National Geographic
type: channel
link: https://www.national-geographic.pl
date: 2026-05-28T09:24:52.000Z
update period: hourly
update frequency: 1
update base: 2000-01-01T12:00+00:00
items: Przerywasz grę na komputerze ze złością? Polscy naukowcy ostrzegają: to ważny sygnał
items: Kratom: naturalny środek o kontrowersyjnym działaniu i realnym ryzyku
items: Nigdy nie jest za późno na zmianę. Odkryto niezwykłe zdolności naszego ciała do regeneracji po odstawieniu alkoholu
items: Okazjonalne intensywne picie szkodzi bardziej niż codzienne. Poważnie uszkadza wątrobę
items: Chipsy uzależniają tak, jak papierosy. Naukowcy tłumaczą, dlaczego nie możesz skończyć na jednym
items: Myślisz, że kofeina pomaga? To, co robi z twoim mózgiem i ciałem, może zaskoczyć
items: Twój pies nie może żyć bez piłki? To coś więcej, niż zabawa
items: Oglądanie rolek ma na mózg taki sam wpływ jak alkohol? Zaskakujące wyniki badań
items: Nowe badania wykazały, że e-papierosy mogą „budzić” komórki rakowe
items: Nowy śmiertelnie groźny narkotyk na ulicach USA. To lek uspokajający dla koni
items: "Wyglądało na to, że zasady społeczne zniknęły. Pozostała tylko brutalna walka o jedną rzecz". Fotoreportaż z centrum nałogu
items: Wyprowadzić noworodka z nałogu. Tak leczy się dzieci kobiet uzależnionych od narkotyków
items: Sprawdź, czy jesteś uzależniony od smartfona. Nomofobia grozi uszkodzeniem mózgu [TEST]
items: Cały świat na haju. Narkotykowe szaleństwo [REPORTAŻ]
items: Uzależnienie od internetu: terapia behawioralna może pomóc
items: Skąd się wziął hazard? Ślady prowadzą do czasów biblijnych i jeszcze wcześniej
items: Cukier: słodki zabójca?
items: Kości zostały rzucone

Przerywasz grę na komputerze ze złością? Polscy naukowcy ostrzegają: to ważny sygnał
type: item
date: 2026-05-29T06:00:40.000Z
creator: Magdalena Rudzka
subject: Nauka
subject: badania naukowe
subject: gry
subject: polska
subject: uzależnienie
description: Czy gwałtowne przerywanie gry ze złością to zwykły brak cierpliwości? Badania naukowców z Uniwersytetu Jagiellońskiego dowodzą, że tzw. rage quitting to istotny symptom uzależnienia. Choć gracz odchodzi od ekranu, jego umysł wciąż tkwi w świecie toksycznej rywalizacji.
encoded: Współczesna psychologia coraz wnikliwiej bada zjawisko uzależnienia od gier wideo, w oficjalnej klasyfikacji określane jako „gaming disorder”. Szacuje się, że dotyka ono około 3 proc. osób (wśród młodzieży nawet 6–7 proc.). Badania zespołu naukowców z Uniwersytetu Jagiellońskiego, opublikowane w prestiżowym czasopiśmie „Scientific Reports”, rzucają nowe światło na symptomy uzależnienia. Według nich sam czas spędzany przed ekranem nie jest wystarczającym wskaźnikiem. Wskazują na tzw. rage quitting (nagłe przerywanie gry ze złością) jako istotny objaw. Wnioski z badania przybliża jedna z jego autorek, dr Agnieszka Strojny, w rozmowie z portalem PAP Nauka w Polsce. Kończysz grę ze złością? Twój umysł wciąż „gra” Zjawisko rage quittingu, czyli gwałtownego przerywania gry w wyniku złości, objawiającego się np. przeklinaniem czy rzucaniem przedmiotami, stało się przedmiotem analiz Natalii Michałkiewicz, Pawła Strojny i Agnieszki Strojny. Badacze zauważyli, że większej liczbie takich epizodów towarzyszy też więcej symptomów uzależnienia behawioralnego. Najważniejszym wnioskiem z badań jest jednak to, że rage quitting wcale nie jest zakończeniem gry: choć gracz fizycznie odchodzi od komputera, jego umysł nadal tkwi w świecie rywalizacji, co utrudnia przeniesienie uwagi na coś innego. Zwiększa to impulsywność i zaburza codzienne funkcjonowanie. Było to szczególnie widoczne u badanych nastolatków, u których procesy regulacji emocji w korze przedczołowej wciąż się rozwijają. Jak rozmawiać z wściekłym graczem? Badania naukowców z Krakowa koncentrowały się na nastolatkach. Badacze mają kilka wskazówek dla rodziców, ale każdy kto mieszka pod jednym dachem z wpadającym w „rage quitting” graczem może je wykorzystać. W momencie, gdy ktoś zrywa się z krzesła, rzuca padem i przeklina, racjonalna rozmowa jest niemożliwa – jego system nerwowy stracił równowagę. Upominanie czy dopytywanie o powody złości tylko pogorszy sytuację. – To tak, jakbyśmy wyciągnęli kogoś tonącego z basenu i zam…

uzaleznienie-od-gier-b918d05.jpeg
width: 7413
height: 4944

Kratom: naturalny środek o kontrowersyjnym działaniu i realnym ryzyku
type: item
date: 2026-05-24T10:57:28.000Z
creator: Marzena Wardyn-Kobus
subject: Nauka
subject: dopamina
subject: mózg
subject: psychiatria
subject: rośliny
subject: uzależnienie
description: Kratom (Mitragyna speciosa) to roślina pochodząca z Azji Południowo-Wschodniej, która w ostatnich latach zaczęła budzić coraz większe zainteresowanie również w Europie. Przez część użytkowników postrzegana jest jako „naturalna alternatywa” dla leków przeciwbólowych, środków uspokajających lub opioidów. Jednocześnie rośnie liczba danych wskazujących, że jej stosowanie wiąże się z realnym ryzykiem uzależnienia, działań niepożądanych oraz poważnych powikłań zdrowotnych.
encoded: Spis treści: Czym jest kratom i dlaczego budzi kontrowersje? Jak działa kratom? Krótkoterminowe i długoterminowe skutki stosowania Uzależnienie od kratomu i mechanizm tolerancji Czy kratom jest legalny w Polsce? Współczesne badania i raporty toksykologiczne pokazują, że kratom przestał być wyłącznie elementem tradycyjnej medycyny regionów tropikalnych. Stał się substancją o globalnym zasięgu, której popularność rośnie szybciej niż wiedza na temat jej bezpieczeństwa. Czym jest kratom i dlaczego budzi kontrowersje? Kratom to liście drzewa Mitragyna speciosa, które naturalnie występuje w Tajlandii, Malezji, Indonezji oraz innych krajach regionu. Roślina ta zawiera wiele aktywnych alkaloidów, z których najważniejsze to mitragynina oraz 7-hydroksymitragynina. Substancje te oddziałują na receptory opioidowe. Oznacza to, że kratom działa w sposób częściowo podobny do leków przeciwbólowych z grupy opioidów, choć jego profil farmakologiczny jest bardziej złożony. W małych dawkach może działać pobudzająco, zwiększając koncentrację i redukując zmęczenie. W większych dawkach wykazuje działanie uspokajające, przeciwbólowe, a nawet euforyzujące. Jednocześnie nie jest to substancja obojętna dla organizmu. Mimo że bywa postrzegany jako „naturalna alternatywa” dla środków farmakologicznych, jego stosowanie wiąże się z realnym ryzykiem uzależnienia oraz poważnych skutków zdrowotnych. Właśnie ten potencjał sprawia, że kratom budzi istotne kontrowersje w środowisku medycznym i regulacyjnym. Wzrost popularności tej rośliny w Europie sprawia, że temat wymaga dalszych badań oraz rzetelnej edukacji. Z perspektywy zdrowia publicznego kluczowe jest nie tylko monitorowanie skali użycia, ale także zwiększanie świadomości dotyczącej potencjalnych zagrożeń. Jak działa kratom? Substancje zawarte w kratomie pobudzają układ nagrody w mózgu, co wiąże się z wyrzutem dopaminy i odczuwaniem przyjemności. Z czasem organizm może się do nich przyzwyczajać, co prowadzi do spadku wrażliwości i konieczności …

kratom-122068d.jpg
width: 1781
height: 1200

Nigdy nie jest za późno na zmianę. Odkryto niezwykłe zdolności naszego ciała do regeneracji po odstawieniu alkoholu
type: item
date: 2026-05-19T09:18:07.000Z
creator: Jonasz Przybył
subject: Nauka
subject: ALKOHOLIZM
subject: choroby
subject: nowotwory
subject: regeneracja
subject: uzależnienie
subject: Zdrowie
description: Przez lata docierały do nas sprzeczne komunikaty: z jednej strony ostrzegano nas przed zgubnym nałogiem, z drugiej – karmiono opowieściami o „zdrowym kieliszku wina do kolacji”. Dziś wiemy, że nie ma bezpiecznej dawki alkoholu, ale nauka ma dla nas optymistyczną wiadomość: ludzkie ciało posiada zdumiewające zdolności regeneracyjne, a porzucenie procentów pozwala na powrót wielu naszych narządów do pełni formy.
encoded: Przełomowa praca przeglądowa, na czele której stanął Sinclair Carr – doktorant z Katedry Epidemiologii w Harvard T.H. Chan School of Public Health – została opublikowana 14 maja 2026 roku na łamach prestiżowego międzynarodowego czasopisma naukowego „Addiction”. Badania porządkują naszą wiedzę na temat tego, jak wpływ alkoholu na organizm demoluje nasze zdrowie oraz co dokładnie dzieje się w ciele, gdy decydujemy się na abstynencję. Okazuje się, że warto jest rzucić alkohol w każdym wieku, a dowody anegdotyczne o cioci, która piła całe życie i dożyła 100. urodzin, nadają się tylko do kosza. Alkohol powoduje ponad 60 schorzeń Skala zniszczeń, za które bezpośrednio odpowiada alkohol, jest zatrważająca. Naukowcy przypominają, że w aktualnej, 11. edycji Międzynarodowej Klasyfikacji Chorób (ICD-11) prowadzonej przez Światową Organizację Zdrowia znajduje się ponad 60 jednostek chorobowych i urazów, które są w 100 proc. zależne od spożycia alkoholu. Wśród nich prym wiodą schorzenia będące skutkiem chronicznego, ciężkiego picia, takie jak kardiomiopatia alkoholowa (poważne uszkodzenie mięśnia sercowego), alkoholowa marskość wątroby oraz nieodwracalny płodowy zespół alkoholowy (FAS) dotykający dzieci matek pijących w ciąży. …i wspiera dziesiątki innych Na tym jednak nie koniec. Badanie Carr’a i jego zespołu kategoryzuje dziesiątki innych schorzeń, w których powstawaniu alkohol pełni rolę kluczowego katalizatora. Naukowcy podzielili je na pięć głównych grup: Nowotwory: alkohol jest bezpośrednim kancerogenem. Zwiększa ryzyko raka jamy ustnej, gardła, krtani, przełyku, wątroby, piersi, szyjki macicy oraz jelita grubego i odbytnicy. Choroby układu krążenia: przyczynia się do nadciśnienia tętniczego, udarów mózgu, chorób niedokrwiennych serca oraz migotania przedsionków. Choroby metaboliczne: stanowi istotny czynnik ryzyka rozwoju cukrzycy typu 2. Choroby psychiczne: przyspiesza procesy otępienne (w tym demencję) oraz wywołuje padaczkę. Choroby układu pokarmowego: drastycznie zwię…

alkohol-szkodzi-bc6bcb4.jpeg
width: 7952
height: 5304

Okazjonalne intensywne picie szkodzi bardziej niż codzienne. Poważnie uszkadza wątrobę
type: item
date: 2026-04-02T11:45:11.000Z
creator: Jan Stradowski
subject: Nauka
subject: alkohole
subject: ALKOHOLIZM
subject: choroby
subject: medycyna
subject: NatGeoBN
subject: uzależnienie
subject: Zdrowie
description: Okazjonalne intensywne picie może być dużo groźniejsze, niż wydaje się wielu osobom. Badacze z USA przeanalizowali dane ponad 8000 dorosłych z lat 2017–2023. Jednorazowe wypicie 4–5 jednostek alkoholu co najmniej raz w miesiącu wiązało się z niemal 3× wyższym ryzykiem zwłóknienia wątroby u osób z MASLD.
encoded: Zespół badaczy z centrum medycznego Keck Medicine na University of Southern California opisał zależność, która przesuwa akcent z pytania „ile pijesz?” na „jak pijesz?”. W analizie wykazano, że osoby ze stłuszczeniową chorobą wątroby związaną z zaburzeniami metabolicznymi (MASLD) mogą być narażone na poważniejsze uszkodzenie tego narządu, gdy zdarza im się okazjonalne intensywne picie. Kluczowy wniosek brzmiał jasno: taki wzorzec konsumpcji łączy się z ryzykiem zaawansowanego zwłóknienia wątroby, prowadzącego do marskości. Wyniki opublikowano w czasopiśmie „Clinical Gastroenterology and Hepatology”. MASLD to najczęstsza choroba wątroby w krajach rozwiniętych, dotykającą co trzeciego dorosłego. To schorzenie dotyczy osób z nadwagą, otyłością lub innymi zaburzeniami metabolicznymi (np. cukrzyca typu 2, nadciśnienie tętnicze, wysoki poziom cholesterolu). MASLD z definicji nie jest wywoływana przez alkohol. Dlatego badacze postanowili sprawdzić, jaką rolę alkohol może odgrywać w nasilaniu problemów z wątrobą u takich osób. Wcześniejsze badania wykazały m.in., że nawet niewielkie ilości alkoholu są szkodliwe dla zdrowia. Mitem jest też to, jakoby istniały „zdrowsze” rodzaje alkoholu. Nawet jednorazowe okazjonalne wypicie większej jego ilości skraca kosmki jelitowe i wywołuje silny stan zapalny. Niemal trzy razy większe ryzyko zwłóknienia wątroby Co dokładnie uznano za okazjonalne intensywne picie alkoholu? Badacze użyli ścisłej definicji. Dla kobiet był to poziom czterech lub więcej drinków dziennie, dla mężczyzn pięciu lub więcej drinków dziennie, przynajmniej raz w miesiącu. Drink w tym przypadku to standardowa jednostka alkoholu (SJA), czyli równowartość 10 g czystego etanolu. Przykładowo: 50 ml wódki 40% to 1,6 SJA, małe piwo 4,5% to 1,2 SJA, kieliszek wina 12% to 1,7 SJA. W badaniu chodziło o sytuację, w której większość alkoholu wypija się w ciągu jednego dnia, nawet jeśli przez resztę tygodnia lub miesiąca ktoś pije niewiele albo wcale. Czyli np. wypicie co najmnie…

watroba-dfa1dfb.jpg
width: 1800
height: 1200

Chipsy uzależniają tak, jak papierosy. Naukowcy tłumaczą, dlaczego nie możesz skończyć na jednym
type: item
date: 2026-02-21T14:57:13.000Z
creator: Jonasz Przybył
subject: Nauka
subject: jedzenie
subject: przekąski
subject: uzależnienie
subject: żywność
description: Czy da się zjeść tylko kilka chipsów, a resztę zostawić na później? Konia z rzędem temu, kto nie daje się porwać w wir chrupania. Nie tylko one tak działają: trudno oprzeć się kolejnemu kawałkowi pizzy, garści popcornu z mikrofali czy napojowi energetycznemu. Nowe badanie sugeruje, że to nie tylko kwestia silnej woli, a efekt przemyślanego działania producentów.
encoded: Naukowcy z Uniwersytetu Michigan, Harvardu i Duke University udowadniają, że produkty ultraprzetworzone kuszą nas nie tylko smakiem. Za ich sukces odpowiadają staranne strategie wywołujące uzależnienie, które kiedyś wykorzystywano do sprzedaży papierosów. Chipsy i papierosy – niepokojące podobieństwa w projektowaniu uzależnień Czy chipsy mogą uzależniać tak, jak substancje psychoaktywne? Wyniki badań opublikowanych w czasopiśmie „The Milbank Quarterly” są niepokojące – wskazują na to, że wiele ultraprzetworzonych produktów jest projektowanych tak, by wywołać silną reakcję układu nagrody w mózgu. Mechanizm ten polega na stymulacji tych samych szlaków neuronalnych, które aktywują się podczas stosowania uzależniających substancji, takich jak nikotyna czy alkohol. Podobieństwo nie ogranicza się jednak jedynie do reakcji chemicznych w mózgu, ale dotyczy także strategii marketingowych i przemysłowego projektowania produktów. Chipsy oraz inne przekąski wysoko przetworzone są komponowane tak, aby były nie tylko smaczne, ale również trudne do odstawienia. Jak przemysł spożywczy tworzy przekąski tak, by uzależniały? Przemysł spożywczy wykorzystuje zaawansowaną wiedzę z zakresu psychologii i neurobiologii, by tworzyć produkty, które stają się nawykiem. Wysoko przetworzone produkty są konstruowane w taki sposób, by idealnie trafiały w preferencje smakowe – odpowiednia proporcja soli, tłuszczu i cukru sprawia, że każda porcja jest maksymalnie satysfakcjonująca. Takie połączenia składników nazywa się „bliss point” – punktem błogości, który wywołuje w mózgu silny wyrzut dopaminy, odpowiedzialnej za uczucie przyjemności i nagrody. Ważną rolę odgrywa również tekstura, chrupkość i wygląd chipsów. Produkty te są wytwarzane tak, by doświadczenie jedzenia było multisensoryczne, a szybkie rozpadanie się chipsa w ustach sprawiało, że łatwo sięgać po kolejną porcję. Rola endokannabinoidów i glutaminianu sodu w wywoływaniu nałogu Kluczowym odkryciem ostatnich lat było stwierdzenie, że spoży…

GettyImages-1326174998-f6d547b.jpg
width: 5000
height: 3333

Myślisz, że kofeina pomaga? To, co robi z twoim mózgiem i ciałem, może zaskoczyć
type: item
date: 2025-12-19T07:00:28.000Z
creator: Ashwin Rodrigues
subject: Lifestyle
subject: Nauka
subject: badania naukowe
subject: herbata
subject: kawa
subject: kofeina
subject: sen
subject: uzależnienie
subject: Zdrowie
description: Kofeina może pomóc, ale może też zaszkodzić. Lekarze ostrzegają, że granica między korzyścią a ryzykiem bywa bardzo cienka. Sprawdzamy, kiedy kawa i energetyki to dobry pomysł, a kiedy lepiej z nich zrezygnować.
encoded: Spis treści: Kofeina to już nie tylko kawa Mózg po kofeinie Dlaczego kofeina daje zastrzyk energii Czy kofeina rzeczywiście może pomagać? Kto powinien ograniczyć kofeinę? Najpopularniejszą używką w Stanach Zjednoczonych — zdecydowanie bez konkurencji — jest kofeina w różnych formach. Badanie ankietowe z 2025 roku, opublikowane w czasopiśmie Food and Toxicology, wykazało, że niemal 70% Amerykanów wypijało codziennie co najmniej jeden napój z kofeiną. Może ona przynieść realne korzyści zdrowotne — ale tylko wtedy, gdy nie przesadzimy. W nadmiarze zaczyna szkodzić organizmowi. Oto jak kawa, napoje energetyczne i inne produkty z kofeiną wpływają na organizm. Kofeina to już nie tylko kawa Kofeina to dziś już nie tylko filiżanka kawy. Występuje w innych napojach, żelach, proszkach, gumach do żucia i saszetkach. Istnieje nawet suszone mięso wołowe z kofeiną. Nigdy wcześniej konsumenci nie mieli dostępu do tak wielu jej form i smaków. Amerykańska Agencja Żywności i Leków (FDA) zaleca, by nie przekraczać dawki 400 mg kofeiny dziennie. Filiżanka kawy o objętości około 250 ml zawiera zwykle mniej więcej 95 mg kofeiny. Wiele popularnych napojów energetycznych ma od 100 aż do 200 mg kofeiny w puszce o pojemności około 355 ml. Dla większości osób pojedyncza porcja nie stanowi problemu. Kłopoty zaczynają się wtedy, gdy wysokie dawki stają się nawykiem. W dzisiejszych czasach łatwo przedawkować kofeinę. A to niesie ze sobą konkretne ryzyko. Mózg po kofeinie Choć kofeina ma swoje zalety, przy wyższych dawkach wywołuje skutki uboczne. Niektórzy powinni zachować szczególną ostrożność. Po spożyciu kofeina blokuje w mózgu działanie adenozyny. Adenozyna gromadzi się w czasie czuwania i pełni w organizmie wiele funkcji. Gdy wiąże się ze swoimi receptorami, nasila senność i pomaga regulować rytm dobowy. Działa jak swego rodzaju licznik zmęczenia. Podczas spokojnego snu mózg „resetuje” poziom adenozyny, dzięki czemu po przebudzeniu czujemy się wypoczęci i czujni. Ten proces może jednak zabu…

GettyImages-1754479601-e794457.jpg
width: 4901
height: 3272

Twój pies nie może żyć bez piłki? To coś więcej, niż zabawa
type: item
date: 2025-10-13T07:00:45.000Z
creator: Magdalena Rudzka
subject: Przyroda
subject: badania naukowe
subject: psy
subject: uzależnienie
description: Niejeden opiekun psa twierdzi, że jego pupil jest „uzależniony” od ulubionej zabawki lub aktywności. Najnowsze badania naukowców z Austrii dowodzą, że psy faktycznie mogą wpadać w nałogi. Niektóre z nich wykazują zachowania charakterystyczne dla uzależnień behawioralnych.
encoded: Badanie opublikowane właśnie w czasopiśmie „Scientific Reports” sugeruje, że niektóre psy wykazują zachowania łudząco podobne do uzależnień behawioralnych. Tego typu przypadłości uważano dotąd za wyłącznie ludzkie. Okazuje się, że czworonogi reagują na piłki czy pluszaki podobnie, jak ludzie uzależnieni od hazardu czy gier internetowych. Jak wyglądały eksperymenty z udziałem psów? Eksperyment przeprowadzili naukowcy z Uniwersytetu Medycyny Weterynaryjnej w Wiedniu. Zespół, pod kierunkiem dr Stefanie Riemer, przeanalizował zachowania 105 psów (56 samców i 49 samic) w wieku od jednego do dziesięciu lat. Właściciele wykonywali z psami różne zadania, w kontrolowanych warunkach. Na przykład rzucali ulubioną zabawkę, zostawiali psa samego z nią, ukrywali ją na półce lub w pudełku z jedzeniem. Zadania zmuszały psy do wyboru między zabawką, a innymi nagrodami, np. jedzeniem lub zabawą z opiekunem. Nie wszystkie psy reagują tak samo Eksperymenty nagrano i oceniano pod kątem intensywności psich zachowań: skakania, szczekania, piszczenia, prób odzyskania niedostępnej zabawki czy rezygnacji z jedzenia na jej rzecz. Psy z silną „fiksacją” na punkcie zabawki ignorowały dostępne nagrody i uporczywie próbowały odzyskać ukochany przedmiot. Niektóre były mocno sfrustrowane i zestresowane, np. próbowały niszczyć pudełka z ukrytymi zabawkami. W innym teście badacze obserwowali reakcję psów po zabraniu wszystkich zabawek i smakołyków. Te najbardziej zafiksowane długo chodziły po pokoju, koncentrując się na miejscach, gdzie wcześniej były zabawki. Wysoką frustrację wskazującą na uzależnienie zaobserwowano u 33 psów. Najczęściej u ras pasterskich, takich jak owczarki niemieckie i belgijskie. Psy te zostały wyhodowane do zadań wymagających dużej koncentracji i wytrwałości, co może tłumaczyć ich większą podatność. Czy to już uzależnienie czy jeszcze zabawa? Analiza wykazała że psy te spełniały kilka kryteriów uzależnień znanych z badań nad ludźmi: silne pragnienie, brak samokontroli i postr…

AdobeStock91905862-acffce1.jpeg
width: 6000
height: 4000

Oglądanie rolek ma na mózg taki sam wpływ jak alkohol? Zaskakujące wyniki badań
type: item
date: 2025-08-19T07:42:01.000Z
creator: Sabina Zięba
subject: Nauka
subject: Technologia
subject: mózg
subject: social media
subject: uzależnienie
subject: Zdrowie
description: Krótkie filmiki potrafią wciągać na długie godziny. Niestety, najnowsze badania dowodzą, że nie są jedynie niewinną formą rozrywki. Intensywne przewijanie rolek uruchamia w mózgu mechanizmy podobne do tych, które odpowiadają za uzależnienie od alkoholu czy hazardu.
encoded: Oglądanie krótkich filmów na platformach takich jak TikTok czy Instagram stało się codziennym rytuałem milionów osób na całym świecie. Choć dostarczają one szybkiej rozrywki i natychmiastowego poczucia przyjemności, badania pokazują, że ich wpływ na mózg może być znacznie bardziej niepokojący. Mechanizm działania krótkich filmów przypomina bowiem procesy związane z uzależnieniami. Dlaczego scrollowanie filmików może być groźne dla zdrowia? Niedawno przeprowadzone badania ujawniły skalę zjawiska, które budzi coraz większy niepokój wśród naukowców. – Uzależnienie od krótkich filmów wideo stanowi globalne zagrożenie dla zdrowia publicznego. Użytkownicy w Chinach spędzają w ten sposób średnio 151 minut dziennie, a 95,5% internautów jest w nie zaangażowanych. To intensywne, „momentalne” oglądanie filmów nie tylko zaburza koncentrację, sen i zdrowie psychiczne, ale także zwiększa ryzyko depresji – powiedział autor badania, Qiang Wang, profesor psychologii na Uniwersytecie w Tianjinie. Jak wykazano w recenzowanym badaniu opublikowanym w czasopiśmie „NeuroImage”, krótkie filmy mogą dosłownie przeprogramować ludzki mózg. Osoby, które często je oglądają, wykazują zwiększoną aktywność w układach nagrody (tych samych obwodach, które aktywują się przy hazardzie czy pod wpływem alkoholu), a także zmiany w obszarach odpowiadających za impulsywność, koncentrację i emocje. – Ponieważ są one z natury szybkie, mózg wydaje się przeciążony ich przetwarzaniem. Krótkie filmiki dostarczają doznań o wysokim poziomie dopaminy przy minimalnym wysiłku, co może nadmiernie stymulować ścieżki nagrody w mózgu, obwody zaangażowane również w mechanizmy uzależnienia. Z czasem może to zmniejszyć wrażliwość na naturalne nagrody i nasilić impulsywne zachowania – wyjaśnił dr Praveen Gupta, przewodniczący Marengo Asia International Institute of Neuro & Spine w Marengo Asia Hospitals w Gurugramie. Jak krótkie filmy przeprogramowują nasz mózg? Krótkie filmy wideo są tworzone tak, aby wciągać użytkownika w n…

mobile-7e2fe97.jpg
width: 3328
height: 2416

Nowe badania wykazały, że e-papierosy mogą „budzić” komórki rakowe
type: item
date: 2022-09-13T11:02:11.000Z
creator: Jakub Rybski
subject: National Geographic Site
subject: Nauka
subject: palenie
subject: papierosy
subject: Społeczeństwo
subject: uzależnienie
subject: używki
subject: Zdrowie
description: Naukowcy twierdzą, że w ciągu dziesięciu lat przybędzie przypadków zachorowań na raka. Wszystko przez olbrzymią popularność e-papierosów.
encoded: W tym artykule: Palenie powoduje szereg bardzo poważnych chorób Według naukowców e-papierosy mogą również mogą być niebezpieczne dla zdrowia Zanieczyszczenie powietrza i dym z e-papierosów budzą komórki rakowe Palenie jest jedną z głównych przyczyn przedwczesnych zgonów setek tysięcy ludzi na całym świecie. O szkodliwości tytoniu powstała już niezliczona ilość badań naukowych oraz publikacji i kampanii społecznych. Nawet na paczkach papierosów widnieją informacje o tym, co grozi palaczom. Od kilku lat producenci mają obowiązek umieszczać poglądowe zdjęcia m.in. płuc osób palących, które powinny zniechęcić ich do sięgnięcia po papierosa. Tyle w teorii, bo w praktyce prawie ok. 8 milionów Polaków pali. Palenie powoduje szereg bardzo poważnych chorób Statystyki jednak pokazują, że liczba palaczy spada. Z roku na rok coraz mniej osób pali, ale uzależnionych wciąż jest bardzo wielu. Badania wykazują, że mężczyźni znacznie częściej uzależniają się od papierosów niż kobiety. A najwięcej osób palących jest w grupie wiekowej 40–49 lat. Warto wiedzieć, że ludzie, którzy sięgają po papierosa są narażeni bardzo poważne choroby. Niektóre mogą prowadzić nawet do śmierci. To między innymi: rozedma płuc, przewlekłe zapalenie oskrzeli, rak płuc, rak języka, rak wargi, rak jamy ustnej, rak krtani, rak tchawicy, przewlekła obturacyjna choroba płuc, astma oskrzelowa. W świecie idealnym wszelkie używki, które poważnie zagrażają zdrowiu człowieka, powinny być zabronione. Jednak w rzeczywistości za przemysłem tytoniowym stoją olbrzymie pieniądze. Przychód ze sprzedaży papierosów trafia również w postaci podatków do skarbu państwa. W ciągu ostatnich lat na rynku zaczęły pojawiać się alternatywy dla tradycyjnych papierosów. Chodzi m.in. o e-papierosy, często uznawane za mniej szkodliwe dla zdrowia. Według naukowców e-papierosy mogą również mogą być niebezpieczne dla zdrowia Ze względu na to, że jest to stosunkowo nowa metoda palenia, badania nad szkodliwością papierosów elektronicznych wci…

e-papierosy-68113d3.jpg
width: 2121
height: 1414

Nowy śmiertelnie groźny narkotyk na ulicach USA. To lek uspokajający dla koni
type: item
date: 2021-02-05T10:33:02.000Z
creator: Katarzyna Grzelak
subject: Ludzie
subject: National Geographic Site
subject: leki
subject: medycyna
subject: narkotyki
subject: opioidy
subject: Społeczeństwo
subject: stany zjednoczone
subject: uzależnienie
subject: Zdrowie
description: Lek uspokajający, zwany ksylazyną, nie jest uważany za opioid, ale często jest mieszany z opioidami takimi jak heroina lub fentanylem. Takie połączenie czasami określane jest jako „narkotyk uspokajający” - czytamy w artykule w czasopiśmie Injury Prevention, w którym podsumowano wyniki badań z Filadelfii.
encoded: Nowy narkotyk odpowiada już za jedną trzecią zgonów spowodowanych przedawkowaniem opioidów w Filadelfii. Środek, który wśród uzależnionych w Stanach Zjednoczonych staje się coraz popularniejszy, to silny środek uspokajający stosowany u koni czy krów. Dla ludzi jest śmiertelnie groźny. Naukowcy odkryli, że w ciągu ostatniej dekady odnotowano gwałtowny wzrost wykrywania ksylazyny w czasie sekcji zwłok osób, które zmarły z powodu przedawkowania opioidów w Filadelfii. Odkrycie sugeruje, że „epidemia opioidowa w USA nadal ewoluuje” - alarmują autorzy. Podkreślają, że rzeczywista skala rozpowszechnienia ksylazyny, tak jak liczba wywołanych nią zgonów, może pozostać niezbadana, bo wiele laboratoriów nie przeprowadza testów w kierunku jej obecności w czasie sekcji. Dlatego też autorzy badania apelują o wzmożone monitorowanie nadużywania ksylazyny w USA, a także jego konsekwencji zdrowotnych. Środek uspokajający dla zwierząt Ksylazyna to środek uspokajający stosowany w weterynarii. Służy do uspokojenia, znieczulenia, rozluźnienia mięśni i znieczulenia u zwierząt, takich jak konie, bydło i inne duże zwierzęta. Lekarze weterynarii używają ksylazyny również jako środka wymiotnego, szczególnie u kotów. W USA ksylazyna nie jest dopuszczona do stosowania u ludzi, m.in. dlatego, że wcześniejsze badania dowiodły, że powoduje potencjalnie niebezpieczne skutki uboczne, w tym spadki ciśnienia krwi i spowolnienie tętna. Jak podaje portal Live Science, na początku lat 2000 potwierdzono, że osoby uzależnione ze społeczności w Puerto Rico przyjmowały ksylazynę wymieszaną z opioidami. Ostatnio odkryto, że środek ten zaczęto odkrywać w nielegalnych transportach trafiających do Maryland, Ohio i Michigan. W każdym z tych stanów zgłoszono kilka lub kilkanaście przypadków zgonów związanych z przedawkowaniem ksylazyny. W nowym badaniu naukowcy przeanalizowali dane dotyczące zgonów spowodowanych przedawkowaniem w Filadelfii z lat 2010-2019. W szczególności przyjrzeli się zgonom związanym z heroiną…

nowy-srodek-ksylazyna-jest-laczony-z-opioidami-tworzac-smiertelna-mieszanke-fot-getty-images-a59768b.jpeg
width: 1920
height: 1080

"Wyglądało na to, że zasady społeczne zniknęły. Pozostała tylko brutalna walka o jedną rzecz". Fotoreportaż z centrum nałogu
type: item
date: 2021-01-25T15:02:44.000Z
subject: Ludzie
subject: National Geographic Site
subject: fotografia
subject: fotoreportaż
subject: narkotyki
subject: Społeczeństwo
subject: stany zjednoczone
subject: uzależnienie
subject: Zdrowie
description: Fotograf David Guttenfelder dokumentował okrucieństwa z całego świata, a mimo to był zszokowany tym, co zobaczył na filadelfijskiej ulicy.
encoded: "Jedna rzecz, którą powinieneś wiedzieć" - zwrócił się do mnie pewien człowiek - "nikt na tej ulicy nie wyobrażał sobie, że tak skończy. Każda osoba tutaj myślała, że to kontroluje". Taka ulica może znajdować się wszędzie w uzależnionej Ameryce. Ta ulica to Kensington Avenue, jej ponury odcinek, który biegnie pod wysokimi torami w Filadelfii. Poszedłem tam zobaczyć na własne oczy uzależnienie od opioidów, by zrozumieć, jak ludzie szukający ulgi w bólu, wylądowali na ulicy. Widziałem skrajne cierpienie podczas wojen i klęsk żywiołowych, ale byłem oszołomiony tym, co znalazłem w moim własnym kraju. Wyglądało na to, że zasady społeczne zniknęły. Pozostała tylko brutalna walka o jedną rzecz: pogoń za ulgą w bólu. Uzależnienie Fernando Irizarry'ego zaczęło się od leków przeciwbólowych, które wziął po wypadku. Zaprosił mnie do obserwowania jego życia na Kensington Avenue i spędziłem z nim dwa dni. Nie mogąc znaleźć nadającej się do użytku żyły w ramieniu, posiniaczonej po wielokrotnych zastrzykach, poprosił znajomego o wstrzyknięcie mu w szyję zawiesiny wyrzuconych narkotyków. Na ulicy osoby uzależnione często troszczą się o siebie nawzajem, podając narkotyki, ale także ratując życie za pomocą Narcan, sprayu do nosa z efektem przedawkowania. Na ulicy mieszkają setki ludzi. Na haju albo szukając haju, opierają się o witryny sklepowe, dryfują po parkingach. Wielu z nich jest wycieńczonych, słabych, z bliznami po szprycowaniu się. Zdesperowani, przekłuwają sobie igłami ręce, kostki, szyję. Na tej ulicy mieszka Fernando Irizarry. Ma 33 lata, jest mały i szczupły, z ciemną brodą. Z trudem chodzi, szurając zwyrodniałymi nogami. Jest zabawny, troskliwy i miły, ale rozkojarzony, ciągle szukając wyrzuconych kapsli od butelek używanych do mieszania narkotyków. Kiedy zbierze ich wystarczająco dużo, ciuła resztki na następny strzał. 11 września 2005 roku Fernando uderzył motocyklem w tył samochodu. Jako dziecko uwielbiał szkołę. Najsilniejszą substancją, której próbował był tytoń do …

ten-mlody-czlowiek-powiedzial-mi-ze-zaczal-uzywac-percocetu-gdy-mial-okolo-18-lat-a-potem-przeszedl-na-heroine-zostal-skazany-za-kradziez-aby-zaplacic-za-swoj-nalog-d2dafef.jpeg
width: 889
height: 593

Wyprowadzić noworodka z nałogu. Tak leczy się dzieci kobiet uzależnionych od narkotyków
type: item
date: 2020-12-16T07:37:52.000Z
subject: Ludzie
subject: National Geographic Site
subject: dzieci
subject: narkotyki
subject: opioidy
subject: Parenting
subject: reportaże
subject: rodzicielstwo
subject: stany zjednoczone
subject: uzależnienie
subject: Zdrowie
description: Noworodki urodzone przez kobiety uzależnione od narkotyków lub będące w trakcie leczenia, cierpią z powodu syndromu odstawienia, potrzebują przytulania i często leków, aby wyzdrowieć.
encoded: Dzieci przechodzące przez proces odstawienia opioidów płaczą w charakterystyczny sposób. Jest to krótkie, udręczone, przeraźliwe zawodzenie powtarzające się w kółko. Odbija się ono echem na oddziale noworodkowym szpitala Cabell Huntington w Huntington w Zachodniej Wirginii. Od szóstej rano przebywa na nim tygodniowa dziewczynka, niepocieszona. O dziesiątej Sara Murray, kierowniczka pielęgniarek na tym oddziale o łagodnym głosie i rzeczowym podejściu, wzdycha. "To może być frustrujący dzień" - mówi. Epidemia opioidowa w Stanach Zjednoczonych jest dotkliwie odczuwalna w szpitalnych oddziałach dla noworodków w całym kraju. W 2012 roku prawie 22 000 dzieci urodziło się z uzależnienia od narkotyków, jedno co 25 minut, według najnowszych danych federalnych. Ponieważ kryzys związany z opioidami gwałtownie się nasilił w ciągu ostatnich pięciu lat, liczby te z pewnością wzrosły. Wirginia Zachodnia, z wynikiem dwa i pół razy większym niż średnia krajowa, ma najwyższy wskaźnik zgonów z powodu przedawkowania narkotyków, głównie z powodu opioidów. W hrabstwie Cabell, w którym do 2012 r. zgłaszano na numery alarmowe średnio 130 przypadków przedawkowania rocznie, w zeszłym roku odebrano 1 476 takich zgłoszeń, a w tym roku liczba ta może wzrosnąć do około 2 000. Pracownicy pogotowia ratunkowego uratowali wiele z tych osób, w tym jedenastolatka, ale programy leczenia szpitalnego mają długie listy oczekujących. W szpitalu Cabell Huntington co piąty noworodek był narażony na działanie opioidów w łonie matki. "To, co tu widzisz, to wierzchołek góry lodowej zażywania narkotyków" - mówi neonatolog Sean Loudin, dyrektor medyczny oddziału. W 2012 r. oddział intensywnej terapii noworodków został tak bardzo obciążony dziećmi uzależnionymi od narkotyków, że musiał odmawiać przyjmowania noworodków z innymi problemami zdrowotnymi. Szpital otworzył ten specjalistyczny oddział w celu leczenia zespołu odstawienia. Zazwyczaj przebywa na nim 18 niemowląt. W tym dniu jest ich 23. Dzieci trzęsą się, p…

photograph-by-max-aguilera-hellweg-9217d6a.jpeg
width: 1900
height: 1069

Sprawdź, czy jesteś uzależniony od smartfona. Nomofobia grozi uszkodzeniem mózgu [TEST]
type: item
date: 2019-11-01T04:24:53.000Z
subject: National Geographic Site
subject: Nauka
subject: smartfony
subject: Technologia
subject: uzależnienie
subject: Zdrowie
description: Strach przed brakiem urządzenia mobilnego/smartfona to nie żart. Co ciekawe badania pokazują, że smartfony mają wpływ na działanie naszego mózgu.
encoded: Nazwa pochodzi od skróconej wersji angielskiego "no mobile phobia", czyli strachu przed brakiem telefonu. To choroba cywilizacyjna XXI wieku, polegająca na nerwowości i lęku za każdym razem, gdy nie mamy pod ręką takiego urządzenia. Najnowsze badania pokazują, że nie jest to tylko problem behawioralny, uzależnienie od internetu czy smartfona może doprowadzić do niekorzystnych zmian w ludzkim mózgu. Jak dowiedzieć się czy masz nomofobię? Sprawdź za pomocą tego kwestionariusza. Oceń prawdziwość zdań w stosunku do ciebie podając punkty od 1 (oznacza "zdecydowanie się nie zgadzam") do 7 ("zdecydowanie się zgadzam"). Jeśli w tym, opracowanym przez Caglara Yildirima ze Stanowego Uniwersytetu Nowego Jorku uzyskując wynik od 21 do 60 możesz mówić o lekkiej nomofobii, wyniki 61-99 i wyżej są niepokojące i oznaczają, że nie potrafisz wytrzymać długo bez zajrzenia do telefonu. - Dobrze jest mieć tego świadomość – mówi Yildirim w rozmowie z CNN – A rozmawiamy o tym tylko wtedy, gdy zaczyna nam przeszkadzać w codziennym życiu. Naukowiec przekonuje, że nomofobia może zaburzać nasze życie społeczne i towarzyskie, badania pokazują, że nomofobicy unikają kontaktu twarzą w twarz, mają kłopoty z nawiązywaniem relacji społecznych, część jest podatna na depresję. Uzależnienie od smartfonu wpływa negatywnie na koncentrację i utrudnia uczenie się. SecurEnvoy, firma zajmująca się zabezpieczeniami, przeprowadziła badania w Wielkiej Brytanii, które pokazały, że aż 66% ludzi ma tam jakąś formę nomofobii. 41% uczesntików badań miało co najmniej dwa urządzenia by na pewno pozostać w kontakcie. Badania Pew Research Center pokazały, że od 2011 roku liczba Amerykanów używających smartfonów wzrosła z 35% do 77%, natomiast 95% osób posiada jakiś telefon komórkowy. Według amerykańskiego Centrum Zwalczania i Zapobiegania Chorobom codziennie 9 osób ginie na drogach USA z powodu korzystania z telefonu w czasie jazdy. Kolejne 1000 codziennie odnosi rany. Badanie Pew Research Center z 2010 roku dorzuca do…

sprawdz-czy-jestes-uzalezniony-od-smartfona-nomofobia-grozi-uszkodzeniem-mozgu-test-1cbe192.jpeg
width: 2001
height: 1498

Cały świat na haju. Narkotykowe szaleństwo [REPORTAŻ]
type: item
date: 2019-07-24T06:00:00.000Z
creator: Adam Robiński
subject: Ludzie
subject: National Geographic Site
subject: Edukacja
subject: heroina
subject: kokaina
subject: Kuchnia
subject: Kultura
subject: lsd
subject: marihuana
subject: narkotyki
subject: prawo
subject: stany zjednoczone
subject: Travel
subject: uzależnienie
subject: zdjęcia
description: – Czuję się jak dzieciak w sklepie z cukierkami – Darby Hageman, 31-letnia aktywistka na rzecz depenalizacji marihuany, krzyczała z radości
encoded: W chłodną noc z 5 na 6 grudnia 2012 r. wraz z kilkuset innymi osobami przyszła pod wieżę Space Needle, jak igła wbijającą się w niebo nad amerykańskim Seattle. Gdy wybiła północ, wszyscy wyjęli z kieszeni marihuanowe skręty, po czym świętując nowe przepisy stanowe, zanurzyli się w chmurze konopnego dymu. Prawdę mówiąc, trochę to prawo nagięli – posiadanie niemal do 30 gramów to jedno, palenie na ulicy – co innego. Policja była jednak łaskawa – w okólniku, który kilka tygodni wcześniej wyciekł do internetu, nakazywała funkcjonariuszom ograniczenie się do słownej reprymendy. Tak oto joint zrównany został z niewinną puszką piwa, a stan Waszyngton wyprzedził w lidze liberałów Holandię, której obywatele od lat mogą palić skręty w licencjonowanych coffee shopach. Jeśli wierzyć Herodotowi, pierwsze coffee shopy powstały jednak nie w Amsterdamie, a na ziemiach opanowanych przez Scytów, koczowniczy lud znad Morza Czarnego. Jak relacjonował Grek, rozpalali oni w szałasach ogniska, do których wrzucali liście i nasiona konopi. Powstawała wówczas łaźnia parowa, a Scytowie „wyli z przyjemności”. Wyjącą z podobnej przyczyny Darby Hageman i Scytów dzielą niemal trzy tysiąclecia. Wyjątkowo burzliwe, bo niewiele rzeczy budziło w historii tyle kontrowersji co środki odurzające. Różnymi sposobami – wdychając, wciągając, pijąc, paląc czy żując – zażywały je wszystkie ludy świata. Może poza Inuitami – im natura poskąpiła sąsiedztwa roślin o stymulujących właściwościach. Konopna wigilia Nie potrafimy ustalić, gdzie dokładnie człowiek zetknął się z konopiami po raz pierwszy. Ale za każdym razem, gdy napotykał na swojej drodze Cannabis sativa w którejkolwiek z odmian, szybko ją oswajał. Z konopi robiono przede wszystkim olej i włókna. Te ostatnie były mocne i twarde, lepiej niż len nadawały się więc do wytwarzania ubrań, sznurów, żagli. Konopie to najlepsze włókno, jakie zna ludzkość. Jeśli uszyjesz sobie z nich koszulę, nawet twoje wnuki jej nie znoszą. Marihuana często rosła w ogródkach i…

https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/d2250b804e90ab8ac2faba44e42fea90735c6015-b7fea67.jpeg
width: 1472
height: 920

Uzależnienie od internetu: terapia behawioralna może pomóc
type: item
date: 2019-07-15T14:12:18.000Z
creator: redakcja
subject: Ludzie
subject: National Geographic Site
subject: Edukacja
subject: Kultura
subject: Sport
subject: Technologia
subject: Travel
subject: uzależnienie
subject: Zdrowie
description: To coś znacznie więcej niż tylko częste sprawdzanie Facebooka.
encoded: Zacznijmy od dobrej wiadomości: u ponad 69% mężczyzn uzależnionych od internetu po przebyciu krótkoterminowej terapii behawioralnej zanotowano remisję uzależnienia. Do tego prawie 24% mężczyzn doświadczyło jej już w trakcie oczekiwania na spotkanie z psychologiem. Badani z remisją 10 razy chętniej decydowali się na rozpoczęcie terapii niż grupa kontrolna. Wyniki badań opublikowało naukowe pismo JAMA Psychiatry. - To wskazuje na silny wpływ leczenia na osoby dotknięte uzależnieniem od sieci lub gier – mówi Klaus Wölfling, główny autor badania, pracujący w Uniwersytecie Jana Gutenberga w Mainz. W ubiegłym roku Światowa Organizacja Zdrowia zdecydowała o wpisaniu “dysfunkcji gracza” (Gaming disorder) do 11. edycji Międzynarodowej Klasyfikacji Chorób (ICD). Oznacza ona trwający przynajmniej 12 miesięcy problem z utratą kontroli, negatywnymi konsekwencjami fizycznymi i społecznymi związanymi ze zbyt częstym graniem. Na potrzeby badania opublikowanego w JAMA Psychiatry naukowcy poszerzyli definicję i oprócz gier wzięli pod uwagę także przeglądanie stron, media społecznościowe, pornografię i inne formy korzystania z sieci. Ocenia się, że takie uzależnienie może dotykać nawet 6% ludzi na całym świecie. Sformułowanie „uzależnienie” pada w kontekście sieci bardzo często, my jednak skupiamy się na tym naprawdę poważnym. W psychiatrii istnieje forsowane przez niektórych naukowców pojęcie Zespołu Uzależnienia od Internetu (ZUI). W związku z tym, że wciąż nie ma jednej ogólnie przyjętej definicji tego terminu posłużymy się tą sformułowaną przez profesora Andrzeja Jakubika, opublikowaną w Studia Psychologica, w 2002 roku. Jak przebiegało badanie? Naukowcy przyjrzeli się dokładnie 143 mężczyznom w wieku 17-55 lat z czterech klinik w Niemczech i Austrii. Wszyscy spełniali kryteria dysfunkcji gracza sformułowanej w Assessment of Internet and Computer Game Addiction i obejmującej aż 14 kryteriów. Zatem nie ma mowy o uproszczonym podejściu do sprawy („gra często – acha, jest uzależniony…

uzaleznienie-od-internetu-terapia-behawioralna-moze-pomoc1-f401f51.jpeg
width: 1604
height: 1041

Skąd się wziął hazard? Ślady prowadzą do czasów biblijnych i jeszcze wcześniej
type: item
date: 2018-04-25T10:18:00.000Z
creator: Adam Robiński
subject: Ludzie
subject: National Geographic Site
subject: gry
subject: hazard
subject: las vegas
subject: uzależnienie
description: Przez wieki hazard łączył narody i warstwy społeczne, będąc rozrywką dla wszystkich. Z czasem władza nauczyła się czerpać zyski ze ślepej wiary obywateli w odmianę losu
encoded: Pierwsze, co rzuca się w oczy, to stroje i kapelusze tak eleganckie, że w zestawieniu z opłakanym stanem tutejszych obiektów aż śmieszne. W końcu to nie słynny tor w brytyjskim Ascot, a jedynie warszawski Służewiec, który od kilku lat przeżywa renesans. W kwietniową sobotę jest tu cały przekrój społeczny miasta: młodzież, dla których wyścigi stały się modną weekendową atrakcją, rodziny z dziećmi zaintrygowanymi końmi, dystyngowane pary, które chcą się pokazać, oraz seniorzy. Ci ostatni zdecydowanie najbardziej przejęci. Znają tu każdy kąt i z imienia każdą kasjerkę. Jako jedyni – nie licząc oczywiście hodowców, dżokejów i nielicznych dziennikarzy – znają też konie. Gdy bomba idzie w górę, zbierają się w grupach. Początkowo wymieniają uwagi, z czasem milkną. Każdy gra przecież dla siebie. I za swoje pieniądze. Konie ruszają z boksów po drugiej stronie toru, kilkaset metrów od trybun. Minie co najmniej minuta, nim stawka pojawi się na ostatniej prostej, pod nosami kibiców. Wtedy nie ma już miejsca na ciszę. Każdy coraz głośniej wykrzykuje pokraczne imię swego faworyta: czy to Juan Luoo, Issachar czy też słabnąca Soczewica lub pozostający w ogonie Król Popu. Po finiszu emocje nie opadają. Wygrani i przegrani suną do kas, pogodzeni z losem. Ci pierwsi odbiorą wygrane – zwykle po kilkadziesiąt złotych – a potem wraz z przegranymi wpłacą je na poczet kolejnej gonitwy. Bywalcy toru mawiają bowiem: wygrać możesz, przegrać – musisz. T Tętent losu Służewiec to żaden ewenement. Historia wyścigów konnych i związanych z nimi zakładów sięga starożytnego Rzymu, choć pierwszy udokumentowany przypadek miał miejsce w XII w. w Smithfield, głównym targu konnym w Londynie. Zawody urządzali właściciele, którzy chcieli udowodnić wartość swoich zwierząt. Kibicowała szlachta – potencjalny klient. Stawki zakładów były niskie, chodziło głównie o handel. W kolejnych wiekach wyścigi konne stały się rozrywką elitarną. W Newmarket powstała królewska stadnina, ośrodek polowań i zawodów, w drugiej …

https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/99b195862ca3b52487dea55d627b03363f9f2113-4822b49.jpeg
width: 1000
height: 664

Cukier: słodki zabójca?
type: item
date: 2017-11-10T15:00:00.000Z
creator: redakcjang
subject: Historia
subject: National Geographic Site
subject: cukier
subject: uzależnienie
description: Cukier potrafi połechtać nasze podniebienie i sprawić wiele przyjemności. Może jednak także uzależnić i stać się przyczyną wielu poważnych chorób. A wygląda tak niewinnie i słodko...
encoded: Na początku była Nowa Gwinea. To tu 10 tys. lat temu udomowiono trzcinę cukrową. Mieszkańcy zrywali i żuli jej łodygi, wyczekując eksplozji przyjemności na języku. W mitach Nowej Gwinei cukier był uznawany za eliksir leczący wszelkie choroby i poprawiający nawet najgorszy nastrój. W jednej z tych opowieści pierwszy człowiek uprawia miłość z łodygą trzciny, dając tym początek całej ludzkiej rasie. Podczas religijnych ceremonii kapłani sączyli słodką wodę ze skorupy kokosa (dziś w tej roli w świętych ceremoniach występuje puszka coca-coli). Z początku cukier wędrował powoli, z wyspy na wyspę, aż ok. roku 1000 p.n.e. dotarł na kontynent azjatycki. Trzeba było 500 lat, by w Indiach nauczono się go przerabiać na proszek stosowany jako lek na wszystko: bóle głowy, kłopoty żołądkowe, impotencję... Przez wieki rafinacja cukru pozostawała jednak sekretem przekazywanym uczniom przez mistrza. Kolejne stulecie zawiodło ten przysmak do Persji, gdzie władcy zadziwiali swoich gości bogactwem słodyczy. Sytuacja zmieniła się z chwilą, gdy jakieś półtora wieku później rejon ten podbili Arabowie. Ponieśli ze sobą i wiedzę o cukrze, i miłość do niego. To było jak chluśnięcie farbą w wirujący wiatrak: kraj po kraju, wszędzie, gdzie niesiono wiarę w Allaha, przywożono też cukier. Sidney Mintz w swojej książce Słodycz i władza pisze: Gdziekolwiek podążali, Arabowie wieźli ze sobą cukier, zarówno produkt, jak i technologię jego wyrobu. Mówi się, że cukier podążał za Koranem. Muzułmańscy władcy uczynili z cukiernictwa sztukę, której szczytem był marcepan. Mielone z cukrem migdały rzeźbiono w fantazyjne kształty, które miały świadczyć o bogactwie kalifatu. XV-wieczny autor opisuje np. marcepanowy meczet zamówiony przez kalifa. Meczet najpierw podziwiano, potem się w nim modlono, na koniec biedni go zjedli. Arabowie ze sztuki rafinacji cukru uczynili przemysł. W skwarze plantacji, dymie rafineryjnych pieców i hałasie żaren pracowali jeńcy wojenni i biedota. W Europie najpewniej pierwszymi mił…

https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/869766d6937ad1e22af5daf111b8524d72770f32-ede2f55.jpeg
width: 670
height: 503

Kości zostały rzucone
type: item
date: 2013-09-24T18:06:07.000Z
creator: Adam Robiński
subject: Ludzie
subject: National Geographic Site
subject: hazard
subject: kasyno
subject: kości
subject: las vegas
subject: uzależnienie
description: Przez wieki hazard łączył narody i warstwy społeczne, będąc rozrywką dla wszystkich. Z czasem władza nauczyła się czerpać zyski ze ślepej wiary obywateli w odmianę losu.
encoded: Pierwsze, co rzuca się w oczy, to stroje i kapelusze tak eleganckie, że w zestawieniu z opłakanym stanem tutejszych obiektów aż śmieszne. W końcu to nie słynny tor w brytyjskim Ascot, a jedynie warszawski Służewiec, który od kilku lat przeżywa renesans. W kwietniową sobotę jest tu cały przekrój społeczny miasta: młodzież, dla których wyścigi stały się modną weekendową atrakcją, rodziny z dziećmi zaintrygowanymi końmi, dystyngowane pary, które chcą się pokazać, oraz seniorzy. Ci ostatni zdecydowanie najbardziej przejęci. Znają tu każdy kąt i z imienia każdą kasjerkę. Jako jedyni – nie licząc oczywiście hodowców, dżokejów i nielicznych dziennikarzy – znają też konie. Gdy bomba idzie w górę, zbierają się w grupach. Początkowo wymieniają uwagi, z czasem milkną. Każdy gra przecież dla siebie. I za swoje pieniądze. Konie ruszają z boksów po drugiej stronie toru, kilkaset metrów od trybun. Minie co najmniej minuta, nim stawka pojawi się na ostatniej prostej, pod nosami kibiców. Wtedy nie ma już miejsca na ciszę. Każdy coraz głośniej wykrzykuje pokraczne imię swego faworyta: czy to Juan Luoo, Issachar czy też słabnąca Soczewica lub pozostający w ogonie Król Popu. Po finiszu emocje nie opadają. Wygrani i przegrani suną do kas, pogodzeni z losem. Ci pierwsi odbiorą wygrane – zwykle po kilkadziesiąt złotych – a potem wraz z przegranymi wpłacą je na poczet kolejnej gonitwy. Bywalcy toru mawiają bowiem: wygrać możesz, przegrać – musisz. Tętent losu Służewiec to żaden ewenement. Historia wyścigów konnych i związanych z nimi zakładów sięga starożytnego Rzymu, choć pierwszy udokumentowany przypadek miał miejsce w XII w. w Smithfield, głównym targu konnym w Londynie. Zawody urządzali właściciele, którzy chcieli udowodnić wartość swoich zwierząt. Kibicowała szlachta – potencjalny klient. Stawki zakładów były niskie, chodziło głównie o handel. W kolejnych wiekach wyścigi konne stały się rozrywką elitarną. W Newmarket powstała królewska stadnina, ośrodek polowań i zawodów, w drugiej po…

https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/bf2b6553185a54163d2b052aa5d201e4208aff8f-146ae43.jpeg
width: 2922
height: 948