Ślub znajomych Szwedów był idealnym pretekstem, by całą rodziną wyruszyć do krainy wikingów. Tak tanio, jak to możliwe!
Zapakowanym po brzegi autem – na dachu wózek dziecięcy, w bagażniku namiot, torba z mapami, trochę ubrań i mnóstwo jedzenia – wyruszyliśmy z Gorzowa Wielkopolskiego w kierunku Świnoujścia, skąd odchodził nasz prom do Ystad. Było nerwowo, bo przez ulewę i korki pod Szczecinem o mały włos się nie spóźniliśmy. Odetchnęliśmy z ulgą, gdy stanęliśmy na pokładzie. Nasza wymarzona wyprawa właśnie się rozpoczęła! Szwedzkie Stonehenge Po dniu spędzonym na morzu prosto z Ystad przejechaliśmy do Kåsebergi. Namiot rozbiliśmy na dużym trawiastym parkingu. Jeszcze przed wyjazdem czytaliśmy o obowiązującym w Szwecji prawie publicznego dostępu, zgodnie z którym przy zachowaniu zasady: nie przeszkadzaj – nie niszcz, namiot można rozbić na noc bez opłat w dowolnym miejscu. Liczyliśmy na to, że legalne spanie „na dziko” znacznie obniży koszty wyjazdu. Pierwszej nocy faktycznie się udało. Ten postój nie był przypadkowy. Przyciąg­nęła nas tutaj największa atrakcja okolicy – Ales Stenar, określana przez przewodniki jako szwedzkie Stonehenge. Nad brzegiem morza, na klifie jest 59 głazów, które z lotu ptaka wyglądają jak kadłub statku. Czy jest lepsze miejsce do rozpoczęcia szwedzkiej przygody niż wschód słońca nad mistyczną łodzią wikingów? Do dziś jednak nie wiadomo, kto i po co ustawił głazy. Jedna z teorii mówi, że może to być grobowiec z przełomu VI–VII w. n.e. Mogli go wznieść przodkowie wikingów. Kolejnym naszym przystankiem było Ronneby. Dwie noce w schronisku, dwa dni spotkań ze starymi i nowymi przyjaciółmi. Schronisko znaleźliśmy na terenie byłego nadmorskiego uzdrowiska Brunnspark z pięknymi ogrodami, parkiem i drewnianymi willami. W czasie gdy na werandzie nad wejściem do schroniska suszył się nasz namiot (w Kåseberdze padało), dzieci doceniały uroki dwóch pobliskich placów zabaw. W kościele św. Krzyża górującym nad historycznym centrum miasta odbył się ślub naszych znajomych Szwedów. Na weselu był (a jakże) bufet szwedzki, a dzięki rozbawionym dzieciom poczuliśmy się jak w Bullerbyn. Autorka z rodziną w szwedzkim Stonehenge. (Fot. Archiwum prywatne) Czar Karlskrony Po biesiadzie pojechaliśmy do Karlskrony. Wpisane na listę światowego dziedzictwa UNESCO miasto położone na 33 wyspach archipelagu Blekinge jest znakomitym miejscem na krótki, weekendowy wypad. Nas jednak nie zachwyciło przy pierwszym spojrzeniu. Jednak im dłużej po nim spacerowaliśmy, tym bardziej ulegaliśmy jego czarowi. Co rusz odkrywaliśmy jakieś ciekawostki lub widoki, ciągle czując bliskość morza. Plaża z kąpieliskiem, placem zabaw i toaletą, osłonięta od miasta drzewami, z widokiem na przepływające statki też sprawiła nam dużą przyjemność. Dlatego zostaliśmy tu na noc. Rankiem ruszyliśmy do Kristianopel. To miejsce chcieliśmy zobaczyć, bo tak nakazują wszystkie przewodniki, ale spać mieliśmy zamiar „na dziko”. Nawet udało nam się zlokalizować miejsce na uboczu, niestety z tablicą „Rezerwat natury, rozbijanie namiotów zabronione”. Na dalsze poszukiwania płaczące dzieci nie dały nam szans, więc wybraliśmy najprostszą opcję – dobrze oznakowane pole namiotowe. Gdyby nie mocny wiatr, byłoby po prostu idealnie. Kemping poprzedzielany i ogrodzony kamiennymi murami zajmuje połowę wioski. Po zrekonstruowanej prawie w całości koronie murów obronnych dawnej twierdzy wciąż ktoś spaceruje. W wiosce są też urocze drewniane domki z przepięknymi ogrodami. Wrażenie niezwykłe! Morskie klimaty Chcieliśmy też obejrzeć bałtycką wyspę Olandię, która połączona jest z miejscowością Kalmar 7-kilometrowym mostem. Spodziewając się, że trudno będzie znaleźć tani nocleg na wyspie, na której letnią rezydencję ma szwedzka rodzina królewska, obóz postanowiliśmy rozbić w mieście. Okazało się jednak, że Olandia jest fantastyczną bazą wypadową dla wszystkich lubiących morskie klimaty, bez względu na zasobność portfela. Jest wiele kempingów o różnym standardzie, oznakowane kąpieliska oraz parkingi, na których również można postawić namiot. Olandię zaczęliśmy odkrywać 14 lipca, w dniu, w którym księżniczka Wiktoria obchodziła na niej swoje urodziny. Za odpowiednią opłatą można było wziąć w nich udział, jednak my woleliśmy oglądanie latarni morskiej Długi Eryk, która wyznacza jeden z krańców wyspy. Po powrocie z Kalmaru na Olandię ruszyliśmy na południe, by zobaczyć latarnię Długi Jan i „pustynię” Stora Alvaret, czyli wapienną równinę rozciągającą się na 260 km², która również jest na liście UNESCO. Podziwiając widoki i rezerwaty przyrody, dotarliśmy do miejsca, które upodobały sobie ptaki. Tylu ich naraz dotąd nie widzieliśmy i nie słyszeliśmy. Zmachani wiatrem i popiskującymi dziećmi znów zarzuciliśmy pomysł szukania „dzikiego” noclegu. Pani z recepcji na jednym z kempingów wskazała nam zaciszne miejsce, w którym osłonięci od wiatru mogliśmy liczyć kolejne klucze gęsi. Mimo wielkiej miłości do morza zachciało nam się też zajrzeć w głąb Szwecji. Zaplanowaliśmy nocleg niedaleko parku łosi w Glasrikets Ålgpark Nybro. Nie tylko zobaczyliśmy te niezwykłe zwierzaki, ale nawet mieliśmy okazję pogłaskać małego łosia, zrobić sobie zdjęcie z jego mamą oraz nakarmić jego tatę. W drodze powrotnej zaciekawiły nas wielkie jeziora (dużo większe od naszych, ale na szwedzką skalę wcale nie ogromne). Na wyspie Sirkön na jeziorze Åsnen trafiliśmy do raju wędkarzy. W Kristianstad, mając w perspektywie rozbijanie przemoczonego po raz drugi namiotu na mokrej trawie, i to w dniu pierwszych urodzin naszego najmłodszego, zdecydowaliśmy się na dodatkowy wydatek i nocleg w schronisku. Taniej wyszłaby pewnie jedna z chatek przy schronisku, ale wszystkie były zajęte. Namiot wysuszyliśmy w siedmioosobowym pokoju, który dostaliśmy do własnej dyspozycji po opłaceniu trzech miejsc. Najmłodszy szczęśliwy raczkował po suchej podłodze, zajadając ciasteczka z miejscowego sklepu (zamiast tortu). Na zwiedzanie miasta zabrakło nam jednak czasu i pogody. Wróciliśmy do Ystad. Dzień przed wejściem na prom zostawiliśmy sobie na poznanie klimatu miasta, które jest jednym z głównych miejsc akcji serii detektywistycznej szwedzkiego pisarza Henninga Mankella. Tym razem punktu noclegowego poszukaliśmy z wyprzedzeniem (nie chcieliśmy znów robić tego w pośpiechu, przy zmęczonych, popłakujących dzieciach). Przy nadmorskiej drodze nieco za miastem, w sosnowym lesie było kilka parkingów idealnych do rozbicia namiotu. Nasza czwórka spała między drzewami, Niemcy na plaży, a Norwegowie w kamperach za wydmą. Rano spakowaliśmy manatki i stawiliśmy się na promie. Gdy zjechaliśmy w porcie w Świnoujściu, na pierwszym rondzie z impetem wyprzedził nas rodzimy pirat. No tak, to już nie szwedzkie drogi, gdzie nikt się nie wpycha i nie spieszy. Poczucie bezpieczeństwa minionych dwóch tygodni prysło w jednej chwili. Położony w średniowiecznej części Kalmaru zamek jest jedną z największych atrakcji tej miejscowości. (Fot. Shutterstock) Warto wiedzieć: Katarzyna Gucałło - z Gorzowa Wielkopolskiego. Z wykształcenia architekt, teraz zajmuje się dziećmi Katarzyna Gucałło z rodziną. (Fot. Archiwum prywatne) Wybrałam to miejsce, bo: Chciałam, aby moi najbliżsi poczuli pozytywną skandynawską energię. Moja podróż jest wyjątkowa, bo: Jak twierdzili niektórzy, dwutygodniowa włóczęga z malutkimi dziećmi i namiotem to szaleństwo. Mój patent: Podróżowanie z rodziną. I to nie tylko ze względu na koszty (dzielone na kilka osób, poza tym w wielu miejscach za dzieci się nie płaci), ale przede wszystkim dlatego, że wspólne wspomnienia zostają do końca życia. Nocowanie na parkingach lub na kempingach. Pierwsza opcja jest zdecydowanie lepsza, bo darmowa. Jednak na kempingach jest więcej atrakcji dla dzieci, np. place zabaw. Katarzyna Gucallo, 2013
Kreta całą paczką: moje wielkie greckie wakacje
Nasza paczka liczyła aż osiem osób. Ułożenie planu wyjazdu do łatwych nie należało, ale wyszło świetnie.
Najpierw odpowiedzieliśmy sobie na mnóstwo pytań w rodzaju „gdzie będziemy spać?” i „czym będziemy się poruszać?”, po czym przekopaliśmy strony internetowe w poszukiwaniu najtańszych opcji. Pomoc internetu okazała się jak zwykle bezcenna. Wybraliśmy lot Ryanairem, noclegi w czteroosobowych apartamentach, wypożyczenie aut, bo chcieliśmy sporo się przemieszczać, a jako wyżywienie – wszystko co greckie! W ciepły majowy wieczór wylądowaliśmy w Chanii. Odebraliśmy samochody i tak oto zaczęły się nasze wakacje. Pierwsza refleksja? Drogi są na wyspie tak kręte, że trzeba brać poprawkę na czas jazdy: wychodzi znacznie dłużej, niż się planowało. Ma to swoje zalety – widoki za oknem są wspaniałe! Kolejne dni upływały szybko, zbyt szybko. Spragnieni słońca i plaży pojechaliśmy do Ajos Nikolaos, jednej z najładniejszych nadmorskich miejscowości na Krecie. Dostarczyliśmy sobie porcji greckich mitów, zwiedzając jaskinię Zeusa oraz Knossos, gdzie był więziony potwór Minotaur. Przespacerowaliśmy się po Heraklionie. Wysunięta głęboko w morze twierdza robi ogromne wrażenie. Dopiero w Retimno po raz pierwszy rozdzieliliśmy się na grupki, żeby każdy mógł mieć chwilę dla siebie. Wieczorem ponownie zebraliśmy się na kolacji w lokalnej knajpce. Zwiedziliśmy okolice Chanii, obejrzeliśmy opuszczone klasztory i wykute w skale grobowce w Matalii. Wylegiwaliśmy się na rajskich plażach w lagunie Balos oraz na Elafonissi – wysepce otoczonej tak płytką laguną, że można ją było przejść, brodząc w krystalicznej wodzie. Po leniuchowaniu na piasku zafundowaliśmy sobie przejście wąwozem Samaria, bodaj najdłuższym suchym wąwozem Europy (ma 18 km). Na początku droga wydawała się nam łatwa, ale po kilku godzinach marszu w skwarze i po kamieniach zmieniliśmy zdanie. Bardzo zmęczeni i bardzo z siebie dumni dotarliśmy wieczorem do miejsca noclegu. Czy podobało nam się na Krecie? Bardzo! Czy będziemy ją miło wspominać? Naturalnie! Czy tam wrócimy? Nie, nie wrócimy. Przed nami jeszcze tyle miejsc do odkrycia. Warto wiedzieć: Małgorzata Grelich - mieszka we Wrocławiu, pracuje w firmie informatycznej Małgorzata Grelich. (Fot. Archiwum prywatne) Wybrałam to miejsce, bo: Kreta to piękne góry, doliny, urocze portowe miasteczka i czyste plaże. Moja podróż jest wyjątkowa, bo: Udało nam się pogodzić oczekiwania 8 osób o różnych preferencjach dotyczących spędzania wolnego czasu. Mój patent: Korzystanie z forów podróżniczych, gdzie można znaleźć informacje o promocjach na bilety, wyjazdy w grupie, sprawdzanie ceny noclegu na różnych stronach internetowych. ________________
Czarnogóra pociągami. Cel: Durmitor za niewielkie pieniądze
Dzięki otwartości i życzliwości mieszkańców zwiedzanie Czarnogóry może być tanie i przyjemne.
Elda, czyli ja, Mati, Ozi i Hah – w takim składzie wyruszyliśmy do Czarnogóry. Naszym celem były góry Durmitor, jedno z wyższych pasm Gór Dynarskich, a także Zatoka Kotorska nad Morzem Adriatyckim, tuż przy granicy z Chorwacją. Nasza wyprawa rozpoczęła się we Wrocławiu. Wyruszyliśmy pociągiem najpierw do Katowic, następnie do Budapesztu, a potem stolicy Serbii – Belgradu. Stamtąd dojechaliśmy autobusem do miasteczka Žabljak (1456 m n.p.m.), które było naszą „bazą wypadową”. Leży w obrębie Parku Narodowego Durmitor, który z trzech stron otoczony jest kanionami. Punktem obowiązkowym na mapie wyprawy powinna być wycieczka nad najgłębszy kanion w Europie – Przełom Tary. Nocowaliśmy u jednej z miejscowych rodzin. Nasi gospodarze, Ljiljana Šepić i jej syn Aljoša, byli bardzo życzliwi. Nigdy nie zapomnę rozmów z nimi, wspólnych posiłków czy biesiad przy lokalnych trunkach (np. rakii). Przed wyjściem w góry Durmitor uzupełniliśmy zapasy wody, bo w Czarnogórze latem temperatury rzadko spadają poniżej 30 stopni. Wzięliśmy także bochenek chleba, kilka pasztetów i kajmak (masa powstająca podczas gotowania mleka z cukrem i ucierania z masłem). Jedną z piękniejszych nocy spędziliśmy w dolinie Lokvice, która otoczona jest potężnymi wapiennymi górami. Spaliśmy w pasterskiej chatce. Około półtorej godziny od doliny Lokvice, poniżej szczytu Obla glava, można znaleźć Jaskinię Lodową (Ledena pećina). Nieco dalej znajduje się najwyższy szczyt Czarnogóry – Bobotov kuk (2523 m n.p.m.), który po wielu trudach udało nam się zdobyć. Po takim wysiłku fizycznym odpoczęliśmy w Zatoce Kotorskiej, gdzie owoce jedliśmy prosto z drzew i łowiliśmy ryby. Warto wiedzieć: Alicja Pawlak - biotechnolog z Wrocławia Alicja Pawlak (Fot. Archiwum prywatne) Wybrałam to miejsce, bo: Góry są moją pasją, a Czarnogóra jest małym krajem, wciąż niezalanym falą turystów. Moja podróż jest wyjątkowa, bo: Niewiele osób wyobraża sobie spędzenie kilku nocy w górach bez wody, prądu i sklepów, za to przy wielkim wysiłku fizycznym. Mój patent: Najlepszym środkiem transportu jest pociąg. Kupując bilety z wyprzedzeniem, można zapłacić znacznie mniej. Poza tym pociąg sprzyja nawiązywaniu nowych znajomości. Alicja Pawlak
Portugalia i Hiszpania na farmie: Słońce południa
Mój plan podróży był oczywisty: Portugalia i Hiszpania. Chciałam te kraje nie tylko odwiedzić, ale też w nich pożyć.
W Portugalii pracowałam na farmie ekologicznej WWOOF. W Hiszpanii chciałam odkryć Andaluzję, którą znałam tylko z filmów Tony’ego Gatlifa, i przy okazji poprawić swój hiszpański. Z Krakowa przyleciałam do Porto. Spacerowałam ulicami starej Ribeiry oraz wzdłuż brzegów rzeki Duero. Popijałam piwo w kultowym Tendinha Bar. Byłam w Parku Narodowym Peneda-Gerês na północy kraju. Potem wyruszyłam autostopem do Lizbony. Moim kierowcą okazał się jeden z dyrektorów artystycznych Teatru Rossio. Dzięki temu w Liz­bonie zostałam zaproszona na spektakl, a po nim na kolację z innymi pracownikami lizbońskiego teatru. Tam po raz pierwszy spróbowałam bacalhau – pysznego tradycyjnego, suszonego dorsza. Razem z Maximem, studentem z Francji, ruszyliśmy po słońce na południe kraju. W Armação de Pêra nad Oceanem Atlantyckim nasze drogi się rozeszły. Kilka dni spędziłam w miejscowości Albufeira. Wreszcie znalazłam się na farmie. Położona była niedaleko miasteczka Odeceixe, w dolinie rzeki, wśród porośniętych eukaliptusami wzgórz. Uczyłam się sadzenia, siania i dla wszystkich gotowałam. W wolnym czasie odkrywałam okolicę na rowerze, a w pogodne dni wygrzewałam się na plaży Praia de Odeceixe. Miejsce było wyjątkowo urocze – na granicy regionu Algarve oraz słynącego z win Alentejo. Po miesiącu na farmie znalazłam tani lot z Sewilli na Gomerę i przez pięć tygodni cieszyłam się słońcem, zdrowym jedzeniem i pięknymi krajobrazami. Należąca do Wysp Kanaryjskich Gomera przyciąga ludzi ceniących spokój i przyrodę. Na plażach zakładają obozowiska, śpią w jaskiniach. Podczas górskiej wędrówki żywiłam się szczawiem, morską sałatą oraz licznymi kwiatami. Niekiedy byłam zapraszana na świeżo złowioną rybę czy kraba. Przeżycie na tej wyspie jest możliwe także bez pieniędzy! Przez kryzys nie mogłam tam znaleźć pracy. A okazało się, że na koncie mam tylko 2 euro na wydatki. W Valle Gran Rey zatrzymałam się w Casa la Familia, gdzie odbywały się różne wydarzenia kulturalne. Pomagałam w ich organizowaniu, gotowałam dla wszystkich, a w zamian otrzymywałam jedzenie. Poza tym w turystycznych miejscowościach żywność często jest wyrzucana, więc można korzystać z nadmiernego konsumpcjonizmu innych. Były to najbardziej niezwykłe dni mojej podróży. Nigdy nie byłam głodna. Warto wiedzieć: Agnieszka Świątek - teolog, filozof i pedagog specjalny z Tarnowa Agnieszka Świątek. (Fot. Archiwum prywatne) Wybrałam to miejsce, bo: Kocham południe Europy. Moja podróż jest wyjątkowa, bo: Znalazłam w niej to, czego szukałam, i spędziłam trzy miesiące w podróży, wydając niewielkie pieniądze. Mój patent: Jestem ekologiczna, dlatego praca na farmie była świetnym rozwiązaniem na tanią podróż. Zwiedzałam, pracowałam i nigdy nie byłam głodna. Podróżowałam głównie autostopem.
Wilno–Tallinn autobusem: Do trzech razy miasto
Po tej podróży moja dusza została w Wilnie, żołądek w Rydze, a serce w Tallinnie.
Przygoda w Wilnie zaczęła się od niespodzianki. Na starym mieście spodziewałyśmy się tłumu turystów, ale na ulicach pusto. Nie ma nikogo, kto wyglądałby na obcokrajowca. Wypatrujemy Ostrej Bramy, sztandarowego zabytku stolicy Litwy. Okazuje się skromna, wciśnięta w mury, piękna. Spacerując po Wilnie, wkraczamy do Republiki Artystów Užupio. Państwa z samodzielną konstytucją, prezydentem, hymnem, rządem, a nawet flagą. Konstytucja Republiki Zarzecze w dowcipny sposób opisuje, czym miała być Republika Artystów – manifestem wolności i dystansu do życia, którego na szczęście w spokojnym i wyluzowanym Wilnie nie brakuje. Przeniesienie się z Wilna do stolicy Łotwy, Rygi, to jak podróż na inną planetę. Huczną, tętniącą życiem i rozświetloną tysiącem latarni. I tanią – w soboty przejazdy komunikacją są za darmo. Po zwiedzaniu starego miasta jedziemy do skansenu etnograficznego. A w nim klimatyczna karczma, stare domostwa z historycznych regionów Łotwy: Kurlandii, Łatgalii, Liwonii i Semigalii. W jednej z chat próbujemy świeżych ziemniaków z twarożkiem i śledziem, aromatycznego miodu, pysznych jagód z cukrem, kiełbasek. Brzuchy po łotewskiej uczcie mamy jeszcze pełne, gdy dojeżdżamy do Tallinna, jednego z najpiękniejszych średniowiecznych miast Europy. Po przekroczeniu bramy Viru, strzegącej wejścia na tallińską starówkę, czuję się jak w bajce. Wąskie uliczki układają się w tajemniczy labirynt. Podziwiam stare kamienice z czerwonymi dachami i wsłuchuję się w stukające pod butami kocie łby. Ze szczytu baszty Kiek in de Kök widzę panoramę miasta. Wyobrażam sobie rycerzy, urocze panny zamiatające bruk fałdami sukni i powozy zaprzężone w rumaki. Agnieszka Pawelec (Fot. Archiwum prywatne) Warto wiedzieć: Agnieszka Pawelec - nauczycielka chemii w gimnazjum, mieszka w TczewieWybrałam to miejsce, bo: Od dawna chciałam poznać Wilno, a Rygę i Tallinn zwiedzić przy okazji. Okazało się, że każde z tych miast jest niezwykłe. Moja podróż jest wyjątkowa, bo: Kierunek, który obrałam, jest wciąż mało popularny wśród turystów i trochę niedoceniany Mój patent: Wyszukiwanie promocji autobusowych, ale także kolejowych i lotniczych. Śpię w hostelach blisko starówek i szukam miejsc do zwiedzenia za darmo lub za niewielką opłatą. DOJAZD 377 zł --------------------------------------------------- nocleg 310 zł --------------------------------------------------- JEDZENIE 300 zł Agnieszka Pawelec
Jadąc do Włoch, spełniłem swoje największe marzenie i udowodniłem sobie, że wciąż mogę wiele osiągnąć - pisze o swojej wyprawie Krzysztof Chmiel.
Trasę mam dokładnie zaplanowaną: w pierwszym etapie przejechać północne Włochy od Triestu aż pod Mont Blanc, następnie dotrzeć do miejscowości Magreglio, zdążyć na 20 etap Giro d’Italia z metą na Passo dello Stelvio i pokonać przełęcz Passo dello Stelvio i Arlberg. Rower nowy, cztery sakwy spakowane, namiot odnowiony. Jestem gotowy do wyprawy, która ma być rehabilitacją po wypadku rowerowym dla mojej złamanej nogi, ale też dla głowy. Podróż rozpoczynam na dworcu kolejowym w Lublinie, na który odprowadza mnie moja „lepsza połowa”. Dojeżdżam do Katowic i dalej do Pszczyny. Przesiadam się na rower. Pierwszy nocleg mam w Cieszynie – biwakuję na dziko. Czechy i Słowację mijam szybko. W Bratysławie wjeżdżam na szlak rowerowy, którym w jeden dzień przejeżdżam przez Austrię aż do Fertőd na Węgrzech. Dalej jadę do miejscowości Tömörd i tak docieram do Triestu. Zaliczam tylko jedną awarię roweru. Madonna od rowerzystów W Trieście wita mnie ulewa. I tak jadę przez cały dzień aż do Marina Julia, gdzie zatrzymuję się na kempingu. Niestety jest zimno, więc nici z kąpania się w Adriatyku. Muszę zdążyć na 20 etap Giro d’Italia, więc omijam Wenecję. Zresztą po drodze i tak mam dużo pięknych miast. Najpierw Padwa, następnie Teolo, Montagnana, Mantova, Cremona, Pawia, Vercelli i wiele innych. Nad jezioro Viverone też docieram w strugach deszczu. Na kempingu La Rocca jestem uziemiony przez dwa dni. Po przerwie w podróży doliną Aosta ruszam pod Mont Blanc. Wieczorem jestem już w Entrves (około 1300 m n.p.m.). Rozbijam namiot i mam widok na najwyższy szczyt Europy. Wracając, zatrzymuję się na kempingu Plein Soleil nad jeziorem Viverone. Następnie przez Vercelli ruszam do Novary, Galliate, Gallarate. Na przedmieściach Erby w Corogna zatrzymuję się na dziko z namiotem. Z Erby zaczyna się „wspinaczka” aż do Magreglio – miasteczka w Lombardii. To właśnie tu znajduje się kościółek z Madonną del Ghisallo – patronką kolarzy. Historia tego miejsca jest niezwykła i sięga średniowiecza, kiedy to włoskiego hrabię Ghisallo zaatakowali zbójnicy. W lokalnej kapliczce ukazać mu się miała Dziewica Maryja – dzięki jej wstawiennictwu został uratowany. Miejsce stało się punktem na mapie pielgrzymów. Dzięki staraniom lokalnego proboszcza i włoskich kolarzy Madonna del Ghisallo uznawana była za postać ważną także dla rowerzystów. W 1948 r. 31 uczestników Giro d’Italia wysłało do papieża list, w którym prosili o uznanie jej ich patronką. Pius XII udzielił swego błogosławieństwa. Obok kościółka stoi rzeźba kolarza z ręką podniesioną w geście zwycięstwa i kolarza upadającego. Ze skweru, na którym wznosi się pomnik, rozpościera się piękny widok na Alpy, obok jest również muzeum kolarstwa. Po chwili odpoczynku ruszam dalej. Najpierw ostrymi serpentynami do Bellagio i dalej promem do Varenny. Udaje mi się zdążyć na 20 etap Giro d’Italia z metą na Passo dello Stelvio. Docieram do „morderczego” podjazdu 4 km przed Tola. Wtedy zrywam łańcuch. Czekam więc w tym miejscu na kolarzy, naprawiam usterkę i odpoczywam w gronie kibiców. Pojawia się pierwszy kolarz Oliver Zaugg z grupy RadioShack-Nissan. Za nim, w grupkach, następni. Jedzie Sylwester Szmyd! Po 20 minutach przejeżdżają ostatni kolarze, ruszam więc i ja. Włoski policjant idzie mi na rękę i puszcza mnie trasą tylko dla kolarzy. Docieram do Teolo, gdzie zatrzymuję się na kempingu. Mam jeszcze siłę, by wyskoczyć na zakupy do pobliskiego miasteczka Cepina. Trzy przełęcze w dwa dni Jest już 27 maja – dzień, w którym spełnię swoje marzenie. Przygotowywałem się do niego psychicznie i fizycznie przez trzy lata. Jestem gotowy do pokonania Stelvio – najwyższej przejezdnej przełęczy we włoskich Alpach Wschodnich. Dzień wcześniej otrzymuję wiadomość, że przez opady śniegu trasa może być zamknięta. Ale skoro pozwolono na przejazd kolarzy, to może i mnie się uda? Zaraz za Bormio jest pierwsza tablica informująca, ile jeszcze serpentyn zostało do przełęczy. Jest ich 40. Pomimo sporego obciążenia roweru (cztery pełne sakwy) jedzie mi się bardzo dobrze. Sam podjazd nie jest trudny. Widoki tak piękne, że zapomina się o tym, że do końca drogi jeszcze daleko. Podjazd na Stelvio jest dla mnie najdłuższym – 21,5 km, ale i najwspanialszym spełnionym marzeniem. Późniejszy zjazd do miejscowości Prato Allo Stelvio zajmuje mi niecałą godzinę. Z „rozpędu” ruszam na przełęcz Reschenpass znaną sobie ścieżką rowerową (jechałem tędy w ubiegłym roku). Tym razem zatrzymuję się na nocleg w okolicy Burgusio, gdzie rozbijam namiot na parkingu dla rowerzystów. Następnego dnia z austriackiego Landecku skręcam na przełęcz Arlberg. Gdy dojeżdżam do celu (1793 m n.p.m.), załamuje się pogoda. Zjeżdżam więc na biwak w lesie w okolice miejscowości Braz. Jestem zadowolony. W dwa dni zaliczyłem trzy przełęcze: Passo dello Stelvio, Reschenpass i Arlberg, licząc w pionie 6006 m. Następnego dnia wyjeżdżam z Alp doliną Walgau. Nad Jezioro Bodeńskie docieram koło południa. Ścieżkami rowerowymi mijam urokliwe niemieckie miasteczka: Lindau (Bodensee), Friedrichshafen, Meersburg. Zatrzymuję się na kempingu Birnau-Maurach koło miejscowości Uhldingen-Mühlhofen. Obieram kurs na Ulm nad Dunajem. Dalej przez Donauwörth, Ingolstadt ponownie do Regensburga. Tu żegnam się z Dunajem i ruszam w kierunku Czech. Z Pragi jadę do miasteczka Rumcajsa – Jiczyna – i potem do skalnego Czeskiego Raju. Dalej kieruję się na Železný Brod i wjeżdżam na przełęcz Szklarską (886 m n.p.m.). Po minięciu Szklarskiej Poręby zatrzymuję się na odpoczynek pod Piechowicami. Stąd mam tylko około 20 km do Jeleniej Góry, z której wracam do Lublina. Chociaż wciąż nie mogę w to uwierzyć, moja wyprawa udała się i to pomimo kilkumiesięcznej przerwy w rowerowej jeździe po wypadku. Przejechałem 3280 km przez 9 państw: Polskę, Czechy, Słowację, Węgry, Austrię, Słowenię, Włochy, Liechtenstein i Niemcy. Plany na kolejną wyprawę? Ponownie południowe Włochy, ale tym razem zwiedzenie muzeum Lamborghini i Ferrari, na pewno Florencja i poważniejsza jazda w Alpach. Chciałbym przejechać przez większość przełęczy powyżej 2000 m n.p.m., zaczynając od Colle della Lombarda w Alpach Zachodnich, a kończąc pokonaniem trasy wysokogórskiej Grossglockner Hochalpenstrasse. Przez Europę rowerem: Rower to życie. (Fot. Marco Toniolo/Corbis) Warto wiedzieć: Krzysztof Chmiel - modelarz z Lublina Krzysztof Chmiel (Fot. Archiwum prywatne) Wybrałem to miejsce, bo: Rok wcześniej przejechałem z Polski do Włoch i z powrotem przez Alpy. Pojechałem historycznym rzymskim szlakiem cesarskim Via Claudia Augusta z Ostygli do Donauwörth nad Dunajem. Teraz chciałem zobaczyć etap Giro d’Italia Moja podróż jest wyjątkowa, bo: Udało mi się zrealizować wszystko, co zaplanowałem. 28 dni spędziłem na rowerze, pokonując 3280 km Mój patent: Umiem nieźle gotować. Zawsze sam przygotowuję posiłki i dzięki temu stosunkowo mało pieniędzy wydaję na jedzenie. Bary i restauracje nie są konieczne na mojej trasie. Zakupy robię w supermarketach, w których jest znacznie taniej niż w małych sklepach. DOJAZD 170 zł --------------------------------------------------- nocleg 350 zł Podczas swojego wyjazdu spałem łącznie na siedmiu kempingach. --------------------------------------------------- transport 19 zł Z lokalnego transportu korzystałem raz. Pieniądze te wydałem na podróż promem we Włoszech. --------------------------------------------------- jedzenie 820 zł
Walencja jak miejscowi: Wyobraźnia na obrotach
Walencja nie jest dla każdego. I nie chodzi o gruby portfel – ja go nie miałam! – ale o otwartą głowę.
Wyobraź sobie smak zmielonych migdałów zmieszanych ze startą skórką z pomarańczy. Dodaj do tego zapach kwiatów bugenwilli i wszystkie intensywne kolory malw. Teraz wystaw twarz do słońca i rozsmakuj się w świetle poranka. Znajdujesz się właśnie w Królewskich Ogrodach (wejście gratis). To świetne miejsce na śniadanie. Wystarczy wcześniej kupić w piekarni bagietkę, w supermarkecie (najtańsze El Dia, Mercadona, Consum) kilka plasterków surowej podsuszonej szynki jamón serrano, a w warzywniaku dojrzałe pomidory. Po wyjściu z ogrodów udaj się do historycznej części miasta. Zacznij od bramy miasta La Puerta de Serranos (zwiedzanie gratis). W średniowieczu pełniła ona funkcję obronną. Przez wieki wjeżdżali tamtędy wędrowcy z Saragossy i Barcelony oraz ociekające klejnotami orszaki królewskie. Przed południem wsiądź na miejski rower Valenbisi (12 euro za tydzień!) i pojedź nad morze. Szeroka i rozłożysta plaża została uwieczniona w prozie Blasca Ibáñeza i na obrazach Sorolli, którego prace można zobaczyć w Muzeum Sztuk Pięknych – gratis, oraz w Muzeum Sztuki Współczesnej IVAM – w niedzielę gratis, pozostałe dni 2 euro. Zazwyczaj okolice plaż przy metropoliach rażą blichtrem i komercją. Na szczęście nie w Walencji! W El Cabanyal, historycznej dzielnicy rybackiej, spotkasz dziś głównie barwnych Cyganów. I zachwycisz się zwariowaną architekturą domów pokrytych tysiącami wielobarwnych kafelków. Właściciele sami projektowali te cacka. Uwaga! Wkrótce ma tu powstać autostrada i część budynków zniknie. Czas na Miasto Sztuki i Nauki. Zobaczysz je z daleka (wejście na teren gratis, wystawy płatne). To najbardziej spektakularny, najdroższy i najchętniej krytykowany projekt ostatnich lat w Walencji. Tym bardziej powinieneś go zobaczyć! Ciekawe, czy twoja wyobraźnia też będzie pracować jak szalona. Według mnie schody muzeum przypominają kończyny fantastycznego olbrzymiego owada, zaś hemisfera wygląda jak potężny żuk. Rozpocznij wieczór na popularnym Plaza del Carmen albo na uroczym Plaza Tossal. Najlepiej popijając Agua de Valencia, czyli wodę Walencji. To mieszanka szampana, wódki, ginu i soku, którą kupisz w tutejszych barach. Uwaga! Trzeba od razu zamówić całą karafkę – 12 euro. Warto wiedzieć: Natalia Bursiewicz - historyk sztuki, iberystka, mieszka we Wrocławiu Natalia Bursiewicz (Fot. Archiwum prywatne) Wybrałam to miejsce, bo: Kocham Hiszpanię! Tak bardzo, że piszę pracę doktorską na temat tutejszych miast. Moja podróż jest wyjątkowa, bo: Za niewielkie pieniądze odkrywałam sztukę, kulturę, architekturę, historię, a także smaki jednego z najciekawszych zakątków Hiszpanii. Mój patent: Skontaktować się z tzw. lokalsami (np. przez couchsurfing) i wyciągnąć jak najwięcej informacji (także o cenach) jeszcze przed wyjazdem. Lekcję kontynuować na miejscu. Natalia Bursiewicz, 2013
Nasze ostatnie studenckie wakacje musiały być wyjątkowe: autostopem i pod namiotem
Armenia, Górski Karabach, Gruzja. Wędrowaliśmy przez dwa miesiące. Spacerowaliśmy po lodowcu, cofnęliśmy się w czasie w wioskach Swanetii. Poznaliśmy setki kierowców, wysłuchaliśmy tysięcy toastów, wypiliśmy morze wina i kieliszek 30-letniego koniaku. To wszystko za nieco ponad 600 zł od osoby. Wystarczyło nawet na wysłanie pocztówek i zakupy. Uwaga, czołgi Dojazd z Warszawy do Armenii zajął nam sześć dni. Po drodze znaleźliśmy się m.in. w gruzińskim miasteczku Khulo. Dzięki zaproszeniu kierowcy zaliczyliśmy lokalną imprezę. Za każdym razem urzeka mnie gruzińska gościnność. Podczas przyjęć stół uginał się od jedzenia – mięs, serów i chaczapuri – zapiekanych placków z serem. A na grillu skwierczały szaszłyki. I obowiązkowo wino oraz czacza – bimber winogronowy. Pomiędzy gośćmi krąży specjalny kielich do wznoszenia toastów. Zazwyczaj wykonany jest z plastikowej butelki, ma litr pojemności, uprawnia do wzniesienia toastu i wypicia alkoholu do dna! Po gruzińskiej imprezie ciężki był poranek. Ale posileni ruszyliśmy w dalszą drogę. Do Armenii wjechaliśmy przez przejście graniczne w pobliżu miasteczka Bavra. Pustki. Zdawać by się mogło, że znaleźliśmy się w miejscu zapomnianym przez wszystkich. Pierwsze różnice między Gruzją a Armenią? W Gruzji po wielu drogach leniwie spacerują krowy, które ostentacyjnie ignorują samochody. W Armenii przez ulice przebiegają stada owiec poganiane przez konnych pasterzy. Domy budowane są z tufu – wulkanicznej, lekkiej skały. Płoty i ogrodzenia z pordzewiałych wraków samochodów. Takie było pogranicze. Turystyczna wiza pozwalała nam na trzytygodniowy pobyt. Armenia to maleńki kraj – niecałe 30 tys. km² (mniej niż powierzchnia woj. mazowieckiego). Byliśmy przekonani, że w 21 dni zdążymy ją przejechać. Ale nie udało się, dlatego nasz pobyt przedłużyliśmy o dwa tygodnie. Armenia to kraj gór. Naturze udało się stworzyć tu chyba wszystkie możliwe górskie formy i uroki. Jest ośnieżony i niebotyczny wulkan Aragac, którego zdobycie pokrzyżowała nam pogoda, są góry łagodne, miękkie od długich kłosów traw, są góry zielone, skryte w gęstwinie lasów i mgieł, są góry martwe, palące rozżarzonymi w słońcu skałami. A pomiędzy tą górską wariacją lśni jezioro Sewan, morze Armenii ocalone przed niszczycielską mocą gospodarczych pomysłów ZSRR. Namiot można rozbić niemal wszędzie. A dzięki gościnności mieszkańców podróżnik z plecakiem na pewno nie umrze z głodu. Przemierzając Armenię, dowiedzieliśmy się od jednego z kierowców, że turyści mogą wjechać do Górskiego Karabachu. Ormianie mówią, że kto raz go zobaczy, będzie chciał się tam żenić, żyć i umrzeć. Ostre górskie granie ciągnące się po horyzont i zalesione doliny robią wrażenie. Nawet jeśli granicę pokonuje się w malutkim aucie, w którym jakimś cudem mieści się pięciu rosłych chłopaków, dwoje polskich turystów i ich dwa wielkie plecaki. Pierwszej nocy kierowca zostawił mnie i Tomka na poboczu. Przedarliśmy się przez chaszcze, by na polanie rozstawić namiot. Dopiero rankiem zauważyliśmy znak „Uwaga, czołgi”. Byliśmy na pograniczu, gdzie kilka dni wcześniej doszło do wymiany ognia pomiędzy żołnierzami Azerbejdżanu i Karabachu. Wtedy obiecaliśmy sobie, że już nie będziemy zbaczać ze szlaku. Ale jeszcze tego samego dnia złamaliśmy nasze postanowienie, bo kierowca wiozący swojego ojca do dzikich gorących źródeł zabrał także i nas. Kąpaliśmy się nocą w „jacuzzi” pośrodku lasu. Woda bulgotała i parzyła. Tuż obok nas jeden z Ormian – pewnie w przypływie alkoholowego geniuszu – gotował w źródle parówki… Wieże między kukurydzą Republika Górskiego Karabachu naprawdę nas oczarowała. Spotkaliśmy wiele gościnnych osób. Choć znacznie mniej wylewnych i hałaśliwych niż mieszkańcy Armenii. Tu chyba każdy ma swoją bolesną historię. Opowiadali nam o wojnie, latach przesiedleń i prześladowań. Odwiedziliśmy m.in. Steppanakert – stolicę republiki, która jest dziś zadbanym, czystym, tętniącym życiem miastem. Ale wystarczy pojechać do pobliskiego Sushi, by zobaczyć miasto gruzów i zniszczenia. Poznaliśmy wszystkie zabytki oznaczone na naszej mapie. Dotarliśmy też na górskie łąki, o których nikt nie mógł nam z całą pewnością powiedzieć, czy były Ormian, Azerów, czy mieszkańców Karabachu, a każda z naszych map zapatrywała się na nie inaczej. Pojechaliśmy do gruzińskiego regionu Swanetia. Odwiedziliśmy wioskę Ushguli, która dzięki swojej architekturze wpisana jest na listę światowego dziedzictwa UNESCO. W Swanetii w każdej wiosce natkniemy się na średniowieczne wieże obronne wyrastające między zagonami kukurydzy, wznoszące się między kurnikiem a chlewikiem. Każdy szanujący się gospodarz miał kiedyś swoją wieżę, by bronić się przed sąsiadami. Swanowie uchodzą w Gruzji za bardzo wojowniczych i bardzo upartych. Są też bohaterami wielu kawałów. A gdy opuści się wioski, gdzie dzieci, kury i warchlaki bawią się wspólnie w strumykach płynących średniowiecznymi uliczkami, wjedzie się w góry tak niewyobrażalnie piękne, że trudno je opisać. Na własne oczy trzeba zobaczyć lodowce, łąki, skaliste stoki, wodospady i potężne jodły… Do Gruzji można wracać bez końca. Warto wiedzieć: Anna Bunikowska - weterynarz, pochodzi ze Słupska Anna Bunikowska (Fot. Archiwum prywatne) Wybrałam to miejsce, bo: Zawsze mnie ciągnie w nieznane, a nigdy wcześniej nie byłam w Armenii. Poza tym mieliśmy z Tomkiem bardzo ograniczony budżet, więc w grę wchodziły tylko kraje bez drogiej wizy wjazdowej. Moja podróż jest wyjątkowa, bo: Poruszaliśmy się jedynie autostopem, nie wydaliśmy nawet złotówki na transport publiczny. Mój patent: Nie ma lepszego sposobu na poznanie kraju i ludzi niż podróż autostopem. I nieważne, czy będziemy siedzieć w szoferce tira, klimatyzowanej limuzynie, czy śmierdzącym benzyną i tanim tytoniem gracie. Nie trzeba rezerwować biletów, czekać na dworcach, rozszyfrowywać rozkładów jazdy. Wystarczy wyjść na drogę i wyciągnąć rękę.
Uzbekistan poza sezonem: Droga do Samarkandy
44 stopnie w cieniu? Nic dziwnego, że latem w Uzbekistanie nie ma turystów. I że ceny spadają!
Zanim się o tym przekonaliśmy, musieliśmy wyrobić sobie uzbeckie wizy. Ta do 15 dni kosztuje 70 dol. i wyrabia się ją w ambasadzie Uzbekistanu w Warszawie w jeden dzień. Warto rozważyć zebranie 10 osób, bo przy takiej grupie kosztować będzie jedynie 15 dol. Niezależnie od tego potrzebne jest zaproszenie. Można je kupić w biurach podróży za 40–50 euro, ale ja polecam wcześniejsze nawiązanie znajomości przez couchsurfing.org W internecie znaleźliśmy bilety na trasie Brno–Moskwa–Taszkent za niewiarygodne 650 zł w obie strony. Z Wrocławia do Pragi pojechaliśmy tanimi liniami autobusowymi za 1 zł, zaś w czeskich pociągach skorzystaliśmy z 50-procentowej zniżki dla grup (działa nawet przy dwóch osobach). Targowanie w Uzbekistanie W ciągu 10 dni przemierzyliśmy cały Uzbekistan. Zaczynając w stolicy, czyli Taszkencie, przez jedno z najdłużej zamieszkanych miast świata Samarkandę, słynną z dywanów Bucharę, magiczną Chiwę, a na Mo’ynoq nad brzegami wyschniętego Jeziora Aralskiego, gdzie piasek zasypuje upiornie wyglądające wraki statków, kończąc. Wstęp do wszelkiego rodzaju zabytków wszędzie był płatny. Oficjalnie. Czasem wystarczyło poczekać do wieczora lub wejść z drugiej strony obiektu (zupełnie legalnie) za darmo. Poza tym tam nawet ceny biletów do muzeów można negocjować. W naszym przypadku hasłem zniżkowym było „studenty z Polszy”. W efekcie nigdzie za wstęp nie zapłaciliśmy więcej niż 3 dol. Oczywiście stołowaliśmy się tylko tam gdzie miejscowi. A jedzenie w Uzbekistanie to bajka! Rewelacyjna baranina, pyszny płow, czyli ryż na rosole z rodzynkami i marchewką... Za obiad z deserem i piwem w jednej z najbardziej znanych restauracji Buchary zapłaciliśmy 5 dol. Owoce kupowaliśmy na bazarach. Arbuzy kosztowały po złotówce. Nie zbankrutowaliśmy też z powodu hoteli. W kultowym Bahodir B&B w Samarkandzie za nocleg zapłaciliśmy 6 dol., zaś w najlepszym hotelu w Chiwie (pokój z z klimatyzacją, wi-fi i śniadaniem) – 5 dol. Ceny wyjściowe były kilka razy wyższe, ale my nie zapominaliśmy o środkowoazjatyckiej tradycji targowania się. Przemieszczanie się w Uzbekistanie to już wyższa szkoła jazdy. Pociąg z Taszkentu do Samarkandy kosztuje 8 dol. Ten dla turystów co najmniej 25 dol. Teraz trzeba tylko przekonać konduktora, że jest się Uzbekiem... Odkryliśmy też, że bilety na samolot najlepiej kupować na lotnisku albo w rozsianych po mieście aviakassach. Ceny były tam dwukrotnie niższe niż w internecie. I to w erze wyszukiwarek tanich linii lotniczych! Na krótkich trasach polecamy taksówki. Z tym że taksówkarzem może być każdy. Wystarczy zatrzymać samochód i ustalić cenę. Przeciętna cena to 80 groszy za kilometr. Do Uzbekistanu najlepiej zabrać dolary. Zamiast kupować je w kantorze, najlepiej odwiedzić portal walutomat.pl, gdzie można oszczędzić nawet 4–5 proc. Uzbecką wersją „walutomatu” jest bazar. Przekonaliśmy się o tym dość szybko. Na lotnisku kurs dolara do suma wynosił 1900, obsługa lotniska zaproponowała 2100, pierwszy taksówkarz 2400. Wszystkich zbyliśmy, by w końcu wymienić pieniądze przy dworcowym bazarku w Taszkencie, gdzie za jednego dolara dostaliśmy 2850 sumów. Zresztą wymiana waluty na czarnym rynku to bardzo przyjemne zajęcie. Padają pytania, skąd jesteśmy, jak przebiegły mistrzostwa Europy w piłce nożnej i co sądzimy o Uzbekistanie. I co ważne, nigdy nas nie oszukano nawet na suma. Warto wiedzieć: Michał Szypniewski - student prawa z Gdyni Michał Szypniewski. (Fot. Archiwum prywatne) Wybrałam to miejsce, bo: Lubię obalać stereotypy. Ten region cieszy się wyjątkowo kiepską reputacją, a w rzeczywistości jest fascynujący i – wbrew pozorom – bezpieczny Moja podróż jest wyjątkowa, bo: Wykorzystałem wszelkie znane mi sposoby, by nie wydać więcej niż to konieczne. A jednocześnie niczego sobie nie musiałem odmawiać Mój patent: Wybierz kraj, w którym za niewielkie pieniądze możesz podróżować tanio i szczęśliwie. A potem bądź konsekwentny!
Dublin i Bristol - couchsurfing: Piwo z porzeczkami
Plan był prosty, prawie doskonały. Cztery tanie loty w trzy dni, by zobaczyć dwa miasta. Za to jakie!
Są miasta, w których każdy pobyt, nieważne, ile by trwał, będzie za krótki. Bristol zdecydowanie do nich należy. Trudno, my mamy tylko jeden dzień (przyleciałyśmy tanimi liniami z Warszawy, jedziemy do Dublina, by stamtąd wrócić do Polski przez Oslo). W Bristolu chcemy poczuć klimat starego angielskiego miasta. Nie tak zatłoczonego i brudnego jak Londyn, ale z typowymi dla niego piętrowymi autobusami, taksówkami (tu niebieskimi), wąskimi domkami, a przede wszystkim tłumami Anglików, którzy na widok słońca jak na komendę wskakują w szorty (jest 17 stopni!) i zalegają w parkach. Zaczynamy od typowego English breakfast, czyli jajek, bekonu, kiełbasek, parówek, tostów i fasolki w sosie pomidorowym. Uwaga! Tylko dla głodomorów niemających problemów z trawieniem. Wybieramy jedną z małych kafejek poza ścisłym centrum. I jesteśmy raczeni historią o przodku marynarzu i jego szmuglerskich wyczynach. Więcej takich historii w restauracji The Hole in the Wall przypominającej o przemytniczej przeszłości okolicy. Wszystkie niemal atrakcje Bristolu są w zasięgu ręki, a dokładniej nóg. Bez pośpiechu można przejść się po Queen Square, dizajnerskim Pero’s Bridge, nabrzeżem rzeki Avon, zahaczyć o informację turystyczną i udać się do katedry, aby odpocząć w cieniu budynku, którego historia sięga XII w. A przynajmniej spróbować odpocząć, jeśli nie przeszkadzają nam krzyki dzieci grających w piłkę przy ścianie świątyni. Na relaks lepiej się więc wybrać do Castle Park, oglądając przy okazji ruiny kościoła św. Piotra zbombardowanego, podobnie jak większość miasta, podczas II wojny światowej. Budynek nie został odbudowany, stając się pomnikiem tragicznych wydarzeń. Stąd już krok do Broadmead, dzielnicy zakupowej. Uwaga, można stracić dużo czasu i jeszcze więcej pieniędzy! Jeśli nie utknęliśmy na dobre w galeriach, łapiemy autobus do Clifton, a stąd spacerem do najpiękniejszego miejsca w mieście – Clifton Suspension Bridge. Wysoki na 75 m most z drugiej połowy XIX w. malowniczo łączy dwa strome brzegi rzeki Avon. Zapiera dech w piersiach, zwłaszcza gdy widać zapaleńców wspinających się po pionowej ścianie klifu. Rada: w całym Bristolu nie ma skrytek na bagaże, warto znaleźć więc wcześniej „coucha”, u którego zostawimy walizki, inaczej czeka nas zwiedzanie na ślimaka – wszystko ze sobą. Wnioski: wbrew ludowym opowieściom o deszczowej Anglii okulary przeciwsłoneczne się przydają. Do nabycia w Primark za 1 funta. Koszt pobytu w Bristolu: 200 zł. (Fot. FPM) Dublin calling Wystarczy pierwszy widok z okna autobusu na przedmieściach miasta i już rozumiesz, co znaczy „Kocham cię jak Irlandię”. A Dublin bez wątpienia jest miejscem, które zostawia cię z niedosytem i chęcią powrotu. Na początek tradycja dnia poprzedniego, czyli śniadanie, wersja irlandzka. Już bardziej zbliżona do naszych norm – kanapki na ciepło z warzywami, tosty albo bajgle. Ale jest i miejscowy akcent – na każdym talerzu ląduje też sterta chipsów. Jak się szybko orientujemy, chipsy/frytki/zapiekane ziemniaki dodawane są do każdego dania kuchni irlandzkiej. Irlandia ma bogatą i długą historię, którą jednak można streścić w trzy minuty. Do perfekcji opanowali to przewodnicy SANDEMANs New Europe, którzy oprowadzają po Dublinie za darmo. Wycieczki ruszają codziennie o 11 i 14, oferując trzy godziny pasjonującej podróży po najciekawszych punktach miasta: City Hall, Dublin Castle, Christ Church ze zmumifikowanym kotem i szczurem do obejrzenia w podziemiach (tzw. dubliński Tom&Jerry), Temple Bar i pomnik Ofiar Głodu. Spacer kończymy na kampusie Trinity College. Dołączamy do tłumu studentów zalegającym wokół boiska do krykieta, gdzie właśnie rozgrywa się mecz. Nawet nie próbujemy zrozumieć zasad – gra, w której jedna osoba rzuca, druga odbija, a jakieś dziesięć wokół nie robi nic, chyba jest poza wyobraźnią kontynentalnych Europejczyków. Prosto ze źródła Obowiązkowym punktem zwiedzania Dublina jest browar Guinnessa. Nie należy wierzyć stronie internetowej, że zwiedzanie trwa godzinę. Trzeba przeznaczyć co najmniej dwie, bo warto. Na wszystkich czeka nagroda – piwo wliczone w cenę biletu. Niestety bez soku porzeczkowego, więc zaraz po wyjściu kierujemy swoje kroki do jednego z licznych barów w okolicy. Tam zagaduje nas jeden ze stałych bywalców. Small talk przeradza się w trzygodzinną rozmowę okraszoną kilkoma guinnessami. Budżet alkoholowy dramatycznie się kurczy, ale lekcja historii, kultury i irlandzkiej mentalności prosto ze źródła – bezcenna. Scenariusz na wieczór następnego dnia jest oczywisty. Ale najpierw trochę ruchu na świeżym powietrzu. Po około półgodzinnej jeździe kolejką docieramy do Howth, jednego z kilku miejsc na przedmieściach Dublina, gdzie można podziwiać klify malowniczo opadające do morza. Pogoda robi się coraz bardziej irlandzka – silny wiatr i złowrogie ciemne chmury na horyzoncie skutecznie skracają nasz spacer. Pora wrócić do miasta i zacząć świętować z dublińczykami początek weekendu. Gorączkę piątkowej nocy zaczynamy w... kościele. Kto by pomyślał, że w katolickiej Irlandii można wypić w nawie głównej, a zatańczyć w podziemiach, tuż pod dawnym ołtarzem. Poprzestajemy na jednym piwie, odstraszeni cenami, które nie grzeszą konkurencyjnością. Zaliczając kolejne punkty na trasie naszego clubbingu, omijamy szerokim łukiem okolice Temple Bar – opanowane przez turystów zatraciły irlandzkość, windując jednocześnie ceny złotego trunku. Zamiast tego przechadzamy się Essex Quay na brzegu rzeki Liffey, od czasu do czasu zahaczając o bary przyciągające ciekawym wystrojem, muzyką i mało turystycznym towarzystwem. Na końcu docieramy do MESSrs Maguire. Widok baru przyprawia o zawrót głowy – nie z powodu wypitego już alkoholu, ale ogromnego wyboru piw, jakie oferuje, wiele z nich własnej produkcji. Tutaj zdecydowanie trzeba zostać na dłużej. I starać się nie myśleć o tym, że następnego dnia o 6 rano jest lot przez Oslo (tylko 40 min na przesiadkę!) do Warszawy. Rada: planując wydatki, nie zapomnij o specjalnym budżecie na alkohol – nawet jeśli nie jesteś wielkim fanem piwa ani whisky. W końcu jedziesz poznać kraj i wszystko co w nim najlepsze. Wnioski: rdzenni mieszkańcy są bardzo łatwo rozpoznawalni i to nie po rudych włosach. Po pierwsze – nie rozróżniają światła czerwonego i zielonego dla pieszych. Zasada jest prosta – jeśli nic nie jedzie, to przechodzisz. W przeciwnym wypadku możesz nawet zostać zatrzymany przez policjanta zaniepokojonego tym, że stoisz. Po drugie – deszcz jest zjawiskiem powszechnie ignorowanym. Gdy zaczyna padać, dzieci nie przestają się bawić na placu, a dorośli nie przyspieszają kroku. Koszt pobytu w Dublinie: ok. 450–500 zł, w zależności od tego, jak bardzo uzależnisz się od guinnessa z sokiem porzeczkowym. Romantyczne klify Howth niedaleko Dublina. (Fot. FPM) Warto wiedzieć: Agnieszka Szulakowska - analityk rynku telekomunikacyjnego, mieszka w Warszawie, pochodzi z Tarnobrzega Agnieszka Szulakowska (Fot. Archiwum prywatne) Wybrałam to miejsce bo: Chciałam się napić prawdziwie irlandzkiego guinnessa z prawdziwie irlandzkim Irlandczykiem Moja podróż jest wyjątkowa bo: Się udała! Wszystko według planu Mój patent: Couchsurfing, promocje lotnicze, sprawdzona ekipa, dużo cierpliwości i jeszcze więcej energii. A przede wszystkim podejście „jestem w podróży, nie na wczasach”.
Alpy z kuchenką: Zdobyć górę gór - Matterhorn
Odwaga i siła są niczym bez rozwagi, napisał Edward Whymper, pierwszy zdobywca Matterhornu
Do Zermatt przyjechaliśmy z Polski samochodem (nie było łatwo – czterech facetów, cztery wielkie plecaki i 21 godzin w drodze). Zamiast na kawę do kawiarenek w centrum my idziemy w górę. Naszym pierwszym celem jest Hörnli Hütte (3260 m), obok którego rozbijamy namioty. Szczęśliwi, choć zmęczeni jemy i pijemy to, co przynieśliśmy na plecach. Potem każdy zaszywa się w swoim śpiworze. Silne podmuchy wiatru i twarde kamienie, na których się rozbiliśmy, przypominają, że jesteśmy w samym sercu Alp. Zasypiam obok Matterhornu – jednego z najtrudniejszych czterotysięczników, zalicza­nego obok K2 w Karakorum, Alpamayo w Andach, Cerro Torre w Patagonii czy Ama Dablam w Himalajach do najpiękniejszych szczytów świata. Czego trzeba do szczęścia więcej? Rano „lampa”, żadnej chmurki. Z jednej strony masyw Monte Rosy. Z drugiej Matterhorn. Widzimy całą jego grań, którą będziemy wchodzić, mały punkt – schron Solvay na 4000 m oraz końcowy, śnieżno-lodowy odcinek prowadzący na szczyt. Góra niemalże na wyciągnięcie ręki. Góra, która onieśmiela. Delektujemy się śniadaniem na lodowcu. Turystyczne kuchenki ratują nas przed słonymi cenami posiłków w alpejskim schronisku. Napoje mamy zapewnione dzięki płaskiemu kamyczkowi wciśniętemu w skałę, po którym do kubków spływa czysta woda. Nagle słychać dźwięk startującego helikoptera. To Air-Zermatt, elitarna służba ratownicza niosąca pomoc poszkodowanym w rejonie. Coś wydarzyło się na grani Matterhornu. Helikopter startuje z zawieszonymi na linie ratownikami, a następnie leci w stronę schronu Solvay. Powraca z poszkodowanym Hiszpanem oraz jego kompanami. Po obiedzie (liofilizaty) krótki rekonesans ściany Matterhornu. Podchodzimy do grani Hörnli Ridge. Po około 40 minutach wspinania i podchodzenia zawracamy, nie chcąc się przeforsować. Ćwiczymy jeszcze zjazdy i asekurację partnera, gdy nagle zaczyna się burza. Grad uderza w nasze kaski, uciekamy do namiotów. Wokół nas walą pioruny. 20-minutowa nawałnica przynosi grubą warstwę śniegu i znacznie obniża temperaturę powietrza. Martwimy się, że skała podczas jutrzejszej wspinaczki nie będzie już sucha... Atak na Matterhorn Pobudka o trzeciej w nocy. Mrok przerywają rozświetlające niebo błyskawice. W pośpiechu kompletujemy sprzęt. Kiedy jemy śniadanie, widzimy sznur jasnych punkcików – to światło czołówek przewodników i ich klientów ze schroniska. Startujemy i my. Pierwsze promienie słońca muskają szczyty Monte Rosa. Związanie się liną oznacza, że nie ma miejsca na kompromisy, zbędne i długie przerwy. Każdy musi dostosować tempo do osoby idącej z przodu. Bezpieczniejsza i szybsza byłaby wspinaczka w parach, ale niestety nie dysponujemy dwiema linami. Zespół otwierają i zamykają bardziej doświadczeni wspinacze, w naszym przypadku Arek i Robert, ja z Witkiem jesteśmy w środku. Mamy dosyć dobre tempo jak na czteroosobowy zespół. Odczuwam pragnienie (błędem było zabranie tylko litra wody!). Rozpuszczam śnieg w ustach. Skała jest krucha, wchodzenie po niej wymaga ostrożności. W końcu po czterech i pół godzinie „drapania w górę” docieramy na wysokość 4 tys. m do schronu Solvay. To mały drewniany budynek wciśnięty w poszarpaną grań góry. Strasznie chce mi się pić, robi mi się zimno. Jestem odwodniony i bardzo słaby. Z Witkiem zostaję w schronie – Arek i Robert będą atakować szczyt. Zamykają się drzwi schronu. Na sześć godzin. W końcu wracają! Są szczęśliwi, zdobyli szczyt, górę gór – Matterhorn – 4478 m. Dla mnie już samo dojście do schronu Solvay i przekroczenie magicznej granicy 4 tys. m jest dużym sukcesem. Z relacji Arka dowiaduję się, że wspinaczka powyżej schronu jest jeszcze trudniejsza, m.in. z powodu zamarzniętych lin, na których w wielu miejscach trzeba się podciągać. Z kolei ostatni odcinek przed szczytem to stroma śnieżna grań. Trudną technicznie Płytę Mosleya pokonujemy, zjeżdżając na linie. Uświadamiamy sobie, że jeśli nie zaczniemy schodzić w szybszym tempie, to na grani może zastać nas noc. Podczas zejścia kilka razy gubimy trasę. A może tylko nam się wydaje, że szliśmy właściwą… Kruchość skały, groźba niekontrolowanego lotu w dół sprawiają, że droga powrotna jest bardziej niebezpieczna niż wchodzenie na szczyt. W końcu docieramy do namiotów. Rano jedziemy w stronę jeziora Schwarzsee (2800 m). Po południu docieramy do Trockener Steg (2900 m.). Dzięki uprzejmości jednego z pracowników stacji kolejki nocujemy na ławach w poczekalni kolejki. Po odnalezieniu łazienki myjemy się w ciepłej wodzie w umywalce. Zdobyć górę gór. (Fot. Shutterstock) Nagroda na Breithorn Na Breithorn udajemy się „na lekko”, choć to nadal oznacza kilka kilogramów w plecaku. Początkowo idziemy pomiędzy szczelinami lodowymi a tyczkami będącymi granicą stoku narciarskiego. Na ostatnie 100 m zakładam raki. Śnieg jest zmrożony, a podejście strome. Ostatnie metry podchodzę z trudem. Kilka kroków, krótki odpoczynek. Po dojściu na szczyt zmęczenie nagle znika. Pozostaje tylko radość ze zdobycia pierwszego czterotysięcznika. I podziwianie okolicznych szczytów, które wkrótce przykryją nadciągające chmury. Widzimy dwa kolejne czterotysięczniki obok masywu Monte Rosy – Castor i Pollux. Następnym razem? Warto wiedzieć: Tomasz Wójt - adwokat z Łodzi Tomasz Wójt. (Fot. Archiwum prywatne) Wybrałem, to miejsce ponieważ: W górach wysokich oddycham pełną piersią. To miejsce, w którym nabieram dystansu i sił do rozwiązywania codziennych problemów. Bo góry potrzebne mi są do życia Moja podróż jest wyjątkowa, bo: Jej koszt jest niższy od kilkudniowego pobytu nad polskim morzem Mój patent: Dojazd własnym samochodem (w kilka osób), spanie w namiocie, jedzenie z Polski, topienie śniegu, uśmiech i szacunek dla osób z odmiennych kultur i krajów.
W mieście zakochanych chciałem odszukać wampiry, ucałować nagrobek Oscara Wilde’a i zjeść mnóstwo croissantów.
Podobno w Paryżu mieszkają wampiry, te najstarsze, znudzone życiem w Transylwanii. A ucałowanie nagrobka Oscara Wilde’a przynosi szczęście w miłości. Przeszukując przez ponad dwa tygodnie oferty tanich linii lotniczych, odświeżyłem sobie w głowie wszystkie obejrzane filmy, przeczytane książki, zasłyszane piosenki o Paryżu. Im dłużej szukałem, tym coraz bardziej chciałem już tu być. W końcu znalazłem – przełom maja i czerwca. Akurat nie wypadają żadne święta, nie ma jeszcze wakacji. Idealnie. Nie będzie dzikich tłumów turystów – myślałem i snułem plany zwiedzania. Naiwny. Już wiem, że Paryż bez turystów to coś niemożliwego. W labiryncie uliczek Ale z pewnością nie każdy turysta w tym mieście pragnie spotkania z wampirami. Ja tak. Opowieści o nich pociągają mnie od czasów filmu Wywiad z wampirem. W moim przypadku to jakaś swoista nieuleczalna obsesja połączona z wiarą, że istoty owe nie tylko istnieją, ale również niebawem odmienią moje życie, czyniąc mnie jednym z nich. Postanowiłem je odszukać w Muzeum Wampirów (Le Musée Des Vampires). Znajduje się w podparyskim Lilas, na północnym wschodzie miasta, zagubione w labiryncie małych uliczek. Dotarcie na miejsce zajęło mi blisko godzinę. Niestety drzwi były zamknięte. Urocza dziewczyna opowiada mi, że muzeum jest prywatne, założone przez pisarza i wykładowcę Jacques’a Sirgenta, który poświęcił całe swoje życie badaniom nad wampirami. I że otwierane jest ono wyłącznie na specjalną prośbę przedstawioną panu Jacques’owi, ale akurat nie ma go w mieście. Szkoda, bardzo szkoda – powtarzam w myślach. Tym bardziej że dowiedziałem się też, iż wizyta w muzeum oznacza kolację z gospodarzem, mroczne opowieści oraz degustację czerwonego napoju. No cóż, pozostaje powrót do Paryża i spacer po Champs-Élysées. Wciąż niepocieszony siadam w parku i na obiad zjadam bagietkę i oliwki. Cały czas liczę pieniądze, żeby zmieścić się w kosztach ok. 1400 zł. Na razie jest dobrze. Mój „obiad” kosztował mniej niż 6 euro. Miałem też farta, bo obok piknik urządziła sobie grupka Hiszpanów i poczęstowali mnie winem. Po chwili poczułem się już lepiej. Resztę dnia spędziłem, błądząc po Paryżu, i było cudownie. Zabłądzić w tym mieście jest tak samo bosko, jak znaleźć się w nim po raz pierwszy. Zmęczenie nawet mi posłużyło. Zasnąłem bowiem bez trudu w wieloosobowym pokoju w tanim hostelu. Nawet nie przeszkadzała mi para baraszkująca za ścianą. Następnego dnia obieram drugi cel – pocałować nagrobek Wilde’a. Najpierw jednak objadam się croissantami. Poprzestaję na trzech rogalikach o różnych smakach po 1,5 euro za sztukę. Maślane zwyciężają. Czas na zwiedzanie. Oczywiście będąc w Paryżu, trzeba zrobić to co wszyscy, czyli popatrzeć na miasto z wieży Eiffla. Stojąc w trzygodzinnej kolejce (winda na sam szczyt 13 euro, na drugi poziom 8 euro, dla oszczędnych pozostają schody za 4,5 euro), byłem świadkiem trzech oświadczyn. Banalne? Może. Romantyczne? Na pewno. Na górze widoki zapierają dech, jednak dziki tłum szybko odbiera radość. Próbuję uciec od tłumu nad Sekwaną i średnio mi się to udaje. Pośpiesznie zwiedzam katedrę Notre Dame i zachwycam się gargulcami, które sprawiają wrażenie żywych. Następnie plac Pigalle i Moulin Rouge. Na ulicy kupuję ogromnego naleśnika z bananami i czekoladą za 3,5 euro. To na obiad. Nasycony i zasłodzony, z przewodnikiem w dłoni zmierzam w kierunku Rue des Degrés – najkrótszej ulicy Paryża, która ma zaledwie 5,75 m długości i składa się z 14 schodków. Od nich wzięła się zresztą nazwa ulicy – degrés to po francusku „stopnie”. Przy ulicy nie ma żadnych budynków, drzwi czy okien. Tutaj były kręcone sceny do filmu Pan Ibrahim i kwiaty Koranu. Tak dla porównania – wyczytałem, że najdłuższą paryską ulicą jest Rue Vaugirard w dzielnicy Montparnasse, licząca ponad 4 km, a najszerszą 140-metrowa Avenue Foch w 16. dzielnicy. Ulec pokusie Przyszedł czas na najsłynniejszy paryski cmentarz Père-Lachaise. O swoim głównym celu już wspomniałem – muszę pocałować nagrobek Oscara Wilde’a, ponieważ gest ten zapewnia podobno niebywałe szczęście w miłości. Po drodze odwiedzam, jak każdy Polak w Paryżu, miejsce spoczynku Fryderyka Chopina, jak każdy obywatel świata – grób Jima Morrisona, jako miłośnik Francji – grób Édith Piaf, gdzie wzruszony przysłuchuję się, jak grupa osób śpiewa szeptem Non, je ne regrette rien. Gdy docieram do grobu Wilde’a, drżą mi kolana. Jestem tu, gdzie jest pochowany Mój pisarz, autor ukochanego cytatu: Jedynym sposobem pozbycia się pokusy jest uleganie jej. Niestety. Modernistyczny pomnik stworzony przez Jakuba Epsteina, przedstawiający anioła w locie, otoczono szklaną barierą. No i nici z pocałunków. No cóż, w przeszłości tysiące całusów szkodziły ponoć pomnikowi. Cmokam więc szklaną taflę. W sumie cel zaliczony, odhaczony. Na koniec zostawiłem sobie najbardziej paryskie muzeum – Luwr. Wizja czekania w kilkugodzinnej kolejce zniechęciła mnie wystarczająco. Decyduję się więc na wizytę w położonym na lewym brzegi Sekwany Muzeum d’Orsay. Po drodze bagietka, czerwone wino i słoik oliwek zjedzone na trawniku w Ogrodzie Luksemburskim, pogapienie się na ludzi. I dopiero po tej sjeście obcowanie w towarzystwie dzieł. Edgar Degas, Paul Gauguin, Claude Monet, Vincent van Gogh i inni. Między nimi wielki obraz Williama-Adolphe’a Bouguereau zatytułowany Dante And Virgil In Hell, czyli Dante i Wergiliusz w piekle, a na nim… demoniczne wampiry. Ten obraz z magnetyzującą sceną „ukąszenia” przez wampira powstał ok. 1850 r. No i znalazłem dowód na to, że wampiry są w Paryżu! Warto wiedzieć: Albert Finers - pedagog z Poznania Albert Finers (Fot. Archiwum prywatne) Wybrałem to miejsce, bo: Zostałem nakarmiony filmami i książkami o Paryżu. Moja podróż jest wyjątkowa, bo: Mogłem nie tylko poznać główne atrakcje miasta, ale kilka razy zabłądzić, porozmawiać z paryżanami. Ta podróż była sprawcą małych i dużych wzruszeń. Mój patent: Stawiam na tanie linie lotnicze. Staram się być elastyczny i zawsze znajduję bilet w przyzwoitej cenie. Poza tym śledzę promocje. Wtedy można upolować loty nawet za złotówkę. Albert Finers
O podróży do Japonii marzyłam od zawsze. Miałam kilka sekund, żeby się na nią zdecydować
Kto nie pragnął, żeby choć raz odwiedzić Kraj Kwitnącej Wiśni, wziąć udział w magicznej ceremonii parzenia herbaty i poczuć niezwykłą mieszankę tradycji i nowoczesności. Na przeszkodzie stały jednak koszty. Skorzystałam jednak z niewiarygodnej promocji włoskich linii Alitalia. Za bilet lotniczy na trasie Wenecja–Osaka–Tokio–Mediolan zapłaciłam niewiele ponad 67 euro. Nie minął miesiąc, jak siedziałam w samolocie, ściskając w dłoni przewodnik po kraju, w którym toalety śpiewają, a śmieci przed wyrzuceniem należy umyć i wysuszyć. Neony, kraby i salony gier Z Polski do Włoch można się dostać za grosze. Wybrałam przelot tanimi liniami do Bolonii, a stamtąd pojechałam koleją do Wenecji. A potem już bye-bye, Europo... Kiedy dotarłam z lotniska do centrum Osaki, było już południe, a wyjazd do Kioto miałam następnego dnia rano. Od razu więc ruszyłam na podbój tego trzeciego pod względem wielkości miasta Japonii. Jako priorytet obrałam zobaczenie najstarszej buddyjskiej świątyni w kraju. Niestety żaden z jej fragmentów nie jest dziś oryginalny, a jedyny element przypominający o pradawnych korzeniach to strzegąca wejścia brama torii pochodząca z XIII w. Kolejnym ważnym punktem na mojej liście w Osace był zamek zwany złotym lub brokatowym. Jego budowa rozpoczęła się w 1583 r. na miejscu dawnej świątyni Ishiyama Hongan-ji, która została zniszczona 13 lat wcześniej. W tamtych czasach był to największy zamek w Japonii. Obecna konstrukcja została zbudowana w 1931 r. i cudem przetrwała naloty w czasie II wojny światowej. Aktualnie we wnętrzach zamku jest muzeum. Z niego skierowałam się prosto do Dotonbori – dzielnicy teatrów, restauracji, kasyn i nocnych klubów. Bijące po oczach neony, kolorowe billboardy, ruszające się na fasadach restauracji kraby, gwar, śmiech, elektroniczna muzyka płynąca z salonów gier – to kwintesencja tego najbarwniejszego miejsca Osaki. Właśnie tam zjadłam najlepsze w moim życiu sushi, które pomyłkowo (przypomina proszek wasabi) przyprawiłam zieloną herbatą. Wracałam po zmroku. Nigdy wcześniej w żadnym mieście nie czułam się tak bezpiecznie. A przecież to właśnie w Osace w latach 20. XX w. powstała najbardziej znana organizacja przestępcza (yakuza) – Yamaguchi-gumi. Podczas gdy Osaka to stolica przedsiębiorczości, Kioto – przesiąknięte historią, jest skarbnicą kulturalną Japonii. W dawnej stolicy Japonii jest aż 17 obiektów wpisanych na listę światowego dziedzictwa UNESCO. Nie było mi zatem łatwo wybrać te najbardziej interesujące. Spacerując uliczkami w dzielnicach Gion i Higashiyama, dotarłam do bram świątyni Yasaka. Datowana na 1350 r. jest odwiedzana przez wielu turystów. Entuzjaści staroci powinni udać się na ulicę Shinmonze w dzielnicy Gion. Są tu sklepy z parawanami, porcelaną, wyrobami z brązu i laki. Prawdziwy raj dla kolekcjonerów. Po zmroku przeszłam tunelem z setek bram torii na terenie Fushimi Inari Taisha – Świątyni Lisa. Zbudowano ją w IX w. na cześć tego zwierzęcia, które jak uważają rolnicy, jest posłańcem boga plonów. Warto też zobaczyć wzniesiony w 1603 r. zamek Nijo – siedzibę pierwszego szoguna okresu Edo (1603–1867) – Tokugawy Ieyasu. Wieczorem byłam już na Dworcu Kioto, skąd odjeżdżał mój nocny autobus do Tokio. Budynek wzniesiono z okazji 1200-lecia ustanowienia tam stolicy. Został otwarty w 1997 r. i jest uznawany za jeden z wybitniejszych przykładów współczesnej architektury kolejowej. Atmosfera megalopolis Mój autobus do Tokio był bardzo wygodny – podróżowałam niemal w leżącej pozycji. Następny dzień rozpoczął się wcześnie, ale dzięki temu miałam okazję zobaczyć zwykle zabieganą stolicę Japonii w nieco innej odsłonie: trochę uśpioną i powolną. Spotkałam się z poznanym poprzez stronę www.tokyofree­guide.com przewodnikiem. Pokazał mi miejsca, z których słynie miasto: Pałac Cesarski, świątynię Meiji Jingū, gwarną i barwną dzielnicę Harajuku, ulubione miejsca młodzieży reprezentującej przeróżne japońskie subkultury. Potem przyszedł czas na wieżę widokową Tokyo Skytree i Roppongi – najbardziej rozrywkową część miasta. Kolejnego dnia odwiedziłam świątynię Sensō-ji oraz pasaż handlowy Akamise, gdzie kupiłam pamiątki i skosztowałam słodyczy wyrabianych z mączki ryżowej z nadzieniem z zielonej fasoli. Nocleg i wieczorną rozrywkę w stolicy zapewnił mi Japończyk poznany przez portal www.couch­surfing.com. Dzięki jego uprzejmości spędziłam w Tokio niezapomniane chwile, a przy okazji dowiedziałam się, że Japończycy nie mają potrzeby zamykania swoich mieszkań. W tym kraju nikomu nie przyjdzie do głowy, że ktoś może ich okraść. To zachowanie niegodne Japończyka! Z Tokio wybrałam się do pobliskiej Kamakury (stolica Japonii w latach 1192–1333). Atmosferę tego miejsca, nazywanego Kioto Wschodu, tworzą cisza i spokój świątyń. Jest też odlany z brązu posąg Wielkiego Buddy. Ale to położone nad Pacyfikiem miasteczko słynie też z kiszonek. W sklepikach dostaniemy więc przeróżne marynowane warzywa. Po powrocie do Tokio żegnałam się z Japonią, spacerując po słynnym skrzyżowaniu w dzielnicy Shibuya, gdzie pasy dla pieszych przebiegają nawet po skosie. I chłonęłam tę niezwykłą atmosferę gigantycznego, kolorowego miasta, w którym kobiety chodzą w zbyt dużych butach, a siorbanie podczas jedzenia oznacza, że było ono smaczne. Warto wiedzieć: Edyta Siedlecka - chemik z Warszawy Edyta Siedlecka (Fot. Archiwum prywatne) Wybrałam to miejsce, bo: Drzeworyty z górą Fudżi w tle, Godzilla, nowoczesne samochody, manga, Czarodziejka z Księżyca – to wszystko układało się w obraz Japonii, który tkwił w mojej głowie. Moja podróż jest wyjątkowa, bo: Udowadnia, że bycie obieżyświatem nie jest kwestią zasobności portfela, a tylko pewnej dozy kreatywności i niewyczerpanych pokładów spontaniczności. Mój patent: Tani bilet lotniczy jest najważniejszy, dlatego warto śledzić promocje. Japonia nie jest tanim krajem, ale przy odrobinie rozsądku nie musi też być droga. Jednorazowe ceny biletów komunikacji miejskiej w większych miastach nie różnią się znacznie od cen np. w Warszawie. Dodatkowo da się zmniejszyć ten koszt, kupując bilety całodzienne. Można też pokonywać krótsze odcinki pieszo.
Główny Szlak Beskidzki liczy 500 km. I jest wyzwaniem, któremu nie umiem się oprzeć.
Na początek zdjęcie. W Ustroniu, przy kropce oznaczającej początek 500-kilometrowego Głównego Szlaku Beskidzkiego. To on jest moim celem. Ruszam! Na trasie mnóstwo ludzi. Cóż, jedno „cześć” w ciągu dnia wypowiedziane na pustym szlaku znaczy więcej od przepychania się wśród tłumu ludzi. Pierwszy nocleg wypada w schronisku pod Wielkim Stożkiem. I już wiem, że dobrym pomysłem było wyposażenie się (za 26 zł) w kartę członkowską PTTK. Dzięki niej otrzymuję 20 proc. zniżki na noclegi w schroniskach, co przy takiej wyprawie błyskawicznie się zwraca. Burzliwe historie Do pobudki o 5.30 nie potrzebuję nawet budzika (ale tylko w górach, bo w domu jestem śpiochem). Przede mną najdłuższy etap wyprawy, liczący 42 km. Prawdziwy maraton! Robię zakupy w markecie w Węgierskiej Górce. Chcę oszczędzić kilka złotych (co przy kilkunastu dniach wycieczki urasta do kilkudziesięciu) i gotować sobie samemu. Po chwili zaczynam jednak tego żałować, gdyż dodatkowe obciążenie jest wyczuwalne. – Dojdę przed nocą do Słowianki? – pytam napotkanego górala. – No dojdzie pan, chyba że pan misia spotka – słyszę w odpowiedzi. (Wtedy się śmiałem. Dopiero później dowiedziałem się, że niedźwiedź ma swoją gawrę w pobliżu, w okolicy Romanki). Po drodze spotykam turystów ze Szczecina, również przemierzających GSB. Czyli nie jestem sam! Przyrządzam na kuchence turystycznej specjał wyprodukowany za Wielkim Murem. Cóż, nie polecam jeść tych nudli codziennie, organizm po tak ekstremalnej dawce „witamin” buntuje się. Decyduję się na jedno gorące danie w schronisku dziennie. A co tam! Docieram do studenckiego pola namiotowego na Głuchaczkach. To naprawdę niezła alternatywa dla schronisk. Nocleg kosztuje tylko kilka złotych, nie trzeba mieć własnego namiotu (baza dysponuje własnymi), no i ten klimat, jaki tworzą ludzie gór. Bezcenne! Most na Skawie w Bystrej zerwany. Trzeba go obejść przez tory kolejowe czynnej linii do Zakopanego. Za Jordanowem dopada mnie burza z ulewą – pierwsza z trzech tego dnia, najbardziej gwałtowna. Chyba mam brontofobię (musiałem zajrzeć do słownika, żeby wiedzieć, jak to się nazywa), czyli chorobliwy lęk przed burzami. Mimo peleryny mam wodę w butach. Na przystanku wyciskam skarpetki. I wio, w drogę! Na Starych Wierchach tłumy są tak wielkie, że znajduje się tylko miejsce „na glebie” w jadalni. Cóż, nie wziąłem karimaty. Dla wygody. Teraz żałuję, na tej twardej podłodze nie mogę zasnąć. Tym bardziej że w nocy grzmi. Następnego dnia znowu zbiera się na burzę. Przebiegam (dzięki ci, brontofobio!) przez Radziejową i docieram do cudownej Chatki pod Niemcową. Niestety, co się odwlecze, to nie uciecze. Jak tylko oddalę się od schroniska, dopadają mnie deszcze i wiatry, a wokół szaleją pioruny. Szczerze? Mam dość. Na szczęście w Rytrze, jak za dotknięciem czarodziejskiej różdżki, przestaje padać. Na dodatek w okolicach Cyrli spotykam salamandrę plamistą. Jest prześliczna! W przeciwieństwie do mnie. Pani w schronisku nawet nie prosi o legitymację, od razu daje zniżkę. Coraz mniej Połowa trasy. Granica psychologiczna przekroczona. Z każdym dniem będzie coraz mniej do przebycia. W Krynicy ludzie patrzą na mnie jak na kosmitę – nie wiem, co we mnie jest takiego dziwnego poza ubłoconymi spodniami i dużym plecakiem. No i tym zarostem. Przy schronisku w Bartnem spotykam turystę, który tak jak ja idzie do Wołosatego z Ustronia. Okazuje się, że studiuje na tym samym wydziale co ja. Dalej ruszamy razem. I szybko gubimy szlak. Idziemy na azymut przez chaszcze, dochodzimy do Kątów. Znowu grzmi. Na dodatek nadkładam 500 m, bo za bardzo się rozpędziłem. Nie mam już siły. Na szczęście wiem, że czeka na mnie nagroda w postaci noclegu w schronisku w Chyrowej. Bieszczadzki finał W sklepie w Komańczy zaopatrzenie iście bieszczadzkie, choć muszę przyznać, że chleb to akurat „niebo w gębie”. Robi się coraz cieplej. Drzewa chronią przed upałem, ale jutro na otwartych połoninach może nie być tak różowo. A raczej będzie czerwono... na mojej twarzy. Podchodzę na Wołosań, aż tu nagle... ajć! Lewe udo! Czuję gwałtowny ból. Tylko nie to! Do końca trasy pozostało tak mało. Po kilku minutach przechodzi, choć wciąż pobolewa. Postanawiam je (a także to drugie, prawe) oszczędzać. Czyli zwolnić. Kolejny etap z Cisnej do Kalnicy nie ma nawet 20 km. Jeden dzień regeneracji nie zaszkodzi. Pozytywny nastrój burzy nieco informacja o odpadnięciu Wisły Kraków z eliminacji Ligi Mistrzów (i po co ja brałem to radio?!). Do Chatki Puchatka dochodzę otulony ręcznikiem wokół głowy, bo grzeje niemiłosiernie, a ja nie mam ochoty zejść z GSB z powodu udaru słonecznego. Jutro runda honorowa wokół Bieszczad. W schronisku Kremenaros spotykam znajomych ze Szczecina – skończyli wyprawę dzień wcześniej niż ja. Ostatnia pobudka mojej wyprawy jest zarazem najwcześniejszą. Wstaję o 4 rano, chcę skończyć przed największym skwarem. Poranna mgła w Ustrzykach Górnych po raz kolejny przypomina mi, że jesień za pasem. Końcowy odcinek może mi uatrakcyjnić spotkanie ze strażą graniczną, która czasami legitymuje. Pokazać im legitymację PTTK? W końcu widzę tabliczkę „Wołosate”. Co czuję? Nawet nie pytajcie! Po dojściu do kasy Bieszczadzkiego Parku Narodowego wpisuję się do księgi pamiątkowej GSB. Po 17 dniach walki z pogodą i z samym sobą – udało się! Jedna z licznych drewnianych cerkwi w Beskidach. (Fot. BE&W) Warto wiedzieć: Paweł Łacheta - absolwent geologii i turystyki na AGH, mieszka w Zabierzowie pod Krakowem Paweł Łacheta (Fot. Archiwum prywatne) Wybrałem to miejsce, bo: Jak śpiewa KSU: Tam na dole zostało wszystko to, co cię męczy. Patrząc z góry wokoło, świat wydaje się lepszy. Moja podróż jest wyjątkowa, bo: Nie każdy ma w sobie tyle samozaparcia, żeby wytrzymać ze sobą sam na sam tak długo. Mój patent: Spontaniczność. Zniżki na podstawie legitymacji PTTK. A także nocowanie w bazach turystycznych, w których opłata za nocleg jest śmiesznie mała, za to klimat naprawdę niesamowity! Więcej o noclegach na www.glownybeskidzki.cba.pl
Dla głodnych wrażeń i niedopieszczonych finansowo studentów? Tylko Krym z plecakiem!
Droga wzdłuż Morza Czarnego. Busik przepełniony, większość osób stoi, widoki jednak rekompensują niewygody. Mijamy milicyjny radiowóz. Nagle, jak na komendę wszyscy stojący kucają. A przecież nie padło żadne słowo! Każdy po prostu świetnie wiedział, że w innym wypadku kierowca zapłaciłby karę za nadmiar pasażerów. Pewnie musiałby ich wysadzić, może dać milicjantom łapówkę, na którą składaliby się wszyscy... Na Krymie ludzie wolą sobie pomagać. My odczuliśmy to wielokrotnie. Bliny w płackartnym Po Krymie jeździmy czym się da – marszrutkami, pociągami, busami. Ważne, by było tanio! W sumie pokonaliśmy 4,5 tys. km, objeż­dżając najdalsze zakątki tego magicznego półwyspu. Z autostopu jednak rezygnujemy. Po drogach jeździ mało samochodów, boimy się, że ugrzęźniemy gdzieś (np. u podnóża skalnego miasta Czufut-Kale) na dobre. No dobra... z racji tego, że już zdecydowaliśmy się płacić za przejazdy, musimy zredukować koszta. Kwestia noclegów jest prosta – namiot! Pogoda na Krymie we wrześniu jest przepiękna, nie trzeba się martwić o odmrożenia. W Koktebelu pytamy pierwszą napotkaną osobę, czy może polecić jakieś pole namiotowe. Nie wiemy, czy możemy rozbijać się na plaży, a tym bardziej w centrum miasteczka. Mężczyzna wybucha śmiechem i odpowiada całkiem niezłą angielszczyzną: It’s Ukraine! You can do everything everywhere! (To Ukraina. Możecie robić wszystko i wszędzie). Zastosowaliśmy się do porady. I to nie raz! Śpimy między ulicami w Ałupce, w opuszczonym domu w Bałakławie, w jaskini w Ałuszcie, na plażach w Eupatorii, Sudaku, Teodozji, Kerczu, Szczołkine. Miło wspominamy noclegi pod Mangup Kale (584 m n.p.m.) i Czatyrdachem (1527 m n.p.m.) oraz u przesympatycznej babci Vegi w Jałcie. Zaliczamy również nocne przejazdy pociągiem sypialnianym w klasie płackartnej. Są to wagony bezprzedziałowe z łóżkami upchanymi wszędzie gdzie się da – jedno łóżko po złożeniu może być nawet stołem i kanapą. I do tego bardzo sprzyja integracji. Stołujemy się w przydworcowych budkach. Objadamy się blinami, pielmieni, naleśniczkami, a przede wszystkim czeburiekami. To wielkie jak dłoń pierogi smażone w głębokim oleju, z mięsnym lub warzywnym nadzieniem. Prawdziwe objawienie wyjazdu! Dzień, w którym zjedliśmy pierwszego czeburieka, został wyróżniony w naszym dzienniku podróży jako początek „czebumanii”. Ale poza tym mamy kuchenkę podróżną (i kilka kartuszy z gazem), co daje nam możliwość zjedzenia obiadu i wypicia herbatki nawet w trakcie całodniowego trekkingu. Zakupy robimy na bazarach. Mniejsze miejscowości i wsie na swoich ryneczkach i w przydomowych stoiskach oferują świeże owoce, orzechy, warzywa... Szczególnie polecamy niewielki czerwony owoc derenia jadalnego – jego kwaskowaty smak jest świetną przekąską w upalny dzień. Poza tym obłupana z kory gałązka kwitnącego derenia (pogryziona na końcu) dzięki swym właściwościom antyseptycznym jest skutecznym środkiem czyszczącym zęby. Dla tych, którzy zapomnieli szczoteczki. No właśnie, higiena. Podróżując z plecakiem w opcji budget, lepiej zapomnieć o codziennych kąpielach w wannie. Czasem jedynym luksusem jest umycie się kubkiem wody lub wilgotne chusteczki. Na szczęście na Krymie jest morze! Będąc na wybrzeżu, zażywamy kąpieli nawet kilka razy dziennie. Uśmiech Sewastopola Dlaczego lepiej podróżować po Krymie (i nie tylko!) z plecakiem niż z walizką i biurem podróży? Jesteś niezależny. Nie musisz stawiać się rano na zbiórce, by wskoczyć do autokaru z małymi okienkami i być wywiezionym ku jakieś oczywistej atrakcji turystycznej. Żyjesz i przemieszczasz się własnym rytmem. Masz możliwość zobaczyć kraj takim, jakim naprawdę jest. No i jesteś między ludźmi. A ci na Krymie pomogą ci zawsze. Gdyby nie owa swoboda, nie zobaczylibyśmy opuszczonej elektrowni atomowej i zaskakującej urody miasteczka Szczołkine. Nie podziwialibyśmy Rosji z Półwyspu Kerczeńskiego. Nie wypilibyśmy piwa z najzabawniejszym chyba mieszkańcem Sewastopola i nawet nie wiedzielibyśmy, ile tracimy, będąc w tym czasie w punkcie zbiórki. Warto wiedzieć: Magdalena Sobczak - studentka (kierunek lekarski) z Łodzi Magdalena Sobczak (Fot. Archiwum prywatne) Wybrałam to miejsce, bo: Obejrzałam film "Wszystko jest iluminacją" i po prostu oszalałam na punkcie Wschodu. Moja podróż jest wyjątkowa, bo: Zapakowaliśmy plecaki i po prostu poszliśmy na dworzec w Łodzi... Mój patent: Obrać sobie cel, zapakować plecak i ruszyć. O ile to możliwe, lądem! To nie tylko tańszy, ale i ciekawszy sposób podróżowania. Przy okazji już samo dotarcie do celu jest przygodą.
Można podróżować i tanio, i z pomysłem – z takiego założenia wyszła redakcja magazynu National Geographic Traveler i ERV Europäische Reiseversicherung AG Oddział w Polsce. Postanowili więc rzucić swoim czytelnikom wyzwanie i ogłosiła konkurs „Beztroskie podróżowanie. 15 wypraw za 1500 zł”.
Każdy, kto przyśle opis swojej podróży, w czasie której wydał nie więcej niż 1500 zł, ma szansę na publikację swojego tekstu na łamach Travelera oraz 1500 zł na następną podróż, a dodatkowo jej ubezpieczenie. - Tanie podróżowanie jest fajne, bo... jest fajne i tanie! – mówi Martyna Wojciechowska, redaktor naczelna Travelera - Doskonale wiedzą o tym nasi czytelnicy, którzy zwykle odkrywają świat na własną rękę. Chcemy by podzielili się z nami praktycznymi wskazówkami i pokazali miejsca, gdzie za niewielkie pieniądze można zobaczyć i przeżyć coś naprawdę inspirującego. Zasady konkursu są proste - opisana podróż musi obejmować co najmniej trzy noclegi, rozpoczynać i kończyć się w Polsce oraz nie może kosztować więcej niż 1500 zł. Liczy się nie tylko pomysł na tanie podróżowanie, ale i ciekawie napisany tekst. Prace należy wysłać do 8 maja, zgłoszenia przyjmowane są na stronie www.national-geographic.pl. 15 zwycięskich tekstów zostanie opublikowanych w lipcowym numerze Travelera, a ich autorzy dostaną 1500 zł na kolejną wyprawę. Nagrodą, oprócz grantu finansowego w wysokości 1500 zł jest dodatkowo pakiet ubezpieczeniowy od sponsora konkursu, firmy ERV, specjalizującej się w ubezpieczeniach podróży. Pakiet TIP PLUS zawiera ubezpieczenie turystyczne na 14 dni, do wykorzystania do końca 2013 roku, na terytorium całego świata, dla jednej osoby. Ubezpieczenie obejmuje koszty leczenia (KL) i transportu do kwoty 40 000 €, a także ubezpieczenie od następstw nieszczęśliwych wypadków (NNW) na sumę do 28 000 PLN. - ERV specjalizuje się w ubezpieczeniach podróży i od ponad 100 lat doradza turystom w wyborze najbardziej optymalnych rozwiązań. - mówi Beata Kalitowska, Dyrektor Zarządzająca ERV w Polsce. - Mając dobrą ochronę ubezpieczeniową, uczestnicy wyjazdu będą mogli skupić się wyłącznie na zdobywaniu doświadczeń i beztroskim podróżowaniu, bez obaw o nieprzewidziane wydatki. Dodatkowo w ramach wspomnianej polisy podróżnicy mogą być spokojni, także o swój bagaż, gdyż jest on ubezpieczony nie tylko na wypadek zagubienia, lecz także na wypadek opóźnienia dostarczenia. W jury wybierającym najciekawsze podróże znaleźli się Beata Kalitowska z ERV, Martyna Wojciechowska, a także Agnieszka Franus, zastępca redaktor naczelnej i dyrektor artystyczna Travelera, Anita Szarlik, redaktor prowadząca, Basia Żukowska, redaktor, Julia Lachowicz, reporterka oraz Marcin Dzierżanowski, sekretarz redakcji.
15 wypraw za 1500 zł - weź udział w konkursie!
Uwielbiasz podróżować i wiesz, jak robić to z głową, ciekawie i tanio? Weź udział w naszym konkursie!
Przyślij nam relację z wyprawy, w czasie której nie wydałeś więcej niż 1500 zł, i zdradź innym czytelnikom Travelera swoje sposoby na tanie podróżowanie! 15 osobom, które wykażą się największą inwencją, a także literackim talentem, damy po 1500 zł na następną podróż, którą (dodatkowo!) ubezpieczy ERV. Formularz zgłoszeniowy i pełen regulamin konkursu można znaleźć na stronie www.1500zl.national-geographic.pl. Na relacje czekamy do 8 maja! Zwycięskie teksty opublikujemy na łamach lipcowego wydania Travelera.