Nowy raport o długości życia w Europie. Mieszkańcy Unii Europejskiej żyją coraz dłużej, ale Polska wypada słabo
W Unii Europejskiej stale rośnie długość życia – Eurostat poinformował, że wynosi ona obecnie przeciętnie 81,5 roku, czyli najwięcej w całej historii. „Europejski rekord” nie obowiązuje jednak wszędzie – Polacy ciągle stoją na szarym końcu kontynentu.
Jeszcze pół wieku temu przeciętny Europejczyk miał nadzieję dożyć sześćdziesiątki. Dziś szczęśliwie świętuje 80. urodziny i planuje, co dalej. Wszystko dzięki postępowi medycyny, opiece geriatrycznej, większej jakości życia czy mniejszej śmiertelności dzieci i niemowląt. To nieprzerwany marsz ku długowieczności, przerwany tylko przez pandemię COVID-19, które na chwilę zatrzymała zwyżkowy trend. Długość życia w całej UE znowu wzrasta, ale nie wszędzie z tą samą dynamiką. Kraje europejskie z najdłuższą i najkrótszą średnią długością życia Gdzie Europejczycy żyją najdłużej? Liderem jest Lichtenstein (ze średnią długością życia wynoszącą 84,2 lata), a tuż za nim plasuje się Hiszpania (84) i Włochy (83,7), w których dieta śródziemnomorska i nieco wolniejszy styl życia naprawdę wpływają na zdrowie. Świetnie radzi sobie także Szwecja (83,8). Najdłużej żyje się w regionie Comunidad de Madrid (85,7 lat), Trentino i Sztokholmie. Nie cała mapa jest jednak radośnie niebieska, a kontynent wyraźnie oznaczony jest bladością reminiscencji poprzedniego ustroju. Po drugiej stronie skali znajduje się Bułgaria (ze średnią wynoszącą 75,8 lat), Rumunia (76,5), Węgry (76,8) oraz Litwa (77,5). Ciekawym przypadkiem jest Francja, w której średnia długość życia wynosi 83 lata, ale w jednym jej regionie – Majottcie (wyspie w kanale mozambickim na Oceanie Indyjskim) – średnia wynosi zaledwie 74,5 lat. Średnia długość życia w Polsce. Naprawdę jesteśmy w ogonie? Polsce zdecydowanie bliżej do Węgier czy Litwy, niż do Hiszpanii, bo średnia długość życia w naszym kraju jest zdecydowanie niższa od średniej Unii Europejskiej. Przeciętny Polak dożyje 78 lat i 6 miesięcy – będzie żył niemal trzy lata krócej niż przeciętny obywatel Unii. Co ciekawe, przez lata skracaliśmy dystans do Europy Zachodniej, ale pandemia wyhamowała ten pościg. Nie pomagają anty-medyczne ruchy coraz bardziej popularne w naszym kraju. Gdzie w Polsce żyje się najdłużej, a gdzie najkrócej? Nie każdy Polak ma takie same szanse na długie życie. Najlepiej pod tym względem wypadają mieszkańcy Podlasia, Pomorza i Małopolski (nawet powyżej 79 lat). Najkrócej – mieszkańcy województwa łódzkiego (77,5), szczególnie w miejscowościach oddalonych od Łodzi. Dlaczego? To efekt kumulacji czynników: dostępności lekarzy, poziomu zanieczyszczeń, stylu życia i ekonomii. Dlaczego Europejczycy żyją coraz dłużej? Nie chodzi o to, że na zachodzie Europy jest „lepsze powietrze” – chociaż jego zanieczyszczenie też odgrywa pewną rolę, a spokojniejsze życia południa kontynentu przyczynia się do mniejszej ilości chorób układu krwionośnego. Za długowiecznością stoją przede wszystkim nowoczesna diagnostyka i profilaktyka. Ważna jest także rosnąca świadomość tego, jak dbać o zdrowie – potwierdzają to badania publiczne i naukowe. Nadużywanie alkoholu, poważny problem dotyczący Polski (i wielu krajów byłego „bloku wschodniego”), także zbiera swoje żniwo. Różnice długości życia pomiędzy kobietami a mężczyznami W Europie – i w Polsce – kobiety żyją znacznie dłużej. Średnio o 5 lat (w niektórych krajach nawet więcej!). To efekt biologii, ale też zachowania – mężczyźni częściej palą papierosy, gorzej się odżywiają i rzadziej korzystają z pomocy lekarza. Co Polska może zrobić, by poprawić długość życia swoich obywateli? Eksperci nie mają wątpliwości: inwestować w profilaktykę (badania, szczepienia), edukację zdrowotną i równy dostęp do medycyny. Promować ruch, zdrowe jedzenie, eliminować ubóstwo i zanieczyszczenia. Polska ma sporo do nadrobienia, ale nasze „nadganianie Europy” może przyspieszyć, jeśli wdrożymy skuteczne polityki społeczne. Przecież wszystkim nam zależy, żeby żyć jak najdłużej. Dużym wyzwaniem jest długowieczność: potrzebujemy znacznie lepszej opieki geriatrycznej. W Polsce coraz więcej osób ma powyżej 65 lat. To już nie odległa przyszłość – to rzeczywistość, wystarczy rozejrzeć się na ulicach w naszym kraju. Odpowiedzią powinny być programy wsparcia dla seniorów i skuteczna polityka zdrowotna nakierowana właśnie na ich potrzeby. Źródło: Eurostat, stat.gov.pl, European Commision, University of Oxford Nasz autor Jonasz Przybył Redaktor i dziennikarz związany wcześniej m.in. z przyrodniczą gałęzią Wydawnictwa Naukowego PWN, autor wielu tekstów publicystycznych i specjalistycznych. W National Geographic skupia się głównie na tematach dotyczących środowiska naturalnego, historycznych i kulturowych. Prywatnie muzyk: gra na perkusji i na handpanie. Interesuje go historia średniowiecza oraz socjologia, szczególnie zagadnienia dotyczące funkcjonowania społeczeństw i wyzwań, jakie stawia przed nimi XXI wiek.
Turcja chciała regulacji kebabów w Europie. Nie udało się - ostra reakcja Niemiec
Regulacja kebabów w Europie mogła zmienić oblicze street foodu, szczególnie w Niemczech. Turcja chciała odgórnie narzucić zasady przyrządzania dönera, ale jej wniosek został odrzucony przez UE. Choć europejskie wersje kebabów różnią się od oryginalnych, pozostaną na rynku.
Turcja wycofała swoją próbę narzucenia Unii Europejskiej ścisłych reguł dotyczących sposobu przygotowywania döner kebaba. To jedna z narodowych tureckich potraw, ale jej wersje, szczególnie w Niemczech, stanowią już zupełnie inną, lokalną tradycję. Według Turcji niemiecki döner odszedł zbyt daleko od oryginału, ale próba narzucenia regulacji nie powiodła się. Turcja kontra Europa: spór o döner kebab Chodziło o wprowadzenie oznaczenia „Gwarantowana Tradycyjna Specjalność”, które wymagałoby jednolitych zasad w całej UE. Gdyby wniosek został przyjęty, mocno ucierpiałaby branża kebabowa w Niemczech. Döner kebab jest w tym kraju jednym z najpopularniejszych street foodów, a jego lokalne wersje różnią się od rodzimych, tureckich. Według tureckiej Międzynarodowej Federacji Dönera (Udofed), technika pionowego pieczenia mięsa sięga XVI wieku, a sama nazwa związana jest z metodą jego obracania na rożnie. Ankara argumentowała, że döner to danie narodowe Turcji, które rozprzestrzeniło się w Europie wraz z migracją Turków. Niemcy odpowiadały jednak, że ich własny wariant należy już do rodzimej kuchni. Jakie zmiany chciała narzucić Turcja? Ojczyzna kebabów domagała się, aby UE wprowadziła następujące regulacje: mięso mogłoby pochodzić tylko od krów o wieku powyżej 16 miesięcy, jagniąt co najmniej półrocznych oraz z ud i piersi kurczaka, cielęcina i indyk byłyby zabronione, plastry mięsa musiałyby mieć grubość 3–5 mm, regulowany byłby też rodzaj noża do skrawania mięsa i skład marynat. Niemiecki döner kebab trochę się od tych wytycznych różni. To często płaski chlebek z cielęciną, obficie wypełniony warzywami (np. kapustą, ogórkami, cebulą) oraz sosami. Jest raczej wariacją na temat tureckiego klasyka. Odpowiedź Berlina: döner należy do Niemiec Wniosek Udofedu wywołał gwałtowne protesty niemieckiej branży kebabowej. Poparł ją też rząd w Berlinie. Ministerstwo rolnictwa Niemiec stwierdziło wręcz, że propozycję przyjęto „ze zdumieniem”. Były minister rolnictwa Cem Özdemir, polityk tureckiego pochodzenia, podkreślił, że każdy ma prawo decydować, jak jeść dönera, i nie są potrzebne wytyczne z Ankary. Jego zdaniem „döner należy do Niemiec”. Gdyby Turcja dopięła swego, zaszkodziłaby głównie swoim. Sektor kebabowy jest zdominowany przez diasporę turecką. W Niemczech mieszka ok. 1,5 mln obywateli Turcji plus niemal tyle samo osób pochodzenia tureckiego. Jak podaje Stowarzyszenie Producentów Donera w Europie (ATDID), przemysł kebabowy na kontynencie zatrudnia 60 tys. ludzi i produkuje 400 ton kebabów dziennie. Roczne przychody branży sięgają 3,5 mld euro w całej Europie, z czego ogromna większość, bo aż 2,4 mld, przypada na Niemcy. Ostatecznie Udofed 23 września 2025 roku poinformował Komisję Europejską o wycofaniu wniosku. Zastrzeżeń zgłoszono zbyt wiele, a próba kompromisu nie powiodła się. Zatem döner kebab pozostaje daniem, którego oblicze w Europie wyznaczają różne tradycje, a nie jednolity wzorzec z Ankary. Źródło: BBC Nasza autorka Magdalena Rudzka Dziennikarka „National Geographic Traveler" i „Kaleidoscope". Przez wiele lat również fotoedytorka w agencjach fotograficznych i magazynach. W National-Geographic.pl pisze przede wszystkim o przyrodzie. Lubi podróże po nieoczywistych miejscach, mięso i wino.
Pożary w Grecji osiągnęły punkt krytyczny. Temperatury i silny wiatr przynoszą śmiertelne zagrożenie
Silny wiatr, skrajnie wysokie temperatury i susza stworzyły w Grecji warunki, w których każdy nowy pożar błyskawicznie wymyka się spod kontroli. W ostatnich dniach ogień objął zarówno obszary lądowe, jak i popularne turystycznie wyspy, zmuszając tysiące osób do ewakuacji i stawiając służby ratunkowe w obliczu najtrudniejszych wyzwań tego lata.
Spis treści: Dramatyczna walka z żywiołem w Grecji Patras w ogniu. Masowe ewakuacje i tysiące hektarów spalonej ziemi Pożary i fala upałów pustoszą Europę Południową Grecja mierzy się z najtrudniejszym momentem tegorocznego sezonu pożarów lasów – poinformował stację Al Jazeera wysoki rangą przedstawiciel straży pożarnej, po tym jak w ciągu zaledwie jednej doby odnotowano dziesiątki nowych ognisk. Akcję gaśniczą znacząco utrudniają ekstremalne warunki pogodowe: silne wiatry, utrzymująca się od wielu tygodni susza oraz fala intensywnych upałów. W ostatnich dniach sytuacja zmusiła władze do przeprowadzenia ewakuacji na lądzie i wyspach oraz organizowania dramatycznych akcji ratunkowych, często w trudnym, górzystym terenie. Dramatyczna walka z żywiołem w Grecji Na greckim lądzie i wyspach Morza Jońskiego trwa pełna napięcia walka z ogniem, którego skala zmusza tysiące osób do opuszczenia domów i porzucenia dorobku życia. Wysokie temperatury, połączone z silnym wiatrem, tworzą warunki sprzyjające szybkiemu rozprzestrzenianiu się pożarów, a jednocześnie utrudniają działania gaśnicze. Fala upałów zwiększyła też zapotrzebowanie na energię elektryczną, gdyż mieszkańcy masowo korzystają z klimatyzacji, co dodatkowo obciąża infrastrukturę. Skala zagrożenia sprawiła, że Grecja zwróciła się do państw Unii Europejskiej o wsparcie, wnioskując o cztery samoloty gaśnicze w ramach Mechanizmu Ochrony Ludności UE, które mają wesprzeć ponad 4800 strażaków. Równocześnie władze zarządziły ewakuacje w kilku wioskach i hotelach na Zakintos oraz Kefalonii, a także na wyspie Chios i w pobliżu Patras na Peloponezie. – Jak to wygląda? To wygląda jak dzień Sądu Ostatecznego – relacjonował wolontariusz straży pożarnej Jorgos Karawanis. – Przyjechaliśmy z Aten z naszym stowarzyszeniem Klejstenis, nie możemy zrobić nic więcej. Niech Bóg ma nas w opiece i pomoże ludziom tutaj – dodał, opisując bezsilność wobec żywiołu, który w kilka godzin potrafi zmienić krajobraz w pogorzelisko. Jak podkreślił Kostas Tsingas, szef stowarzyszenia oficerów straży pożarnej, tylko jednego dnia odnotowano w kraju 82 nowe pożary, co określił jako liczbę „wyjątkowo wysoką”. Z kolei rzecznik straży Vassilis Vathrakogiannis dodał, że już 13 strażaków doznało oparzeń i innych obrażeń. Patras w ogniu. Masowe ewakuacje i tysiące hektarów spalonej ziemi Media podkreślają, że sytuacja jest szczególnie niebezpieczna na północy Peloponezu, w rejonie Patras – trzeciego co do wielkości miasta Grecji, liczącego około 200 tys. mieszkańców. Silny, suchy wiatr wypchnął tam płomienie z lasów i gajów oliwnych w kierunku terenów przemysłowych oraz gęsto zaludnionych przedmieść. Ogień przedostał się na teren cementowni, a unoszący się z niej ciemny dym był widoczny z dużej odległości, utrudniając widoczność i powodując zakłócenia w ruchu kolejowym. Rosnące zagrożenie skłoniło władze do przeprowadzenia we wtorek masowej ewakuacji 7,7 tys. osób z przedmieść miasta, w tym pacjentów szpitala dziecięcego. Następnego dnia wydano kolejne ostrzeżenia, nakazując mieszkańcom dwóch pobliskich wiosek opuszczenie domów, ponieważ wiatr nadal kierował płomienie w stronę zabudowań. W ciągu zaledwie dwóch dni w regionie Achaja spłonęło niemal 10 tys. hektarów terenów leśnych, rolniczych i zabudowanych. Skala zniszczeń była ogromna – ogień strawił całe wsie, dziesiątki domów i przedsiębiorstw oraz setki pojazdów, w tym ponad 500 samochodów stojących na placu celnym. W środę Patras spowiła gęsta zasłona dymu, temperatura sięgnęła 38°C, a silny, gorący wiatr utrudniał oddychanie. Wiele osób trafiło do szpitali z powodu problemów z układem oddechowym. Opustoszałe ulice miasta, na których pozostali jedynie nieliczni mieszkańcy obserwujący, jak ogień schodzi z gór ku zabudowaniom, stały się symbolicznym obrazem skali katastrofy. Pożary i fala upałów pustoszą Europę Południową Od początku tygodnia pożary trawią kolejne regiony Europy Południowej, a fala upałów – z temperaturami sięgającymi 40°C – potęguje skalę zagrożenia. W Hiszpanii sytuacja jest szczególnie dramatyczna. W środę, dziesiątego dnia z rzędu ekstremalnych upałów, zginęli cywil oraz strażak-ochotnik. Dzień wcześniej temperatura osiągnęła 45°C, a państwowa agencja meteorologiczna ostrzegła, że niemal cały kraj znajduje się w strefie ekstremalnego lub bardzo wysokiego ryzyka pożarowego. Fala upałów, która potrwa co najmniej do poniedziałku, jest jedną z najdłuższych w historii kraju. Od początku roku w Hiszpanii doszło do 199 pożarów, które zniszczyły prawie 99 tys. hektarów ziemi – dwukrotnie więcej niż w analogicznym okresie ubiegłego roku. W kilku przypadkach istnieje podejrzenie podpaleń. W sąsiedniej Portugalii 1800 strażaków walczyło z pięcioma dużymi pożarami. Jeden z nich, w miejscowości Trancoso na wschodzie kraju, został ponownie wzniecony po uderzeniu pioruna. Równie trudna sytuacja panuje w Albanii, gdzie w tym tygodniu wybuchły 24 pożary lasów. Minister obrony określił te dni jako „krytyczne”, a w kilku regionach mieszkańcy musieli opuścić swoje wioski. We Włoszech udało się ugasić pożar trwający pięć dni na stokach Wezuwiusza, jednak w 16 miastach nadal obowiązują alerty związane z ekstremalnymi upałami. We Florencji temperatura sięga 39°C, a upał zmusił papieża Leona XIII do przeniesienia cotygodniowej audiencji z placu Świętego Piotra do wnętrza Watykanu. Według ekspertów z unijnego obserwatorium klimatu Copernicus, emisja dymu i gazów cieplarnianych z pożarów lasów na półkuli północnej jest tego lata jedną z najwyższych w historii. Meteorolodzy ostrzegają, że tak ekstremalne zjawiska będą pojawiać się coraz częściej i z większą intensywnością w związku z postępującymi zmianami klimatycznymi. Źródła: Al Jazeera, BBC, TVN24, Reuters Nasza ekspertka Sabina Zięba Podróżniczka i dziennikarka, wcześniej związana z takimi redakcjami, jak m.in. „Wprost”, „Dzień Dobry TVN” i „Viva”. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o ciekawych kierunkach i turystyce. Miłośniczka dobrej lektury i wypraw na koniec świata. Uważa, że Mark Twain miał słuszność, mówiąc: „Za 20 lat bardziej będziesz żałował tego, czego nie zrobiłeś, niż tego, co zrobiłeś. Więc odwiąż liny, opuść bezpieczną przystań. Złap w żagle pomyślne wiatry. Podróżuj, śnij, odkrywaj”.
Rewolucja na polskim lotnisku. Koniec z wyjmowaniem laptopów i płynów z bagażu podręcznego
Podróż samolotem wkrótce może stać się znacznie wygodniejsza. Na warszawskim Lotnisku Chopina planowane są zmiany, które mają usprawnić kontrolę bezpieczeństwa i skrócić kolejki do bramek. Co dokładnie się zmieni?
Spis treści: Koniec z restrykcjami dotyczącymi płynów w bagażu podręcznym? Nowoczesne skanery na lotniskach w Polsce Dla wielu podróżnych jednym z najbardziej stresujących etapów lotu jest kontrola bezpieczeństwa na lotnisku. Konieczność wykładania na taśmę elektroniki i płynów, często w pośpiechu, potrafi być wyjątkowo uciążliwa. Już wkrótce może się to jednak zmienić. Media obiegła bowiem informacja, że warszawskie Lotnisko Chopina planuje zakup nowoczesnych skanerów, które umożliwią m.in. przeprowadzanie kontroli bez wyjmowania urządzeń z bagażu podręcznego oraz zniesienie obecnych ograniczeń dotyczących przewozu płynów. Koniec z restrykcjami dotyczącymi płynów w bagażu podręcznym? Od dłuższego czasu zapowiadano zniesienie limitu 100 ml na płyny przewożone w bagażu podręcznym. Pierwsza zdecydowała się na to Wielka Brytania, wprowadzając nowe zasady m.in. na lotniskach w Birmingham i Edynburgu. Wkrótce podobne rozwiązania zaczęły wdrażać Stany Zjednoczone, co wywarło dodatkową presję na Unię Europejską. W efekcie zaledwie kilka dni temu Komisja Europejska zatwierdziła przepisy, które umożliwią przewożenie większych ilości płynów oraz rezygnację z obowiązku ich wyjmowania podczas kontroli bezpieczeństwa. KE podkreśla jednak, że zmiany będą wprowadzane stopniowo. Ich wdrożenie wymaga instalacji nowoczesnych skanerów CT do kontroli bagażu podręcznego oraz uzyskania odpowiednich certyfikatów. Dopiero wtedy pasażerowie będą mogli przewozić nawet do dwóch litrów płynów w jednej torbie. Część europejskich portów lotniczych jest już przygotowana na tę rewolucję – takie urządzenia działają m.in. w Berlinie, Rzymie, Amsterdamie czy Mediolanie. Łącznie w Unii Europejskiej funkcjonuje obecnie około 700 skanerów CT w 21 państwach członkowskich, a ich liczba stale rośnie. Nowoczesne skanery na lotniskach w Polsce W Polsce nowoczesne linie kontroli bezpieczeństwa z wykorzystaniem skanerów CT działają już na lotniskach w Lublinie oraz na poznańskiej Ławicy. Instalacja tego typu urządzeń rozpoczęła się również w krakowskich Balicach. Teraz wiadomo, że podobna modernizacja obejmie największy port lotniczy w kraju, czyli warszawskie lotnisko im. Fryderyka Chopina, co dla wielu podróżnych oznacza znaczące ułatwienie podczas odprawy. Jak poinformowała Anna Dermont, rzeczniczka prasowa Polskich Portów Lotniczych i lotniska Chopina, obecnie trwa postępowanie przetargowe na zakup nowoczesnych skanerów, w którym uczestniczą dwa konsorcja. – Chcemy, by proces instalacji nowych urządzeń rozpoczął się jak najszybciej, zaraz po zakończeniu sezonu lato 2025. Postępowanie obejmuje 15 linii kontroli bezpieczeństwa. W przyszłości podobne skanery planujemy wprowadzić także na lotniskach w Radomiu oraz Zielonej Górze – przekazała w rozmowie z Business Insider. Decyzja Komisji Europejskiej musi jeszcze zostać zatwierdzona przez Europejską Konferencję Lotnictwa Cywilnego. Przedstawiciele unijnych instytucji, na których powołuje się portal Fly4Free, podkreślają jednak, że uzyskanie tej zgody to już wyłącznie formalność. Jeśli procedura przebiegnie zgodnie z planem, nowe przepisy mogą wejść w życie w ciągu najbliższych tygodni. Źródła: Business Insider, TVN24, Fly4Free Nasza ekspertka Sabina Zięba Podróżniczka i dziennikarka, wcześniej związana z takimi redakcjami, jak m.in. „Wprost”, „Dzień Dobry TVN” i „Viva”. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o ciekawych kierunkach i turystyce. Miłośniczka dobrej lektury i wypraw na koniec świata. Uważa, że Mark Twain miał słuszność, mówiąc: „Za 20 lat bardziej będziesz żałował tego, czego nie zrobiłeś, niż tego, co zrobiłeś. Więc odwiąż liny, opuść bezpieczną przystań. Złap w żagle pomyślne wiatry. Podróżuj, śnij, odkrywaj”.
Marie Curie czy Maria Skłodowska-Curie? Spór o nowe banknoty euro
Jeszcze nie istnieją, a już wywołały międzynarodowe tarcia. Na nowych banknotach euro ma widnieć nasza podwójna noblistka, Maria Skłodowska-Curie. Jednak jej imię i nazwisko znajdą się tam we francuskiej wersji – Marie Curie. W sprawie interweniuje polskie ministerstwo.
Spis treści Forma „Marie Curie” pomija polskie obywatelstwo noblistki Kiedy poznamy ostateczny projekt banknotów? Długi proces projektowania nowych banknotów euro wszedł w decydującą fazę – wiadomo jakie motywy i postaci się na nich znajdą. Jedną z nich jest nasza najsłynniejsza fizyczka i chemiczka, podwójna noblistka, Maria Skłodowska-Curie. Nie obyło się jednak bez kontrowersji – przynajmniej z polskiego punktu widzenia. Na banknocie o nominale 20 euro ma bowiem widnieć francuskie imię i nazwisko – Marie Curie. W sprawę zaangażowało się Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego. Forma „Marie Curie” pomija polskie obywatelstwo noblistki Proces projektowania nowych banknotów euro rozpoczął się w 2021 roku i potrwa do 2026. Jednym z jego kluczowych etapów był wybór motywów i postaci, jakie się na nich znajdą. Według aktualnych informacji, w ramach ogólnego tematu „kultura europejska” na banknotach zobaczymy m.in. Leonardo da Vinci, Ludwiga van Beethovena, Miguela de Cervantesa oraz Marię Skłodowską-Curie. Problem w tym, że Europejski Bank Centralny wybrał francuską wersję jej imienia i nazwiska – Marie Curie. To pominięcie polskiej narodowości spotkało się z reakcjami Polski na najwyższym szczeblu. Teraz oficjalny list wystosował minister nauki. „Wybór pełnego imienia i nazwiska Marii Skłodowskiej-Curie na banknocie 20 euro to nie tylko kwestia formalna – to także symbol uznania dla naszej wspólnej europejskiej tożsamości, historii i dziedzictwa. Musimy pamiętać o korzeniach i walczyć o widoczność polskiego wkładu w światowe osiągnięcia naukowe” – napisał minister Marcin Kulasek w liście skierowanym do prezes EBC Christine Lagarde. Kiedy poznamy ostateczny projekt banknotów? Banknotów jeszcze nie zaprojektowano. Od 15 lipca do 18 sierpnia 2025 trwa konkurs na projekty, z których specjalna komisja wybierze do 20 najciekawszych propozycji. Finał konkursu poznamy dopiero pod koniec 2026 roku, a nowe banknoty trafią do obiegu w roku 2028. Informacja o polskim obywatelstwie Marii Skłodowskiej-Curie pojawiła się na oficjalnej stronie Europejskiego Banku Centralnego, poświęconej nowym banknotom. Brzmi w tej chwili: Marie Curie born (ang. urodzona) Skłodowska. Można przypuszczać, że nie jest to jednak ostateczna wersja, jaka znajdzie się na banknocie. Źródło: MNiSW, European Central Bank Nasza autorka Magdalena Rudzka Dziennikarka „National Geographic Traveler" i „Kaleidoscope". Przez wiele lat również fotoedytorka w agencjach fotograficznych i magazynach. W National-Geographic.pl pisze przede wszystkim o przyrodzie. Lubi podróże po nieoczywistych miejscach, mięso i wino.
Bagaż podręczny bez opłat? Unia Europejska wprowadza nowe zasady
Parlament Europejski mówi „dość” dodatkowym opłatom. Od 2026 roku pasażerowie mają mieć prawo do bezpłatnego bagażu podręcznego podczas wszystkich lotów w Unii Europejskiej.
Spis treści: Co się zmieni? Unia Europejska za jednolitymi zasadami Obawy branży lotniczej i nowe realia dla pasażerów W dobie tanich linii i weekendowych wyjazdów wiele osób podróżuje wyłącznie z bagażem podręcznym – lżejszym i wygodniejszym. Niestety, restrykcyjne przepisy linii lotniczych często skutkowały dodatkowymi opłatami – nawet za torebkę czy plecak. Teraz media obiegła dobra wiadomość, gdyż Parlament Europejski zadecydował, że takie opłaty mają zniknąć. To wyraźny sygnał zmian na korzyść pasażerów. Co się zmieni? Unia Europejska za jednolitymi zasadami We wtorek 24 czerwca Komisja Transportu i Turystyki Parlamentu Europejskiego jednogłośnie poparła projekt zakładający ujednolicenie zasad przewozu bagażu podręcznego na terenie Unii Europejskiej. Zgodnie z nowymi przepisami, linie lotnicze nie będą mogły naliczać dodatkowych opłat za dwa podstawowe elementy bagażu: niewielką walizkę o wadze do 7 kg i wymiarach mieszczących się w standardowych limitach (do 55×40×20 cm), a także osobistą torbę – taką jak torebka, plecak czy torba na laptopa. „To pierwszy krok w stronę bardziej sprawiedliwego i przejrzystego rynku lotniczego. Podręczny bagaż to nie luksus – to standard, który powinien przysługiwać każdemu pasażerowi” – podkreślił Matteo Ricci, wiceprzewodniczący Komisji ds. Transportu. Regulacja wpisuje się w linię orzeczenia Trybunału Sprawiedliwości UE z 2014 roku, który stwierdził, że pasażerowie mają prawo do zabrania rozsądnych rozmiarów bagażu podręcznego bez dodatkowych kosztów. Tym razem jednak planowane zmiany mają charakter ogólnounijny, co oznacza, że obejmą wszystkich przewoźników operujących na trasach wewnątrz UE oraz między UE a Wielką Brytanią. Wejście w życie nowych zasad przewiduje się na 2026 rok. Nowe regulacje wprowadzą także inne udogodnienia: dzieci do 12. roku życia będą miały zagwarantowane miejsca obok opiekunów, a osoby z niepełnosprawnościami będą mogły podróżować z asystentem bez dodatkowych kosztów. Ułatwiony ma zostać również proces reklamacji – szczególnie w przypadku odwołanych lub opóźnionych lotów. Obawy branży lotniczej i nowe realia dla pasażerów Propozycje Parlamentu Europejskiego wzbudziły zdecydowany sprzeciw wśród przewoźników. Przedstawiciele branży twierdzą, że zmiany zmuszą linie do podniesienia cen biletów podstawowych. W ocenie organizacji Airlines for Europe (A4E), nowe przepisy mogą ograniczyć elastyczność klientów, którzy dziś wybierają usługi dopasowane do własnych potrzeb. „Zmuszanie wszystkich pasażerów do płacenia za bagaż podręczny, nawet jeśli go nie potrzebują, podważa ideę indywidualnego wyboru” – stwierdziła Ourania Georgoutsakou, dyrektorka generalna A4E. Podobne zdanie wyraził Willie Walsh, szef Międzynarodowego Zrzeszenia Przewoźników Powietrznych (IATA): „Większość pasażerów woli tani bilet i opcję dopłaty do dodatkowych usług. Wprowadzenie obowiązkowego pakietu podniesie ceny bazowe i wprowadzi niepotrzebne zamieszanie”. Z kolei organizacje konsumenckie przypominają, że opłaty za bagaż podręczny były przez lata narzędziem nadużyć – z niejasnymi zasadami, nagłymi zmianami polityki bagażowej i brakiem transparentności. W Hiszpanii już wcześniej ukarano kilka linii lotniczych, w tym Ryanair i easyJet, łączną grzywną w wysokości ponad 150 milionów euro, uznając praktyki związane z bagażem za niezgodne z prawem unijnym. Źródła: Politico, Euronews, The Sun Nasza ekspertka Sabina Zięba Podróżniczka i dziennikarka, wcześniej związana z takimi redakcjami, jak m.in. „Wprost”, „Dzień Dobry TVN” i „Viva”. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o ciekawych kierunkach i turystyce. Miłośniczka dobrej lektury i wypraw na koniec świata. Uważa, że Mark Twain miał słuszność, mówiąc: „Za 20 lat bardziej będziesz żałował tego, czego nie zrobiłeś, niż tego, co zrobiłeś. Więc odwiąż liny, opuść bezpieczną przystań. Złap w żagle pomyślne wiatry. Podróżuj, śnij, odkrywaj”.
Burza wokół nowych regulacji UE dla pasażerów samolotów. „To historyczny przełom”
Choć wiele osób nie ma pojęcia, jak te zmiany wpłyną na ich komfort podróży, to dla branży transportu lotniczego mogą one stanowić prawdziwą rewolucję.
Spis treści: Odszkodowania za opóźnione loty – co się zmienia? Pozostałe zmiany w prawach pasażerów linii lotniczych. Nowe zasady ochrony podróżnych Po 12 latach negocjacji Rada Europejska w końcu osiągnęła porozumienie w sprawie reformy przepisów dotyczących praw pasażerów linii lotniczych. Jak podkreślił Philippe Tabarot, francuski minister transportu: „To historyczny przełom”. Przyjęte stanowisko na temat nowych regulacji ma wprowadzić istotne zmiany w zakresie odszkodowań za opóźnione i odwołane loty, a także w innych aspektach ochrony pasażerów. Te decyzje wywołują już sporo emocji, bowiem z perspektywy pasażerów, którzy przez lata walczyli o należne im pieniądze, mogą stanowić zarówno nadzieję, jak i rozczarowanie. Z jednej strony mają one na celu uproszczenie dotychczasowych zasad, z drugiej – mogą oznaczać osłabienie ochrony konsumenckiej. Odszkodowania za opóźnione loty – co się zmienia? Nie jest tajemnicą, że odszkodowania za opóźnione loty to temat, który od lat wywołuje sporo kontrowersji. Z jednej strony Unia Europejska przez lata starała się zapewnić pasażerom większą ochronę, z drugiej zaś linie lotnicze regularnie wskazywały na trudności związane z dostosowaniem się do tak restrykcyjnych norm. Według poprzednich przepisów, pasażerowie mieli bowiem prawo do odszkodowania w przypadku opóźnienia lotu powyżej 3 godzin, bez względu na jego długość czy cel podróży. Zgodnie z nowymi regulacjami, Unia Europejska podjęła decyzję o podniesieniu progów czasowych. Jak maja one wyglądać według najnowszych zmian? Loty do 3500 km i wewnątrz UE: Odszkodowanie przysługuje teraz po czterech godzinach opóźnienia (dotychczas po trzech godzinach) i wynosi 300 euro (obniżenie z 400 euro). Loty powyżej 3500 km: W przypadku lotów długodystansowych, odszkodowanie przysługuje po sześciu godzinach opóźnienia, a jego wysokość wynosi 500 euro (obniżenie z 600 euro). Co to oznacza dla pasażerów? Otóż w przypadku opóźnień, które nie przekraczają nowych progów czasowych, nie będą oni uprawnieni do otrzymania odszkodowania. Tylko ci, którzy naprawdę długo czekają na swój lot, będą mogli liczyć na rekompensatę finansową. Wywołuje to sporo emocji. Przedstawiciele linii lotniczych tłumaczą, że wydłużenie czasów oczekiwania wprowadzi większą elastyczność i pozwoli na szybsze rozwiązanie problemów technicznych. Jednak eksperci wskazują, że takie zasady mogą skutkować wieloma godzinami oczekiwania na lotnisku bez gwarancji, że linie lotnicze podejmą rzeczywiste kroki naprawcze. – Wydłużenie czasu nie spowoduje, że w tę jedną dodatkową godzinę linie podstawią samolot. Skłaniam się do stwierdzenia, że będą po prostu „napinały” siatki lotów jeszcze bardziej i wydłużały ewentualne opóźnienia, bo nie będą za tym szły żadne konsekwencje – zauważył Dominik Lewandowski, manager firmy DelayFix wspierającej pasażerów w walce o odszkodowania. Z kolei Anna Szepke z agencji public relations Heroes Brand Communication dodała: „Nieustanną maksymalizację zysku kosztem komfortu dostrzegamy także w innych obszarach. Milimetry nadbagażu, nagminne overbookingi, horrendalne ceny na pokładzie, dopłaty za wszystko, a nawet pomysły, żeby sprzedawać miejsca stojące. Wszystko to przy jednoczesnych rekordowych zyskach. Dlatego omawiany pomysł zwiększenia limitu do 4 godzin nas nie dziwi, bo wpisuje się w obecne trendy w liniach lotniczych. Natomiast tłumaczenie go dobrem pasażera jest – w świetle powyższych – po prostu absurdem”. Pozostałe zmiany w prawach pasażerów linii lotniczych. Nowe zasady ochrony podróżnych Oprócz zmian w kwestii odszkodowań, nowe przepisy dotyczące praw pasażerów linii lotniczych wprowadzają również inne, równie ważne modyfikacje, które mogą wpłynąć na komfort podróży. Wśród nich można znaleźć: Prawo do zmiany trasy: pasażerowie, którzy mają bilet na lot odwołany przez przewoźnika, będą mieli prawo do zmiany trasy. Co istotne, jeśli linia lotnicza nie zaoferuje alternatywnego lotu w ciągu trzech godzin od ogłoszenia opóźnienia lub odwołania, pasażerowie będą mogli zorganizować swoją podróż na własną rękę i ubiegać się o zwrot kosztów. Pomoc pasażerom na lotniskach: linie lotnicze będą zobowiązane do zapewnienia pasażerom pomocy w przypadku długich opóźnień, szczególnie na płycie lotniska. Po trzech godzinach oczekiwania pasażerowie będą musieli zostać wyprowadzeni z samolotu, a na lotniskach będzie obowiązywał obowiązek zapewnienia odpowiednich warunków (napoje, posiłki, zakwaterowanie). Prawo do odszkodowania w razie odwołania lotu: nowe przepisy gwarantują pasażerom prawo do odszkodowania w przypadku, gdy lot zostanie odwołany mniej niż 14 dni przed planowanym wylotem. Przewoźnicy będą zobowiązani do udostępnienia gotowych formularzy roszczeń, co ma ułatwić składanie reklamacji i domaganie się rekompensaty za zmarnowany czas i niewygody. Prawo do informacji: pasażerowie mają być lepiej informowani o swoich prawach już na etapie rezerwacji, a linie lotnicze będą zobowiązane do szybszego i pełniejszego informowania o statusie ich lotu. Ponadto pasażerowie będą mieli aż sześć miesięcy na złożenie reklamacji, a linie lotnicze będą musiały odpowiedzieć na nią w ciągu 14 dni. Stanowisko Rady Unii Europejskiej zostanie teraz przekazane do Parlamentu Europejskiego w ramach drugiego czytania. Parlament będzie miał możliwość jego zatwierdzenia, zmiany lub odrzucenia. Źródła: materiały prasowe DelayFix i Heroes Brand Communication, Rzeczpospolita Nasza ekspertka Sabina Zięba Podróżniczka i dziennikarka, wcześniej związana z takimi reakcjami, jak m.in. „Wprost”, „Dzień Dobry TVN” i „Viva”. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o ciekawych kierunkach i turystyce. Miłośniczka dobrej lektury i wypraw na koniec świata. Uważa, że Mark Twain miał słuszność, mówiąc: „Za 20 lat bardziej będziesz żałował tego, czego nie zrobiłeś, niż tego, co zrobiłeś. Więc odwiąż liny, opuść bezpieczną przystań. Złap w żagle pomyślne wiatry. Podróżuj, śnij, odkrywaj”.
W Polsce wilki pozostaną pod ścisłą ochroną, wbrew zmianom wprowadzonym przez Unię Europejską
W Unii Europejskiej od grudnia 2024 wilk jest słabiej chroniony, na mocy zmian w Konwencji Berneńskiej. Jednak nasze Ministerstwo Klimatu i Środowiska właśnie potwierdziło, że w Polsce wilk pozostanie gatunkiem ściśle chronionym.
Spis treści Wilk jest słabiej chroniony w UE od grudnia 2024 r. W Polsce ochrona wilka się nie zmieni Status ochrony wilka w Europie stał się ostatnio przedmiotem gorącej debaty. Unia Europejska w grudniu 2024 roku zadecydowała bowiem o zmianach w Konwencji Berneńskiej. To dokument podpisany w 1979 roku, będący wspólnym w UE prawem o ochronie gatunków dzikiej flory i fauny naszego kontynentu. Zmiana dotyczyła ochrony wilka i polegała na przeniesieniu go z kategorii „ściśle chronione gatunki zwierząt” do kategorii „chronione gatunki zwierząt”. A więc tak naprawdę rozluźniła ochronę wilka w Europie. „Proponowana zmiana zapewni większą elastyczność w stawianiu czoła wyzwaniom społeczno-gospodarczym wynikającym ze stałej ekspansji wilka w Europie, a jednocześnie zachowa właściwy stan ochrony wszystkich populacji wilków w UE” – argumentowała Rada Europejska. Wilk jest słabiej chroniony w UE od grudnia 2024 r. Według UE W ostatnich dziesięcioleciach stan ochrony europejskiego wilka zaczął się poprawiać. Gatunek udało się odbudować na całym kontynencie, a szacowana populacja wzrosła prawie dwukrotnie w ciągu 10 lat (z 11 193 sztuk w 2012 r. do 20 300 sztuk w 2023 r.). Ta ekspansja doprowadziła podobno do wyzwań społeczno-gospodarczych, zwłaszcza jeśli chodzi o szkody wśród zwierząt gospodarskich. Z danych przekazanych przez państwa członkowskie wynikało, że w UE co roku wilki zabijają co najmniej 65 500 sztuk zwierząt gospodarskich (głównie owiec i kóz). Zdecydowano się więc na osłabienie Konwencji Berneńskiej wobec wilka. Przeniesienie go to kategorii „chroniony” pozwala na odstrzał redukcyjny w niektórych sytuacjach. Zmiana w Konwencji weszła w życie 7 marca 2025 r., ale to jeszcze nie koniec procedur. Teraz zmianie ulegną jeszcze tzw. załączniki IV i V do dyrektywy siedliskowej. Wniosek będzie musiał zostać jeszcze przyjęty przez Parlament Europejski i Radę UE. Zmiana ta wprawdzie pozwoli krajom unijnym na odstrzał wilków, ale nadal będą one musiały brać pod uwagę wielkość lokalnej populacji tych zwierząt. Według aktywistów ochrony przyrody zmiany te są niedopuszczalne i populistyczne. Argumentują, że możliwość odstrzału wilka przyczyni się do dalszego spadku bioróżnorodności. Sam pomysł na osłabienie ochrony jest antynaukowy i wynika ze starych, dawno obalonych stereotypów. W Polsce ochrona wilka się nie zmieni Status prawny wilka w Polsce reguluje Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 16 grudnia 2016 r. w sprawie ochrony gatunkowej zwierząt, zgodnie z którym wilki objęte są ochroną ścisłą. Oznacza to, że zakazane są jakiekolwiek polowania na wilki. Nawet odstrzał pojedynczych niebezpiecznych osobników wymaga zgody Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska. Według szacunków WWF w Polsce żyje obecnie około 3500 wilków. Polskie prawo jest nadrzędne wobec kontrowersyjnej zmiany w Konwencji Berneńskiej. Pojawiło się jednak pytanie, czy osłabienie Konwencji nie zachęci polskich władz, by zrobić coś podobnego i u nas. Mamy dobre wiadomości: Ministerstwo Klimatu i Środowiska w rozmowie z Polska Agencją Prasową potwierdziło, że nie planuje zmian w ochronie wilka. Dlaczego więc Polska poparła zmianę w Konwencji Berneńskiej podczas głosowania pod koniec zeszłego roku, ignorując wniosek Państwowej Rady Ochrony Przyrody, by tego nie robić? Jak podkreśla Ministerstwo, „system zezwoleń, połączony z możliwością uzyskania odszkodowania za szkody wyrządzone przez wilki oraz dopłat do środków prewencyjnych, pozwala na elastyczne zarządzanie populacją wilka w Polsce”. Według oświadczenia Ministerstwa, Polska zagłosowała za zmianą, „mając na względzie solidarność z krajami członkowskimi nieposiadającymi takiej elastyczności jak Niemcy czy Francja”. Innymi słowy – Polska już posiada te narzędzia, które inni dopiero dostaną na mocy zmian w Konwencji. Czy są one wystarczające do ochrony wilka w Polsce – to temat na osobną dyskusję. Źródło: PAP Nasza autorka Magdalena Rudzka Dziennikarka „National Geographic Traveler" i „Kaleidoscope". Przez wiele lat również fotoedytorka w agencjach fotograficznych i magazynach. W National-Geographic.pl pisze przede wszystkim o przyrodzie. Lubi podróże po nieoczywistych miejscach, mięso i wino.
Strefa Schengen zostanie poszerzona o dwa kraje. To turystyczni ulubieńcy Polaków
Strefa Schengen już za kilka miesięcy będzie większa. Jakie krają dołączą do obszaru bez kontroli granicznych? Aż dwa! Turyści muszą jednak pamiętać o istotnym szczególe. Jest pewien haczyk.
W tym artykule: Strefa Schengen będzie większa. Jest haczyk Rumunia podbija serca Polaków Strefa Schengen bywa nazywana Europą bez granic. Nie bez powodu. Jest to obszar, na którego terenie nie obowiązują kontrole graniczne na granicach wewnętrznych państw. To znacznie ułatwia międzynarodowe przejazdy. Polska dołączyła do strefy Schengen 21 grudnia 2007 r. razem z innymi najmłodszymi wówczas krajami w Unii Europejskiej. Były to między innymi Czechy, Słowacja i Litwa. Dzięki temu od prawie 20 lat możemy błyskawicznie podróżować do naszych sąsiadów. Jak na razie do strefy nie należą jeszcze wszystkie kraje Europy, ale powoli się to zmienia. Na początku 2023 r. kontrole graniczne zniesiono w Chorwacji. Wiadomość ta ucieszyła Polaków, którzy co roku tłumnie wypoczywają nad Adriatykiem. Wielu z nas decyduje się na podróż właśnie autem. Strefa Schengen będzie większa. Jest haczyk 2024 rok również przyniesie zmiany w strefie Schengen. Już od 31 marca kontrole powietrzne i morskie zostaną zniesione w dwóch kolejnych krajach. Jeden z nich, podobnie jak Chorwacja, od lat cieszy się uznaniem polskich wczasowiczów. Mowa oczywiście o Bułgarii. Pod koniec marca zmiany zaczną również obowiązywać w sąsiadującej z Bułgarami Rumunii. – To historyczny moment dla Bułgarii i Rumunii. To także dzień wielkiej dumy dla obywateli Rumunii i Bułgarii. Od marca będą oni mogli swobodnie przekraczać wewnętrzne granice morskie i powietrzne, bez kontroli granicznych. To duży krok naprzód dla obu krajów i dla całej strefy Schengen. Gratulacje dla Bułgarii i Rumunii: to wielkie osiągnięcie jest możliwe dzięki waszej ciężkiej pracy, zaangażowaniu i wytrwałości. Dzięki wam strefa Schengen stanie się jeszcze silniejsza, z korzyścią dla wszystkich obywateli UE – przekazała przewodnicząca Komisji Europejskiej Ursula von der Leyen. Tu ważne są szczegóły. Na razie zmiany będą obowiązywać jedynie podróżnych docierających do obu tych krajów samolotami lub statkami. Kolejnym krokiem ma być rezygnacja z kontroli także w ruchu drogowym. Data tej zmiany nie jest jednak jeszcze znana. Co ciekawe, zarówno Rumunia, jak i Bułgaria wyrażały gotowość do przystąpienia do strefy Schengen już w 2011 r. Czy Polska to najszczęśliwszy kraj w Unii Europejskiej? Prawie! Znaleźliśmy się na podium Polska coraz wyżej w corocznym zestawieniu Eurostatu. Gdzie w takim razie leży najszczęśliwszy kraj w Unii Europejskiej? Chętnie odwiedzamy go szczególnie zimą. Rumunia podbija serca Polaków Co roku w Bułgarii wypoczywają setki tysięcy Polaków (dane z 2022 r. mówią o 216 tys.). Od lat największą popularnością cieszą się kultowe kurorty położone nad Morzem Czarnym, jak Złote Piaski i Słoneczny Brzeg. Turyści coraz chętniej zaglądają też do Warny i stołecznej Sofii. Rumunia, mimo dostępu do morza, nie uczyniła z wybrzeża swojego największego turystycznego atutu. Nie brakuje tam jednak podróżnych z całej Europy, również Polski. Za jedno z obowiązkowych miejsc do zobaczenia uchodzi zamek w Brane nazywany zamkiem Draculi. Warto jednak wiedzieć, że historyczny Drakula, czyli Wład Palownik, nigdy tam nie był. Rumunia kusi też malowniczymi górami i rozsianymi między nimi miasteczkami. Miejsca takie jak Braszów czy Sybin znajdują się na wielu rumuńskich pocztówkach. I nie ma się co dziwić, wyglądają jak malowane. Turyści coraz chętniej zapuszczają się również do Bukaresztu. To miasto wielu kontrastów, które wygląda dziś tak, jak wygląda dzięki dyktatorowi Nicolae Ceaușescu. Jego willa jest dziś jedną z największych atrakcji turystycznych rumuńskiej stolicy. Nasz ekspert Mateusz Łysiak Dziennikarz zakręcony na punkcie podróżowania. Pierwsze kroki w mediach stawiał w redakcjach internetowej i papierowej magazynu „Podróże”. Redagował i wydawał m.in. w gazeta.pl i dziendobrytvn.pl. O odległych miejscach (czasem i tych bliższych) lubi pisać nie tylko w kontekście turystycznym, ale też przyrodniczym i społecznym. Marzy o tym, żeby zobaczyć zorzę polarną oraz Machu Picchu. Co poza szlakiem? Kuchnia włoska, reportaże i pływanie.
W tym polskim mieście ludzie są najszczęśliwsi. Zadowolenie z życia wyższe niż w Rzymie
Komisja Europejska opublikowała coroczny raport miast, w których mieszkańcy są zadowoleni z życia. W tym wyjątkowym gronie – ku naszej radości – nie zabrakło polskich akcentów.
W tym artykule: Zadowolenie z życia w Europie Ci mieszkańcy najlepiej oceniają swoje miasto Na początku grudnia Eurostat udostępnił coroczne dane dotyczące ogólnej satysfakcji z życia Europejczyków. Polska ex aequo z Rumunią i Finlandią, czyli najszczęśliwszym krajem świata, w zestawieniu uplasowała się na wysokiej, drugiej pozycji, tuż za Austrią. Autorzy badania podkreślili, że zadowolenie z życia mieszkańców Unii Europejskiej nie zależy wyłącznie od ich sytuacji finansowej. Czego najlepszym przykładem są Niemcy, które choć należą do najlepiej rozwiniętych państw globu, znalazły się na końcu rankingu. – Warto zauważyć że niektóre kraje kojarzone z niskim poziomem dochodów (na co wskazuje np. PKB per capita według parytetu siły nabywczej) w niedawnej przeszłości, takie jak Rumunia i Polska, należą do krajów, w których zadowolenie z życia jest najwyższe, co pokazuje złożoność relacji między subiektywnym samopoczuciem a dobrobytem gospodarczym – zaznacza Europejski Urząd Statystyczny. Zadowolenie z życia w Europie Podobnie badanie, co Eurostat, ale dotyczące samopoczucia mieszkańców poszczególnych miast Starego Kontynentu, zaprezentowała również Komisja Europejska. Publikowany od 2007 roku raport KE obejmuje zarówno stolice, jak i inne duże miasta w Unii Europejskiej, EFTA, Wielkiej Brytanii, Bałkanach Zachodnich oraz Turcji. Tegoroczne wyniki opierają się nad ponad 70 tys. wywiadów przeprowadzonych w 83 miastach. – Jakość życia zależy od tego, gdzie mieszkamy i jakie możliwości może nam to miejsce zaoferować. Pocieszające jest to, że jakość życia w miastach europejskich utrzymuje się na wysokim poziomie, zwłaszcza w małych i średnich miastach. Wciąż jednak pozostaje wiele do zrobienia, ponieważ w niektórych miastach nadal brakuje możliwości rozwoju, podczas gdy inne borykają się z problemami związanymi z zatłoczeniem. Polityka spójności UE wspiera władze lokalne w całej Europie w stawianiu czoła tym wyzwaniom, dążąc do poprawy i poprawy jakości życia obywateli – podkreśla Elisa Ferreira, unijna komisarz do spraw spójności i reform. „Piękny jak Praga i Budapeszt” – tak piszą o polskim mieście. Zachwytom nie ma końca – Piękny jak Praga i Budapeszt, ale bez tłumów – pisze o jednym z polskich miast brytyjski dziennik „Daily Express”. To nie pierwszy raz, gdy „Wenecja Północy” trafia na nagłówki... Ci mieszkańcy najlepiej oceniają swoje miasto Na czele przygotowanego przez Komisję Europejską zestawienia znalazł się Zurych. Odsetek zadowolonych mieszkańców największego miasta Szwajcarii wyniósł aż 97%. Podium uzupełniły stolica Danii – Kopenhaga i holenderskie Groningen (96%). Tuż za czołową trójką uplasował się Gdańsk, niemiecki Lipsk, stolica Szwecji – Sztokholm i szwajcarska Genewa z wynikiem 95%. Z raportu KE za 2023 rok dowiadujemy się, że 87% Europejczyków jest zadowolonych ze swojego miejsca zamieszkania. Zestawienie miast, w których mieszkańcy są zadowoleni z życia: Zurych – 97% Kopenhaga – 96% Groningen – 96% Gdańsk – 95% Lipsk – 95% Sztokholm – 95% Genewa – 95% Rostock – 94% Kluż-Napoka – 94% Braga – 94% Zestawienie miast, w których odsetek mieszkańców zadowolonych z życia jest najmniejszy: Palermo – 62% Ateny – 65% Stambuł – 65% Tirana – 66% Neapol – 66% Belgrad – 69% Rzym – 71% Skopje – 72% Miszkolc – 74% Podgorica – 77% Dodajmy, że polskie akcenty pojawiły się również w zestawieniu miast, w których jakość życia poprawiła się najbardziej w ciągu ostatnich 5 lat. Pod tym względem pierwsze miejsce zajął Białystok, gdzie poprawę zauważyło aż 62% badanych. Tuż za stolicą Podlasia uplasował się Gdańsk (60%). W TOP 10 znalazły się także Kraków (53%) i Warszawa (46%). Żródło: ec.europa.eu. Nasz ekspert Igor Szulim Od zawsze wiedziałem, co chcę robić w życiu. Dlatego z pasji i z wykształcenia jestem dziennikarzem. W National-Geographic.pl zajmuje się tematyką podróżniczą. Szczególnie bliskie są mi kraje niemieckojęzyczne. Po godzinach najchętniej spędzam czas na korcie tenisowym.
Podróże pociągiem za darmo. Unia Europejska rozdaje tysiące biletów
Podróże pociągiem po Europie od kilku lat przeżywają renesans. Sprzyjają temu nowe połączenia i promocje na bilety. Sprawdź, kto może podróżować za darmo.
W tym artykule: Podróże pociągiem za darmo Dla kogo bezpłatne bilety kolejowe? Nowe połączenia kolejowe w Europie Po pandemicznych obostrzeniach w branży turystycznej nie ma już śladu. Na podróżnych otworzyły się nawet te kraje, które były zamknięte niemal przez trzy lata, w tym Chiny. Aby odrobić straty spowodowane długim zastojem, w wielu miejscach na świecie można trafić na promocje ułatwiające podróżowanie. W Europie część z nich zbiegła z się rosnącą, a właściwie wracającą, popularnością kolei. I tak w ostatnie wakacje po Niemczech można było podróżować regionalnymi pociągami za 9 euro. Hiszpania poszła o krok dalej i wprowadziła darmowe przejazdy koleją. Do wakacji zostało jeszcze co prawda parę miesięcy, ale w mediach już pojawiają się informacje o tegorocznych okazjach. Podróże pociągiem za darmo Hitem, jak co roku, będzie program DiscoverEU. Aby wziąć w nim udział trzeba mieć 18 lat (nie mniej, nie więcej) i mieszkać w państwie członkowskim Unii Europejskiej lub kraju uczestniczącym w wymianie uczniowskiej Erasmus (Islandia, Liechtenstein, Macedonia Północna, Norwegia, Serbia i Turcja). Zainteresowani muszą złożyć wniosek online do 29 marca. W trakcie czeka ich kontrola kwalifikacyjna, podczas której zostaną zapytani o wiek i narodowość. Dodatkowa weryfikacja to test wielokrotnego wyboru na temat UE, składający się z pięciu pytań. W aplikacji trzeba również napisać, w jaki sposób zostaną wykorzystane bezpłatne bilety kolejowe. Kto je wygra, może podróżować w pojedynkę lub w towarzystwie maksymalnie 5 osób. Dla kogo bezpłatne bilety kolejowe? Bezpłatny bilet umożliwia podróże pociągiem przez siedem dni w miesiącu między 15 czerwca 2023 r. a 30 września 2024 r. W przypadku podróżnych, którzy mieszkają na wyspach lub innych odizolowanych miejscach, w cenę podróży wliczone będą też bilety na prom i samolot. Zwycięzcy otrzymają również Europejską Kartę Młodzieżową, która przez rok upoważnia do wielu zniżek na terenie UE. Promocje dotyczą między innymi: transportu lokalnego, zakwaterowania, wyżywienia, edukacji, aktywności sportowych i kulturalnych. Kandydaci zostaną wybrani na podstawie aplikacji i odpowiedzi na quizy oraz dostępnego budżetu. Dla każdego kraju zostanie ustalony limit biletów na podróż. Jeśli kraj będzie miał mniej wniosków niż przydzielona kwota, pozostałe bilety zostaną przyznane krajom z większą liczbą aplikacji. Jeśli chętnych będzie więcej niż biletów, zostanie przyjęta zasada „kto pierwszy, ten lepszy”, dlatego warto się pospieszyć. Jak podróżować za darmo? Niemieckie i francuskie koleje również zapowiadają ulgi dla młodych podróżnych. Ministrowie transportu obu krajów, Clément Beaune i Volker Wissing, ogłosili, że do osób poniżej 27. roku życia trafi 60 000 bezpłatnych biletów kolejowych. Główne cele programu to promocja turystyki oraz budowanie wymiany kulturalnej między Francją a Niemcami. Pociąg, jakiego jeszcze nie było. Pod względem luksusu przebija nawet samolot Choć z roku na roku usługi polskich przewoźników poprawiają się, podróżowanie koleją po kraju wciąż pozostawia wiele do życzenia. Szczególnie, gdy spojrzymy na sytuację w innych pańs... Nowe połączenia kolejowe w Europie W maju 2023 r. na tory ma wyjechać nocny pociąg łączący Brukselę i Berlin. Zgodnie z rozkładem jazdy po drodze zatrzyma się w Amsterdamie i Rotterdamie. Co ciekawe, to połączenie ułatwi dojazd pociągiem z Londynu do Polski. Rok później uruchomiona zostanie nowa trasa pociągu TGV między Paryżem a Berlinem. Obecnie nie ma bezpośredniego połączenia między stolicami, przez co podróżni muszą przesiadać się w Kolonii lub Frankfurcie. Również z Polski można coraz łatwiej podróżować pociągiem do naszych sąsiadów. Między innymi na Litwę (stacja Mockava). W ostatnich miesiącach uruchomione zostały również dodatkowe połączenia do Berlina i Pragi. Co prawda przejazd koleją trwa dłużej niż lot samolotem, ale nie brakuje chętnych na nowe połączenia. Wśród argumentów przeważają komfort i ograniczenie emisji CO2. Nasz ekspert Mateusz Łysiak Dziennikarz zakręcony na punkcie podróżowania. Pierwsze kroki w mediach stawiał w redakcjach internetowej i papierowej magazynu „Podróże”. Redagował i wydawał m.in. w gazeta.pl i dziendobrytvn.pl. O odległych miejscach (czasem i tych bliższych) lubi pisać nie tylko w kontekście turystycznym, ale też przyrodniczym i społecznym. Marzy o tym, żeby zobaczyć zorzę polarną oraz Machu Picchu. Co poza szlakiem? Kuchnia włoska, reportaże i pływanie.
Kraje Unii Europejskiej mniej szkodzą środowisku. Przerzuciły obciążenia ekologiczne na Europę Wschodnią
Konsumenci z Unii Europejskiej „eksportują” negatywny wpływ na środowisko do swoich sąsiadów z Europy Wschodniej. Ale to kraje UE zatrzymują większość korzyści ekonomicznych związanych z konsumpcją towarów i usług.
W tym artykule: Poprawa sytuacji ekologicznej w Unii Europejskiej UE „eksportuje” szkody ekologiczne do biedniejszych państw Potrzebna jest bardziej odpowiedzialna konsumpcja Kto konsumuje najwięcej? Problem nadmiernej konsumpcji budzi coraz większy niepokój uczonych. – Ludzie wkrótce wyginą. Chyba, że znajdziemy 5 planet takich jak Ziemia – stwierdził niedawno naukowiec ze Stanfordu. Według The World Counts już teraz potrzebujemy dwóch planet takich, jak Ziemia, by zaspokoić potrzeby ludzkości. Teraz badania wykazały, że kraje Unii Europejskiej „eksportują” skutki swojej nadmiernej konsumpcji. Szczególnie dotkliwie odczuwają to kraje Europy Wschodniej. To one doświadczają największej presji na środowisko związanej z konsumpcją w obrębie UE – twierdzi międzynarodowy zespół naukowców. Wyniki ich pracy opublikowało czasopismo naukowe „Nature Sustainability”. Poprawa sytuacji ekologicznej w Unii Europejskiej Badacze wzięli pod uwagę 10 wskaźników środowiskowych, mierzonych w latach 1995–2019. Wskaźniki te obejmowały: Kiedy w końcu przejemy wszystko? To jest możliwe [REPORTAŻ] To jedna z najbardziej naturalnych czynności, jak oddychanie czy chodzenie. Siadamy przy stole, bierzemy do ręki widelec i wkładamy do ust smakowity kęs nieświadomi, że razem z obiadem na nas... emisje gazów cieplarnianych, zużycie materiałów, użytkowanie gruntów, zużycie wód powierzchniowych i gruntowych, emisje pyłu zawieszonego (PM) i utlenianie fotochemiczne, utratę różnorodności biologicznej, ekotoksyczność słodkowodną, morską i lądową. Mimo rosnącego poziomu konsumpcji w UE, wskaźniki te spadły w przypadku 27 krajów unijnych. W przypadku Holandii i Szwecji dotyczyło to wszystkich dziesięciu kategorii. Austria, Czechy, Włochy, Polska, Rumunia i Słowenia odnotowały spadki dziewięciu wskaźników. Czyli stan środowiska w Unii generalnie uległ poprawie. UE „eksportuje” szkody ekologiczne do biedniejszych państw Jednak wpływ konsumpcji w UE na środowisko jest odczuwalny na całym świecie. Siedem z uwzględnionych przez naukowców wskaźników wzrosło poza granicami Unii. – Największą presję ekologiczną w związku z unijną konsumpcją odczuwają wschodni sąsiedzi UE. Mówimy tu o krajach takich jak Albania, Czarnogóra, Serbia, Ukraina i Mołdawia – wyjaśnia prof. Yuli Shan z Uniwersytetu w Birmingham, jeden z autorów badań. Wzrost obciążeń ekologicznych związanych z konsumpcją w UE odnotowano także w Brazylii, Chinach, Indiach i na Bliskim Wschodzie. Bogatsze kraje korzystają z zagranicznych surowców i fabryk, oszczędzając własne środowisko. Przenoszą też swój przemysł ciężki do krajów, w których normy ochrony środowiska są mniej rygorystyczne. Warto podkreślić jednak, że taką politykę stosują również USA, Australia, Zjednoczone Emiraty Arabskie czy Chiny. Pogłębia to niebezpiecznie globalne nierówności. Najbogatsze państwa świata mają średni przychód na osobę około 100 razy wyższy niż najbiedniejsze. Tymczasem ponad 85% korzyści ekonomicznych związanych z konsumpcją pozostaje w krajach członkowskich UE. Uczeni zwracają też uwagę, że w obrębie samej Unii widać nierówny podział kosztów i korzyści. Potrzebna jest bardziej odpowiedzialna konsumpcja – Dla dobra naszej planety presja środowiskowa i wpływ konsumpcji w bogatych krajach muszą się znacznie zmniejszyć. Trzeba ograniczyć eksport szkód ekologicznych do biedniejszych regionów – podkreśla prof. Shan. – Wielu bardzo zamożnych konsumentów w UE żyje w sposób nieproporcjonalny do globalnych szkód środowiskowych i zużycia zasobów. Ograniczanie nadmiernej konsumpcji powinno być priorytetem – dodaje inny autor badań, Benedikt Bruckner z Uniwersytetu w Groningen. Jak to zrobić? Naukowcy na pierwszym miejscu wymieniają bardziej zrównoważony transport i zmianę nawyków żywieniowych. Powinniśmy unikać podróży samolotami i samochodami osobowymi z silnikami spalinowymi. Lepsze rozwiązania to pociągi i pojazdy elektryczne. W diecie natomiast należy ograniczyć udział mięsa i produktów wysokoprzetworzonych. Kto konsumuje najwięcej? Oto lista państw o najwyższym poziomie konsumpcji na gospodarstwo domowe (dane za rok 2021): Jak naprawić szkody klimatyczne? Zacznij od siebie Czy jedna osoba z 7 mld jest w stanie sama czegoś dokonać? Tak, zmiana klimatu to bowiem problem konsumpcji przez jednostki. USA, Luksemburg, Szwajcaria, Singapur, Norwegia, Kanada, Islandia, Wielka Brytania, Australia, Niemcy, Austria, Finlandia, Dania, Belgia, Cypr. Średnia konsumpcja w Polsce jest wyższa niż m.in. w Korei Południowej, w Czechach i na Węgrzech. Źródło: Nature Sustainability
Włoski region będzie dopłacał turystom za przyjazd. Gdzie jest haczyk?
Pewien włoski region postanowił „przekupić” turystów, aby częściej ich odwiedzali. Jest jednak pewien warunek, który trzeba spełnić, aby móc z tego skorzystać. Jaki?
W tym artykule: Hongkong chce rozdać pół miliona biletów lotniczych za darmo Włoski region próbuje przyciągnąć turystów atrakcyjnymi zniżkami Co zobaczyć w Trieście, stolicy regionu Friuli-Wenecji Julijskiej? Udine to kwintesencja włoskiej sztuki i architektury Podczas pandemii koronawirusa branża turystyczna mocno ucierpiała z powodu braku zagranicznych turystów. Nic dziwnego zatem, że gdy kraje zaczęły poluzowywać obostrzenia, miasta, wioski, a nawet całe regiony urządziły „konkurs” na to, kto zaoferuje więcej odwiedzającym. Furorę w 2021 roku zrobiły Włochy, gdy media obiegła informacja, że kolejne włoskie miasteczko oferuje domy za symboliczne 1 euro. Hongkong chce rozdać pół miliona biletów lotniczych za darmo Z kolei na początku października władze Hongkongu zapowiedziały, że chcą za darmo rozdać pół miliona biletów lotniczych. Ich łączna wartość wynosi aż ponad 250 milionów dolarów. To strategia odbudowy krajowej branży turystycznej, która wciąż nie może zregenerować się po drakońskich restrykcjach. W tym roku do kraju przyleciały zaledwie 184 tysiące osób. W 2019 roku Hongkong odwiedziło nawet 56 milionów turystów. Cena darmowych biletów wobec strat, jakie poniósł ten sektor gospodarki, władze prawdopodobnie również uznały za symboliczne euro. Włoski region próbuje przyciągnąć turystów atrakcyjnymi zniżkami W ten wyścig o turystów ponownie włączają się Włochy, a właściwie jeden, północny region kraju. Chodzi o Friuli-Wenecję Julijską. W porównaniu z sąsiadującą od zachodu Wenecją Euganejską, obszar nie jest tak chętnie odwiedzany przez zagranicznych podróżników. Zaglądają tam co najwyżej przejazdem. Właśnie dlatego region postanowił powalczyć o przyjezdnych i pokazać, że wbrew pozorom ma dużo do zaoferowania. Wszystkie drogi prowadzą do... Włoch. Przewodnik po najważniejszych atrakcjach Włochy to niezwykłe państwo, do którego niejeden podróżnik wracał wiele razy. Śródziemnomorski kraj słynie nie tylko z doskonałego jedzenia, muzyki i bogatego życia kulturalnego, ale ta... Władze autonomicznego regionu zapowiedziały, że każdemu, kto przyjeżdża pociągiem do Friuli-Wenecji Julijskiej z innej części Włoch, zwróci koszty biletu. Dodatkowo każdy, kto odwiedzi tę część Włoch, otrzyma specjalną kartę, która umożliwia bezpłatny wstęp do muzeów i korzystanie z transportu publicznego oraz atrakcyjne zniżki w wybranych miejscach. Warunek? Trzeba spędzić tam co najmniej dwie noce. Co zobaczyć w Trieście, stolicy regionu Friuli-Wenecji Julijskiej? Co w takim razie zobaczyć we Friuli-Wenecji Julijskiej? Na pewno warto zacząć od wizyty w mieście Triest. To portowe miasto położone tuż nad Morzem Adriatyckim i stolica regionu. Jest to niewątpliwie bardzo niedoceniana miejscowość. Znajdziemy w niej mieszaninę wielu stylów architektonicznych, gdzie widać zarówno rzymskie, jak i austriackie wpływy. Znajdziemy tam przepiękny Piazza Unita d’Italia, jeden z ładniejszych placów we Włoszech, a w jego obrębie m.in. secesyjny gmach rządowy oraz ratusz. W Trieście na pewno trzeba zobaczyć port, który powstał z inicjatywy austriackiego cesarza Karola VI w 1719 roku. Wówczas uważano, że był to jedyny port Cesarstwa Austriackiego, a dziś na pewno jest jednym z największych na Morzu Adriatyckim. Nie bez powodu niektórzy mawiają, że Triest jest we Włoszech stolicą kawy. Miasto słynie z wielu urokliwych i przepięknych kawiarni, w których ludzie przesiadują całymi dniami. Nic dziwnego, że miasto przez lata przyciągało słynnych pisarzy, takich jak James Joyce. Co ciekawe, od listopada w Trieście będzie można oglądać wystawę prac znanego, anonimowego artysty ulicznego, Banksy’ego. Udine to kwintesencja włoskiej sztuki i architektury Kolejnym wartym odwiedzenia miastem regionu jest Udine. Nie tylko za niezwykle ciekawe zabytki i atrakcje, ale również okoliczny krajobraz, który zapiera dech w piersiach. Turyści pierwsze kroki kierują zazwyczaj na Piazza Libertà, który jest głównym i najstarszym zarazem placem miejskim. Tuż obok znajduje się gotycki ratusz Loggia del Lionello, który – chociaż relatywnie skromny – jest podziwianym i docenianym architektonicznym dziełem sztuki. Entuzjaści charakterystycznej włoskiej architektury właśnie w Udine odnajdą swój raj. Ulice i budynki zachwycają swoim pięknem. Znajduje się tu również bardzo dużo urokliwych restauracji i majestatycznych kościołów. Co ważne – w mieście nie brakuje niezwykłych muzeów i galerii. Chociaż Udine nie jest na czele liści najpopularniejszych Włoskich miast, to w rankingu miejsc idealnych do życia znajduje się w czołówce. Władze regionu zapewniają, że osoby, które przyjadą do tych miast, otrzymają kartę FVG, która umożliwi tańsze zwiedzanie tych przepięknych miejscowości. Natomiast dla turystów, którzy zamierzają spędzić tam ponad 3 doby, przygotowano specjalną tygodniową ofertę zniżkową. Nasz ekspert Jakub Rybski Dziennikarz, miłośnik kina niezależnego, literatury, ramenu, gier wideo i dobrego rocka. Wcześniej związany z telewizją TVN24 i Canal +. Zawodowo nie boi się podejmować żadnego tematu, prywatnie bardzo zainteresowany polityką. Autor bloga na Instagramie "Mini Podróże".
Największe miasta Europy. 10 najludniejszych miast na starym kontynencie
Listy największych i najludniejszych miast w Europie nie do końca się pokrywają. Na czele obu klasyfikacji znalazły się inne miasta. Oto najbardziej aktualny ranking.
W tym artykule: Największe miasta Europy pod względem liczby ludności Największe miasta Europy pod względem powierzchni Stambuł – Najludniejsze miasto Europy Moskwa – Największe miasto Europy Paryż Londyn Sankt Petersburg Berlin Madryt Kijów Rzym Bukareszt W samej tylko Unii Europejskiej jest ponad 800 miast, w których mieszka przynajmniej 50 tys. mieszkańców. Co ciekawe, tylko połowa z 10 najludniejszych miast Europy stanowi część obszaru Unii Europejskiej. Poniżej prezentujemy najbardziej aktualne zestawienia i największe miasta Europy pod względem liczby ludności oraz powierzchni. Największe miasta Europy pod względem liczby ludności Stambuł (Turcja), 15 514 000 mieszkańców Moskwa (Rosja), 13 010 000 mieszkańców Paryż (Francja), 10 858 000 mieszkańców Londyn (Wielka Brytania), 9 950 000 mieszkańców Sankt Petersburg (Rosja), 5 350 000 mieszkańców Berlin (Niemcy), 4 473 000 mieszkańców Madryt (Hiszpania), 3 223 000 mieszkańców Kijów (Ukraina), 2 962 000 mieszkańców Rzym (Włochy), 2 860 000 mieszkańców Bukareszt (Rumunia), 1 823 000 mieszkańców 14. Warszawa (Polska), 1 796 000 mieszkańców Największe miasta Europy pod względem powierzchni Moskwa, 6 154 km2 Paryż, 2 853 km2 Düsseldorf, 2 683 km2 Mediolan, 2 225 km2 Sankt Petersburg, 1 510 km2 Stambuł, 1 471 km2 Berlin, 1 368 km2 Madryt, 1 365 km2 Rzym, 1 145 km2 Barcelona, 1 072 km2 Stambuł – Najludniejsze miasto Europy Stambuł to nie tylko największe miasto Europy. To równocześnie największe miasto, które nie pełni jednocześnie roli stolicy. Uwzględnienie tureckiej metropolii w tym zestawieniu wymaga dodatkowej uwagi. Stambuł tylko częściowo jest położony w Europie. Biznesowa część miasta znajduje się w części europejskiej, a druga połowa, która ma charakter mieszkaniowy, leży już na kontynencie azjatyckim. Moskwa – Największe miasto Europy Stolica Federacji Rosyjskiej wraz z otaczającym miasto obszarem metropolitalnym tworzy ogromną aglomerację. Szacuje się, że żyje tu ponad 20 milionów ludzi. Oto Little Kook, najbardziej bajkowa cukiernia w Europie. To tam mieszkają Alicja i Piotruś Pan Gdzie znajduje się najbardziej bajkowa cukiernia w Europie? To miejsce zachwyca nie tylko dzieci, ale też dorosłych. Co kilka miesięcy lokal zmienia swój fantazyjny wystrój. Paryż Stolica Francji i jedno z największych miast Europy wcale nie jest dzisiaj rekordowo duże. W swojej historii ścisły Paryż był najludniejszy w 1921 roku. Mieszkało tam wówczas 2,9 miliona ludzi. Dziś ta liczba jest niższa o 700 tys. mieszkańców. Tak drastyczna zmiana wynika z faktu, że wielu paryżan przenosiło się w kolejnych dekadach XX wieku na przedmieścia miasta. Londyn Za faktem, że Londyn jest miastem kosmopolitycznym, przemawiają liczby. Aż 36% mieszkańców stolicy Wielkiej Brytanii przyszło na świat w innych krajach. To sprawia, że Londyn jest drugim po Nowym Jorku najbardziej „imigranckim" miastem świata. Około 70% dzieci urodzonych w mieście w 2015 roku miało przynajmniej jednego rodzica imigranta. Sankt Petersburg Miasto otrzymało nazwę na cześć cara Piotra I. Drugie największe miasto Rosji leży nad rzeką Newa, a także nad Zatoką Fińską. Znajduje się tu Łachta Centr, najwyższy budynek Europy. Więcej o najwyższych budynkach świata przeczytasz w naszym artykule. Berlin Obszar metropolitalny, w skład którego wchodzi Berlin, zamieszkuje aż 6 milionów ludzi. Stolica Niemiec jest domem dla przedstawicieli wielu narodowości, które mają wpływ na niepowtarzalny, kosmopolityczny charakter miasta. Berlin jest największym poza Turcją skupiskiem ludności pochodzącej z Turcji. Mieszka tu m.in. ponad 160 tys. Niemców pochodzenia tureckiego, ale także ponad 100 tys. Polek i Polaków. Wszystkie inne główne miasta Niemiec są mniejsze niż Berlin. Jakie są największe miasta Niemiec? – sprawdź tutaj. Madryt Jako stolica Hiszpanii Madryt przyciąga wielu imigrantów z Ameryki Łacińskiej. Najwięcej z nich pochodzi z Wenezueli. Miasto wraz z otaczającymi przedmieściami tworzy ogromny obszar metropolitalny, w którym żyje ponad 6 milionów ludzi. Aglomeracja madrycka to druga największa tego typu metropolia w Unii Europejskiej. O tym, co warto zobaczyć w Madrycie, piszemy tutaj. Karpaty w klimacie etno. Zobacz najciekawsze atrakcje pogranicza polsko-słowackiego Kierunek Karpaty, a właściwie pogranicze polsko-słowackie. To wciąż nieodkryty region, gdzie przenikają się kultury i religie. Jak zaplanować kilkudniową podróż? Kijów Stolicę Ukrainy od wieków wyróżnia niepowtarzalny, wielokulturowy charakter. W wielu dzielnicach miasta można odnaleźć wpływy tatarskie, ormiańskie gruzińskie i żydowskie. Do dziś żyją tu tysiące przybyszy z różnych obszarów byłego Związku Radzieckiego. Dziś Kijów to dumna i bogata stolica Ukrainy. Trwająca od 2014 roku wojna z Rosją nasiliła uczucia patriotyczne wśród kijowian. Obecnie ponad 94% mieszkańców miasta przyznaje się do narodowości ukraińskiej. O tym, czym jest tożsamość ukraińska, można posłuchać w jednym z naszych podcastów. Rzym Aż do czasów średniowiecza Rzym był największym miastem na kontynencie europejskim. Dziś całą aglomerację miejską stolicy Włoch jest zamieszkują prawie 3 miliony ludzi. Niecałe 10% z nich przyszło na świat poza terytorium Włoch. Na terytorium miasta Rzym znajduje się obszar Watykanu – enklawa, a zarazem najmniejsze państwo świata pod względem zarówno terytorium, jak i liczby ludności. Bukareszt Stolica Rumunii zamyka pierwszą dziesiątkę największych miast Europy. Prawie co dziesiąty mieszkaniec Rumunii żyje właśnie w Bukareszcie. Za sprawą komunistycznej architektury z czasów reżimu Nicolae Ceaușescu (tzw. blocuri), gęstość zaludnienia w mieście jest jedna z najwyższych w Europie. Wśród stolic Unii Europejskiej tylko w Paryżu i w Atenach więcej ludzi żyje na jednym metrze kwadratowym. Nasz ekspert Łukasz Załuski Redaktor naczelny „National Geographic Polska". Uważny obserwator zmieniającego się świata i nowych trendów w technologiach. Miłośnik tenisa i europejskich stolic.
Znasz tylko język angielski, a chcesz wyprowadzić się z Polski? Oto najlepsze miejsca w Europie dla ekspatów
Bariera językowa to często przeszkoda, która uniemożliwia nam wyprowadzkę do wymarzonego kraju. Są jednak w Europie miejsca, w których poradzimy sobie wyłącznie ze znajomością języka angielskiego lub z pobieżną znajomością innego języka obcego.
W tym artykule: Holandia Austria Dania Jest bardzo dużo powodów, dla których ludzie decydują się na wyprowadzkę za granicę. Może to być chęć nauki nowego języka, studia lub praca, potrzeba zmiany otoczenia lub klimatu, niezadowolenie z władzy. Jakkolwiek eskapizm nie zawsze jest najlepszym pomysłem, przenosiny do innego kraju niewątpliwie mogą być szkołą życia. Musimy bowiem przystosować się do nowej rzeczywistości, społeczności oraz niekiedy innych praw i obyczajów. Jeżeli chcemy znaleźć pracę w miejscu, do którego emigrujemy, często musimy znać bardzo dobrze język, który tam obowiązuje. Są jednak kraje w Europie, w których otrzymamy zatrudnienie, znając jedynie angielski. Co oczywiście nie oznacza, że jesteśmy zwolnieni z nauki. Opanowanie języka urzędowego otwiera nam znacznie więcej drzwi… Jednak zanim to się stanie, sprawdźmy, które kierunki w Europie są najlepsze dla anglojęzycznych ekspatów. Weźmy pod uwagę EF English Proficiency Index, czyli wskaźnik, który określa poziom znajomości języka w poszczególnych krajach. Holandia Na pierwszym miejscu wśród europejskich krajów znajduje się Holandia. Według ekspertów nawet 93% Holendrów deklaruje dobrą znajomość języka angielskiego. W kraju tulipanów relatywnie łatwo jest znaleźć pracę bez znajomości niderlandzkiego. Na stronach z ogłoszeniami widnieje bardzo dużo ofert dla anglojęzycznych pracowników. Czy Hiszpania to nowy raj dla cyfrowych nomadów? Nowe prawo umożliwia pracę zdalną nawet do 3 lat w tym kraju Rząd Hiszpanii ogłosił, że planuje wprowadzić specjalną wizę dla cyfrowych nomadów. Nowe prawo ma wejść w życie jeszcze w tym roku. Co więcej, wbrew pozorom życie w Holandii nie należy do najdroższych w Europie, a zarobki są dość wysokie. Płaca minimalna w tym kraju w 2022 roku wynosi 1756 euro brutto miesięcznie, a średnia krajowa to 2894 euro miesięcznie. Warto pamiętać również o tym, że w Holandii znajdują się bardzo dobre uczelnie wyższe, na które aplikować może każdy obywatel Unii Europejskiej. Przy czym, co ważne, czesne wynosi 1000–2000 euro rocznie, a studia magisterskie zazwyczaj trwają tam rok. Jest to więc również dobry kierunek, aby podnieść swoje kwalifikacje lub poszerzyć naukowe horyzonty. Austria Na drugim miejscu państw, które uchodzą za idealne dla anglojęzycznych ekspatów, jest kraj Mozarta, Schielego i Freuda. Austria, oprócz znamienitego dziedzictwa kulturowego, ma również opinię kraju, w którym łatwo dostać pracę. W internecie można znaleźć wiele stron , które spersonalizowane są pod osoby znające angielski. To głównie oferty pracy dla specjalistów z branży IT, marketingu oraz inżynierów. Najlepszym i najbardziej oczywistym kierunkiem będzie Wiedeń. W stolicy Austrii znaleźć można najwięcej ogłoszeń, a zarobki są najwyższe w kraju. Pamiętajmy również, że jest to region, który znajduje się w pierwszej dziesiątce najbardziej zamożnych w całej Europie. Niestety, samo życie w Wiedniu nie należy do najtańszych. Średnie koszty utrzymania się to ok. 800–900 euro miesięcznie, nie licząc opłaty za mieszkanie. Wynagradzają to zarobki. Średnia krajowa wynosi tam nawet 3790 euro brutto miesięcznie. Dania Podium zamyka Dania. Spośród wszystkich krajów skandynawskich, ten jest najlepszym wyborem dla osób znających tylko angielski. Niezależnie od tego, czy jesteśmy w Kopenhadze, czy w mniejszym mieście, prawie wszędzie możemy liczyć na to, że bez problemu dogadamy się bez znajomości duńskiego. Skandynawia kojarzy nam się jednak z bardzo wysokimi podatkami. Jest to prawda, ale wynika to z koncepcji socjaldemokratycznego państwa opiekuńczego. Płacenie podatków w tych krajach przekłada się na konkretne i wymierne korzyści. Pomoc socjalną przyjmują tam nie tylko osoby z klasy robotniczej, ale też z klasy średniej, a państwo stara się zapewniać jak najwyższe standardy, by pomagać obywatelom i rezydentom. Oznacza to, że powszechny jest dostęp do państwowego szkolnictwa i służby zdrowia, które są na naprawdę wysokim poziomie, a ludzie otrzymują osłony socjalne, które są bardzo dużym wsparciem. W Danii system podatkowy składa się z trzech stawek, od których uzależniona jest wysokość podatku: 8% podatku dochodowego – zarobek do 50 217 koron duńskich, 39,2% podatku dochodowego – zarobek między 50 217 a 558 043 koron, 56,5% podatku dochodowego – zarobek powyżej 558 043 koron. 1 korona duńska to ok. 0,63 polskiego złotego. Średnia krajowa w Danii wynosi ok. 44 514 koron, czyli niecałe 30 000 złotych. Nasz ekspert Jakub Rybski Dziennikarz, miłośnik kina niezależnego, literatury, ramenu, gier wideo i dobrego rocka. Wcześniej związany z telewizją TVN24 i Canal +. Zawodowo nie boi się podejmować żadnego tematu, prywatnie bardzo zainteresowany polityką. Autor bloga na Instagramie "Mini Podróże".
Od 2025 roku trzeba będzie zapłacić za wjazd do Unii Europejskiej. Co to oznacza dla turystów?
Od maja 2025 roku w całej Unii Europejskiej będzie obowiązywać system ETIAS, a turyści z krajów, które nie są częścią Wspólnoty, będą musieli ubiegać się o specjalne pozwolenie na wjazd. Ile kosztuje złożenie wniosku?
W tym artykule: Dlaczego Unia Europejska wprowadza ETIAS? Ubieganie się o dokument ETIAS będzie prostsze niż ubieganie się o tradycyjną wizę W niektórych przypadkach weryfikacja wniosku może trwać nawet miesiąc ETIAS, czyli European Travel Information and Authorisation System to europejski system informacji o podróży oraz zezwoleń na podróż. Jego celem jest poprawa bezpieczeństwa wewnętrznego Wspólnoty, zapobieganie nielegalnej imigracji oraz ochrona zdrowia publicznego i zmniejszenie opóźnień na granicach. Autorzy projektu przekonują, że umożliwi to skuteczniejszą identyfikacje przyjezdnych do krajów Unii. Dlaczego Unia Europejska wprowadza ETIAS? Dostęp do danych o podróżujących w systemie ETIAS pozwoli odpowiednim organom „przeprowadzać ocenę ryzyka dla bezpieczeństwa lub ryzyka imigracji stwarzanego przez wnioskodawców oraz podejmować decyzję o wydaniu zezwolenia na podróż lub odmowie takiego zezwolenia”. Gdzie są najlepsze kąpieliska w Europie? TOP 10 może zaskoczyć. Polska na ostatnim miejscu Najlepsze kąpieliska w Europie są w kraju, który nie od razu kojarzy nam się z pływaniem i sportami wodnymi. W komunikacie prasowym Rady Unii Europejskiej czytamy, że „wstępnie uzgodnione przepisy pozwolą za pośrednictwem systemu centralnego ETIAS przeprowadzać kontrole z wykorzystaniem danych zawartych w systemie informacyjnym Schengen (SIS), wizowym systemie informacyjnym (VIS), systemie wjazdu/wyjazdu (EES), Eurodac i bazie danych z rejestrów karnych dotyczących obywateli państw trzecich (system ECRIS-TCN), a także danych Europolu i Interpolu.” Ubieganie się o dokument ETIAS będzie prostsze niż ubieganie się o tradycyjną wizę Wejście w życie systemu ETIAS oznacza koniec bezpłatnych podróży do Unii Europejskiej. Procedura ubiegania się o pozwolenie jest wprawdzie prostsza niż ubieganie się o wizę, ale jeżeli ktoś będzie chciał przekroczyć granice krajów Wspólnoty, będzie musiał wypełnić specjalny formularz online. Co ważne, ETIAS nie wymaga danych biometrycznych. Koszt złożenia wniosku to zaledwie 7 euro. Czy Hiszpania to nowy raj dla cyfrowych nomadów? Nowe prawo umożliwia pracę zdalną nawet do 3 lat w tym kraju Rząd Hiszpanii ogłosił, że planuje wprowadzić specjalną wizę dla cyfrowych nomadów. Nowe prawo ma wejść w życie jeszcze w tym roku. ETIAS będzie dotyczył obywateli Wielkiej Brytanii i państw nie wchodzących w skład Wspólnoty Europejskiej. W sumie chodzi o turystów z 60 krajów. Warto zwrócić uwagę, że złożenie wniosku upoważnia do spędzenia nie więcej niż 90 dni na terytorium Unii Europejskiej. Osoby, które chcą przyjechać na dłużej, muszą ubiegać się o konkretną wizę. Pamiętajmy, że z opłaty i obowiązku ubiegania się o pozwolenie zwolnieni są obywatele UE oraz rezydenci. W niektórych przypadkach weryfikacja wniosku może trwać nawet miesiąc Według oficjalnego komunikatu Unii Europejskiej, proces składania wniosków ma odbywać się za pośrednictwem aplikacji internetowej. W informacji prasowej czytamy, że pozwolenie będzie wydane w ciągu kilku minut. Dotyczy to ok. 95% wnioskodawców. Co z resztą? UE przyznaje, że weryfikacja niektórych wniosków i ich zatwierdzenie może trwać nawet miesiąc. Co ważne, od każdej decyzji można się odwołać. Kochasz podróże koleją po Europie? Sprawdź najnowsze trasy Podróże koleją od kilku lat przeżywają swój renesans. Gdzie pojedziemy pociągiem? Paryż i Santiago De Compostela to tylko niektóre kierunki. Na szczęście turyści nie będą musieli przed podróżą ubiegać się o pozwolenie za każdym razem. Dokument ETIAS ma być bowiem wydawany na okres trzech lat lub do końca okresu ważności dokumentu podróży zarejestrowanego podczas składania wniosku, w zależności od tego, która data jest wcześniejsza. Przez ten czas będzie można swobodnie poruszać się po krajach Wspólnoty. Na razie nie wiadomo dokładnie, kiedy rozpocznie się sam proces składania wniosków. Początkowo system miał zacząć działać w 2022 roku. Źródło: ETIAS.
Gdzie są najlepsze kąpieliska w Europie? TOP 10 może zaskoczyć. Polska na ostatnim miejscu
Najlepsze kąpieliska w Europie są w kraju, który nie od razu kojarzy nam się z pływaniem i sportami wodnymi.
W tym artykule: Najlepsze kąpieliska w Europie Polskie kąpieliska dalekie od doskonałości Coroczne badania jakości wody Jak czytamy na stronie internetowej Europejskiej Agencji Środowiska (EEA), „kąpiele są niezwykle popularną i ważną formą spędzania wolnego czasu w Europie”. Trudno się z tym nie zgodzić. W końcu w upalne weekendy chętnie uciekamy z miast nad jeziora czy zalewy. W Polsce bezkonkurencyjnym naturalnym kąpieliskiem jest oczywiście Morze Bałtyckie. Chętnie spędzamy też urlopy na Mazurach. Gdzie jeszcze warto popływać? EEA wybrała kraje, w których znajdziemy najlepsze kąpieliska w Europie. Zobacz Krainę Tysiąca Jezior z lotu ptaka. Te obrazy są niesamowite! Zabieramy was w trzyminutową podróż po Mazurach. Polskim cudzie natury potocznie określanym jako Kraina Tysiąca Jezior. Gwarantujemy – to najpiękniejsze, co dziś zobaczycie. Najlepsze kąpieliska w Europie Agencja Unii Europejskiej co roku przeprowadza ocenę europejskich kąpielisk z uwzględnieniem aspektów ochrony środowiska. Badania pomagają nam wybierać miejsca, w których możemy pływać bez zagrożenia dla zdrowia. Raport uwzględnia łącznie 21 551 oficjalnie zidentyfikowanych kąpielisk w krajach UE oraz 119 w Albanii i 189 w Szwajcarii. Kąpieliska otrzymują oceny „doskonałe”, „dobre”, „wystarczające” lub „słabe”. Następnie po zsumowaniu wybierany jest najlepszy kraj do pływania na „dziko”. Co ciekawe, na pierwszym miejscu nie znalazło się państwo z dostępem do morza, lecz Austria. Eksperci ocenili, że aż 97,7% naturalnych kąpielisk w Austrii zasługuje na ocenę „doskonałe”. Najpopularniejsze austriackie jeziora to Hallstättersee położone w Alpach Salzburskich i malownicze Achensee w Tyrolu. Dalsze miejsca na podium zajęły kolejno Malta i Grecja. Oba kraje przyciągają turystów – również z Polski – przepięknymi wybrzeżami z piaszczystymi plażami i niemal turkusową wodą. Polskie kąpieliska dalekie od doskonałości Z najnowszego raportu wynika, że jakość wody w kąpieliskach w UE jest dość wysoka. Od czasu przyjęcia dyrektywy w sprawie wody w kąpieliskach w 2006 r. liczba „doskonałych miejsc” stale rośnie. W 2021 r. było ich już ponad 84%. Minimalne standardy jakości wody zostały spełnione w 95,2%. A jak sytuacja wygląda w Polsce? Niestety, znaleźliśmy na szarym końcu. Tylko 44,5% spośród 672 kąpielisk w kraju oceniono jako „doskonałe”. Niewiele lepiej jest w Słowacji – 50%. Poniżej lista TOP 10 krajów z najlepszymi kąpieliskami w UE z dodatkowym uwzględnieniem Szwajcarii i Albanii. Podane wartości to procent miejsc ocenionych jako doskonałe. Austria – 97,7% Malta – 96,6% Grecja – 95,8% Chorwacja – 95,7% Cypr – 93,3% Dania – 91,9% Niemcy – 90,4% Litwa – 89,2% Bułgaria – 89,6% Portugalia – 88,5% Oto megajezioro Paratetyda – największe jezioro w historii Ziemi. Dlaczego i kiedy wyschło? Megajezioro Paratetyda, zwane też Morzem Sarmackim, to największe jezioro, jakie kiedykolwiek istniało na Ziemi. Naukowcy szacują, że było w nim 10 razy więcej wody niż we wszystkich obecni... Coroczne badania jakości wody Państwa członkowskie ustalają kalendarze monitorowania jakości wody w kąpieliskach zgodnie z dyrektywą. Co to oznacza? Należy pobrać jedną próbkę przedsezonową na krótko przed rozpoczęciem sezonu kąpielowego. W trakcie trwającego sezonu należy pobrać i poddać analizie nie mniej niż cztery próbki (łącznie z próbą przedsezonową). Odstęp między datami pobierania próbek nie powinien przekraczać jednego miesiąca. Żeby kalendarz mógł zostać wdrożony, wszystkie trzy punkty muszą zostać spełnione. W 2021 r. pełny monitoring wdrożono na 98% europejskich kąpieliskach. Wszystkie zgłoszone akweny zbadano tylko Austrii, Bułgarii, na Cyprze, w Finlandii, Irlandii, Luksemburgu, na Łotwie, Malcie i Słowenii. Źródło: EEA.
Jak pomagać Ukrainie? Lista zweryfikowanych zbiórek i organizacji
Od wielu dni granice Polski przekraczają dziesiątki tysięcy Ukraińców, którzy uciekają przed wojną. Już ok. 300 tysięcy uchodźców z Ukrainy znalazło się na terytorium naszego kraju. To niewinni i bezbronni ludzie, którzy uciekają przed rosyjską inwazją. Jak pomagać Ukrainie? Oto lista zweryfikowanych zbiórek.
W tym artykule: Pomoc rządowa polskiego MSZ Pomoc instytucji i organizacji pozarządowych Polskie Centrum Pomocy Międzynarodowej Pomoc w społecznościach lokalnych Ukraiński Dom w Warszawie Internetowa zbiórka Się Pomaga Fundacja Avalon Strona na Facebooku "Pomoc dla Ukrainy" Mojeekino.pl - Solidarni z Ukrainą Fundacja Dobre Jutro 24 lutego Rosja rozpoczęła inwazję na Ukrainę. Już od pierwszych godzin, tysiące kobiet, mężczyzn i dzieci zaczęło ewakuować się na zachód, ku granicy z Polską. W ostatnich dniach uchodźcy szczególnie potrzebowali wsparcia i pomocy wolontariuszy, organizacji humanitarnych, ale także polskiego rządu i całej Unii Europejskiej. Praca na przejściach granicznych polsko-ukraińskich nieprzerwanie trwa. Tysiące ochotników codziennie przyjeżdża pomagać Ukraińcom. Potrzebna jest żywność, leki, ubrania i transport. Pomóc może każdy. Czasem nie trzeba nawet wychodzić z domu, a liczy się każdy gest. Ostatnie dni pokazały, że ludzi dobrej woli jest naprawdę dużo. Wojna jednak trwa i wciąż coraz więcej osób potrzebuje wsparcia. Pomoc rządowa polskiego MSZ 27 lutego polskie Ministerstwo Spraw Zagranicznych uruchomiło portal pomagamukrainie.gov.pl. To strona zarówno dla uchodźców, którzy szukają pomocy, jak i dla Polaków, którzy pragną pomóc. Każdy, kto jest w stanie zapewnić schronienie lub wesprzeć Ukraińców w inny sposób może wypełnić formularz dostępny na stronie głównej. Należy zgłosić się jako organizacja pozarządowa, samorząd, firma lub osoba prywatna. Następnie wystarczy zadeklarować, jak możesz pomóc. Organizacje pozarządowe (NGO) i samorządy muszą określić, czy pomagają na terenie Polski, czy Ukrainy. Następnie trzeba określić formę wsparcia. Za pośrednictwem rządowej strony internetowej można zaproponować również nocleg. W tym celu należy określić, dla ilu osób mamy pokój oraz na jak długi czas. Następnie wystarczy podać swoje dane kontaktowe. Firmy mogą również zgłosić swoją gotowość do zapewnienia transportu, przewozu osób oraz zatrudnienia. Oprócz danych osobowych, w formularzu trzeba dokładnie zaznaczyć między innymi, jaki rodzaj transportu można zaoferować i co można przewieźć. W przypadku pomocy przewozowej ważne jest, aby określić liczbę osób, którą można zabrać. Natomiast jeśli chodzi o pracę, należy określić rodzaj stanowiska i liczbę wakatów. Osoby prywatne mogą wesprzeć uchodźców materialnie. Na stronie dostępny jest link do listy wojewódzkich punktów zbiórki. Warto zwrócić uwagę na to, co przynosić, a czego nie przynosić. To niezwykle ważne w kontekście organizacyjnym i logistycznym. Można również udzielić wsparcia finansowego. Odnośnik przekieruje nas do specjalnego rachunku bankowego, na który można dokonać wpłat. Pomoc instytucji i organizacji pozarządowych Na rządowej stronie znajdziemy również listę zbiórek, zrzutek i innych działań, które zapewniają pomoc uchodźcom. Oto niektóre organizacje: Polska Akcja Humanitarna Polski Czerwony Krzyż UNICEF Stowarzyszenie SOS Wioski Dziecięce w Polsce Caritas Polska Narodowy Bank Ukrainy Zbiórka na pomoc medyczną dla żołnierzy Fundacja Ukraina Zbiórka "Solidarni z Ukrainą" - Fundacja Nasz Wybór Fundacja Mały Duży Człowiek Kup "cegiełkę" na pomoc dla Ukrainy – Polskie Centrum Pomocy Międzynarodowej na Allegro Zbiórka pieniężna Polskiej Pomocy Medycznej Przed organizacją pomocy warto dokładnie sprawdzić, jakich produktów potrzebują uchodźcy. Na rządowej stronie jest dokładna lista, która może ułatwić nam decyzje o tym, co przekazać potrzebującym. Polskie Centrum Pomocy Międzynarodowej PCPM to polska organizacja pozarządowa, która już od wielu lat niesie pomoc humanitarną poza granicami naszego kraju. Od początku rosyjskiej inwazji na Ukrainę wspiera jej obywateli. Na ich stronie internetowej każdy może wesprzeć działania, które polegają na ewakuacji ludności, dostarczaniu żywności i pomocy psychologicznej dla dzieci: https://pcpm.org.pl/ukraina. Pomoc w społecznościach lokalnych Warto śledzić lokalne i osiedlowe grupy na Facebooku i innych mediach społecznościowych. Działa tam mnóstwo wolontariuszy, ochotników i osób prywatnych, którzy każdego dnia przygotowują i organizują pomoc. Jeżeli nie mamy możliwości dostarczyć potrzebnych produktów do odległych miejsc, być może jest ktoś kto organizuje transport na naszym osiedlu. Należy jednak zawsze zweryfikować każdą zbiórkę. Ukraiński Dom w Warszawie Na stronie internetowej https://ukrainskidom.pl/pomoc-ukrainie/ każdy wolontariusz może wesprzeć Ukrainę. W przypadku nagłych sytuacji, między innymi udzielenia pilnej informacji dotyczącej przekroczenia granicy czy kwestii prawnych, można pisać na adres e-mail: konsultacje@ukrainskidom.pl lub dzwonić: +48 727 805 76 Na stronie dostępny jest również formularz, który może wypełnić każdy, niezależnie od formy pomocy. Internetowa zbiórka Się Pomaga Na stronie https://www.siepomaga.pl/ukraina portal zbiera pieniądze na pomoc ofiarom wojny w Ukrainie. To sprawdzona strona, która od lat wspiera finansowo wszystkich, którzy potrzebują takiej pomocy. Wystarczy kliknąć przycisk “wesprzyj” i wybrać metodę płatności. Fundacja Avalon Fundacja Avalon pomaga uchodźcom z niepełnosprawnościami. Na stronie internetowej https://helpuj.pl/zbiorki/zbiorka-na-centrum-pomocy-uchodzcom-z-niepelnosprawnosciami została uruchomiona zbiórka, z której pieniądze będą przeznaczone dla osób, które natychmiast potrzebują wsparcia zarówno w Polsce, jak i na terenie broniącej się Ukrainy. Fundacja pozyskuje sprzęt ortopedyczny, środki higieny osobistej dla punktów recepcyjnych oraz placówek, które zapewnią opiekę uchodźcom z niepełnosprawnościami. Pieniądze są zbierane również w celu uruchomienia nieodpłatnej aktywnej rehabilitacji, skierowanej do osób z niepełnosprawnością narządu ruchu, przy wsparciu językowym wolontariuszy, którzy będą na bieżąco tłumaczyć wszystkie ćwiczenia i zalecenia. Strona na Facebooku "Pomoc dla Ukrainy" Na facebookowym profilu "Pomocy dla Ukrainy" jest już prawie 400 tysięcy osób. Tysiące Ukraińców i Polaków przekazują tam wszelkie informacje o osobach, które potrzebują pomocy. Warto dołączyć do grupy i być na bieżąco z aktualnościami dotyczącymi wsparcia. Mojeekino.pl - Solidarni z Ukrainą Jeżeli chcecie pomóc Ukrainie i jednocześnie lubicie oglądać filmy możecie zrobić dwie rzeczy jednocześnie. Na stronie mojeekino.pl możecie obejrzeć trzy ukraińskie filmy: "U311 Czerkasy", "Cienie imperium" oraz "Putin Forever?". Całkowity dochód ze sprzedaży biletów zostanie przekazany na fundację „Come back alive”, która współpracuje bezpośrednio z dowództwem i personelem jednostek wojskowych, zakupując m.in. sprzęt pomocniczy, kamery termowizyjne, gogle noktowizyjne i opatrunki hemostatyczne Fundacja Dobre Jutro Fundacja organizuje pomoc dla Polaków mieszkającym w Ukrainie oraz samym Ukraińcom. Wolontariusze przekazują potrzebującym jedzenie, leki, odzież i sprzęt wojskowy oraz pomagają zorganizować transport i znaleźć mieszkanie na terytorium Polski. Fundacja współpracuje z różnymi firmami, które umożliwiają jej działanie na różnych płaszczyznach, a o swoich działaniach na bieżąco informują w mediach społecznościowych. Każdy może wesprzeć działania fundacji na stronie zrzutka.pl
UE kładzie kres plastikowi – sprzedawcy mają czas do lata
Państwa Unii Europejskiej robią krok w stronę zrównoważonemu rozwojowi w celu ochrony środowiska naturalnego – sprzedawcy plastikowych słomek, sztućców i talerzyków mają czas do lipca 2021, by wyczyścić magazyny z produktów, które zamieniają się w odpady zagrażające morskiemu życiu.
W tym artykule: Zakaz sprzedaży jednorazowego plastiku poza UE To nie koniec zmian Ratunek dla środowiska Władze Unii Europejskiej przyjęły dyrektywę mającą na celu ograniczenie wpływu na środowisko niektórych produktów z tworzyw sztucznych w 2019 roku, dając producentom i sprzedawcom margines czasu na wyprzedanie swojego asortymentu lub dostosowanie biznesów do nowych wymagań. Wedle unijnego rozporządzenia jeszcze w 2021 roku ze sklepów i obiektów gastronomicznych znikną plastikowe słomki, sztućce, talerze, mieszadełka, patyczki higieniczne, patyczki do balonów i tym podobne. Na liście “do zniknięcia” znalazły się też na przykład filtry do papierosów, plastikowe pojemniki na żywność i napoje, mokre chusteczki, a także plastikowe torby. Producenci i sprzedawcy tego rodzaju akcesoriów mają czas do lipca. Zakaz sprzedaży jednorazowego plastiku poza UE Władze Unii nie skupiają się jednak jedynie na terenie państw członkowskich – wprowadzając zakaz, mają na uwadze dobro środowiska naturalnego na całym świecie. Aby zapobiec masowej sprzedaży zakazanych produktów poza granice UE, ogłoszono zakaz wysyłania nienadających się do recyklingu produktów do krajów rozwijających się. Od 1 stycznia tylko “czyste” produkty mogą być tam eksportowane. "Te nowe przepisy stanowią wyraźny sygnał, że w UE bierzemy odpowiedzialność za wytwarzane przez nas odpady. To ważny krok w walce z zanieczyszczeniem tworzywami sztucznymi, przejście na gospodarkę obiegową oraz osiągnięcie celów europejskiego porozumienia w sprawie ochrony środowiska" – powiedział Komisarz ds. Środowiska, Oceanów i Rybołówstwa Virginijus Sinkevičius. To nie koniec zmian Ograniczenie wymienionych wcześniej produktów to dopiero początek zmian, które szykują władze Unii Europejskiej. Dalsze plany, które sięgają 2025 roku, zakładają zdecydowane ograniczenie produkcji opakowań z plastiku (m.in. pojemniki na kanapki, lody czy jogurty), a także wzrost recyklingowania plastiku – butelki “z odzysku” będą musiały stanowić 25 procent wszystkich sprzedawanych butelek. Od 2025 roku z kolei nakrętki będą musiały być przymocowane do butelek na stałe. Ratunek dla środowiska 85 procent odpadów wyrzucanych na piaski światowych plaż to jednorazowe produkty z plastiku. Europejczycy produkują 25 milionów ton odpadów z tworzyw sztucznych rocznie, podczas gdy recyklingowi poddaje się mniej niż jedną trzecią z nich. Dryfujące wyspy śmieci stanowią obecnie około 40 procent powierzchni oceanów na całym świecie, a naukowcy szacują, że do 2050 roku w światowych morzach będzie więcej tworzyw sztucznych niż ryb. Zanieczyszczenie plastikiem ma druzgocący wpływ na dziką przyrodę – co roku tysiące ptaków, żółwi, fok i innych zwierząt morskich umierają na skutek zjedzenia plastiku lub zaplątania się w niego. Nowy zakaz i idące za nim kolejne dyrektywy, których możemy się spodziewać w ciągu następnych kilku lat, ma pomóc chronić dziką przyrodę i promować alternatywy plastiku oraz recykling. ​
Cyfrowa Zielona Karta. Unijny „szczepionkowy paszport” zobaczymy jeszcze w marcu
Komisja Europejska zapowiedziała, że jeszcze w tym miesiącu przedstawi propozycję stworzenia ogólnounijnego cyfrowego paszportu szczepień przeciwko COVID-19. Dokument nazywany Cyfrową Zieloną Kartą umożliwi obywatelom UE swobodne podróżowanie w okresie wakacji.
W tym artykule: Dyskusje trwają od miesięcy Chińska i rosyjska szczepionka nie będą certyfikowane? O planowanym projekcie poinformowała przewodnicząca KE Ursula von der Leyen. W przemówieniu skierowanym do niemieckich parlamentarzystów zapowiedziała, że prace nad Zieloną Kartą (digital green pass) rozpoczną się w marcu, a na Twitterze podała kilka kolejnych szczegółów. Cyfrowa przepustka ma stanowić dowód, że dana osoba została zaszczepiona. W przypadku osób niezaszczepionych ma zawierać wyniki aktualnych badań w kierunku COVID-19 lub informacje o przebyciu choroby przez tych, którzy przeszli już zakażenie koronawirusem. – Celem jest stopniowe umożliwienie im [obywatelom UE] bezpiecznego przemieszczania się po Unii Europejskiej lub za granicą - do pracy lub w celach turystycznych – napisała von der Leyen na Twitterze. View oEmbed on the source website Dyskusje trwają od miesięcy Podstawowe wymagania dotyczące danych, które miałyby znaleźć się w świadectwie szczepień, kraje UE uzgodniły już w styczniu. Rzecznik Komisji Europejskiej powiedział, że organ wykonawczy UE będzie dążył do koordynacji standardów bezpieczeństwa i pomocy w połączeniu krajowych systemów opieki zdrowotnej. Porozumienie w sprawie rozpoczęcia prac nad unijnym paszportem szczepień zapadło w ubiegłym tygodniu. Na jak najszybsze wprowadzenie tego typu dokumentów naciskają kraje, dla których turystyka jest głównym filarem gospodarki, w tym przede wszystkim Hiszpania i Grecja, które oczekują odmrożenia ruchu turystycznego w okresie wakacyjnym. Jednak wiele krajów ma obawy, czy paszport szczepienia – w tym przypadku Cyfrowa Zielona Karta – rzeczywiście jest gwarantem bezpieczeństwa. Sugerują, że należy zaczekać na wyniki badań, które ostatecznie pokażą, że szczepionki stosowane w UE chronią nie tylko przed zachorowaniem, ale też przed przenoszeniem wirusa. Francja i Belgia wyraziły z kolei obawy, że ułatwienie podróży tylko osobom zaszczepionym może być niesprawiedliwe. KE stwierdziła, że będzie dążyć do uniknięcia dyskryminacji obywateli, którzy nie otrzymali szczepionki. Kolejni przewoźnicy domagają się „paszportów szczepień”. Problem ma rozwiązać aplikacja Travel Pass Wkrótce rozpoczną się testy aplikacji Travel Pass, która miałaby pełnić funkcję cyfrowego paszportu zdrowotnego. Jako pierwsze narzędzie będą testować m.in. linie lotnicze ze Zjednoczon... Chińska i rosyjska szczepionka nie będą certyfikowane? Wprowadzenie unijnego paszportu szczepień budzi pytania o to, czy akceptowane będą szczepienia z użyciem preparatów innych niż te zatwierdzone do stosowania w UE. Choć na razie nie ma oficjalnego stanowiska w tej sprawie, Donald Tusk, były przewodniczący Rady Europejskiej, w wywiadzie dla TVN24 powiedział, że paszport szczepionkowy „będzie dotyczył szczepień, które mają europejski atest, a chińska i rosyjska szczepionka go nie mają”. – Dzisiaj łatwo robić takie propagandowe zamieszanie, że jesteśmy otwarci na chińską, czy rosyjską szczepionkę, ale za chwilę Polacy będą chcieli wyjeżdżać, pójść do pracy, skorzystać z hotelu, wsiąść do samolotu itd. I łatwiej będzie, jeśli będą mieli certyfikat szczepionkowy. A dzisiaj chińska, czy rosyjska szczepionka takiego certyfikatu nie ma – mówił były premier. O chęci zakupu przez Polskę chińskich szczepionek na koronawirusa mieli ostatnio rozmawiać prezydent Andrzej Duda i prezydent Chin Xi Jinping. Na razie jedynym europejskim krajem, który rzeczywiście zdecydował się na zakup szczepionki Sinopharm są Węgry, choć już 31 stycznia niemiecki minister zdrowia Jens Spahn wezwał Europejską Agencję Leków (EMA) do zatwierdzenia szczepionki preparatu, „jeśli okaże się bezpieczny i skuteczny”. Kwestia certyfikowania szczepionek spoza puli zatwierdzonych przez UE dotknie też tzw. turystyki szczepionkowej, szczególnie popularnej ostatnio wśród zamożnych Brytyjczyków i Hiszpanów. Szczepionkowe all-inclusive, czyli wakacje ze szczepieniem w cenie. Niektórzy tak przyciągają turystów Akcja szczepień przeciwko COVID-19 trwa praktycznie na całym świecie, choć nie wszędzie tak sprawnie i efektywnie, jak oczekiwano. Nic dziwnego, że ci, których na to stać, są w stanie zap..
Elektrownia Bełchatów największym trucicielem w UE. W rankingu znalazły się też Kozienice
Elektrownia Bełchatów po raz kolejny znalazła się na pierwszym miejscu listy dziesięciu największych emitentów dwutlenku węgla w Unii Europejskiej. W rankingu przygotowanym przez Europejską Federację Transportu i Środowiska AISBL (T&E) królują elektrownie węglowe – dwie z Polski i aż sześć z Niemiec. Pozostałe dwa miejsca zajęli transportowi giganci.
Zgodnie z danymi opublikowanymi przez T&E Elektrownia Bełchatów, należąca do Polskiej Grupy Energetycznej, w roku 2019 wypuściła do atmosfery 32,74 Mt (megatony) dwutlenku węgla. To niewielka poprawa w porównaniu np. z rokiem 2017, kiedy Bełchatów w ciągu roku wyemitował ponad 37 Mt CO2. Nic dziwnego, że o Bełchatowie w Europie wciąż jest głośno. Ostatnio niechciany rozgłos elektrownia zyskała, kiedy w styczniu na jej teren chciała dostać się młoda aktywistka ekologiczna – Greta Thunberg. Greta chciała nagrać film dokumentalny częściowo poświęcony polskiemu „megatrucicielowi”. Ostatecznie nie dostała pozwolenie na filmowanie na terenie elektrowni, a ujęcia powstały na niedalekim punkcie widokowym. Szkodliwe substancje emitowane przez elektrownię w Bełchatowie mogą odpowiadać nawet za 1,2 tysiąca zgonów rocznie. Wywołanych nie tylko chorobami płuc, lecz także oddziaływaniem metali ciężkich na wątrobę, nerki, metabolizm. Nie ma szans na zamknięcie elektrowni w Bełchatowie, bo obecnie odpowiada ona za dostawę energii elektrycznej do blisko 20 proc. gospodarstw domowych w Polsce. Nie ulega jednak wątpliwości, że warto pochylić się nad modernizacją elektrowni i stopniowym ograniczaniem emisji szkodliwych gazów. Osiem elektrowni węglowych Na drugim miejscu zestawienia AISBL znalazła się Elektrownia Neurath położona w Nadrenii Północnej-Westfalii w Niemczech. Roczna emisja CO2 tej elektrowni oszacowano na 22,60 Mt, czyli o 10 Mt mniej niż polski gigant. Ranking największych emitentów CO2 w UE (T&E) Mimo mniejszej emisji dla poszczególnych elektrowni, to właśnie niemieckie zakłady energetyczne zdominowały zestawienie. W dziesiątce największych emitentów dwutlenku węgla znalazło się aż sześć niemieckich elektrowni. Najmniejsza z nich – „Schwarze Pumpe” w Spremberg – z emisją na poziomie 10,48 Mt CO2 rocznie, uplasowała się na 9. miejscu. Niewiele mniejszą emisją może „poszczycić się” elektrownia, która zajęła ostatnią lokatę rankingu – czyli elektrownia w Kozienicach (10,46 Mt) – druga co do wielkości elektrownia węglowa w Polsce. Niemcy, mimo mocnej, choć zapewne niechcianej pozycji w rankingu, ogłosili niedawno otwarcie nowej kopalni węglowej. Pod koniec maja tego roku poinformowali o otwarciu Datteln 4 w Zagłębiu Ruhry. Posiada ona moc 1100 megawatów. Zastąpi kilka innych dotychczas działających elektrowni i zasili około 100 tysięcy gospodarstw domowych. Decyzja o otwarciu nowej kopalni została masowo oprotestowana, szczególnie przez działaczy ekologicznych apelujących do władz o zwiększenie inwestycji w odnawialne źródła energii. Niemcy zapowiadają, że zrezygnują ze stosowania węgla do 2038 roku. View oEmbed on the source website W powietrzu i na morzu W rankingu „trucicieli UE” znalazło się też miejsce dla transportu. Po raz drugi w zestawieniu zagościł lotniczy gigant – tanie irlandzkie linie Ryanair z siedzibą w Dublinie. Po raz pierwszy Ryanair znalazł się w rankingu największych emitentów dwutlenku węgla w ubiegłym roku. Teraz – zgodnie z danymi za 2019 rok – wskoczył na 8. miejsce. Rejsy lotnicze obsługiwane przez tego przewoźnika rocznie odpowiadają za emisję 10,53 Mt dwutlenku węgla do atmosfery. Po raz pierwszy na listę trafiła inna firma transportowa – koncern żeglugowy Mediterranean Shipping Company (MSC), który posiada w swojej flocie jedne z największych kontenerowców świata. Przedstawiciele T&E chcą zwrócić uwagę, że transport morski także nie jest wolny od zanieczyszczeń i proponują wprowadzenie opłat za zbyt wysokie emisje dla obsługujących go firm i włączyć ten sektor do unijnego systemu handlu emisjami CO2. Głosowanie w tej sprawie ma się odbyć w Parlamencie Europejskim. „Energetyka i inne sektory z roku na rok zmniejszają swoje emisje CO2 w odpowiedzi na przepisy UE, ale zanieczyszczenie środowiska przez żeglugę pozostaje nietknięte. Posłowie do PE powinni głosować za systemem, który w końcu sprawi, że statki będą płacić za swoje emisje i reinwestować pieniądze w czystsze łodzie” – ocenia Faïg Abbasov, manager T&E, cytowany w komunikacie.
Na wakacje tylko z paszportem szczepionkowym? UE dyskutuje nad kontrowersyjnem pomysłem
Choć sama idea nie jest nowa, to dopiero teraz mówi się o niej na poważnie. Organizacje międzynarodowe rozważają wprowadzenie tzw. paszportów szczepionkowych, które umożliwiłyby posiadaczom nieograniczone przemieszczanie się między krajami i zwolniły z obowiązku odbywania kwarantanny w kraju docelowym. Czy na zagraniczne wakacje w 2021 roku będziemy mogli liczyć tylko z paszportem szczepionkowym?
Niektóre kraje turystyczne, w tym Seszele, Cypr i Rumunia, już teraz zniosły obowiązkową kwarantannę dla przyjezdnych posiadających dowód szczepienia na COVID-19. Inne otworzyły swoje granice dla ozdrowieńców, którzy są już po infekcji i chorobie, a kolejne rozważają podjęcie podobnych kroków. Paszporty szczepionkowe mogłyby też okazać się nadzieją na szybsze otwarcie hoteli, restauracji, kawiarni, kin czy obiektów rekreacyjnych. Dodatkowo ich wprowadzenie dałoby społeczności kolejny impuls do tego, aby poddać się szczepieniu. Pierwsze pomysły wprowadzenia paszportów immunologicznych dla zaszczepionych lub ozdrowieńców, pojawiły się już na początku pandemii, jeszcze w 2020 roku. Teraz, kiedy szczepionka nareszcie weszła na rynek, a większość krajów już zaczęła akcję szczepień, pomysł wrócił. Paszport szczepionkowy - niezbędny do podróży Zurab Pololikashvili, sekretarz generalny Światowej Organizacji Turystyki przy ONZ, wezwał w ubiegłym tygodniu do przyjęcia paszportów szczepionkowych na całym świecie, jako „części szerszych środków, niezbędnych do ponownego uruchomienia świata”. – Wprowadzenie szczepionek jest krokiem we właściwym kierunku, ale wznowienie turystyki nie może czekać – powiedział na posiedzeniu Komitetu ds. Globalnego Kryzysu Turystycznego UNWTO w Madrycie. – Szczepionki muszą być częścią szerszego, skoordynowanego podejścia, które obejmuje certyfikaty i przepustki umożliwiające bezpieczne podróżowanie przez granicę – cytuje Pololikashviliego CNN. Ku takiemu pomysłowi skłania się też Unia Europejska. Premier Grecji Kyriakos Mitsotakis już na początku stycznia pisał do Komisji Europejskiej, że potrzeba ustanowienia dokumentu potwierdzającego przyjęcie szczepienia jest „fundamentalnym priorytetem dla nas wszystkich”. Dokument ten miałby być jednolity dla wszystkich obywateli UE i akceptowany w krajach członkowskich i partnerskich. „Chociaż nie zamierzamy uczynić szczepień obowiązkiem lub warunkiem wstępnym podróży, osoby, które zostały zaszczepione, powinny mieć swobodę podróżowania. Zapewni to pozytywną zachętę dla obywateli do poddawania się szczepieniom, co jest jedynym sposobem na przywrócenie normalności” - napisał Mitsotakis. Paszport szczepionkowy nie dla każdego? Kwestię paszportów szczepionkowych poruszono na ubiegłotygodniowym spotkaniu w Brukseli. Część polityków zauważyła, że wprowadzenie tego typu dokumentów mogłoby sprawić, że „niezaszczepieni będą traktowani jak obywatele drugiej kategorii”. Pojawiły się też obawy, że hotelarze, restauratorzy czy inni usługodawcy w obawie o bezpieczeństwo swoich firm, odmawialiby obsługiwania osób bez paszportów. A to prosta droga do pogłębienia i tak widocznych nierówności, szczególnie między obywatelami krajów bogatych i rozwijających się a tymi pochodzących z biedniejszych krajów. Bogatszy kraj to bowiem większa dostępność szczepionek, a więc i wyższy poziom wyszczepialności. Wciąż nie ma też wystarczających danych, aby stwierdzić, czy osoby zaszczepione nie przenoszą zakażenia. Eksperci WHO podkreślali ostatnio, że dotychczasowe badania potwierdzają ochronę przed objawową postacią COVID-19, ale potrzeba dalszych obserwacji, aby uznać, czy szczepionka powstrzymuje też transmisję wirusa. Kolejnym argumentem przeciwko wprowadzeniu paszportów szczepionkowych jest tempo szczepień. Komisja Europejska twierdzi, że do rozpoczęcia sezonu wakacyjnego 2021 roku zaszczepionych zostanie 70 proc. obywateli UK. Jednak już w Polsce wskaźnik ten wypada dość kiepsko. Od początku akcji szczepień w naszym kraju, czyli od 27 grudnia, zaszczepiono zaledwie 707 tys. osób, co daje średnio 4 840 szczepień dziennie. Rząd zapowiada, że tempo wzrośnie, bowiem od poniedziałku 25 stycznia ruszają szczepienia populacyjne. Najpierw wśród grupy 70+. Ministerstwo Zdrowia podało, że na poniedziałek zaplanowano ponad 27 000 szczepień. Trzeba jednak pamiętać, że szczepionka na koronawirusa jest dwudawkowa, a więc każdy pacjent będzie musiał stawić się w punkcie dwa razy. Elektroniczny paszport szczepionkowy Ursula Von der Leyen, przewodnicząca KE, zauważyła też, że niektórzy nie mogą otrzymać szczepionki ze względu na inne problemy zdrowotne. – W jaki sposób zapewnimy poszanowanie praw osób, które nie miały dostępu do szczepionki i jakie alternatywy zaoferujemy tym, którzy mają uzasadnione powody, aby nie otrzymać szczepionki? - pytała podczas wystąpienia w Brukseli. Także Tedros Adhanom Ghebreyesus, dyrektor generalny Światowej Organizacji Zdrowia, powiedział, że jest sceptyczny co do efektu podziału, jaki mogą przynieść paszporty szczepionkowe. – Są dwie pilne kwestie, które wymagają szczególnej uwagi i w przypadku których prosimy dziś o radę. Pierwszą jest niedawne pojawienie się nowych wariantów wirusa SARS-CoV-2, a drugą jest potencjalne wykorzystanie świadectw szczepień i testów w podróżach międzynarodowych. Jeden temat łączy obie kwestie: solidarność. Nie możemy sobie pozwolić na ustalanie priorytetów lub karanie pewnych grup lub krajów – powiedział. Mimo trwającej debaty firmy technologiczne, jak IBM, już pracują nad narzędziem, które byłoby elektronicznym paszportem szczepionkowym. Aplikacja pozwalałaby na zarejestrowanie użytkownika i pobranie certyfikowanych informacji dotyczących przebytego szczepienia. Każdemu użytkownikowi przypisany miałby zostać indywidualny kod QR, łatwy do zeskanowania np. na lotnisku, przy wejściu do sklepu czy do restauracji. Nawarstwiające się wątpliwości i trudności sugerują, że jeśli doczekamy wprowadzenia paszportów szczepionkowych to najpewniej nie w tym sezonie. Przedłużające się zamknięcie turystyki może jeszcze bardziej pogłębić gospodarczy kryzys, więc część krajów, których gospodarka opiera się głównie na turystyce, otwiera się na własnych zasadach. Własne normy mogą też wprowadzać poszczególne firmy, co już pokazały m.in. linie lotnicze, takie jak australijskie Qantas i firmy, jak brytyjska Saga Cruises, które zapowiedziały, że w połączeniach międzynarodowych obsługiwani będą jedynie pasażerowi, którzy przedstawią dokument potwierdzający szczepienie.
Podróżnym z Wielkiej Brytanii skonfiskowano kanapki. Niespodziewany skutek Brexitu
Wielka Brytania i Unia Europejska przygotowywały się do Brexitu od dawna, ale najwidoczniej nie o wszystkim poinformowano samych Brytyjczyków. Podróżni zatrzymani na granicy z Niderlandami byli zaskoczeni, gdy tamtejsi urzędnicy skonfiskowali ich kanapki z z szynką. To skutek przepisów zakazujących indywidualnego importu mięsa i produktów mlecznych na teren Unii Europejskiej z krajów trzecich. A takim od 1 stycznia jest Wielka Brytania.
Jako pierwsza materiał z niderlandzkiej kontroli granicznej pokazała tamtejsza telewizja. Na nagraniu widać, jak celnicy kontrolują i konfiskują kanapki z szynką, które mieli przy sobie kierowcom przybywającym promem z Wielkiej Brytanii. Pracownicy terminalu promowego Hook of Holland tłumaczą zdziwionym kierowcom, że od czasu Brexitu „nie wolno już przywozić do Europy niektórych produktów spożywczych, takich jak mięso, owoce, warzywa, ryby itp.”. Kiedy jeden z kierowców pyta, czy może oddać wędlinę, ale zachować pozostałą część kanapki, celnik cierpliwie odpowiada: „Niestety, muszę zarekwirować całą kanapkę”. I dodaje: „Witamy w Brexicie, przykro mi”. View oEmbed on the source website Procedura konfiskaty kanapek może wydawać się absurdalna i zabawna, ale wyjeżdżającym z Wielkiej Brytanii kierowcom pozbawionym śniadania na pewno nie było do śmiechu. Zakaz wwożenia niektórych produktów spożywczych na teren UE z Wielkiej Brytanii wszedł w życie w Nowy Rok, gdy okres przejściowy Brexitu dobiegł końca. Brytyjski Departament Środowiska i Żywności (Defra) poifnromował, że podróżni powinni „zużywać, konsumować lub pozbywać się” przedmiotów zabronionych na lub tuż przed granicą – podaje „The Guardian”. Zmiany od 1 stycznia „Od 1 stycznia 2021 r. nie będzie można wnosić POAO (produktów pochodzenia zwierzęcego), takich jak produkty zawierające mięso lub nabiał (np. kanapka z szynką i serem) do UE” - napisano w oficjalnych wytycznych Defra dla kierowców zawodowych. Komisja Europejska twierdzi, że utrzymanie zakazu jest konieczne, ponieważ mięso i produkty mleczne mogą zawierać patogeny wywołujące choroby zwierząt, takie jak pryszczyca czy afrykański pomór świń, i „nadal stanowią realne zagrożenie dla zdrowia zwierząt w całej Unii”. Niderlandzkie służby celne zamieściły również zdjęcia produktów spożywczych - od płatków śniadaniowych po pomarańcze - które urzędnicy skonfiskowali na terminalu promowym. Do zdjęć dodano komunikat: „Od 1 stycznia nie można wwieźć żywności z Wielkiej Brytanii. Przygotuj się, jeśli podróżujesz do Holandii z Wielkiej Brytanii i poinformuj o tym służby celne. W ten sposób zapobiegamy marnowaniu żywności i wspólnie zapewniamy przyspieszenie kontroli”. Od 1 stycznia Wielka Brytania jest traktowana jak państwo wobec Unii Europejskiej. Oprócz zakazów dotyczących „importu” produktów odzwierzęcych w bagażu osobistym, obowiązują także ograniczenia wwozu roślin i produktów roślinnych. Zgodnie z unijnymi przepisami dotyczącymi zdrowia roślin, podróżni z Wielkiej Brytanii od 1 stycznia 2021 roku, nie mogą przewozić do UE żadnych roślin ani materiałów roślinnych. Na przewiezienie roślin potrzebne jest specjalne zaświadczenie wydana przez właściwy organ ds. zdrowia roślin. Jedynymi wyjątkami są banany, kokosy, daktyle, ananasy i duriany, ponieważ te owoce nie stanowią zagrożenia.
"Sytuacja w Polsce wpływa na prawa i bezpieczeństwo osób LGBT". Alarmujący raport
Obecna sytuacja w Polsce ma negatywny wpływ na życie osób LGBT, ich prawa i bezpieczeństwo– orzekł Kongres Władz Lokalnych i Regionalnych Europy. Członkowie delegacji kongresu przyjrzeli się m.in. uchwałom przeciwko „ideologii LGBT”, które przyjęła część lokalnych samorządów.
Eksperci i członkowie delegacji, badając sytuację osób LGBT+, rozmawiali o potencjalnych zagrożeniach z działaczami organizacji pozarządowych, samorządowcami, Rzecznikiem Praw Obywatelskich, czy urzędnikami z ministerstwa rodziny. Rozmowy – z uwagi na trwającą pandemię koronawirusa odbywające się on-line – trwały przez kilka dni. Na podstawie oficjalnych doniesień oraz przeprowadzonych dyskusji powstał raport alarmujący o łamaniu praw mniejszości seksualnych w Polsce. W raporcie misji Rady Europy wskazano, że „kluczową rolę w zapewnieniu obywatelom ich praw, a także w promowaniu dialogu i porozumienia odgrywają samorządy”. Szczególną uwagę zwrócono na tzw. „uchwały o wolności od ideologii LGBT”, które zostały przyjęte przez część samorządów. "Dostrzegamy negatywny wpływ obecnej sytuacji w Polsce na życie członków tej społeczności (LGBT+ - przyp. red.), ich prawa i bezpieczeństwo" – napisano w raporcie. Przeczytaj także: Holenderskie miasto zrywa przyjaźń z Puławami. „Strefy wolne od LGBT są nie do przyjęcia” Pełen raport z prac delegacji ma być gotowy na początku 2021 roku. Rada Europy zajęła się łamaniem praw mniejszości seksualnych w Polsce na wniosek dwójki posłów: Hanny Gill-Piątek i Krzysztofa Śmiszka. Uchwały o tzw. „strefach wolnych od LGBT” nie po raz pierwszy stały się tematem europejskiej debaty i zaniepokojenia. Już w lipcu Komisja Europejska zdecydowała o cofnięciu europejskich dotacji dla gmin, które przyjęły tego typu zapisy. Po tej zapowiedzi część samorządów próbowała wyjaśniać, że zapis nie uderza w mniejszości seksualne, ani nie uderza w jakiekolwiek osoby. "Orientacja seksualna stała się polaryzującą kwestią w polskim społeczeństwie; w coraz większym stopniu znajduje to również odzwierciedlenie w działaniach władz lokalnych i regionalnych, z których część przyjęła rezolucje i deklaracje dotyczące tzw. »ideologii LGBT«, a także karty rodziny" – napisano w raporcie cytowanym przez portal thegayuk.com. Przeczytaj także: Tablice "Strefy wolne od LGBT" na Lubelszczyźnie. Bo właśnie tu uchwalono szokujące prawo Kongres Władz Lokalnych i Regionalnych to organ doradczy, reprezentujący władze lokalne i regionalne członków Rady Europy. Instytucja ta ma za zadanie zagwarantować rzeczywisty udział władz lokalnych i regionalnych w procesie jednoczenia Europy i pracach Rady Europy. Kongres prowadzi działania zmierzające do upowszechnienia demokracji lokalnej i regionalnej oraz wzmocnienia współpracy granicznej i międzyregionalnej.
To miasto jest jak luksusowe auto: piękne, wygodne i bezpieczne. Wystarczy jednak nacisnąć gaz, a pokaże pazur.
Pierwszy dzień Luksemburg to podobno najnudniejsze miasto w Europie. Bankowcy, rzesza urzędników Unii Europejskiej i jeszcze ci mieszkańcy, o których żartuje się, że są tak bogaci, że każdą wolną chwilę spędzają na liczeniu pieniędzy. Coś w tych stereotypach jest – ale nie do końca. Eurokratów rzeczywiście nie brakuje, ale dzięki temu, że przyjechali z całej Europy, wprowadzają do miasta wielokulturowy ferment i atmosferę tolerancji. Dzięki pieniądzom miasto jest zadbane i bezpieczne. Ponad 150 banków też ma swoje zalety: przynajmniej nie trzeba błądzić w poszukiwaniu bankomatów. Jestem w Luksemburgu pierwszy raz, choć od jakiegoś czasu mieszkam w Brukseli. Tu jest jakoś inaczej. Dziwna stolica, bo i dziwny kraj. Luksemburg to najmniejsze państwo Unii Europejskiej. Zaledwie 2,5 tys. km2, z jednego do drugiego końca nie ma nawet 100 km. I pomyśleć, że o ten skrawek ziemi przez wieki walczyli Niemcy, Francuzi, Hiszpanie, Holendrzy, a nawet Czesi. Korzenie państwowości sięgają X w., kiedy Zygfryd, książę Lotaryngii, postanowił przekształcić dawną rzymską twierdzę w swoją siedzibę. Wokół niej powoli wyrastało miasto, potem kolejne osady, aż wreszcie powstał mały kraj. Do dziś pozostaje monarchią, a władca ma dumny tytuł wielkiego księcia. Na co dzień jednak nie obnosi się przesadnie ze swym majestatem: jego dzieci chodzą do publicznych szkół, a parę książęcą często można spotkać na zakupach czy w teatrze. Nic dziwnego, że Luksemburczycy go kochają. Po dwóch dniach polubiłam go i ja. 10:00 Mam słabość do Ameryki. Okazuje się, że dobrze trafiłam – Luksemburg to jedno z najbardziej proamerykańskich państw Starego Kontynentu. Wszystko dlatego, że mieszkańcy zawdzięczają swoją wolność żołnierzom USA. Dlatego zwiedzanie miasta rozpoczynam od położonego na peryferiach Cmentarza Żołnierzy Amerykańskich (val du Scheid 50, Hamm; www.abmc. gov/cemeteries), którzy wyzwalali Luksemburg. Leży tu ponad pięć tysięcy bohaterów zza oceanu, w tym ich przywódca gen. George Patton. Miejsce zadbane i pamiętane – Luksemburczycy potrafią być wdzięczni. W całym państwie pełno jest pomników poświęconych amerykańskiej armii, a ulice noszą imiona tamtejszych prezydentów. Z drugiej strony, inaczej niż w pozostałych krajach Europy, ciągle można tu spotkać młodych ludzi o imieniu... Adolf. Imię to było tu tak popularne, że nawet Hitler go nie zohydził. Na cmentarz docieram piechotą, ale można też tu przyjechać autobusem lub taksówką. 14:00 Wracam do centrum. Wąskie uliczki, słodkie kamienice i eleganckie skwery podobają mi się coraz bardziej. W drodze na stare miasto ogromne wrażenie robi budynek będący połączeniem zabytkowych murów z nowoczesnym szkłem i metalem. To Miejskie Muzeum Historii (rue du Saint-Esprit 14; www.mhvl.lu). Hm, nie wiem, czy chcę się zagłębiać w historię Luksemburga, ale wchodzę do środka. Okazuje się, że było warto: interaktywna placówka to muzealnicze dzieło sztuki. Wciąga mnie nawet wystawa o miejskiej kanalizacji, szczególnie że można zanurzyć nogi w e-rzece! Z najwyższego piętra rozciąga się rewelacyjny widok. 16:00 Zabudowa Luksemburga to głównie kamieniczki z XVII–XIX w. Bardzo zadbane, odnowione. Dla mnie aż za bardzo – momentami czuję się trochę jak w Disneylandzie – zabytkowe obiekty wyglądają, jakby zbudowano je przed chwilą. Niektóre są naprawdę imponujące – to dzięki nim tutejsza starówka została wpisana na listę światowego dziedzictwa UNESCO. Miasto jest znane też ze swoich fortyfikacji, podobno najmocniejszych w tej części Europy. Budowali je jeszcze Hiszpanie, Austriacy, Francuzi. Prace trwały od X do połowy XIX w., kiedy traktat w Londynie nakazał rozbiórkę większości murów, dając w zamian Luksemburgowi pełną niepodległość. Na szczęście nawet to, co zostało, robi wielkie wrażenie. Spacer po fortyfikacjach zaczynam za luksemburską katedrą Notre Dame. Przechodzę przez pasaż Chemin de la Corniche. Luksemburg na swoich stronach internetowych zachwala go jako „najpiękniejszy balkon Europy”. I rzeczywiście tutejsze widoki są rewelacyjne. Można się nimi zachwycać do woli, bo chodzenie po murach jest w pełni bezpieczne. Docieram do uwielbianego przez mieszkańców Pałacu Wielkich Książąt (rue du Marché-aux-Herbes 17). W pałacu z XVI w. mieszczą się biura, a w dobudowanym w 1859 r. kompleksie znalazł swą siedzibę luksemburski parlament. Latem pałac można zwiedzać, wiosną i zimą pozostaje podziwianie go z zewnątrz. Warto wybrać się tu wieczorem, gdy budynek jest naprawdę efektownie podświetlony. Sam wielki książę Luksemburga Henryk i jego żona Maria Terasa nie mieszkają tu. Wybrali spokojniejszy zamek Berg tuż pod Luksemburgiem. Na co dzień nie muszą bywać w stolicy, bo władza księcia ma charakter ceremonialny. Choć nie do końca: trzy lata temu monarcha wywołał kryzys polityczny, zapowiadając, że nie podpisze ustawy dopuszczającej eutanazję. 19:00 Zwiedzanie miasta trochę mnie zmęczyło, zrobiło się zresztą ciemno, więc coraz mniej widać. Pora na kolację. Ufam rekomendacji Kasi, pracującej tu polskiej ekonomistki, która poleca Namaste (rue de Strasbourg 19; www.namaste-restaurant.com). Specjalność tej restauracji? Kuchnia hindusko-himalajska. W tym wielokulturowym mieście to idealny wybór. Decyduję się na średnio ostrego kurczaka Kukhura Makhani. Danie kosztuje ok. 15 euro. 21:00 Niedaleko restauracji znajduję szwedzki bar Crossfire (rue Dicks 15; www.crossfire.lu). Ciemne, nastrojowe wnętrza sprawiają, że postanawiam zostać tu nieco dłużej i opracować plan na dalszy ciąg wieczoru. Próbuję luksemburskiego wina musującego Bernard-Massard (kieliszek 4 euro) i szwedzkiego ciasta cynamonowego (2 euro). Wino okazuje się na tyle dobre, że zostaję przy nim do końca dnia. W barze słychać różne języki – są tu Luksemburczycy (tak, tak, mówią odrębnym językiem!), Niemcy, Belgowie, Francuzi, Anglicy i Polacy. 23:00 Znajomi ostrzegali, że życie w mieście zamiera po godzinie 19. Okazuje się, że jest zupełnie inaczej. W okolicach Muzeum Historii i Sztuki znajduję co najmniej kilka porządnych klubów. W każdym przy głośnej muzyce bawi się tłum ludzi. Wchodzę do Shaggy’s W każdym przy głośnej muzyce bawi się tłum ludzi. Wchodzę do Shaggy’s (rue de la Boucherie 16; www.shaggys.lu). Przy drzwiach tabliczka „No F*** Lady Gaga”. I rzeczywiście – zamiast najnowszych przebojów, słychać hity z lat 90. To chyba najwęższy klub świata – dla tych, którzy lubią bliski kontakt z innymi. Choć normalnie ścisk rodzi agresję, przeciskający się tu w tłumie młodzi ludzie przedstawiają się, tańczą i żartują. 24:00 Ciasno jest też w odległym o kilkanaście metrów Ciasno jest też w odległym o kilkanaście metrów klubie The Tube (rue Sigefroi 8; www.thetube.lu). Trudno nawet znaleźć miejsce stojące. Pewnie dlatego, że luksemburscy Anglicy tu właśnie świętują zwycięstwo nad Walijczykami w rugby. Muzyka trochę inna: najnowsze przeboje plus rock. Drugi dzień 09:30 Po odespaniu nocnych szaleństw idę do Narodowego Muzeum Historii i Sztuki Narodowego Muzeum Historii i Sztuki (Marché-aux-Poissons; www. mnha.public.lu). Ten intrygujący budynek zachwycił mnie już w nocy. Jak wszędzie w Luksemburgu, idę tam na piechotę, przy okazji podziwiając kolejne kamieniczki. Każda z nich to świadectwo zamożności mieszkańców. Spotkani po drodze ludzie zadają kłam stereotypowi, że bogactwo psuje charakter. Gdy szukam drogi, sami pytają, czy mi pomóc, uśmiechają się, od każdego bije życzliwość.Muzeum obejmuje kolekcje od prehistorii do dzieł współczesnych. No tak, w tym małym kraju wszystko jest w wersji kompaktowej. Placówka nowiutka, interaktywna i przemyślana, więc dziwi mnie, że jestem jedynym zwiedzającym. Na samej górze mała, ale ciekawa kolekcja współczesna: Cézanne, Picasso, Magritte, Rodin. Wokół muzeum na Marché-aux-Poissons 9 (gdzie kiedyś był targ rybny) kilka małych galerii. Korzystam z okazji, żeby zobaczyć prace tutejszych młodych twórców. 12:00 Artyści i ich dzieła jeszcze mi się nie znudzili, jadę więc do Muzeum Sztuki Nowoczesnej MudAM (Park Dräi Eechelen 3; www.mudam.lu). Mieści się w dzielnicy Kirchberg, tej samej, w której są wszystkie unijne instytucje. Zaskakujące, ale okupowane przez eurokratów budynki doskonale się komponują z galerią i operą. Galerię polecam nawet tym, którzy nie interesują się sztuką współczesną – warto ją odwiedzić tylko po to, by zobaczyć przepiękny budynek, w którym się mieści. Muzeum świetnie współgra z ruinami starej fortecy, na których je zbudowano. Jasny, asymetryczny obiekt zaprojektował Ieoh Ming Pei, twórca m.in. słynnej szklanej piramidy przy muzeum w Luwrze. Galeria ma ciekawą kolekcję stałą i wystawy czasowe. Muzeum jest nowe, otwarte niespełna pięć lat temu, a mimo to ma już bogate zbiory: Jack Goldstein, Cy Twombly, Cindy Sherman czy Bruce Nauman mogą zawrócić w głowie każdemu miłośnikowi postmodernizmu. Przed zwiedzaniem muszę coś zjeść. Decyduję się na lunch w kawiarni przy galerii. Dzięki oryginalnej koncepcji architektonicznej tutejsza kafeteria to uczta nie tylko dla żołądka, ale i dla oczu. Tym razem wybieram coś z kuchni luksemburskiej. Kelner poleca mi tiirtech – danie z kapusty, ziemniaków i szynki z sałatką (12 euro). Smakiem przypomina trochę nasz rodzimy bigos, ale jest mniej kwaśne. 15:00 Do wyjazdu zostało mi jeszcze trochę czasu, więc postanawiam obejrzeć fortyfikacje na starym mieście. Jest zima, więc niestety nie mogę zwiedzić kazamatów, wykutych w skale tuneli, w których w czasie II wojny światowej mieszkańcy kryli się przed bombardo waniami. Większość z podziemnych korytarzy jest zasypana, ale część z nich odnowiono i latem udostępnia się turystom. Nawet z zewnątrz wyglądają interesująco. Powoli schodzę uliczkami w dół, do dawnej dzielnicy robotniczej Grund. Oglądam przepiękne kamieniczki, a także centrum kulturalne urządzone w starym opactwie Neumünster. Uwaga: czasem wyświetlane są tu również polskie filmy! 16:30 Pora na postój. W kamieniczkach nad rzeką widzę liczne kawiarnie, puby i bary. Wchodzę do lokalu o literackiej nazwie Oscar Wilde’s (rue Bisserwee 9; www.oscarwildes.lu). Okazuje się, że to irlandzki pub, w którym tłumy oglądają mecz rugby. No tak, w końcu poeta był Irlandczykiem. Jego rodacy wygrywają – więc atmosfera w pubie gorąca. Próbuję lokalnego luksemburskiego piwa – bo¤ erding. Smakuje świetnie! 17:30 Idąc na dworzec, wsiadam do wykutej w litej skale windy, która zawozi mnie na plac St. Esprit. Pociąg zaraz odjeżdża. Jest czysty, punktualny i luksusowy. Jak Luksemburg. INFO Ludność: ok. 88 tys. Język: niemiecki, francuski i używany tylko w tym kraju luksemburski. Większość mieszkańców mówi też świetnie po angielsku. Położenie: Luksemburg leży na południu kraju, niedaleko granicy z Francją. Niemcami i Belgią. Klimat trochę łagodniejszy niż w Polsce. Szczyt sezonu turystycznego przypada na lipiec i sierpień. W maju i czerwcu też możemy liczyć na dobrą pogodę, a do tego na tańsze hotele i przeloty. Wiosną i latem najwięcej się dzieje – są np. festiwale muzyczne (już w marcu ruszają koncerty w ramach festiwalu Echternach i Festiwalu Wiosennego). Zima też ma swoje uroki – wtedy odbywa się najwięcej premier teatralnych. Do Luksemburga nie ma bezpośrednich rejsów z Warszawy. Można polecieć przez np. Brukselę. Lot Wizzairem w dwie strony to koszt od 160 zł (kupowany wcześniej) do ok. 500 zł (gdy kupujemy w ostatniej chwili). Z lotniska możemy do Luksemburga jechać autokarem (koszt to 44 euro w dwie strony) lub pociągiem (koszt od 40 euro w dwie strony). To na tyle małe miasto, że jeśli zatrzymamy się w centrum, wszędzie dotrzemy na piechotę. Jest dobra sieć autobusowa. Bilet jednorazowy kosztuje 1,5 euro. Autobusem można jeździć za darmo z Luxembourg Card (z nią można też wejść do kilkudziesięciu atrakcji turystycznych). Koszt zakupu takiej karty na dwa dni to 17 euro. Do restauracji ludzie często przychodzą z psami. Widok czworonoga pod stołem nie dziwi. Hotele są nawet o połowę tańsze w weekend. Czasem można znaleźć promocję na najbardziej luksusowe (nawet do 75 proc. taniej). W tygodniu ceny podskakują ze względu na podróżujących tu urzędników unijnych i bankowców. Warto nauczyć się kilku słów po luksembursku: Dzień dobry – Gudde Moiën Przepraszam – Pardon Dziękuje – Merci Tak – Jo Nie –Neen Czy mówisz po angielsku? –Schwätzt Du Englesch? Na zdrowie! – Prost! Gdzie jest toaleta? – Wou ass d'Toilette? Ambasada RP w Luksemburgu, rue Pulvermühle 2, tel. (00352) 26 00 32, tel. dyżurny w pilnych sprawach losowych: (00352) 621 351 193. Ambasada Wielkiego Księstwa Luksemburga w Polsce, ul. Słoneczna 15, tel. 22 507 86 61. Warszawa. www.lcto.lu– wirtualne biuro informacji turystycznej www.ont.lu– Luxembourg Card www.vdl.lu– komunikacja miejska KOSZT: ok. 200 euro (PLUS DOJAZD) 3 SPOSOBY NA LUKSEMBURG NOCLEG Luxembourg City Hostel, rue du Fort olisy 2, www.youthhostels.lu Najmniej komfortowo, ale cena łóżka w pokoju 6-os. – 20 euro. Hotel Carlton, rue de Strasbourg 7/9, tel. (00-352) 29 96 60, www.carlton.lu Cena jedynki w weekend, ze śniadaniem – 80 euro. Hotel Le Place d'Armes, place d'Armes 18, www.hotel­leplacedarmes.com Luksusowy, artystyczny hotel – każdy pokój w innym stylu. JEDZENIE Najtaniej zjemy w markecie Delhaize (jeden jest przy dworcu kolejowym). Znajdziemy tu pyszne kanapki, sałatki i napoje. Warto spróbować kuchni luksemburskiej. Bogaty wybór ma La Mousel's Cantine, Montée de Clausen 46. Dania główne ok. 20 euro. Restauracja Clairefontaine przy place de Clairefontaine 9. Polecana ze względu na kuchnię francuską. Menu obiadowe – 100 euro. ZAKUPY Znane nam sieciówki, a także te dostępne tylko w krajach Beneluksu znajdziemy na Grand Rue. W weekend zdarzają się dodatkowe promocje. Oryginalną biżuterię, upominki i książki kupimy w sklepie przy galerii MudAM. Są tu też zaskakujące kształtem i funkcjami zabawki. Przy Grand Rue i w okolicach mieszczą się butiki z luksusowymi markami. Uwaga – w Louis Vuitton trzeba nastawić się na kolejki.