nami, dla niej tu przyjechałam. – Czy to prawda, że wasza baklawa jest słodsza od cukru? – zagajam kelnera, który na lewej piersi dumnie nosi tabliczkę z imieniem Mustafa i stawia przede mną talerzyki z różnymi rodzajami najsłynniejszego tureckiego deseru oraz kawę z dziko rosnących pistacji menengiç (to dopiero wynalazek). Odmiany baklawy – Proszę nie żartować z naszej baklawy – Mustafie najwyraźniej nie do śmiechu. – Sam kiedyś ją piekłem, kilka dobrych lat uczyłem się ręcznie rozciągać ciasto filo, odpowiednio nasączać je wodą z cukrem i cytryną oraz wodą różaną. Potem układać kolejne warstwy, smarować je masłem. I oczywiście przekładać dojrzewającymi na naszej ziemi drobno zmielonymi pistacjami. Mój dziadek mawiał, że dobra baklawa działa na wszystkie zmysły. Słucham tego krótkiego wykładu z uwagą, na wszelki wypadek studzę ciekawość i nie zadaję więcej pytań, tylko zabieram się do jedzenia. Midye w kształcie muszli jest bardzo puszysta, leciutka, jak trzeba – wilgotna i idealnie chrupiąca, a kiedy ją nagryzam, słyszę subtelny szelest. Wersja z orzechami włoskimi (cevizli) okazuje się nieco bardziej cierpka, trochę mniej słodka, ale najbardziej smakuje mi krojona w małe kwadraty özel kare – to najpopularniejsza i najdelikatniejsza z baklaw. Zastanawiam się, czy to ona jest najbardziej podobna to pierwszej wersji deseru, o której można poczytać w „Księgach kuchennych pałacu Topkapi” z 1473 r. Między kęsami popijam menengiç, która ma konsystencję gęstego mleka i smak słodkiego napoju orzechowego. Jak po takim ucztowaniu odejść od stołu? Historia Gaziantep Nie opuszczam więc restauracji Tahmis, tylko gapię się na miejscowych. Kilku mężczyzn wróciło właśnie z popołudniowej modlitwy w pobliskim XVI-wiecznym meczcie Alaüddevle, zamawiają czaj i odpalają papieroski (siedzimy w ogródku na zewnątrz), trzy kobiety ubrane w długie chusty przyszły na kawę – podawaną w małych metalowych filiżankach. Wpadła też grupka młodych – sądząc po niedbałych strojach – rzemieślników z sąsiedniego bazaru Bakırcılar Çarşısı. Zamówili ajran dla ochłody. Patrzę na te grupki i myślę o historii – bo Gaziantep to nie tylko raj dla łasuchów, ale też dla tych, którzy interesują się przeszłością. Wyobrażam sobie, że oto siedzę w miejscu, gdzie ludzie żyli już 4 tys. lat p.n.e. Przez miasto w tym czasie zdążyły się przewinąć wielkie cywilizacje i kultury m.in.: Hetytów, Babilończyków, Persów, a także Rzymian i Bizantyjczyków – ci ostatni ufortyfikowali Gaziantep, a Arabowie wprowadzili tutaj islamską architekturę. Miasto było też świadkiem krucjat czy wielkości imperium osmańskiego. Bazar Bakırcılar Çarşısı Kiedy przechodzę przez gwarny, pachnący szafranem i kardamonem bazar Bakırcılar Çarşısı, na którym stoły uginają się od słoi z miętą, kminem rzymskim, cynamonem, sproszkowaną papryką, sumakiem czy pieprzem, to wiem, że bogactwo przypraw, które mnie otacza, ma związek z położeniem Gaziantepu na historycznym Jedwabnym Szlaku oraz Szlaku Przypraw. Stragany z nabrzmiałymi granatami, dorodnymi melonami i brzoskwiniami przeplatają się z warsztatami, w których wykuwa się naczynia, szyje skórzane buty i tka dywany, sklepikami z miedzianymi naczyniami, biżuterią i oliwkowym mydłem. Dochodzę do stoiska z lnianymi sukniami, zza których wygląda trzech uśmiechniętych mężczyzn – siedzą na drewnianych rozpadających się krzesłach i ni stąd, ni zowąd zaczynają grać lokalną pieśń. Gość z bujnymi wąsiskami – na skrzypcach, drugi w koszuli w kratę – na bębenku, trzeci w turkusowej tunice – na cümbüş. Cóż, kiedy płynie orientalna muzyka, od razu robi się weselej. Mój uśmiech sprytnie wykorzystuje handlarka i podbiega do mnie tanecznym pląsem: – Ten będzie do ciebie pasował – podsuwa mi pod nos czarny flakonik perfum. Wyczuwam drzewo sandałowe, wanilię i oud. Świetne! I kosztują tylko 1,2 tys. lir. Biorę. A teraz natychmiast muszę opuścić bazar Bakırcılar Çarşısı, bo zaraz jeszcze na coś się skuszę – a mam już w plecaku kilogram pistacji, dwa pudełka baklawy, no i perfumy. Skręcam więc w boczną uliczkę, by powłóczyć się po okolicy. Widzę kilka opuszczonych willi, odrapanych kamienic – między którymi suszy się pranie – ale też urodziwe tradycyjne, drewniano-kamienne domy osmańskie z kwietnymi dziedzińcami. Muzeum Zeugma Zanim wyruszę dalej – do Şanlıurfy mam 2 godz. jazdy autem – chcę jeszcze zajrzeć do nowoczesnej, monumentalnej bryły muzeum Zeugma, gdzie mozaiki, freski i wapienne rzeźby opowiadają dzieje miasta. We wnętrzu panuje półmrok, co potęguje moją ciekawość. Chodzę wśród starożytnych kolumn i sarkofagów, robię zdjęcia mozaikom, które przedstawiają bóstwa, niektóre z płytek datowane są na II w. p.n.e. i zdobiły wnętrza domostw. Większość eksponatów pochodzi z terenów antycznego miasta Zeugma położonego nieopodal dzisiejszego Gaziantepu. Na deser zostawiam sobie mały ciemny pokój, w którym staję oko w oko ze słynną „Cyganką”, czyli fragmentem mozaiki prezentującym twarz dziewczyny. Ma przeszywające spojrzenie, które bez względu na to, z której strony na nią patrzę, wbija we mnie wzrok. Pochodzi najpewniej z III w. i jest tak intrygująca, że stała się symbolem miasta widniejącym m.in. na pamiątkowych magnesach. Göbekli Tepe i Şanlıurfa – To najstarsze na świecie miejsce kultu, na które teraz patrzycie, zrewolucjonizowało myślenie o naszej cywilizacji – słyszę z ust podekscytowanego przewodnika stojącego nad stanowiskiem archeologicznym Göbekli Tepe, do którego przyjechałam w drodze do Şanlıurfy. Jego powstanie jest datowane na ok. 12 tys. lat p.n.e. Wykopaliska ruszyły tu w latach 90. XX w. i dotychczas odkryto m.in. kamienne słupy w kształcie litery T, na których przed wiekami wykuto zwierzęta, m.in. lisy, węże i dzikie kaczki. Co ciekawe, archeolodzy szacują, że obiekty są starsze niż koło, pismo czy hutnictwo, czyli zostały zbudowane przed pojawieniem się hodowli zwierząt i rolnictwa. – Pierścienie kamiennych słupów sugerują, że odbywały się tu złożone praktyki społeczne i religijne – ciągnie dalej przewodnik. Kolejne znaleziska z Göbekli Tepe, a dokładnie rzeźby przedstawiające ludzkie postaci, odnajduję w Muzeum Archeologicznym w Şanlıurfie. Jego bryła jest równie monumentalna jak Muzeum Mozaiki Zeugma, więc wizyta i obejście poszczególnych sekcji może zająć nawet cały dzień. Ja na dłużej zatrzymuję się przy posągu Człowieka z Urfy z ok. 9000 r. p.n.e. – to jedna z najstarszych na świecie rzeźb tego typu. Jest tak demoniczna, że aż piękna. Następnym razem zabawię tu dłużej i jeszcze lepiej się jej przyjrzę. Tymczasem jestem ciekawa miasta – do jego najstarszej części prowadzi z muzeum wyłożony kamieniem deptak. Ciągnie się przez spory park, w którym w najlepsze piknikują mieszkańcy. Już z daleka widzę wzgórze Damlacık, na którym stoi górujący nad miastem zamek Şanlıurfa z IX w. Widzę też mury obronne wzniesione w 812 r., w czasach Abbasydów. Między twierdzą a fortyfikacjami znajduję chyba najbardziej instagramowe miejsce w Şanlıurfie, czyli Balıklıgöl zwany Sadzawką Abrahama. Legenda głosi, że Balıklıgöl powstało w wyniku walki proroka z tyranem Nimrodem, który rządził miastem. Abraham, nie godząc się na te rządy, zniszczył bożki Nimroda, a w odwecie tyran wrzucił Abrahama do dołu z ogniem. Jednak płomienie cudownie zamieniły się w wodę, a drewno użyte do podtrzymania ognia – w karpie. I stoję teraz nad zarybioną turkusową wodą tegoż jeziora, okalają je pokaźne kolumny XIII-wiecznego meczetu Halil-Ur Rah­man, pod którymi wylegują się bezpańskie psy. Wieczór w Şanlıurfie spędzam w miejscu, do którego trafiałam całkiem przypadkiem, kręcąc się po tutejszym bazarze (a jakże!). Gümrük Han to schowany między sklepikami budynek z XVI w. Jego dziedziniec był niegdyś ważnym handlowym punktem miasta. W 2001 r. budowlę starannie odrestaurowano i dziś mieszczą się tu restauracje. W jednej z nich zajadam kebab z pitą, popijam ajranem i znów podglądam życie miejscowych, którzy przychodzą tu, by omówić sprawy bieżące i wspólnie biesiadować do późnych godzin nad szklaneczkami czaju. Mardin Wjeżdżając do malowniczo położonego na zboczu Mardinu, czuję się jak w pierwszej scenie musicalu „La La Land”. Sznur samochodów przypomina wesoły karawan – w niemal każdym pojeździe dudni wesoła muzyka, z pootwieranych szyb powiewają granatowo-czerwone flagi. Brakuje tylko, by rozbawieni kierowcy zaczęli tańczyć na maskach. Wszystko dlatego, że lokalna drużyna piłki nożnej Mardin 1969 Spor przed chwilą wygrała 4:2 z klubem Orduspor 1967. A teraz wiwatuje całe miasto. By spojrzeć z góry na jego zachwycającą kamienną architekturę, która odbija artukidzkie, syryjskie i osmańskie wpływy, wdrapuję się na taras kawiarni Reyhan. Zamawiam kawę i patrzę na wąskie uliczki, pokaźną cytadelę, górujący nad okolicą Wielki Meczet z XII w. czy wreszcie zjawiskową Medresę Sułtana Isy, gdzieś w oddali widać już Syrię. Gwarnie tu i kolorowo. Główna ulica prowadząca wzdłuż cytadeli usiana jest sklepikami wszelkiej maści. Minęłam sporo butików ze srebrem. Muszę do nich wrócić, przecież biżuterii nigdy dość, prawda? Południowa Turcja – informacje praktyczne Wiza, dojazd i waluta Wiza do Turcji nie jest potrzebna. Do Gaziantepu najwygodniej polecieć przez Stambuł z Turkish Airlines (ok. 3 tys. zł w obie strony). Do Stambułu latają też LOT i Wizz Air. Z powrotem leciałam z Mardinu również przez Stambuł. Między Gaziantepem, Şanlıurfą a Mardinem najlepiej poruszać się wynajętym autem. Ok. 200 zł za dzień. Walutą jest lira turecka; 1 TRY = 0,090 zł. Najlepiej mieć gotówkę, na bazarach raczej nie zapłacicie kartą. Nocleg Gaziantep: nowoczesny hotel Divan z tradycyjnymi tureckimi śniadaniami, blisko do Muzeum Mozaiki Zeugma, ok. 500 zł za pokój 2-osobowy. Şanlıurfa: komfortowy DoubleTree by Hilton, blisko centrum, ok. 400 zł za pokój 2-osobowy. Mardin: Ramada Plaza by Wyndham, nie tylko kuchnia turecka, wygodny basen, ok. 400 zł za pokój 2-osobowy. Jedzenie Na śniadanie w Gaziantepie polecam restaurację Omaç Mutfağı. Najlepiej zjeść tu tradycyjny menemen. A pyszna zupa jogurtowa ayran aşı – w Yesemek Gaziantep Mutfağı. W Şanlıurfie warto zjeść kebab z pistacjami w Dedecan Grill. W Mardinie – lunch w prowadzonej przez kobiety Cercis Murat Konağı, a wieczór można spędzić w Han Restaurant, gdzie często gra lokalny zespół. Zakupy W Gaziantepie warto kupić baklawę w sklepie Koçak (jest kilka w mieście), ok. 100 zł kosztuje kilogramowa paczka. Tylko dobrze to zrobić tuż przed wyjazdem, bo baklawa się szybko psuje. Pyszne są także ciasteczka pistacjowe. Oczywiście na bazarze należy kupić pistacje (ok. 70 zł/kg). W Mardinie jest spory wybór tureckich herbat, jest też biżuteria w dobrej cenie oraz ciastka sezamowe Kana. Źródło: archiwum NG Nasza autorka Agnieszka Michalak Dziennikarka i redaktorka „National Geographic Traveler" oraz magazynu pokładowego LOT-u „Kaleidoscope". Pisze przede wszystkim o podróżowaniu, interesuje się też dyplomacją. Na wyprawy zawsze zabiera książkę i buty do biegania – bo lubi poznawać nowe miejsca joggingując.
Gdzie w 2025 roku wakacje kosztują najmniej? Nowy ranking zaskakuje
Zestawienie najtańszych wakacyjnych kierunków na 2025 rok pokazuje, że koszty rodzinnego urlopu w popularnych kurortach mogą różnić się nawet o kilkaset złotych. W niektórych miejscach w Europie za posiłki, napoje i inne podstawowe wydatki zapłacimy wyjątkowo mało.
Spis treści: Najbardziej przystępny cenowo kierunek na rodzinne wakacje Jak kształtują się ceny w pozostałych wakacyjnych destynacjach? Ranking najtańszych wakacyjnych kierunków w Europie Wielu turystów, planując rodzinne wakacje, kieruje się nie tylko gwarancją dobrej pogody i dostępnością atrakcji dla dzieci, lecz także kosztami pobytu. Z myślą o tych, którzy chcą połączyć udany wypoczynek z rozsądnym budżetem, brytyjski operator usług finansowych opublikował najnowszy raport Post Office Travel Money Family Holiday. Zestawienie wskazało kierunki, które oferują najlepszy stosunek jakości do ceny, ujawniając, gdzie rodzinne wakacje mogą okazać się najbardziej korzystne finansowo. Najbardziej przystępny cenowo kierunek na rodzinne wakacje Według najnowszego raportu Post Office Travel Money Family Holiday, miasto Marmaris w Turcji wyprzedziło Słoneczny Brzeg w Bułgarii, zdobywając tytuł najbardziej przystępnego cenowo kierunku na rodzinne wakacje w 2025 roku. Analiza porównywała ceny 10 podstawowych artykułów – od posiłków i napojów po kremy z filtrem przeciwsłonecznym. Okazało się, że w 2025 roku popularny kurort nad Morzem Egejskim oferuje turystom najlepszy stosunek jakości do ceny – zestaw 10 produktów kosztuje tam 637 zł. Wynik ten pozwolił Turcji pokonać 15 innych popularnych destynacji, w tym Algarve, Ibizę czy Lanzarote. Marmaris zepchnęło z pierwszego miejsca Słoneczny Brzeg, ubiegłorocznego lidera zestawienia, różnicą... 2,50 zł. Wzrost cen w Bułgarii, napędzany inflacją na poziomie 17,2% w ciągu ostatniego roku, przyczynił się do spadku pozycji tamtejszego kurortu. Choć w Marmaris również odnotowano podwyżki (o 10,3%), to ceny pozostały wyraźnie niższe. Przykładowo butelka piwa kosztuje tam o 4,74 zł mniej niż w Słonecznym Brzegu, krem do opalania jest tańszy o 4,15 zł, a dwudaniowy lunch dla pary dorosłych turystów – o 13 zł. Trzecie miejsce wśród najtańszych kierunków zajęło portugalskie Algarve, które (mimo 15-procentowego wzrostu cen) wciąż oferuje najlepszy stosunek jakości do ceny w strefie euro. Średni koszt 10 produktów wynosi tam 709 zł. Tuż za nim uplasowało się Pafos na Cyprze, z ceną 714 zł, co stanowi niewielki spadek w porównaniu z ubiegłym rokiem. Jak kształtują się ceny w pozostałych wakacyjnych destynacjach? A jak prezentują się kolejne pozycje w rankingu? Turyści planujący wakacje na Ibizie muszą przygotować się na znacznie wyższe wydatki – średni koszt 10 analizowanych produktów jest tam niemal dwukrotnie wyższy niż w Mamaris. Z kwotą 1199 zł za ten sam zestaw, wyspa z archipelagu Balearów okazała się najdroższym kierunkiem spośród wszystkich 16 ujętych w badaniu. Pozycje poszczególnych destynacji pozostają w ścisłym związku z poziomem inflacji. W większości z nich ceny wzrosły, a w ośmiu (w Marmaris, Słonecznym Brzegu, Algarve, Costa del Sol, na Kos, Korfu, Maderze i Majorce) podwyżki przekroczyły 10%. Co istotne, w trzech miejscach odnotowano spadki cen. Przykładem jest Lanzarote, które w 2024 roku zajmowało 7. pozycję wśród najtańszych kierunków, a obecnie znalazło się na piątym miejscu, z kosztem zestawu 10 produktów wynoszącym średnio 749 zł. Ceny spadły też w Pafos na Cyprze oraz na greckiej Krecie. – Inflacja cen w całej Europie oznacza, że rodziny muszą uwzględniać w budżecie rosnące wydatki na posiłki, napoje i inne usługi turystyczne. Starannie zaplanowany budżet i przygotowanie planu wakacji przed wyjazdem mogą znacząco zmniejszyć ryzyko przekroczenia kosztów podczas pobytu za granicą – dodała Laura Plunkett, szefowa działu finansów turystycznych w Post Office Travel Money Family Holiday. Ranking najtańszych wakacyjnych kierunków w Europie: Marmaris (Turcja) Słoneczny Brzeg (Bułgaria) Algavre (Portugalia) Pafos (Cypr) Lanzarote (Wyspy Kanaryjskie) Costa del Sol (Hiszpania) Kreta (Grecja) Kos (Grecja) Rodos (Grecja) Puglia (Włochy) Sliema (Malta) Korfu (Grecja) Funchal (Madera) Poreč (Chorwacja) Majorka (Hiszpania) Ibiza (Hiszpania) Źródło: Travel And Tour World, Post Office Travel Money, Times & Star Nasza ekspertka Sabina Zięba Podróżniczka i dziennikarka, wcześniej związana z takimi redakcjami, jak m.in. „Wprost”, „Dzień Dobry TVN” i „Viva”. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o ciekawych kierunkach i turystyce. Miłośniczka dobrej lektury i wypraw na koniec świata. Uważa, że Mark Twain miał słuszność, mówiąc: „Za 20 lat bardziej będziesz żałował tego, czego nie zrobiłeś, niż tego, co zrobiłeś. Więc odwiąż liny, opuść bezpieczną przystań. Złap w żagle pomyślne wiatry. Podróżuj, śnij, odkrywaj”.
Uwielbiany przez turystów kurort zaczyna świecić pustkami. „Nawet plaże są opuszczone”
Turcja od lat kusi turystów wieloma nadmorskimi kurortami do wyboru. Jednocześnie kraj ten zmaga się z wysoką inflacją, co przekłada się na malejącą liczbę odwiedzin w niektórych kurortach. Przykładem jest słynny Marmaris, który zaczyna przypominać miasto-widmo.
Spis treści: Turecki kurort pustoszeje. Turyści przestali tam przyjeżdżać? Piaszczyste plaże, baśniowe zamki i nie tylko Marmaris to jeden z najpopularniejszych tureckich kurortów. Słynie z licznych atrakcji, aromatycznej kuchni lokalnej i rozgrzanych słońcem plaż. Mimo to od jakiegoś czasu nawet i one świecą pustkami. Z relacji turystów wynika, że popularny kurort zaczyna przypominać opuszczone miasto. Turecki kurort pustoszeje. Turyści przestali tam przyjeżdżać? Marmaris to miasto portowe i kurort w Turcji położony nad Morzem Egejskim. Słynie z rozgrzanych słońcem plaż i dobrze rozwiniętej infrastruktury turystycznej. Do tej pory przyciągał podróżnych jak magnes, ale od dłuższego czasu w mediach społecznościowych pojawiają się relacje podróżnych, z których wynika, że bary, restauracje, kluby nocne, a nawet i plaże w tym rejonie świecą pustkami. Jednym z powodów są wysokie ceny. To skutek inflacji, która utrzymuje się w Turcji od kilku lat, a obecnie jej wskaźnik wynosi ok. 40%. Chociaż stopa inflacji w Turcji spadała przez ostatnie 10 miesięcy, nadal jest znacznie wyższa niż w większości innych krajów. „Najpewniej to właśnie ceny sprawiły, że ludzie decydują się jechać gdzie indziej. Kiedy usiadłem i przeliczyłem, ile wydałem w zeszłym roku na loty, apartamenty, jedzenie i napoje, zdałem sobie sprawę, że mogłem pojechać gdzieś indziej, np. do Meksyku lub na Karaiby. A Turcja już nie jest taka sama. Straciła swój blask. Jeździłem tam przez ponad 20 lat i nadal kocham Kałkan, ale Marmaris mam dość. Są zdecydowanie lepsze miejsca na świecie, które warto odwiedzić” – napisał jeden z turystów. Podobnych opinii jest więcej. „Właśnie wróciłem z tego kurortu i jest naprawdę cicho i spokojnie w porównaniu do tego samego okresu w zeszłym roku. Poszedłem na zakupy wzdłuż głównej ulicy i było tam zaledwie kilka osób. Bardzo smutny widok”, „To już nie jest to samo miejsce, co kiedyś”, „Nawet plaże są opuszczone” – czytamy w kolejnych relacjach. Mimo wszystko Turcja wciąż pozostaje atrakcyjnym kierunkiem, zwłaszcza dla turystów z Europy Środkowej. Nie zanotowano drastycznego wzrostu cen wycieczek all-inclusive, które w dalszym ciągu są kuszące. Drogo jest dopiero na miejscu, biorąc pod uwagę ceny atrakcji, jedzenia i napojów. Piaszczyste plaże, baśniowe zamki i nie tylko Turecki kurort może się poszczycić nie tylko piaszczystymi, rozgrzanymi słońcem plażami. Jedną z głównych atrakcji jest zamek Marmaris i przylegające do niego muzeum. To doskonałe miejsce, by lepiej zagłębić się w historię regionu. Dodatkowo, jeśli dopisuje pogoda, ze szczytu można podziwiać pobliskie Icmeler. Na uwagę zasługują również liczne zabytki pozostawione przez tajemniczy lud. W czasach starożytnych na tych ziemiach rozciągała się bowiem Licja. Najbardziej rozpoznawalne licyjskie pozostałości to kute wysoko w skałach i bogato zdobione grobowce. Perłą regionu jest także otoczona górami Zatoka Gokova, uznawana za jedną z najpiękniejszych zatok Morza Egejskiego. Woda jest tu krystalicznie czysta i przybiera niezwykłe barwy – od jasnego turkusu po głęboki granat. To doskonałe miejsce do snorkelingu i nurkowania. Źródła: relacje turystów zamieszczane w mediach społecznościowych (grupy na FB), Itaka, Travel Planet
Ustępuje popularnością swoim sąsiadom, ale jest jednym z najciekawszych obszarów Turcji
Morze Marmara ma ogromne znaczenie geograficzne, a mimo to nie wszyscy o nim słyszeli. Czy to w kontekście turystycznym, czy geograficznym, popularnością zdecydowanie ustępuje trzem pozostałym zbiornikom, których wybrzeża wyznaczają lwią część lądowej granicy Turcji. Może nie jest najpopularniejsze, za to u jego wybrzeża panują doskonałe warunki do wypoczynku. Gdzie znajduje się morze Marmara? Na to i inne pytania odpowiadamy poniżej.
Spis treści: Niewielkie, ale zdecydowanie warte uwagi Jakie atrakcje zapewnia morze Marmara? Gdyby przeprowadzić ankietę na temat mórz okalających z trzech stron Turcję, zapewne większość osób bez zawahania wskazałaby na Morze Czarne, Egejskie i Śródziemne. Jesteśmy przekonani, że morze Marmara wymieniliby tylko nieliczni. Trudno się temu dziwić. Pierwsze jest doskonale znane geograficznie, natomiast kolejne dwa stanowią najpopularniejszy cel turystycznych wojaży. Niewielkie, ale zdecydowanie warte uwagi Mówiąc o morzu Marmara, na myśli trzeba mieć śródlądowe morze we wschodniej części Morza Śródziemnego. Znajduje się między Półwyspem Bałkańskim a Azją Mniejszą, w całości w granicach Turcji. Powierzchnia i głębokość Morze Marmara nie jest ani zbyt rozległe, ani zbyt głębokie. Rozciąga się na powierzchni 11472 kilometrów kwadratowych. Mierzy 280 km długości i 80 km szerokości, a jego średnia głębokość to zaledwie 324 m (maksymalna – 1389 m). Dla porównania, Morze Czarne, z którym łączy się za pośrednictwem cieśniny Bosfor, ma powierzchnię 422000 kilometrów kwadratowych, a jego średnia głębokość to 1315 m. Z kolei Morze Egejskie, połączone z opisywanym zbiornikiem cieśniną Dardanele, zajmuje obszar o powierzchni 196350 kilometrów kwadratowych i ma średnią głębokość na poziomie 377 m. To prawda, przyglądając się morzu Marmara na mapie, można pomylić je z jeziorem. Co prawda Jezioro Genewskie, największe w Europie Zachodniej, jest od niego zdecydowanie mniejsze, ale Morze Kaspijskie, największe jezioro na świecie, zajmuje ponad 30-krotnie większy obszar! Poza tym odpływy morza Marmara nie są wyraźnie widoczne, co w połączeniu z dość skromną powierzchnią rzeczywiście pozwala odnieść wrażenie, że patrzy się na jezioro. Nie można jednak zapomnieć o znaczeniu tego zbiornika, zarówno geograficznym i gospodarczym, jak i turystycznym. Znaczenie morza Marmara Morze Marmara łączy Morze Czarne z Egejskim i stanowi umowną granicę oddzielającą Azję i Europę. Przebiega tamtędy międzynarodowa droga morska, mająca ogromne znaczenie gospodarcze. Rybołówstwo jest tam dobrze rozwinięte, a u jego wybrzeża znajdują się ważne tureckie porty: Stambuł, Gemlik, Bandirma, Izmit, Derince. Ekosystem morza Marmara jest domem dla ponad 1200 gatunków ryb, licznych bezkręgowców, ssaków i ptaków. Licznie występują tam tuńczyki, sardele, sardynki i makrele. W jego wodach żyją głowonogi – kałamarnice i ośmiornice – homary i kraby, a nad powierzchnią szybują mewy, rybitwy i majestatyczne kormorany i pelikany. Żyje tam także wiele gatunków zagrożonych, w tym mniszka śródziemnomorska, której populacja składa się z około 500 osobników. Jakie atrakcje zapewnia morze Marmara? Wiele turystycznych atrakcji Turcji znajduje się nad Morzem Egejskim. Wystarczy wskazać choćby Izmir – starożytne miasto, uchodzące za „najbardziej zachodnie” w całym kraju. Nie oznacza to jednak, że wybrzeże morza Marmara nie ma niczego do zaoferowania. Wprost przeciwnie. Region ten ma wyjątkowe znaczenie historyczne i kulturowe. Tereny te były zamieszkiwane już w czasach starożytnych, a w okresie rzymskim i bizantyjskim nastąpił ich dynamiczny rozwój. Poza tym panują tam doskonałe warunki do wypoczynku. Cała linia brzegowa jest usiana pokrytymi złotym piaskiem i w mniejszym stopniu drobnym żwirem plażami. Woda jest czysta i przyjemnie ciepła. Latem osiąga około 23 stopnie Celsjusza, choć lokalnie temperatura wzrasta nawet do 29 stopni Celsjusza. Wzdłuż wybrzeża rozciągają się wioski i nastrojowe małe miasteczka. Znajduje się tam także kilka dużych miast. Jakie miejsca warto zwiedzić na wybrzeżu morza Marmara? Stambuł, największe miasto Turcji Dawna stolica kraju to jedno z nielicznych miast rozciągających się na terenie Europy i Azji, gdzie łączą się kultury zachodu i orientu. Już sama lokalizacja jest zapowiedzią niezwykłych atrakcji, które czekają tam na przyjezdnych. Stambuł to miasto bazarów (największym i najstarszym jest Kapalıçarşı) i meczetów (jest ich tam ponad 3100). Ich kopuły są doskonale widoczne ze Złotego Rogu, naturalnej zatoki cieśniny Bosfor. Inne atrakcje miasta to między innymi: Hagia Sophia, czyli Świątynia Mądrości Bożej, uznawana za jedną najwspanialszych świątyń chrześcijańskich, Topkapi, czyli wspaniały pałac, który przez ponad 380 lat pełnił funkcję rezydencji sułtanów Imperium Osmańskiego, łaźnie parowe, czyli nieodłączny element kultury tureckiej, zainspirowany łaźniami rzymskimi, wieża Galaty, czyli 63-metrowa budowla górująca nad Złotym Rogiem, będąca jednym z najcharakterystyczniejszych symboli Stambułu. Bursa, pierwsza stolica Imperium Osmańskiego Pierwsze centrum władzy Osmanów dziś jest czwartym największym miastem w Turcji. Do dziś zachowały się tam liczne zabytki z tego okresu, w tym słynny Zielony Meczet, wybudowany w latach 1419–1424 z polecenia Mehmeda I. Warte odwiedzenia jest też wzgórze Hisar, gdzie znajdują się grobowce sułtana Osmana i Orhana, jego syna. Bursa to także ważny ośrodek sportów zimowych ze świetnie rozwiniętą infrastrukturą na górze Uludağ. Znajdują się tam także gorące źródła, siarkowe i żelaziste. Edirne, miasto z niesamowitymi zabytkami Miasto założone przez rzymskiego cesarza Hadriana. To właśnie stamtąd Mehmed wyruszył na podbój Konstantynopola. Dziś dawna stolica osmańska przyciąga licznymi zabytkami. Na szczególną uwagę zasługują tamtejsze meczety, w tym: kompleks Selimiye – wpisany na listę światowego dziedzictwa UNESCO, stanowi największe dzieło słynnego architekta Sinana. Wybudowany dla Selima II w latach 1569–1575; Üç Şerefeli – ponad 100 lat wcześniej powstał Üç Şerefeli, słynny meczet z trzema balkonami. Architektonicznie stanowi formę przejściową między meczetami seldżuckimi a stylem osmańskim. Inne atrakcje miasta to między innymi: Wieża Macedońska, Muzeum Archeologiczne i Etnograficzne, dzielnica Kaleiçi, pałac Saray-ı Cedid-i Amire. Nasz autor Artur Białek Dziennikarz i redaktor. Wcześniej związany z redakcjami regionalnymi, technologicznymi i motoryzacyjnymi. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o historii, kosmosie i przyrodzie, ale nie boi się żadnego tematu. Uwielbia podróżować, zwłaszcza rowerem na dystansach ultra. Zamiast wygodnego łóżka w hotelu, wybiera tarp i hamak. Prywatnie miłośnik literatury.
Schronienie chrześcijan? Zajrzałem do podziemnego miasta wykutego w wulkanicznym tufie
W tunelach wydrążonych dziesiątki metrów pod ziemią przed setkami lat kwitło życie – gotowano strawę, pieczono chleb, a nawet wytwarzano wino. Trudno w to uwierzyć, bo bywa tu ciasno jak w egipskich piramidach. Oto relacja z jednego z podziemnych miast w tureckiej Kapadocji.
Spis treści: Jak wygląda zwiedzanie Kaymaklı? Funkcje podziemnego miasta Co wiadomo o Kaymaklı? Nie tylko Kaymaklı. Fani podziemi będą zadowoleni Szacuje się, że jest ich centralnej Turcji nawet 200. Mowa o podziemnych miastach wykutych przed tysiącami lat. Obecnie nie są już zamieszkane, ale ciągle kłębią się w nich ludzie. Bo wiele z nich stało się atrakcjami turystycznymi. Tak też jest z Kaymaklı w prowincji Nevşehir. Gdy przybywam na miejsce późnym porankiem, turystów jest już dość sporo. Wśród nich najwięcej jest reprezentantów Chin, którzy jako kierunek wojażyszczególnie upodobali sobie Kapadocję. Jak wygląda zwiedzanie Kaymaklı? Wejście do podziemnych struktur wiedzie znad zabudowań współczesnej miejscowości. Jak się potem przekonałem, jej powierzchnia jest zdecydowanie mniejsza od podziemnego miasta. Nad wejściem dla turystów wzniesiono pawilon z bramkami i kasą biletową. Na razie nic nie zapowiada większych wyzwań. Początkowo tunel wiodący do metropolii wykutej w skale jest wysoki i szeroki. Potem będzie gorzej. Niektóre korytarze mają mniej niż półtora metra wysokości i nawet niscy ludzie muszą się schylać. Poza tym bywają też bardzo wąskie. Dlatego dla osób niewysportowanych wizyta tutaj może być sporym wyzwaniem. Odradza się ją też osobom z chorobami serca i klaustrofobią. Trasa turystyczna wiedzie 40 metrów pod powierzchnię. Zwiedzić można cztery poziomy, ale archeolodzy ustalili, że miasto zagłębione jest jeszcze niżej. Badań do tej pory nie zakończono. Być może czekają nas niespodzianki. Tunele wiodą do pomieszczeń, na ogół niewielkich. Trudno w to uwierzyć, ale mieszkało w nich, według szacunków, 5 tysięcy osób. Ludzie nie żyli tam jednak w czasach pokoju. Tunele służyły jako schronienie w czasie najazdów. Od V do X wieku Kaymaklı było refugium dla chrześcijan chroniących się przed prześladowaniami. Funkcje podziemnego miasta Pierwszym zaskoczeniem w czasie zwiedzania jest dla mnie stały dopływ świeżego powietrza. – Nie sprawia tego żaden nowoczesny system. Od setek lat funkcjonują specjalne szyby, który dostarczają powietrze – zachwala mój przewodnik Tarık. Jak przystało na pełnoprawną osadę są tutaj różne pomieszczenia: sypialnie, pracownie, ale też wytwórnia wina czy stajnia, chociaż te ostatnie mieściły się na wyższych poziomach. Dziś kompleks jest podświetlony ledowymi lampami. W starożytności – kagankami z olejem lnianym. Podstawową funkcją miasta była ochrona mieszkańców przed atakiem. Dlatego kluczowe było odcięcie się od świata zewnętrznego. Funkcję drzwi pełniły wielkie kamienne dyski, które mogły też pełnić funkcję kamieni młyńskich. W razie ataku można je było zasuwać, bo w tunelach znajdują się nisze. System ten doskonale działa po dziś dzień. Jakiś czas temu grupa licealnej młodzieży w przypływie entuzjazmu zasunęła jedno z takich wrót. Turyści musieli poczekać z opuszczeniem tuneli. Przy okazji mogli jeszcze lepiej wyobrazić sobie życie w podziemiach. Przy pełnych zapasach można było spędzić tam w całkiem znośnych warunkach nawet kilka miesięcy. Co wiadomo o Kaymaklı? Podobnie jak w przypadku wielu innych podziemnych miast, ciągle jest ono dla badaczy sporą zagadką. Nie wiadomo nawet, kiedy korytarze wykuto. Dlaczego? Otóż struktury te były wykorzystywane przez setki lat, przez różne ludy i cywilizacje. Pierwsze podziemne struktury w Kaymaklı mogły powstać w czasach panowania Hetytów w II tysiącleciu p.n.e. Jednak mamy na to tylko pośrednie dowody. Obecność starszych ludów została zatarta przez kolejnych mieszkańców pieczar. Zwiedzających dziwi skala podziemnej osady. Czy mogli wydrążyć ją ludzie tysiące lat temu? Gdy przeciskam się przez tunele, mimowolnie ocieram plecakiem ściany. Na tkaninie pozostaje wyraźny ślad, dlatego że skała, w której wykuto miasto, to wulkaniczny tuf. Jest bardzo miękki – bardziej niż wapień, z którego wznoszono egipskie piramidy. Dlatego wydrążenie tuneli nie było zadaniem niewykonalnym. Nie tylko Kaymaklı. Fani podziemi będą zadowoleni Kaymaklı to jedno z najbardziej znanych podziemnych miast Turcji. Rocznie zwiedza je blisko ćwierć miliona osób! Nie jest to jednak jedyna tego typu atrakcja w regionie. Gdzie jeszcze warto zajrzeć w Kapadocji? Derinkuyu – jeszcze głębsze od Kaymaklı (85 m), zamieszkiwane niegdyś przez nawet 20 tys. ludzi; Dolina Gomeda – mniej uczęszczana, ale malownicza. Miasto jest wykute w skałach, ale dostępne tunele nie są tak głębokie. Częściowo zachowały się dwa wykute w skałach kościoły sprzed 1500 lat. Tutaj też można rozpocząć kilkunastokilometrowy trekking; Paşabağları – znane też jako Dolina Kapłanów. To bardzo duży obszar, na który składają się bajkowe formacje skalne przywodzące na myśl kominy, a czasem nawet piramidy. W nich chrześcijanie wykuli pustelnie. Należy spodziewać się wielu zwiedzających. Warto też wiedzieć, że liczne hotele oferują pokoje częściowo wykute w skałach. Dlatego osoby lubiące speleologię i podziemia powinny być zachwycone Kapadocją. Warto jednak pamiętać, że jedną z głównych atrakcji w tym rejonie Anatolii jest lot balonem. Nasz autor Szymon Zdziebłowski Dziennikarz naukowy, z wykształcenia archeolog śródziemnomorski. Przez wiele lat był związany z Serwisem Nauka w Polsce PAP. Opublikował m.in. dwa przewodniki turystyczne po Egipcie, a ostatnio – popularnonaukową książkę „Wielka Piramida. Tajemnice cudu starożytności” o największej egipskiej piramidzie.
Lot balonem nad Kapadocją. Wszystko, co musisz wiedzieć
Niewielki, okrągły wiklinowy kosz, błoga cisza i przepiękne widoki – tak wygląda stereotypowy lot balonem. Odbyłem taką podróż w tureckiej Kapadocji. Zdradzę wam, jak wygląda rzeczywistość.
Spis treści: Warto nabrać dystansu Lot balonem w Kapadocji Droga do przestworzy – moje balonowe doświadczenie W przestworzach Kapadocji Porady dotyczące lotu balonem w Kapadocji Kapadocja to kraina usytuowana w środkowej Anatolii. Mimo że nie posiada dostępu do morza, to co roku przybywają tu miliony turystów z całego świata. Powód? Bajkowe krajobrazy, wspaniała kuchnia i bogata historia. Warto nabrać dystansu Kapadocja jest górzystą krainą. Uwagę zwracają niezwykłe formacje skalne, powstałe pod wpływem erozji. Są one określane mianem bajkowych kominów. Przyroda wyrzeźbiła w miękkim tufie wulkanicznym na przestrzeni ostatnich milionów lat. Ludzie szybko zaczęli wykorzystywać miękkość skał. Już 4 tysiące lat temu Hetyci, zamieszkujący dzisiejszą środkową Turcję, zaczęli drążyć podziemne tunele, a nawet miasta. Prawdziwy renesans jeśli chodzi o wykuwanie domostw w skałach związany jest z chrześcijaństwem. Prześladowani wyznawcy Chrystusa od IV wieku n.e. zaczęli chronić się w Kapadocji. Wówczas powstały setki pustelni, a później nawet i kościołów wykutych w skałach. Sporo tej starożytnej i średniowiecznej działalności budowlanej widać z lotu ptaka. Jedną ze sztandarowych atrakcji turystycznych Kapadocji jest przelot balonem. Z kosza tego statku powietrznego można podziwiać zarówno cuda natury – piękne góry – ale też doskonale rysujące się wejścia do pustelni wykutych w tufie wulkanicznym. Lot balonem w Kapadocji W zasadzie wszystkie loty balonem w Kapadocji odbywają się wczesnym porankiem. Celem jest podziwianie pięknych landszaftów o wschodzie słońca. Wówczas też są najlepsze warunki do lotu balonem. Mój lot odbył się na samym początku sezonu turystycznego w Kapadocji, czyli w kwietniu. W tym roku pogoda sprawiła jednak figla. W czasie mojego pobytu temperatura spadła nawet poniżej zera i prószył śnieg. Pierwszego dnia zaplanowany lot balonem został przełożony ze względów bezpieczeństwa. Było spore zachmurzenie, trochę porywistego wiatru i padał śnieg. Kolejny dzień – lot ponownie został wstrzymany. Była już chwila niepewności, czy w ogóle do niego dojdzie. Na szczęście trzeciego dnia warunki były niemal idealne. Było tylko jedno „ale” – należało wstać po 4 rano… Droga do przestworzy – moje balonowe doświadczenie Turyści odbierani są przez organizatorów lotów balonem spod hoteli. Jednak dzieje się to bardzo wcześnie rano. Moja grupa została odebrana o godz. 4.45. Ale w komfortowym busiku, gdy do niego wsiadałem, było już kilkoro turystów. Oznacza to, że z innych hoteli szczęśliwcy byli odebrani już o 4.30. Ta pora może być wyzwaniem dla śpiochów. Ku naszemu zaskoczeniu, nie jedziemy wcale na miejsce startu balonu, ale do siedziby firmy. Po kilkunastu minutach jazdy z Çavuşin jesteśmy na przedmieściach Avanos. Jest tu kilka hal, których funkcja przypomina trochę bramki lotniskowe połączone z jadłodajniami. Kierowane są do nich osoby, które przyjechały busikami z wielu hotelu w okolicy. Obsługa podaje nam numer busika. On zawiezie nas na miejsce startu. Tymczasem mamy oczekiwać na resztę gości. Możemy posilić się tradycyjnym tureckim pieczywem, kawą i herbatą. Są też bardzo czyste toalety. Nie pozostaje nic innego, jak czekać. Wśród oczekujących słuchać różne języki: angielski, chiński, hiszpański czy rosyjski. Turystów tej ostatniej nacji jest w Turcji bardzo wielu – w tym roku spodziewanych jest ich aż 7 milionów. Oczekiwanie przeciąga się. A wschód słońca – nieubłaganie zbliża. W pewnym momencie na środek sali wychodzi pracownik firmy baloniarskiej i oznajmia: warunki pogodowe są niesprzyjające. Nie mamy zielonego światła na lot. Musimy czekać. Słychać pomruki niezadowolenia. Ale bezpieczeństwo jest najważniejsze. Gdy już byłem przekonany, że niewyspany wrócę do hotelu z wczesnego śniadania, obsługa zakomunikowała – lecimy! Teraz trzeba szybko przemieścić się do busików. W przestworzach Kapadocji Po kilkunastu minutach docieramy na pole startowe. Wkoło jest co najmniej kilka innych balonów, które są pompowane z pomocą wielkich dmuchaw. Na razie kosze są położone na boku, a czasze balonów półpełne – przypominają pomarszczone rodzynki. W końcu udaje się balony napełnić ciepłym powietrzem, a kosze stawiane są do pionu, co oznajmia silne tąpnięcie. Nasz balon ma podłużny kosz z ośmioma przedziałami dla pasażerów. Do każdego z nich wsiada kilkoro ludzi. Oznacza to, że na pokładzie jest około 30 osób z dwoma członkami załogi, znajdującymi się w środku. Nasz kosz przywodzi mi na myśl nieco szkatułę na biżuterię z licznymi przegródkami. Miejsca nie ma za wiele. Myślę, że bardzo komfortowo byłoby po maksymalnie 2–3 osoby w jednej przegrodzie. W mojej jesteśmy w czwórkę. Powoli wznosimy się w górę. Dopiero teraz widać, ile jest innych balonów. Są ich dziesiątki. Startują z wielu miejsc rozsianych w promieniu kilku, a może nawet kilkunastu kilometrów. Wstaje słońce. Ciepłe światło rozlewa się leniwie po bajkowym kapadockim krajobrazie. Wzgórza pokrywa cienka warstwa śniegu, co dodaje malowniczości. Wzbijamy się nieco na ponad kilometr. Pasażerowie bezustannie pstrykają fotki, kręcą filmy, a nawet łączą się na żywo ze swoimi bliskimi i robią im transmisję live. Gwar na pokładzie jest spory. Lot trwa około godziny. Na wieść o zbliżającym się lądowaniu, widzę lekkie zdenerwowanie na twarzach załogantów. Czy będzie miękkie? Jak przebiegnie? Ale dzień jest spokojny, a wiatr znikomy. Płynnie obniżamy się ku ziemi. I lądujemy niemal niezauważenie na… przyczepie samochodu. Teraz jesteśmy przewożeniu na polanę, gdzie wysiądziemy i będziemy celebrować udany lot. Od obsługi otrzymujemy imienne certyfikaty odbytego lotu oraz lampkę bezalkoholowego „szampana”, które smakuje nieco jak lemoniada. Stąd busiki odwożą wszystkich wprost do hotelu. Można iść wprost na śniadanie lub do łóżka. Z pewnością warto wznieść się balonem nad Kapadocją w Turcji. Widoki są zniewalające, a doświadczenie – jedyne w swoim rodzaju. Cały lot czułem się bezpiecznie, obsługa była profesjonalna, jednak miałem spore poczucie ciasnoty. Porady dotyczące lotu balonem w Kapadocji Ubierz się ciepło, ale w sportowe ciuchy, najlepiej „na cebulkę”, bo może być zimno; w czasie mojego lotu temperatura wynosiła koło zera stopni; Weź okulary przeciwsłoneczne i krem z filtrem – słońce bywa bardzo ostre; W balonie może być ciasno (takie było moje wrażenie) – nie bierz plecaka i większych toreb; Staraj się usiąść w przegródce kosza na jego krawędzi – będziesz mieć lepsze widoki; Wyzwaniem dla osób z ograniczoną mobilnością może być wejście i wyjście z balonu. Trzeba wspiąć się do kosza; Wybierz swój balon. Ceny lotów zaczynają się od ok. 250 euro. Im wyższa cena, tym mniej osób w koszu. Liczba załogantów jest ściśle określona w czasie zamówienia i można ją zweryfikować na miejscu. Jest też możliwość wynajęcia całego balonu dla siebie, ale to koszt nawet 6 tys. euro; W czasie lotu obsługa kręciła wideo. Nagranie można zakupić za 40 euro na pendrivie; Skorzystałem z usług firmy Voyager Balloons (procedury i etapy przygotowania do lotu i sam lot mogą się różnić w zależności od firm), nocowałem w Agarta Cave Hotel. Źródło: National Geographic Polska Nasz autor Szymon Zdziebłowski Dziennikarz naukowy, z wykształcenia archeolog śródziemnomorski. Przez wiele lat był związany z Serwisem Nauka w Polsce PAP. Opublikował m.in. dwa przewodniki turystyczne po Egipcie, a ostatnio – popularnonaukową książkę „Wielka Piramida. Tajemnice cudu starożytności” o największej egipskiej piramidzie.
All inclusive na celowniku. Hotelarze apelują o regulacje
Coraz więcej tureckich hotelarzy zwraca uwagę na ciemną stronę popularnej formuły all inclusive. Ich zdaniem prowadzi ona do masowego marnotrawstwa żywności. Dlatego domagają się zmian.
W tym artykule: Zmiany w all inclusive Ponad połowa Polaków marnuje żywność w swoich domach Turcja – wakacyjny hit Polaków Wakacje all inclusive, choć niezwykle popularne, mają też swoje drugie, nieco mniej pozytywne oblicze. Niekażdy z urlopowiczów wykupujących wczasy tego typu zdaje sobie sprawę z faktu, ile ton rocznie jedzenia marnowanego jest przez hotelowych gości. Problem ten – jako pierwsi – zauważyli tureccy hotelarze, którzy zaapelowali o wprowadzenie nowych regulacji. Głos w sprawie postanowił zabrać Hakan Saatçioğlu, prezes Stowarzyszenia Profesjonalnych Menedżerów Hoteli (Professional Hotel Managers Association – POYD) . W rozmowie z serwisem turkiyetravelnews.com podkreślił, że „all inclusive jest sprzeczne ze zrównoważonym rozwojem”. Dlatego branża powinna na nowo zdefiniować koncepcję systemu, w którym wczasowicze mogą liczyć na dostęp do szerokiej gamy posiłków, dostępnych przez cały dzień. – Marnowanie żywności i napojów pozostawionych na stołach stoi w sprzeczności ze zrównoważonym rozwojem. Uważam, że jeśli nie zrewidujemy i nie zdefiniujemy na nowo zasad all inclusive, w nadchodzących latach nie będziemy w stanie utrzymać naszej pozycji wśród świadomych europejskich społeczeństw – zaznacza prezes POYD. I dodaje: – W Turcji są hotele, które stale ulepszają ten system. Nadszedł jednak czas, aby hotelarze wspólnie ustalili nową strategię, biorąc pod uwagę zarówno reguły all inclusive, jak i zasady zrównoważonego rozwoju, jednocześnie promując tę koncepcję na rynku krajowym i międzynarodowym. Zmiany w all inclusive Co warte podkreślenia, planowanych zmian nie odczują główni zainteresowani. Hakan Saatçioğlu przekonuje, że celem nowej formuły wyżywienia w hotelach nie jest obniżenie poziomu oferowanych usług, a jedynie uświadomienie turystom, jak ogromne ilości jedzenia marnujemy. – Stworzenie nowej strategii w zakresie all inclusive nie oznacza pogorszenia jakości czy zmniejszenia różnorodności produktów. Celem jest podnoszenie świadomości i uwrażliwianie na kwestie marnotrawstwa – mówi Saatçioğlu. Przypomnijmy, że Turcja, o czym wspomina sam prezes POYD, znajduje się w światowej czołówce państw marnujących żywność. Według danych ONZ z 2021 r., przeciętny Turek w ciągu roku wyrzuca aż 93 kg przetworzonej żywności, co w skali kraju przekłada się na 7,7 miliona ton zmarnowanego jedzenia rocznie. Ponad połowa Polaków marnuje żywność w swoich domach Powodów do dumy w tej kwestii nie mają również Polacy. Z raportu „Nie Marnuj Jedzenia 2023”, opracowanego przez Federację Polskich Banków Żywności, wynika, że 56% naszych rodaków przyznaje się do marnowania jedzenia w domach. Rocznie jako społeczeństwo do kosza wyrzucamy 4,8 miliona ton żywności. Najczęściej pozbywamy się: pieczywa (52%), owoców (38%), warzyw (36%) wędlin (32%). – Marnowanie żywności to problem, który ma ogromne konsekwencje dla społeczeństwa, środowiska i gospodarki. Raport Banków Żywności pomaga lepiej zrozumieć to zjawisko i jego przyczyny – zaznacza Beata Ciepła, prezeska Federacji Polskich Banków Żywności. Turcja – wakacyjny hit Polaków Turcja od lat jest jednym z najchętniej wybieranych przez Polaków kierunków wakacyjnych. W 2024 roku urlop spędziło tutaj ponad 60 mln turystów, w tym 1,87 mln z Polski. Kraj ze stolicą w Ankarze kusi nie tylko pięknymi plażami, wspaniałymi zabytkami czy niezwykle bogatą ofertą all inclusive. Od trzech lat wczasowicze znad Wisły mogą podróżować do Turcji bez paszportu. Lecący z Polski nie potrzebują także wizy, jeśli pobyt nie przekracza 90 dni. Wystarczy jedynie ważny dowód osobisty. Źródła: turkiyetravelnews.com; money.pl; bankizywnosci.pl.
Tysiące lat temu Hetyci stworzyli potężną cywilizację. Kim byli i dlaczego zaginął po niej słuch?
Hetyci z powodzeniem konkurowali ze starożytnymi Egipcjanami, jak i z mezopotamską Babilonią. Jednak po kilkuset latach istnienia to królestwo się rozpadło. Słuch po nim zaginął aż do przełomu XIX i XX wieku. Dlaczego? W kolejnym podcaście wyjaśniamy tą zagadkę.
W tym artykule: Hetyci przepadli bez śladu Hattusa – stolica wielkiego królestwa Cywilizacja hetycka od około 1650 do 1200 r. p.n.e. rozkwitała na obszarze Azji Mniejszej, w przybliżeniu na większej części obecnej Turcji. Mimo że była to potężna cywilizacja, to niewiele osób o niej słyszało. Hetyci ciągle nie są tak znani, jak Majowie czy Inkowie. O Hetytach, historii tego ludu i odkrycia tajemniczego królestwa przez badaczy na przełomie XIX i XX wieku opowiada w kolejnym podcaście Dominika Lewandowska, która jest historykiem i hetytologiem w Zakładzie Wschodu Starożytnego Wydziału Orientalistycznego Uniwersytetu Warszawskiego. Hetyci przepadli bez śladu – Rzadko dochodzi do takiej sytuacji, że jakieś państwo przepada bez wieści. Chociaż powinniśmy mieć jakieś ruiny widoczne, które byśmy kojarzyli z konkretną cywilizacją, jakąś pamięć sąsiadów – opowiada Dominika Lewandowska. Zwraca uwagę na to, że nawet starożytni Grecy nie odnotowali ich obecności. Nawet słynny historyk Herodot uznał relief, czyli kamienną płytę pokrytą pismem, stosowanym przez Hetytów, za wytwór Egipcjan. To dopiero rozwój egiptologii i asyriologii doprowadził naukowców na trop Hetytów. Na starożytnych inskrypcjach z Mezopotamii i z doliny Nilu zaczęły się pojawiać informacje o potężnym państwie Hattii, czyli hetyckim. Hattusa – stolica wielkiego królestwa Dziś, po ponad 100 latach wykopalisk w Turcji, udało się odsłonić na przykład fundamenty stolicy państwa hetyckiego, Hattusa. Usytuowane jest w północnej części centralnej Turcji. O tym, że warto je odwiedzić w czasie urlopu w Turcji mówi Dominika Lewandowska. – To jest duże stanowisko udostępnione turystom. Znajduje się na Liście światowego dziedzictwa UNESCO, dlatego to jest rzecz warta zobaczenia. Jest to największe miasto Anatolii tego okresu – podkreśla badaczka. Miasto jest pięknie położone na wzgórzu, które widoczne jest z oddali. Oplatał je wysoki, długi na kilka kilometrów mur. Dziś w jednym miejscu wykonano jego rekonstrukcję, która cieszy oko turystów. Są też pozostałości świątyń i pałacu. Hetyci byli mistrzami obróbki kamienia, z którego budowano fundamenty Wrażenie na turystach może jednak zrobić znajdująca się w sąsiedztwie Hattusy skalna świątynia Yazılıkaya z wizerunkami licznych bóstw. Więcej o Hetytach i o tajemnicach z nimi związanymi przeczytacie w najnowszym, styczniowym numerze National Geographic Polska. Magazyn dostępny jest w salonach prasowych lub za pośrednictwem strony kultowy.pl. Cała rozmowa do wysłuchania w playerze na górze strony. Odcinki naszych wideopodcastów są również dostępne na kanałach National Geographic Polska na YouTube i na Spotify. Nasz ekspert Szymon Zdziebłowski Dziennikarz naukowy, z wykształcenia archeolog śródziemnomorski. Przez wiele lat był związany z Serwisem Nauka w Polsce PAP. Opublikował m.in. dwa przewodniki turystyczne po Egipcie, a ostatnio – popularnonaukową książkę „Wielka Piramida. Tajemnice cudu starożytności” o największej egipskiej piramidzie.
Turcja nie tylko na plażę. TOP 5 najciekawszych atrakcji w Antalyi
Turcja poleca się na wakacje. Uwielbiana przez turystów Antalya to idealne miejsce nie tylko na plażowanie, ale też historyczno-przyrodnicze eksploracje. Co wato zobaczyć w Antalyi?
W tym artykule: Brama Hadriana Starożytne miasto Phaselis Teatr w Aspendos Tureckie wodospady Sandland, czyli w krainie z piasku Wakacje w Turcji to obok Grecji czy Chorwacji sprawdzony klasyk na upalne miesiące. W lipcu i sierpniu termometry na Riwierze Tureckiej mogą pokazać nawet powyżej 40 stopni. W te najgorętsze dni najlepiej chować się w cieniu lub chłodzić w basenie albo morzu. Warto jednak nie ograniczać tureckich wakacji wyłącznie do plażowania. Riwiera Turecka, w tym uwielbiana przez turystów prowincja Antalya, poza hotelami oferuje wiele ciekawych atrakcji przyrodniczych i historycznych. Brama Hadriana Brama Hadriana to jeden z najstarszych i najważniejszych zabytków w Antalyi. Łuk triumfalny został wybudowany na cześć cesarza rzymskiego Hadriana w w 130 r. W latach 50. XX zakończyła się jej renowacja i budowla została ponownie odsłonięta. Poza kolumnami, jest w całości zbudowana z białego marmuru. Według legend pod trzema łukami bramy Hadriana przeszła królowa Saby. Monarchini miała iść do króla Samolona. Starożytne miasto Phaselis Starożytne miasto Phaselis, a właściwie jego ruiny, znajdują się na malowniczym półwyspie między miasteczkami Kemer i Olimpos. Dwa tysiące lat temu w tym właśnie miejscu prężnie rozwijało się portowe miasto słynące z handlu olejkiem różanym i drewnem z miejscowych lasów. Dziś to kamienne pozostałości rzymskich łaźni, agory i niewielkiego teatru. W niemal każdą wolną przestrzeń – poza wykarczowaną trasą zwiedzania – wchodzą sosny i zarośla. Można więc znaleźć cień, ale o dłuższym pikniku nie ma mowy. To dlatego, że ruiny Phaselis są położone na ternie parku narodowego. Schłodzić można się też w morzu. Niedaleko od wejścia do kompleksu znajduje się kamienna plaża z widokiem na góry Taurus. Turcja zgłosiła do ONZ zmianę nazwy kraju. Koniec skojarzeń z indykiem Uwielbiana przez Polaków Turcja kilka miesięcy temu wystartowała z kampanią zmiany nazwy kraju zagranicą. ONZ rozpatrzyła wniosek tureckiego rządu pozytywnie. Teatr w Aspendos Gigantyczny obiekt (całkowita szerokość prawie 100 metrów) jest powszechnie uważany za najlepiej zachowany starożytny teatr na świecie. Został wybudowany za panowania cesarza rzymskiego Marka Aureliusza w 160 r. Inskrypcje na ścianach zdradzają, że budowlę zaprojektował Zenon, syn Teodora. Budowniczym udało się oddać stan idealnej równowagi między widownią a budynkiem skene, a co więcej, cały teatr doskonale komponuje się z krajobrazem. Widownia powstała na naturalnym zboczu. To duma Aspendos. Ostatni raz scena była remontowana w 2017 r. Na miejscu nadal odbywają się wydarzenia kulturalne. W 1987 r. swój ostatni koncert zagrała tu francuska piosenkarka Dalida. Cztery dni później popełniła samobójstwo. Nie masz planów na wakacje? Sprawdź te oferty: Tureckie wodospady Wodospady Düden są też nazywane Wodospadami Aleksandra. Jeśli wierzyć legendzie, Aleksander Wielki, po tym jak jak podbił Pamfilię w latach 334-333 p.n.e., przejeżdżał przez okolicę i zaczerpnął wodę dla koni właśnie z malowniczego wodospadu. Dziś to miejsce uwielbiane przez miłośników przyrody i turystów zmęczonych tętniącymi życiem kurortami. Poza specjalnymi punktami obserwacyjnymi przy górnym wodospadzie na zwiedzających czekają też restauracje i kawiarnie. Na miejscu można również zorganizować piknik z własnym prowiantem. Düden to nie jedyne warte uwagi wodospady w Antalyi. Zjawiskowe kaskady zobaczymy też w Parku Narodowym Wodospadów w Kurşunlu. Wybierając się tam, dobrze być przygotowanym na hiking. Lepiej zamienić więc basenowe klapki na zakryte obuwie. W Turcji odkryto największe podziemne miasto na świecie. Kto ukrywał się w Matiate? Podziemne miasto w południowo-wschodniej Turcji wyróżnia się nie tylko swoimi rozmiarami. Fascynujące jest to, że powstało pod innym miastem. Sandland, czyli w krainie z piasku To nie prawda, że w Turcji nie ma piramid. Jest nawet i sfinks, a także inne znane na całym świecie budowle – oczywiście pomniejszone, ale nie o rozmiar tu chodzi, a o materiał. Wszystkie powstały z piasku. Poza landmarkami na nietypowej plenerowej wystawie zobaczymy też piaskowe zwierzęta i mitologiczne stworzenia. Artyści zadbali o najmniejsze detale. Sandland w Antalyi warto odwiedzić wieczorową porą. Jest chłodniej, a wyjątkowe dzieła z piasku są podświetlane. Na zdjęciach będą wyglądać jeszcze lepiej. Nasz ekspert Mateusz Łysiak Dziennikarz zakręcony na punkcie podróżowania. Pierwsze kroki w mediach stawiał w redakcjach internetowej i papierowej magazynu „Podróże”. Redagował i wydawał m.in. w gazeta.pl i dziendobrytvn.pl. O odległych miejscach (czasem i tych bliższych) lubi pisać nie tylko w kontekście turystycznym, ale też przyrodniczym i społecznym. Marzy o tym, żeby zobaczyć zorzę polarną oraz Machu Picchu. Co poza szlakiem? Kuchnia włoska, reportaże i pływanie.
W wakacje wielu z nas chciałoby poleżeć na plaży, popływać na desce surfingowej czy pograć w siatkówkę plażową. Gorączkowo przeszukujemy internet, aby znaleźć miejsce, które będzie nam odpowiadało. Dlatego specjalnie dla Was przygotowaliśmy niezbędne informacje na temat 40 plaż na całym świcie.
Bahamy Bahamy - Pink Sands Beach Bermudy Bermudy - Horseshoe Bay Bułgaria Bułgaria - Słoneczny Brzeg Bułgaria - Obzor Chorwacja Chorwacja - Zlatni Rat Cypr Cypr - Zatoka Figowa Czarnogóra Czarnogóra - Sveti Stefan Francja Francja - Plage de Rondinara Francja - Plage de Saleccia Grecja Grecja - Mytros Grecja - Elafonisi Grecja - Navagio Grecja - Porto Katsiki Grecja - Falasarna Grecja - Balos Grecja - Tsambika Hiszpania Hiszpania - Playa de la Concha Hiszpania - Playa de las Catedrales Hiszpania - Playa del Sardinero Hiszpania - La Playa de Bolonia Hiszpania - Levante Hiszpania - Burriana Hiszpania - Las Teresitas Hiszpania - Playa Famara Hiszpania - Aguas Blancas Kuba Kuba - Varadero Malta Malta - Ramla il-Hamra Maroko Maroko - Legzira Portugalia Portugalia - Praia De São Rafael Tanzania Tanzania - Nungwi Tajlandia Tajlandia - Maya Bay Tajlandia - Pattaya Tajlandia - Patong Turcja Turcja - Iztuzu Turcja - Ölüdeniz Turcja - Patara Włochy Włochy - Cala Luna Włochy - San Vito Lo Capo Włochy - Viareggio Włochy - La Pelosa Weź udział w dyskusji na temat Najpiękniejszych plaż na świecie
Dużym atutem plaży jest brak tłumów. Można tu w spokoju wypocząć z dala od zgiełku jaki spotyka się zazwyczaj w popularnych kurortach. Plaża jest długa i obszerna z jasnym średnioziarnistym piaskiem.
Nazwa: Patara Państwo: Turcja Długość: 12 km Lokalizacja: Gelemis (Patara) Region: Wybrzeże Likijskie Akwen: Morze Śródziemne Podłoże: jasny średnioziarnisty piasek Sezon: od maja do września Opalanie topless: tak Rafy koralowe: brak Sporty: windsurfing, kanoe, jazda konna Ratownicy: nie Dojazd: Na plażę można się dostać piechotą z miasta Gelemis (znane też jako Patara) w ciągu 25 minut (ok. 3 km). Wiele kwater w mieście oferuje dojazd do plaży, który jest wliczony w cenę zakwaterowania. Do plaży z centrum Gelemis, a także z miast Kakan i Kas dowożą także dolmusze i taksówki. Do Gelemis można również dotrzeć z np. z Fethiye lub z Oludeniz. Większość terenów znajdujących się w pobliżu miasta jest częścią parku narodowego. W związku z tym spotkać tu można wiele rzadkich gatunków ptaków. Okoliczni mieszkańcy zajmują się głównie uprawą ziemi, a miejsce wydaje się być położone z dala od cywilizacji. Plaża stanowi teren lęgowy żółwi Karetta, więc wznoszenie jakichkolwiek budynków na jej terenie jest zabronione. Z tego też względu, plaża jest zamknięta w nocy. Można tu jedynie znaleźć wypożyczalnie parasolek i leżaków, a także prysznice, toalety i jedną kawiarenkę. Jedną z największych atrakcji w rejonie stanowią ruiny starożytnego miasta Patara, które mijamy w drodze z Gelemis na plażę. Na stanowisku archeologicznym zobaczyć można m.in. rzymską bramę, nekropolię, kompleks łaźni, fundamenty bazyliki, mury miejskie oraz teatr. Według niektórych źródeł urodził się tutaj święty Mikołaj. Aby dostać się na obszar parku należy uiścić niewielką opłatę, w którą wliczona jest zarówno wizyta na plaży jak i zwiedzanie ruin. Dużym atutem plaży jest brak tłumów. Można tu w spokoju wypocząć z dala od zgiełku jaki spotyka się zazwyczaj w popularnych kurortach. Plaża jest podzielona przez rzekę Ksantos, która wpada w tym miejscu do morza. Na rzece można pływać kanoe obserwując unikalną faunę, co stanowi jedną z największych atrakcji tych okolic. Plaża jest długa i obszerna z jasnym średnioziarnistym piaskiem. Zejście do wody jest w miarę łagodne, więc miejsce jest przyjazne również dla dzieci. Charakterystyczną cechą krajobrazu są liczne wydmy, a także mała ilość drzew co może stanowić dużą niedogodność podczas większych upałów. Jedną z ciekawszych atrakcji stanowią przejażdżki konne wzdłuż plaży. Zobacz również: Turcja - Ölüdeniz Turcja - Iztuzu
Obszar Turcji, na którym leży Oludeniz określany jest mianem "Turkusowego Wybrzeża" ze względu na niezwykle piękne, niebieskie odcienie wody.
Nazwa: Ölüdeniz Państwo: Turcja Długość: ok. 2 km Lokalizacja: Ölüdeniz Region: Wybrzeże Likijskie Akwen: Morze Śródziemne Podłoże: piaszczysto – żwirowe (gdzieniegdzie znajdują się większe kamienie, najwięcej przy wodzie) Sezon: od maja do października Opalanie topless: tak Rafy koralowe: brak Ratownicy: nie Sporty: paralotniarstwo, nurkowanie, narty i rowery wodne, kanoe, banana boat, rowery górskie, parasailing, trekking, jazda konna, kajaki, mikroloty, łódź latająca, jeep safari, rejsy statkami Dojazd: Od lotniska w Dalaman, Oludeniz dzieli 60 km. Dojazd zajmuje około godziny. Można się tu też dostać z lotniska w Antalya, ale dojazd zajmie ok. 3 godzin (ok. 200 km). Transport z obu lotnisk do Oduleniz zapewniają zarówno busy jak i taksówki (www.dalamantransfers.com, www.dalaman-shuttle.com). Istnieje także możliwość wypożyczenia samochodu. Obszar Turcji, na którym leży Oludeniz określany jest mianem “Turkusowego Wybrzeża” ze względu na niezwykle piękne, niebieskie odcienie wody. Położone w zatoczce, Oludeniz jest prawie zupełnie niewidoczne od strony Morza Śródziemnego. Główna plaża w Oludeniz znana jako Belcekiz Beach łączy się z przepiękną Błękitna Laguną, którą można często oglądać na pocztówkach i folderach promujących Turcję. Laguna, którą z trzech stron otaczają porośnięte drzewami góry, wyróżnia się nieco kamienistą plażą oraz spokojną, płytką i krystaliczną wodą, która doskonale nadaje się jako kąpielisko dla dzieci. Część laguny należy do parku narodowego (Oludeniz Tabiat Parki) i jest objęta ochroną. Z tego powodu, wstęp na nią jest płatny. Trzeba pamiętać, że jest ona jednym z najpiękniejszych miejsc wakacyjnych w Turcji. To sprawia, że stała się też niezwykle popularna wśród turystów, a co za tym idzie w letnim sezonie może być tu bardzo tłoczno. To właśnie od niej wzięła się nazwa Oludeniz, która oznacza „martwe morze” lub „spokojne morze”. Plaża w Oludeniz jak i samo miasto są oblegane głównie przez brytyjskich turystów. Można tu znaleźć więcej przykładów kultury brytyjskiej niż tureckiej. Wzdłuż części plaży ciągnie się promenada z licznymi sklepami, kafejkami i restauracjami. Jednak, miasteczko samo w sobie nie wszystkim przypada do gustu. Wielu turystów decyduje się na noclegi w pobliskich miejscowościach: Fethiye (ok.15 km), Hisaronu (4 km) i Ovacik (3 km). Między nimi non stop kursują dolmusze i taksówki. Okolice Oludeniz należą do jednego z najlepszych na świecie rejonów do uprawiania paralotniarstwa. Miłośnicy tego sportu mogą spróbować swoich sił skacząc ze szczytu góry Babadag (wysokość prawie 2000 m. n.p.m.). Istnieje możliwość skoków solo lub w tandemie. Około 45 minutowy lot kończy się lądowaniem na plaży. Początkujący sportowcy mogą wykupić kurs paralotniarstwa, dzięki któremu uzyskają międzynarodową licencję. Oludeniz stanowi doskonała bazę wypadową do wielu innych atrakcyjnych miejsc regionu. Można m.in. spróbować jazdy konnej na 12-kilometrowej plaży Patara, w Ksantos zobaczyć ruiny antycznego miasta oraz kompleks świątynny Letoön . Istnieje też możliwość wykupienia wycieczki, która obejmuje zwiedzanie ruin antycznego miasta Tlos z amfiteatrem i kamiennymi grobowcami, przepięknego Yakapark, słynącego z czarujących strumieni i hodowli pstrągów oraz wizytę w liczącym 18 km. wąwozie Saklikent. Warto również wybrać się do położonego na zboczu góry Cökelez słynącego z wapiennych tarasów Pamukkale i usytuowanego powyżej miasta Hierapolis. W pobliżu Oludeniz znaleźć też można inne, równie ciekawe plaże Turkusowego Wybrzeża. Jedną z nich jest położona w odległości 2 km Kidrak (zwana często rajską plażą), która jest nieco bardziej wyizolowania i dużo spokojniejsza. Dojście do niej zajmuje około pół godziny. Niektórzy wczasowicze decydują się także na wyprawę łodzią do Doliny Motyli (Kelebek Vadisi), gdzie w ciszy i spokoju odpocząć mogą od turystycznego zgiełku. Inną opcją jest wizyta na plaży Gemiler. U tamtejszych rybaków kupić można świeżo złowioną rybę, którą następnie przyrządzi nam kucharz z pobliskiej restauracji. http://www.oludenizbeach.tv/ Zobacz również: Turcja - Patara Turcja - Iztuzu
Plaża Iztuzu z jednej strony oblana jest ciepłymi wodami Morza Śródziemnego, a z drugiej chłodnymi wodami rzeki Dalyan. Miejsce stanowi jeden z ostatnich terenów lęgowych żółwi Karreta w basenie Morza Śródziemnego.
Nazwa: Iztuzu Państwo: Turcja Długość: 4,5 km Lokalizacja: Dalyan Region: Wybrzeże Egejskie Akwen: Morze Egejskie Podłoże: złoty, drobny piasek Sezon: od maja do września Opalanie topless: nie Psy: nie Rafy koralowe: brak Sporty: brak Ratownicy: nie Dojazd: Na plażę można dopłynąć rzeką statkiem lub dojechać mini-busem (tzw. dolmuszem) z miasteczka Dalyan. Przy wybraniu pierwszej opcji, podróż trwa około 30 minut. W czasie rejsu można podziwiać likijskie grobowce miasteczka Kaunos wykute w skale około IV w p.n.e . Turystów zachwyca tutejsza bujna roślinność i wspaniałe widoki po drodze. Nie ma określonego rozkładu rejsów. Ilość pasażerów na pokładzie wyznacza godzinę odpływu. W przypadku dolmuszów, dojazd na plażę zajmuje około 15 minut. Zasada odjazdów jest podobna jak w przypadku łodzi. Plaża Iztuzu z jednej strony oblana jest ciepłymi wodami Morza Śródziemnego, a z drugiej chłodnymi wodami rzeki Dalyan. Mamy więc do wyboru kąpiel w słonej lub słodkiej wodzie. Plażę charakteryzuje łagodne zejście do morza. Jest więc idealna dla rodzin z dziećmi. Dzięki dużej dbałości o zachowanie ekosystemu, zabroniono budowania jakichkolwiek większych budynków przy samej plaży. Jedynymi oznakami cywilizacji jest tu kilka mniejszych obiektów z napojami, przebieralnią i wypożyczalnią leżaków i parasoli. Miejsce stanowi jeden z ostatnich terenów lęgowych żółwi Karreta w basenie Morza Śródziemnego. Aby chronić ten zagrożony gatunek , z plaży można korzystać tylko w części oddzielonej palikami i wyłącznie w godzinach 8 – 20. Wkraczanie pod 20-stej lub przekraczanie granicy wyznaczonej przez pale jest karane. Na plażę nie można też wprowadzać psów. Zobacz również: Turcja - Patara Turcja - Ölüdeniz