Nowy powód, by odwiedzić Wietnam. Trend z TikToka przyciąga młodych turystów z całego świata
Nową wizytówką Wietnamu staje się moda, gdyż coraz więcej młodych podróżników przybywa tu po to, aby skorzystać z usług lokalnych krawców. Trend, który podbił media społecznościowe, sprawił, że tamtejsze pracownie zyskały miano obowiązkowego punktu na mapie podróży.
Wietnam od dawna przyciąga podróżnych niepowtarzalnymi krajobrazami – od surowych szczytów Gór Annamickich po wpisaną na listę UNESCO Zatokę Ha Long. Zachwyca również bogactwem kultury, widocznym w starożytnych świątyniach, dynamicznych metropoliach takich jak Hanoi i Ho Chi Minh czy w słynnej kuchni, uznawanej za jedną z najlepszych w Azji. Dziś jednak młodzi turyści odkrywają jeszcze jeden powód, by wybrać się do tego kraju. Tym razem chodzi o… ubrania. Moda na miarę w Wietnamie. Dlaczego turyści szyją ubrania podczas podróży? Wietnam coraz częściej pojawia się na mapie podróży młodych globtroterów, ale tym razem nie tylko ze względu na przyrodę czy zabytki. Coraz większą popularność zyskuje trend zamawiania ubrań szytych na miarę w lokalnych pracowniach krawieckich. Turyści przyjeżdżają tu, by w kilka dni odebrać garnitury, sukienki czy płaszcze, które w innych krajach kosztowałyby fortunę. Połączenie atrakcyjnych cen, wysokiej jakości wykonania i unikatowego doświadczenia sprawia, że Wietnam staje się nową stolicą mody „na wymiar” dla młodego pokolenia podróżników. Zjawisko to ma swoje podłoże w trendach modowych pokolenia Z. W 2025 roku popularne marki stawiają na prostotę i dość konserwatywne kroje – lniane i bawełniane bluzki z dekoltami w łódkę, dopasowane modele bez rękawów zapinane pod szyję, spódnice sięgające kostek czy fasony odsłaniające plecy. Wzorów jest niewiele, nadruki niemal zanikły, a dominują jednolite kolory. To sprawia, że wystarczy mieć wykrój albo kilka zdjęć wymarzonej stylizacji i zanieść je do krawca, który uszyje ubranie na miarę, a przy tym znacznie taniej niż popularne czy luksusowe marki. Ogromny wpływ na popularność tego trendu ma TikTok. Wietnamskie pracownie krawieckie coraz częściej prowadzą tam swoje profile, pokazując gotowe projekty w formie zabawnych, krótkich pokazów mody. Filmy typu „Wszystko, co uszyliśmy na miarę w Hoi An” biją rekordy popularności, a podróżnicy – głównie trzydziestolatkowie z Europy i USA – chwalą się tam garderobą stworzoną podczas kilkudniowego pobytu. View oEmbed on the source website Moda z Hội An podbija TikToka. Ile kosztują ubrania szyte na miarę w Wietnamie? Wietnam przyciąga też możliwością szycia ubrań inspirowanych największymi domami mody. Ponieważ w lokalnych pracowniach można zamówić projekty przypominające kolekcje Prady czy Miu Miu z lat 90., wielu przedstawicieli generacji Z decyduje się odbyć podróż właśnie po to, by zdobyć unikatowe stroje i wyróżnić się z tłumu. To z kolei prowadzi do dyskusji o „kradzieży” pomysłów niezależnych marek, jednak turyści podkreślają, że powstające kreacje przeznaczone są wyłącznie do użytku prywatnego. W pracowniach Hội An zamawiane są m.in. sukienki typu babydoll, asymetryczne kurtki, jedwabne halki, kowbojki czy minispódniczki i szorty. Ponieważ ceny są tam wyjątkowo niskie w porównaniu z rynkiem europejskim (spersonalizowana suknia wieczorowa kosztuje około 150 zł, cały zestaw ubrań 300 zł, a spodnie 85 zł) coraz więcej osób traktuje zakupy w Wietnamie jako realną alternatywę dla drogich butików w Europie, w których ceny stale rosną. Dzięki temu, że młode pokolenia łączą podróże z budowaniem własnej, szytej na miarę garderoby, wietnamskie pracownie zyskują rozgłos w mediach społecznościowych, co bezpośrednio przekłada się na wzrost dochodów lokalnego rynku tekstylnego, a zarazem wywołuje niezadowolenie wśród europejskich marek. Ostatecznie to właśnie połączenie wysokiej jakości i niskich kosztów sprawia, że coraz więcej osób wybiera Wietnam, traktując szycie ubrań jako uzupełnienie turystycznych wrażeń. Źródło: NSS Magazine Nasza ekspertka Sabina Zięba Podróżniczka i dziennikarka, wcześniej związana z takimi redakcjami, jak m.in. „Wprost”, „Dzień Dobry TVN” i „Viva”. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o ciekawych kierunkach i turystyce. Miłośniczka dobrej lektury i wypraw na koniec świata. Uważa, że Mark Twain miał słuszność, mówiąc: „Za 20 lat bardziej będziesz żałował tego, czego nie zrobiłeś, niż tego, co zrobiłeś. Więc odwiąż liny, opuść bezpieczną przystań. Złap w żagle pomyślne wiatry. Podróżuj, śnij, odkrywaj”.
Nadmorski kurort surowo karze turystów za nieodpowiedni ubiór. „To kwestia szacunku”
Coraz więcej europejskich kurortów mówi „dość” turystom, którzy ignorują lokalne zasady. W jednym z nadmorskich miast we Francji władze postanowiły wprowadzić surowy zakaz dotyczący stroju poza plażą. Nowe przepisy budzą skrajne emocje, a ich złamanie może sporo kosztować.
Spis treści: Nadmorskie miasto zakazuje spacerów w strojach kąpielowych Reakcje na zakaz w Les Sables-d'Olonne W ostatnich latach gwałtowny wzrost liczby turystów sprawił, że zjawisko dotąd postrzegane jako motor rozwoju gospodarczego i źródło lokalnych dochodów coraz częściej bywa odbierane jako obciążenie. W odpowiedzi na ten trend wiele europejskich kurortów zaczęło wprowadzać zakazy, stawiając na pierwszym miejscu ochronę lokalnej kultury i porządku publicznego. Najnowszym przykładem jest decyzja burmistrza jednego z francuskich nadmorskich miast, która wywołała szeroką dyskusję, i za złamanie której podróżni mogą słono zapłacić. Nadmorskie miasto zakazuje spacerów w strojach kąpielowych Miasteczko Les Sables d’Olonne położone jest bezpośrednio nad Oceanem Atlantyckim na zachodzie Francji. Miejscowość w sezonie odwiedza wielu turystów, którzy jednak teraz będą musieli się dostosować do nowego zakazu. Kilka dni temu burmistrz kurortu zamieścił w swoich mediach społecznościowych komunikat, który wzbudził niemałe emocje. Yannick Moreau ogłosił bowiem, że podczas spacerów po tym nadmorskim mieście „zabronione jest chodzenie topless lub w stroju kąpielowym”. Jak wyjaśnił, „to kwestia szacunku dla mieszkańców, którzy nie chcą, by ludzie poruszali się po ich mieście półnago”. – To również podstawowa zasada higieny obowiązująca na naszych targowiskach, w sklepach i na ulicach – dodał burmistrz, podkreślając, że przestrzeganie tej reguły traktuje jako element dbałości o porządek publiczny. W mieście rozpoczęto również kampanię pod hasłem „W Les Sables-d'Olonne szacunek nie ma wakacji”. Ulotki rozdawane turystom przypominają, że lokalne plaże ciągną się na długości około 11 kilometrów, co daje każdemu wystarczająco dużo przestrzeni, by swobodnie nosić stroje kąpielowe – ale wyłącznie na plaży, a nie w centrum miasta. Ci, którzy zignorują ten zakaz, muszą liczyć się z konsekwencjami. Policja ma bowiem prawo egzekwować przepisy, a za ich złamanie grozi grzywna w wysokości nawet 150 euro. Reakcje na zakaz w Les Sables-d'Olonne Wpis burmistrza spotkał się z szerokim odzewem internautów. W komentarzach pod jego postem można przeczytać: „Dziękuję, panie burmistrzu. Uważam, że to nie do zniesienia”, „Moi rodzice prowadzą sklep przy plaży i nieraz muszą prosić ludzi, by się ubrali”, „Powinien pan zobowiązać funkcjonariuszy do wystawiania mandatów, bo często tego nie robią – dowodem są tłumy półnagich spacerowiczów” czy „Popieram tę inicjatywę. Aby żyć szczęśliwie, trzeba żyć (nieco bardziej) ubranym”. Pojawiły się jednak również głosy krytyki wskazujące, że w mieście istnieją ważniejsze problemy niż mandaty za niewłaściwy ubiór turystów. Na koniec warto przypomnieć, że podobne przepisy obowiązują już w wielu europejskich kurortach. W La Grande-Motte na południu Francji za zbyt skąpy ubiór poza plażą i nadmorską promenadą grozi kara 150 euro. Mandaty za spacer w bikini po mieście wprowadzono również w portugalskiej Albufeirze i we włoskim Agropoli. Z kolei w hiszpańskiej Maladze za wyjście na ulice bez ubrania można zapłacić nawet 750 euro (ok. 3,2 tys. złotych). Źródła: Fox News, TVN24 Nasza ekspertka Sabina Zięba Podróżniczka i dziennikarka, wcześniej związana z takimi redakcjami, jak m.in. „Wprost”, „Dzień Dobry TVN” i „Viva”. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o ciekawych kierunkach i turystyce. Miłośniczka dobrej lektury i wypraw na koniec świata. Uważa, że Mark Twain miał słuszność, mówiąc: „Za 20 lat bardziej będziesz żałował tego, czego nie zrobiłeś, niż tego, co zrobiłeś. Więc odwiąż liny, opuść bezpieczną przystań. Złap w żagle pomyślne wiatry. Podróżuj, śnij, odkrywaj”.
Kurort zakazał mężczyznom noszenia krótkich spodenek. Uznano je za „nieprzyzwoite”
Decyzja burmistrza małego algierskiego kurortu wywołała ogólnonarodową debatę. Gdy w lipcu zakazano mężczyznom noszenia bermudów, argumentując to „pogwałceniem wartości moralnych”, głos zabrali zarówno lokalni przedsiębiorcy, jak i władze regionu. Sprawa obnażyła narastające napięcia między rozwojem turystyki a normami religijnymi.
Spis treści: Kontrowersyjny zakaz bermudów w algierskim kurorcie Dress code granicą wolności? Kontekst religijny i historyczny zakazu W dobie intensywnego rozwoju turystyki coraz więcej nadmorskich miejscowości zmaga się z koniecznością pogodzenia lokalnych norm obyczajowych z napływem odwiedzających o odmiennych przyzwyczajeniach. Tam, gdzie tradycja styka się z masową kulturą wypoczynku, rodzą się napięcia – często prowadzące do sporów o granice akceptowalnych zachowań. Kontrowersyjny zakaz bermudów w algierskim kurorcie Taki właśnie konflikt wybuchł w niewielkim miasteczku na algierskim wybrzeżu, które dotychczas znane było głównie z urokliwych plaż i spokojnej atmosfery. Gdy lokalne władze zakazały mężczyznom noszenia krótkich spodenek, temat natychmiast wywołał ogólnokrajową dyskusję o normach publicznej przyzwoitości, roli religii oraz wpływie turystyki na lokalną tożsamość. Chetaïbi, niewielka miejscowość licząca ok. 8 tys. mieszkańców, od lat przyciąga tysiące turystów — zarówno z Algierii, jak i z zagranicy. Słynie z malowniczych zatoczek, krystalicznie czystej wody i życzliwości lokalnej społeczności, dla której sezonowa turystyka pozostaje jednym z filarów gospodarki. – Atmosfera zawsze była przyjazna, barwna i żywiołowa. Nie widzieliśmy wrogości wobec plażowiczów. (...) Gościnność to tradycja tego regionu – podkreślał Salah Edine Bey, mieszkaniec miasteczka, w rozmowie z „The Independent”. Ten obraz zakłócił nagły dekret burmistrza Layachiego Allaoui, który na początku lipca 2025 r. ogłosił zakaz noszenia przez mężczyzn krótkich spodenek typu bermudy. W oficjalnym uzasadnieniu określił ten strój jako „nieprzyzwoity” i sprzeczny z moralnymi normami społeczeństwa. W swoim oświadczeniu argumentował: „Letnie stroje kąpielowe tego typu denerwują mieszkańców, godzą w moralność i poczucie przyzwoitości. Nie możemy dłużej tolerować widoku obcokrajowców włóczących się po ulicach w nieodpowiednim ubraniu”. Decyzja wywołała gwałtowną reakcję opinii publicznej – zarówno lokalnych przedsiębiorców obawiających się spadku liczby turystów, jak i władz regionu Annaba, które wezwały do wycofania zakazu. Po zaledwie dwóch dniach burmistrz uchylił dekret i zapewnił, że jego działanie nie wynikało z presji religijnych środowisk, lecz miało na celu utrzymanie „spokoju i stabilności” w kurorcie. Dress code granicą wolności? Kontekst religijny i historyczny zakazu Spór o bermudy w Chetaïbi nie ogranicza się wyłącznie do kwestii estetyki czy przyzwoitości, lecz dotyka znacznie głębszego problemu, jakim jest miejsce religii w przestrzeni publicznej. W Algierii, gdzie 99% obywateli deklaruje przynależność do islamu sunnickiego, normy obyczajowe kształtowane są przez wielowiekową tradycję religijną. Zgodnie z zasadami skromności (awārah), ciało mężczyzny powinno być zakryte od pępka do kolan, a kobiety – niemal w całości, z wyjątkiem twarzy i dłoni. Historia dodatkowo uwrażliwia społeczeństwo na te kwestie. W latach 1991-2002 kraj doświadczył brutalnego konfliktu wewnętrznego, zwanego „czarną dekadą”, podczas którego radykalne nurty islamistyczne starały się przejąć kontrolę nad przestrzenią publiczną. Choć dziś Algieria otwiera się na świat – w 2023 roku odwiedziło ją ponad 3,3 miliona turystów – wpływy konserwatywnych grup nie słabną. Jak wskazuje Said Boukhlifa, były przedstawiciel Ministerstwa Turystyki, to właśnie trudna sytuacja ekonomiczna, w tym spadki dochodów z eksportu gazu, stała się pretekstem do promowania bardziej restrykcyjnych wzorców społecznych. W efekcie, nawet pozornie marginalna decyzja burmistrza Chetaïbi wpisuje się w szerszy kontekst napięć między otwartością a konserwatyzmem, pokazując, że ubiór może stać się polem walki o społeczną tożsamość i kierunek rozwoju kraju. Źródła: Fox News, Independent Nasza ekspertka Sabina Zięba Podróżniczka i dziennikarka, wcześniej związana z takimi redakcjami, jak m.in. „Wprost”, „Dzień Dobry TVN” i „Viva”. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o ciekawych kierunkach i turystyce. Miłośniczka dobrej lektury i wypraw na koniec świata. Uważa, że Mark Twain miał słuszność, mówiąc: „Za 20 lat bardziej będziesz żałował tego, czego nie zrobiłeś, niż tego, co zrobiłeś. Więc odwiąż liny, opuść bezpieczną przystań. Złap w żagle pomyślne wiatry. Podróżuj, śnij, odkrywaj”.
To ubranie może zaszkodzić w samolocie. Lekarze biją na alarm
Lekkie, przylegające i modne ubrania mogą sprawiać wrażenie idealnego wyboru na podróż samolotem, jednak w ocenie lekarzy i ekspertów od bezpieczeństwa to właśnie one mogą zwiększać ryzyko poważnych problemów zdrowotnych i komplikować ewakuację podczas awaryjnych sytuacji. Okazuje się, że wybór stroju na lot ma większe znaczenie, niż mogłoby się wydawać.
Spis treści: Odzież zmniejszająca poziom bezpieczeństwa w samolocie Zdrowie pod presją. Co mówią lekarze o legginsach i ciasnych jeansach? Jak jeszcze zadbać o komfort i bezpieczeństwo w powietrzu? Choć coraz więcej podróżnych wybiera wygodne ubrania na czas lotu, eksperci ostrzegają, że nie każdy element garderoby pozostaje neutralny dla bezpieczeństwa i zdrowia. Wielu z nich potępia np. noszenie obcisłych legginsów i bardzo przylegających jeansów. To odzież praktyczna, ale w niektórych sytuacjach może się okazać niezwykle ryzykowna. Odzież zmniejszająca poziom bezpieczeństwa w samolocie Ekspertka ds. bezpieczeństwa lotniczego i autorka publikacji o katastrofach lotniczych udzieliła niedawno wywiadu HuffPost. W materiale zwróciła m.in. uwagę na ryzyko związane z noszeniem syntetycznych materiałów podczas podróży samolotem. Zdaniem Christiny Negroni niektóre legginsy, choć powszechnie uważane za wygodne, mogą w razie wypadku poważnie zaszkodzić. – To przylegające ubrania, zwykle wykonane z włókien syntetycznych powstających z produktów ropopochodnych. To nie jest coś, co powinno się nosić na pokładzie samolotu, ponieważ jednym z największych zagrożeń w sytuacji awaryjnej z możliwością ewakuacji jest pożar – powiedziała. Specjalistka przypomniała, że ogień w kabinie samolotu, choć rzadki, może stanowić realne zagrożenie. Syntetyczne materiały topnieją pod wpływem wysokiej temperatury i mogą przylegać do skóry, powodując rozległe oparzenia. Z tego powodu Negroni doradziła wybór odzieży z włókien naturalnych (jak np. bawełna), która nie tylko nie zwiększa ryzyka obrażeń, ale także ułatwia swobodne poruszanie się w razie potrzeby szybkiej ewakuacji z pokładu. Zdrowie pod presją. Co mówią lekarze o legginsach i ciasnych jeansach? Co istotne, problem syntetycznej i obcisłej odzieży nie kończy się na ryzyku pożaru. Lekarze ostrzegają również przed jej negatywnym wpływem na zdrowie pasażerów podczas długich lotów. – Ubrania, które nosimy podczas lotu, mogą znacząco wpłynąć na krążenie. Nie zaleca się noszenia bardzo obcisłych ubrań, takich jak legginsy czy wąskie jeansy, ponieważ ograniczają one przepływ krwi z nóg i do nóg – zauważył dr Hugh Pabarue, specjalista chorób żylnych z Metro Vein Centers. Podobne stanowisko w wywiadzie zajął dr Peter J. Pappas, chirurg naczyniowy z Center for Vein Restoration. Specjalista podkreślił, że długie przebywanie w jednej pozycji – zwłaszcza w warunkach obniżonego ciśnienia kabiny – powoduje zatrzymanie płynów i obrzęki kończyn dolnych. – Siedzenie przez kilka godzin bez ruchu może prowadzić do gromadzenia się krwi w nogach, co zwiększa ryzyko zakrzepicy żył głębokich. Noszenie nadmiernie obcisłych ubrań dodatkowo potęguje to ryzyko i może wywołać poważne dolegliwości, takie jak zespół ciasnoty przedziałów powięziowych czy meralgia z parestezjami – ostrzegł lekarz. Jak jeszcze zadbać o komfort i bezpieczeństwo w powietrzu? Dobrze dopasowana, oddychająca i elastyczna odzież (jak luźniejsze spodnie czy bawełniane dresy) może realnie poprawić komfort i zdrowie pasażera w trakcie długiej podróży. – To ubrania, które wspomagają krążenie, zmniejszają opuchliznę i pozwalają uniknąć uczucia zmęczenia, z którym często mierzymy się po wylądowaniu – podkreśliła specjalistka ds. odzieży podróżnej Carla Oliveira. Eksperci zarekomendowali też stosowanie specjalistycznych pończoch kompresyjnych. – Produkty medyczne tego typu łagodzą skutki długotrwałego przebywania w pozycji siedzącej i zapobiegają powstawaniu zakrzepów. Dodatkowo zmniejszają obrzęki i przynoszą ulgę mięśniom łydek – zaznaczył dr Pappas. Warto jednak podkreślić, że dobór odpowiedniej garderoby to tylko jeden z elementów dbania o zdrowie w czasie podróży lotniczej. Równie ważne są nawyki: picie odpowiedniej ilości wody, unikanie nadmiaru soli, a także – w miarę możliwości – wstawanie i spacerowanie po kabinie. Nawet w pozycji siedzącej warto wykonywać proste ruchy stopami – naprzemienne zginanie i prostowanie stawów skokowych może istotnie poprawić krążenie. Źródła: HuffPost, Daily Mail Nasza ekspertka Sabina Zięba Podróżniczka i dziennikarka, wcześniej związana z takimi redakcjami, jak m.in. „Wprost”, „Dzień Dobry TVN” i „Viva”. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o ciekawych kierunkach i turystyce. Miłośniczka dobrej lektury i wypraw na koniec świata. Uważa, że Mark Twain miał słuszność, mówiąc: „Za 20 lat bardziej będziesz żałował tego, czego nie zrobiłeś, niż tego, co zrobiłeś. Więc odwiąż liny, opuść bezpieczną przystań. Złap w żagle pomyślne wiatry. Podróżuj, śnij, odkrywaj”.
Kiedyś w Europie istniała „modowa policja”. Przepisy dotyczące kobiet były restrykcyjne
Tkaniny tylko o określonych kolorach lub wzorach mogli nosić w XVI-wieku mieszkańcy Genui. Za zły dobór ubrań groziła ich konfiskata albo kara grzywny. Prawo było zdecydowanie bardziej restrykcyjne względem kobiet. Czego nie mogły nosić?
Spis treści: Nie ten kolor – mandacik za niewłaściwe ubranie Jakie ubrania były zakazane? Dlaczego karano za niestosowne ubranie? Dzisiaj trudno jest nam sobie wyobrazić to, że odpowiednie służby kontrolowałyby sposób naszego ubrania. Tymczasem jeszcze kilkaset lat temu na terenie Europy istniała swego rodzaju „modowa policja”. Nie ten kolor – mandacik za niewłaściwe ubranie Temu zagadnieniu przyjrzała się historyczka sztuki dr Ana Cristina Howie z Cornell University w USA. W swoich najnowszych badaniach opublikowanych właśnie na łamach czasopisma naukowego „The Historical Journal” przyjrzała się temu zjawisku w Genui we Włoszech w XVI wieku. Podobne restrykcje istniały w tym samym czasie m.in. w Padwie czy we Florencji. Jednak Genua była wyjątkowa. Podczas gdy inne miasta uwzględniały klasę, miejsce urodzenia i inne kategorie w swoich przepisach dotyczących stroju, Genua dzieliła populację tylko na mężczyzn i kobiety. Dzięki temu dr Howie mogła przebadać to, w jaki sposób społeczeństwo postrzegało i kształtowało opinie na temat różnic płciowych poprzez przepisy dotyczące ubioru i ozdób. Za niewłaściwe ubranie groziła jego konfiskata i kara pieniężna. Odpowiednie służby chętnie wyłapywały „przestępców”, gdyż otrzymywały do kieszeni jedną trzecią kwoty mandatu. Pozostała trafiała do potrzebujących za pośrednictwem Magistrato delle Poveri. Jakie ubrania były zakazane? Na potrzeby swoich badań dr Howie przeanalizowała księgę z 1598 roku, w której znajduje się lista ponad dwustu zarzutów dotyczących niewłaściwego ubioru. W jednym z wpisów czytamy, że szlachetnie urodzona kobieta została zatrzymana na Piazza San Lorenzo za noszenie żółtej i morwowej jedwabnej ungaresca (kurtki z rękawami). Mężczyźni i kobiety byli spisywani również za noszenie biżuterii z litego złota. Większość „przestępców” pochodziła z klasy wyższej. Z ówczesnych przepisów wynikało, że na przykład można było nosić jedwabne ubranie, ale tylko w określonych kolorach – czarnym, białym, żółtym, zielonym, ciemnoniebieskim, czerwonym, fioletowym lub płowym brązie. – Można nosić wełnę w każdym z dostępnych kolorów jedwabiu, a także płowy, biały, różany i porcelanowy. Można nosić aksamit, ale nie jeśli ma jakikolwiek wzór – cytuje przepisy badaczka. I dodaje: – Trudno jest zrozumieć, co jest zabronione, ponieważ [prawo – przyp. red.] jest tak szczegółowe. Dlaczego karano za niestosowne ubranie? Z czego wynikały zapisy prawa dotyczące ubrań. Dlaczego jednych nie można było nosić, a inne były w porządku? Miasto chciało ograniczyć ostentacyjne afiszowanie się bogactwem, a nadmierna ostentacja była postrzegana jako wada. A było nią chodzenie w ubraniu z tkaniny o określonych kolorach. W tamtych czasach niektóre barwniki, takie jak czerwony, purpurowy i czarny, były trudniejsze w produkcji, a przez to droższe. Podobne koszty wiązały się z metalami szlachetnymi. Jednak przepisy były bardziej restrykcyjne względem kobiet, niż mężczyzn. Wytyczne dotyczące ubioru dla mężczyzn nie miały nawet jednej strony, dla kobiet były trzy razy dłuższe. Kobiety były postrzegane jako łatwiej ulegające pokusie luksusu. – Zdradza to mizoginistyczne, teologiczne rozumienie kobiet i ich natury, a więc potrzebę większych regulacji, aby utrzymać kobiety pod kontrolą – uważa dr Howie. Na ustępstwa w kwestii mody mogły jednak liczyć panny młode. Co ciekawe w Genui ludzie, którzy tworzyli prawa i ci, którzy je łamali, pochodzili z tej samej małej puli około 1000 osób rządzących miastem. – Istniało biuro zajmujące się regulacją luksusu, składające się z wyżej urodzonych, którego pracownicy – wiem, bo widziałam ich inwentarze – również korzystali z tych rzeczy, które określali jako zakazane – zauważa historyczka. Źródło: The Historical Journal Nasz autor Szymon Zdziebłowski Dziennikarz naukowy, z wykształcenia archeolog śródziemnomorski. Przez wiele lat był związany z Serwisem Nauka w Polsce PAP. Opublikował m.in. dwa przewodniki turystyczne po Egipcie, a ostatnio – popularnonaukową książkę „Wielka Piramida. Tajemnice cudu starożytności” o największej egipskiej piramidzie.
Oto pięć powodów, dla których twój pies może potrzebować zimowego ubranka
Kupować czy nie kupować? Zakładać czy nie zakładać? Wielu właścicieli psów ma podobne dylematy, jeśli chodzi o zimowe stroje dla swoich czworonogów. Co na ten temat mówią naukowcy?
Spis treści: Powód pierwszy: rasa rasie nierówna Powód drugi: psy są w różnym wieku Powód trzeci: przyzwyczajenie do przebywania w pomieszczeniach zamkniętych Powód czwarty: ochrona łap Powód piąty: oszczędność czasu Nadejście zimowych miesięcy oznacza rewolucję w naszych szafach. Letnie stroje lądują w głębokich szufladach, natomiast na półkach pojawiają się grube swetry, sztruksowe spodnie, czapki i szaliki. Kiedy robi się chłodno, jasne jest dla nas, że musimy zacząć się ciepło ubierać. A co z naszymi czworonożnymi ulubieńcami? Psia garderoba bywa kontrowersyjnym tematem, mimo to warto się nim zainteresować. To prawda, że psy nie przepadają za ubrankami, nie tylko zimowymi. Nie wszystkie potrzebują też zimowych strojów czy ochraniaczy na łapy. Istnieje jednak pięć powodów, dla których nasz pupil powinien otrzymać specjalne wdzianko na chłodne miesiące. Na portalu „The Conversation” opisała je Jacqueline Boyd, wykładowczyni z Uniwersytetu Nottingham Trent. Powód pierwszy: rasa rasie nierówna Alaskan malamute czy syberyjski husky to rasy psów, które rozwinęły się w mroźnych, bardzo trudnych warunkach. Umaszczenie tych zwierząt jest szczególnie gęste, mają również miękki i gruby podszerstek. Jak łatwo się domyślić, nasze zimy są im niestraszne. Podobnie jak wielu innym psom, które natura wyposażyła w odpowiednio grube i dwuwarstwowe futro. Jednak wśród psów istnieje również drugi biegun – czworonogi, które nie mają podszerstka, jak boksery, buldogi czy pinczery. Są też bezwłose psy, czyli w ogóle pozbawione sierści (np. nagi pies peruwiański). Ludzie wybierają takie rasy, ponieważ np. mają alergię na psią sierść. Takim psom, jeśli dodatkowo należą do niedużych ras, w zimie może doskwierać wilgoć i chłód. – Te psy mogą cierpieć, jeśli zmarzną i zmokną. Odpowiednie wodoodporne płaszcze lub sweterki sprawią, że również na zewnątrz pozostaną suche i będzie im komfortowo – pisze Boyd. Powód drugi: psy są w różnym wieku Komfort cieplny to stan, kiedy nie jest nam ani za gorąco, ani za chłodno. Według Boyd dla psów mieści się on między 20 a 30 stopni Celsjusza. Oczywiście dorosłe psy z grubym futrem będą się czuły dobrze również o wiele niższych temperaturach. Co innego szczeniaki, psy chore, z niedowagą albo psi seniorzy. Organizmy tych zwierząt mogą mieć kłopot z utrzymaniem właściwej temperatury, a rozwiązaniem problemu może okazać się niekiedy dodatkowe zimowe okrycie. Powód trzeci: przyzwyczajenie do przebywania w pomieszczeniach zamkniętych Psy – tak samo jak my – mogą być zahartowane. Albo też nie. Jeśli nasz pies spędza dużo czasu na zewnątrz i jest wówczas aktywny, jego organizm jest przyzwyczajony do niskich temperatur. Co innego jeśli pies przesypia długie jesienne i zimowe miesiące w ogrzewanych wnętrzach i wychodzi tylko na krótkie spacery. Wówczas może być do zimna nieprzyzwyczajony. Jeśli widzimy że na zewnątrz się trzęsie, garbi albo nie chce iść, mogą być to znaki, że jest mu po prostu za zimno. Powód czwarty: ochrona łap Psie łapy są doskonale przystosowane do chodzenia po bardzo różnych nawierzchniach. A także do tego, żeby nie marzły. Jednak to nie oznacza, że łapy każdego psa są perfekcyjnie zabezpieczone przed bardzo niskimi temperaturami. Jeśli czworonóg nie jest przyzwyczajony do tęgich mrozów albo zranił się w którąś z łap, przed wyjściem na spacer należy je odpowiednio zabezpieczyć. – Ciągła ekspozycja na szorstki, ścierny śnieg, lód – oraz sól i piasek używane do topienia lodu – również mogą powodować uszkodzenia i urazy łap – pisze Boyd. –W takich przypadkach łapy ochronią dobrze dopasowane specjalistyczne butów, takie jakie noszą np. psy pracujące w niebezpiecznych warunkach: poszukiwawcze i ratownicze. Powód piąty: oszczędność czasu Czyli coś, czego bardzo często potrzebujemy na co dzień. Jeśli przyuczymy psa do zimowego stroju i nasz czworonóg będzie pozwalał sobie zakładać go bez kłopotu, może się okazać, że per saldo zaoszczędzimy sporo minut. W innym wypadku musielibyśmy poświęcić je na wycieranie psa i sprzątanie mokrej podłogi. Oczywiście jednak uda się to tylko wówczas, gdy nasz pupil zaaprobuje strój, który chcemy mu włożyć. Pomysł – kupujemy nowe ubranko, zakładamy je i od razu idziemy na długi spacer – może przynieść więcej szkody niż pożytku. Psa należy przyuczać do wszelkiego rodzaju ubranek bardzo powoli. Potrzeba do tego tej samej wytrwałości i cierpliwości, jak podczas uczenia psa posłuszeństwa. Wpierw ubranko należy zakładać jedynie na chwilę i oczywiście za każdym razem nagradzać psa głaskaniem i smaczkami. Następnie można ten czas powoli wydłużać, tak by zwierzę się przyzwyczaiło. – Należy również pamiętać, że psy mogą się przegrzać, jeśli założymy im ubrania lub buty, gdy jest im wystarczająco ciepło. Dlatego należy je uważnie obserwować – ostrzega na koniec Jacqueline Boyd. Źródło: The Conversation
Dzięki temu wynalazkowi doszło do rewolucji w świecie mody. Igła z oczkiem kończy 40 tys. lat
Około 40 tys. lat temu ludzie zaczęli używać do szycia igieł z oczkiem. Z ich pomocą powstawała ozdabiana odzież. Był to świt mody – ubrania po raz pierwszy wyrażały tożsamość ich właścicieli.
W tym artykule: Igła z oczkiem – zwyczajny niezwyczajny przedmiot Funkcja ubrań – sprawa nie jest oczywista Komunikacja niewerbalna. Mowa (zdobionego) ciała Tak w każdym razie sądzi zespół badaczy pod kierunkiem dr. Iana Gilligana z Uniwersytetu w Sydney w Australii. Wnioski na temat użycia kościanych igieł z oczkiem opublikowali na łamach „Science Advances”. Igła z oczkiem – zwyczajny niezwyczajny przedmiot Około 40 tysięcy lat temu w Europie, ale też na przykład na Syberii czy w Indonezji, doszło do prawdziwego rozkwitu kultury. Pojawiły się nieznane do tej pory innowacje w postaci różnego rodzaju narzędzi. Ludzie zaczęli produkować piękne dzieła sztuki: figurki i malowidła naskalne. Jedną z innowacji, która wydaje się dość błaha, były wówczas kościane igły z dziurką. To takie odpowiedniki dzisiejszych metalowych igieł. – Igły z dziurką są ważnym osiągnięciem w pradziejach, ponieważ dokumentują przejście funkcji odzieży od celów użytkowych do społecznych – mówi dr Gilligan. O co chodzi? Otóż wcześniejsze narzędzia były bardziej toporne. Igła z dziurką natomiast służy do prac nad detalami odzieży. Z ich pomocą można było na skórzanych kaftanach naszywać ozdoby, na przykład korale lub inne elementy dekoracyjne: zęby czy muszle. Tym samym odzienie nie pełniło tylko prostej, ochronnej funkcji. Właśnie wtedy, około 40 tys. lat temu, zaczęło być wyrazem tożsamości. Poza tym – jak dowodzą autorzy artykułu – pojawienie się takich igieł umożliwiało szycie bardziej dopasowanych ubrań i odzieży, która miała warstwy, czyli prabielizny. Chociaż dowody na to są słabe – nie możemy raczej liczyć na zachowanie takich ubrań sprzed dziesiątków tysięcy lat, bo zdążyły się rozłożyć. Funkcja ubrań – sprawa nie jest oczywista Odzież pełni w naszym życiu bardzo ważną rolę. Komunikuje, kim jesteśmy. „Wynalazek” ubrania umożliwił naszym przodkom zamieszkiwanie większej liczby zakątków świata, dostęp do różnych zasobów i środowisk. – Dlaczego nosimy ubrania? Zakładamy, że jest to część bycia człowiekiem, ale kiedy spojrzymy na różne kultury, zdajemy sobie sprawę, że ludzie istnieli i doskonale funkcjonowali w społeczeństwie bez ubrań – zauważa dr Gilligan. I dodaje: – To, co mnie intryguje, to zmiana w użytkowaniu odzieży: od konieczności jej noszenia w niektórych środowiskach [ze względu na warunki atmosferyczne – przyp. red.] do społecznej konieczności we wszystkich środowiskach. Regularne noszenie odzieży nastąpiło dopiero pod koniec epoki lodowcowej. Umożliwiło tworzenie większych i bardziej złożonych społeczeństw. Ludzie mogli przenosić się w chłodniejsze strefy klimatyczne. Jednocześnie współpracowali w ramach swojego plemienia lub społeczności w oparciu o wspólne style i symbole – a te wyrażała odpowiednio zdobiona odzież. Z kolei umiejętności związane z produkcją odzieży przyczyniły się do bardziej zrównoważonego stylu życia i zwiększyły długoterminowe przetrwanie i dobrobyt społeczności ludzkich. Sztuka prehistoryczna to nie tylko rysunki naskalne. Jak wyglądała twórczość w okresie paleolitu i neolitu? Sztuka prehistoryczna – nieważne, czy mówimy o malarstwie naskalnym, czy o rzeźbie – była dowodem na rozwój duchowości człowieka. Łączona z obrzędami religijnymi, z płodnością, a n... Komunikacja niewerbalna. Mowa (zdobionego) ciała Poza względami „termicznymi”, odzież bardzo długo nie była niezbędna do funkcjonowania społeczeństwa lub kultury. Dlaczego jednak odzież stała się elementem manifestowania swojej pozycji lub tożsamości? Wszystkiemu miał być winny klimat. W drugiej części epoki lodowcowej było w Eurazji dość chłodno. Dlatego trzeba było się ubrać. Ale wcześniej manifestowano swoją odrębność różnymi metodami dekoracji ciała: malowania czerwonym, mineralnym barwnikiem ochrą, skaryfikacjami, czyli powierzchniowym nacinaniem skóry. Niskie temperatury zmusiły ludzi do zakrycia ciała. „Komunikaty” zostały w ten sposób ukryte. Ale dla ówczesnych były ważne. – Dlatego pojawienie się igieł z oczkami jest szczególnie ważne, ponieważ sygnalizuje wykorzystanie odzieży jako dekoracji – przekonuje dr Gilligan. Według niego narzędzia takie były przydatne do precyzyjnego szycia związanego ze zdobieniem odzieży. Zakrywanie ludzkiego ciała niezależnie od klimatu jest praktyką społeczną, która przetrwała do naszych czasów. – Uważamy za oczywiste, że czujemy się komfortowo w ubraniach i niekomfortowo, jeśli nie nosimy ubrań w miejscach publicznych. Ale w jaki sposób noszenie ubrań wpływa na to, jak patrzymy na siebie? – zastanawia się dr Gilligan. Źródło: Science Advances Nasz ekspert Szymon Zdziebłowski Dziennikarz naukowy, z wykształcenia archeolog śródziemnomorski. Przez wiele lat był związany z Serwisem Nauka w Polsce PAP. Opublikował m.in. dwa przewodniki turystyczne po Egipcie, a ostatnio – popularnonaukową książkę „Wielka Piramida. Tajemnice cudu starożytności” o największej egipskiej piramidzie.
Przed wakacjami sprawdź, jak (nie) ubierać się na plażę. Nie wszędzie stroje plażowe są mile widziane
Stroje plażowe są dziś dostępne w ogromnym wyborze. Jednak nie wszędzie można się w nich pokazać. Są kraje, gdzie nie wolno zakładać bikini. Na niektórych plażach zakazano zaś obcisłych kąpielówek.
W tym artykule: Stroje plażowe i obyczaje Jak (nie) ubierać się na plażę? – To, co zobaczyłem, było odrażające. Większość z nich to ekshibicjoniści w obcisłych slipkach – powiedział w 1907 r. R.G. Watkins, burmistrz Sydney, po tym jak przeszedł się po pobliskiej plaży Bondi. Dzień później powołał specjalną straż plażową, która miała strzec obyczajów. Najsłynniejszym jej inspektorem okazał się Aub Laidlaw. Stroje plażowe i obyczaje W latach 40. przemierzał australijskie wybrzeże z linijką w ręku. Bezlitośnie karał każdego, kto miał strój plażowy niezgodny z prawem. Mandatu unikali tylko ci, których tors był zakryty, a nogawki miały długość minimum 7,5 cm. Laidlaw był szczególnie srogi dla mężczyzn, którzy pokazywali się w obcisłych slipkach. Tę bitwę zresztą chyba wygrał, bo do dziś w Australii nie są one mile widziane. Na niektórych publicznych plażach zabrania się wręcz ich noszenia! Wojna bikini Dużo gorzej poszło mu z damskim strojem. W pewien październikowy weekend 1961 r. aż 75 roznegliżowanych kobiet przyszło na plażę Bondi. Wszystkie zostały aresztowane. Rozpoczęła się tzw. wojna bikini, która doprowadziła do zmiany prawa – kostiumy dwuczęściowe weszły na plażowe salony. Nie zakończyło to jednak kulturowej dyskusji o tym, jaki strój kąpielowy jest odpowiedni. Wręcz przeciwnie! Zasad, co i gdzie można założyć, powstaje coraz więcej. Dlaczego piersi kobiet są takie duże? Jest kilka teorii na ten temat Występują we wszystkich rozmiarach i kształtach, jedno jednak mają wspólne: występują tylko u ludzi. Na Ziemi ponad istnieje ponad 5 tysięcy gatunków ssaków, a tylko jeden ma taką ich bu... Zakaz burkini W 2009 r. na paryskich basenach wprowadzono np. zakaz kąpieli w burkini, tłumacząc to względami higienicznymi. Międzynarodowa Federacja Siatkówki dopiero w 2008 r. zezwoliła siatkarkom plażowym na to, by mecze olimpijskie rozgrywały nie w kostiumach, a w szortach i koszulkach, o co od wielu lat starały się kraje muzułmańskie. W kulturach islamu bikini jest bowiem niedopuszczalne, i często dotyczy to także turystek. Jak (nie) ubierać się na plażę? Dlatego przed kolejnym wyjazdem sprawdź, jaki strój kąpielowy ze sobą zabrać. Unikniesz dzięki temu ewentualnych kar, zgorszenia, ranienia czyichś uczuć. Albo spojrzeń, które mówią: „ale obciach”. Nago – 0% zakrytej powierzchni ciała Jaki naród najchętniej się rozbiera? Portal Expedia przeprowadził ostatnio badanie na blisko 10 tys. ankietowanych, w którym sprawdził, kto najczęściej chodzi na plaże nudystów. Wygrali Niemcy. Aż 15 proc. z nich deklarowało, że tego lata wybiorą się właśnie na taką plażę. Najmniej chętni do zrzucania ubrań okazali się Japończycy. Tylko 1 proc. z nich wyraził taką ochotę. Topless – 5% zakrytej powierzchni ciała Na plażach Skandynawii, Francji i Hiszpanii opalanie się w samych figach to już norma. Mało tego, duńskie aktywistki ze stowarzyszenia Topless Front wywalczyły zgodę na kąpiele topless także w publicznych, zadaszonych pływalniach. W Polsce zdejmowanie staników cały czas idzie opornie. W 2009 r. dwie szczecinianki zostały wręcz za opalanie się „bez góry” ukarane. Po odwołaniu się sąd je jednak uniewinnił. Ale nagich piersi na polskich plażach i tak nie przybyło. Fundoshi – 8% zakrytej powierzchni ciała Tradycyjna japońska bielizna męska zrobiona jest z odpowiednio skręconego kawałka bawełny. Choć młodzi Japończycy coraz częściej wybierają szorty, starsi wciąż najlepiej czują się właśnie w fundoshi. Podobno nie krępuje ruchów i szybko schnie. Trzeba tylko wiedzieć, jak go dobrze zawiązać, by podczas pływania przypadkiem się nie rozwiązał. Kąpielówki – 10% zakrytej powierzchni ciała Przemytnicy papużek (budgie smugglers), hamaki na banany (banana hammock), torby na lizaki (lolly bags). Tak Australijki i Amerykanki nazywają obcisłe męskie kąpielówki, jakże popularne w Europie Wschodniej, choćby w Polsce i Ukrainie. Wszystkich panów wybierających się do Stanów Zjednoczonych przestrzegamy, żeby zaopatrzyli się w szorty. Inaczej grozi im wyproszenie z plaży lub litościwe spojrzenia kobiet. Sami nie wiemy, co gorsze. Bikini – 20% zakrytej powierzchni ciała Najpopularniejszy w Europie, Australii i obu Amerykach ubiór kobiecy na plażę. Swą nazwę wziął od atolu Bikini, gdzie Amerykanie w 1946 r. testowali broń jądrową. Pojawienie się tego skąpego stroju plażowego porównywano z wybuchem atomowym. Ekstremalną formę bikini przybiera w Brazylii, gdzie zamienia się w serię skąpych sznurków i paseczków. Przyjście na Copacabanę w kostiumie jednoczęściowym jest zwykłym faux pas. Uwaga! Opalanie topless jest tam zabronione. Top 10 miejskich plaż To znany dylemat: ekscytujący weekend w mieście czy relaksujący pobyt na plaży. Dlaczego by nie połączyć tych dwóch przyjemności? Szorty – 30% zakrytej powierzchni ciała Do dziś nie wiadomo, czy za ich zawrotną karierę odpowiedzialni są australijscy surferzy, czy gwiazdor serialu „Słoneczny patrol” David Hasselhoff. Pewne jest, że to właśnie boardshorty królują na amerykańskich i australijskich plażach i basenach. Osiem na dziesięć Australijek deklaruje, że bardziej im się podobają od klasycznych kąpielówek. Burkini – 90% zakrytej powierzchni ciała Połączenie burki i bikini, czyli kostium kąpielowy dla muzułmanek. Strój przykrywa wszystko oprócz twarzy, rąk i stóp. Burkini zrobiło największą karierę w Algierii, Egipcie, Libanie. Tamtejsze pobożne dziewczyny z radością przyjęły plażową nowinkę, a raczej to, że nie muszą już kąpać się w burce czy bawełnianym ubraniu. Pływanie w burkini budzi jednak sprzeciw w Europie, zakazane jest na przykład na wielu basenach Francji. Odmianą burkini jest veilkini ze spodniami i luźną tuniką. Burka – 100% zakrytej powierzchni ciała Kobiety pływające w pełnym rynsztunku: burce, hidżabie, a nawet rękawiczkach, można spotkać np. w Emiratach Arabskich czy Iranie. W tym ostatnim odsłonięcie ciała na publicznych kąpieliskach jest wykroczeniem, za które można dostać 50 batów. Kobiety mogą rozbierać się tylko w specjalnie dla nich wyznaczonych i otoczonych wysokim murem plażach. Tam stroić się mogą do woli. W emiracie Szardża wszelkie kostiumy kąpielowe są surowo zabronione. Bez wyjątku. Źródło: archiwum NG.
Kontusz był symbolem Polski. Szlachcice obawiali się, że kiedy zniknie, zaniknie polska mowa
Dawny ubiór polski był ozdobny, barwny, bogato dekorowany biżuterią. Niektórzy uważali, że kiedy zniknie kontusz, zaniknie i polska mowa. Spór fraka z kontuszem rozpoczął się w XVIII wieku.
W tym artykule: Korzenie kontusza Renesans kontusza Kontusz a gospodarka krajowa Nie tylko kontusz Ubiór kontuszowy należy do najbardziej charakterystycznych cech stanowiących o wyjątkowości polskiego gustu. Choć w przeszłości był symbolem przede wszystkim elitarnego świata szlacheckiego, obecnie jego historia jest dziedzictwem, z którego czerpać możemy wszyscy. Specyficzna rola pełniona przez kontusz sprawiła, że był on nośnikiem wielu znaczeń. Demonstrował splendor i bogactwo, przekonania ideowe, przynależność stanową, gusta oraz upodobania. Współtworzył obyczaje, wpływał na gesty, zachowania, nawet fryzurę i sposób poruszania się. Był nieodzownym elementem wystawnych staropolskich ceremonii i jednym z głównych narzędzi konstruowania pożądanego przez Polaków wizerunku, zarówno w oczach swoich, jak i obcych. Korzenie kontusza Początki tworzenia się specyficznej polskiej mody męskiej przypadły na okres wielkich przemian dokonujących się w społeczeństwie Rzeczpospolitej, wynikających z powstawania majątków ziemskich. A w wyniku tego – narodzin nowego stanu, wywodzącego się z dawnego rycerstwa. Przedstawiciele tej grupy utożsamiali się z renesansową koncepcją o odrębnym od reszty społeczeństwa pochodzeniu polskiej szlachty. Miała być ona potomkami starożytnych Sarmatów. Legenda sarmacka była przejawem budzenia się poczucia narodowego i chęci określenia miejsca Polaków wśród narodów Europy. Wśród licznych ubiorów o jeszcze średniowiecznej i renesansowej proweniencji na początku XVII w. pojawił się kontusz, który szybko stał się głównym strojem w garderobie polskiego szlachcica. W XVIII w. ubiór ten był symbolem w ideologicznej walce pomiędzy zwolennikami reform szlacheckiego państwa a niechętnym zmianom Sarmatom. Wówczas także wprowadzono charakterystyczne mundury wojewódzkie, które szyte z krajowych sukien miały wspierać rozwój przemysłu. A także podkreślać jedność szlachty i równość przedstawicieli tego stanu, niezależnie od majątkowej pozycji. Renesans kontusza W tym stuleciu nastąpił także zmierzch rodzimej mody, przyspieszony przez katastrofę rozbiorów. W drugiej połowie XIX w. kontusz przeżywał swoisty renesans w Galicji, jako uroczysty ubiór arystokracji i mieszczan, demonstrujący patriotyczne postawy. W okresie dwudziestolecia międzywojennego ubiory kontuszowe używane były podczas ważnych rodzinnych ceremonii jako symbole szacunku do tradycji i – pomimo zachodzących przemian społecznych i kulturowych – znak ekskluzywności szlachty. Przez kilka stuleci toczył się swoisty spór pomiędzy zwolennikami mody narodowej, a tymi, którzy hołdowali wzorom zagranicznym. W XVIII w. kwestia obecności mody zachodniej na ziemiach polskich stała się jednym z elementów ostrego starcia światopoglądowego. Spór fraka z kontuszem, peruki i wąsów przeniknął do języka polityki. Niektórzy uważali, że kiedy zniknie ubiór kontuszowy, zaniknie i polska mowa. Kontusz a gospodarka krajowa W okresie reform Sejmu Wielkiego uregulowanie problemu ubioru narodowego postrzegano na równi z potrzebą wzmocnienia krajowej gospodarki. Kontusze i żupany miały być szyte z krajowych tkanin, a ich kolory były ustalane przez sejmiki, co miało utemperować skłonność szlachty do zbytków. W XVIII w. każdy szlachcic posiadał przynajmniej jeden komplet paradnego stroju, który wskazywał na przynależność stanową. Uboższy szlachcic mógł zrezygnować z mebli, szkieł, książek, ale strój narodowy musiał mieć. Wyłaniający się z ówczesnych źródeł obraz realiów ukazuje rozdźwięk pomiędzy przekonaniami o wystawności i ostentacji w ubiorze, a możliwościami przeciętnego szlachcica. W spisach inwentarzowych bowiem wymieniane są skrupulatnie ubiory podniszczone, znoszone, stare, przechodzone, nadgryzione przez mole, przerabiane. Stroje były cennymi mobiliami, umieszczano je zwykle na początku pośmiertnych inwentarzy albo zaraz za srebrami stołowymi i biżuterią. Opisywano pochodzenie i rodzaj tkanin oraz ich barwy, spośród których to odcienie czerwieni długo należały do ulubionych kolorów szlachty. Wraz z kontuszem współistniały także inne elementy i dodatki do polskiego ubioru, które same w sobie stanowią wyjątkowe przedmioty świadczące o gustach poszczególnych Polaków. Jednym z nich był pas, który obowiązkowo noszono na kontuszu – ozdobny, jedwabny, lity, czyli tkany przy użyciu dużej ilości nici złotych lub srebrnych. Bogactwo barw ornamentów oraz użycie dużej ilości złotych i srebrnych nici stanowiło odbicie nieco ostentacyjnego „sarmackiego” poczucia piękna, w tym przypadku znów podążającego za wzorami orientalnymi. Mimo że pasy jedwabne sprowadzano od XVII w. ze Wschodu, popularność zyskały one w drugiej połowie XVIII w. i znalazły się wśród przedmiotów najsilniej kojarzonych z polską tradycją. Dawny ubiór polski był ozdobny, barwny, bogato dekorowany biżuterią. Jego istotnym uzupełnieniem było nakrycie głowy zwane kołpakiem, czyli wysoka czapka z szerokim futrzanym otokiem, ze szkofią z kitą z piór czaplich lub strusich. Ubiorowi polskiego szlachcica splendoru dodawała biżuteria w postaci złotych lub srebrnych guzów o wymyślnych kształtach, np. owocu głogu lub orzecha laskowego, zdobionych misternie granulacją i filigranem, z drogimi kamieniami. Błękitna krew tak naprawdę jest oczywiście czerwona. Twórcom tego pojęcia chodziło o coś innego Popularne pojęcie „błękitna krew” wymyślili w IX wieku Hiszpanie, którzy chcieli się odróżnić od Maurów i od plebsu. I nie chodziło im o kolor, ale o czystość krwi, a błękitne mi... Nie tylko kontusz Nieodłączny dodatek do sarmackiego stroju stanowiła też karabela, zawieszona na rapciach przy lewym boku. O zamożności szlachcica świadczyły też charakterystyczne, kosztowne polskie buty z cholewami, sporządzane z żółtej bądź czerwonej skóry. Oryginalna była też fryzura: modni sarmaci podgalali głowy wysoko, zostawiając tylko pas włosów biegnący przez środek głowy. To uczesanie także stanowiło symbol przynależności do grupy społecznej. Uważne prześledzenie ubiorów polskiej szlachty pokazuje ich szczególny charakter. Dzieje i funkcje tych strojów dobitnie wskazują na odrębność w kreowaniu oryginalnego smaku i gustu artystycznego na pograniczu przenikających ze Wschodu i Zachodu wpływów. To jest przedruk z książki pt. „Kontusz. Z dziejów polskiego ubioru narodowego" autorstwa Beaty Biedrońskiej-Słoty i Marii Molendy, która ukazała się nakładem Państwowego Instytutu Wydawniczego.
Setki lat temu kolor niebieski królował w tym sudańskim mieście. Unikatowe badania Polaków
Kilkaset lat temu niebieski był jednym z bardziej popularnych kolorów ubrań mieszkańców Starej Dongoli w dzisiejszym Sudanie. Ta barwa miała chronić przed złem.
W tym artykule: Tkaniny Starej Dongoli pod lupą Niebieski – nie tylko ładny, ale i praktyczny Estetyka – kluczowa sprawa Badanie średniowiecznych królestw Sudanu. Polacy w czołówce Współczesna Stara Dongola w Prowincji Północnej w Sudanie to ruiny wielkiego miasta Tungul. To tam Polacy prowadzą badania archeologiczne już od 60 lat. Nasi eksperci mogą pochwalić się licznymi, ciekawymi znaleziskami: fortyfikacjami cytadeli, ruinami katedr i kościołów, malowidłami, a nawet pałacu królewskiego. Teraz przyjrzeli się ubraniom sprzed kilkuset lat, aby lepiej poznać ówczesną modę. Tkaniny Starej Dongoli pod lupą Interdyscyplinarny zespół z Uniwersytetu Warszawskiego poddał badaniom siedemnaście fragmentów tkanin pochodzących z XVI–XVIII wieku. Większość z nich pozyskano z cmentarzysk. – Archeolodzy prowadzący badania w Afryce często mierzą się z brakiem źródeł pisanych. Dominowała tam bowiem tradycja ustnego przekazu informacji. Codzienne życie mieszkańców Starej Dongoli – w tym lokalną produkcję tekstylną i barwiarstwo – można poznać, badając kulturę materialną społeczności – wyjaśnia dr Magdalena Woźniak z Centrum Archeologii Śródziemnomorskiej im. Kazimierza Michałowskiego (CAŚ) UW w komunikacie uczelni. Dlatego analiza zabytkowych tkanin była w zasadzie jedynym rozwiązaniem, aby poznać ówczesną modę. Eksperci stwierdzili, że stosowano zarówno barwniki roślinne, jak i zwierzęce. Bardzo popularny był kolor niebieski. Bawełna – eksportowana nawet z Indii – była barwiona dopiero po dostarczeniu do Egiptu. Niebieski – nie tylko ładny, ale i praktyczny – Badania, które teraz prowadzimy, wskazują, że niebieski był ważnym kolorem. W Dolinie Nilu ma on długą historię, sięgającą starożytności. Być może uważano, że chroni przed złem – opowiada dr Woźniak. – Zdarzało się nawet, że ubrania z bawełny niebarwionej były łatane tkaninami barwionymi na niebiesko, co oznacza, że ten materiał był w Dongoli stale dostępny i istotny dla mieszkańców – dodaje badaczka. Oprócz bawełny chętnie ubierano się w wełniane ubrania. Ta zgubna używka dotarła do Sudanu na początku XVI w. Polscy archeolodzy odkryli jej ślady Najstarsze znane nasiona tytoniu w północno-wschodniej Afryce odkryli archeolodzy pracujący w ramach misji Centrum Archeologii Śródziemnomorskiej UW. Do Sudanu trafiły w połowie XVII wieku z... Estetyka – kluczowa sprawa Naukowcy przyjrzeli się wzorom, którymi zdobiono ubrania wykonane z najpopularniejszych surowców: bawełny i wełny. – Bawełniane tkaniny są dekorowane przy brzegach. Jest to zwykle od jednego do dwunastu pasów wzoru. Możliwość pozwolenia sobie na więcej barwionej i zdobionej tkaniny świadczyła o zamożności noszących je osób – mówi dr Magdalena Woźniak. Z kolei wełniane tkaniny, częściej niż bawełniane, dekorowano zielonym lub czerwonym kolorem. Popularnym wzorem były też niebieskie pasy. Naukowcy zauważyli, że ubrania wykonane z bawełny były szyte, natomiast w ubraniach wełnianych widać ślady cerowania, reparacji, ale nie szycia. Naukowcy doszli do wniosku, że okrycia wełniane były więc prostsze, często jednoelementowe. Badaniom sprzyjał suchy klimat Doliny Nilu. Dzięki temu organiczne zabytki, takie jak tkaniny zachowują się zdecydowanie lepiej niż na przykład w czasie wykopalisk w Europie. Po ich wydobyciu z piasku w Dongoli były nawet dość miękkie, czasem nawet można było dostrzec kolory bez użycia specjalistycznej aparatury. Badanie średniowiecznych królestw Sudanu. Polacy w czołówce Polscy uczeni są pionierami badań nad średniowiecznymi królestwami nubijskimi w Sudanie. Ekspedycja CAŚ UW pracuje w Starej Dongoli od 1964 roku. Zapoczątkowano je z inicjatywy prof. Kazimierza Michałowskiego. W ostatnich latach prace naukowców w tym miejscu były jeszcze bardziej intensywne. Kierownik ekspedycji, dr hab. Artur Obłuski, otrzymał na ten cel m.in. dwa granty Europejskiej Rady ds. Badań Naukowych. Jednak ze względu na sytuację polityczną w Sudanie wstrzymano prace terenowe. Źródło: Archaeometry. Nasz ekspert Szymon Zdziebłowski Dziennikarz naukowy, z wykształcenia archeolog śródziemnomorski. Przez wiele lat był związany z Serwisem Nauka w Polsce PAP. Opublikował m.in. dwa przewodniki turystyczne po Egipcie, a ostatnio – popularnonaukową książkę „Wielka Piramida. Tajemnice cudu starożytności” o największej egipskiej piramidzie.
Purpura w świecie starożytnym była bardzo droga. Dlaczego ten barwnik stał się tak pożądany?
W Rzymie tkaniny purpurowe zarezerwowane były dla cesarzy. Purpura stała się synonimem władzy. Fenicjanie pierwsi zaczęli produkować purpurę jeszcze w epoce brązu.
W tym artykule: Czym jest purpura fenicka? Jak Fenicjanie wyrabiali purpurę? Kto wykorzystywał purpurę fenicką w świecie starożytnym? Purpura w starożytnym Rzymie Purpura w Chinach Purpura a nastrój człowieka Czym jest purpura fenicka? Fenicjanie wyspecjalizowali się w produkcji purpury jeszcze w epoce brązu, ok. 1500 r. p.n.e. Barwnik pochodził ze ślimaków morskich, występujących na wybrzeżach Lewantu. Kluczowe były dwa gatunki: rozkolec farbiarski i szkarłatnik, zwany purpurowcem. Wydzielają one związek chemiczny o nazwie dibromoindygo, któremu purpura zawdzięcza drogocenny, świetlisty odcień. Według mitologii fenickiej odkrycie purpury zawdzięcza się psu kochanki boga Melkarta. Grecy utożsamiali go później z Heraklesem. Ów pies miał się przechadzać po plaży i pogryźć ślimaka morskiego. Wówczas sierść czworonoga została poplamiona ślimaczą wydzieliną, która pod wpływem światła zabarwiła ją na kolor purpurowy. Jak Fenicjanie wyrabiali purpurę? Proces uzyskiwania pigmentu wydaje się nie być skomplikowany, niemniej jednak był bardzo drogi. Na produkcję 1 grama pigmentu potrzeba było aż 10 tys. ślimaków. Starczało to na wyraźne zafarbowanie zaledwie skrawka tkaniny. Już starożytni Grecy chcieli podbić kosmos. Mieli na to konkretny plan Już starożytni Grecy marzyli o dalekich podróżach. I to nawet w kosmos, gdzie mogliby odkryć obce cywilizacje. Najpierw płynny barwnik pozyskiwano z gotowania zasolonych szkarłatników. Najcenniejsze tkaniny maczane były najpierw w ostygłym ekstrakcie z rozkolców, a później w ekstrakcie z purpurowców. Antyczna purpura zwana jest purpurą tyryjską, od głównego portu handlującego tym barwnikiem. Tyr był w czasach swojej świetności największym miastem portowym na Morzu Śródziemnym. Od purpury tyryjskiej pochodzi też grecka nazwa kraju. Fenicja oznacza bowiem właśnie tyle, co „kraj purpury”. Kto wykorzystywał purpurę fenicką w świecie starożytnym? Fenicjanie handlowali na terenie całego morza, wychodząc też za Przesmyk Gibraltarski. Drogą purpurą zainteresowani byli najmożniejsi. Purpurowe tuniki nosić mogli już etruscy dostojnicy. Purpurowe barwniki stosowane były u Greków. Nierzadko kolor ten wiązał się z kultem Dionizosa. Kapłani i kapłanki na wyjątkowe okazje przyodziani byli w purpurowe szaty. Purpura obecna była również u królów macedońskich. Purpurę nosili najpierw imperatorzy perscy, od których Fenicja stała się zależna. Aleksander Macedoński po podbiciu Persji sam przywdział purpurowe szaty imperatora. Tradycję tę kontynuowało wielu władców państw hellenistycznych. Purpura w starożytnym Rzymie W czasach Republiki Rzymskiej szaty z purpurowymi lamówkami zarezerwowane były dla oficjalnego stroju senatora. Była to tzw. toga praetexta. W późniejszym czasie Rzymianie bardzo spopularyzowali purpurę, przez co stała się towarem jeszcze bardziej pożądanym. Po ustanowienia ustroju cesarskiego szaty o purpurowej barwie i ze złotymi lamówkami, czyli toga picta, zarezerwowane były jedynie dla rodziny królewskiej. Toga praetexta stała się teraz symbolem wyższych warstw społecznych. Zdarzały się jednak wyjątki. Purpurową togę picta założyć mogli triumfujący dowódcy rzymscy podczas przemarszu przez miasto. Co ciekawe, zastosowanie purpury było precyzyjnie sformułowane w prawie rzymskim. Purpura w Chinach Równolegle do okresu klasycznego w Grecji, w Chinach również zaczęto produkować purpurę. Państwo Środka przeżywało wtedy Okres Walczących Królestw. Sytuujące się nad morzem Państwo Qi stało się sławne m.in. ze względu na produkcję wyjątkowego barwnika z innego gatunku ślimaka, Bolinus brandaris. I tutaj barwnik był wysoko ceniony. Purpurę nosili najważniejsi dostojnicy i późniejsi imperatorzy Chin. Barwiono również wyposażenia wnętrz i inne materiały. Zastosowanie i produkcja tego barwnika były ściśle kontrolowane przez władze państwowe. Purpura z Qi pozostaje symbolem starożytnego chińskiego luksusu i osiągnięć artystycznych. Jest często wspominana w klasycznej literaturze chińskiej i tekstach historycznych jako symbol szczytu rzemiosła tekstylnego i farbiarskiego. Purpura a nastrój człowieka W XX w. prowadzono różne badania psychologiczne, które wykazywały zależność ludzkiego stanu emocjonalnego od zmysłowego doznania barw. W latach 60. Robert Heiss i Klaus Warner Schaie opracowali nawet stosowane do dzisiaj badanie diagnostyczne, zwane testem barwnych piramid. Księga z Kells to średniowieczne dzieło sztuki sakralnej. Ten ewangeliarz lepiej oglądać, niż go czytać Księga z Kells to bogato zdobiony iluminowany rękopis zawierający cztery ewangelie. Wyszedł spod rąk trzech anonimowych mnichów, którzy spędzili życie w zimnym, średniowiecznym klasztorze... <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/ksiega-z-kells-to-sredniowieczne-dzielo-sztuki-sakralnej-ten-ewangeliarz-lepiej-ogladac-niz-go-czytac-fot-hulton-archive-getty-images-ea28d07.jpg" width="890" height="700" alt="Księga z Kells to średniowieczne dzieło sztuki sakralnej. Ten ewangeliarz lepiej oglądać, niż go czytać (fot. Hulton Archive/Getty Images)" title="Księga z Kells to średniowieczne dzieło sztuki sakralnej. Ten ewangeliarz lepiej oglądać, niż go czytać (fot. Hulton Archive/Getty Images)" /> Czerwień związana jest z uzewnętrznionym impulsem o charakterze niekontrolowanym. Zieleń uosabia spokój, stałość i równowagę. Kolor purpurowy natomiast oznacza uwewnętrznione niespokojne emocje. Źródła: Grażyna E. Kwiatkowska 1993, Test Barwnych Piramid (M. Pfister, R. Heiss). Prezentacja narzędzia, Annales Universitatis Mariae Curie-Skłodowska Lublin – Polonia, nr 6/6. Małgorzata Wrześniak 2020, Lśnienie szlachetnej tkaniny, Kwartalnik naukowy fides et ratio, nr 2/42
Krawiectwo w paleolicie. Archeolodzy odnaleźli narzędzia do szycia sprzed 40 tys. lat
Naukowcy przeprowadzili analizę artefaktów, które odnaleziono w Hiszpanii. Badacze stwierdzili, że to prawdopodobnie najstarsze narzędzia do szycia w Europie.
W tym artykule: Ludzie tworzyli ubrania już ponad 300 tys. lat temu Narzędzia do szycia odnaleziono w Hiszpanii Autorzy po raz pierwszy opisali, jak w paleolicie wyglądało krawiectwo Nie można jednoznacznie stwierdzić, kiedy człowiek po raz pierwszy zdecydował się porzucić nagość na rzecz zwierzęcych futer. Naukowcy uważali, że ludzie wytwarzali prymitywną odzież od co najmniej 120 tys. lat. Udowodnili to w 2021 roku naukowcy z Instytutu Maxa Plancka w Niemczech. Uczeni przebadali kilkanaście tysięcy fragmentów kości, które pochodziły z marokańskiej jaskini Contrebandiers. Na podstawie analizy badacze stwierdzili, że już wtedy ludzie używali narzędzi wykonanych z kości do przygotowywania skór i futer. Ludzie tworzyli ubrania już ponad 300 tys. lat temu Rok później archeolodzy przeanalizowali kości wymarłych niedźwiedzi jaskiniowych, które odnaleziono w Niemczech. Na kościach śródstopia i paliczkach znajdowały się specyficzne nacięcia. Datowanie radiowęglowe wykazało, że szczątki zwierzęcia pochodzą sprzed ok. 300 tys. lat. Badacze stwierdzili, że ludzie w północnej Europie byli wówczas w stanie przetrwać mroźną zimę, m.in. dzięki wytwarzaniu ubrań. W tamtych czasach skóry i futra służyły jednak wyłącznie do okrywania zmarzniętych ciał. Ludzie nie znali się na sztuce krawieckiej, która jeszcze nie istniała. Nie zastanawiali się wiec nad tym, co jest modne i wygląda dobrze, a co nie. Jednak najnowsze badania wykazały, że świadomość „stylu” mogła pojawić się znacznie wcześniej, niż dotychczas przypuszczano. Narzędzia do szycia odnaleziono w Hiszpanii W hiszpańskiej gminie Gavà w prowincji Barcelona, archeolodzy odnaleźli artefakty sprzed 39 600 lat. Jeden z nich wykonano z fragmentu kości biodrowej konia lub prehistorycznego tura. Naukowcy twierdzą, że przedmiot został poddany obróbce i przypominał narzędzie do robienia dziur. W najnowszym wydaniu czasopisma naukowego „Science Advances” badacze opisali interpretację, według której jest to dowód na najstarsze w Europie prace krawieckie. Naukowcy odtworzyli wygląd nastolatka sprzed 8 tys. lat. To jeden z najstarszych norweskich szkieletów Twórca rekonstrukcji szczątek przypuszcza, że chłopiec czekał na rodzinę i przyjaciół. Zmarł samotnie w jaskini, opierając się o ścianę. <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/naukowcy-odtworzyli-wyglad-nastolatka-sprzed-8-tys-lat-to-jeden-z-najstarszych-norweskich-szkieletow-d585d9c.jpg" width="938" height="528" alt="Naukowcy odtworzyli wygląd nastolatka sprzed 8 tys. lat. To jeden z najstarszych norweskich szkieletów" title="Naukowcy odtworzyli wygląd nastolatka sprzed 8 tys. lat. To jeden z najstarszych norweskich szkieletów" /> – Biorąc pod uwagę wiek tego przedmiotu, a także na inne artefakty, które odkryto w pobliżu, uważamy, że należały do przedstawiciela Homo sapiens – twierdzi Luc Doyon, badacz z Université de Bordeaux, który kierował najnowszymi wykopaliskami. Naukowiec przypomina jednak, że przedmioty, które uważa się za najwcześniejsze igły do szycia w historii, pochodzą sprzed ok. 61 tys. lat i zostały znalezione w Afryce Południowej. Prymitywna igła do szycia została również odkryta w syberyjskiej Jaskini Denisowej i miała ok. 50 tys. lat. Prof. Doyon zwraca jednak uwagę, że przedmiot przypominający dziurkacz krawiecki sugeruje, że 40 tys. lat temu nasi przodkowie mogli wykonywać naprawdę wyrafinowane stroje. Być może tym ubraniom daleko było do haute couture, ale badacz uważa, że Homo sapiens w Europie po raz pierwszy mógł zacząć zwracać uwagę na wygląd noszonej przez siebie odzieży. Autorzy po raz pierwszy opisali, jak w paleolicie wyglądało krawiectwo Właśnie dlatego potrzebował narzędzi, które umożliwią mu dokładniejsze szycie i poprawki. Autorzy nowego odkrycia sugerują, że ludzie za pomocą narzędzia tworzyli w skórach dziury, które następnie przeplatali sznurkami, aby łączyć poszczególne elementy skór. Naukowcy przeprowadzili analizę kości, aby zweryfikować inne hipotezy. Jedna z nich głosiła, że kość zawdzięcza swój specyficzny kształt bliższemu spotkaniu z drapieżnym zwierzęciem. Badacze twierdzą jednak, że ślady ugryzień mięsożerców są inne i mniej regularne. Ponadto autorzy odkryli, że kość była modyfikowana aż sześciokrotnie. Problem polega na tym, że odnaleziona kość być może jest jedynie fragmentem większego urządzenia. Znajdują się w niej wygrawerowane dziury różnej wielkości. Doyon uważa, że była to dolna część narzędzia. Górny fragment natomiast prawdopodobnie miał ostre wypustki. Pomiędzy te dwa elementy wkładano skórę, a następnie zaciskano dziurkacz, aby stworzyć w niej otwór. – W naszych badaniach odtworzyliśmy ten górny fragment dziurkacza, a następnie sprawdziliśmy, jak urządzenie mogłoby działać. Okazało się, że mogłoby być skutecznym narzędziem do tworzenia dziur – twierdzą autorzy odkrycia. Dowody z Canyars w gminie Gavà wskazują, że skuteczna technika nakłuwania była dobrze rozwinięta w Europie Południowej na początku górnego paleolitu – dodają badacze. – Po raz pierwszy przedstawiamy, jak mogła wyglądać sztuka krawiecka w prehistorii – twierdzi Doyon. Źródło: Science Advances Nasz ekspert Jakub Rybski Dziennikarz, miłośnik kina niezależnego, literatury, ramenu, gier wideo i dobrego rocka. Wcześniej związany z telewizją TVN24 i Canal +. Zawodowo nie boi się podejmować żadnego tematu, prywatnie bardzo zainteresowany polityką. Autor bloga na Instagramie "Mini Podróże".
Trochę zimy, trochę lata. Co spakować na wiosenny wyjazd?
Niezależnie od tego, czy wiosną wybierasz się na wymagający trekking w Tatry, na rower na Majorce czy na odpoczynek w słonecznych Włoszech, musisz się przygotować na to, że pogoda będzie zmieniać się jak w kalejdoskopie. Jednak z nową outdoorową kolekcją marki Regatta żadna pogoda nie będzie ci straszna.
W tym artykule: Jak spakować się na wiosnę? Na intensywny trekking Na wycieczkę w góry Na żagle albo nad morze Na survival w lesie Gdy masz mikrobagaż Na każdy wiosenny wyjazd Wiosną zimne wieczory, deszcz czy nagłe ataki chłodu potrafią zaskakiwać niemal jak pogoda latem nad polskim morzem i zdecydowanie mogą popsuć nawet najbardziej wyczekiwany wyjazd. Dlatego bardzo istotne jest to, jak się na niego spakujesz. Oprócz dobrych butów, apteczki i gadżetów, które zabierasz ze sobą na każdy wyjazd, w twoim plecaku powinny znaleźć się outdoorowe ubrania, które będą odporne na najbardziej kapryśną pogodę. Jak spakować się na wiosnę? O tej porze roku na pewno nie obędzie się bez czegoś przeciwdeszczowego oraz ubrań chroniących przed wiatrem oraz zimnem. Jeśli wybierasz się na wspinaczkę czy rower, koniecznie zabierz takie, które skutecznie odprowadzają wilgoć nawet w chłodniejsze dni. Oto kilka naszych propozycji marki Regatta na wiosenny wyjazd w góry, na żagle czy nad morze. Na intensywny trekking Jeśli planujesz bardzo aktywny wypoczynek i dużo chodzenia, musisz mieć bluzę czy kurtkę, która świetnie chroni przed zimnem, jest lekka, a przy tym nie krępuje ruchów. Świetna będzie na przykład damska kurtka Andreson VII Hybrid. Dzięki specjalnej stretchowej tkaninie Extol jest elastyczna i zapewnia zwinność ruchów. Mimo że jest bardzo ciepła, zadziwia lekkością – to zasługa pochodzącej z recyklingu specjalnej warstwy termicznej. Kurtka skutecznie chroni przed zimnem, a także przed deszczem, bo pokryta jest warstwą hydrofobową. Te wszystkie właściwości sprawiają, że idealnie poradzi sobie w każdych okolicznościach. Na wycieczkę w góry Idealnym towarzyszem górskich eskapad będzie ciepły polar, np. Montes od Regatta. Będzie ci w nim ciepło nawet podczas ataku niespodziewanego wiosennego chłodu. Nie przypomina on jednak typowego polaru – Montes jest niezwykle lekki i miły w dotyku. Pokochasz go, jeśli na sercu leży ci dobro planety, bo został wykonany z materiału pochodzącego z recyklingu. Na żagle albo nad morze O tej porze roku nad wodą lub na wodzie łatwo może dopaść cię wiosenny deszcz, a wiatr masz praktycznie zagwarantowany. W takich okolicznościach z pomocą przyjdzie ci kurtka Steren Hybrid. Jest wykonana z tkaniny softshellowej, która dobrze oddycha i chroni przed wiatrem. Do tego ma wykończenie DWR odpychające krople deszczu. Gdy jednak nagle zrobi się o wiele cieplej, jak to bywa wiosną, łatwo i szybko możesz odpiąć od niej rękawy i zamienić ją w bezrękawnik. Na survival w lesie Na swój najbliższy wypad do lasu spakuj do plecaka jedną z kurtek Raddick. Czym cię zaskoczy? Jest wykonana z wysokiej membrany Isotex 15000, co oznacza, że chroni przed deszczem, a dodatkowo odprowadza wilgoć podczas wysiłku. Świetnie nadaje się więc do uprawiania sportów czy na wypad rowerowy. To jednak nie koniec jej zalet. W jej kapturze znajduje się lampka LED, która pozwala oświetlić drogę w nocy. Warto więc mieć ją ze sobą też podczas wypraw w góry. Gdy masz mikrobagaż Na krótki trekking, spływ czy na inny weekendowy wypad koniecznie weź bezrękawnik Hillpack. Jest dostępny w wielu kolorach i wykonany z trzymającej ciepło warstwy syntetycznego puchu, która jest jednocześnie bardzo lekka. Co jednak najważniejsze, gdy masz mało miejsca w plecaku – możesz skompresować jego objętość wkładając go do dołączonego woreczka. Na każdy wiosenny wyjazd Na żadną wyprawę, szczególnie trekkingową i backpackerską, nie możesz ruszyć się bez plecaka. Model Blackfell marki Regatta ma paski na ramiona wykonane z pianki EVA i siateczkę wentylacyjną, która zapewnia ogromny komfort noszenia. Ma też dołączony pokrowiec przeciwdeszczowy. Nie zawiedzie cię więc w żadnych okolicznościach.
Nacięcia na kościach niedźwiedzia pokazują, że ludzie tworzyli ubrania już ponad 320 tysięcy lat temu
Prehistoryczne kości, które odnaleziono w Niemczech, są dowodem na to, jak ubierali się ludzie ponad 320 tysięcy lat temu. Według naukowców jedni z naszych najstarszych przodków zakładali niedźwiedzie skóry, aby chronić się przed mrozem.
W tym artykule: Kiedy człowiek po raz pierwszy zaczął wytwarzać ubrania? Nowe dowody wskazują, że człowiek skórował zwierzęta już ponad 320 tysięcy lat temu Nasi przodkowie polowali na niedźwiedzie jaskiniowe Dzięki skórom zwierząt człowiek mógł przetrwać mroźną zimę Najstarsi przodkowie Homo sapiens porzucili nagość i zaczęli nosić ubrania w postaci futer zwierząt, skór, liści, trawy lub innych roślin. W ten sposób ludzie zaczęli radzić sobie z ekstremalnymi mrozami i wyziębieniem. Dotychczas uważano, że człowiek zaczął wytwarzać prymitywną odzież ok. 120 tysięcy lat temu. Kiedy człowiek po raz pierwszy zaczął wytwarzać ubrania? W 2021 roku zespół naukowców z Instytutu Maxa Plancka w Niemczech przebadał ok. 12 tys. fragmentów kości pochodzących z marokańskiej jaskini Contrebandiers na wybrzeżu Maroka. Badacze odkryli wówczas, że ludzie używali kościanych narzędzi do przygotowania skór i futer, które prawdopodobnie były używane jako odzież. Narzędzia datowano na okres 120–90 tysięcy lat temu. Moda na zabijanie. Wciąż kochamy skóry i futra, choć dobrze znamy ich cenę. Prawdziwą cenę... Futra i skóry są ulubionym materiałem projektantów, gwiazd i bogaczy pomimo nacisków na to, by hodowlane zwierzęta żyły i umierały w bardziej humanitarnych warunkach. Najnowsze badania rzucają nowe światło na to, z jakich zwierząt i kiedy ludzie najwcześniej wytwarzali skóry jako odzież. Naukowcy z Uniwersytetu Eberharda Karola w Tybindze opublikowali na łamach czasopisma naukowego „Journal of Human Evolution” nowe dowody na wykorzystywanie skór niedźwiedzi w okresie dolnego paleolitu. Nowe dowody wskazują, że człowiek skórował zwierzęta już ponad 320 tysięcy lat temu Na stanowisku archeologicznym w niemieckim Schöningen odnaleziono kilka miesięcy temu kości należące do wymarłego niedźwiedzia jaskiniowego (Ursus spelaeus). W toku prac okazało się, że niektóre z nich noszą ślady nacięć i obróbki. Szczególnie widoczne były one na kościach śródstopia i paliczkach. Według badaczy to dowód nie tylko na dietę najstarszych Homo sapiens, ale również przykład wykorzystania dużych ssaków do produkcji z ubrania ze skór. – Skóry niedźwiedzi mają wysokie właściwości izolacyjne i mogły odgrywać ważną rolę w adaptacji człowiekowatych ze środkowego plejstocenu do wyjątkowo chłodnych i surowych warunków okresu zimy w północno-zachodniej Europie – zwracają uwagę naukowcy w swojej pracy. Nasi przodkowie polowali na niedźwiedzie jaskiniowe W okresie dolnego paleolitu niedźwiedź jaskiniowy były powszechnym gatunkiem ssaka w Europie. Naukowcy zwracają uwagę na to, że zwierzęta te żyły zarówno w cieplejszych, jak i chłodniejszych regionach, ale zamieszkiwały głównie jaskinie. Tak samo, jak najstarsi przedstawiciele Homo sapiens na naszym kontynencie. Właśnie dlatego bardzo często dochodziło do interakcji pomiędzy niedźwiedziami a ludźmi. Badacze podkreślają, że dyskusja o roli niedźwiedzi jaskiniowych w życiu najstarszych ludzi toczy się już od ponad wieku. Istnieją hipotezy, które zakładają, że ssaki te były przedmiotem kultu naszych przodków. Ludzie mieli wówczas polować na te zwierzęta, a następnie oddawać im cześć. Świadczą o tym odnalezione artefakty z okresu dolnego paleolitu oraz nietypowy układ odnalezionych kości U. spelaeus. Region, w którym odkryto szczątki niedźwiedzia jaskiniowego, od kilkudziesięciu lat intryguje archeologów. W latach 90. ubiegłego wieku naukowcy odkryli w pobliskiej kopalni wiele prehistorycznych artefaktów, w tym najstarszą dobrze zachowaną drewnianą broń, jaką kiedykolwiek odnaleziono. Datowanie radiowęglowe wykazało, że włócznia pochodziła sprzed ok. od 300 000 do 337 000 lat. Dzięki skórom zwierząt człowiek mógł przetrwać mroźną zimę Archeolodzy odnaleźli tam również kamienne i kościane narzędzia, niektóre wytworzone z kości niedźwiedzi jaskiniowych. Wiele z nich miało ślady nacięć. Badacze twierdzą, że są to dowody na oprawianie zabitych zwierząt. Jednak w ostatnich badaniach szczególną uwagę naukowców zwróciły dwa nacięcia na kościach stopy. Grób łowczyni sprzed 9 tys. lat dowodzi, że kobiety polowały na równi z mężczyznami Niedawno odkryty w Peru 9000-letni grób łowczyni sugeruje, że dawniej tamtejsze kobiety nie ustępowały mężczyznom w polowaniu na zwierzynę. – Z tej części ciała zwierzęcia właściwie nie da się pozyskać mięsa. Tutaj mamy do czynienia z niezwykle misternymi i drobnymi nacięciami. To oznacza, że zwierzę było przez człowieka skórowane, a skóra prawdopodobnie posłużyła później za element odzieży lub czegoś w rodzaju prymitywnego okrycia na noc – czytamy w artykule. – Te nowo odkryte ślady na kościach wskazują, że już ok. 300 tysięcy lat temu ludzie w północnej Europie byli w stanie przetrwać zimę, m.in. dzięki wytworzeniu ubrania ze skór niedźwiedzia jaskiniowego – mówi prof. Ivo Verheijen, archeolog z Uniwersytetu w Tybindze. Źródło: Journal of Human Evolution. Nasz ekspert Jakub Rybski Dziennikarz, miłośnik kina niezależnego, literatury, ramenu, gier wideo i dobrego rocka. Wcześniej związany z telewizją TVN24 i Canal +. Zawodowo nie boi się podejmować żadnego tematu, prywatnie bardzo zainteresowany polityką. Autor bloga na Instagramie "Mini Podróże".
Jeansy Levi’s z XIX wieku sprzedane za gigantyczną kwotę. Nie uwierzysz, ile kosztowały
Ile mogą kosztować stare i wytarte jeansy Levi’s? Okazuje się, że bardzo dużo. Para z lat 80. XIX wieku ma zarówno wartość kolekcjonerską, jak i historyczną.
W tym artykule: Ile mogą kosztować stare jeansy z XIX wieku? Na świecie jest tylko kilka podobnych par Historia rasizmu ukryta na metce Moda ma niejedno oblicze, a w historii ludzkości już wielokrotnie padały astronomiczne kwoty za ubrania znanych muzyków, gwiazd Hollywood, a nawet naukowców. Wystarczy przypomnieć słynną skórzaną kurtkę Alberta Einsteina, którą w 2016 roku w londyńskim Christie’s sprzedano za 146 tysięcy dolarów. Znoszone i lekko zdarte brązowe ubranie twórcy teorii względności podobno wciąż pachniało fajką, którą regularnie palił. Ile mogą kosztować stare jeansy z XIX wieku? Rekordzistką, jeśli chodzi chodzi ubrania sprzedane na aukcji, wciąż pozostaje Marilyn Monroe. Suknia, w której 19 maja 1962 roku zaśpiewała „Happy Birthday” ówczesnemu prezydentowi Stanów Zjednoczonych, Johnowi F. Kennedy’emu została sprzedana na aukcji. Zwycięzca musiał w 2016 roku zapłacić za nią aż 4,8 miliona dolarów. Co ciekawe, aktorka i wokalistka kupiła ją za 1440 dolarów. W 2022 roku byłaby to równowartość ok. 13700 dolarów. Ile w takim razie mogą kosztować jeansy marki Levi’s, które pochodzą z lat 80. XIX wieku? Aukcja odbyła się na festiwalu „Durango Vintage Festivus” na obrzeżach małego miasteczka Aztec w Nowym Meksyku. Dwaj 23-latkowie, „kolekcjonerzy denimu”, zapłacili za spodnie 87400 dolarów. Być może nie jest to tak astronomiczna kwota, jak w przypadku sukni Marilyn. Ale wciąż gigantyczna, jeśli mówimy o starych i podartych spodniach, odnalezionych w opuszczonej kopalni. – Nie planowaliśmy tego, że razem kupimy te jeansy, dopóki nie dowiedzieliśmy się o aukcji. To szaleństwo – mówi Zip Stevenson w rozmowie z CNN. Oznacza to, że spodnie kupione przez parę Amerykanów znalazły się na 3 miejscu najdroższych jeansów, jakie kiedykolwiek sprzedano. Na świecie jest tylko kilka podobnych par Spodnie po raz pierwszy odnalazł kilka lat temu Michael Harris, który dłuższy czas przeszukiwał opuszczone kopalnie na zachodzie Stanów Zjednoczonych. To entuzjasta amerykańskich jeansów oraz ich historii, który wydał nawet książkę poświęconą tej tematyce „Jeans of the Old West: A History”. To wtedy po raz pierwszy usłyszał o nich Zip Stevenson, ponieważ spodnie wyróżniały się wyjątkowo dobrym stanem. 13 lat amerykańskiej trzeźwości. Dlaczego w USA wprowadzono prohibicję? 17 stycznia 1920 roku weszła w życie 18. poprawka do konstytucji Stanów Zjednoczonych, która wprowadziła prohibicję. Czy tak zwany „szlachetny eksperyment” się udał? – Na świecie można znaleźć tylko kilka podobnych par jeansów z XIX wieku. Ale wszystkie znajdują się w muzeach lub są zbyt delikatne, aby je nosić. Te, które kupiliśmy, są jednak zaskakująco wytrzymałe, więc myślę, że można byłoby je założyć – twierdzi 23-latek. Amerykanin twierdzi, że w niektórych miejscach wymagają poprawek krawieckich i cerowania, ale poza tym są wykonane z bardzo dobrego materiału. Brit Eaton, który organizował aukcję stwierdził, że początkowo nie planował sprzedawać tych jeansów. Zdawał sobie sprawę z ich wyjątkowości, dlatego wystawił je za tak wysoką cenę. – To było zabawne, jak ci wszyscy ludzie licytowali tę jedną parę jeansów – wspomina Eaton. Historia rasizmu ukryta na metce To, co jest jednak najciekawsze w samych spodniach, to jeden z nadruków, które widnieją na metce. Głosi on „Jedyny rodzaj [jeansów] stworzony przez Białych Pracowników”. Rzecznik Levi’s przyznał, że firma użyła wówczas tego hasła po wprowadzeniu w 1882 roku prawa federalnego zwanego „Chinese Exclusion Act”. Ustawa zabraniała chińskim robotnikom przyjazdu do Stanów Zjednoczonych, a podpisał ją ówczesny prezydent Chester A. Arthur. Uchwalenie prawa było następstwem antychińskich nastrojów w Stanach Zjednoczonych. Prawo zniosła dopiero ustawa Magnusona w 1943 roku. Slogan z metki to jednak kwintesencja amerykańskiego rasizmu, który istnieje w kraju od czasów kolonialnych. Na przestrzeni dekad, a nawet stuleci wiele ras i grup etnicznych było poddawanych ksenofobicznemu wykluczeniu oraz wszelkim formom dyskryminacji. Miały one swoje odzwierciedlenie w drakońskich prawach i zachowaniach. Firma Levi’s przestała nadrukowywać rasistowskie hasło na swoich ubraniach w latach 90. XIX wieku. Źródło: CNN. Nasz ekspert Jakub Rybski Dziennikarz, miłośnik kina niezależnego, literatury, ramenu, gier wideo i dobrego rocka. Wcześniej związany z telewizją TVN24 i Canal +. Zawodowo nie boi się podejmować żadnego tematu, prywatnie bardzo zainteresowany polityką. Autor bloga na Instagramie "Mini Podróże".
Znalezisko w marokańskiej jaskini sugeruje że ludzie szyli ubrania już 120 tysięcy lat temu
W jaskini w Maroku odkryte zostały narzędzia wykonane z kości, które, według naukowców, służyły do usuwania skóry i futra z ciał upolowanej zwierzyny, a następnie mogłyby być używane do szycia z nich odzieży.
W tym artykule: Narzędzia sprzed 120 tysięcy lat Pierwsza odzież w historii Starożytni wytwórcy ubrań z futer i skór byli wczesnymi przedstawicielami Homo Sapiens, czyli współczesnymi ludźmi, takimi samymi jak my. Nasz gatunek znajdował się wtedy na wczesnym etapie rozwoju i jeszcze nie opuścił Afryki, by zasiedlić pozostałe kontynenty. Narzędzia sprzed 120 tysięcy lat Takie znalezisko normalnie nie byłoby uważane za niezwykłe. Ale te konkretne narzędzia mają około 120 000 lat, co przesuwa ramy czasowe dla praktyk tworzenia ubrań dalej w przeszłość, niż naukowcy kiedyś uważali za możliwe. Niektóre z 62 kości pochodzenia zwierzęcego z jaskini w Maroku zostały przerobione na różnego rodzaju narzędzia, co samo w sobie nie jest niczym nadzwyczajnym. Jednak jedno z nich zwróciło uwagę archeologów. Chodzi o przedmiot wykonany z kości żebrowych bydła o zaokrąglonym kształcie na jednym końcu w kształt łopatki. Jest to istotne, ponieważ „narzędzia w kształcie szpatułki są idealne do skrobania, a tym samym usuwania wewnętrznych tkanek łącznych ze skór i skórek podczas procesu obróbki skóry lub futra, ponieważ nie przebijają skóry ani futra", mówi antropolożka kierująca zespołem badaczy dr. Emily Hallett z Instytutu Maxa Plancka w Niemczech i dodaje: „W tym samym czasie zauważyliśmy nacięcia na kościach, których układ sugeruje, że ludzie nie polowali na zwierzęta do których należały kości, w celu pozyskania z nich mięsa, ale po to by zdobyć ich futro. Nasze badania stanowią kolejny kawałek układanki jaką są ludzkie zachowania, które zaczynają pojawiać się w zapisach archeologicznych Afryki sprzed około 100.000 lat temu". Pierwsza odzież w historii Odnosząc się do odkrycia w Maroku, inny archeolog, dr Matt Pope, z Uniwersytetu Londyńskiego, twierdzi że starożytni ludzie, którzy używali tych narzędzi musieli być doskonałymi skórzanymi robotnikami: „To adaptacja, która wykracza poza samo pojęcie okrywania ciała czymkolwiek. To pozwala nam wyobrazić sobie odzież, która była bardziej wodoodporna, dopasowana do kształtu ludzkiego ciała i która nie krępowała ruchów. To coś więcej niż proste, oprawione skóry". Ponadto, Dr Pope twierdzi, że dobrze przetworzona skóra mogła być również wykorzystywana do produkcji czegoś na kształt toreb, wiatrochronów, zadaszenia ludzkich schronień i wielu innych użytecznych produktów. Dr Hallett jest ciekawa, czy teraz inni archeolodzy badający zamieszkałe przez pradawnych ludzi jaskinie w innych częściach Afryki również znajdą podobne dowody na istnienie starożytnych praktyk wytwarzania odzieży. Teraz, kiedy dzięki odkryciu w Maroku wiedzą, że takie dowody istnieją, będą już wiedzieli, na co, ewentualnie zwracać uwagę i raczej nie pominą przypadkowo znalezisk, które mogą nam powiedzieć o zwyczajach pierwszych ludzi.
Najlepsi cieszyli się sławą Byli idolami, symbolami seksu. Często dochodzili też do znacznych majątków. Ci, którzy byli niewolnikami, dzięki osiągnięciom na arenie mogli zyskać wolność. Niektórzy obywatele Rzymu gladiatorami zostawali jednak z własnej woli, uciekając w ten sposób przed długami lub chcąc zyskać popularność. Wszystko, co musieli zrobić, to zapewnić krwawą rozrywkę ze śmiercią w tle. Każde wyjście na arenę mogło być bowiem tym ostatnim. Kciuk opuszczony w dół oznaczał wyrok wykonywany natychmiast. Do takiego scenariusza przyzwyczaiły nas filmowe megaprodukcje, w których życie zawodników zależało od sympatii widzów. Ostatnie ustalenia historyków i archeologów, o których piszemy w tym wydaniu National Geographic, rzucają jednak nowe światło na świat gladiatorów. Każdy, komu zależało na władzy w Rzymie, aby zyskać poparcie poddanych lub świętować np. sukces militarny, organizował walki gladiatorów. I wydawał na to fortunę, bo rozmachem widowiska trzeba było przyćmić konkurenta. Na największych arenach mogło się wówczas gromadzić nawet 50 tys. osób. W całym imperium powstało kilkaset amfiteatrów zapewniających warunki do potyczek gladiatorom. Trenowano ich w specjalnych szkołach, a był to proces długi i kosztowny. Widowiska wymagały sprawności, ale też umiejętności aktorskich i kaskaderskich. Były to bowiem wyreżyserowane spektakle mające przede wszystkim oszołomić i zachwycić. Dlatego śmierć na arenie, choć oczywiście zdarzała się często, a zawodnicy zwykle nie dożywali 30. roku życia, była jednak ostatecznością, wynikiem często nie egzekucji na żądanie publiczności, tylko odniesionych ran, przypadku lub scenariusza. Skąd się wzięły walki gladiatorów? Prawdopodobnie ich „wynalazcami” byli Etruskowie. Na ich pogrzebach sposobem na oddanie czci zmarłym, zamiast składania ofiar ludzkich, były starcia gladiatorów. Rzym poznał je po raz pierwszy w roku 264 p.n.e. podczas pogrzebu senatora Brutusa Pery, kiedy to do walki stanęło sześciu gladiatorów. Po tym wydarzeniu ich zmagania szybko stały się jedną z najpopularniejszych rozrywek w imperium. I wciąż rozpalają naszą wyobraźnię, o czym świadczy liczba poświęconych im badań, publikacji, filmów czy seriali. Dziękuję, że jesteście z nami i czytacie National Geographic.
Sari. Zaskakująca historia indyjskiego stroju
Od wieków kobiety z Azji Południowej okrywają się kolorowymi jedwabiami i bawełnami. Sposób ich wykonania i noszenia jest olśniewający i różnorodny. Słowo "sari" oznacza w sanskrycie "pasek materiału". Ale dla hinduskich kobiet (i kilku mężczyzn), które od tysiącleci owijają się jedwabiem, bawełną lub lnem, te kawałki tkanin są czymś więcej niż tylko zwykłym ubraniem. Są one symbolem narodowej dumy, ambasadorami tradycyjnego (i najnowocześniejszego) wzornictwa i rzemiosła, a także doskonałym przykładem ogromnych różnic w 29 stanach Indii.
"Sari, zarówno jako symbol, jak i rzeczywistość, wypełniły wyobraźnię subkontynentu, swoją atrakcyjnością i możliwością ukrycia i pokazania osobowości osoby, która je nosi" - mówi Rta Kapur Chishti, historyk tekstyliów z Delhi, autorka "Saris of India: Tradition and Beyond" i współzałożycielka Taanbaan, firmy tekstylnej zajmującej się ożywianiem i zachowaniem tradycyjnych indyjskich metod przędzenia i tkania. Czym jest sari? Pierwsza wzmianka o sari (nazwa ta w języku angielskim może także brzmieć 'saree') znajduje się w Rig Veda, hinduskiej księdze hymnów datowanej na 3000 lat p.n.e. Drapowane ubrania pojawiają się także na indyjskich rzeźbach z okresu od pierwszego do szóstego wieku. To, co Chishti nazywa "magicznym, bezszwowym ubiorem" idealnie pasuje do gorącego klimatu Indii i zwyczaju skromnego ubierania się zarówno w społecznościach hinduskich, jak i muzułmańskich. Sari pozostają również tradycją dla kobiet w innych krajach Azji Południowej, w tym w Pakistanie, Bangladeszu i Nepalu. Indie pozostają jedną z ostatnich wielkich kultur rzemieślniczych. Są potęgą w barwieniu, nadrukach i tkaniu jedwabiu, technikach, które są obecne przynajmniej w jednej z około 30 regionalnych odmian sari indyjskie. W położonym nad brzegiem rzeki Ganges mieście Varanasi tkacze pochylają się nad staroświeckimi drewnianymi krosnami, tworząc jedwabne sari Banarasi, zwykle w kolorze jasnoczerwonym, ozdobione metaliczną nitką zari, cenione zwłaszcza jako sari ślubne przez panny młode. W tropikalnej Kerali, głównie białe sari sett mundu odzwierciedlają style popularne przed tym, jak XIX-wieczna industrializacja przyniosła kolorowe barwniki anilinowe (i jaskrawe kolory jak z pudełka z kredkami) widoczne dziś na całym subkontynencie. W zachodnim Bengalu, sari Balchuri olśniewa wykończeniem nawiązującym do wzorów znajdujących się na ścianach tutejszych świątyń pokrytych terakotą z wypalanej gliny. "Każde sari opowiada historię o społeczeństwie i ludziach wokół niego" - mówi Darshan Dudhoria, dyrektor generalny sklepu internetowego Indian Silk House Agencies. Jednak globalizacja i walka o coraz tańsze towary sprawiły, że produkowane maszynowo hinduskie sari stały się powszechne w ostatnich dziesięcioleciach. Wiele złych jakościowo kopii tradycyjnej odzieży jest wysyłanych z Chin. Rodziny zajmujące się tkactwem od lat nie mają pracy, a ich krosna są bezwartościowe. Sari we współczesnym świecie Niektóre kobiety, szczególnie na obszarach wiejskich, nadal owijają i okrywają się długimi pasmami bawełny, lnu lub innych tkanin do codziennej pracy. "Bardziej prawdopodobne jest, że w niektórych regionach zobaczysz sari na starszych kobietach, ciotkach i babciach. Mogą je nosić cały czas" - mówi Cristin McKnight Sethi, południowoazjatycka ekspertka w dziedzinie tekstyliów i profesor historii sztuki w Corcoran School of the Arts and Design na Uniwersytecie George'a Washingtona. Jak twierdzi, młodsze kobiety i mieszkanki miast wybierają zachodnie ubrania lub salwar (tunika i spodnium) na co dzień, ale na wesela lub inne imprezy ubierają sari w żywych kolorach. Tkanina stanowi symboliczny rytuał przejścia dla młodych hinduskich dziewcząt, które zakładają sari lub półdługie sari na ceremonię Ritu Kala Samskara, czyli ceremonię osiągniecia pełnoletności. Ubiór ten został nawet wykorzystany jako polityczny rekwizyt. Sposoby noszenia sari Według Chishti, istnieje ponad sto sposobów noszenia sari w zależności od regionu, materiału, długości i szerokości ubrania oraz tego, co użytkownik może robić danego dnia. Chishti stworzyła serię filmów pokazujących dziesiątki sposobów na to, jak wiązać sari. "Młodsze pokolenie chce móc z nim eksperymentować, nosić go na różne sposoby" - mówi. Niektóre z technik noszenia sari: powszechne drapowanie Nivi (plisowane, owinięte wokół talii, z pallu (ozdobiony koniec ubrania) przerzuconym przez lewe ramię) oraz wiejskie drapowanie Dharampur, które sprytnie przekształca długi prostokąt z materiału w sięgające kolan pumpy. Większość form sari wymaga choli (krótkiej bluzeczki) i cienkiej półhalki, która często pomaga umocować całe to tekstylne okrycie i manipulować materiałem. Niektóre fałdy sari muszą być mocowane za pomocą szwów lub szpilek, inne są bardziej swobodną formą, jak origami z tkaniny na ciało. Sari tkają swoją drogę przez dużą część Indii, na kobietach, które w kolorowych strojach przemierzają na rowerach ulice Bombaju, na aktorkach grających w filmach z Bollywood, czy upiększając wiele pokoleń rodziny w Radżastanie. Turyści uwiedzeni dynamiką i mitologią, którymi wyróżnia się sari strój mogą je dla siebie kupić i zabrać do domu. W odróżnieniu od innych tradycyjnych strojów w niektórych kulturach, sukienka sari nie jest zarezerwowana dla osób jednej narodowości lub wyznań. "Nie sądzę, by noszenie sari przez ludzi Zachodu było lekceważące. To bardziej zaszczyt" - mówi Chishti. Nie ma nic złego w przyszywaniu olśniewającego sari na spódnicę albo eksponowaniu go jak sztuki na ścianie, mówi Sethi. Turyści, miejscowi i goście weselni polują na sari w sklepach, które wydają się ustawiać w linii każdej lazurowej uliczki w Dźodhpur lub ruchliwej ulicy w Bombaju. Znajdziesz je w większych, droższych butikach, takich jak 'Ekaya Banaras' w Delhi, słynącego z ręcznie tkanych jedwabi i wsparcia ponad 8000 tkaczy Banaras, lub 'Nalli' w Chennai, działającego od 1928 roku, i rozciągającego się na dwa piętra budynku Art Deco w dzielnicy T. Nagar. Gdziekolwiek pójdą, osoby szukające sari czują się przytłoczone słodkimi kolorami stosów schludnie poskładanych jedwabi, bawełny i szyfonów. Można je kupić już za 20 dolarów od ulicznego sprzedawcy albo za 10 000 dolarów za piękne Banarasi. "Kiedy kupujesz sari, zazwyczaj jest to długi proces - kupujesz materiał sari w jednym sklepie, bluzka jest szyta gdzie indziej, a halkę kupujesz w jeszcze innym sklepie" - mówi Sethi. To skomplikowany taniec przez sklepy i pracownie krawieckie, aby zdobyć sari, a nie element garderoby, który szybko się wyrzuca. "Ale to kawałek tkaniny, który stał się kultowy i istnieje tak wiele jego odmian" - mówi Sethi. "Sari są bardzo ważne i na pewno warte uczczenia". Źródło: NationalGeographic.com: The surprising history of India’s vibrant sari tradition
Z jakiego materiału powinna być zrobiona wytrzymała kurtka na jesienne wyprawy?
Sezon jesienny jest w pełni, a co za tym idzie, warto zaopatrzyć się w kurtkę, która będzie chroniła nas przed wszelkimi niesprzyjającymi warunkami atmosferycznymi, zwłaszcza podczas większych wypraw i wypadów. Z jakiego materiału powinna być wykonana taka kurtka? Kurtka na jesień - jaka powinna być?
O naszym kraju powiedzieć można wiele miłych rzeczy. Możemy pochwalić się pięknymi widokami, cudownymi zabytkami i wspaniałymi górskimi szlakami. Problem leży jednak często w pogodzie, zwłaszcza jesienią. Podczas tej pory roku zazwyczaj nawiedzają nas regularne opady, wiatr jest nieprzyjemny, panuje ogólna plucha — słowem, bez odpowiedniego ubioru z domu ani rusz. Warto zatem podjąć odważną decyzję i kupić kurtkę, która zapewni nam ochronę przed wszelkimi nieprzyjemnościami, jakie czyhają na nas na zewnątrz. Jeśli jesteśmy fanami dalekich górskich wycieczek odbywanych jesienią, tym bardziej powinniśmy przyłożyć wielką wagę do tego zakupu. Warto pamiętać, że nie warto decydować na kurtkę z najniższej półki cenowej — istnieje wtedy niebezpiecznie wysokie prawdopodobieństwo niespełnienia nawet części naszych wymagań i zamiany upragnionego wyjazdu w niekończący się ciąg frustracji. Dlatego warto zastanowić się nad dołożeniem kilkudziesięciu czy kilkuset złotych i wyborem kurtki, którą będziemy traktować jako inwestycję na przyszłość. Najwyższej jakości odzież outdoorowa może służyć nam nie tylko sezon czy dwa, ale przez naprawdę długie lata intensywnego użytkowania. Jednak żeby taki scenariusz miał miejsce, należy przede wszystkim podjąć właściwą decyzję dotyczącą materiału, z jakiego nasza kurtka ma być wykonana. Z jakiego materiału? Obecnie na rynku funkcjonuje wiele różnorakich rozwiązań — można wyróżnić kilkadziesiąt rodzajów materiałów. Czasem aż trudno połapać się w nich wszystkich i podjąć odpowiednią decyzję. Jeśli mowa o kurtce, która ma nie tylko służyć nam podczas codziennego użytkowania, ale również towarzyszyć nam podczas dalekich jesiennych wypraw, to sensownych opcji na stole jest kilka. Pierwszą z nich są kurtki wykonane z materiału, który nosi nazwę goretex. Zapewnia on całkowitą ochronę przed wiatrem, deszczem i wszelkimi innymi niesprzyjającymi warunkami atmosferycznymi. Co więcej, skutecznie odprowadza powietrze — to oznacza, że w kurtce z goretexu możemy wykonywać intensywny wysiłek fizyczny na świeżym powietrzu. Wydaje się, że to najbardziej znane rozwiązanie w dziedzinie tego rodzaju odzieży outdoorowej. Jest doceniane tak przez wielu okazjonalnych użytkowników, jak przez zawodowych sportowców. Opcja ta ma jednak jeden drobny mankament — wymaga nieustającej pielęgnacji. Rozwiązaniem alternatywnym wobec goretexu jest softshell — materiał równie popularny i równie ceniony, ale różniący się właściwościami. Kurtki softshellowe składają się w praktyce z dwóch części — wierzchniej, odpornej na deszcz i wiatr, oraz wewnętrznej, która zapewnia bardzo dużo ciepła oraz wyjątkowo skutecznie je utrzymuje. Kurtki z softshellu nie wymagają aż tak starannej pielęgnacji jak te z goretexu. Z drugiej strony — zwłaszcza modele z niższej półki — mogą zapewniać nieco gorszą ochronę przed warunkami atmosferycznymi. Dlatego na takiej inwestycji nie warto oszczędzać. Lepiej wybrać coś, co posłuży nam przez bardzo długi czas. Na co jeszcze zwrócić uwagę? Przy wyborze kurtki odpowiedniej na jesienne wyprawy ważny jest nie tylko materiał, ale również elementy takie jak zamek, kaptur, pojemność kieszeni czy ściągacze z możliwością regulacji. Warto dostosować te elementy pod siebie, aby użytkowanie odzieży nie było przesadnie frustrujące. Poza dobraniem odpowiedniego rozmiaru warto również zastanowić się nad kolorem czy wzorem. Trzeba bowiem pamiętać, że w obecnych czasach kurtka powinna nie tylko zapewniać największy komfort użytkowania, ale również godnie się na nas prezentować. Warto zatem zrobić swego rodzaju podsumowanie i zastanowić się nad tym, co na co dzień nosimy, a następnie dobrać do naszej odzieży odpowiednią barwę, krój i wzór kurtki. Właściwie dopasowane ubrania przy okazji znacząco zwiększają pewność siebie i zapewniają lepsze samopoczucie. Obecnie wybór kurtek odpowiednich na ciężkie warunki jest tak wielki, że warto zapoznać się z wieloma ofertami i przejrzeć mnóstwo modeli. Dzięki temu prędzej możemy trafić na optymalną dla siebie opcję, która spełni wszelkie nasze wymagania oraz oczekiwania, plasując się przy tym w rozsądnym zakresie cenowym.
Psia garderoba - wyraz troski czy przesada?
Opinia społeczna na temat psiej garderoby jest dość podzielona. Jedni uważają ubranka dla czworonogów za zbędny dodatek. Inni zakładają je na zwierzę tylko po to, aby je upiększyć. Są i tacy, dla których odzienie pupila to forma sprawowania opieki – wyraz troski o jego zdrowie.
Materiał Partnera Ubranka dla psa – wyraz troski Prawdziwi miłośnicy psów decydują się na ubranka dla nich, mając na uwadze wyłącznie ich dobro. Psia odzież stanowi sposób ochrony przed zimnem i innymi niesprzyjającymi warunkami atmosferycznymi, kiedy czworonogi przebywają na dworze. W sposób szczególny potrzebują jej psy sędziwe wiekiem, schorowane, o niewystarczającej tkance tłuszczowej, krótkowłose, pozbawione podszerstka. Wśród ras, którym szczególnie doskwiera niska temperatura, wymienia się: whippety, jamniki krótkowłose, yorkshire terriery. Szczególnym przypadkiem są także psy bezwłose, a jednym z bardziej znanych ich przedstawicieli jest grzywacz chiński. Zwierzęta te są w większym stopniu narażone na utratę ciepła, co może mieć negatywny wpływ na ich zdrowie. Psiaki o gęstej okrywie włosowej nie potrzebują ubranek. Istnieją rasy, które wręcz przeciwnie wolą niższe temperatury, jak np. samojedy, alaskan malamute’y, husky, chow chow. Założenie na nie dodatkowej warstwy doprowadziłoby do przegrzania i osłabienia odporności. Nie sposób wspomnieć o odzieży przeciwdeszczowej. Chroniące przed wilgocią kurtki i kombinezony sprawdzają się nie tylko u ras podatnych na niskie temperatury, ale i u psów długowłosych. W ich przypadku dokładne wytarcie do sucha to duży problem. Ubranka dla psa – jakie powinny być? Oferta ubranek dla psów jest dość spora. Bogaty asortyment znajduje się na https://fera.pl/ubrankadlapsa/. Opiekunowie psów w zależności od pogody mogą zdecydować się na zimowe, ocieplane kurtki i płaszcze na podszewce czy polecane na porę jesienno-wiosenną cieńsze swetry i kamizelki. Bez względu na rodzaj ubranie nie może krępować zwierzęciu ruchów i obcierać go. Dlatego tak ważne jest, aby było w odpowiednim dla pupila rozmiarze. Powinno być wykonane z wysokiej jakości materiałów. Tkanina musi „oddychać”, by zapewnić skuteczne odprowadzenie wilgoci, co jest bardzo ważne w przypadku aktywnych psów. Ubranko musi być praktyczne i bezpieczne. Najlepiej wybierać modele zapinane na zamek błyskawiczny, guziki, rzepy, co znacznie ułatwi ubieranie zwierzaka i zapewni szybkie zdjęcie ciuszka po powrocie do domu. Ubranka dla psa – niepotrzebny gadżet Nie można zgodzić się z opinią, że ubranka dla psa są zbyteczne. Jak podano wyżej, jeśli zależy nam na stanie zdrowia pupila, w niektórych sytuacjach nie sposób się bez nich obejść, zwłaszcza że coraz częściej wprowadza się do panującego w Polsce klimatu rasy nieprzystosowane do chłodnej jesieni lub zimy. Wiele osób generalizuje całą branżę ubrań dla psów jako fanaberię. Za zbyteczne można uznać przebieranie zwierzęcia – kiedy ubrania nie mają żadnej praktycznej funkcji, nakładane są na czworonoga wyłącznie dla celów dekoracyjnych. Jeśli zakłada się na psa strój kolorowego jednorożca czy księżniczki, to trudno tu mówić o jego komforcie. Co więcej, rynek wymyślnych ubrań dla psów rośnie w bardzo szybkim tempie. Kolekcje psiej odzieży na różne okazje i w rozmaitym stylu oferują wielkie marki modowe. Pamiętajmy, że ubranka dla psów mają im zagwarantować przede wszystkim ochronę przed zimnem i deszczem, a jeśli estetycznie i modnie przy tym wyglądają, to jest to tylko ich dodatkowy plus.
Tak ubierała się elita XVII wieku. Stroje odnalezione we wraku statku
Królewska zawartość XVII-wiecznego wraku statku znalazła się na wystawie w holenderskim muzeum – 374 lata po tym, jak statek przewożący luksusowe przedmioty i ubrania zatonął w wodach Morza Północnego.
Wśród wyłowionych z wraku przedmiotów znajdują się wyszukane suknie z jedwabiu, pończochy i gorsety, wyszywana sakiewka i grzebień do wyczesywania wszy. Zdaniem ekspertów to jedno z najważniejszych odkryć garderobianych w historii Europy. Wrak odkryli w 2015 roku członkowie lokalnego klubu płetwonurków z wyspy Texel – położonej mniej więcej 100 kilometrów na północ od Amsterdamu. Zmienne wiatry i prądy zatopiły setki statków w tej okolicy. Odnaleziony wrak przez wieki pokryty był piaskiem, dzięki czemu tekstylia zachowały się w nadzwyczaj dobrym stanie. List bratowej kluczem do zagadki Skórzana okładka książki z tłoczonym herbem dynastii Stuartów doprowadziła badaczy do przypuszczeń, że odzyskane przedmioty mają królewskie koneksje. Jednak kiedy artefakty znalazły się kilka tygodni temu na wystawie w muzeum Kaap Skill w Texel właścicielka sukni wciąż nie była znana. Historycy z uniwersytetów w Amsterdamie i Lejdzie połączyli wówczas wysiłki, by zbadać list napisany przez bratową Henrietty Marii Burbon z Francji, królowej małżonki Karola I Stuarta, który rządził Anglią w latach 1625-1649. Napisany w 1642 roku list opisuje, w jaki sposób przewożony bagaż zaginął w marcu tego samego roku, kiedy dwór Henrietty Marii Burbon podróżował statkiem z Anglii do Holandii. Skrzynie zawierały garderoby dwóch dam dworu królowej i ich służących, a także przedmioty z prywatnej kaplicy królowej. Naukowcy wierzą, że znalezione stroje, ze względu na rozmiar i styl, należą do starszej damy dworu Jean Kerr - hrabiny Roxburghe. Zgodnie z analizą sporządzoną w muzeum, „na pierwszy rzut oka można stwierdzić, że osoba, o której mowa musiała być dosyć masywnej budowy”. Królowa Henrietta Maria Burbon miała ponoć podróżować do Holandii, by przekazać swoją 11-letnią córkę Wilhelmowi II Orańskiemu, który poślubił księżniczkę rok wcześniej. Jednak głównym celem królowej była sprzedaż klejnotów koronnych w zamian za broń, by wspomóc swego męża uwikłanego w wojnę domową z angielskim i szkockim parlamentem. Wybrane eksponaty można było oglądać w muzeum Kaap Skil. Potem przedmioty zostały poddane dalszym analizom. Tekst: Kristin Romey Źródło: National Geographic News
Resztki to nowa czerń? Ty to wyrzucasz, oni robią z tego kreacje prezentowane na prestiżowych pokazach
Dzisiejsza mantra zrównoważonego rozwoju „z farmy na widelec” jutro może zmienić się w „z farmy na wybieg”. Dzieje się tak, gdyż dla coraz liczniejszej grupy projektantów nastawionych na ekologię resztki jedzenia to nowa czerń.
Środkiem, jaki wybrała Sacha Laurin, jest bakteryjna „kolonia” kombucza powstająca po zaparzeniu cierpkiej, sfermentowanej herbaty. Po wysuszeniu materiał staje się sztuczną skórą, z której projektantka z Kalifornii szyje ubrania, np. suknie haute couture (z prawej). Na Sycylii nowa firma pracuje ze skórkami cytrusów, pestkami i innymi produktami ubocznymi i wytwarza z nich przędzę. Inne przedsiębiorstwo, z Londynu, zmienia liście ananasów w tkaninę, z której można zrobić buty i torby. Według Organizacji ds. Wyżywienia i Rolnictwa Narodów Zjednoczonych (UN FAO) na świecie co roku traci się lub marnuje ponad miliard ton żywności, co częściowo wynika z produkcji na wielką skalę. Taki nadmiar pozwala na stworzenie wielu tkanin w ramach gospodarki zrównoważonej, takich jak odnawialny poliester z cukru z nadmiarowych upraw, twierdzi Richard Blackburn, chemik z Uniwersytetu Leeds. – Odzież z kombuczy jeszcze nie jest dostępna w sprzedaży, ale jej wyprodukowanie jest możliwe – mówi australijski biochemik Peter Musk, który nadzoruje studentów szkoły artystycznej pracujących z herbatą. Może ona kiedyś znaleźć się w twojej szafie. Tekst:Catherine Zuckerman
Perowskity zamienią ubrania w panele słoneczne
Praca młodej polskiej naukowiec może przynieść przełom w energetyce odnawialnej. Wszystko za sprawą perowskitów, dzięki którym ogniwa słoneczne będą tańsze i wydajniejsze.
Choć te nieorganiczne związki chemiczne – nazwane na cześć rosyjskiego mineraloga Lwa Perowskiego – znane są nauce już od XIX wieku, dopiero niedawno odkryto, że stanowią idealny materiał do produkcji ogniw słonecznych. Mogłyby zastąpić tym procesie krzem. Zawierające go ogniwa są drogie w produkcji, głównie dlatego, że wymagają bardzo wysokich temperatur sięgających 1000 st. C. Nie nadają się także do umieszczania ich na tekstyliach i innych elastycznych powierzchniach. Perowskity mają podobne właściwości – również pochłaniają światło widzialne (o długości 300-800 nm) i zwracają je w postaci energii elektrycznej. Występują w naturze, np. w skałach. Ale, jak udowodniła Olga Malinkiewicz, polska doktorantka Uniwersytetu w Walencji – można je także tanio wyprodukować w laboratoriach. Nie potrzeba do tego żadnej skomplikowanej aparatury ani drogich materiałów. – Gdybym się uparła, mogłabym je wytwarzać nawet w domu, w kuchni – mówi w rozmowie z PAP Olga Malinkiewicz. Perowskity mają jeszcze jedną ogromną zaletę. Można je rozpuszczać w rozpuszczalnikach, a potem nanosić sprayem na dowolne powierzchnie: ubrania, papier, a nawet ściany budynków. Wydajność takich ogniw słonecznych jest większa niż niektórych krzemowych, w których stosowany jest tzw. krzem amofriczny. I to mimo faktu, że prace nad perowskitami trwają dopiero kilka lat. Za pracę nad wykorzystaniem perowskitów w fotowoltaice Malinkiewicz otrzymała główną nagrodę w prestiżowym konkursie naukowym Photonics21. Założyła w Polsce firmę Saule Technologies, w której kontynuuje badania nad perowskitami i ich zastosowaniami. Na razie udaje się je wytwarzać na niewielkich powierzchniach (np. 1 cm kwadratowego), zbyt małych, by mogły stać się budulcem dużych ogniw. Jednak biorąc pod uwagę niski koszt produkcji wszystko wskazuje na to, że postęp w tej kwestii jest nieunikniony. Podczas grudniowej konferencji naukowej organizowanej przez Materials Research Society w Bostonie polska naukowiec zaprezentowała pierwszy na świecie drukowany perowskit. W międzyczasie została również Ambasadorką nauki Ministerstwa Nauki i Szkolnictwa Wyższego.
Stylowo w dzicz: nowa kolekcja ubrań BUSHMAN
Każdy odkrywca zostaje w pewnym momencie postawiony przed niezwykle trudnym wyborem: kupić spodnie do pracy, czy na weekendową wyprawę w góry?
A czemu nie kupić spodni, które nadają się zarówno do biura jak i do przeżywania dzikich przygód poza miastem? Niemożliwe? Właśnie ten mit obala czeska marka Bushman, szturmem podbijająca polski rynek. Podróżnik nie musi już wyglądać jak obdarta wersja Indiany Jonesa, w znoszonych dżinach i poplamionym podkoszulku, który obciera nas na plecach. Marka Bushman obecna jest na europejskim rynku od roku 1997. Znana między innymi w Niemczech, Austrii, Słowacji i swoich rodzimych Czechach, teraz wchodzi na polski rynek, ze swoją wyjątkową ofertą. Ubrania marki Bushman wykonywane są wyłącznie z naturalnych materiałów takich jak wysokiej, jakości bawełna, len, skóra, wełna czy włókna bambusowe. Projekty są tworzone w konsultacji z ludźmi, którzy podróżowaniem zajmują się, na co dzień, nie są też skomplikowane czy „jednosezonowe”. Wytrzymałe materiały wzmacniane specjalnymi szwami, praniem enzymowym, i barwione pigmentowo, w połączeniu z funkcjonalnym i wygodnym krojem, tworzą podstawę każdej kolekcji Bushman. Zespół Bushmana tworzą ludzie, którzy kochają podróże i przygody, więc doskonale rozumieją potrzeby swoich klientów. Dwa razy w roku tworzą nowe projekty, wykorzystujące najnowsze możliwości, materiały i technologie. Jednak trzonem całej oferty sklepu zawsze są ubrania sprawdzone w wieloletnich bojach i wyprawach. Prawdziwy odkrywca z pewnością doceni fakt, że marka bardziej skupia się na niezawodności i praktyczności, niż na tym by dopasować się do dzisiejszych trendów mody, które jak doskonale wiemy, zmieniają się szybciej niż obrazy w kalejdoskopie. Ciepły sweter w połączeniu z koszulą, nada się doskonale na biznesowe spotkanie, czy niedzielny, rodzinny obiad, ale też ogrzeje nas na wysokich szczytach Tatr, Sudetów czy Alp podczas wypadu na narty lub kilkudniowej wyprawy. Spodnie z wytrzymałej bawełny sprawdzą się doskonale podczas safari na afrykańskiej pustyni, ale też, kiedy córka poprosi nas o naprawę huśtawki. Bushman zdaje sobie sprawę z tego, że podróżnicy cenią sobie praktyczność, wielofunkcyjność, i nie często mają miejsce w plecaku na dodatkowy T-shirt. Całą tą troskę, zrozumienie i doświadczenie, widać w ich ofercie, od dziś, dostępnej dla każdego z Was, na stronie:bushmanwear.pl/pl
W przeprowadzonej przeze mnie prywatnej sondzie na pytanie, co najchętniej przywiózłbyś sobie ze Stanów, najczęściej były wymieniane: laptop, iPod, ubrania, książki, perfumy i robot kuchenny Kitchen Aid. Doradzamy, gdzie co kupić i na co uważać. Na pewno warto zabrać z Polski dodatkową walizkę albo na miejscu zaopatrzyć się w torby podróżne.
Różnorodność marek, szeroki wybór towarów oraz atrakcyjne ceny mogą oszołomić nawet najbardziej powściągliwych zakupowiczów, dlatego radzimy przygotować „zakupowy plan działania” jeszcze przed wyjazdem. Ułatwieniem może się okazać wyszukiwarka Google.maps, która pomoże zlokalizować konkretne sklepy. Wystarczy wpisać miasto i np. nazwę sieci sklepów, outlet, markę lub rodzaj sklepu. Przykładowo, gdy chcemy wyszukać księgarnie w Nowym Jorku, wpisujemy New York City bookstores i otrzymujemy ich listę wraz z lokali-zacją, dodatkowym opisem, stroną internetową, a niekiedy także ocenami i komentarzami internautów. Ceny towarów w różnych sklepach można porównać w jednej z wielu porównywarek, np. www.nextag.com. Poszukiwacze markowych ubrań, obuwia, akcesoriów, ale też artykułów AGD po atrakcyjnych cenach powinni odwiedzić outlety, które znajdują się w każdym większym mieście. Przyda się wówczas wyszukiwarka outletów, np. www.outletbound.com, www.premiumoutlets.com. Amerykanie coraz częściej robią zakupy przez Internet, w związku z czym sklepy rzadko mają w magazynie pełny asortyment towaru, w szczególności sprzętu AGD. Jeżeli zależy nam na konkretnym modelu aparatu, komputera czy ekspresu do kawy, warto udać się do wybranego sklepu w pierwszych dniach pobytu w danym mieście, aby go zamówić – w zależności od sklepu towar zwykle jest dostępny po 2–5 dniach. W USA nie ma podatku VAT, za to obowiązuje podatek stanowy różny w poszczególnych stanach. Ceny podawane są bez tego podatku, dlatego proszę się nie zdziwić, jeśli do zakupów, np. w Atlancie, zostanie wam doliczony 8-procentowy podatek stanu Georgia. ELEKTRONIKA Wciąż opłaca się kupować sprzęt komputerowy i fotograficzny za oceanem, ponieważ ceny są znacznie niższe niż w Polsce. Przed zakupem trzeba się jednak dowiedzieć u producenta wybranego modelu, czy honoruje gwarancje wystawione w Stanach Zjednoczonych. Najkorzystniej jest kupić sprzęt elektroniczny w dużych sklepach z artykułami gospodarstwa domowego (taniej, lecz często są one usytuowane poza centrami miast) lub sklepach firmowych producenta (adresy punktów sprzedaży najlepiej wyszukać na stronach internetowych). Wybrane sieci sklepów z elektroniką i AGD: www.target.com www.walmart.com www.bestbuy.com www.ritzcamera.com Polecane sklepy Sprzęt fotograficzny: Washington DC: ■ Penn Camera www.penncamera.com Nowy Jork: ■ B&H – słynny sklep prowadzony przez ortodoksyjnych Żydów. www.bhphotovideo.com ■ The Little Laptop Shop – laptopy nowe i używane. www.thelittlelaptop.shop ODZIEŻ I OBUWIE Niektóre marki odzieżowe są dostępne jedynie w Stanach Zjednoczonych lub Kanadzie. Nie omijajcie także salonów firm, które dobrze znacie z Polski, ponieważ asortyment amerykański często znacznie różni się od tego, co znajdziemy w polskich sklepach. Ze względu na inną rozmiarówkę trzeba na początku określić swój rozmiar ubrań i butów. Stany są rajem dla osób o nietypowych gabarytach – niskich (Petite), tęższych (Plus) i wysokich (Tall). Często marki odzieżowe mają w swojej ofercie również akcesoria, torebki, buty, a nawet artykuły wyposażenia wnętrz. Odzież codzienna i sportowa: GAP, Abercrombie & Fitch, Old Navy, American Eagle, Urban Outfitters, Forever 21, Free People, Banana Republic, Aeropostale. Odzież wyjściowa i do pracy: J Crew, Ann Taylor, Liz Clairborne, Anne Klein, Michael Kors, Kate Spade. Znani amerykańscy projektanci: Tommy Hilfiger, DKNY, Ralph Lauren, Calvin Klein, Marc Jacobs, Vera Wang. Polecane sieci domów towarowych: ■ Macy’s www.macys.com ■ JC Penney www.jcpenney.com ■ Bloomingdales www.bloomingdales.com ■ Saks 5th Avenue www.saksfifthavenue.com Outlety: Tanim zakupom sprzyjają outlety oferujące przecenioną odzież drugiego gatunku, końcówki kolekcji, ale też nowe ubrania po znacznie obniżonych cenach. Centra handlowe z outletami są zlokalizowane na obrzeżach każdej większej metropolii, a niektóre mniejsze sklepy można znaleźć w środku miast. ■ TJMaxx www.tjmaxx.com ■ Marshalls www.marshallsonline.com ■ Loehmanns www.loehmanns.com ■ Feline’s Basement www.filenesbasement.com KSIĘGARNIE Mimo że w Polsce przez Internet można już zamawiać w Stanach Zjednoczonych nowe książki, dostęp polskich bibliofilów do egzemplarzy używanych wciąż jest ograniczony. W każdym większym i mniejszym mieście istnieją antykwariaty, które najlepiej odszukać poprzez Google.maps, wpisując nazwę miasta i przykładowe hasła: used books, second hand books, rare books. Polecane księgarnie: ■ Borders www.borders.com ■ Barnes and Noble www.barnesandnoble.com ■ Books-A-Million www.booksamillion.com Polecane księgarnie i antykwariaty: Waszyngton DC: ■ Politics and Prose – zdaniem wielu osób najlepsza w stolicy księgarnia z kawiarnią, częste spotkania literackie. www.politics-prose.com Portland: ■ Powell’s – lokalna księgarnia z nowymi i używanymi książkami. www.powells.com San Francisco: ■ Citylights (261 Columbus Ave) – znana księgarnia i wydawnictwo założone w 1953 r. www.citylights.com KOSMETYKI Kupuje się je w domach towarowych, sieciach drogeryjnych, np. Douglas, Sephora, CVS albo na lotniskach. Nie warto jednak czekać z zakupami ulubionych perfum, bo na mniejszych lotniskach niektórych marek może nie być, zaś różnice w cenach wcale nie są duże. Odradzamy zakup perfum w outletach po bardzo okazyjnych cenach, ponieważ bywają zwietrzałe. Internetowe drogerie: www.fragrance.net; www.perfumania.com DOM I KUCHNIA Przed wyjazdem zapoznajcie się z ofertą dużych sklepów AGD (np. www.target.com ), by sprawdzić, co można kupić do domu lub kuchni. Polecane sklepy z artykułami wyposażenia wnętrz w Nowym Jorku: ■ Soho Treasures (123 Mercer Street) – stare designerskie meble z połowy ubiegłego wieku. www.soho-treasures.com ■ ABC Carpet & Home (888 i 881 Broadway oraz dwa inne sklepy na Florydzie i w New Jersey) – piękne wnętrza, ogromny wybór dywanów i dekoracji do domu. www.abchome.com ■ Fishs Eddy (róg 889 Broadway i 19th Street) – sklep z zastawami stołowymi codziennego użytku w kilkunastu ciekawych wzorach plus szkło. www.fishseddy.com ■ Bleecker Bob’s Golden Oldies (118 West 3rd Street). ZABAWKI Działy dziecięce znajdują się w każdym domu towarowym, a największymi sieciowymi sklepami zabawkowymi są: ■ Toys „R” Us www.toysrus.com ■ FAO Schwartz – sklepy flagowe w Nowym Jorku (przy 767 Fifth Avenue) i w Las Vegas (przy 3500 Las Vegas Blvd South) oraz w domu towarowym Macy’s. TANIE KUPOWANIE Wiele sklepów oferuje zwykłą tanią odzież i tzw. vintage fashion, czyli stare markowe stroje. W poszukiwaniu skarbów i lokalnego kolorytu można wybrać się na targ staroci (flea market) lub lokalny bazar (green market). Wyszukiwarka pchlich targów: www.keysfleamarket.com/fleamarket/index.htm . Tanie sklepy, antykwariaty ze starymi meblami i lumpeksy w okolicy, do której się wybieramy, najłatwiej wyszukać na Google.maps, wpisując nazwę miasta i hasła: thrift shops, vintage stores, antique markets lub podobne. Ponoć najlepszy targ w Stanach Zjednoczonych, reklamowany jako „prawdziwie europejski”, znajduje się w Seattle. www.fremontmarket.com CIEKAWE WWW ■ http://maps.google.com – przydatne narzędzie do wyszukiwania sklepów ■ http://en.wikipedia.org/wiki/List_of_shopping_malls_in_the_United_States – centra handlowe w podziale na poszczególne stany ■ http://nymag.com/shopping – przewodnik po zakupach w Nowym Jorku ■ www.thebudgetfashionista.com – forum o tanich zakupach i modzie, ponadto lista aktualnych wyprzedaży ■ www.yelp.com – rewelacyjny serwis z recenzjami sklepów, restauracji, hoteli, klubów nocnych (wyszukiwarka według kategorii lub miast) ■ http://newyorkdailyphoto.blogspot.com – świetny blog ze zdjęciami nieznanych atrakcji Nowego Jorku, w tym ciekawe sklepy ■ www.thethriftshopper.com – wyszukiwarka tanich sklepów typu thrift shop prowadzonych m.in. przez organizacje charytatywne ■ www.craigslist.com – amerykańska giełda ogłoszeń i forum, również o zakupach ■ www.collegefashion.net/shopping/top-10-best-stores-for-fashion-on-a-budget – ranking sklepów odzieżowych w rozsądnych cenach. ODWIEDŹ KONIECZNIE: ■ The Annex Antique Fair and Flea Market New York (125 W. & 18th St. Nowy Jork) – rewelacyjny bazar i targ staroci ■ Kramersbooks and Afterwords Café –(1517 Connecticut Ave., Waszyngton D.C.) świetnie zaopatrzona księgarnia i dobra restauracja w jednym. www.kramers.com ■ Mall of America (Bloomington w stanie Minessota) – ponoć największe i najbardziej znane centrum handlowe w Stanach – mieści nawet wesołe miasteczko i kaplicę ślubną. www.mallofamerica.com ■ Amoeba Music (1855 Haight Street, San Francisco) – zdaniem The Rolling Stones najlepszy sklep muzyczny na świecie. www.amoeba.com ■ Sklepiki przy muzeach, np. MOMA, The Metropolitan Museum w Nowym Jorku czy Art Institute w Chicago – mnóstwo książek (i gadżetów) o sztuce i nie tylko. ■ Jewlery exchange (15 West 47th Street) NYC – ogromna giełda jubilerska. ■ Tiffany’s & Corp. (róg Fifth Avenue i 57th Street) – legendarny „śniadaniowy” lokal Audrey Hepburn na 5. Alei. ■ Henri Bendel (717 Fifth Avenue) – zakupowa ikona Nowego Jorku, został otwarty w 1895 r. na słynnej 5. Alei, do dziś pozostaje mekką modnych kobiet. ■ New York City Strand (828 Broadway, Nowy Jork) – największy nowojorski antykwariat, oferuje m.in. książki na metry, ciekawe gadżety i torby z motywami literackimi. www.strandbooks.com ■ Astoria Queens – oddalona od głównych szlaków turystycznych dzielnica Nowego Jorku objęta miejskim programem rewitalizacji, mnóstwo ciekawych sklepów i atrakcji. www.centralastoria.org ■ MooShoes (78 Orchard Street, Nowy Jork) – sklep z wegańskimi butami z materiałów pochodzenia niezwierzęcego. www.mooshoes.com ■ Faneuilhall Marketplace – handlowa część starego Bostonu oraz bazar sztuki. www.faneuilhallmarketplace.com ■ Aedes de Venustas – wyjątkowy salon perfumeryjno-drogeryjny z pięknymi wnętrzami. www.aedes.com