National Geographic
type: channel
link: https://www.national-geographic.pl
date: 2025-08-04T13:46:10.000Z
update period: hourly
update frequency: 1
update base: 2000-01-01T12:00+00:00
items: Zęby mówią więcej, niż myślisz – odkryto ślady używek sprzed 4 tys. lat
items: Zaskakujące odkrycie. Majowie nie tylko palili tytoń. Oni go też pili
items: Archeolodzy trafili na najstarsze dowody użycia tytoniu w Mezoameryce. Zaskakuje to, że nie był palony
items: Niecałe dwa lata temu Tajlandia zalegalizowała marihuanę. Nowy rząd chce to zmienić. Wrócą wysokie kary?
items: Ta zgubna używka dotarła do Sudanu na początku XVI w. Polscy archeolodzy odkryli jej ślady
items: Nowe badania wykazały, że e-papierosy mogą „budzić” komórki rakowe
items: Boski dar dla turystów. Co skrywają liście koki?
items: Polacy zdradzili, jak często się upijają. Wyniki badania mogą być zaskoczeniem
items: Khat. W Etiopii na każdym kroku spotkasz ofiary tego narkotyku [FOTOREPORTAŻ]
items: Jak pszczoły do kofeiny

Zęby mówią więcej, niż myślisz – odkryto ślady używek sprzed 4 tys. lat
type: item
date: 2025-08-04T13:45:17.000Z
creator: Szymon Zdziebłowski
subject: Historia
subject: archeologia
subject: azja
subject: używki
description: Naukowcy dosłownie „przeżuli” temat prehistorycznych używek. Ich badania potwierdzają, że orzechy betelowe były używane już 4000 lat temu. Te wnioski są rewolucyjne dla archeologii Azji.
encoded: Spis treści: Pobudzający orzech Kamień nazębny źródłem informacji Ślady ukryte w płytce nazębnej Archeolodzy przypuszczają, że już dziesiątki tysięcy lat temu ludzie odurzali się z pomocą substancji pochodzenia naturalnego. Jednymi z pierwszych być może byli ci odpowiedzialni za zdobienie jaskiń w paleolitycznej Europie i Azji. Niektóre malowidła wykonywano poprzez wypluwanie barwników, a część z nich miała właściwości psychoaktywne. Im bliżej naszych czasów, tym więcej takich dowodów. Najnowszy pochodzi z Tajlandii. Pobudzający orzech Ostatnie lata przyniosły w archeologii rewolucję. Badacze są w stanie wyczytać z zębów wiele informacji, w tym pochodzenie zmarłego i jego dietę. W najnowszym badaniu przeprowadzonym przez ekspertów z Australli, USA i Tajlandii opisano przykład wykorzystania orzechów betelowych w Tajlandii już 4 tys. lat temu. Wyniki opublikowano na łamach „Frontiers in Environmental Archaeology”. Rośliny palmy betelowej (inaczej areki katechu) zawierają związki, które zwiększają czujność i energię, mają też właściwości euforyczne i relaksujące. W dzisiejszych czasach orzechy betelowe są mało popularne, być może dlatego, że ich żucie zazwyczaj skutkuje ciemnymi, czerwonobrązowymi lub czarnymi przebarwieniami zębów. Archeolodzy dowiedli jednak, że chętnie po nie sięgano już w pradziejach. Kamień nazębny źródłem informacji – Zidentyfikowaliśmy pochodne roślin palmy betelowej w kamieniu nazębnym z 4000-letniego pochówku w Tajlandii – powiedział dr Piyawit Moonkham, główny autor badania, antropolog z Uniwersytetu Chiang Mai. Pobrano je ze szczątków sześciu osób pochodzących ze stanowiska archeologicznego Nong Ratchawat. – To najwcześniejszy bezpośredni biomolekularny dowód używania betelu w Azji Południowo-Wschodniej – zaznaczył. Konwencjonalne metody archeologiczne nie byłyby w stanie wykryć takich mikrośladów. Ślady ukryte w płytce nazębnej W laboratorium usunięto z próbek niewielkie ilości płytki nazębnej, a znalezione w niej pozostałości chemiczne pod…

betelowe-701d64a.png
width: 900
height: 600

Zaskakujące odkrycie. Majowie nie tylko palili tytoń. Oni go też pili
type: item
date: 2024-10-11T13:51:02.000Z
subject: Historia
subject: ameryka środkowa
subject: archeologia
subject: cywilizacja majów
subject: odkrycia archeologiczne
subject: używki
description: Naczynia znalezione w Gwatemali stanowią rzadki fizyczny dowód używania tytoniu przez starożytnych Majów. Ale tym razem mamy niespodziankę: okazuje się, że nie zawsze wdychali tytoń.
encoded: Spis treści: Szukali kakao, znaleźli tytoń Majański pokarm bogów Popalanie w łaźni na cześć bogów Na nizinach w Gwatemali odkryto bezprecedensowe dowody archeologiczne na to, że Majowie używali naparów tytoniowych do rytuałów związanych z ofiarami, kąpielą i porodem. Szukali kakao, znaleźli tytoń Naukowcy pracujący na prekolumbijskim stanowisku archeologicznym El Baúl w Cotzumalhuapa szukali śladów kakao wśród dużych naczyń ceramicznych uzyskanych z depozytów rytualnych. Naczynia, które pochodzą z późnego okresu klasycznego Majów (600–900 r. n.e.), przetestowano też pod kątem innych pozostałości, w tym tytoniu. Kiedy wyniki wróciły z analizy, zespół był zaskoczony. – Nie spodziewaliśmy się znaleźć śladów nikotyny w cylindrycznych naczyniach przeznaczonych do picia – główny badacz Oswaldo Chinchilla Mazariegos. Korzenie kultury Majów sięgają około 2600 r. p.n.e. Państwa Majów rozszerzyły się później na całą Amerykę Środkową, aż do ich pokonania i kolonizacji przez Hiszpanów w XVI wieku. Chociaż nigdy nie zjednoczyli się politycznie, Majowie – którzy nadal żyją w tym regionie – zawsze byli połączeni językiem, kulturą i religią. Majański pokarm bogów Nasza wiedza na temat używania tytoniu przez starożytnych Majów pochodzi głównie z przedstawień wizualnych i opisów słownych. Szesnastowieczne źródła opisują na przykład czarną maść o nazwie teotlaqualli, co oznacza „pokarm bogów”. Wykonana z jadowitych zwierząt, tytoniu i psychoaktywnych nasion, była używana do komunikowania się z duchami. Wyobrażenia i opisy w świętych tekstach wskazują, że Majowie używali tytoń na co dzień. Zwykle go palili. Fizyczne dowody na obecność nikotyny znaleziono już raz na statku Majów, w 2012 roku. Wraz z niedawnym odkryciem w El Baúl, historycy mają teraz pierwszy w historii dowód na używanie płynnego tytoniu w starożytnej Mezoameryce. Płynny tytoń jest wysoce toksyczny i może być śmiertelny. Prawdopodobnie używano go do wywoływania wizji lub transów wróżbiarskich w ramach kontrolowanego cer…

Ed-Stone-4f09f6e.png
width: 1200
height: 630

Archeolodzy trafili na najstarsze dowody użycia tytoniu w Mezoameryce. Zaskakuje to, że nie był palony
type: item
date: 2024-03-13T07:49:42.000Z
creator: Mateusz Łysiak
subject: Historia
subject: National Geographic Site
subject: ameryka
subject: obrzędy
subject: odkrycia archeologiczne
subject: używki
subject: Wolny czas
description: Tytoń jest znany w Mezoameryce od tysiącleci. Nie zawsze była to jednak używka dostępna dla wszystkich. Badania wskazują, że tytoń pojawiał się w niespotykanej formie podczas rytuałów.
encoded: W tym artykule: Nikotyna do... picia? Zaskakujące odkrycie w Gwatemali Czemu służył tytoń w Mezoameryce? Zażywanie tytoniu jest znane ludzkości od tysięcy lat. Rdzenni mieszkańcy Ameryki Północnej i Południowej byli jednymi z pierwszych, którzy uprawiali tytoń i używali go. Roślina miała zostać udomowiona na terenie dzisiejszego Meksyku jeszcze przed naszą erą. Kultury rdzennych Amerykanów korzystały z niej m.in. podczas rytuałów i ceremonii religijnych. Jak się okazuje, tytoń nie zawsze był palony. Jakie inne formy jego stosowania były znane w obu Amerykach? Nikotyna do... picia? Nowe światło na ten temat rzuca ostatnie odkrycie archeologów pracujących w Gwatemali. Badania wykazały bowiem pozostałości nikotyny w ceramicznych wazach sprzed tysiąca lat. Odkrycia opisane na łamach „Antiquity” są teraz uważane za najstarszy fizyczny dowód praktyk rytualnych z wykorzystaniem tytoniu w Mezoameryce. Wazy odkryto w latach 90. ubiegłego wieku podczas wykopalisk w Cotzumalhuapa. Było to jedno z największych miast południowej Mezoameryki w okresie późnego klasyku (około 650–950 n.e.). Dopiero niedawno badacze przeprowadzili analizę chemiczną próbek pobranych z wnętrza artefaktów. Okazało się, że w przypadku trzech z siedmiu badanych waz wyniki na obecność nikotyny były pozytywne. To z kolei wskazało na obecność tytoniu. Badacze nie kryli zadziwienia. Kształt naczyń sugerował bowiem, że były wykorzystywane do przechowywania i spożywania płynów. Co więc robił w nich tytoń? Zaskakujące odkrycie w Gwatemali Naukowcy tłumaczą, że w wazonach mógł znajdować się tytoń w postaci płynnej. Chodzi o „ofiary nasączone tytoniem”. Takie przedmioty chowano jako dary dla ziemi lub konkretnych bóstw. Naukowcy dysponują jednak niewielką wiedzą na ich temat. Rzadkość tego typu dowodów archeologicznych wynika z faktu, że pozostałości tytoniu nie zachowują się wystarczająco dobrze, by można je było zbadać. Ostatnie odkrycia badaczy rodzą pytania o to, jak i dlaczego używano tytoniu w Cotzumalhuapa…

najstarsze-dowody-uzycia-tytoniu-w-mezoameryce-zaskakuje-to-ze-nie-byl-palony-e5d15ab.jpg
width: 960
height: 540

Niecałe dwa lata temu Tajlandia zalegalizowała marihuanę. Nowy rząd chce to zmienić. Wrócą wysokie kary?
type: item
date: 2024-01-19T08:00:35.000Z
creator: Mateusz Łysiak
subject: Kierunki
subject: Traveler
subject: Traveler Site
subject: podróże
subject: prawo
subject: Travel
subject: używki
subject: wakacje w tajlandii
subject: Wolny czas
description: W 2022 r. Tajlandia dołączyła do krajów, w których można legalnie kupić i palić konopie indyjskie. Zaledwie po 18 miesiącach politycy ruszyli z kampanią zapowiadającą ponowną penalizację używki.
encoded: W tym artykule: Tajlandia znów zakaże rekreacyjnego używania konopi indyjskich? Marihuana miała pomóc Tajlandii To warto wiedzieć przed podróżą do Tajlandii Do niedawna w Tajlandii, tak jak i wielu innych krajach w Azji, za posiadanie nawet najmniejszej ilości narkotyków można było trafić na wiele lat do więzienia. Sytuacja zmieniła się w 2022 roku, po tym jak ówczesny rząd zalegalizował sprzedaż konopi indyjskich. Ku uciesze niektórych turystów na ulicach Bangkoku zaczęły pojawiać się coffee shopy, kojarzone do tej pory raczej z Amsterdamem. Tajlandia znów zakaże rekreacyjnego używania konopi indyjskich? Wygląda jednak na to, że zielona sielanka nie potrwa długo. Zaledwie 18 miesięcy po tym, jak Tajlandia zalegalizowała marihuanę, nowy konserwatywny rząd koalicyjny chce zmienić prawo. Proponowane regulacje miałyby ściśle reglamentować używanie marihuany, a w zasadzie ograniczyć je wyłącznie do celów leczniczych. Zmiana prawa to pokłosie wyborów, które odbyły się w maju ubiegłego roku. Od września Tajlandią rządzi konserwatywna koalicja z partią Pheu Thai na czele. To właśnie politycy tego ugrupowania prowadzą kampanię na rzecz zakazu rekreacyjnego używania marihuany. Ich zdaniem legalizacja konopi indyjskich stwarza zagrożenie dla zdrowia publicznego i może zwiększać ryzyko nadużywania substancji psychoaktywnych przez młodych ludzi. Marihuana miała pomóc Tajlandii Do tej pory rządzący Tajlandią prezentowali inną narrację. Anutin Charnvirakul, były minister zdrowia, popierał legalizację marihuany w 2022 r. Podkreślał wówczas, że depenalizacja posiadania suszu poprawi sytuację w przepełnionych więzieniach i korzystnie wpłynie na wiejską gospodarkę. Nigdy nie zalecał jednak rekreacyjnego używania marihuany. Od czasu zalegalizowania konopi indyjskich ponad milion Tajów wystąpiło o licencje na ich uprawę. W całym kraju pojawiło się ponad 6000 punktów sprzedaży marihuany. Niestety niewiele z nich jest poddawanych kontroli jakości. Ekstrakty zawierające więcej niż 0,2% TH…

niecale-dwa-lat-temu-tajlandia-zalegalizowala-marihuane-fot-shutterstock-4ebb32b.jpg
width: 784
height: 442

Ta zgubna używka dotarła do Sudanu na początku XVI w. Polscy archeolodzy odkryli jej ślady
type: item
date: 2023-12-19T14:01:51.000Z
creator: Szymon Zdziebłowski
subject: Historia
subject: National Geographic Site
subject: archeologia
subject: odkrycia archeologiczne
subject: sudan
subject: używki
subject: Wolny czas
description: Najstarsze znane nasiona tytoniu w północno-wschodniej Afryce odkryli archeolodzy pracujący w ramach misji Centrum Archeologii Śródziemnomorskiej UW. Do Sudanu trafiły w połowie XVII wieku za pośrednictwem Imperium Osmańskiego.
encoded: W tym artykule: Mikroślady w archeologii Najwcześniejsze archeobotaniczne dowody na występowanie tytoniu w Sudanie Fajki sprzed kilkuset lat Fajki w Sudanie były importowane i wyrabiane lokalne Tytoń pochodzi z Ameryki Współczesna Stara Dongola w Prowincji Północnej w Sudanie to ruiny wielkiego miasta Tungul. Polacy prowadzą tam badania archeologiczne od 1964 roku. Mogą pochwalić się licznymi, ciekawymi znaleziskami. Wśród nich jest odkrycie fortyfikacji cytadeli, ruin katedr i kościołów, a nawet pałacu królewskiego. Prace badawcze skoncentrowane są na czasach, gdy miasto było stolicą chrześcijańskiego królestwa Makurii (IV–XV wiek). Najnowsze znaleziska dotyczą już okresu dominacji muzułmanów, bo XVI wieku. Mikroślady w archeologii Współczesna archeologia to nie tylko wykopaliska i odsłanianie wielkich powierzchni. Naukowcy zwracają uwagę na wszelkie, nawet najmniejsze ślady odkrywane pod ziemią. Ziemia jest przesiewana, a czasem nawet flotowana, czyli płukana w poszukiwaniu szczątków roślin. Tak też było w tym przypadku. Od 2018 r. międzynarodowy zespół badaczy pod kierunkiem dr. hab. Artura Obłuskiego z Centrum Archeologii Śródziemnomorskiej Uniwersytetu Warszawskiego systematycznie pobierał próbki archeobotaniczne z obszaru cytadeli w Starej Dongolii. Następnie przeanalizowano je w laboratorium Uniwersytetu w Tybindze w Niemczech i porównano ze współczesnymi nasionami znajdującymi się w kolekcji referencyjnej. Swoje spostrzeżenia eksperci z Niemiec, Polski i Sudanu opublikowali właśnie na łamach czasopisma naukowego „Journal of Archaeological Science: Reports”. Najwcześniejsze archeobotaniczne dowody na występowanie tytoniu w Sudanie W próbkach zidentyfikowano łącznie ponad 800 wysuszonych i zwęglonych nasion i owoców. Pozostałości dzikich roślin stanowiły 49 proc., a rośliny uprawne 51 proc. Wśród nich było zidentyfikowano dwadzieścia nasion tytoniu (Nicotiana tabacum L.). Udało się też określić ich wiek na lata 1664–1760. – Badania te potwierdzają hipotezę, że…

ta-zgubna-uzywka-dotarla-do-sudanu-na-poczatku-xvi-w-archeolodzy-odkryli-jej-slady-7079d93.png
width: 1194
height: 789

Nowe badania wykazały, że e-papierosy mogą „budzić” komórki rakowe
type: item
date: 2022-09-13T11:02:11.000Z
creator: Jakub Rybski
subject: National Geographic Site
subject: Nauka
subject: palenie
subject: papierosy
subject: Społeczeństwo
subject: uzależnienie
subject: używki
subject: Zdrowie
description: Naukowcy twierdzą, że w ciągu dziesięciu lat przybędzie przypadków zachorowań na raka. Wszystko przez olbrzymią popularność e-papierosów.
encoded: W tym artykule: Palenie powoduje szereg bardzo poważnych chorób Według naukowców e-papierosy mogą również mogą być niebezpieczne dla zdrowia Zanieczyszczenie powietrza i dym z e-papierosów budzą komórki rakowe Palenie jest jedną z głównych przyczyn przedwczesnych zgonów setek tysięcy ludzi na całym świecie. O szkodliwości tytoniu powstała już niezliczona ilość badań naukowych oraz publikacji i kampanii społecznych. Nawet na paczkach papierosów widnieją informacje o tym, co grozi palaczom. Od kilku lat producenci mają obowiązek umieszczać poglądowe zdjęcia m.in. płuc osób palących, które powinny zniechęcić ich do sięgnięcia po papierosa. Tyle w teorii, bo w praktyce prawie ok. 8 milionów Polaków pali. Palenie powoduje szereg bardzo poważnych chorób Statystyki jednak pokazują, że liczba palaczy spada. Z roku na rok coraz mniej osób pali, ale uzależnionych wciąż jest bardzo wielu. Badania wykazują, że mężczyźni znacznie częściej uzależniają się od papierosów niż kobiety. A najwięcej osób palących jest w grupie wiekowej 40–49 lat. Warto wiedzieć, że ludzie, którzy sięgają po papierosa są narażeni bardzo poważne choroby. Niektóre mogą prowadzić nawet do śmierci. To między innymi: rozedma płuc, przewlekłe zapalenie oskrzeli, rak płuc, rak języka, rak wargi, rak jamy ustnej, rak krtani, rak tchawicy, przewlekła obturacyjna choroba płuc, astma oskrzelowa. W świecie idealnym wszelkie używki, które poważnie zagrażają zdrowiu człowieka, powinny być zabronione. Jednak w rzeczywistości za przemysłem tytoniowym stoją olbrzymie pieniądze. Przychód ze sprzedaży papierosów trafia również w postaci podatków do skarbu państwa. W ciągu ostatnich lat na rynku zaczęły pojawiać się alternatywy dla tradycyjnych papierosów. Chodzi m.in. o e-papierosy, często uznawane za mniej szkodliwe dla zdrowia. Według naukowców e-papierosy mogą również mogą być niebezpieczne dla zdrowia Ze względu na to, że jest to stosunkowo nowa metoda palenia, badania nad szkodliwością papierosów elektronicznych wci…

e-papierosy-68113d3.jpg
width: 2121
height: 1414

Boski dar dla turystów. Co skrywają liście koki?
type: item
date: 2022-05-20T07:05:00.000Z
subject: Ludzie
subject: National Geographic Site
subject: ameryka południowa
subject: inkowie
subject: używki
subject: Wolny czas
description: Z dobrodziejstw koki korzystano już 4500 tys. lat temu. Sztukę uprawy krasnodrzewu do perfekcji doprowadzili Inkowie, którzy wynieśli liście koki na ołtarze. Ponieważ dodawała sił i ułatwiała oddychanie na dużych wysokościach, pomogła zbudować w górach całe miasta i monumentalne fortyfikacje.
encoded: W tym artykule: Liście koki na ołtarzach Koka i kokaina Białe zęby, mroczne rytuały Od koki do coli Szlak Salkantay, którym można przez góry dotrzeć do Machu Picchu, przebiega na wysokościach 2000–4600 m n.p.m. Wędrówka tą trasą wymaga aklimatyzacji, inaczej można narazić się na przykre skutki choroby wysokościowej. Osłabienie, zawroty głowy, trudności z oddychaniem, nudności – wszystkie te objawy mogą utrudnić, a nawet uniemożliwić wycieczkę jedną z piękniejszych dróg Andów. Chyba że zastosuje się starożytną metodę Inków i podczas marszu będzie się żuło liście koki. Nowe badania wykazały, że migrujące żółwie morskie nie do końca wiedzą, dokąd płyną Naukowcy odkryli, że żółwie szylkretowe często błądzą przez tysiące kilometrów, aby odnaleźć pobliską wyspę. Liście koki na ołtarzach Krasnodrzew pospolity (Erythroxylum coca Lam.), powszechnie zwanym w Ameryce Południowej koką, to popularna andyjska roślina. Nikt w Peru nie kojarzy jej z narkotykiem. Krzew najlepiej czuje się w wysokich górach, gdzie klimat jest suchy i surowy. Aby odnaleźć najbardziej wartościowe liście, trzeba udać się na wysokość 450–1800 m n.p.m., w miejsce, gdzie średnia temperatura waha się między 18 a 20°C. Liście krasnodrzewu łagodzą objawy choroby wysokościowej. Ja sam doświadczyłem tego podczas wędrówki szlakiem Salkantay – problemy z oddychaniem szybko zniknęły, zimno przestało mi dokuczać, a żołądek przez długi czas nie domagał się jedzenia. Z dobrodziejstw koki korzystano już 4500 tys. lat temu. Sztukę uprawy krasnodrzewu do perfekcji doprowadzili Inkowie, którzy wynieśli kokę na ołtarze. Ponieważ dodawała sił i ułatwiała oddychanie na dużych wysokościach, pomogła zbudować w górach całe miasta i monumentalne fortyfikacje. Inkowie wydrążyli w skałach tarasy pod uprawy i zbudowali skomplikowaną sieć dróg, które pokonywały sztafety szybkonogich kurierów zwanych chasquis. Ci znakomici sprinterzy nie poradziliby sobie z głodem, zimnem i zmęczeniem, gdyby nie koka. Gdy Inkowie odkryli, że oleista…

koka-10aae89.jpeg
width: 2125
height: 1411

Polacy zdradzili, jak często się upijają. Wyniki badania mogą być zaskoczeniem
type: item
date: 2021-03-09T11:32:36.000Z
subject: Ludzie
subject: National Geographic Site
subject: alkohole
subject: ALKOHOLIZM
subject: anglia
subject: bary
subject: Lifestyle
subject: puby
subject: Społeczeństwo
subject: szkocja
subject: używki
subject: wielka brytania
subject: Zdrowie
description: Najczęściej upijają się (lub tym chwalą) mieszkańcy krajów anglojęzycznych oraz Skandynawowie - wynika z raportu Global Drug Survey. To największe na świecie badanie poświęcone tematowi używek - legalnych i nielegalnych.
encoded: Global Drug Survey (GDS) 2020 to projekt koordynowany przez prof. Adama R Winstocka z brytyjskiej uczelni UCL, psychiatrę i specjalistę medycyny uzależnień. We wrześniu zeszłego roku opublikował wyniki cząstkowe pokazujące nasze zachowania podczas pandemii (Młodzi ludzie piją mniej w izolacji, a pijemy głównie z nudy – wyjaśniał na „The Conversation”), teraz przyszedł czas na wyniki z okresu przed COVID-19. 110 tys. osób z 25 krajów między 7 listopada a 30 grudnia 2019 roku zarejestrowało się na serwisie GDS i wypełniło sieciowy kwestionariusz opisując swoje doświadczenia z różnymi używkami, legalnymi (tytoń, alkohol) i nielegalnymi (narkotyki). Naturalnie w przypadku marihuany legalność zależy od miejsca, w którym żyje ankietowany. Przed pandemią najpopularniejszą zgłaszaną przez użytkowników substancją psychoaktywną był alkohol, następnie THC (marihuana), tytoń, MDMA, kokaina, e-papierosy, amfetamina, LSD, benzodiazepiny, psylocybina („magiczne” grzybki), ketamina i opiaty na receptę. Co do popularności “króla” używek, to najczęściej upijają się (lub tym chwalą) mieszkańcy krajów anglojęzycznych oraz Skandynawowie. Na szczycie listy są Szkoci i Anglicy (upijają się 34 razy w roku), na drugim miejscu wspólnie Australijczycy i Duńczycy (ok. 32 razy) a na trzecim miejscu Finowie (28 razy). Dół listy to kraje Ameryki Południowej, Argentyna i Kolumbia (mniej niż 7 razy). Według zgłoszeń z Polski upijamy się 16 razy do roku, dzięki czemu zajęliśmy 22. miejsce między Słowakami i Węgrami. Średnia dla wszystkich ankietowanych którzy przyznali się do picia alkoholu (90 tys. z 110 tys. zgłoszeń) to nieco ponad 20 razy. Na pytanie o to, czy ktoś w ogóle nie upił się w ostatnich 12 miesiącach, pod koniec 2019 roku najwięcej pozytywnych odpowiedzi zostawili Portugalczycy (54 proc. nie upiło się), Argentyńczycy (48 proc.) i Kolumbijczycy (40 proc.). To rozważnego picia przyznało się 11 proc. Polaków. GDS2020 zdefiniował upijanie się jako stan, gdzie „ilość wypitego alkoholu tak …

najczesciej-upijaja-sie-mlodzi-mezczyzni-ponizej-25-roku-zycie-fot-getty-images-1df428b.jpeg
width: 2127
height: 1410

Khat. W Etiopii na każdym kroku spotkasz ofiary tego narkotyku [FOTOREPORTAŻ]
type: item
date: 2020-12-22T07:00:37.000Z
subject: Ludzie
subject: National Geographic Site
subject: afryka
subject: kawa
subject: Travel
subject: używki
description: Po polsku nazywa się czuwaliczka jadalna, w Afryce mówi się na nią khat (czytaj "czat"). To narkotyk powszechny w krajach Rogu Afryki, a także element kultury tego rejonu. Efekt jaki wywołuje porównywany jest do amfetaminowego, choć zdecydowanie słabszy.
encoded: W Etiopii na każdym kroku spotyka się ludzi żujących zielone liście. Jak szybko można się zorientować jest to bardzo popularna roślina: czat (ang. khat). Zazwyczaj kupuje się wiązkę gałązek. Najważniejsze by były świeże. Następnie z tej wiązki wyszukuje się odpowiedniej jakości listki. Opinie są różne: jedni mówią, że tylko te młode, dla innych nie ma to znaczenia. Świeżość jest kluczowa, gałązki starsze niż 48 godzin nadają się jedynie na karmę dla zwierząt. Przez ten czas aktywna jest w roślinie substancja z rodziny psychotropów: cathinone. Na Wyżynie Etiopskiej, w okolicach Hararu i Awaday, mieszkańcy uprawiają czat na niespotykaną nigdzie indziej skalę. Gołym okiem widać, że jego uprawy wyparły kawę, choć Harar może poszczycić się własną jej odmianą. Region ten sąsiaduje z Dżibutii, Somalilandem, Putlandem i właściwą Somalią. Wszystkie te krainy zamieszkują ludy etnicznie będące Somalijczykami, a więc handel czatem pomimo formalnych granic ma się bardzo dobrze. Każdego ranka świeżo zebrane dostawy trafiają na rynki miast i miasteczek. Przesyłki są starannie zapakowane, owinięte w bezbarwne foliówki, następnie zabezpieczone trawą i poukładane w wentylowanych kartonach. Wszystko to jest rozwożone od szóstej rano (w Etiopii w nocy nikt nie jeździ), zazwyczaj na dachach autobusów, minibusów czy naczepach. Na dostawy codziennie wyczekują różni sprzedawcy; czy to samego czatu czy też prowadzący małe butiki albo kawiarnie. Oni rozprowadzają go przez resztę dnia. Często widzi się też kobiety sprzedające go bezpośrednio na ulicy, obok bananów i mango, ten zazwyczaj pochodzi z przydomowych ogródków. Z uwagi na warunki klimatyczne region ten produkuje podobno najlepszej jakości liście, które są poszukiwane i chętnie konsumowane również w sąsiednich krajach. Także codziennie rano startują samoloty z ładunkami czatu, choćby do Somali (nawet tej opanowanej przez Al-Szabab) czy Jemenu ogarniętego wojną domową albo rozwijającej się Kenii i do bogatych krajów na Półwyspie Arabsk…

https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/6a13d062751398c4a5f3723e170c9451e24ee786-0dc198b.jpeg
width: 4898
height: 3265

Jak pszczoły do kofeiny
type: item
date: 2010-08-12T10:32:00.000Z
creator: Małgorzata T. Załoga
subject: Kierunki
subject: Traveler
subject: Traveler Site
subject: badania naukowe
subject: kawa
subject: kofeina
subject: pszczoły
subject: używki
description: Powszechnie wiadomo, że miododajne pracusie odwiedzają kwiaty nie dla ich ładnego wyglądu, lecz z powodu cukru.
encoded: Okazuje się jednak, że nie tylko. Badacze z Uniwersytetu w Hajfie odkryli bowiem, że pszczołom bardziej smakuje nektar z dodatkiem kofeiny lub nikotyny. Obie substancje w dużych stężeniach są trujące, ale w małych stanowią skuteczny wabik na owady – badane robotnice chętniej latały do pojemniczków z nektarem wzbogaconym używkami. Takie roślinne „dopalacze” występują zresztą w naturze: kwiaty tytoniu (Nicotiana glauca) zawierają nikotynę w stężeniu do 2,5 mg/l, a drzewa cytrusowe – całkiem spore ilości kofeiny (średnio 11–17,5 mg/l kwiatowego nektaru, ale grejpfruty nawet ponad 90 mg/l). Co ciekawe, w warunkach laboratoryjnych owady najchętniej wybierały nektar ze stosunkowo niewielkim stężeniem kofeiny lub nikotyny (tej ostatniej ok. 1 mg/l). Gdy stężenie używek wzrastało, wracały do „czystego” roztworu cukrów. Najprawdopodobniej rośliny w toku ewolucji „nauczyły się” wytwarzać nektar w odpowiednim stężeniu używek, by wabić, a nie odstraszać potencjalnych zapylaczy. Na razie jednak naukowcom nie udało się wyjaśnić, z czego wynikają te pszczele preferencje.

https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/429cde0d77112fa0f0ebaf86f4ab6134cd581020-d8010d4.jpeg
width: 600
height: 545