National Geographic
type: channel
link: https://www.national-geographic.pl
date: 2024-08-26T16:13:55.000Z
update period: hourly
update frequency: 1
update base: 2000-01-01T12:00+00:00
items: National Geographic 3/23
items: Rzuć wszystko i galopuj po bezkresnych stepach Mongolii
items: Historia z Ułan Bator. "Opuszczając jurtę, widzimy tylko płoty. Mam wrażenie, że mieszkam w pudełku"
items: Sztuka surwiwalu: Grobowe wykopaliska
items: Mongolia - garść informacji praktycznych
items: Mongolia - w bezmiarze przestrzeni
items: Mongolia

National Geographic 3/23
type: item
date: 2023-02-22T23:15:26.000Z
creator: Jan Stradowski
subject: Magazyn
subject: National Geographic
subject: hotele
subject: mongolia
subject: porady
subject: ułan bator
description: Skarby zagrabione
encoded: W życiu wielu ludzi muzea odgrywają ważną rolę. Kiedy byłem dzieckiem, nasze rodzinne wizyty w takich miejscach jak Milwaukee Public Museum czy Field Museum of Natural History w Chicago były moją ulubioną formą spędzania czasu poza domem. Mam to szczęście, że podczas moich podróży mogłem odwiedzić niektóre z najznakomitszych muzeów świata, mieszkam zaś w sąsiedztwie instytucji mających przebogate zbiory (tydzień pracy w Nowy Jorku często kończyłem piątkową wizytą w Metropolitan Museum of Art). W oglądaniu sztuki i innych wytworów pracy człowieka na własne oczy jest coś, co pomaga nam poznawać historię i kulturę w sensualny sposób. A świetni kuratorzy potrafią wskazać takie związki pomiędzy przedmiotami, które pozwalają ujrzeć świat w zupełnie nowym świetle. Jednak wiele muzeów ma w zbiorach eksponaty pozyskane niegdyś metodami, które dziś uznajemy za nielegalne bądź nieetyczne. Wiele wyszabrowano po bitwach, zabrano rdzennym mieszkańcom siłą bądź przejęto pod groźbą jej użycia. Okładkowy artykuł niniejszego wydaje pokazuje te uwikłania i próby zmierzenia się z problemem restytucji. A nie jest on wcale nowy: Grecja od prawie 200 lat zabiega o zwrot z Muzeum Brytyjskiego tzw. marmurów Elgina. To, co się zmienia, to odpowiedź, ponieważ wiele placówek redefiniuje rolę muzeum oraz samo „posiadanie” kultury. To prowokujący do myślenia temat, który może przynieść zadośćuczynienie za dawne krzywdy. Przyjemnej lektury. Nathan Lump redaktor naczelny

national-geographic-3-23-593940a.jpg
width: 2064
height: 3000

Rzuć wszystko i galopuj po bezkresnych stepach Mongolii
type: item
date: 2019-09-06T08:00:00.000Z
creator: redakcja
subject: Test Travelera
subject: Traveler
subject: Traveler Site
subject: Edukacja
subject: Kuchnia
subject: Kultura
subject: mongolia
subject: Sport
subject: step
subject: Travel
subject: ułan bator
description: Słona herbata z mlekiem kobyły suutei tsai, poczucie wolności i niekończące się po horyzont stepy.
encoded: Tak będzie smakować ta podróż. Co kilka godzin lub dni zamigocą pojedyncze jurty. Step ciągnie się po horyzont. Mongolia jest pięć razy większa od Polski, ale zamieszkuje ją tylko trzy miliony ludzi. To właśnie po to, by docenić tę przestrzeń, warto pokonać ją konno. Najlepiej zwierzę kupić na targu w stolicy Ułan Bator i samemu ruszyć w nieznane. Zdrowy koń kosztuje tu 100 dol. Na koniec pobytu łatwo go odsprzedać. Jeżeli jednak nie czujecie się pewnie jako jeźdźcy, możecie skorzystać z oferty jednej z firm, które organizują konne wycieczki. Grupy wyruszają z Ułan Bator. Dziennie w siodle pokonują około 40 km. Po drodze czekają: surowa tajga, stepy, góry, pustynie, jeziora. Nocuje się w namiotach lub jurtach zamieszkanych przez pasterzy. Ci wieczorami opowiadają o życiu nomadów i podpowiadają, jak dbać o konie. Gwarantujemy, że tego nie doświadczysz podczas żadnej wycieczki autokarem. (JUR) NO TO W DROGĘ! ■ KIEDY Najlepiej jechać w sezonie letnim: od końca maja do początku września. ■ ZA ILE W lokalnych biurach podróży za trzydniową wycieczkę zapłacisz 450 dol. od osoby. Ale już tydzień w siodle to koszt od 1 do 1,9 tys. dol. Najdłuższe wyprawy trwają 15 dni i kosztują ok. 2,5 tys. dol.

https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/a5447a0f6410efbbfb7c943e050bbc0c5de0c063-8d298a2.jpeg
width: 1000
height: 645

Historia z Ułan Bator. "Opuszczając jurtę, widzimy tylko płoty. Mam wrażenie, że mieszkam w pudełku"
type: item
date: 2018-12-17T01:11:00.000Z
creator: Don Belt
subject: Ludzie
subject: National Geographic Site
subject: Edukacja
subject: Kultura
subject: mongolia
subject: Travel
subject: ułan bator
description: Gwałtowny napływ koczowników całkowicie odmienia oblicze mongolskiej stolicy.
encoded: Młody mongolski pasterz Oczkhuu Genen spakował niedawno cały swój dobytek na wypożyczoną ciężarówkę i wyjechał do wciąż rozrastającej się stolicy kraju – Ułan Bator. Konieczność przeprowadzki mogła być dla niego przyznaniem się do porażki i poważnym wstrząsem, ale na zewnątrz sprawiał wrażenie łagodnego człowieka, całkowicie skoncentrowanego na swoim celu. W kilka godzin po przyjeździe, na skrawku ogrodzonego terenu wynajętym na przedmieściach stolicy, Oczkhuu rozłożył swoją jurtę – tradycyjny, okrągły namiot mongolskich koczowników. Górujące nad Ułan Bator zbocza podzielono na tysiące takich skrawków, każdy z jurtą pośrodku. Po zamontowaniu rury kominowej do żelaznego piecyka i umocowaniu kołków pasterz otworzył niewielkie drewniane drzwi, wpuszczając do środka swoją żonę Norwu razem z nowo narodzonym synkiem Ulaką oraz sześcioletnią córeczką Anuką. Widoki rozciągające się za drzwiami ich namiotu były jednak całkowicie odmienne od tego, do czego przywykli, mieszkając na stepie jakąś godzinę drogi na południowy zachód od stolicy. To właśnie tam, niedaleko jurty rodziców Norwu, w krainie rozkołysanych wiatrem traw, opiekowali się swoimi stadami. Tu co chwila wzrok natrafiał na dwumetrowe drewniane płoty, a zamiast ukochanych zwierząt – koni, bydła i owiec – po obejściu krążył jedynie należący do właściciela terenu czarno-brązowy kundel zanoszący się ochrypłym ujadaniem przy najmniejszych oznakach niepokoju. A tych mu nie brakowało, bo tuż za płotem mieszka jakieś 60 proc. z ponadmilionowej populacji Ułan Bator, stłoczone w prowizorycznych slumsach, zwanych również jurtowiskiem, pozbawionych dróg, bieżącej wody i kanalizacji. Jak we wszystkich tego typu dzielnicach, także tutaj panoszą się przestępczość, alkoholizm, bieda i desperacja. Nic dziwnego, że wielu mieszkańców zdecydowało się na coś, co wcześniej było dla nich niewyobrażalne, i zaczęło na noc zamykać drzwi. – Opuszczając jurtę, widzimy tylko płoty – skarży się Oczkhuu – Mam wrażenie, że mieszkam w pudełku. K…

https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/755c08b39ec51729455de2d4793c81ea9405b704-a978cef.jpeg
width: 670
height: 446

Sztuka surwiwalu: Grobowe wykopaliska
type: item
date: 2013-09-05T09:09:54.000Z
creator: Christine Lee
subject: Historia
subject: National Geographic Site
subject: archeologia
subject: mongolia
subject: ułan bator
description: Z Ułan Bator do miejsca naszych wykopalisk − starożytnego cmentarza położonego blisko granicy z Kazachstanem – jechaliśmy cztery dni. Niemal 1600 km przez stepy środkowej Mongolii, pustynię Gobi i góry Ałtaj.
encoded: Gdy w pewnej wiosce niedaleko celu podróży zapytaliśmy o drogę, powiedziano nam, że ten cmentarz to miejsce przeklęte. Byli na nim pochowani członkowie rodziny królewskiej z imperium Xiongnu. Aby powstrzymać inwazję tego ludu na Chiny, wybudowano Wielki Mur. Na miejscu ogarnęło nas przeczucie, że coś jest nie tak. Zwykle po pracy siadaliśmy przy ognisku i rozmawialiśmy, ale tam panowała cisza. Chociaż wykopaliska znajdowały się na środku pustyni, roiło się od komarów. Niektórzy członkowie lokalnego zespołu zostali tak pogryzieni, że od drapania nabawili się infekcji. Przed kilkoma dekadami jacyś badacze już tam pracowali, zostawiając po sobie ogromne dziury. Przez lata zwierzęta wpadały do nich, tracąc życie. Kiedy stanęłam na skraju jednego z dołów, poczułam niepokój, jakby ktoś nas obserwował. Miałam wrażenie, że jakieś siły nie chcą, byśmy tu byli. Powiedziałam zespołowi wykopującemu szkielety, że zbadamy je, gdy trafią do muzeum w Ułan Bator, i wyjechaliśmy. Większość ludzi nie czuje się komfortowo w miejscach związanych ze śmiercią. Mój ojciec niepokoił się, że duchy wykopanych osób mogą za mną podążać. Wyjaśniałam mu, że nie niszczę szczątków, ale przypominam o tych, o których już zapomniano. − Poza tym − mówiłam − jeśli kiedykolwiek poczułabym, że zmarły nie chce mnie w danym miejscu, opuściłabym je. I to była właśnie taka sytuacja. Christine Lee - badaczka National Geographic, specjalizacja bioarcheolog, miejsce Mongolia. (Fot. Mark Thiessen) Większość ludzi nie czuje się komfortowo w miejscach związanych ze śmiercią. Mój ojciec niepokoił się, że duchy wykopanych osób mogą za mną podążać. (Rys. Istvan Banyai)

ng2-5b1a9be.jpg
width: 600
height: 400

Mongolia - garść informacji praktycznych
type: item
date: 2009-04-03T07:18:47.000Z
creator: Redaktor National Geographic
subject: Kierunki
subject: Traveler
subject: Traveler Site
subject: hotele
subject: mongolia
subject: porady
subject: ułan bator
description: Jeśli wybierasz się do Mongolii poniżej znajdziesz niezbędne informacje dotyczące tego kraju.
encoded: ■ Powierzchnia: 1 564 tys. km2, kraj dzieli się na 21 prowincji zwanych ajmakami. Stolica: Ułan Bator, ok. 1 mln mieszkańców. ■ Ludność: 3 mln. ■ Religie: Większość Mongołów jest buddystami (wyznawcami lamaizmu). Ok. 6 proc. ludności, głównie mieszkająca na zachodzie kraju mniejszość kazachska, to muzułmanie. ■ Język: mongolski (należący do tzw. ałtajskiej ligi językowej). Wiele osób trochę zna rosyjski (w Mongolii retransmitowane są programy rosyjskiego radia i telewizji). Z młodzieżą w Ułan Bator często można się porozumieć po angielsku. ■ Alfabet: Nieco zmodyfikowana cyrylica. Czasem używa się alfabetu staromongolskiego. ■ Waluta: tugrik (MNT). 1 000 MNT= ok. 2,5 zł ■ Najlepszym miesiącem do zwiedzania Mongolii jest lipiec. Pod koniec sierpnia w nocy – zwłaszcza w górach – robi się już uciążliwie chłodno. ■ Wiza pobytowa jednokrotna na pobyt w Mongolii w celach turystycznych do 30 dni kosztuje 40 USD plus 7 USD za przyjęcie wniosku wizowego. Cena wizy ekspresowej (wystawianej w ciągu jednego dnia) jest dwa razy wyższa. ■ Do wyrobienia wizy konieczna jest fotografia i minimum jedna wolna strona w paszporcie. Wniosek można pobrać na stronie internetowej ambasady. W podróży koleją wymagana jest również wiza rosyjska. Umożliwia ona przejazd przez Białoruś. ■ Koleją: Najtaniej jest pojechać koleją do Moskwy, następnie Koleją Transsyberyjską na trasie Moskwa–Ułan Bator przez Irkuck (przejazd trwa ok. 5 dób). Koszt ok. 700–1 000 zł. Warto wysiąść nad jeziorem Bajkał choćby na kilkudniowy odpoczynek. Co jakiś czas pojawiają się wygodne połączenia z Polski lub z granicy, np. pociąg Warszawa–Irkuck z przesiadką w Mińsku lub Brześć–Irkuck. Dostępność połączeń należy sprawdzać na bieżąco. www.poland.aeroflot.aero www.lufthansa.com ■ 29-dniowa wycieczka objazdowa po kraju ze zwiedzaniem okolic Bajkału ok. 3 000 USD. www.mktramping.pl ■ Koleją. Mongolię przecina jedna linia kolejowa umożliwiająca przemierzenie kraju z północy na południe. Do północno-zachodniego krańca kraju d…

https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/a8ca8b9421c0752700175b3dbcea90a270c1bd9e-0403e2a.jpeg
width: 500
height: 319

Mongolia - w bezmiarze przestrzeni
type: item
date: 2009-04-03T07:10:57.000Z
creator: Marcel Kwaśniak
subject: Kierunki
subject: Traveler
subject: Traveler Site
subject: Kultura
subject: mongolia
subject: natura
subject: ułan bator
description: Potomkowie Czyngis-chana żyją w zgodzie z surową stepową przyrodą i dbają, by była dla nich jak najłaskawsza.
encoded: Dokąd jedziecie? Do Mongolii? Przecież tam nic nie ma. Tylko step! – dopytuje się z niedowierzaniem białoruski celnik w Terespolu. No właśnie: wspaniały, szeroki step. I pustynia, i zaskakująca Europejczyka kultura nomadów zamieszkujących ten wielki azjatycki kraj wciśnięty między dwa mocarstwa. Pięć dni spędzam w wagonie płackartnym Kolei Transsyberyjskiej. Pieczę sprawuje tu prowadnica – władczyni klucza do zamykanej na każdej stacji toalety. W wagonie stoi samowar z wrzątkiem, na dworcach babuszki sprzedają jedzenie, lody i zimne piwo. Im bardziej zbliżam się do Bajkału, tym więcej mam okazji do kupna pożywnych orzeszków z limby (przekornie nazywane cedrowymi) i ryb – bajkalskich omulów i chariusów. W transsibie obowiązuje swoista etykieta. Każdy zagadnięty (i zagadujący) ma niepisany obowiązek opowiedzieć o swojej rodzinie (w szczegółach) i o pracy (ogólnie) oraz poczęstować się wzajemnie – najlepiej domowym – przysmakiem. „Ludzie imperium” w podróży wyciągają z pamięci niemiłosiernie pokręcone życiorysy. Niektóre chciałoby się szybko zapomnieć, zwłaszcza wojenne wspomnienia żołnierzy. Pociąg żyje własnym życiem, a odległości odmierzane są dniami jazdy. Na wszystkich rozkładach obowiązuje czas moskiewski, mimo że za oknem ciągle się on zmienia i rozciąga jak guma. Po kilku dniach czas „w środku” (transportu) i poza nim różni się już o 4–5 godzin. Siedzący obok mnie mężczyzna, który wybrał się do kolegi na grilla, twierdził z rozbrajającą prostotą: – To przecież niedaleko. Tylko dwie doby w jedną stronę. Udaje mi się nawiązać pierwsze kontakty z Mongołami. Powoli przyzwyczajam się do ich mowy, ale część artykułowanych przez nich dźwięków wydaje mi się zupełnie nieprawdopodobna. Na przykład popularne mongolskie potwierdzenie, coś w rodzaju naszego „no” albo „taaa”, brzmi jak „thhh”, i to na wdechu! Do Rosji Mongołowie podróżują koleją, głównie w celach handlowych. Upychają gdzie się da wielkie toboły i wciskają je na półki mniej obładowanych podróżnych. Dostaję ja…

https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/002fdd13d53543cfaacdbde0aef10e603d8ac0a6-53a2063.jpeg
width: 500
height: 334

Mongolia
type: item
date: 2009-03-25T19:52:35.000Z
creator: Krzysztof Darewicz
subject: Kierunki
subject: Traveler
subject: Traveler Site
subject: historia
subject: Kultura
subject: mongolia
subject: ułan bator
description: W Mongolii brak dróg, kolei, miast. Ma za to bezkresny step i nomadyczną tradycję.
encoded: Któż z nas nie marzy, by porzucić cały ten cywilizacyjny zgiełk, wsiąść na konia i galopować przez bezkresny zielony step, wdychać krystalicznie czyste powietrze, a nocą przy ognisku wpatrywać się godzinami w rozgwieżdżone niebo. I spotykać tam tylko ludzi dobrych, prostych, gościnnych i zżytych z naturą, a nie jakichś zepsutych telewizją, telefonami i komputerami popaprańców. Czy są jeszcze na świecie takie miejsca? Niestety, coraz mniej. Ale wciąż jeszcze możemy dziękować Bogu za Mongolię. Mongolia chyba wszystkim kojarzy się ze stepem, jurtami i Czyngis-chanem, którego wojownicy – znani u nas jako Tatarzy – dotarli do ziem polskich w XIII wieku. W tym roku mija zresztą 800. rocznica stworzenia zjednoczonego państwa mongolskiego przez Temudżyna, obwołanego Wielkim Chanem, czyli Czyngis-chanem. Jego wojownicy podbili Chiny, Azję Środkową, Persję, Indie, Rosję oraz Europę Wschodnią i choć to jedno z największych imperiów w dziejach ludzkości szybko upadło, a Mongolia stała się potem częścią cesarstwa chińskiego, to życie w stepie jeszcze dziś toczy się prawie tak jak za czasów Czyngis-chana. W mongolskiej stolicy Ułan Bator jest już, oczywiście, sporo nowoczesności. Rosną nowe budynki, otwierają się nowe hotele, restauracje, dyskoteki i banki, po ulicach jeździ mnóstwo japońskich i koreańskich samochodów. Młode pokolenie Mongołów, wyrośniętych i modnie ubranych, potrafi już rozmawiać z cudzoziemcami po angielsku. Ale tym, co najbardziej rzuca się w oczy – i to nie tylko w Ułan Bator – jest jednoczesny powrót starego, czyli ogromny wysiłek Mongołów na rzecz odbudowy tożsamości narodowej i tradycji. Tu zaś kluczowe znaczenie ma kult Czyngis-chana. Kiedy byłem po raz pierwszy w Mongolii ćwierć wieku temu, o Czyngis-chanie najlepiej było nie mówić wcale, a jeżeli już, to tylko źle. Ówczesne komunistyczne władze porównywały go do Hitlera, wcześniej zaś za jakąkolwiek wzmiankę o Czyngis-chanie lądowało się w więzieniu. Takie było polecenie władz sowieckich, które traktowa…

https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/171893f4ffb62c4f3199ac6942fbbaf7683f9bcb-d977354.jpeg
width: 640
height: 414