Nowe największe miasto świata. Dżakarta prześcignęła Tokio, a wszystko przez to, że policzono… slumsy
Dżakarta stała się właśnie najludniejszym miastem świata. Chociaż megamiasto rozrasta się w ultraszybkim tempie, to tym razem nie chodzi o nagły napływ populacji: po zmianie metodologii liczenia przez ONZ okazało się, że… mieszka w niej więcej osób niż w Polsce
Według raportu ONZ „World Urban Organization Prospects 2025” obecna populacja Dżakarty wynosi 41,9 mln osób i czyni ją to największym miastem na świecie. Przyczyną gwałtownej zmiany pozycji miasta w rankingu – wcześniej zajmowało ono „zaledwie” 30. lokatę – jest bardziej uniwersalna metodologia. Co mówi to o rozwoju megamiast i naszej przyszłości? Największe miasta świata według ONZ Pierwsze miejsce Dżakarty to nie wynik gwałtownego wzrostu liczby ludności, lecz z fundamentalnej zmiany metodologii ONZ. Nowa klasyfikacja w większym stopniu uwzględnia realny zasięg urbanistyczny, w tym także dzielnice nieformalne – np. slumsy czy obozowiska – które wcześniej były pomijane. To przełomowy moment w globalnych rankingach urbanistycznych – dotychczasowy lider, Tokio, spadł na trzecie miejsce z populacją 33 milionów. ONZ zdecydowało się na ujednolicenie kryteriów demograficznych i geograficznych, aby lepiej odzwierciedlić rzeczywisty poziom urbanizacji. Według Patricka Gerlanda z działu szacunków populacyjnych ONZ, wcześniejsze raporty opierały się na rozbieżnych definicjach stosowanych przez poszczególne państwa, co faworyzowało Tokio. Nowe podejście eliminuje te różnice, dostarczając bardziej porównywalnych danych. Slumsy zmieniają ranking W przypadku Dżakarty slumsy są integralną – chociaż niepokojącą – częścią miejskiego krajobrazu zamieszkiwaną przez miliony ludzi. Ich włączenie do statystyk sprawiło ,że populacja miasta wzrosła do niemal 42 mln osób. To więcej niż w całej Polsce, w której – według danych GUS – mieszka obecnie 37,49 mln ludzi. Ta decyzja zmieniła układ sił w globalnym rankingu megamiast i sposób, w jaki patrzymy na populację poszczególnych krajów. Dżakarta wyprzedziła Dhakę (37 mln) i Tokio (33 mln). W pierwszej dziesiątce pozostają wciąż New Delhi, Szanghaj, Guangzhou czy Manila, ale to indonezyjska stolica jest teraz symbolem największego wyzwania urbanistycznego XXI wieku. Dżakarta: miasto skrajności Dżakarta to miasto ogromnych kontrastów. W jednym kwartale błyszczą nowoczesne wieżowce i luksusowe apartamentowce, a tuż obok znajdują się gęsto zaludnione slumsy. Według raportu ONZ, gęstość zaludnienia w Dżakarcie osiąga 22 000 osób na kilometr kwadratowy – jest jedna z najwyższych na świecie. W Warszawie wynosi ona 3600 osób. Taki układ urbanistyczny rodzi ogromne wyzwania społeczne. Mieszkańcy nieformalnych osiedli często nie mają dostępu do podstawowych usług – wody pitnej, kanalizacji czy opieki zdrowotnej. Miasto zmaga się też z brakiem dostępnych mieszkań – ceny nieruchomości w centrum są nieosiągalne dla większości obywateli. Przeludnienie i zmiany klimatu Główną przyczyną przeludnienia miasta jest intensywny napływ ludności z obszarów wiejskich. Skutki tego naporu są widoczne na każdym kroku. Zanieczyszczenie powietrza osiąga alarmujące poziomy – zwłaszcza w centrum. W mieście brakuje zieleni. Zgodnie z monitoringiem HUGSI – Husqvarna Urban Green Space Insights – tylko 18% powierzchni Dżakarty stanowią tereny zielone, z czego jedynie 14% to obszary zadrzewione. Dla porównania, Światowa Organizacja Zdrowia rekomenduje, aby minimum 25% powierzchni miast stanowiła zieleń. Miasto jest też jednym z najbardziej narażonych na skutki zmian klimatu. Powodzie w nadbrzeżnych dzielnicach są coraz częstsze, a zapadanie się gruntu w wyniku nadmiernego zużycia wód gruntowych to realne zagrożenie dla ludzi. Część mieszkańców żyje w pływających domach – to konieczność, a nie wybór. Czy nowa stolica Indonezji rozwiąże problemy? W obliczu wyzwań urbanistycznych rząd Indonezji podjął decyzję o przeniesieniu stolicy administracyjnej do nowo budowanego miasta Nusantara na wyspie Borneo. Projekt ten zakłada stworzenie „inteligentnego miasta w lesie” z dużą ilośćią zieleni, zrównoważonymi źródłami energii i nowoczesnym systemem transportu. Nusantara ma odciążyć Dżakartę i stać się wzorem zrównoważonego rozwoju. Krytycy zwracają jednak uwagę, że projekt może mieć charakter propagandowy i służyć głównie poprawie wizerunku władz Indonezji. Pojawiają się również obawy o wpływ inwestycji na lokalne środowisko naturalne oraz społeczności zamieszkujące Borneo. Dżakarta znalazła się w punkcie krytycznym. Choć liczba 42 milionów mieszkańców robi wrażenie, jest też symbolem alarmującego tempa urbanizacji, które – jeśli nie będzie odpowiednio zarządzane – może doprowadzić do poważnego kryzysu społeczno-ekologicznego. Źródło: The Guardian, ONZ, PolymarketIntel Nasz autor Jonasz Przybył Redaktor i dziennikarz związany wcześniej m.in. z przyrodniczą gałęzią Wydawnictwa Naukowego PWN, autor wielu tekstów publicystycznych i specjalistycznych. W National Geographic skupia się głównie na tematach dotyczących środowiska naturalnego, historycznych i kulturowych. Prywatnie muzyk: gra na perkusji i na handpanie. Interesuje go historia średniowiecza oraz socjologia, szczególnie zagadnienia dotyczące funkcjonowania społeczeństw i wyzwań, jakie stawia przed nimi XXI wiek.
Siekierki jak Holandia. W Warszawie powstanie nowa nadrzeczna dzielnica
W sercu Warszawy leży niezagospodarowany 750-hektarowy obszar, który od lat budzi zainteresowanie deweloperów chcących umieścić tam kolejne nowoczesne osiedla. Dziś pojawia się realna szansa na przygotowanie tego terenu pod wielotysięczne kompleksy mieszkaniowe. A wszystko za sprawą metod wypracowanych przez Holendrów.
Łuk Siekierkowski to teren położony nad samym brzegiem Wisły. Otacza od północy i południa Trasę Siekierkowską, która pełni rolę jednej z głównych arterii komunikacyjnych stolicy. Obecnie zdecydowaną część zabudowy tego obszaru tworzą ogródki działkowe, pojedyncze domy oraz gęsto zarośnięte roślinnością nieużytki. Mimo ekspansji nowoczesnych osiedli mieszkaniowych na sąsiednich działkach Łuk Siekierkowski pozostaje względnie słabo zaludniony – wciąż częściej spotkać tu można dziki niż ludzi. Miasto stołeczne Warszawa opracowało koncepcję zagospodarowania terenów opadowych i roztopowych w Łuku Siekierkowskim. Projekt wprowadza rozwiązania „błękitno-zielone”, inspirowane holenderskim systemem gospodarowania wodą. Celem dokumentu jest przygotowanie planów funkcjonalno-użytkowych oraz wykonawczych systemów odwodnienia, które umożliwią dalsze inwestycje, w tym zabudowę mieszkaniową dla nawet 30 000 osób. Przeszkody przyrodnicze Teren Łuku Siekierkowskiego od lat stanowi jedno z największych wyzwań dla intensywnej zabudowy mieszkaniowej. Obszar znajduje się na terenie dawnego starorzecza i rozlewiska Wisły, dlatego okoliczne gleby mają charakter aluwialny – naniesiony przez rzekę, naturalnie podmokły. Dominują tu piaski, muły i iły, które łatwo przepuszczają wodę lub zatrzymują ją na dłużej. Specyficzna geologia Łuku Siekierkowskiego zwiększa ryzyko zalewania domowych piwnic lub fundamentów. Wysoki poziom wód gruntowych sprawia, że w czasie wezbrań Wisły woda wnika w głąb ziemi i podnosi zwierciadło wód podziemnych. Wszystkie te czynniki sprawiają, że zabudowa na terenach łuku jest wyjątkowo wymagająca i kosztowna. Budowanie wymaga gigantycznych nakładów finansowych na drenaż i systemy odwadniające, które i tak nie niwelują ryzyka podtopień do zera. Dlatego zanim na Łuku Siekierkowskim pojawią się dźwigi i koparki, konieczne jest stworzenie kompleksowej strategii gospodarowania wodą i zabezpieczenia przed skutkami przyszłych powodzi. Dlaczego rozwiązania holenderskie mogą być skuteczne? Holandia od wieków zmaga się z podobnym problemem jak Łuk Siekierkowski. Duże obszary kraju leżą poniżej poziomu morza, a wysoki poziom wód gruntowych od zawsze zagrażał funkcjonowaniu tamtejszych miast. Holendrzy aby przetrwać, musieli wypracować kompleksowy system zarządzania wodą, który łączy inżynierię z naturą. Władze Warszawy chcą czerpać z ich doświadczeń i zastosować na terenach łuku niektóre holenderskie metody gospodarowania wodą. Jednym z rozwiązań jest tzw. system naczyń połączonych. Polega on na trwałym wkomponowaniu wody w miejską infrastrukturę. W mieście tworzy się sieci kanałów, rowów melioracyjnych, zbiorników i polderów, które działają jak naczynia połączone. Nadmiar wody z jednego obszaru trafia do kolejnego, aż w końcu zostaje bezpiecznie odprowadzony do rzeki, morza lub zatrzymany w rezerwach. Władze stolicy miałyby również wprowadzić popularny w Holandii obowiązek retencji dla deweloperów. Każdy, kto buduje nowy dom, osiedle czy drogę, musi zadbać o to, by zatrzymać część wody opadowej na własnym terenie. W tym celu osiedla zostałyby wyposażone w zielone dachy zatrzymujące deszcz, ogrody deszczowe, które zbierają wodę w specjalnych nieckach lub podziemne zbiorniki i skrzynki retencyjne. Gdzie w tym wszystkim natura? Projektując nowe, rewolucyjne rozwiązania retencyjne, trzeba pamiętać o dotychczasowych mieszkańcach terenu Łuku Siekierkowskiego. Już dziś, na podstawie istniejących siekierkowskich osiedli, widać, że przybywający tu ludzie spotykają się tu z rdzennymi mieszkańcami tego terenu, choćby dzikami. Tereny nad samą Wisłą są włączone do programu Natura 2000, który obejmuje m.in. naturalne ławice piaszczyste i wyspy rzeczne, które są kluczowe dla wielu gatunków ptaków wodno-błotnych. Warszawski odcinek Wisły — w tym okolice Siekierek — jest cenny nie tylko lokalnie, ale i w kontekście europejskim ze względu na ochronę ptaków migrujących i siedlisk rzecznych. Dlatego wdrażając nowe inwestycje oraz tworząc nowe miejsca zamieszkania musimy pamiętać o tym, aby nie niszczyć i zbytnio nie ingerować w życie innych zwierząt, które od lat zamieszkują tereny warszawskiego Łuku Siekierkowskiego. Źródło: www.raportwarszawski.pl Nasz autor Olaf Kardaszewski Absolwent Instytutu Stosowanych Nauk Społecznych na Uniwersytecie Warszawskim. Obecnie student magisterskiego kierunku Studiów Miejskich na tej samej uczelni. Interesuje się społecznymi i kulturowymi aspektami zmieniającego się świata, o czym chętnie pisze w swoich pracach. Współprowadzący projekt „Podziemna Warszawa” w National Geographic Polska. Uwielbia podróże, w trakcie których zawsze stara się obejrzeć mecz lokalnej drużyny piłkarskiej.
Zielony Hamburg. Jak największy port Niemiec zmienia się w miasto przyszłości
Nowoczesna dzielnica portowa zbudowana zgodnie z zasadami zrównoważonego rozwoju, dawny betonowy bunkier przekształcony w kaskady łąk i niezwykła góra zielonej energii na dawnym wysypisku toksycznych śmieci. Mieszkańcy Hamburga mają wspólny cel – przemienić swoje miasto w jedną z najbardziej zielonych aglomeracji w Europie.
W tym artykule: Hafencity – Jak powstaje miasto idealne Energieberg – od „góry wstydu" do „góry energii" Zielony bunkier – jak sąsiedzi wzięli sprawy w swoje ręce Hotel w zgodzie z naturą Na tropie organicznego menu Hamburg to nie tylko jeden z największych i najważniejszych portów morskich w Europie. To również drugie największe miasto Niemiec. Gęsto zabudowane miasto z niezliczoną liczbą kanałów już w XX wieku przestało sobie radzić ze zrównoważonym rozwojem. W Hamburgu „zielona rewolucja" rozpoczęła się w 2011 roku wraz otrzymaniem tytułu „Zielonej Stolicy Europy". To wtedy zapadły decyzje, których następstwa można dzisiaj obserwować w mieście. Zmiany nie byłyby możliwe bez szerokiego poparcia mieszkańców Hamburga, którzy od początku podążali za trendami wytyczanymi przez włodarzy. Dziś zielony Hamburg imponuje nie tylko nowoczesną infrastrukturą powstałą w oparciu o zasady zrównoważonego rozwoju, ale również bogatą ofertą organicznej gastronomii. Hafencity – Jak powstaje miasto idealne Zaledwie 20 lat temu był tu wolny port z kontrolą celną. Niezamieszkana strefa obejmowała wyspę Grasbrook na Łabie – największą rzeczną wyspę w Europie – i otaczające tę okolicę kanały. Cały obszar był wówczas zindustrializowany, a w porcie ze względu na zagrożenia powodziami nie można było budować mieszkań. W 2008 roku zapadła decyzja o rewitalizacji Hafencity i przekształcenia dawnego wolnego portu w nowoczesną dzielnicę, która będzie się rozwijać w zrównoważony sposób. Pierwszym żywiołem, z którym musieli zmierzyć się inżynierowie, pracujący nad powstaniem XXI-wiecznego miasta idealnego, była woda. Hamburg jest oddalony zaledwie 100 kilometrów od morza. Miasto przeplata sieć kanałów i kanalików o większej łącznej długości niż wszystkie kanały w Wenecji i w Amsterdamie razem wzięte. W ostatnim stuleciu kilkakrotnie zdarzały się tutaj tragiczne powodzie. To dlatego tak ważne było stworzenie bezpiecznego gruntu dla dzielnicy poprzez podniesienie go o kilka metrów. Na początku tego wieku chodnik i drogi znajdowały się na wysokości 4,5 m. n.p.m. Mieszkańcy dzisiejszego Hafencity poruszają się 3,5 metra wyżej. Woda jest również odpowiedzialna za niewielką liczbę drzew w dzielnicy. Warunki gruntowe nie pozwalają, by w nadrzecznej części miasta drzewa mogły w łatwy sposób zapuszczać korzenie. Z tego powodu zamiast betonu chodniki są tutaj wykładane kamieniami, co pomaga w odpływie deszczówki. Ale też powoduje, że między kamieniami przebijają się trawy i mniejsze rośliny. Mimo tych wyzwań obszar naturalny stanowi aż 10% Hafencity. Każdy nowy budynek natomiast musi uzyskać specjalny certyfikat jakości zrównoważonego rozwoju. Zgodnie z obowiązującymi tu zasadami, domy i biura muszą być w przynajmniej 50% energetycznie samowystarczalne. Do ich budowy nie można zaś używać szkodliwych materiałów, takich jak azbest czy miedź. Ograniczone jest również wykorzystywanie stali w architekturze. Kluczowe jest jednak zarządzanie energią. W Hafencity panele słoneczne widać na każdym kroku, a 90% energii pochodzi z ciepła odpadowego. 14 lat po podjęciu decyzji o przebudowie Miasta Portowego, nowoczesna dzielnica tętni życiem. Mieszka tu 6 tys. ludzi i jest najwięcej dzieci ze wszystkich dzielnic Hamburga. Cała okolica została zaprojektowana jako przestrzeń przyjazna pieszym i rowerzystom. Przez Hafencity prowadzi imponująca 10-kilometrowa promenada. Każdy blok ma też wbudowane ładowarki do samochodów elektrycznych. Do Hafencity doprowadzono również podziemną kolej U-bahn, co sprawia, że można się tu dostać z centrum miasta w zaledwie kilka minut. W okolicy powstała też imponująca Filharmonia nad Łabą (Elbphilharmonie), są galerie, restauracje, kina i kluby sportowe, w tym największy w Hamburgu boks CrossFitowy. Informacje praktyczne Zwiedzanie Hafencity warto rozpocząć od Infocenter (Am Sandtorkai 30). Znajduje się tam potężna miniatura całej dzielnicy oraz krótka wystawa na temat powstania i rozwoju Miasta Portowego. Do Hafencity dojedża U-bahn (linia U4). Najlepiej wysiąść na stacji HafenCity Universität station. Poruszając się po Hamburgu, warto zaopatrzyć się w Hamburg Card, z którą można poruszać się komunikacją miejską i portowymi promami. Karta zapewnia również do 50% zniżki na ponad 150 atrakcji w mieście. Jedną z ciekawszych atrakcji w mieście jest Muzeum Popcornu (Überseeboulevard 5). Atrakcje w Niemczech - 8 miejsc i rzeczy, które warto zobaczyć! Niemcy nie są najbardziej oczywistą destynacją na europejskiej mapie miejsc wartych odwiedzenia. Poniżej wymieniamy najciekawsze atrakcje w Niemczech. W zestawieniu ujęliśmy miejsca i rzeczy,... Energieberg – od „góry wstydu" do „góry energii" Wzbijająca się ponad horyzont południowego Hamburga góra Georgswerder Energieberg to jeden z najbardziej imponujących przykładów transformacji toksycznego wysypiska śmieci w nowoczesny zielony ekosystem produkujący alternatywną energię dla miasta. O historii tego miejsca opowiadają kolejne warstwy, które tworzą górę: sterty gruzu, śmieci z gospodarstw domowych i zbiorniki na toksyczne odpady. W latach 1948–1979 na wyspie Wilhelmsburg na Łabie składowano najpierw gruz ze zniszczonego podczas wojny Hamburga, potem odpady komunalne i wielkogabarytowe, których przybywało wraz z nadejściem stanu prosperity w RFN. Od 1967 roku trafiało tu również 200 tys. ton odpadów niebezpiecznych w zbiornikach na płyny i beczkach. Co gorsza, część odpadów zawierała niezwykle szkodliwe dioksyny, których wyciek odkryto w 1983 roku. Produkowane pod Hamburgiem dioksyny były wykorzystywane przez armię amerykańską do opryskiwania dżungli w Wietnamie podczas toczonej tam wojny. Dioksyny powodują raka i szereg innych chorób oraz wady wrodzone u dzieci. Odkładają się w tłuszczu zwierząt i wędrują w górę łańcucha pokarmowego. Okres połowicznego zaniku dioksyny w ciele człowieka wynosi przynajmniej 10 lat. W wodach gruntowych ten proces wydłuża się nawet do ponad 100 lat. To wtedy właśnie – po odkryciu składowiska dioksyn – stało się jasne, że składowisko nie jest już bezpieczne i wymaga uporządkowania. Georgswerder zyskała wówczas miano „najstraszliwszej góry świata". Jak skutecznie zabezpieczyć górę, którą tworzy stos toksycznych i niebezpiecznych dla miasta odpadów? Początkowo składowisko zostało zakryte. Powstał gigantyczny parasol, który zapobiega przedostawaniu się wody deszczowej do wnętrza składowiska i wypłukiwaniu odcieków zawierających niebezpieczne substancje na zewnątrz. Podstawowym elementem wielowarstwowego systemu przykryć jest geomembrana z tworzywa sztucznego o grubości od 1,5 do 2 mm. Jednocześnie gazy i ciecze wydobywające się ze wzgórza są przechwytywane i oczyszczane. Zapobiega to zanieczyszczeniu środowiska przez niebezpieczne substancje ze składowiska odpadów. Pod pokrywą wciąż jest jednak 14 milionów ton śmieci, które nigdy nie zostaną zneutralizowane. Sukces transformacji polega na tym, że odpady te zostały bezpiecznie odizolowane od miasta i zabezpieczone pod ziemią. Na wzgórzu zaś zasadzono trawę i stworzono łąkę. Trawy i krzewy na wzgórzu energetycznym stanowią zewnętrzną widoczną część systemu osłon. Na przekształconą w nowy ekosystem górę wróciły zwierzęta. Można tu spotkać mącznicę zwyczajną, kapturkę i wierzbówkę, a także pojedyncze słowiki i pokrzewki. Na terenie pożywienia poszukuje również myszołów zwyczajny, pustułka i błotniak stawowy. Miejsce, dawniej znane jako „góra wstydu" dziś zyskało nowe miano. Góra Energii (Energieberg) jest dziś wyposażona w 2 potężne wiatraki. każdy z nich ma moc 3,4 MW. Od południowej strony wzgórza są tez panele fotowoltaiczne. Informacje praktyczne Georgswerder Energieberg jest otwarty dla zwiedzających od wtorku do niedzieli. Wstęp bezpłatny. Na wzgórze najłatwiej dojechać autobusem nr 54 do przystanku „Fiskalische Straße (Energieberg)“. Zwiedzanie Góry Energii warto zaplanować na dzień z ładną pogodą. Większość atrakcji jest na dostępna na świeżym powietrzu. Działania ekologiczne: lista 8 rzeczy, które możesz zrobić dla zdrowia planety Działania ekologiczne mają ogromną moc sprawczą, ale nie wystarczy tylko o nich mówić czy pisać. Ważne są realne działania, za które Ziemia z pewnością nam podziękuje. O czym mowa? Ot... <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/dzialania-ekologiczne-lista-rzeczy-ktore-mozna-robic-juz-teraz-dla-zdrowszej-planety-fot-getty-images-063be50.jpeg" width="938" height="527" alt="Działania ekologiczne: lista rzeczy, które można robić już teraz dla zdrowszej planety (fot. Getty Images)" title="Działania ekologiczne: lista rzeczy, które można robić już teraz dla zdrowszej planety (fot. Getty Images)" /> Zielony bunkier – jak sąsiedzi wzięli sprawy w swoje ręce Oto doskonały przykład sąsiedzkiej inicjatywy. Szary betonowy kolos wznosi się w samym sercu St. Pauli, tętniącej życiem dzielnicy Hamburga. Prawie 50-metrowy bunkier stanowi punkt orientacyjny dla młodszych mieszkańców Hamburga. Znany jako „Media Bunker”, „Bunker na Feldstrasse”, a ostatnio jako „Zielony Bunkier to największy – i jeden z niewielu zachowanych – z wysokich bunkrów z czasów II wojny światowej w mieście. Bunkier został zbudowany w 1942 roku rękoma robotników przymusowych i przypomina o najczarniejszych chwilach w historii miasta. Dziś budowla jest pomnikiem ofiar reżimu nazistowskiego. W trakcie prac rekonstrukcyjnych nieustannie pojawiały się ukryte ślady z tego okresu, w tym napisy na ścianach i ukryte korytarze. Kilka lat temu w wyniku inicjatywy sąsiedzkiej bunkier przeszedł proces głębokiej transformacji. W wyniku pomysłu na stworzenie wspólnego miejsca do rekreacji i integracji powstała jedna z najbardziej imponujących inwestycji w Hamburgu. Bunkier zamienił się w niezwykły miejski ogród na dachu dawnego bunkra wieżowego. Łączy on w sobie dawny charakter „schronu medialnego” z naturalną oazą w otoczeniu betonowych bloków. Oprócz 8000 m2 zieleni docelowo znajdą się tu sale koncertowe, kulturalne i medialne oraz apartamenty gościnne. Zgodnie z planem w Zielonym bunkrze mają również powstać specjalne przestrzenie dla artystów. Spacer po zielonej „ścieżce górskiej” wokół bunkra jest wyjątkowym przeżyciem. Wiecznie zielony park jest dziełem szkółki Lorenz von Ehren. Już niedługo pierwsze drzewa zakorzenią się na wysokości ponad 50 metrów. Ogród na szczycie bunkra będzie połączony z ziemią rampą o długości 300 metrów i szerokości ponad 6 metrów, na której znajdą się również drzewa i krzewy. Winda zapewni dostęp bez barier do ogrodu na dachu, gdzie młodzi i starsi będą mogli zajmować się ogrodnictwem. Informacje praktyczne Do bunkra najlepiej dojechać U-bahnem (linia U3) do stacji Feldstrasse. Zielone dachy bunkra prawdopodobnie zostaną otwarte w 2023 roku. W okolicy warto wstąpić do jednej z sympatycznych kawiarni lub barów. Czy można jeść skórki od banana? Tak, a naukowcy wymyślili, jak jeszcze można je wykorzystać Okazuje się, że wyrzucanie skórek od banana to duży błąd. Zawierają one wiele cennych witamin i minerałów, można je jeść, robić z nich kremy do twarzy. Co więcej – naukowcy odkryli... Hotel w zgodzie z naturą W Hamburgu działa ponad 350 hoteli i hosteli. Część z nich już dziś spełnia wymagania zrównoważonej dostawy energii. Niektóre już samym projektem wpływają na poprawę klimatu w mieście. Raphael Hotel Wälderhaus (Am Inselpark 19) jest częścią lokalnej organizacji zajmującej się ochroną środowiska. Nazwa hotelu Wälderhaus nie bez przypadku oznacza „drewniany dom". Trzy górne pietra budynku zbudowano z wykorzystaniem litego drewna świerku. Na dachu z kolei powstała elewacja z modrzewia, zapewniając w ten sposób siedlisko dla owadów, roślin i ptaków. W specjalnej szklarni zasadzono 9 tys. krzewów i drzew, co pozytywnie wpływa na poprawę mikroklimatu w mieście. Gęsta roślinność pełni rolę dodatkowej izolacji i chroni budynek przed letnimi upałami i zimowymi chłodami. Wewnątrz hotelu można oglądać specjalną wystawę o lasach z naukowego punktu widzenia. Na tropie organicznego menu Nie tylko Berlin stoi w awangardzie nowych trendów kulinarnych. Również w Hamburgu nietrudno o nowe koncepty gastronomiczne, w pełni oparte na zrównoważonym rozwoju w kuchni. Nowe restauracje i bary otwierają się zarówno w „starym Hamburgu", jak i w nowoczesnych dzielnicach. Szczególnie dużo nowych godnych polecenia adresów powstaje w Hafencity. To właśnie hamburskie restauracje otrzymały więcej „zielonych gwiazdek Michelin" niż jakiekolwiek inne miasto w Niemczech. Nagrodą tą wyróżniono już 7 szefów kuchni w Hamburgu. To najlepszy dowód, że hanzeatyckie miasto nie tylko ma w swoich restauracjach pierwszorzędnych i innowacyjnych kucharzy, ale także, że tutejsi szefowie kuchni są zaangażowani w pozyskiwanie ekologicznych produktów oraz promowanie regionalnych i sezonowych składników. Nierzadko szefowie kuchni pozyskują produkty dla swoich restauracji z bezpośredniego otoczenia, czy to poprzez silne relacje zawodowe z lokalnymi producentami, czy też z własnych ogrodów i szklarni. Tak to wygląda choćby w Hobenköök Restaurant & Markthalle (Stockmeyerstraße 43). Tu pod jednym dachem starej hali fabrycznej znajduje się jedna z najpopularniejszych restauracji w mieście, a jednocześnie hala targowa, gdzie można kupić świeże produkty od lokalnych rolników. Hamburskie restauracje nagrodzone „zielonymi gwiazdkami Michelin" to: Wolfs Junge (szef Sebastian Junge), Zimmerstraße 30, 100/200 (szef Thomas Imbusch), Brandshofer Deich 68, Landhaus Scherrer (szef Heinz Wehmann), Elbchaussee 130, Haebel (szef Fabio Haebel), Paul-Roosen-Straße 31, XO Seafoodbar (szef Fabio Haebel), Paul-Roosen-Straße 22, HACO (szef Björn Juhnke), Clemens-Schultz-Straße 18, Gutsküche (szef Matthias Gfrörer), Wulksfelder Damm 17. Jednym z najciekawszych miejsc na kulinarnej mapie Hamburga jest FoodLab (Überseeallee 10). To nie tylko restauracja i kawiarnia, ale również strefa coworkingowa i miejsce spotkań kulturalnych. Co jednak szczególnie wyróżnia FoodLab to tzw. restauracja klimatyczna. – Chcieliśmy pokazać naszym gościom, że nie potrzebujemy produktów z odległych krajów. U nas można zjeść pyszny bowl pełen produktów, które pochodzą z okolic Hamburga. Nie potrzebujemy dodawać do dań wasabi czy ananasa, które i tak nigdy nie będą tu smakować tak dobrze jak w krajach, z których pochodzą – opowiada Christin Seigemund, pomysłodawczyni i szefowa FoodLabu. Nasz ekspert Łukasz Załuski Redaktor naczelny „National Geographic Polska". Uważny obserwator zmieniającego się świata i nowych trendów w technologiach. Miłośnik tenisa i europejskich stolic.
Opuszczone budynki w Polsce. Gdzie znajdują się najciekawsze z nich?
Można się na nie natknąć w każdym mieście, niekoniecznie dużym. Opuszczone fabryki, pałace, dworce czy szpitale przyciągały i przyciągają miłośników urbeksu. Niektóre są niszczejącymi zabytkami, inne zbudowano dopiero niedawno, a mimo to już popadły w ruinę. Gdzie znajdują się najsłynniejsze opuszczone budynki w Polsce?
W tym artykule: Jak znaleźć opuszczone miejsca? Szpital Psychiatryczny w Owińskach Pałac w Krzeszowicach Pałac w Pruszkowie Pałac w Kujawach Zakład Karny w Łęczycy Gazownia w Warszawie Jak znaleźć opuszczone miejsca? Ta lista właściwie nie ma końca. Każdy potrafiłby wskazać w swojej okolicy przynajmniej jeden opuszczony budynek. Mogą to być niedokończone domy, których budowę przerwano jeszcze w stanie surowym. Albo opuszczone fabryki – zakłady przemysłowe z okresu PRL, które upadły po 1989 r. i które nie dostały swojej drugiej szansy. Przy drogach ciągle można napotkać nieczynne stacje paliw, a nawet całe opuszczone wsie i opuszczone miasta. Jednak poza nimi w Polsce znajduje się również wiele porzuconych zabytków oraz opuszczone kościoły. A także inne budowle, niekiedy bardzo niezwykłe. Opuszczone budynki w Polsce – gdzie ich szukać i jaką kryją historię? Szpital Psychiatryczny w Owińskach Położony kilkanaście kilometrów na północ od Poznania w miejscowości Owińska przy drodze krajowej nr 196. Ten potężny gmach, mogący stanowić modelowy przykład nawiedzonego budynku, został wzniesiony w 1838 r. Rozbudowano go w 1880 r. W dwudziestym wieku dysponował 750 łóżkami, później ta liczba jeszcze się powiększyła. W międzywojniu jego dyrektorem był m.in. Mariusz Zieliński, neurolog i psychiatra, lekarz w Legionach Polskich. Zieliński był biegłym w najsłynniejszym procesie II Rzeczypospolitej. Czyli procesie Rity Gorgonowej, guwernantki skazanej za zabójstwo Elżbiety Zaremby, córki swojego pracodawcy i konkubenta. Mariusz Zieliński został zamordowany przez Rosjan w 1940 r. w Katyniu. Jego miejsce pracy po wybuchu wojny trafiło w ręce Niemców. Ci dokonali w Owińskach masowego mordu. W ramach akcji T4, mającej służyć zapewnieniu „czystości rasy” i usuwaniu osób „niewartych życia”, wymordowali pacjentów szpitala. Opuszczone miejsca na Śląsku. Te miejsca zachwycą fanów miejskich eksploracji Opuszczone miejsca na Śląsku przyciągają miłośników urbexu. Co to takiego? Gdzie można znaleźć zapomniane lokacje? Jak można przeczytać na stronie IPN, 1000 chorych zagazowano w bunkrze Fortu VII wschodzącego w skład Twierdzy Poznań. Ich zwłoki zostały pochowane w masowych grobach w lesie koło Obornik Wielkopolskich. W Owiństach testowano też pierwsze stacjonarne i mobilne komory gazowe. Na terenie opustoszałego szpitala naziści założyli filię obozu koncentracyjnego Gross-Rosen. Po wojnie w budynku umieszczono zakład wychowawczy dla młodzieży. Działał do początku lat 90. Później budowla została przejęta przez prywatnego właściciela i opustoszała. Na filmach eksplorerów widać gołe ściany z odpadającymi płatami tynku i okna zabite deskami. „Budynek jest niemal doszczętnie zniszczony” – można przeczytać w artykule na stronie kronikidziejow.pl. – „Mieszkańcy mówią, że nic im nie wiadomo o planach właściciela wobec obiektu. Nie zapowiada się, by odbudował to miejsce i przywrócił mu pierwotną świetność”. Pałac w Krzeszowicach Opuszczone pałace to jedne z najchętniej odwiedzanych tego typu budynków w Polsce. W tej kategorii mamy w czym wybierać. Swoich stron w Wikipedii doczekało się wiele budowli tego typu. Należą do nich renesansowy Pałac Bergmanna w Wojcieszowie Górnym w województwie dolnośląskim (zamieniający się w ruinę ze zniszczoną elewacją) czy piękny pałac Potockich w Krzeszowicach. Ten drugi, należący do rodziny Potockich, w czasie II wojny był letnią rezydencją generalnego gubernatora Hansa Franka. Później przeszedł na własność państwa. Mieścił się w nim dom opieki dla sierot wojennych. O ich losach można przeczytać w książce „Pałacowe dzieci” dr hab. Małgorzaty Michel. Kilka lat temu pałac wrócił do rodziny Potockich. Teren jest obecnie zamknięty. Zza ogrodzenia można jednak obejrzeć zniszczoną budowlę o charakterystycznej żółtej elewacji. Pałac w Pruszkowie Z kolei w pałacyku w Pruszkowie przy ul. Broniewskiego według „Faktu” mieli spotykać się sataniści, odprawiający czarne msze. Budynek jak z wiktoriańskiego horroru, stojący na zaniedbanej, porośniętej trawą działce, wzniesiono w 1908 r. Miał mieścić szpital dla pracowników kolei warszawsko-wiedeńskiej. Później ulokowano w nim szkołę podstawową, następnie zawodową, a w latach 80. – hotel. Teraz popada w ruinę. Pałac w Kujawach O wiele mniej znany opuszczony pałac znajduje się w Kujawach (miejscowości na południe od Opola). To była rezydencja rodziny von Thiele-Winckler zbudowana w XIX wieku. Początkowo pałac wzniesiono na planie litery L, później dobudowano do niego jeszcze jedno skrzydło. Dzięki temu dzisiaj ma kształt podkowy. Budynek ma charakterystyczne wysokie mansardowe dachy z ciemnoczerwonej cegłówki. Pod nimi harmonijnie układają się dwa rzędy wysokich okien. Po roku 1945 w pałacu mieściła się dyrekcja Państwowej Stadniny Koni w Mosznej, później szkoła podstawowa i biblioteka. Obecnie ofertę sprzedaży obiektu można znaleźć na stronie Agencji Nieruchomości Historycznych. Mieszkańcy okolicy skarżą się w internecie, że związane z historią regionu miejsce pozostaje zupełnie niezabezpieczone. Zakład Karny w Łęczycy „Zamknięte na stałe” – obwieszcza Google Maps, gdy wpisujemy w wyszukiwarkę nazwę jednego z najsłynniejszych opuszczonych kompleksów w Polsce. Więzienie w Łęczycy było zakładem karnym o zaostrzonym rygorze, jednym z najcięższych w Polsce. Nikt nigdy z niego nie uciekł. W średniowieczu w tym miejscu znajdował się klasztor dominikanów. Później kościół i klasztor otoczono wałami obronnymi. Miejsce zamieniono w więzienie w 1801 r. W XIX w. było rozbudowywane tak, by jak najlepiej spełniało funkcje miejsca odosobnienia. Najwięcej więźniów przetrzymywano w nim w okresie międzywojennym. W latach 80. do Łęczycy trafiali internowani działacze Solidarności. Więzienie działało do 2006 r. W latach dziesiątych przez pewien okres teren był otwarty dla zwiedzających i potencjalnych inwestorów. Zakład kilkukrotnie wystawiano na sprzedaż, jednak kupiec na razie się nie znalazł. W 2021 r. na terenie byłego więzienia pracowali archeolodzy. W Łęczycy kręcono filmy fabularne i dokumentalne, a także seriale. Najsłynniejsza produkcja to „Vabank” Juliusza Machulskiego. Gazownia w Warszawie Nazywane też Wolskim Koloseum, dwa XIX-wieczne zbiorniki na gaz przy ul. Prądzyńskiego są unikatową ozdobą stolicy. Od wielu lat te ogromne, ceglane rotundy poprzecinane rzędami okien zwracają uwagę każdego odwiedzającego Wolę. Zbiorniki na gaz zbudowano w 1888 r. (zachodni) i w 1900 r. (wschodni). Pierwszy, wyższy, pierwotnie miał tylko dwie kondygnacje, został jednak w 1912 r. podwyższony. Rotundy stanowiły część zakładów produkcji gazu, działającego do lat 70. poprzedniego wieku. Później pojawiały się różne pomysły, co można z nimi zrobić. „W latach 90. zamierzano przeznaczyć zbiorniki na Muzeum Powstania Warszawskiego, a Andrzej Wajda snuł plany umieszczenia w jednym ze zbiorników panoramy Powstania” – można przeczytać na stronie warszawskiej dzielnicy Wola. „Rotundy są obecnie w rękach prywatnego inwestora. Co jakiś czas powraca temat przeznaczenia ich na mieszkania i lofty, jednak obiekty nadal niszczeją, choć są najbardziej spektakularnymi budynkami Woli, unikalnymi w skali europejskiej”. Z taką oceną nie zgadza się właściciel rotund, Fundacja Rodziny Biernackich. Jej przedstawiciele zwracają uwagę, że obie Rotundy mają przeprowadzony gruntowny remont dachów. Odbudowano gzymsy i wieńce, wykonany został system odwodnienia, naprawiono elewacje. Co ciekawe, do remontu użyto cegieł wypalonych w cegielni specjalizującej się w dostarczaniu materiału do renowacji zabytków. Opuszczone miejsca na Pomorzu. 6 niesamowitych budynków. Jakie kryją tajemnice?. Samowola budowlana, marzenie o elektrowni jądrowej, miejsce spotkań masonerii… Opuszczone miejsca na Pomorzu to kopalnia historii niesamowitych, a czasami przyprawiających o dreszcz. Jak rotundy wygląda dzisiaj? Nadal otacza je metalowe ogrodzenie z graffiti. Od strony gazowni jednak wzniesiono znacznie solidniejszy płot. Teren przed nim jest porządkowany, co widać ze Skweru Alojzego Pawełka. Fundacja zapowiada, że w przyszłości w wyższej rotundzie ma powstać Metamuzeum – Centrum Techniki, a w niższej – sala koncertowo-widowiskowa. Nasz ekspert Magdalena Salik Dziennikarka naukowa i pisarka, przez wiele lat sekretarz redakcji i zastępczyni redaktora naczelnego magazynu „Focus". Wcześniej redaktorka działu naukowego „Dziennika. Polska, Europa, Świat”. Pasjami czyta i pisze, miłośniczka literatury popularnonaukowej i komputerowych gier RPG. Więcej: magdalenasalik.wordpress.com
Opuszczone lotniska. Gdzie się znajduje 8 najsłynniejszych obiektów tego typu? Zobacz nasz ranking
Na świecie jest kilkadziesiąt tysięcy portów lotniczych. Niektóre mają ponad 100 lat, a mimo to nadal funkcjonują. Innym się nie poszczęściło i – z różnych powodów – zostały zamknięte. Gdzie znajdują się najsłynniejsze opuszczone lotniska?
W tym artykule: W. B. Bramble Airport Hellenikon (Ellinikon) International Airport Berlin-Tempelhof Nicosia International Airport Ciudad Real Airport Gaza International Airport Hongkong Kai-Tak Debrzno Wieś Niektóre lotniska mają sporo szczęścia. Wciąż działa najstarsze lotnisko na świecie – College Park Airport, znajdujące się w miejscowości College Park w amerykańskim stanie Maryland. Zostało zbudowane w 1909 roku na potrzeby armii amerykańskiej. To właśnie tam Wilbur Wright – jeden z braci Wright, pionierów lotnictwa – miał przeszkodzić dwóch pierwszych wojskowych pilotów. To klasyczna już część historii lotów. College Park Airport zajmuje powierzchnię 28 ha. Ma tylko jeden pas mierzący niecałe 800 m. Na jego terenie znajduje się otwarte w 1981 roku nieduże muzeum. Choć obiekt uznawany jest za zabytek, wciąż mogą lądować na nim prywatne samoloty. Lotnisko to miało szczęście, którego zabrakło wielu innym, znacznie od niego większym, młodszym i nowocześniejszym lądowiskom. Gdzie znajdują się najsłynniejsze opuszczone lotniska na świecie? W. B. Bramble Airport To dawny port lotniczy Montserratu – brytyjskiego terytorium znajdującego się na Karaibach. Życie tego lotniska zakończyło się w spektakularny sposób. 25 czerwca 1997 r. na Montserrat wybuchł wulkan Soufriere Hills. Większość mieszkańców wyspy została wówczas ewakuowana. Największe lotnisko w Europie. Aktualny lider planuje obsługiwać 200 mln pasażerów rocznie Pandemia mocno wpłynęła na międzynarodowy ruch turystyczny. Odczuła to przede wszystkim branża lotnicza, która odnotowała duży spadek liczby pasażerów, co przełożyło się na zmianę w... Przez lotnisko przepłynęła lawa. Zniszczyła większość pasa startowego, naruszyła wieżę kontrolną oraz zrównała z ziemią terminal. Po porcie lotniczym pozostały ruiny budynków i nagie żelbetonowe zbrojenia. Hellenikon (Ellinikon) International Airport Turyści wybierający się do Aten drogą lotniczą lądują dzisiaj na największym lotnisku w Grecji: Athens International Airport Eleftherios Venizelos. Ale jeszcze na początku XXI wieku stolicę Grecji obsługiwał zupełnie inny port lotniczy. Kilka kilometrów na zachód znajduje się Hellenikon – opuszczone lotnisko, które zostało zamknięte w 2001 roku. W latach świetności obsługiwało nawet 10 milionów pasażerów rocznie. Powstało w latach 30., a w latach 50. zostało gruntownie przebudowane. Jednak pod koniec XX wieku uznano je za zbyt małe, by obsłużyć rosnący ruch lotniczy. Lotnisko zostało zamknięte. W 2004 roku niektóre części nieużywanego kompleksu zostały wykorzystane na potrzeby letnich igrzysk olimpijskich. Później rozgorzał spór o to, na co przeznaczyć Hellenikon. Wśród pomysłów była zamiana lotniska w park miejski albo – to najnowsza koncepcja – utworzenie na jego terenie turystycznego resortu. W ostatnich latach opuszczone lotnisko służyło też za nieformalne schronienie dla przybywających do Europy imigrantów. W wielkich pustych halach terminalu Hellenikonu można natknąć się jeszcze na mapy oraz przeznaczone dla turystów ulotki. Na terenie lotniska jeszcze rok temu znajdowało się niewielkie cmentarzysko samolotów marki Boeing. Berlin-Tempelhof Ten port lotniczy może walczyć o miano najsłynniejszego opuszczonego lotniska na świecie. Rozbudowane w latach 30. XX w. przez hitlerowców, miało stanowić imponującą bramę do Niemiec. Architektura terminalu – w kształcie przeogromnego łuku – jest monumentalna. To jedna z atrakcji Berlina: budynek można zwiedzać, a bilety kupić online. Cena za dwugodzinną wycieczkę z anglojęzycznym przewodnikiem wynosi 16,5 euro dla dorosłego i 11 euro dla dziecka (stan na wrzesień 2022 r.). Po II wojnie światowej lotnisko znalazło się w amerykańskiej strefie okupacyjnej. Wewnątrz terminalu powstało wówczas istniejące do dzisiaj boisko do koszykówki. W czasie blokady w latach 1948–1949 r. to właśnie przez lotnisko Tempelhof odbywał się kontakt Berlina Zachodniego ze światem. Samoloty lądowały wówczas na Tempelhofie nieprzerwanie jeden po drugim. Później lotnisko obsługiwało ruch pasażerki. W latach świetności, przypadających na lata 70. XX wieku, przyjmowało kilka milionów pasażerów rocznie. Zostało ostatecznie zamknięte w 2008 r. Na pasie startowym utworzono park miejski. Lotnisko Berkin-Tempelhof wystąpiło w kilku firmach. Między innymi w „Moście szpiegów”, „Krucjacie Bourne’a” czy „Igrzyskach śmierci”. Nicosia International Airport To opuszczone lotnisko jest równie słynne jak Tempelhof. Życie Nicosia International urwało się nagle w 1974 roku. Ten port lotniczy znajduje się na zachód od Nikozji, stolicy Cypru. Został zbombardowany w czasie tureckiej inwazji na Cypr. Lotnisko zatrzymało się w czasie. Większość jego wyposażenia i wystroju wnętrz przetrwało, można więc zobaczyć, jak wyglądał nowoczesny port lotniczy pół wieku temu. Obecnie cały obiekt – zarówno terminal, jak i płyta lotniska – znajduje się pod kontrolą ONZ. Stoi jednak pusty, odwiedzają go głównie ptaki. Ciudad Real Airport Losy tego lotniska są wyjątkowo zmienne. Zostało zbudowane w 2009 roku kosztem miliarda dolarów. Już cztery lata później zbankrutowało. Odległy o 235 km od Madrytu port lotniczy, do którego nie było szybkiego dojazdu, okazał się znacznie mniej atrakcyjny dla pasażerów niż przewidywali prywatni inwestorzy. W 2015 roku opuszczone lotnisko wystawiono na aukcję. Zjawił się tylko jeden chętny – chińskie konsorcjum – które zaproponowało 10 tys. euro. Czyli 100 tys. razy mniej niż wynosił koszt budowy lotniska. Było to też znacznie mniej niż cena wywoławcza ustalona na 28 mln euro. Do sprzedaży nie doszło. Ostatecznie życie wróciło na opuszczone lotnisko dopiero w 2020 roku. Na Ciudad Real zaczęły wówczas lądować samoloty cargo. Ruch nie trwał zbyt długo. Gdy wybuchła pandemia, lotnisko zaczęło odgrywać nową rolę. Wiele linii lotniczych przechowywało na nim swoje samoloty – w szczytowym momencie na powrót do służby na Ciudad Real czekało aż 80 maszyn. Od roku jednak lotnisko znów przeżywa problemy. Nie działa, a w hiszpańskiej prasie pojawiły się informacje, że jego właściciele zalegają z płatnościami dla kontrahentów. Gaza International Airport Lotnisko, na którym dzisiaj wypasa się kozy, zostało otwarte z pompą przez prezydenta Billa Clintona w 1998 roku. Przestało działać już dwa lata później. Ten port lotniczy znajduje się w pobliżu Rafah, w Strefie Gazy, blisko granicy z Egiptem. W 2001 r. podczas Intifady Al-Aksa – czyli powstania Palestyńczyków przeciwko izraelskim władzom – zostało zbombardowane przez Izraelczyków. Rok później za pomocą buldożerów zniszczono pas startowy, ostatecznie wyłączając port lotniczy z użycia. Organizacja Międzynarodowego Lotnictwa Cywilnego potępiła Izrael za atak i wezwała to państwo do odbudowy portu. O dalszym losie lotniska w latach dwutysięcznych dyskutowano w czasie negocjacji między Izraelem a rządem utworzonym przez Hamas. Ostatecznie jednak nie doszło do żadnego porozumienia. Lotnisko wpadło w ręce szabrowników, którzy rozkradli najpierw najcenniejsze urządzenia – takie jak radary – a potem już wszystko, co tylko się dało. Hongkong Kai-Tak Międzynarodowy port lotniczy w Hongkongu zamknięto w 1998 roku. Lotnisko znajduje się między górami oraz drapaczami chmur. Miało jeden pas startowy oznaczony numerem 13/31. Podejście do lądowania nr. 13 uważane było za bardzo trudne. Była to droga od strony lądu, wymagająca zrobienia ostrego skrętu niewysoko nad ziemią i krótko przed samym lądowaniem. Zwrot piloci wykonywali tak nisko, że pasażerowie widzieli ekrany telewizorów w mieszkaniach znajdujących się w budynkach obok lotniska. Nic dziwnego, że lądowanie tą drogą nazywano „Kai Tak Heart Attack”. Te trudności, a także zwiększający się ruch lotniczy zadecydowały o zamknięciu lotniska. W latach dwutysięcznych w budynkach lotniska działały rządowe agencje, salony samochodowe. Można tam było również pojeździć na gokartach albo pograć w kręgle. Kilka lat później lotnisko ostatecznie podupadło i powoli zaczęło zamieniać się w ruinę. Debrzno Wieś Jedno ze słynnych opuszczonych lotnisk znajduje się w Polsce. Ulokowane jest miejscowości Debrzno Wieś w województwie wielkopolskim. Debrzno było lotniskiem wojskowym, którego budowa rozpoczęła się w 1953 roku. Od drugiej połowy latach 60. XX wieku stacjonowały tam jednostki należące do 4 Pomorskiej Dywizji Lotnictwa Myśliwskiego. W latach świetności lotnisko dysponowało 800 hektarami powierzchni. Obecnie jego teren ma około 430 ha. Pas startowy liczy 2,5 km. Kiedyś na terenie Debrzna stały 123 budynki różnego przeznaczenia: hangary, schrony, garaże, budynki administracyjne, wieża lotnicza. Większość z nich to już ruiny. Lotnisko podupadło w latach 90. Później pojawiało się wiele pomysłów na jego zagospodarowanie. W Debrznie miała znajdować się tarcza antyrakietowa, tor rajdowy, więzienie czy specjalna strefa ekonomiczna. Żaden z tych planów ostatecznie nie wypalił. Na profilu facebookowym Tatakaia w październiku 2019 r. zamieszczono galerię zdjęć z Debrzna. Widać na niej ruiny budynków, pola rzepaku, chwasty porastające cały teren. A także gratkę dla eksploratorów – zdobiące ściany na jadalni oryginalne rysunki warzyw i owoców oraz napis „Wydawanie posiłków”. Nasz ekspert Magdalena Salik Dziennikarka naukowa i pisarka, przez wiele lat sekretarz redakcji i zastępczyni redaktora naczelnego magazynu „Focus". Wcześniej redaktorka działu naukowego „Dziennika. Polska, Europa, Świat”. Pasjami czyta i pisze, miłośniczka literatury popularnonaukowej i komputerowych gier RPG. Więcej: magdalenasalik.wordpress.com
Ekomiasto na 130 tys. mieszkańców może powstać w Meksyku. Jest projekt
Smart Forest City Cancun to nazwa projektu autorstwa architekta Stefano Boeriego. Inteligentne miasto miałoby powstać w Meksyku i być połączeniem nowoczesnej przestrzeni życiowej i lasu. Zgodnie z projektem, mogłoby w nim zamieszkać 130 tysięcy ludzi.
Włoski architekt znany jest właśnie dzięki swoim proekologicznym projektom, jak Bosco Verticale w Mediolanie. Są to wieżowce, na których rośnie blisko 900 drzew. Teraz Boeri nie ograniczył się do jednego budynku i zaprojektował całe zielone miasto. Smart Forest City miałoby powstać nieopodal słynnego meksykańskiego kurortu Cancun. Architekt już wyznaczył też teren pod inwestycję, która planowo ma zajmować powierzchnię 557 hektarów. „400 hektarów zielonej przestrzeni z 7 500 000 roślin (z 400 różnych gatunków, dokładnie dobranych przez Laurę Gatti, botanistkę i architektkę krajobrazu), z których 260 000 będą stanowić drzewa” – czytamy na internetowej stronie architekta. Zieleń będzie obecna nie tylko w miejskich parkach i prywatnych ogrodach, lecz także na dachach a nawet fasadach budynków. Dzięki temu miasto rocznie będzie absorbować 116 tys. ton dwutlenku węgla, a emitować 5,8 tys. ton. Na terenie miasta będą znajdować się budynki mieszkalne, sklepy, restauracje i szkoły. Ambicją pomysłodawcy projektu jest, by miasto stało się samowystarczalne zarówno w kwestii żywności, jak i dostaw energii. Ma się to udać m.in. dzięki ziemi uprawnej wyposażonej w inteligentny system nawadniania oraz panelom słonecznym otaczającym miasto. Źródłem wody pitnej, a także zasilającej kanały przecinające miasto, będzie nieodległe Morze Karaibskie. Specjalny podziemny system rur i pomp ma pompować i odsalać wodę morską, po czym pompować ją do miejskich wodociągów. Miasto ma być pełne czujników zbierających różne dane na temat funkcjonowania samego miasta, jego mieszkańców, bezpieczeństwa czy trudności. Zdaniem Boeriego będzie to idealne pole do badań naukowych na temat zrównoważenia rozwoju technologicznego i odpowiedzialności ekologicznej. Nie wiadomo czy i kiedy mogłaby ruszyć budowa miasta. Architekt nie podał także szacowanych kosztów przedsięwzięcia. Katarzyna Grzelak
Miasto, jakiego nie widziałeś. Metropolis jak wielki organizm [FOTOREPORTAŻ]
Połowa ludzkiej populacji zamieszkuje tereny zurbanizowane. Megamiasta to kłębowisko energii, wyraz kondycji człowieka w XXI w. Zobacz pokazujący dusze miast fotoreportaż.
Nigdy dotąd tak wielu ludzi nie żyło w miastach. Według Funduszu Ludnościowego Narodów Zjednoczonych ponad połowa ziemian mieszka na terenach zurbanizowanych, a do roku 2050 ma ich być 70 proc. Jeden na ośmiu mieszczuchów żyje w megamieście, zdefiniowanym przez ONZ jako miejsce zamieszkiwane przez ponad 10 mln ludzi. Właśnie dlatego rozpocząłem pracę nad serią zdjęć, którą zatytułowałem Metropolis. Zobacz zdjęcia! Chciałem przyjrzeć się statystykom opracowanym przez ONZ i pokazać ich rzeczywisty obraz. Od 2007 do 2015 r. dokumentowałem więc dynamiczny proces urbanizacji, zadając sobie kilka pytań. Jak ludzie żyją w miejscach, które są potwornie zatłoczone, pełne napięć i chaosu? Czym różnią się megamiasta? Jakie są ich cechy wspólne? Staram się pokazać kontrast między bogactwem i biedą, tradycyjną kulturą i skrajną nowoczesnością. Fascynuje mnie to, że w miejscach, gdzie nigdy nie ma dość przestrzeni, widać nieustanną erupcję twórczej inwencji i poczucie wspólnoty. Za każdym razem, gdy pracuję w megamieście, znajduję miejscowego współpracownika. Dyskutujemy nad tym, które miejsca powinniśmy odwiedzić, i jeśli któreś wygląda dobrze, szukamy najlepszego punktu obserwacji. Potem jest już tylko czekanie na właściwy moment, by zrobić zdjęcie. Aby pokazać tempo miejskiego życia i uchwycić jego energię, stosuję długi czas ekspozycji. Ważne jest, aby wiedzieć, które elementy danego obrazu są w ruchu, a które nie. Trzeba zachować równowagę – harmonię pośród chaosu. Wszystkie zdjęcia zrobiłem na filmie. Moim celem było zamknąć życie megamiasta na pojedynczej fotografii – jednym panoramicznym, kalejdoskopowym obrazie. Wszystkie obrazy w tej serii są wielowarstwowe: im dłużej się na nie patrzy, zwłaszcza gdy są wydrukowane w dużym formacie, dostrzega się więcej. Przyglądałem się im tysiące razy, ale nadal potrafię znaleźć w nich nowe historie i elementy. Mam nadzieję, że i wam się to uda. Tekst i zdjęcia: Martin Roemers