Odwiedziłem najpiękniejszą dolinę w Austrii. Ötztal wciąż pozostaje nieznane dla Polaków, ale trzeba się spieszyć
Jeszcze do niedawna uważałem Alpy za kierunek wyłącznie zimowy: świetnie przygotowane trasy narciarskie i magiczne widoki jak z pocztówek. Narciarz jednak ze mnie co najwyżej średni, więc w najwyższe góry Europy było mi zawsze nie po drodze. Aż do teraz, bo letni pobyt w Dolinie Ötztal uświadomił mi, jak wiele mnie omijało. To bezsprzecznie jedno z najpiękniejszych miejsc na Starym Kontynencie.
Jeśli, tak jak ja, kojarzyliście wyjazd do Austrii wyłącznie z zimą, to razem byliśmy w błędzie. Piękno Tyrolu warto odkryć także latem, o czym miałem okazję na własnej skórze przekonać się w ostatnich dniach. Ciepłe letnie powietrze i ośnieżone szczyty robią piorunujące wrażenie, a ukryta między nimi Dolina Ötztal oferuje wiele atrakcji dla wszystkich głodnych wrażeń. Każdego rodzaju. Przez chwilę sam byłem sceptyczny, ale spakowałem moje treki do walizki i udałem się w niedługą podróż do – jak się okazało – tej perły Europy Środkowej. Skusiła mnie wizja 250 trzytysięczników otaczających Dolinę, ukrytego w górach lodowca i termalnych źródeł u ich podnóża, ale dostałem o wiele, wiele więcej. Zrozumiałem, czemu zamieszkiwane przez 22 391 osób Ötztal odwiedza rokrocznie nawet 3 mln turystów. Dolina pełna możliwości Do Ötztal trafiłem z grupą międzynarodowych dziennikarzy na zaproszenie Austriackiej Organizacji Turystycznej. Chciano pokazać nam piękno Doliny popularnej zimą, ale rzadko odwiedzanej latem. Brak letnich odwiedzin to wielki błąd, bo Ötztal jest wspaniałą bazą wypadową dla miłośników wspinaczki, raftingu, rowerów czy szeroko zakrojonej turystyki górskiej. To najdłuższa dolina alpejska w austriackim Tyrolu, oferująca ponad 1600 kilometrów szlaków turystycznych czy 860 kilometrów tras rowerowych – to wszystko w otoczeniu kilkuset przekraczających 3000 m n.p.m. szczytów i tryskających wód termalnych (idealnych po długim dniu wspinaczki – sprawdziłem na własnej skórze). Adrenalina płynąca potokiem Relaks zostawmy jednak na później. Najpierw wypada się lekko zmęczyć i dostarczyć sobie porządną dawkę adrenaliny. Wyjątkową dla Ötztal atrakcją jest wciąż mało popularny w Polsce kanioning, czyli sport polegający na podróżowaniu przez… kaniony właśnie. To połączenie wspinaczki, ekstremalnej turystyki pieszej i pływania. Wszyscy zostaliśmy wyposażeni w specjalne pianki, kaski i buty, a następnie przez instruktorów z Area 47 – lokalnego parku rozrywki organizującego kipiące od adrenaliny wyprawy – wywiezieni do dzikiego kanionu w górach, w którym musieliśmy pokonać szlak prowadzący przez malowniczy, ale rwący potok. Warto wspomnieć, że poszczególne trasy mają różne poziomy trudności. Dość powiedzieć, że już po kilku minutach byłem cały mokry – to jednak ani przez chwilę nie zmywało uśmiechów z mojej twarzy. Wprost nie dało się ich powstrzymać, a każdy kolejny skok do wody tylko je potęgował. Trasa rozpoczynała się od zjazdu z 17-metrowego mostu na linie wprost do orzeźwiającej wody, a potem… było tylko lepiej. Wszystkie atrakcje w jednym miejscu, czyli Area 47 Sama Area 47 warta jest uwagi. To raj dla wszystkich tych, którzy kochają przygodę: w cenie biletu skorzystamy z różnorodnych atrakcji – wspinaczki, raftingu, kanioningu, ekstremalnej strefy wodnej pełnej gigantycznych zjeżdżalni i ramp czy kolarstwa górskiego. Możliwe jest także zakwaterowanie na miejscu, by wszystko mieć pod ręką. Zauważyłem, że to popularne rozwiązanie dla par czy… wieczorów kawalerskich. – Chcieliśmy stworzyć miejsce, którego sami potrzebowaliśmy. Na rafting czy kanioning wybieramy się zwykle rano, a o 13:30 jesteśmy już wolni: pełni adrenaliny i czujący się jak „królowie życia”. Szkoda marnować tę energię! Potrzebowaliśmy miejsca, dzięki któremu rano możemy pójść na ekstremalną przygodę, a po powrocie, zamiast do hotelu, wybrać się na ogromne zjeżdżalnie czy wspinaczkę – opowiada z uśmiechem na ustach Chris Schnöller, CEO Area 47, pełny energii przewodnik, instruktor wspinaczki górskiej i raftingu. Raj dla rowerzystów W Ötztal żal nie skorzystać z setek kilometrów rowerowych tras poprowadzonych w dużej mierze 2000 m n.p.m. Świetnym rozwiązaniem jest wypożyczenie roweru elektrycznego, który nieco pomoże we wspinaczce – zwłaszcza, jeśli tak jak ja nie spędzacie zbyt dużo czasu na jednośladzie. Rowery warto wypożyczyć w popularnym miasteczku Sölden, a następnie wjechać z nimi na górę specjalną gondolą. Tam czekają nas zapierające dech w piersiach trasy. Można dojechać nawet na górujący nad ośrodkiem lodowiec Rettenbach (3350 m n.p.m.), w którego obrębie co roku rozpoczynają się zawody Pucharu Świata w Narciarstwie Alpejskim. Widoki są wprost nie z tej ziemi – zarówno na otaczające góry, jak i na rozpościerającą się u naszych stóp dolinę. Uczucie przestrzeni, wolności i kontaktu z naturą jest nieporównywalne z niczym innym. BRS Festival, czyli zawody mistrzów rowerów górskich Jednak górska przejażdżka to nie koniec rowerowej atrakcji. W pierwszej połowie września w Sölden organizowany jest BRS Festival, na którym pojawiają się największe gwiazdy rowerów MTB. Na ogromnym torze cieszą widownię i siebie nawzajem najbardziej ekstremalnymi trikami, od których samej obserwacji zaczynają pocić się ręce. Zobaczenie mistrzów w akcji to wielkie przeżycie. Ogromne owacje zebrali m. in. bracia Godziek, czyli nasi polscy czempioni. Cały festiwal organizowany jest przez Bike Republic, organizację powołaną do życia przez kolarzy i dla kolarzy. Są oni odpowiedzialni nie tylko za stworzenie zjawiskowych tras rowerowych w Sölden, ale także za powstanie ogromnego, wyjątkowego toru dla rowerów górskich, na którym organizowana jest impreza. W jego zaprojektowaniu brały udział tuzy światowego kolarstwa. – Bike Republic to, jak sama nazwa wskazuje, republika. Wszystko wybieramy demokratycznie: od muzyki, którą gramy, po nowe trasy, które wyznaczamy w górach. To „plac zabaw” dla wszystkich zapalonych rowerzystów, którzy szukają swojego miejsca na świecie – opowiada mi Dominik Linser, twórca Bike Republic Sölden. Zasłużony relaks w wodach termalnych Brzmi jak dużo emocji, prawda? Bez obaw, w Dolinie można także porządnie wypocząć. Ja miałem szczęście spędzić czas w Aqua Dome, czyli jednym z najlepszych SPA w całej Europie. To liczący 65 tys. metrów kwadratowych kompleks basenów, saun i łaźni, który czerpie wodę z lokalnych źródeł. Jego historia sięga 200 lat wstecz! Obecnie mieści się tutaj także 4-gwiazdkowy hotel, który połączony jest ze SPA podziemnym przejściem. Z wodnych atrakcji można korzystać także bez wykupienia noclegu, a zdecydowanie warto się nimi zainteresować: niektóre z basenów mieszczą się w ogromnych misach na wysokości, w których w ciepłej wodzie podziwiać można otaczające Dolinę góry. Z własnego doświadczenia powiem, że wody termalne świetnie regenerują zmęczone mięśnie. Być może to dzięki nim byłem gotów na kolejne wyzwania, ale czyste, górskie powietrze także robiło swoje. Austria latem to przepis na udane wakacje Dolina Ötztal udowodniła mi, że w Alpy warto pojechać także latem. To miejsce wciąż nieodkryte przez Polaków – a przynajmniej nie wtedy, gdy brak tam śniegu. Ciągnąca się bez końca, otoczona górami przestrzeń to moim zdaniem wspaniała destynacja zarówno dla fanów adrenaliny, jak i dla rodzin: każdy znajdzie coś dla siebie. Od górskich spacerów, przez wspinaczkę, rowerowe szaleństwo czy odpoczynek w pięknie położonych SPA. Ötztal ma szansę stać się perłą dla polskich turystów, więc warto się spieszyć, by dotrzeć tam przed tłumami. Do Doliny dojedziemy samochodem lub wygodnym i szybkim pociągiem z Monachium. Dostępne są także dojazdy autobusowe. Rekonesans zrobiony, czas na Was! Źródło: National Geographic Polska Nasz autor Jonasz Przybył Redaktor i dziennikarz związany wcześniej m.in. z przyrodniczą gałęzią Wydawnictwa Naukowego PWN, autor wielu tekstów publicystycznych i specjalistycznych. W National Geographic skupia się głównie na tematach dotyczących środowiska naturalnego, historycznych i kulturowych. Prywatnie muzyk: gra na perkusji i na handpanie. Interesuje go historia średniowiecza oraz socjologia, szczególnie zagadnienia dotyczące funkcjonowania społeczeństw i wyzwań, jakie stawia przed nimi XXI wiek.
Sölden: perła Tyrolu. Dlaczego wyjazd tam warto planować przez cały rok, a nawet z dwuletnim wyprzedzeniem?
To jeden z najsłynniejszych ośrodków narciarskich na świecie. Ale Sölden ma do zaoferowania znacznie więcej, niż tylko narty – choć można tu jeździć przez 8 miesięcy w roku.
W tym artykule: W Sölden sezon narciarski trwa 8 miesięcy Wyciągiem nie tylko zimą Spa przez cały rok Samochodem z Sölden na lodowiec Droga, którą jechał James Bond 007 Elements: miejsce nie tylko dla fanów Bonda Tylko w Sölden: teatr pod gołym niebem na 3 tys. metrów Położone w Alpach Ötztalskich Sölden to miejsce, które przyciąga nie tylko narciarzy – i nie tylko zimą. Tu Austria i Tyrol proponują nam wszystko to, co mają najlepszego – spektakularne Alpy, 150 km tras narciarskich, świetną kuchnię, gorące źródła i nieoczekiwane atrakcje. W Sölden sezon narciarski trwa 8 miesięcy Sölden to przede wszystkim jeden z najbardziej znanych i najciekawszych ośrodków narciarskich. Nie tylko w Austrii i Tyrolu, ale i w całej Europie. Sezon trwa tutaj od września lub października do końca kwietnia. Sölden ma to szczęście, że na jego terenie znajdują się 2 lodowce – Rettenbach i Tieffenbach. Najwyższy punkt, w jaki dowożą narciarzy wyciągi, leży ponad 3200 m.n.p.m. Zatem prawie przez cały rok warto planować narciarski wypad, szczególnie na początek i koniec sezonu. O świetnych warunkach w Sölden świadczy tez fakt, że to właśnie tu zawsze rozpoczyna się Puchar Świata w narciarstwie alpejskim. Pierwsze zawody sezonu rozgrywane są zawsze na słynnej czarnej pucharowej trasie na lodowcu Rettenbach, na wysokości 2684 m.n.p.m. Pucharowy weekend ściąga do Sölden nie tylko zawodników i narciarzy, ale i mnóstwo widzów. 5 powodów, by odwiedzić Tyrol latem Austriacki Tyrol latem przyciąga miłośników górskich wędrówek, kąpieli na świeżym powietrzu i znakomitej alpejskiej kuchni. Wyciągiem nie tylko zimą Miłośników pieszych wędrówek nie trzeba zachęcać do letniej podróży w Alpy. Sölden i okolice to dla nich świetny kierunek. Ale także dla tych mniej ambitnych góry nie pozostają niedostępne. Sölden niemal przez cały rok korzysta ze swojej narciarskiej infrastruktury. Latem działa przynajmniej 7 gondol i wyciągów krzesełkowych, którymi komfortowo można się dostać w wiele ciekawych miejsc. Np. na szczyty Gaislachkogl i Giggijoch czy na zawieszoną na linach platformę widokową na lodowcu Tieffenbach. Spa przez cały rok Sölden leży w dolinie dolinę Ötztal. Na jej początku przejdziemy przez miasteczko Längenfeld. Warto się tu zatrzymać lub zrobić wypad z Sölden. Mieści się tu jedno z najlepszych spa w Europie. Aqua Dome – bo o nim mowa – to wielki kompleks basenów, saun i łaźni, czerpiący wodę z lokalnych gorących źródeł. Na 65 tys. metrów kwadratowych mieści się imponująca liczba 12 krytych i odkrytych basenów oraz 11 saun. Jest także siłownia, gabinety zabiegów spa i specjalny park rozrywki dla dzieci. Architektura kompleksu Aqua Dome także jest wyjątkowa. Kilka basenów mieści się w ogromnych misach na zewnątrz. Można z nich podziwiać surowe piękno doliny Ötztal. Oprócz spa stoi tu także 4-gwiazdkowy hotel. Ze spa można jednak korzystać bez noclegu, wykupując np. bilet całodzienny za 61 euro lub 3-godzinny za 12 euro. Samochodem z Sölden na lodowiec W Europie jest kilkadziesiąt dróg asfaltowych biegnących powyżej 2 tys.m.n.p.m. Ale tylko kilka zbliża się do wysokości 3 tys. m. Wśród nich Ötztaler Gletscherstraße – szosa biegnąca z Sölden na dwa lodowce: Rettenbach i Tieffenbach. Jej najwyższy punkt to 2829 m.n.p.m. Jest pod tym względem druga w Europie. Przewyższa ją tylko droga na szczyt Veleta w Hiszpanii, w górach Sierra Nevada. Przejażdżka Ötztaler Gletscherstraße to unikatowa możliwość łatwego dostania się samochodem na taką wysokość. Można przy tej okazji zobaczyć dwa lodowce. Między jednym a drugim, na końcu trasy, wykuto także tunel. Rosi-Mittermaier to najwyżej położony tunel w Alpach. Ma prawie 3 km. Wjazd na Ötztaler Gletscherstraße jest płatny, chyba że mamy wykupiony karnet narciarski. Jeśli go nie posiadamy, zapłacimy 24,5 euro za samochód osobowy. Droga ma średnie nachylenie 11%. Ośrodek Sölden zaleca wjazd na oponach zimowych niezależnie od pory roku oraz posiadanie łańcuchów na wszelki wypadek. Zimą Ötztaler Gletscherstraße często bywa zamknięta, ze względu na zagrożenie lawinowe. Innsbruck – atrakcje i ciekawostki. Wszystko, co warto wiedzieć przed podróżą do perły Tyrolu Kto myśli, że Tyrol jest najlepszy zimą, ten ma tylko część racji. Najlepszy jest… zarówno zimą, jak i latem. Sporty zimowe ściągają tu zapalonych narciarzy, snowboardzistów i… fan.. Droga, którą jechał James Bond Ötztaler Gletscherstraße warto się przejechać także z innego powodu. Zagrała bowiem w jednej z najsłynniejszych scen w filmach o Jamesie Bondzie. W zimie 2014 roku nakręcono na niej scenę pościgu do filmu „Spectre”. Niemal 7-minutowa, pełna akcji sekwencja, w której Bond samolotem ściga kilka samochodów, została w całości nagrana w okolicach Sölden. Większość – na Ötztaler Gletscherstraße. Reszta w pobliskich wioskach oraz przeszklonej restauracji Ice Q, położonej na wysokości 3048 m.n.p.m., na szczycie Gaislachkogl. 007 Elements: miejsce nie tylko dla fanów Bonda Ponieważ Sölden i okolica odegrały w „Spectre” tak dużą rolę, zdecydowano się jakoś ten fakt upamiętnić. Tak powstało oryginalne muzeum 007 Elements. To niezwykła, nowoczesna, wykuta w skale konstrukcja ze szkła i betonu. W jej 9 surowych wnętrzach można obejrzeć ekspozycję poświęconą całej serii filmów o Jamesie Bondzie. Ale oczywiście najważniejszą rolę odgrywa „Spectre” i słynna scena pościgu. W 007 Elements skonstruowano szczegółową makietę, pokazującą wszystkie elementy słynnej sekwencji. Jej zwieńczeniem jest oryginalny samolot z filmu. Zgromadzono też sporo gadżetów z innych, wcześniejszych filmów o Bondzie. Bilet kosztuje 59 euro, z wjazdem gondolą na szczyt. W skalnych wnętrzach jest zimno – trzeba ze sobą zabrać ciepłe ubranie. Muzeum jest czynne od 7 czerwca do 6 października w sezonie letnim oraz od 14 listopada do 27 kwietnia w sezonie zimowym. Tylko w Sölden: teatr pod gołym niebem na 3 tys. metrów Jeden z dwóch lodowców w Sölden – Rettenbach – oraz wiodąca do niego droga Ötztaler Gletscherstraße grają główną rolę w jeszcze jednym niezwykłym wydarzeniu. Co dwa lata na tym właśnie lodowcu odbywa się jeden z największych spektakli teatralnych pod gołym niebem na świecie. „Hannibal” – bo o nim mowa – to opowieść o słynnym starożytnym wodzu z Kartaginy, który wsławił się podczas tzw. II wojny punickiej z Rzymem. A szczególnie lądową przeprawą przez Alpy, w której uczestniczyło 50 tysięcy żołnierzy pieszych, 9 tysięcy konnych i kilkadziesiąt słoni bojowych. Historię Hannibala postanowił opowiedzieć w Sölden reżyser Hubert Lepka z grupą artystyczną Lawine Torren. Spektakularny spektakl, którego sceną jest lodowiec Rettenbach, co dwa lata przyciąga około 8 tysięcy widzów. Rolę słoni grają ratraki. Wykorzystano także: samoloty, helikoptery, motocykle, skutery śnieżne. W spektaklu występują paralotniarze, spadochroniarze, piloci akrobatyczni freeriderzy, tancerze i oczywiście aktorzy. Nie brakuje eksplozji, a nawet sztucznie wywołanej lawiny. Najbliższy spektakl odbędzie się w kwietniu 2026. I już teraz warto planować podróż do Sölden na to wyjątkowe wydarzenie. Bilety rozchodzą się na pniu – najtańsze kosztują 53 euro. Widzów na lodowiec dowożą darmowe autobusy.
Innsbruck – atrakcje i ciekawostki. Wszystko, co warto wiedzieć przed podróżą do perły Tyrolu
Kto myśli, że Tyrol jest najlepszy zimą, ten ma tylko część racji. Najlepszy jest… zarówno zimą, jak i latem. Sporty zimowe ściągają tu zapalonych narciarzy, snowboardzistów i… fanów ośnieżonych szczytów. Latem przybywają tu wielbiciele górskich wędrówek, rowerowych eskapad, pięknych widoków i licznych zabytków.
W tym artykule: Co zobaczyć w Innsbrucku? Polska księżniczka w Innsbrucku Skocznia narciarska Bergisel Góry rowerem i spacerem Co warto zjeść w Innsbrucku? Kryształy Swarovskiego Niesamowite lotnisko w Innsbrucku O każdej porze roku Innsbruck, który leży w sercu Tyrolu, odwiedzają wszyscy ci, którzy kochają pyszne jedzenie i doskonałe piwo. A że około 30 procent mieszkańców stanowią studenci, panuje tu fantastyczna, luźna atmosfera, a miasteczko obfituje w knajpki, puby i uliczne festiwale. Do tego możemy liczyć na dobrą pogodę, ponieważ latem nawet jeśli spadnie deszcz, szybko wychodzi słońce. Co zobaczyć w Innsbrucku? Innsbruck miał szczęście znaleźć się dokładnie na drodze między północą Europy a Włochami. Ponieważ sąsiaduje z przełęczą Brenner, to tu zatrzymywali się na postój handlarze i podróżnicy. Miasto przez lata rosło w siłę, a od roku 1429, kiedy cesarz Maksymilian ustanowił je stolicą Tyrolu, zaczęło przeżywać swój okres świetności. Wtedy powstały dwa piękne zamki – Hofburg i Ambras. W tym drugim znajduje się słynna, bogato zdobiona renesansowa „sala hiszpańska” oraz jedna z największych europejskich kolekcji zbroi rycerskich. Budowa zamku Ambras łączy się zresztą z niezwykle romantyczną historią miłosną. Otóż arcyksiążę Ferdynand II Habsburg zakochał się po uszy w córce prostego kupca, Filipinie Welser. Miłość ta była ogromnym mezaliansem, ponieważ według planów dynastycznych rodziny powinien pojąć za żonę księżniczkę z europejskich rodów. Miłość jednak wygrała i w roku 1557 Ferdynand poślubił potajemnie Filipinę. Aby jednak nie drażnić rodziny, ukochana zamieszkała właśnie w zamku Ambras w Innsbrucku. 5 powodów, by odwiedzić Tyrol latem Austriacki Tyrol latem przyciąga miłośników górskich wędrówek, kąpieli na świeżym powietrzu i znakomitej alpejskiej kuchni. Polska księżniczka w Innsbrucku Zainteresowani historią znajdą tu kilkadziesiąt kościołów, z czego najsłynniejszy jest The Hofkirche, w którym miał być pochowany Maksymilian I. Kościół słynie z 28 ponadnaturalnej wielkości rzeźb z brązu przedstawiających rodzinę Habsburgów oraz wielkich dowódców godnych naśladowania (jak król Artur). Wśród figur znajdziemy też księżniczkę mazowiecką z rodu Piastów – Cymbarkę (Cymburgis), która była matką cesarza Fryderyka III. Cymbarka poślubiła Ernesta Żelaznego, którego brat Wilhelm miał obiecaną za żonę znaną nam doskonale królową Jadwigę. Gdyby nie opór polskiej szlachty i chęć unii z Litwą, mielibyśmy na naszym tronie bliskiego owej Cymbarce Habsburga. Tak się jednak nie stało, Jadwiga musiała poślubić Jagiełłę i historia potoczyła się inaczej. Na starówce znajduje się też słynny Złoty Dach, chętnie fotografowany przez turystów. Ufundował go cesarz Maksymilian I. Co więcej, pod złotym dachem (2657 pozłacanych dachówek) widać niezwykłe płaskorzeźby. Przedstawiają one między innymi cesarza z dwoma kobietami. Są to żony Maksymiliana. Jedna, poślubiona z miłości, ale przedwcześnie zmarła. Druga – żona z rozsądku. Cesarz nie baczył na uczucia tej drugiej i postanowił wykuć w kamieniu obie. Atrakcje Innsbrucku to jednak nie tylko dawne kościoły i pałace, ale także przepiękna starówka, ze starą wieżą, z której można obejrzeć miasto z górami w tle, a także słynną skocznię narciarską. Skocznia narciarska Bergisel Niewiele zimowych obiektów sportowych może się pochwalić designem z najwyższej półki. A Innsbruck tak. Skocznia Bergisel była wielokrotnie przebudowywana, ale jej ostateczna odsłona naprawdę robi wrażenie. Nowoczesną wieżę zaprojektowała w 2002 roku sama Zaha Hadid. Wewnątrz budynku znajduje się m.in. kawiarnia, która przez większą część dnia dostępna jest dla turystów. Jedynie podczas zawodów właśnie tam przygotowują się skoczkowie. Obiekt ten ma charakterystyczny przeciwstok, pozwalający szybciej hamować. Była to zresztą jedyna możliwa opcja zakończenia trasy skoczni, ponieważ tuż za nią znajduje się… cmentarz. Widać go z jej szczytu i najczęściej jest on tematem wielu żartów, że jeśli coś podczas skoku nie wyjdzie, to skoczek leci prosto na cmentarz. Szczęśliwie takie wypadki się nie zdarzają. Skocznia ma 120 m i jest otwarta zimą i latem. Podczas ciepłych dni sportowcy trenują na polewanym wodą igielicie, a turyści mogą swobodnie oglądać ich treningi. Miasto było dwukrotnie organizatorem zimowych igrzysk olimpijskich (1964 i 1976). Góry rowerem i spacerem Będąc w Innsbrucku, warto zaplanować wjazd na Seegrube. To góra o wysokości 2000 m, skąd rozpościera się piękny widok na okolicę. Dojazd na nią jest niezwykle prosty. Wsiadamy w metro (wejścia do stacji również zaprojektowała Zaha Hadid – przypominają nawisy śnieżne) i metrem dojeżdżamy do stacji kolejki górskiej. Kolejka jedzie prosto na szczyt. Kiedy wysiadamy na ostatniej stacji, naszym oczom ukazuje się zapierająca dech w piersiach panorama Alp. Można odpoczywać na zewnątrz, można usiąść w restauracji i delektować się regionalnymi daniami. A tyrolska kuchnia to osobny wspaniały temat. Co warto zjeść w Innsbrucku? Kuchnia regionu spełnia wszystkie określenia „comfort food”. Zdecydowanie nie jest dietetyczna, choć oczywiście specjały tyrolskie w wielu restauracjach dostaniemy także w lżejszej wersji. Jednak przecież nie o to chodzi. Tu je się tłusto, smakowicie i dużo. Zwykle dostajemy tak ogromne porcje, że nawet po górskiej wędrówce nie jesteśmy w stanie zjeść wszystkiego. A jest w czym wybierać. Zdecydowanie powinniśmy spróbować klasycznych knedli, które są esencją lokalnej kuchni. Mogą być z mięsem lub z warzywami. Zawsze są esencjonalne i smaczne, czasem pływają w rosole. Klasyką regionu są także Wiener Schnitzle, Tirolen Grosty, wszelkiego rodzaju gulasze i pieczenie. To raczej nie jest kraj dla wegetarian, choć oczywiście Tyrol słynie też z pysznego nabiału i serów. I te właśnie sery sprawiają, że świat pokochał jeszcze inne tyrolskie danie, czyli serowe Szpatzle. Są to mączne kluseczki zapiekane z pysznym górskim serem. Podaje się je z prażoną cebulą i świeżym szczypiorkiem. Co ciekawe, w Tyrolu inaczej smakuje mleko wiosenne i letnie, a inaczej jesienne. Już na początku każdego roku władze zakazują dalszego naśnieżania, aby śnieg stopił się do wiosny i można było wyprowadzić krowy na łąki. Zostają na nich do końca lata i tam są dojone. A że zajadają się wtedy pyszną świeżą trawą, pełną ziół i alpejskich kwiatów, mleko jest doskonałe. Smakosze docenią też pyszny deser o nazwie Kaiserschmarrn – są to pokrojone w drobne kawałki naleśniki podawane z cukrem pudrem i marmoladą. Kryształy Swarovskiego Skarbem Tyrolu i okolic Innsbrucku jest także fabryka i muzeum najsłynniejszych na świecie kryształów, czyli Swarovskiego. Daniel Swarovski był Czechem, który dorastał w regionie słynącym z obróbki kryształów. W 1892 roku opatentował własną maszynę do idealnej obróbki tego niezwykłego materiału. W 1895 roku przeniósł się do Wattens obok Innsbrucku, aby ochronić wynalazek przed konkurencją. Dodatkowym atutem okolicy była energia wodna, której potrzebowała jego fabryka. Dziś firma znana jest na całym świecie, a Wattens szczyci się nie tylko prężną fabryką, ale także fantastycznym, nowoczesnym muzeum, z wieloma salami poświęconymi różnym zastosowaniom kryształów Swarovskiego. Kryształowe sukienki i biżuterię noszą gwiazdy Hollywood i divy sceny muzycznej, ale używają ich także artyści. Swoją salę w muzeum ma na przykład słynna japońska performerka i malarka Yayoi Kusama. Niesamowite lotnisko w Innsbrucku Do Innsbrucku można oczywiście dojechać samochodem, co wielu Polaków czyni. Z południa Polski jedzie się do stolicy Tyrolu około 10 godzin, z Warszawy 12. Jeszcze wygodniej jest dolecieć samolotem. Szybkie połączenie znajdziemy w Austrian Airlines. Przesiadka w Wiedniu jest krótka, a lot z Wiednia do Innsbrucku trwa niespełna godzinę. Warto wybrać samolot choćby po to, by zobaczyć niesamowite, niewielkie lotnisko w stolicy Tyrolu. Ukryte wśród gór wymaga specjalnej licencji dla pilota i nie każdy może tu lądować. Za to wyjście z samolotu na płytę robi ogromne wrażenie. Wszędzie wokół widzimy wysokie Alpy. Dobrym rozwiązaniem jest też lot do Monachium i zamówienie transportu do Innsbrucku. Jedzie się dwie godziny. Innsbruck ma klimat alpejskiego miasteczka, a jednocześnie słynie z doskonałych restauracji i bazy hotelowej. Studenci dodają mu lekkości, tyrolska kuchnia smakowitości, a Alpy – malowniczości. To idealne miejsce na co najmniej tygodniowy wakacyjny pobyt i relaks na łonie natury. Aktywny – na rowerach, wspinaczce lub paralotniach, albo całkiem pasywny, z lokalnym Tirolian Beer i serowymi kluseczkami w tle. Nasz ekspert Agnieszka Prokopowicz Dziennikarka i redaktorka, przez lata pracująca w life stylowych magazynach (ELLE, ELLE MAN, VIVA), telewizji i radiu. Wielbicielka podróży, zarówno tych odległych, jak i tych do wnętrza czyjegoś serca. Fanka motoryzacji i dobrych filmów.
Austriacki Tyrol latem przyciąga miłośników górskich wędrówek, kąpieli na świeżym powietrzu i znakomitej alpejskiej kuchni.
W tym artykule: Tyrol – co warto zobaczyć latem? 1. Hiking na wodospad 2. Śladami agenta 007 3. Spa w sercu Alp 4. Alpejska kuchnia 5. Wino z południa, piwo z północy Tyrol: Jak dojechać? Tyrol: Pogoda latem Każdej zimy do doliny Ötztal we wschodnich Alpach przyjeżdzają tysiące turystów z całej Europy. Górski region Austrii, a przede wszystkim kurort Sölden, szczególnie upodobali sobie Polacy. Położony na lodowcu ośrodek narciarski ma aż 150 km świetnie przygotowanych tras zjazdowych i 33 supernowoczesne wyciągi. Bogactwo tradycji, architektury i narciarska stolica Europy. Przewodnik po Austrii Austria to prawdziwe królestwo czystego górskiego powietrza, arcydzieł architektury, ośrodków narciarskich i światowej sławy kompozytorów. Co jeszcze warto wiedzieć o Austrii? Ja postanowiłem jednak poznać dolinę Ötztal poza sezonem zimowym, ściągnięty do Tyrolu obietnicą spokoju, znakomitej kuchni i natury dosłownie zatrzymującej oddech w piersi. Tyrol – co warto zobaczyć latem? Z południowej Polski do Tyrolu można dotrzeć samochodem w 9 godzin. Za sprawą bogatej oferty noclegowej bez większego problemu można znaleźć na miejscu pokój w pensjonacie lub hotelu. W Sölden znajduje się ok. 920 kwater, od pokoi prywatnych po luksusowe hotele. Najwięcej jest hoteli trzy- i czterogwiazdkowych. Dzięki wsparciu regionu ceny noclegów w Tyrolu nie wzrosły i utrzymują się na poziomie sprzed pandemii. Od wiosny do jesieni na turystów przybywających do doliny Ötztal w Turolu czeka: 300 km pieszych tras turystycznych prowadzących na wysokość powyżej 3000 m. n.p.m. Na trasie można spokojnie odpocząć w jednym z 99 schronisk i górskich restauracji; mnóstwo tras rowerowych. Sölden to prawdziwy raj dla miłośników dwóch kółek, a przede wszystkim downhillu, czyli ekstremalnego zjazdu rowerem górskim. Tras nie zabraknie dla nikogo bez względu na stopień zaangażowania (od ścieżek typu single track, przez górskie szlaki, po trasy szosowe i rodzinne ścieżki rowerowe). Co ważne, specjalne kolejki bezpłatnie transportują rowery z powrotem na górę. W sierpniu odbywa się tu maraton rowerowy, jedna z najbardziej uznawanych imprez sportowych tego typu na świecie. Oto 5 powodów, dla których warto wybrać się latem do austriackiego Tyrolu. 1. Hiking na wodospad Stuibenfall niedaleko wioski Umhausen w dolinie Ötztal to najwyższy wodospad w Tyrolu. Wyprawa do jego źródeł może zająć kilka godzin. Trasa prowadzi przez dolinę, którą – cały czas wspinając się w górę – można dotrzeć do specjalnej konstrukcji wiszących mostów i schodów prowadzących do platform widokowych. Droga prowadzi m.in. przez 700 stopni w górę oraz kładkę dla pieszych o rozpiętości 80 metrów. Przejście kładki, mimo że absolutnie bezpieczne, może być nie lada gratką dla osób z lękiem wysokości. Kładka z każdym kolejnym krokiem stawianym na okratkowanej powierzchni buja się coraz bardziej, wywołując szczególne uczucie szacunku do majestatycznych gór. Wodospad spływa kaskadą 159 metrów nad klifami. Tysiące lat temu jedna większa skała zablokowała ujście potoku Horlachbach, zmuszając wodę do znalezienie nowego ujścia i tworząc tę jedną z najbardziej imponujących atrakcji Tyrolu. W drodze na wodospad można zatrzymać się z wiosce Ötziego, gdzie szczególnie na najmłodszych czekają atrakcje nawiązujące do życia codziennego ludzi pierwotnych. Jest też plac zabaw i zagrody ze zwierzętami, które żyły za czasów Ötziego: dzikie konie, świni rasy Mangalitsa, kozy, dzikie owce i tury. Ötzi został odkryty w górach na granicy austriacko-włoskiej w 1991 roku. Para niemieckich turystów, która trafiła na zmrożone ciało początkowo uznała zwłoki za zmarłego turystę. Dokładniejsze badania w Innsbrucku wykazały, że Ötzi zmarł ok. 3000 lat p.n.e. Dziś Ötzi, który zyskał przydomek „człowieka lodu" jest uznawany za jeden z najważniejszych odkryć prehistorycznych w Europie. 2. Śladami agenta 007 James Bond nie jest może pierwszym skojarzeniem, które przywodzi na myśl Tyrol. Tymczasem Muzeum 007 Elements to konieczny punkt wycieczki w austriackie Alpy dla każdego fana filmów o agencie MI5. Muzeum 007 Elements to multimedialna wyprawa przez historię książek i filmów o Jamesie Bondzie ze szczególnym akcentem postawionym na film „Spectre". Zdjęcia do „Spectre" kręcono zimą na przełomie roku 2014 i 2015 w tej okolicy. Na zwiedzających czeka więc oryginalnych rozmiarów samolot, którym Daniel Craig latał nad doliną Ötzal oraz dokładna rekonstrukcja sekwencji z filmu. W kolejnych salach można zobaczyć gadżety, samochody i wiele innych atrakcji związanych z tą kultową postacią popkultury. Muzeum znajduje się przy górnej stacji gondoli Gaislachkogel na wysokości 3050m n.pm. Należy więc pamiętać o ciepłym ubraniu. Tuż obok znajduje się restauracja Ice Q, gdzie kieliszek Martini (oczywiście wstrząśniętego, nie zmieszanego) smakuje jak nigdzie indziej. 3. Spa w sercu Alp Kąpiel w termalnych źródłach z widokiem na lodowce. Taki plan na dzień można zrealizować w Aqua Dome. Ten kompleks łaźni i basenów w Längenfeld to także interesujący przykład współczesnej architektury alpejskiej. Jedną z największych atrakcji Aqua Dome są kąpiele kąpieli w gorącej wodzie – wprost ze źródeł termalnych – w jednej z dwóch zbudowanych w kształcie kryształowych waz term. Podgrzewana woda i specjalne prądy sprawiają, że można w nich spędzić wiele godzin. Aqua Dome to również trzy zewnętrzne baseny, w tym basen źródlany i basen siarczkowy. Na najmłodszych czeka Alpejska Arka Noego, czyli specjalna konstrukcja przypominająca statek. Starsi zrelaksują się w jednej z siedmiu różnych saun i łaźni parowych. Kompleks jest rozbudowany o hotel i sieć restauracji, co sprawia, że można tu spokojnie spędzić dłuższy urlop. 4. Alpejska kuchnia Odwiedzając austriacki Tyrol latem, koniecznie należy spróbować lokalnych przysmaków. Alpejska kuchnia opiera się na lokalnych produktach: ziołach, serach i produktach mlecznych. W alpejskich przepisach nie brakuje też mięsa, warzyw i owoców. Najpopularniejsze dania kuchni tyrolskiej to: Tiroler Gröstl, czyli ziemniaki zapiekane z wołowiną i speckiem, podawane z jajkiem sadzonym. Danie należy do najbardziej znanych (i smacznych!) dań tyrolskiej kuchni. Kaiserrschmarrn to przepyszny omlet na słodko, Ten klasyk tyrolskiej kuchni to puszyste ciasto z dużą ilością cukru pudru serwowane jest ze słodką żurawiną, powidłami śliwkowymi lub musem jabłkowym. Knedle z serem (Kaspressknödel) to jeszcze jedna odmiana tyrolskich knedli, którą podawać można na wszystkie możliwe sposoby – ze świeżą sałatą, z duszoną kapustą lub jako dodatek do rosołu. Do przygotowania knedli można użyć nawet kilku rodzajów sera, a lokalna gazeta „Tiroler Tagezeitung" co roku organizuje konkurs na najlepszy przepis na Kaspressknödel w Tyrolu. 5. Wino z południa, piwo z północy Dzięki położeniu w centrum Alp Tyrol dzieli Europę na dwie części. Na południu, gdzie słońce świeci dłużej i silniej, a wpływy włoskie są silniejsze, częściej sięga się po lampkę wina. Na północy regionu większą popularnością cieszy się kufel zimnego piwa. A jakże! Bawaria leży przecież zaledwie kilka dolin dalej. Tyrolskie wina długo musiały czekać na zasłużone uznanie. W przeszłości nie traktowano ich poważnie, dziś zgarniają coraz więcej nagród. Na południe od Brenner tradycja produkcji wina sięga czasów rzymskich. Na północy z winami dopiero zaczyna się eksperymentować. Będąc w Tyrolu, nie można jednak nie spróbować lokalnych pinot noir czy chardonnay. Koniecznie w towarzystwie lokalnych serów. Amatorzy piwa nie powinni przegapić wizyty w małym browarze rzemieślniczym Sölsch w Sölden. Produkowane tam lekkie piwo zawiera 4,7% alkoholu i jest sprzedawane wyłącznie w ekologicznych aluminiowych butelkach. Sölsch jest powszechnie uznawane za jedno z najlepszych regionalnych piw, co potwierdzają nagrody zdobyte na licznych konkursach browarniczych. Tyrol: Jak dojechać? Tyrol leży w samym sercu Alp. Dotrzeć tam można samochodem, samolotem lub pociągiem. Podróż samochodem jest najszybsza. Większość turystów z Polski wybiera drogę przez Niemcy, gdzie bezpłatne autostrady pozwalają w miarę sprawnie pokonać ponadtysiąckilometrową trasę. Jedynych utrudnień można się spodziewać (choć nie zawsze) pod Monachium, gdzie sporadycznie zdarzają się korki, co potrafi wydłużyć podróż nawet o godzinę. W Austrii przed wjazdem na autostradę należy zakupić winietę. 10-dniowa winieta kosztuje 9,60 EUR i dostępna jest na wszystkich przygranicznych stacjach benzynowych. Samolotem można dolecieć do samego Innsbrucka, czyli stolicy Tyrolu. Przez cały rok połączenie oferuje Austrian Airlines (z przesiadką w jednym z niemieckich miast). Szybciej i wygodniej jest jednak polecieć do Monachium (około 2 godziny lotu), skąd spod samego lotniska odjeżdżają autobusy do Innsbrucka i większych alpejskich kurortów. Wsiąść do pociągu… Trzy niesamowite wyprawy pociągiem przez Europę W dobie podróży lotniczych nawet wyprawa dookoła świata straciła swój urok. Z jednej strony dzięki samolotom oszczędzamy czas oraz unikamy trudów kilkudniowych przepraw różnymi środkami... Ciekawą opcją, a na pewno najbardziej ekologiczną, będzie podróż pociągiem. Koleją z największych polskich miast można dojechać do Wiednia (około 7,5 godziny), gdzie należy się przesiąść na pociąg do Innsbrucka (ok. 4 godzin). Tyrol: Pogoda latem Pogoda latem w Tyrolu sprzyja pieszych górskim wędrówkom. Między majem a październikiem zazwyczaj jest przyjemnie ciepło. W bardziej upalne dni przyjemne górskie powietrze przynosi ukojenie i sprawia, że trudniej o zmęczenie. Latem temperatura w Sölden waha się między 11 st. Celsjusza w nocy, a średnią maksymalną 24 st. Celsjusza w ciągu dnia. Ilość opadów jest mniej więcej taka sama przez cały rok. Najwięcej dni słonecznych można spodziewać się w lipcu. Czytaj więcej: Wiedeń na weekend – przewodnik po stolicy Austrii Wiedeń niemal przez cały rok oddaje się nieskrępowanej, pełnej hedonizmu zabawie. Jeśli chcesz poczuć się jak rodowity wiedeńczyk, nie zwlekaj i przy najbliższej okazji odwiedź najlepsze... To najpiękniejsza górska droga w całych Alpach. Uwaga: po obejrzeniu tej galerii zapragniesz tam być [GALERIA] Absolutna cisza, wielkie przestrzenie i piękno. 110% piękna! Przejazd malowniczą drogą wysokoalpejską Großglockner to niesamowite przeżycie. Bogactwo tradycji, architektury i narciarska stolica Europy. Przewodnik po Austrii Austria to prawdziwe królestwo czystego górskiego powietrza, arcydzieł architektury, ośrodków narciarskich i światowej sławy kompozytorów. Co jeszcze warto wiedzieć o Austrii?
Co zrobić, by dzieciaki pokochały góry? Sprawdziliśmy to w Alpach [GALERIA]
Powiedzmy sobie szczerze: samo chodzenie po górach to dla dziecka nuda i umęczenie. Do widoków i wysiłku trzeba dodać trochę zabawy.
W austriackim Tyrolu czekają na maluchy nowoczesne place zabaw z niesamowitym widokiem na Alpy, specjalne ścieżki rowerowe, trasy wysokogórskich wędrówek dla rodzin, a także i park dinozaurów na wysokości 1650 m. Nowością, np. w dolinie Stubai i Pillerseetal, są specjalne karty umożliwiające rodzinom korzystanie z kolejek i atrakcji w cenie noclegu. „Mamo, tato – chcę nad morze!” Wykrzykuje niejedno dziecko, kiedy dowiaduje się, że zamiast plaży, morza i słońca będą skały, pastwiska i urokliwe alpejskie miasteczka, bo rodzice postanowili spędzić aktywnie czas w górach. Powiedzmy sobie szczerze: samo chodzenie po górach to dla dziecka nuda i umęczenie. Trudno docenić im piękno Alp, a pisząc wprost mają generalnie w nosie krajobrazy. Nie ma placu zabaw – nie ma radochy. Jak się później okazało place zabaw były… i to niesamowite, ale o tym za chwilę. Żeby uniknąć dziecięcego buntu planujemy zatem rozmaite, dodatkowe atrakcje, a zapierające dech w piersiach widoki niech będą dodatkiem i oprawą dla rodziców. Zaopatrzeni w nosidło dla 2.5-rocznej Oli i wózek biegowy z dużymi kołami ruszamy samochodem w Alpy z nadzieją, że uda się zaszczepić córce trochę naszej miłości do gór. Dojeżdżamy na przedmieścia Fulpmes, uroczego alpejskiego miasteczka w austriackim Tyrolu. Wita nas właścicielka niedużego hotelu Auenhof, pani Helene Volderauer i zaraz pokazuje pasące się za domem osiołki na łące. Obok placu zabaw można pokarmić króliki i poskakać na batucie. W piwnicach czeka pokój zabaw z grami, materacami i innymi sprzętami do dziecięcego szaleństwa oraz mały basen ze strefą SPA. Ola zachwycona małym zwierzyńcem, ale pod wieczór buszuje także wewnątrz hotelu po bibliotece z książkami dla dzieci. Najmłodsi są tu mile widziani, choć wnętrze hotelu nie przypomina przedszkola, bo wypełniają je stare alpejskie szafy, lokalne rękodzieło i sprzęty wyposażenia domu sprzed 100 lat, których działanie trzeba objaśniać dzieciom. Ola dostała małą książeczkę do zbierania pieczątek w schroniskach, w której pokazano też górskie zwierzęta w zabawny sposób. Z okładki uśmiecha się kozica Zenzi – wszystko po to, żeby zachęcić dzieci do wyjścia w góry. My dostajemy Stubai Super Card umożliwiającą jazdę kolejkami górskimi, wstęp do aquaparku i zniżki na inne atrakcje w dolinie. Stubai Super Card dostaje się w wielu hotelach i pensjonatach partnerskich w czasie od 26 maja do 9 października w cenie noclegu bez względu na ilość wykupionych dni. Jeśli np. nocuje się u znajomych, pod namiotem lub poza doliną np. w Innsbrucku można kupić wersję „Stubai Card” na 5 dni w punktach informacji turystycznej, w dolinie Stubai i przy stacjach kolejek w cenie 62 €. Dzieci do 10 lat w towarzystwie rodziców posiadających kartę, mają atrakcje za free. Młodzież płaci 31 €. Od wersji „Super” różni się tym, że korzystać z niej można przez 5 z 7 kolejnych dni (czyli 5 dni jest aktywnych w całym tygodniu). Czy opłaca się ją nabyć? Zdecydowanie tak, jeśli chce się faktycznie aktywnie spędzić czas korzystając z bogatej infrastruktury techniczno-rekreacyjnej doliny. Jej koszt zwraca się już po skorzystaniu z trzech atrakcji, czyli np. kolejek górskich czy wizyty na basenie. Z każdego wyciągu można skorzystać raz dziennie, choć np. Aquapark StuBay w Telfes odwiedzić można tylko raz w czasie działania karty. No to w góry Na pierwszy ogień łatwa ścieżka. Z miejscowości Mieders wjeżdżamy gondolą Serlesbahnen na szczyt Koppeneck (1600 m). Chcemy dojść do sanktuarium Maria Waldrast, oddalonego o godzinę drogi, które jest bazą wypadową na górujący w okolicy szczyt Serles (2717m). Ola w nosidle śpiewa piosenkę „Rain, rain go away”, zaklinając deszcz, ale do skuteczności małej szamanki jej daleko. Zaczyna lać… Zakładamy kurtki, rozkładamy nad nosidłem Thule daszek, ale i tak deszcz po bokach dopada Olę. Wtedy wyciągamy naszą tajną broń. Zwykły, mały, składany parasol sprawdza się świetnie, chroniąc dziecko w nosidle i idącego górską ścieżką rodzica! Owszem, nie jest superprofesjonalnym wyposażeniem górskim, ale mamy to w nosie. No dobra, nie przetrzyma porywistego wiatru, choć jako ochrona przed padającym równo deszczem, zdaje egzamin. Temperatura spada jednak do 11 stopni i wzmaga się wiatr. Morale siada. Wtedy nagle na szlaku pojawia się pyrkająca odsiecz. Ciuchcia na kołach! Serlerszug, czyli przebrany za pociąg traktor z wagonikami służy pielgrzymom i rodziną z dziećmi jako środek transportu i atrakcja sama w sobie. Pakujemy się do środka. Zbawienie! Docieramy do Maria Waldrast, oglądamy kościół z klasztorem, pijemy świętą wodę (przebadano ją – ponoć bardzo zdrowa. Na pewno smaczna) i ruszamy w dół. Najlepiej zejść inną trasą np. mijając bacówkę Ochsenhutte (1582m), gdzie można zjeść obiad i odpocząć chwilę. Przy stacji kolejki Koppeneck czeka na dzieci nagroda. Serlespark, czyli nowy plac zabaw z widokiem na jeziorka, a do tego możliwość pokierowania płynącą wodą w wydrążonych pniach drzew tworzących system kaskad i małych wodospadów. Zaglądamy tam tylko na chwilę, bo ciągle kropi. Wpadamy za to do schroniska i restauracji na szczycie Koppeneck. Słychać dźwięki akordeonu przygrywającego skoczne rytmy. Ola wpatruje się w ubranego w strój tyrolski grajka. Atrakcje dla dzieci: *** Trudności i wysiłek: *** Widoki:** Ciuchcia Serlerszug kursuje codzienne co kilkanaście minut spod górnej stacji kolejki Koppeneck od 26.05.2016 do 26.10.2016 na trasie Koppeneck-Maria Waldrast. Bilet kosztuje 8 € dla dorosłych (tam i z powrotem) i 5 € w jedną stronę. Rowerem po dolinie Stubai W Neustift pożyczamy rowery górskie z przyczepką dla Oli. Wreszcie wyszło słońce. Odpadają trudne, kamieniste szlaki, po których nie da się jeździć z dzieckiem, ale z 720 km tras rowerowych w dolinie Stubai jest z czego wybierać. Doświadczenie z „rodzinnej” jazdy na górskim pograniczu polsko-czeskim podpowiada nam, że przyczepka nawet na niewielkich wybojach mocno podskakuje, a wraz z nią nasza przypięta pasami najcenniejsza zawartość. Żeby zapewnić minimalny komfort dziecku i maksymalne bezpieczeństwo, potrzebna jest równa droga – przynajmniej szutrowa. W Alpach najlepsze trasy rowerowe dla rodzin z dziećmi prowadzą ścieżkami wzdłuż rzek w dolinach. Wybieramy trasę wiodącą w górę doliny z Neustift do Grawa Alm. Wije się ona przez małe miasteczka, czasem przy samej spienionej i rwącej rzece Ruetz, a czasem zahacza o główną drogę. Warto spoglądać na mapę, bo do wyboru są różne warianty wydzielonego, rowerowego szlaku. Kilka niewielkich podjazdów i tak trzeba pokonać mimo, że wiedzie on doliną. Wszystkie drogi w okolicach rzeki doprowadzą jednak do wioski Grawa Alm. Tu trzeba odbić w lewo i ruszyć szlakiem pieszym w górę (bez rowerów), kierując się na Grawa Wasserfall. W nagrodę staje przed oczami niesamowite zjawisko. Z tarasu widokowego rozpościera się widok na wodospad Grawa – prawdziwy skarb alpejskiej przyrody. Tworzy go rzeka Ruetz z jej dopływami i wodą wytopiona z lodowca Stubai. W powietrzu unoszę się drobiny wody tworząc niesamowity spektakl. Miejscowi zwą ten szlak „Wilde Wasser Weg”, bo przy wodospadzie Grawa, kończy jeden z pierwszych etapów „Drogi Dzikiej Rzeki”. Można szlakiem iść dalej w górę, ale to już droga dla piechurów, a nie rowerzystów. Atrakcje dla dzieci: ** Trudności i wysiłek: **** Widoki:**** Rowerem po Tyrolu Wypożyczenie bardzo dobrej klasy roweru górskiego na 1 dzień 22.50 € w sieci Sport 2000 (sport2000rent.com). Przyczepka dla dzieci 9 €. Rower górski z silnikiem elektrycznym (e-bike) 31.50 €. Za rezerwację online – 10% rabatu. Można umówić się z firmą wypożyczającą, że rowery odbiorą z pensjonatu, nawet w innej miejscowości gdzie nocujecie, jeśli podróż zakończy się po godzinie 18. Schlick – perła dla rodzin Kolejka Kreuzjochbahn wynosi naszą trójkę ze stacji Schlick 2000 w Fulpmes na 2136 m. Miejsce latem trochę tłoczne, bo wjeżdża tu sporo niedzielnych turystów, ale są też i paralotniarze, którzy startują ze specjalnej platformy w dół doliny. Z górnej stacji jeszcze tylko 10 minut drogi do platformy widokowej StubaiBlick skąd rozpościera się niesamowity widok na całą dolinę! Mamy szczęście bo pogoda dopisuje i oprócz miasteczek, świetnie widać szczyty górujące nad doliną Schlick na czele z Schlicker Seespitze (2804). Dzieciom można opowiedzieć legendę, skąd wzięła się charakterystyczna formacja skalna widoczna z tarasu o nazwie „Siedmiu braci”, przypominającą zastygłe ludzkie postacie (trzeba naprawdę zmrużyć mocno oczy i użyć wyobraźni). Ponoć są to rycerze z zamku Sonnenburg i jego właściciel – dzielny Kuno. Dawno, dawno temu, dumny rycerz nie chciał się zgodzić na ślub swojej pięknej córki Else zakochanej w młodym śpiewaku. Zamek za karę zniknął w świetle piorunów, a 6 rycerzy i Kuno zamienili się w skały. Ruszamy w dół po specjalnym szlaku „Naturlehrweg” przygotowanym dla rodzin z dziećmi. Wąską szutrową ścieżkę poprowadzono w dół doliny. Zaryzykowaliśmy i tego dnia oprócz nosidła wzięliśmy także wózek dla Oli z dużymi kołami, żeby mogła się wyspać w drodze, a nam odciążyć plecy. Na co dzień używamy go do biegania, ale tym razem postanowiliśmy ochrzcić wózek w górach (nie było problemu z zabraniem go do gondoli). Okazuje się, że na szlaku nie było wielkich kamieni i spokojnie przejedzie się nawet spacerówką. Oczywiście trzeba uważać i trzymać rękę na hamulcu, bo niektóre fragmenty trawersującej ścieżki schodzą ostro w dół. Widoki dosłownie powalają. Kwintesencja alpejskiego krajobrazu. No i są atrakcje dla dzieciaków przy szlaku. Oglądamy np. makiety wielkich alpejskich owadów, rzeźby zwierząt. Dzieciaki mogą odpocząć na specjalnych małych ławkach dostosowanych do ich wielkości. Obiad można zjeść w schronisku Schlickeralm na 1643 m, a dzieci mogą pobawić się w dobrze utrzymanym placu zabaw, z którego piaskownicy wyrasta wielki blok skalny. Nieco niżej mijamy stada alpejskich krów pobrzękujących swoimi wielkimi dzwonami. Ola głaszcze leżącą krowę. „Ale ona miła” – uśmiecha się Ola (choć mówi tak, gdy głaszcze każde zwierzę, bez względu na rozmiar). „Tak tak, Olu – z mleka tych krów robi się twoją ulubioną czekoladę”. Z przystankami cała trasa, tzn. do pośredniej stacji kolejki Kreuzjochbahn, zajmuje około 3 godzin. Stubai Super Card działa bez zarzutów na wszystkich kolejkach górskich, którymi jechaliśmy. Atrakcje dla dzieci: *** Trudności i wysiłek: ***** Widoki:***** Co robić w razie deszczu? Prognozy pogody podawane na dzień przed akcją górską zwykle sprawdzają się, jeśli skorzystasz ze specjalistycznych serwisów, jak choćby www.yr.no. Co zrobić w dolinie Stubai jak będzie lało i grzmiało? Wskocz do nowego aquaparku StuBay na styku Telfes i Fulpmes. W Polsce pojawiło się sporo nowych aquaparków, ale ten tyrolski zachwycą swoją architekturą i niesamowitym widokiem na szczyt Serles 2718 m. Co nas także ujęło? Niby taki szczegół, ale bardzo pomocny: koło części z brodzikami jest mała łazienka dla dzieci z niskimi toaletami i umywalkami – jak w przedszkolu. Nie trzeba było zatem biegać gdzieś daleko na szybkie siku – wielkie ułatwienie dla rodziców i nauka higieny basenowej dla dzieci. Wstęp: 13 € za 4 godziny. W ramach Stubai Super Card jeden wstęp za free. Dolina Pillerseetal w Alpach Kitzbühelskich – raj dla dzieci Pani Haselsberger wita nas sernikiem z gruszkami z własnego sadu. „Może być u nas trochę głośno, bo właśnie kończymy remont naszego starego domu” – mówi na wstępie, a my podziwiamy jasną, drewnianą fasadę dużego, alpejskiego domu. Odnowiono ją metodą piaskowania, zachowując stare drewno, które odzyskało dawny blask. Wnętrza także urządzone z klasą: połączenie tradycji (stare drewno) z nowoczesnym, minimalistycznym designem. Dotarliśmy w Alpy Kitzbühelskie do gospodarstwa agroturystycznego Bodenhof na przedmieściach Fieberbrunn. Po zagrodach chodzą kózki, osiołki a nawet dumne lamy. Można pojeździć na kucyku, pokarmić króliki, skorzystać z basenu i dużego, bezpiecznego placu zabaw. Dla dzieciaków raj. Jest jak na wsi, choć gospodarstwo Bodenhof dzieli od pobliskiego miasteczka tylko żabi skok (15 minut na piechotę), a do kolejki górskiej 5 minut marszu. Przez kilka dni będzie to nasza baza wypadowa na dolinę Pillerseetal (www.urlaub-am-bodenhof.at). PillerseeTal Card Dolina Pillersee słynie z wybornych atrakcji dla dzieci. Zamiast kupować bilet na każdą aktywność (kolejki górskie, wstępy) warto zaopatrzyć się w specjalna kartę, która jest jak hasło „sezamie otwórz się!” w tym regionie. Zwraca się już po trzeciej „atrakcji” lub wjeździe kolejką (jedna jazda bez karty kosztuje nawet do 18 €). Daje także możliwość przejazdów lokalną siecią autobusową kursującą po dolinie. Do wybory karta na 4 dni: 42 € lub 6 dni: 52 €. Można ją kupić w punktach informacji turystycznej, w miasteczkach doliny Pillersee, hotelach, pensjonatach i gospodarstwach agroturystycznych (www.pillerseetal.at). Dla dzieci opracowano także specjalny program na lato pełen animacji, gier, zabaw. Więcej na www.tatzi.at. Dinozaury w górach Nieruchomą cielska dinozaurów można zobaczyć w wielu nizinnych parkach w Polsce. Ale do prehistorycznych gadów w Waidring trzeba pofatygować się kolejką górską (Steinplatte), która już na wstępie, wynosząc w górę, podgrzewa emocje i ciekawość dzieciaków. W Triassic Park przenosimy się 200 milionów lat wstecz. I to dosłownie, bo skały po których chodzimy, były w triasie pod wodą. Widać skamieniałe koralowce i inne formacje skalne powstałe w erze mezozoicznej. Ale dzieciaki skały interesują mało, no może te starsze. Maluchy przyciągają wielkie dinozaury! Rozpoczynając wędrówkę po Triassick Trail, co rusza wyłania się za krzaków Stegozaur czy inny Triceratops. Duże wrażenie na dzieciach (i dorosłych też) robi plaża, wodospady, możliwość dopłynięcia tratwą do małej wyspy ze zjeżdżalnią. Można zabawić się też w małego archeologa i spróbować wykopać na specjalnym stanowisku (wielka piaskownica) fragment szkieletu. Idąc dalej w górę natykamy się na tajemniczy zbiornik wodny. Zimą czerpią z niego wodę do naśnieżania pobliskich stoków, ale teraz przy dźwiękach muzyki wyłania się z tafli jeziorka rycząco-gadający Ichtiozaur. Trzeba przyznać, że na wszystkich dzieciakach ta sztuczka z ruchomym dinozaurem robiła wrażenie. Ola uparcie twierdziła, że to krokodyl i krzyczała z radości za każdym razem, kiedy się wynurzał. Warto też wejść na taras widokowy zawieszony na skale, z którego rozciąga się widok na dolinę Pillerseetal. Triasic Park można zwiedzać za darmo, choć trzeba dostać się tu pieszo (oj długa i męcząca droga… lub rowerem). Wjazd kolejką z Steinplatte z Waidring w ramach PillerseeTal Card za free. Bez karty wjazd kolejką: 17 €, młodzież 9 €, a dzieci do lat 6 za free. Godziny otwarcia Triassic Park: 8.45 do 16.45 od wiosny do jesieni (4.06 do 9.10). (www.triassicpark.at) Atrakcje dla dzieci: ***** Trudności i wysiłek: * Widoki:*** Wokół jeziora Pillersee W miejscowości St. Urlich leżącym nad samym jeziorem Piller, od którego nazwę wzięła cała dolina, można wypożyczyć rowery i objechać dookoła ten niewielki, ale uroczy akwen. Na trawiastych plażach lub zaciszu drzew są miejsca na postój z piknikiem. Jezioro Wildseelodersee i Timoks Alm Gondola z Fieberbrunn wywozi nas na 1654 m. Z Lärchfilzkogel rozciąga się niesamowity widok na Alpy Kitzbühelskie, ale to dopiero przedsmak tego, co nastąpi. Stąd prowadzi szlak górski do jeziora Wildseelodersee położonego na 1854m. Dziecko trzeba zapakować do nosidła chyba, że już samo dzielnie pokona 200 m różnicy wzniesień i około 90 minutową trasę. Szlak nie nadaje się na wózek. W przepięknie położonym schronisku Wildseeloderhaus można odpocząć i zjeść obiad. Woda w jeziorze Wildseelodersee pozostaje chłodna nawet w upalne lato. Nasze nosidło Thule Sapling Elite sprawdziło się pod czas całego wyjazdu bardzo dobrze. Przede wszystkim jest wygodne dla dziecka, dzięki możliwości regulacji głębokości siedziska. Opuszczając je najniżej, nawet 2,3-latki mogą w nim spać, a ich głowa oparta o boki, nie będzie dyndać. My dodatkowo używaliśmy maskotki zawijanej na szyję dla większej stabilizacji i komfortu. Maluch trzyma nóżki w specjalnych strzemionach, jak podczas jazdy konnej, żeby kończyny nie drętwiały. Ola co chwilę mówiła więc do mnie „wio koniku!”. Do komory pod siedziskiem można zapakować prowiant. Z tyłu przytwierdzony jest nawet mały, odpinany plecak. Nosidło waży trochę więcej niż inne tego typu konstrukcje, ale jest tak sprytnie wykonane i dopasowane do ciała dorosłego, że jego ciężar (plus dziecko) nie dają się mocno we znaki. Zjeżdżając z Lärchfilzkogel trzeba wysiąść na stacji pośredniej kolejki i ruszyć z dzieckiem w nagrodę do Timoks Alm, za to że tak dzielnie zniosło trudy wycieczki. To więcej niż tylko nowoczesny plac zabaw z niesamowitym widokiem na Alpy. Timoks Alm śmiało można nazwać centrum edukacji górskiej. Dzieci uczą się wspinaczki na bezpiecznych trasach z asekurację (Via Ferrata dla dzieci), przechodzą przygodową ścieżką lub najdłuższą na świecie trasą mostów linowych dla najmłodszych –oczywiście zawieszoną na bezpiecznej wysokości. Starsze dzieciaki i młodzież, ba dorośli!, mogą zjechać wagonikami kolejki Timoks Coaster (1160 m). (www.bergbahnen-fieberbrunn.at/timoks-alm) Atrakcje dla dzieci: ***** Trudności i wysiłek: ***** Widoki:**** Górski park rozrywki Familienland (ZDJĘCIA z NR 7) W miejscowości St. Jakob znajduje się kameralny park rozrywki Familienland. Dzieci uwielbiają takie miejsca i jeszcze bardziej pokochają góry, jeśli tylko będą miały okazję poszaleć na ślizgawkach, pontonach rwącej rzece, powspinać się po kładkach i domkach na drzewach. Starszaki mogą spróbować swoich sił w krytej hali do wspinaczki. Maluchy przejadą się kolejką dookoła parku. Dla odważnych i trochę starszych: najwyższy, rodzinny w Austrii rollercoaster (22m wysokość, 500 m długość jazdy). Czysto, bezpiecznie, wielka radocha. Wstęp z PillerseeTal Card za free. Bez niej 14.50 €. Dzieci do 3 lat i 130 cm wzrostu za free, starsze płacą 12.50 €. (www.freizeitpark.tirol).
"Kukuczka był bez szans". Wywiad z Reinholdem Messnerem
Najlepszy himalaista świata, pierwszy człowiek, który stanął na wszystkich ośmiotysięcznikach, farmer, polityk. Dziś muzealnik. Niezależnie od tego, co robi, musi być w tym najlepszy. W nic nie wierzy, nikogo nie podziwia, niczego nie żałuje.
Po raz pierwszy spotykam go w zamku Juval w Południowym Tyrolu. Czyli jego domu. Wita mnie mocnym uściskiem dłoni i przewrotnym uśmiechem. Ten ostatni nie opuści go przez następne pięć dni, które spędzimy na zwiedzaniu jego górskich muzeów i na niekończących się rozmowach. Przy lampce czerwonego wina potrafi do rana opowiadać zarówno o swoich osiągnięciach, jak i porażkach. O górach, sztuce, polityce. Przyjechałam do Messnera, wielkiego alpinisty, a poznałam Reinholda gawędziarza, który wprost wyraża swoje zdanie i nie unika trudnych tematów. REINHOLD MESSNER: To był ten jeden z niewielu razy, kiedy naprawdę myślałem, że nie przeżyję. W czasie pierwszej wyprawy w Himalaje? Tak. Wtedy kiedy słyszałem huk lawiny, która zabrała mojego młodszego brata. Dokładnie 29 czerwca 1970 r., podczas zejścia z Nanga Parbat. Już od dwóch dni nic nie jadłem, spędziłem kolejną noc w strefie śmierci. Bez śpiwora, w lodzie. Temperatura spadła do minus 40°C. Byłem wyczerpany, na granicy utraty zmysłów. Wciąż słyszałem krzyk Günthera, ale nie wiedziałem, gdzie go szukać. Pozostali członkowie wyprawy przez 35 lat twierdzili, że pan tak naprawdę zostawił brata z tyłu. Zostawić kogokolwiek w takiej sytuacji, zwłaszcza młodszego brata? To byłoby wbrew ludzkiej naturze. To był mój kompan, najlepszy przyjaciel. Od dzieciństwa byliśmy partnerami w górach. Zawsze wracaliśmy razem. Nie tym razem. Nie mieliście lin, Günther był w bardzo kiepskiej formie. Jak do tego wszystkiego doszło, przecież byliście doświadczonymi wspinaczami? Owszem, byliśmy, ale w Alpach i Dolomitach. To było nasze pierwsze wejście na ośmiotysięcznik. Szczyt tak naprawdę miałem zdobywać sam, zrobić swojego rodzaju rekonesans, bo nikt wcześniej nie wchodził na Nanga Parbat przez Rupal Face – jedną z najtrudniejszych ścian na świecie. Günther jednak zdecydował się spontanicznie do mnie dołączyć. Dogonił mnie przed szczytem. Wszedł tam bardzo szybko, tracąc przy tym bardzo dużo sił. Wysokość, na której byliśmy, nie pomogła. Zrobił się bardzo wolny, zaczął halucynować, nie myślał trzeźwo. Pan poszedł więc przodem? Szukałem dobrej trasy, on miał iść moimi śladami, chciałem mu oszczędzić błądzenia. Byliśmy już po najtrudniejszym etapie. Umówiliśmy się, że poczekam na niego przy potoku. Nie doczekałem się. Usłyszałem tylko jakiś huk. Znalazł się w złym miejscu, w złym czasie. To nie była duża lawina. Szukałem go dwa dni. Bezskutecznie. Ostatkami sił doczołgałem się na dół. Do bazy? Tam już nikogo nie było. Członkowie ekspedycji byli pewni, że zginęliśmy, i zwinęli obóz. Na szczęście zobaczyłem odchody krowy. Podążyłem tym tropem, doszedłem do lasu i usłyszałem głosy ludzi rąbiących drzewo. Dali mi chleba i doprowadzili do wioski. Tam okazało się, że mój stan był tragiczny. Odmrożenia? Między innymi. Sześć palców u stóp miałem amputowanych i dwa opuszki u prawej ręki odcięte. Wraz z kawałkiem kości. Brzmi jak wyrok dla wspinacza. Do czasu wyprawy na Nanga Parbat byłem jednym z najlepszych, o ile nie najlepszym wspinaczem w Europie. Szybkim, sprawnym, nie potrzebowałem żadnego sprzętu, haków, lin. W Alpach wszedłem na każdy trudniejszy szczyt, wyznaczyłem setki nowych dróg. Po tym jak straciłem palce, jeszcze chwilę się łudziłem, że do tego wrócę. Miałem zeszyt, w którym rozrysowywałem nowe drogi na najtrudniejszych ścianach. Zostało jakieś 50, których nie zrobiłem. Przez pewien czas po operacji nadal nie chciałem ich zdradzać. Ciągle wierzyłem, że to ja na nie wejdę. Udało się? Niestety. Zeszyt przekazałem młodszym kolegom. Koniec kariery? Po prostu zacząłem inny etap. Himalaisty. Tu mniej liczyła się szybkość i sprawność, bardziej doświadczenie i wytrzymałość. Punkt zwrotny? Największa porażka i największy sukces w moim życiu. Coś, co zmieniło moje myślenie. Po paru miesiącach w szpitalu zdecydowałem, że wracam do Karakorum i w Himalaje. Zrozumiałem, że już nic nie może przywrócić Günthera. Że fakt, że zostanę architektem czy lekarzem, niczego nie zmieni. Podczas pana kolejnej wyprawy na Manaslu zginęły dwie osoby. Nie miał pan dosyć, nie podłamało to pana? Oczywiście to było dla mnie trudne, ale ja nie miałem na te śmierci wpływu, nic nie mogłem zrobić ani pomóc. Po tym wydarzeniu postanowiłem po prostu, że będę wspinał się jak najwięcej sam. Wtedy jest się odpowiedzialnym tylko za siebie. Jak na te decyzje zareagowali pana rodzice? Mama zaakceptowała ten wybór. Tata nie zrobił tego nigdy. Uważał, że byłem winny śmierci Günthera, że skończę jako kloszard, że alpinizm to nie zawód. Nigdy mi nie wybaczył. Podobno był dla was surowy także w dzieciństwie. Często krzyczał, wybuchał, czasem bił. Dopiero teraz zaczynam rozumieć, dlaczego tak się zachowywał. On żył w lęku. Czego się bał? W 1938 r. zorganizował głosowanie, w którym mieszkańcy Południowego Tyrolu mieli wybrać, czy zostają we Włoszech, czy przeprowadzają się z całymi rodzinami do Niemiec. 86 proc. osób, w tym mój tata, zdecydowało się przejść na stronę nazistów. Wtedy mocno wierzył w nazistowską ideologię. Widać to nawet w tym, jakie dał nam imiona: Reinhold, Günther, Siegfried, Waltraud. Wszystkie niemieckie. Wojna jednak pokrzyżowała plany, nikt się nie przeniósł, a ojciec się załamał. Stał się człowiekiem niepewnym. Ale to on nas wziął pierwszy raz w góry. Swój pierwszy szczyt, trzytysięcznik Geislerspitzen, zdobyłem, gdy miałem pięć lat. Dość wcześnie. W naszej wiosce nie było ani boiska do piłki, ani basenu. Do dziś nie potrafię pływać. Chodziliśmy więc po górach. W wieku 13 lat biłem już ojca na głowę we wspinaniu. Siedem lat później znalazłem się w światowej czołówce. I przy okazji zrewolucjonizował pan tę dyscyplinę sportu... Ja po prostu pokazałem, że to, co inni uważali za niemożliwe, jest do zrobienia. Wchodziłem więc bez pomocy zbędnych sprzętów, lin, haków. Jakiś przykład? Na jedną z najtrudniejszych ścian Les Droites wszedłem sam, bez asekuracji i to trudną drogą. Gdy wcześniej mówiłem o swoich planach, wszyscy pukali się w głowę. Więc przestałem i pewnego dnia po prostu wyszedłem ze schroniska i ruszyłem do celu. Gdy rano pozostali wspinacze zorientowali się, że ktoś czegoś takiego próbuje, porzucili swoje plany i wyszli mnie obserwować. Wszedłem w ciągu czterech godzin. Przede mną najszybsza osoba zrobiła tę drogę w trzy dni. Reinhold Messner, fot. Getty Images Tak samo było ze zdobyciem Mount Everestu bez użycia tlenu? Nikogo pan nie pytał o zdanie? Gdy rozmawiałem z lekarzami i specjalistami, byli przeciwni. Silna choroba wysokościowa, krwotoki, uszkodzenia mózgu, nawet szaleństwo: nikt nie wiedział, czy ludzki organizm przeżyje na takiej wysokości, co się będzie z nim działo. Ani ja, ani mój partner Peter Habeler też nie wiedzieliśmy. Wchodzenie na Everest z tlenem nie było dla nas żadnym wyzwaniem. Ale po co tak ryzykować? Gdy w 1953 r. Edward Hillary i Tenzing Norgay jako pierwsi zdobywali Everest, robili to po to, żeby stanąć na szczycie. Ja natomiast chciałem lepiej poznać siebie i swoje granice. I im, i mnie się udało. Dwa lata później wróciłem na Everest, by zdobyć go samotnie. To był kolejny stopień mojej metafizycznej podróży w głąb siebie. A duma, że włoska flaga mogła zawisnąć na szczycie? Wchodziłem jako Reinhold Messner, nikt inny. Ani Włoch, ani Austriak, ani Południowotyrolczyk. Moją jedyną flagą była chusteczka do nosa. Mojego nosa. Wiele osób nie mogło się z tym pogodzić. Trudno. Tak oto stałem się persona non grata w swoim kraju. Byłem też pierwszą osobą, która publicznie powiedziała, że wszyscy nasi pierwsi wspinacze byli wspierani przez faszystów i nazistów, a ich osiągnięcia służyły propagandzie. Ja nie chciałem mieć z tym nic wspólnego. Dlatego nigdy na wyprawę nie wziąłem publicznych pieniędzy. Nie przyjąłem też medalu olimpijskiego, jaki w 1988 r. w Calgary ofiarowano mi po zdobyciu Korony Himalajów. To jak finansował pan ekspedycje? Znajdowałem prywatnych sponsorów. Zresztą moje wszystkie wyprawy składające się na Koronę Himalajów kosztowały tyle co jedna tradycyjna ekspedycja, w stylu oblężenia. Czyli jakim? Z szerpami, butlami, całym osprzętem, kilkudziesięcioosobowym składem. Na moich wyprawach było kilka osób, minimum sprzętu. Swoją drogą też polskie ekspedycje, wbrew powszechnemu przekonaniu, miały więcej pieniędzy niż ja. Mimo to wyścig o Koronę Himalajów Kukuczka–Messner wygrał Pan. Żadnego wyścigu nie było, to był wymysł mediów. On w ogóle nie miał racji bytu, bo Kukuczka był bez szans. Był jednym z najlepszych himalaistów tamtych czasów. Z tym się zgadzam całkowicie. Ale ja drogę do 14 ośmiotysięczników zacząłem 9 lat wcześniej. W połowie 1985 r. różnica ta nie była już taka wielka. Było tylko 11:9 dla Pana. Ja się z nikim nie ścigałem, a alpinizm to nie sport. Kukuczka mógłby jako pierwszy zdobyć Koronę Himalajów, tylko gdybym zginął lub gdyby coś mi się stało. Z jednej strony podkreśla Pan, że to nie był wyścig. Z drugiej zaś, po tym jak Polak zdobył Koronę Himalajów, wysłał pan mu telegram: „Nie jesteś drugi. Jesteś wielki”. To była odpowiedź na jego wiadomość z gratulacjami, którą wysłał mi po wejściu na ostatni ośmiotysięcznik Lhotse. To było miłe i postanowiłem się zrewanżować. Uważam, że był świetnym wspinaczem i właśnie to chciałem przekazać. Mógł się pan ograniczyć do słów gratulacyjnych, jednak dość dyskretnie podkreślił pan, kto tak naprawdę był pierwszy. Proszę pani, gdym chciał, tobym w ogóle nie uznał jego korony, bo przecież on na Everest wchodził z dodatkowym tlenem! A to według mnie łamie zasady prawdziwego himalaizmu. A jakie są te zasady? Zawierają się w moim ABC wspinania: no artificial oxygen, no bolt, no communication (bez sztucznego tlenu, bez haków, bez komunikacji). Ta regułka opisuje chyba najlepiej moje podejście do alpinizmu. Co w takim razie uważa pan o obecnych wyprawach komercyjnych, np. na Mount Everest, w których każde „bez” można by zamienić na „z dużą ilością”? To jest czysta turystyka. Nie potępiam tego, ale też nie rozumiem, po co ktoś miałby się w takich warunkach wspinać. Przecież to nie ma nic wspólnego z alpinizmem. A jak go pan definiuje? Dla mnie jest to próbowanie niemożliwego. Kreatywność. Gdybyśmy dziś z Kukuczką mieli po 20 lat, to nie wiem, co byśmy robili, bo wyzwań w górach jest już naprawdę niewiele. Dla mnie alpinizm umarł. Reinhold Messner i Krzysztof Wielicki podczas ceremonii wręczenia nagród Księżnej Asturii, 19 października 2018 r. w Oviedo w Hiszpanii. (Fot. Carlos R.Alvarez / WireImage/Getty Images) Dlatego zrezygnował pan z himalaizmu dokładnie po zdobyciu ostatniego ośmiotysięcznika z Korony w wieku 42 lat? Gdy stanąłem na szczycie Lhotse, ostatniego szczytu Korony Himalajów, pomyślałem, że nie mogę już wejść wyżej, zrobić więcej, trudniej. Że zdobyłem wszystko, co mogłem, a teraz będę się tylko powtarzał. A ponieważ himalaizm to nie sport, nie bawiło mnie poprawianie własnych rekordów. Uznałem, że w tej dziedzinie wszystko już zrobiłem. Zamknął pan cały rozdział i przeszedł do kolejnej fazy życia? Można tak to ująć. Wiem, kiedy powiedzieć sobie stop. Myślę, że wielu himalaistów nie potrafi tego zrobić i dlatego ginie. Wystarczy popatrzeć na polskich wspinaczy: Kukuczka, Rutkiewicz... Ja umiałem ocenić swoje siły, możliwości i chęci. Dziś na przykład spełniam się jako muzealnik. I zaczął pan życie tyrolskiego domownika? Nie do końca. Najpierw jako pierwszy przeszedłem całą Antarktydę. Dotarłem na biegun północny, poznałem pustynię Gobi, szukałem yeti. Potem poświęciłem się polityce. Aż w końcu zająłem się tworzeniem pięciu górskich muzeów. Trzy z nich znajdują się w zamkach, a jeden z nich to pana dom. Kiedyś spędzał pan czas w namiocie, dziś w królewskich niemal komnatach. Dość radykalna zmiana stylu życia. Prowadzenie muzeów i himalaizm mają wiele wspólnego. Trzeba mieć bardzo jasno wyznaczony cel i dążyć do niego, nie oglądając się na innych. A co do namiotu i zamków, to owszem, komfort radykalnie różny. Ale prawdziwą sztuką życia jest umieć przeskakiwać z jednego do drugiego i dobrze się czuć w obu. To akurat mi się udaje wyśmienicie. I nie jest żal panu tych gór, emocji związanych z himalaizmem, widoków? Widoki nigdy w czasie wspinaczki nie były dla mnie ważne. Poza tym ja nie żałuję niczego. Nawet wyprawy na Nanga Parbat, o co często pytają mnie dziennikarze. To się już wydarzyło, nie ma co do tego wracać. Chodzi pan jeszcze po górach? Tak, głównie po Alpach i Dolomitach, tylko już nie tak szybko i ekstremalnie. Ostatnio byłem z moim synem. Trasa nie była trudna, ale ja się zmachałem. Mam swoje lata. Doszliśmy do schroniska. Ja sobie marzyłem o kawie i odpoczynku, a on na to, że jazda do góry. Oświadczył, że jak będę tak się ciągnął, to więcej ze mną na wspinanie nie idzie. I co Pan na to? Trochę mnie to dotknęło, bo dla mnie starzenie się to prawdziwa masakra. Z drugiej strony jednak ubawiło, bo nigdy nie przyszłoby mi do głowy, że ktoś będzie mnie ochrzaniać, że za wolno się w górach ruszam. Ktoś pana wyprzedził... Nie w snach. W tych z Güntherem ciągle jesteśmy najlepszymi wspinaczami Europy. I nikt nam nie może podskoczyć. Z Reinholdem Messnerem rozmawiała Julia Lachowicz, 2012.
Południowy Tyrol. Prawdziwy raj dla miłośników gór
Najbardziej wysunięty na północ region Włoch łączy w sobie alpejski spokój z włoską dolce vita. Leżący w samym, środku Dolomitów, które wpisano na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO – Południowy Tyrol.
Tu słońce świeci niemal przez 300 dni w roku dzięki czemu stanowi on idealne miejsce na odpoczynek przez cały rok. Jedyne takie miejsce, w którym kultura alpejska i śródziemnomorska tak mocno się przenikają, tworząc unikatowe połączenie. Wspaniałe widoki, niepowtarzalna kuchnia, perfekcyjnie przygotowane trasy zjazdowe – wszystko to sprawia, że Południowy Tyrol to idealne miejsce urlop również zimą. DLA MIŁOŚNIKÓW MUZYKI SWING ON SNOW 2020 W dniach 18– 22 marca 2020 r. będzie miała miejsce 15. edycja Swing on Snow. To pięć dni muzyki na stokach narciarskich i chatach w Seiser Alm oraz w wioskach u podnóża góry Sciliar. Już piętnasty rok z rzędu Seiser Alm Winter Music Festival oferuje połączenie tradycyjnej muzyki ludowej z jazzem, soul, popem i muzyka klasyczna. ODPOCZYNEK NA SEISER ALM/ALPE DI SIUSI Skąpana w słońcu hala Seiser Alm/Alpe di Siusi jest największym wysokogórskim płaskowyżem w Europie o powierzchni 56 km2, częściowo położonym w parku przyrody Schlern-Rosengarten. Oszałamia zapierającym dech widokiem na południowo tyrolskie Dolomity oraz mnóstwem propozycji aktywnego wypoczynku. Seiser Alm/Val Gardena to również największy ośrodek narciarski w Dolomiti Superski, z 175 km tras i 80-oma wyciągami. narciarskich w Alpach Seiser Alm doskonale nadaje się na zimowy urlop z dziećmi. Duża ilość tras o zróżnicowanym stopniu trudności od łatwych do średnio trudnych, kolejki górskie z zabezpieczeniem dla dzieci, dwie szkółki narciarskie gwarantują dobra zabawę podczas zimowego urlopu narciarskiego. W szkółkach najmłodsi uczą się jazdy na nartach poprzez zabawę. Obydwie szkółki narciarskie oferują, oprócz nauki jazdy na nartach dla każdej grupy wiekowej, także przedszkole narciarskie oraz opiekę nad dziećmi. Seiser Alm posiada szeroką ofertę zajęć rekreacyjnych dla miłośników sportu, zarówno dla rodzin jak i dla i koneserów: jazda na nartach biegi przełajowe, jazda na łyżwach, 10 torów saneczkowych lub przytulne zaprzęgi konne. Natomiast najlepszy we Włoszech snowpark Seiser Alm w Południowym Tyrolu to spełnienie marzeń zawodników, amatorów weekendowych wypadów oraz poczatkujących narciarzy. Półtorakilometrowa linia z około 70 przeszkodami spodoba się zarówno wytrawnym freelancerom jak i poczatkującym, którzy mogą tu szlifować swoje umiejętności. Snowpark Seiser Alm to także liczne atrakcje dla dzieci w Family Fun Line lub Easy Line. Nocleg w schronisku górskim jest absolutna koniecznością w Dolomitach. W całym Seiser Alm amatorzy nart i zimowych spacerów znajda również szeroki wybór rodzinnych górskich domków, w których podawane są tradycyjne potrawy z Południowego Tyrolu, a właściciele polecają regionalne produkty. Gościnność, dobra obsługa i domowa atmosfera to cechy charakterystyczne alpejskich chat w całych Dolomitach. Warto również skorzystać z miejscowej specjalności jaka oferują lokalne hotele i ośrodki spa - kąpiel w sianie – zabieg z wykorzystaniem miejscowych roślin bogatych w olejki eteryczne, który pozwala odzyskać siły i energie. Więcej na: www.seiseralm.it/zima JAK TU DOTRZEC? Samochodem: Dojazd trasą Brennerpass lub „drogą brennerską” (Brennerstraße). Podróż z Warszawy zajmie 15, a z Krakowa – 11 godzin. Samolotem: Lotniska położone najbliżej Południowego Tyrolu są w Innsbrucku lub w Weronie. Pociągiem: Do wyboru mamy dwie trasy: Monachium – Innsbruck – Brennero/ Brenner – Bolzano/Bozen oraz Wiedeń – Salzburg – Innsbruck – Brennero – Bolzano.
Innsbruck w mgnieniu oka. Od razu chcemy więcej
Miasto leżące na szlaku łączącym północ Europy z Włochami. To tu w XV w. Habsburgowie przenieśli swój cesarski dwór. Innsbruck jest piękny. Nie trzeba wiele czasu by to odkryć. Potrzeba go sporo, by wrócić usatysfakcjonowanym.
W górach zima. Ale tu aż się chce przysiąść na krzesłach wystawianych właśnie z kafejki. Słońce grzeje. Koc z polaru przewieszony przez oparcie fotela skusi zmarzluchów. Robię przystanek na kawę z widokiem na ośnieżone szczyty. Jestem w centrum miasta, ale jeśli zechcę, za pół godziny mogę wpinać się w narty na Nordkette – przy górnej stacji kolejki linowej. I to jest między innymi piękno Innsbrucka. Może nawet w mniej niż pół godziny. A do tego obejdzie się bez prywatnych helikopterów i vip-owskich tricków. Naziemna kolej linowa Hungerburg wywiezie każdego na wysokość 860 m n. p. m. (No chyba, że zechce zrobić przystanek w górskim zoo i wysiąść wcześniej - na 750 m n. p. m. Ale o zoo za chwilę) Z Hungerburg – której należą się jeszcze dwa słowa, bo to architektoniczne cudo, zaprojektowane przez Zahę Hadid, (tak samo jak skocznia Bergisel w Innsbrucku) Zaha Hadid jest jedyną kobietą, którą wyróżniono nagrodą Pritzkera, najwyższym laurem architektów. Z kolejki przesiadam się do wiszącego wagonika Seegruben, który wwozi mnie na 1905 m n.p.m. – do głównej stacji ośrodka, ale ja chcę jeszcze wyżej, na szczyt. Przechodzę do kolejnego – Hafelekar i za kilka chwil jestem na 2256 m. n.p.m. Można wdrapać się jeszcze kawałeczek w górę, pod drewniany krzyż. Kilka minut wysiłku, ale dla tego widoku warto. Okoliczne lodowce, panorama miasta z błyszczącym na srebrno zakolem rzeki Inn, czyste piękno. fot. Monika Berkowska W kwietniu na szczyt Nordkette planowane są sztafetowe zawody VOWA-PORSCHE Nordkette Quartett. Rowerzyści górscy, narciarze, fani freeski, downhillowcy tworzą drużyny, które mają do pokonania około 700 metrów przewyższenia, start z Hungerburg. Można dołączyć do powstającego teamu, chętni skrzykują się na facebooku: facebook.com/NordketteQuartett. Kusi mnie to, przyznaję. Trasa jest stroma jak diabli, miejscami dochodzi do 70 procent nachylenia. Na takich zawodach można się dziko zmęczyć. Ale spora dawka dzikości, to też mijany w drodze pod górę ogród zoologiczny. W Alpenzoo w Innsbrucku żyje przeszło dwa tys. zwierząt, z czego 150 rodzajów w swoim naturalnym otoczeniu. Ponoć żaden inny ogród zoologiczny nie gości tylu różnego rodzaju zwierząt pochodzących z alpejskich terenów. Nie byłam, sprawdziłam za to: jeśli ktoś chce podjechać tam samochodem najlepiej żeby kupił od razu bilet kombi. Na przejazd, wstęp i bezpłatne parkowanie w garażu Citygarage. Do zoo można też dotrzeć autobusem z głównego przystanku w centrum miasta Marktplatz. Maria-Theresien-Straße (fot. Shutterstock) No właśnie, centrum Innsbrucka. Kogo nie zapytać, odpowie ci, że Maria-Theresien-Straße to najważniejsza ulica w mieście. Klimatyczna, gotyckie i barokowe fasady budynków pochodzą głównie z XVI wieku, Zachwycają mnie charakterystyczne altanki i przejścia pod arkadami pobliskiej Herzog-Friedrich-Straße to nią dochodzę do budynku, na który mówią tu Złoty Dach. Prawdę mówiąc jest pozłacany, ale przyznaję robi wrażenie. Wykusz, na którego pokrycie zużyto 2657 pozłacanych miedzianych gontów zamówił Cesarz Maximilian z okazji swojego ślubu z Włoszką Biancą Marią Sforzą. O związku i Innsbrucku mówiono wtedy w całej Europie. Złoty dach (fot. Shutterstock) Tuż obok wypatruję kawiarenkę Amorino, czekoladkom w papierku z amorkiem nie potrafię się oprzeć. Tartufi, moje ulubione, kupuję! Zaraz, przecież jestem w Austrii, czekoladowy tort Sachera powstał co prawda w Wiedniu, ale tu też go na pewno spróbuję. Cafe Sacher znajduję tuż obok, w bramie prowadzącej do dawnej rezydencji Habsburgów – Hofburgu. Można go zwiedzać z przewodnikiem, nie mam tyle czasu, weszłam do jednej tylko komnaty. Przeogromnej balowej sali. Sufit pokryty jest malowidłami, na ścianach portret przy portrecie. To cesarzowa Maria Teresa zażyczyła sobie, by zawisły tu wizerunki jej potomków. Sama miała 16 dzieci, są i wnuki. Kiedy stanie się pośrodku i powoli zacznie obracać patrząc wokół, niemal słychać szum sukien pań i stukot podkutych męskich butów. W każdą niedzielę dla rodzin i młodzieży przed ukończeniem 19. roku Hofburg oferuje darmowy wstęp. Hofburg (fot. Monika Berkowska) Jest parę powodów, by przyjechać na dłużej do Innsbrucka. Spędziłam tam ledwie parę godzin, już wiem, że to za krótko. Podziękowania za pomoc w przygotowaniu materiału dla Almatravel.eu, polskiego partnera największego austriackiego touroperatora Eurotours.at
Góry, słońce i aktywny wypoczynek. Dlaczego warto odwiedzić Południowy Tyrol?
Szlaki turystyczne, ścieżki rowerowe, niesamowite widoki, odrębna kultura i niepowtarzalna kuchnia. Najbardziej wysunięty na północ region Włoch to kierunek dla każdego, kto marzy o aktywnym wypoczynku i relaksie wśród natury.
Najbardziej wysunięty na północ region Włoch, położony w samym środku Dolomitów wpisanych na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO, słynie z tego, że słońce świeci tu przez 300 dni w roku. To wystarczająco dużo, by obdarować inne regiony, ale Południowy Tyrol to też odrębna kultura i niepowtarzalna kuchnia. To raj dla turystów, rowerzystów, smakoszy i wszystkich szukających odpoczynku. Zachwycające krajobrazy regionu zachęcają do ruchu, ładowania akumulatorów lub po prostu pomagają znaleźć wewnętrzną równowagę. Jeśli jeszcze nie zaplanowałeś/aś urlopu, warto wziąć pod uwagę Południowy Tyrol, bo naprawdę jest tu co robić! 1. Trekking : 13 tys. km szlaków Wędrowcy ruszą na szlaki, których w Południowym Tyrolu nie brakuje: ponad 13 000 km tras ciągnie się wzdłuż winnic, sadów, zamków i jezior. Miłości gór znajdą coś dla siebie wśród stromych szczytów, spacerowicze zrelaksują się na łagodniejszych szlakach w dolnych partiach gór i w dolinach. Istnieje wiele tras turystycznych przygotowanych specjalnie dla rodzin. Przykładem może być szlak Waalwege wzdłuż historycznych kanałów nawadniających w Val Venosta / Vinschgau i Merano / Meran i w okolicach. 2. Rower: 2 tys. górskich tras Na rowerzystów czekają w Południowym Tyrolu setki kilometrów różnorodnych ścieżek i ponad 2 000 górskich tras. Dolomity i dolina Val Venosta sprawdzą się idealnie do jazdy na rowerze górskim. Ścieżki rowerowe w dolinach są z kolei stworzone dla rodzin z dziećmi. 3. Pływanie: najcieplejsze jezioro w Alpach Ten wyjątkowy region leży pośród szczytów gór, szerokich dolin i… krystalicznie czystych jezior. Poszukiwacze wrażeń mogą zanurzyć się w jeziorze Kalterer See, uznawanym za najcieplejsze jezioro kąpielowe w Alpach. 4. Kuchnia i odrębna kultura Kuchnia Południowego Tyrolu to wyjątkowe połączenie wpływów włoskich i austriackich. Spróbujesz tu ponad 50 rodzajów pierogów i knedli, które są dumą tutejszych farmerów. Serwuje się je ze wszystkim: na słodko, z mięsem i w wariancie wegetariańskim. 5. Relaks I wreszcie błogi relaks. Południowy Tyrol to raj dla osób szukających odpoczynku. Zwolennicy małych przyjemności odpoczną w termach z kieliszkiem wyśmienitego wina z tego regionu i dobrym jedzeniem. Hotele wellness, centra odnowy biologicznej i spa oferują wyjątkowe zabiegi, stosują tradycyjne metody i lokalne produkty z wiórów sosnowych, siana lub jabłek. Okolica uwodzi od lat : to tu, w mieście Merano, słynącym z wyjątkowego mikroklimatu, spędzała wakacje cesarzowa Austrii, Sissi. Dzisiaj Merano słynie z pięknie położonych łaźni termalnych z widokiem na pasmo górskie Texelgruppe. To jak? Macie ochotę na wizytę w raju? To tylko 15 godzin jazdy samochodem z Warszawy, a 11 z Krakowa (dojazd trasą Brennerpass lub „drogą brennerską” Brennerstraße). Można tu też dolecieć - najbliżej Południowego Tyrolu położone są lotniska w Innsbrucku lub w Weronie lub dojechać pociągiem (do wyboru mamy dwie trasy: Monachium – Innsbruck – Brennero/Brenner – Bolzano/Bozen oraz Wiedeń – Salzburg – Innsbruck – Brennero – Bolzano). Czekają szlaki turystyczne, ścieżki rowerowe, niesamowite widoki, ale też odrębna kultura i niepowtarzalna kuchnia! Więcej: suedtirol.info/lato
4 pomysły na urlop na wsi, czyli sprawdź jakim jesteś typem turysty
Jedni lubią ruch, inni wręcz przeciwnie – wolą zwolnić tempo zaszywając się w górskiej chatce pośrodku lasu, z dala od miejskiego zgiełku i natłoku obowiązków. Niezależnie od tego, jakim typem turysty jesteście, urlop na wsi zawsze będzie dobrym pomysłem na wakacje.
Kiedy właśnie czytacie ten tekst w biurze, autobusie, metrze lub tramwaju z pewnością zastanawiacie się jak pięknie byłoby zamienić spalone słońcem betonowo-kamienne krajobrazy na przyjemną zieleń, błękit nieba i czyste powietrze. Nie warto zatem z tym czekać i odkładać na nie-wiadomo-kiedy! Podpowiadamy, gdzie najlepiej spędzić czas na wsi będąc miłośnikiem ruchu, amatorem czasu we dwoje, łowcą kultury lub po prostu – głową rodziny. 1. Aktywnie w Tyrolu Austriacki Tyrol to miejsce, gdzie możesz spokojnie zapomnieć o nudzie. W wielu gospodarstwach agroturystycznych na terenie tego regionu będziesz mógł aktywnie uczestniczyć w pracach, odkrywać tajniki życia na wsi i tamtejsze smaki. To jednak nie wszystko. Znajdujące się w tym regionie Alpy to morze możliwości dla miłośników górskich sportów. Od roweru, przez wędrówki i kąpiele, aż po sporty zimowe, a wszystko w plenerach, które są żywcem wyjęte z romantycznych obrazów. Wskazówka: zrób sobie digital detox i rozejrzyj się. Warto. 2. Ziemia Salzburska dla romantyków Ten region będzie doskonałym wyborem jeśli planujecie odpocząć od świata i nacieszyć się tymi, których kochacie. Wspólne spacery nad malowniczymi jeziorami, obserwowanie szczytów gór, zapach kwiatów i śpiew ptaków – to brzmi jak opis raju, a miejsce to jest o wiele bardziej dostępne niż myślicie. Wystarczy odwiedzić Ziemię Salzburską i w tamtejszych gospodarstwach agroturystycznych zaplanować czas tylko we dwoje. 3. Burgenland - Świat zabytków i smaków Region ten ma kilka znaków rozpoznawczych, a podróż tam można zorganizować ciekawymi szlakami tematycznymi. Pierwszy z nich to coś dla kochających historię, albo zauroczonych opowieściami fantasy. Śledziliście z wypiekami “Grę o tron”? Z pewnością zainteresuje was więc szlak twierdz i zamków w Burgenlandzie. Drugi szlak to uczta dla podniebienia. Burgenland to region znany z tradycyjnie prowadzonych i pięknych winnic. Tutaj poznacie tajniki tworzenia najlepszych win i oczywiście będziecie mieli okazję ich spróbować! Kolejną atrakcją tego regionu jest Jezioro Nezyderskie, które daje możliwość cieszenia się relaksem nad wodą i uprawiania sportów wodnych. 4. Rodzinne wakacje w Dolnej Austrii Trudno jest pogodzić pomysły na idealny wypoczynek dzieci i dorosłych, jednak ten region ma na to kilka sprawdzonych recept. Dolna Austria oferuje z jednej strony aktywność, z drugiej piękno i spokój. Las Wiedeński to jeden ze szczególnych skarbów regionu. Prowadzi tam trasa rowerowa, która zabierze was w podróż przez najpiękniejsze winnice okolicy. Dla tych, którzy kochają górskie wyzwania doskonałym wyborem będzie Mostviertel. To region oferujący górskie wycieczki niczym z najlepszych zakątków Alp. Gdy już wrócimy z gór czekać na nas będzie relaks w wygodnym gospodarstwie, wśród zwierząt (dzieci zakochają się w psach, kotach i kucykach) i roślin. Na koniec najważniejsze pytanie - jak wszystko skutecznie zaplanować i dopiąć taki wyjazd na ostatni guzik? Odpowiedź jest prosta - guzikiem właśnie, a raczej kilkoma guzikami. Bardzo wygodnym narzędziem jest wyszukiwarka Urlaub am Bauernhof. Znaleźliśmy tam bazę gospodarstw, system ich recenzowania i kontakty. Oszczędziło nam to sporo czasu, ale i potencjalnych kłopotów komunikacyjnych.
Zobaczcie austriacki Tyrol! Inscenizacja "Hannibal 2017" i narciarski raj
Nasz wysłannik odwiedził magiczną śnieżną krainę.
W 218 roku p.n.e. Hannibal wraz ze swoją 60 tysięczną armią i 37 słoniami pokonał Alpy. Ten nieprawdopodobny wyczyn zapisał go na zawsze w kartach historii. W Austiackim Tyrolu, co dwa lata organizowana jest inscenizacja tego zdarzenia. Na lodowcu Rottenbach, 3000 metrów n.p.m, 500 artystów, kilkadziesiąt ratraków i motocykli, śmigłowce i samoloty tworzą nieprawdopodobne widowisko na które zjeżdżają turyści z całego świata.
Pośrodku Dolomitów, na samym szczycie cholewki włoskiego buta, leży słoneczny Południowy Tyrol/Südtirol. Czym jeszcze przyciąga turystów z całego świata?
MATERIAŁ PARTNERA Kultura i pejzaż Południowego Tyrolu zachwycają niezwykłym połączeniem piękna Alp i śródziemnomorskiego stylu życia – nic więc dziwnego, że i południowotyrolska kuchnia jest unikatowa, a wyśmienitym bukietem win można rozkoszować się nawet na stokach. Niezwykły Południowy Tyrol Południowy Tyrol to najbardziej na północ wysunięta część Włoch. Śnieg w tym regionie to pewnik, a i o słońce tam nietrudno – odnotowuje się tu aż 300 słonecznych dni w roku. Południowotyrolskie szlaki narciarskie mają łączną długość ponad 1000 km. Znajdujące się na tym obszarze wapienne, górskie kolosy – Dolomity – zostały wpisane na listę światowego dziedzictwa UNESCO. Na narty – Dolomiti Superski Źródło: Dolomiti Superski/Harald Wisthaler Południowy Tyrol słynie z doskonale przygotowanych, widowiskowych tras narciarskich. Największą sieć ośrodków stanowi Dolomiti Superski – to gigantyczna infrastruktura, składająca się z 1200 km tras, ponad 460 wyciągów i 12 ośrodków narciarskich, spośród których 7 znajduje się na terenie Południowego Tyrolu. Kupno karnetu otwiera przed nami możliwość nieograniczonego korzystania z urządzeń w całym kompleksie i szusowania po idealnie zaśnieżonych stokach. Poza podziwianiem malowniczych alpejskich krajobrazów i korzystaniem z dobrze oznaczonych szlaków, warto skosztować specjałów tradycyjnej południowotyrolskiej kuchni, serwowanych przez kucharzy w maleńkich restauracjach, mieszczących się w górskich chatach – wiele z nich oferuje także dania śródziemnomorskie. Można też w nich delektować się wyjątkowym smakiem i aromatem win, z których słynie ten region (www.dolomitisuperski.com). Jeśli wykupisz skipass do Dolomiti Superski dla osoby dorosłej, otrzymasz darmowy karnet dla dziecka poniżej 8 lat i 30%-ową zniżkę dla dzieci w wieku 8-16 lat. Poszczególnie ośrodki oferują jeszcze inne zniżki dla rodzin – jest to region idealny na rodzinne wakacje – ale pamiętaj, by mieć ze sobą dokumenty potwierdzające stopień pokrewieństwa. Na narty – Ortler Skiarena Kompleks Ortler Skiarena składa się z 15 oddzielnych ośrodków objętych jednym skipassem – łączy w sobie 320 km tras narciarskich, 67 wyciągów krzesełkowych, 9 kolejek linowych i 8 gondolowych. Ciekawostka: w tym regionie znajdują się dwa lodowce: Val Senales/Schnalstal oraz Solda/Sulden (www.ortlerskiarena.com). Mieszanka kultur Doskonałą ilustracją połączenia tych dwóch, zdawałoby się raczej odmiennych sposobów bycia – austriackiego umiłowania porządku oraz włoskiego luzu i radości życia – są degustacje win urządzane na stokach, np. wydarzenie „Sommelierzy na stokach”, które będzie odbywało się od grudnia do marca w wyznaczonych terminach. Warto poszusować po zboczach Alta Badia, a w mijanych po drodze chatach skosztować najlepszych południowotyrolskich gatunków win. Uczestnikom będą towarzyszyć sommelier i instruktor jazdy na nartach. Z kolei 11.03.2018 w rejonie Alpe di Siusi/Seiser Alm koneserów wina skusić mogą „Najlepsze wina Alto Adige u stóp Dolomitów” (Dolovino on snow), a od 04.01 do 05.04.2018 w Obereggen – degustacja lokalnych serów i win w przyciągającym wzrok wnętrzu Berghütte Oberholz. O winach słów kilka – dla koneserów wyjątkowego bukietu Źródło: IDM Südtirol/SeifertUebler W 2017 roku przewodnik I Vini d’Italia wraz z organizacją Gambero Rosso & Slow Food wyróżnił aż 27 win z Południowego Tyrolu prestiżową nagrodą „Tre Bicchieri” (Trzy Kieliszki) za najlepsze wina. Jest to rekordowy wynik tego regionu – wcześniej liczba nagrodzonych trunków wahała się pomiędzy 25 a 27. Południowy Tyrol produkuje mniej więcej równą ilość win czerwonych i białych. Aż 98% z nich posiada włoski znak jakości dla win DOC. Trzy szczepy uchodzą za autochtoniczne dla Południowego Tyrolu – są to Vernatsch, Gewürztraminer oraz Lagrein. Na odmianę Vernatsch można natknąć się w niemal każdej południowotyrolskiej winnicy – to najbardziej tradycyjny gatunek winorośli w tym regionie. Czerwone wino, uzyskiwane z owoców tego szczepu, zawdzięcza swoją niesłabnącą popularność delikatnemu, owocowemu smakowi i lekkiemu zapachowi migdałów. Najlepiej smakuje w towarzystwie tradycyjnych południowotyrolskich potraw i delikatnych serów. Gewürztraminer z kolei odznacza się niezwykle bogatym bukietem zapachowym. To białe półsłodkie wino pachnie różami, goździkami i egzotycznymi owocami. Najlepiej pobudza kubki smakowe, gdy jest serwowane z daniami pikantnymi. Lagrein – najprawdopodobniej najstarszy południowotyrolski gatunek winorośli – jest uprawiany wyłącznie w regionie Południowego Tyrolu. Znane są dwie jego odmiany – Südtiroler Lagrein, dająca tradycyjne czerwone wino oraz Lagrein Kretzer, z której produkuje się rosé. Szczep ten daje wino o głębokim, wytrawnym smaku i aromacie wanilii, jeżyn oraz czarnej borówki. Kraina wina Pasjonatom procesu produkcji wina spodoba się w regionie Bolzano/Bozen. Biegnie w nim najstarszy szlak winny we Włoszech, a przy nim znajduje się szesnaście gmin winiarskich, w których można nie tylko skosztować wyśmienitych trunków, ale i pogawędzić z miejscowymi o historii wina i usłyszeć ciekawostki na jego temat. Więcej na temat Południowego Tyrolu przeczytasz tutaj: www.suedtirol.info/zima oraz tu: www.facebook.com/poludniowytyrol.
Jest 7 cudów starożytności, średniowiecza, czasów nowożytnych, natury. A ile cudów ma Polska? Aż 42! Kiedy 6 lat temu zaczynaliśmy plebiscyt na 7 cudów Polski, nie przypuszczaliśmy, że aż tak bardzo się rozwinie i że stanie się wielkim ambasadorem naszego kraju. Rok w rok poszukiwaliśmy 35 nowych nieoczywistych miejsc, zabytków lub obiektów, bo od początku założyliśmy sobie, że nasz konkurs nie będzie promował ogólnie znanych atrakcji, tylko zwróci uwagę na miejsca wyjątkowe, ale jednocześnie takie, którym przyda się promocja i nagłośnienie. Chcieliśmy odkryć je dla Państwa, bo na to zasługują. Zresztą to Państwo, nasi Czytelnicy, zawsze decydowaliście o ostatecznym wyborze tych najpiękniejszych z najpiękniejszych, oddając na kandydatów swoje głosy. I co roku jesteśmy pod wielkim wrażeniem zaangażowania w plebiscyt lokalnych społeczności. Czasami do ostatnich minut nie wiedzieliśmy, kto wygra – tak zacięta była rywalizacja. Dlatego cieszę się, że oddajemy w Państwa ręce ten wyjątkowy przewodnik po 42 najpiękniejszych miejscach w Polsce. Wierzę, że będzie dla Państwa inspiracją do odkrywania naszego kraju na nowo, bo naprawdę mamy się czym chwalić! A to przecież nie koniec – 7. edycja plebiscytu rusza już wkrótce. Zapraszam na www.nationalgeographic.pl
Edycja 2016 8 - Planetarium EC1 - Z Łodzi na Księżyc lub w dalsze rejony kosmosu? Zapraszamy, start na terenie starej elektrowni. 12 - mural ze Śródki - Naścienne malowidło, które przyniosło poznańskiej dzielnicy światowy rozgłos. 14 - Lubuskie kościoły - Drewniane kościoły sprzed wieków jak z nierealnego świata baśni. 16 - Centrum „Jordanki” - Budowla organicznie funkcjonalna, która na światowym festiwalu architektury zdobyła tytuł „projekt przyszłości”. 18 - wrocławskie Hydropolis - Muzeum poświęcone wodzie we wszystkich jej zachwycających obliczach. 20 - szumy na Tanwii - Wyprawa do roztoczańskiej krainy łagodności. 22 - dawna kopalnia babina - Ścieżka geoturystyczna po kolorowym pojezierzu, które stworzyli górnicy wespół z naturą. Edycja 2015 24 - Pałac Potockich w Radzyniu Podlaskim - Architektoniczna perła rokoka w krajobrazie Podlasia. 28 - Żywe Muzeum Porcelany w Ćmielowie - I ty możesz zostać autorem cacuszka z porcelany. 30 - Kanał Augustowski - Inżynieryjny majstersztyk piękny jak element natury. 32 - Kościół Pokoju w Świdnicy - Kulturowy skarb, który przed wiekami wyrósł z upokorzenia. 34 - Chełmno - Wycieczka do świata gotyku, czyli miasto spod znaku świętego Walentego. 38 - Park Narodowy ujście Warty - Ptasie królestwo zachwyca nie tylko ornitologów. 40 - Filharmonia w Szczecinie - Budynek niczym lodowa góra okazał się najpiękniejszy w Europie. Edycja 2014 42 - Off Piotrkowska w Łodzi - Najmodniejszy adres w tym mieście! 46 - Suwalski Park Krajobrazowy - Wyjątkowe krajobrazy i najgłębsze jezioro w Polsce. Lodowiec maczał w tym palce. 48 - Muzeum Państwa Krzyżackiego w Działdowie - Stare dzieje zakonu rycerskiego w nowoczesnej odsłonie. 50 - Tężnie solankowe w Inowrocławiu - Wybierz się do uzdrowiska i weź głęboki oddech. 52 - Brama Poznania - Historia miasta w interaktywnym wydaniu. 54 - Opactwo Cystersów w Lubiążu - Największe takie opactwo na świecie, do tego perła śląskiego baroku. 56 - Zakrzówek w Krakowie - Jak opuszczony kamieniołom został mekką polskich nurków. Edycja 2013 58 - Dolinki Krakowskie - Na początku było morze, później przyszli wspinacze. 62 - Zamek Piastów Śląskich w Brzegu - Budowla z XIII w. ma swoje legendy. 64 - Kościół św. Jakuba Apostoła w Małujowicach - Zobacz wnętrze pokryte średniowiecznymi polichromiami. 66 - Centralne Muzeum Włókiennictwa w Łodzi - Największa taka instytucja w Europie działa ruchem, dźwiękiem i obrazem. 68 - Wzgórze Zamkowe w Cieszynie - Dawna stolica Księstwa Cieszyńskiego polskim centrum dizajnu. 70 - Centrum szkła Krosno - Wszystko, co chciałbyś wiedzieć o szklanych cackach. 72 - Wielka Synagoga w Tykocinie - Jedna z najciekawszych żydowskich świątyń w Polsce. Edycja 2012 74 - Stary Browar w Poznaniu - Galeria handlowa jako centrum sztuki? To jest możliwe! 78 - Jezioro Jeziorak - Najdłuższe jezioro w Polsce i kultowe miejsce dla fanów Pana Samochodzika. 80 - Zamek Czocha w Suchej - Najbardziej tajemniczy zamek w Polsce ciągle strzeże sekretów. 82 - Muzeum Piernika w Toruniu - Na naukach u mistrza w XVI-wiecznej piernikarni. 84 - Fort Gerharda w Świnoujściu - Tu na własnej skórze poczujesz żołnierską musztrę. 86 - Termy Uniejów - Pora na gorącą kąpiel w leczniczych solankach. 88 - Muzeum Wsi Mazowieckiej w Sierpcu - Prawdziwy wehikuł czasu do wsi z przełomu XIX i XX w. Edycja 2011 90 - Pałac w Kozłówce - Rezydencja Zamoyskich przetrwała wojny i komunizm. Nienaruszona! 94 - Spichrze w Grudziądzu - Magazyny zboża i imponujące mury miejskie w jednym. 96 - Kolorowe Jeziorka w Rudawach Janowickich - Dzieło człowieka i natury mieni się różnymi barwami. 98 - Muzeum Ikon i monaster Zwiastowania w Supraślu - Jak znaleźć się bliżej nieba. 100 - Cmentarz Centralny w Szczecinie - Wyjątkowa nekropolia, gdzie warto pójść na spacer. 102 - Nikiszowiec - Górnicza dzielnica Katowic nadal żyje swoim rytmem. 104 - Kaplica św. Trójcy w Lublinie - Spotkanie Wschodu i Zachodu: gotyku z bizantyjskimi freskami.
Spotkali się w Polsce, ale ona wyjechała za nim do Tyrolu. Zamieszkali w raju dla narciarzy
Rozmawiamy z kobietą, która przemeblowała całe swoje życie.
Pochodząca z Polski Agnieszka Gleirscher od sześciu lat mieszka w Dolinie Stubai. Jest żoną rodowitego Sztubajczyka i matką ośmioletniej córki. Razem spędzają dużo czasu na świeżym powietrzu, wśród natury. Zgodziła się opowiedzieć, które miejsca w Dolinie Stubai najbardziej przypadły jej do gustu i jak zimą spędza czas z rodziną. Agnieszka i jej mąż Christian Gleirscher poznali się w Polsce, dokąd Christian przyjechał w celach zawodowych. Mieszkali tu przez ponad 10 lat, dzięki czemu mąż Agnieszki dobrze zna język polski. W Polsce urodziła się ich córka Julia. Sześć lat temu cała rodzina przeniosła się do rodzinnej miejscowości Christiana – Neustift w Dolinie Stubai. Mąż Agnieszki jest tu w swoim żywiole: zimą pracuje jako instruktor w szkole narciarskiej, a w lecie jest przewodnikiem górskim. Gdzie na narty z całą rodziną? – Na początku października, kiedy w innych miejscach opadają jeszcze liście z drzew, ja już mogę szusować na świetnie przygotowanych trasach Lodowca Stubai. To wspaniałe uczucie. Często, gdy opowiadam przyjaciołom z Polski, że już jeździłam na nartach, są zdumieni i trochę zazdrośni. Bo oni wciąż czekają na zimę – opowiada z uśmiechem Agnieszka. – Później, gdy czynne są już trzy inne tereny narciarskie – Schlick 2000 w Fulpmes, kolejki Elferbahnen w Neustift i Serlesbahnen w Mieders, chętnie idziemy z mężem i córką pojeździć także tam. Wszystkie ośrodki są rozmieszczone stosunkowo blisko siebie, więc można łatwo połączyć pobyt na kilku z nich w ciągu jednego dnia – zdradza nam Agnieszka. A jak wygląda ich typowy dzień wolny w zimie? – Rano albo przed południem idziemy na lodowiec Stubai, gdzie są szerokie trasy i ogromne możliwości dla narciarzy. Jeśli jest to możliwe, kończymy zjazdem do doliny przez „Wilde Grub’n”. Wówczas mamy jeszcze czas na odwiedziny w Elfer. Nasza córka Julia, która już bardzo dobrze sobie radzi na nartach, najbardziej lubi właśnie te wymagające trasy na Elfer – opowiada dumna matka. Tata Christian dodaje: Dobrze jeździ, bo uczyłem ją na lodowcu Stubai, gdzie jest teren BIG Family z idealnymi trasami dla początkujących. Są tam specjalne wyciągi i taśmy, łatwe do korzystania nawet przez małe dzieci. Od połowy grudnia rodzina Gleirscher chętnie wpada również do ośrodka Schlick 2000 koło Fulpmes, który ze względu na swoje położenie ma wówczas zapewnione odpowiednie warunki śniegowe. – Jest tam dużo tras z naturalnym śniegiem, a poza tym można zrobić sobie przerwę w jednym ze schronisk. Nasze ulubione miejsca to restauracja panoramiczna na Kreuzjoch, z pizzą własnej roboty, oraz Schlickeralm, gdzie serwują knedle serowe z serem własnej produkcji – rekomenduje Agnieszka. Jazda na sankach i zimowe wędrówki Oprócz jazdy na nartach rodzina Gleirscher chętnie jeździ również na sankach. – W Dolinie Stubai mamy 12 torów saneczkarskich, więc zawsze znajdziemy dobry zjazd. Kiedy idziemy na piechotę, najchętniej wybieramy się do bacówek Auffangalm i Brandstattalm. Stamtąd można zjechać na sankach aż do samej doliny. Na nocną jazdę preferujemy trasy z Elfer do Neustift. Są tam dwa tory, które trzy razy w tygodniu są oświetlane nocą. Nastrój jest naprawdę romantyczny. Również tory w Schönberg i Mieders świetnie się sprawdzają. Jeśli mamy na to ochotę, możemy tam co wieczór iść na sanki – opowiada Agnieszka Gleirscher. Naturalne tory saneczkarskie to nie jedyna alternatywa dla jazdy na nartach. W Dolinie Stubai znajdują się zimowe szlaki wędrowne, idealne na relaks na łonie natury. – Wraz z żoną chętnie chodzimy na wędrówki na rakietach śnieżnych. Kiedy Julia idzie rano do szkoły, my wybieramy się na zimowy spacer do ośrodka Serles, doliny Langestal albo do schroniska Bsuchsalm – zdradza Christian. Po chwili dodaje: Nasza córka lubi jazdę na biegówkach, trenuje nawet w sekcji, dlatego często bywamy na trasie Talloipe i na oświetlonym szlaku w Milders – chwali się dumny ojciec. Agnieszka, Christian i Julia są zadowoleni, że mieszkają w Dolinie Stubai. Lubią aktywne spędzanie wolnego czasu, a w dolinie mają dużo możliwości uprawiania rozmaitych sportów. I to przez cały rok. Zauważyli, że w zimie przyjeżdża tu sporo Polaków, w tym także rodzin z dziećmi. Nic dziwnego, Dolina Stubai leży stosunkowo blisko Polski, a tutejszy sezon zimowy trwa dłużej niż w kraju. Śnieg na lodowcu leży średnio 9 miesięcy, już od października do czerwca. A pozytywne opinie szybko rozchodzą się wśród znajomych. W zeszłym sezonie zimowym 2015/16 do Doliny Stubai przyjechało prawie 12 tysięcy Polaków, którzy spędzili tu średnio 5 do 6 dni. Polacy stanowią drugą największą grupę narodowościową odwiedzającą Dolinę Stubai.
SPIS TREŚCI: Fotoreportaż Wszystkie kolory peruwiańskich ziemniaków Planeta Travelera Wieści ze świata Kierunek kultura Podróżuj z głową Tanie podróżowanie Japonia – ostre cięcie kosztów Miejsca miesiąca Nietypowe narty we Francji Düsseldorf. Nie tylko w interesach Zostań tubylcem Szykuj się na karnawał w Argentynie Hity 2016 Angola: Kraj Boga i diabła Kostaryka: Skarby lasu deszczowego Indonezja: Święto żywych i umarłych San Sebastian: Esencja Kraju Basków Kirgistan: Dużo więcej niż owce i góry Francja: Europa strzela gola Wrocław: Kulturalnie na moście Rio de Janeiro: Słońca i igrzysk Armenia: Kraj Noego Malta: Wszystkie plenery świata Senegal: W rytmie Afryki Mjanma: Czym wabi dawna Birma? Wyprawy No limits: Królestwo Mustangu Polska jest najfajniejsza 7 nowych cudów Polski: Kościół Pokoju w Świdnicy Adventure Warto spróbować Skitury – z dala od nartostrad Test Travelera A na zimę polary Adventure: Polka w Lechuguilli, najpiękniejszej jaskini na świecie Raport specjalny: Roy Chapman Andrews, amerykański naukowiec, pierwowzorem Indiany Jonesa Przerwa techniczna Swoją drogą: Igor Zalewski o noworocznych postanowieniach Akademia foto: Najlepsze zdjęcia czytelników
Traveler Adventure Team rusza do Południowego Tyrolu
Czworo Czytelników wyruszy z ekipą redakcyjną w pełną przygód i emocji podróż do Południowego Tyrolu.
Zdobycie szczytu w Dolomitach, spływ górski, zjazd tyrolką, jazda samochodami terenowymi, plenerowa szkoła fotografii z Jackiem Boneckim i ogromna dawka adrenaliny – to wszystko czeka na ekipę TRAVELER ADVENTURE TEAM, która już 17 maja rusza do Południowego Tyrolu. TRAVELER ADVENTURE TEAM Czworo Czytelników magazynu wybranych przez specjalną Kapitułę wyruszy z ekipą redakcyjną w pełną przygód i emocji podróż, a tym razem finał konkursu odbędzie się w Południowym Tyrolu / Südtirolu we Włoszech. - To wyjątkowo energetyczny i trochę szalony projekt, a takie Traveler lubi najbardziej! Liczba zgłoszeń do udziału w TRAVELER ADVENTURE TEAM przerosła nasze oczekiwania i chociaż wybranie finałowej czwórki było ogromnym wyzwaniem, udało nam się skompletować grupę prawdziwych zapaleńców. To ludzie, którzy mają liczne pasje, są aktywni, interesują się fotografią, a teraz spełnią swoje marzenia o wyprawie pełnej adrenaliny – mówi Martyna Wojciechowska, redaktor naczelna National Geographic Traveler. W wyprawie wezmą udział wybrani przez Kapitułę zwycięzcy: • Norbert Okrza Strzelecki – zajmuje się badaniem szczepionek przeciwko czerniakowi, interesuje się podróżami, filozofią Wschodu, bonsai i sportem. Wraz z żoną i córką prowadzi bloga www.strzelecki.org • Dominika Kustosz – podróże i fotografia to jej pasja. Pierwszego bloga zaczęła prowadzić podczas trzymiesięcznej podróży po Azji. Obecnie tworzy nowego: www.dominikakustosz.com • Aleksandra Bogusławska – podróżniczka. Uwielbia chodzić po górach i robić zdjęcia, które umieszcza na blogu www.duze-podroze.pl • Agnieszka Wojtkowiak – przede wszystkim fotografka, pełna energii oraz nietuzinkowych pomysłów. Autorka bloga: www.wojtkowiaka.com Wyprawa TRAVELER ADVENTURE TEAM odbędzie się w dniach 17 – 24 maja 2015 r. Na uczestników czekają takie atrakcje jak: - zdobycie szczytu w Dolomitach, - via ferrata na Monte Patterno / Paternkofel,- spływ górski rzeką Isarco, Fun Bob na San Candido / Innichen, - zjazd tyrolką ze sławnego narciarskiego szczytu Kronplatz - wycieczka nad najcieplejsze jezioro kąpielowe Alp – Lago di Caldaro / Kalterer See. Ponadto ekipa pozna również włoską kulturę i tradycję, odwiedzi muzeum światowej sławy alpinisty Reinholda Messnera, w miejscowej winnicy posmakuje wina – jednego z najpopularniejszych regionalnych produktów, nauczy się gotować knedle – flagową potrawę Południowego Tyrolu oraz zwiedzi stolicę regionu – Bolzano. W czasie wyprawy odbędzie się plenerowa szkoła fotografii, którą poprowadzi ceniony fotograf Jacek Bonecki, znany z zamiłowania do fotografii podróżniczej i ekstremalnej. Na czas ekspedycji każdy uczestnik otrzyma aparat Fujifilm X-T1, odporny na trudne warunki pogodowe bezlusterkowiec. Uczestnicy projektu sprawdzą także, czy można zrobić profesjonalne zdjęcia telefonem komórkowym. W tym celu będą testować smartfony LG G3 z aparatem z laserowym autofocusem i optyczną stabilizacją. Osoba, która podczas wyprawy zrobi najlepsze zdjęcia, otrzyma w nagrodę testowany sprzęt. Uczestnicy wyprawy będą mieli również okazję przetestować możliwości Jeepa Renegade, SUV-a z dziewięciobiegową automatyczną skrzynią biegów i napędem 4x4, który pomoże w pokonywaniu górzystych terenów Południowego Tyrolu. Relację na żywo z podróży, zdjęcia i filmy wideo będzie można znaleźć tutaj, na profilu Travelera na Facebooku oraz na portalu www.gazeta.pl
Traveler Adventure Team: wyprawa do Południowego Tyrolu!
Zgłoś się i wygraj udział w wyprawie do Tyrolu Południowego. W planach: plenerowa szkoła fotografii z Jackiem Boneckim, jazda samochodami terenowymi i trekking po Dolomitach.
Niezwykła wyprawa do Tyrolu Południowego, plenerowa szkoła fotografii z Jackiem Boneckim, jazda samochodami terenowymi i trekking po Dolomitach – to tylko niektóre z atrakcji TRAVELER ADVENTURE TEAMU. Rusza konkurs, w którym redakcja magazynu National Geographic Traveler wybierze członków ekipy. Zgłoszenia online trwają do 30 kwietnia br. TRAVELER ADVENTURE TEAM to projekt Travelera, w którym do wygrania jest pełna przygód podróż. Tym razem czworo Czytelników wybranych przez specjalną Kapitułę wyjedzie wraz z ekipą redakcyjną do Tyrolu Południowego we Włoszech. Osoby, które chcą wziąć udział w wyprawie TRAVELER ADVENTURE TEAM, mogą zgłaszać się przez stronę www.tat.national-geographic.pl do 30 kwietnia. W formularzu zgłoszeniowym należy odpowiedzieć na pytanie: „Dlaczego to Ty powinieneś pojechać na wyprawę?”, załączyć wykonane przez siebie zdjęcie oraz ewentualnie link do prowadzonego przez siebie bloga lub strony internetowej. Spośród nadesłanych zgłoszeń czterech uczestników wyprawy wybierze Kapituła w składzie: Martyna Wojciechowska (redaktor naczelna Travelera), Agnieszka Franus (zastępczyni redaktor naczelnej Travelera) oraz Maciej Wesołowski (redaktor prowadzący Travelera). Wyprawa odbędzie się w dniach 17-24 maja 2015 r. Na uczestników czeka wiele atrakcji: zdobycie szczytu w Dolomitach, smakowanie regionalnych win w miejscowej winnicy, wizyta w jednym z muzeów Reinholda Messnera czy lekcja gotowania knedli – flagowej lokalnej potrawy. Ekipa odwiedzi również stolicę regionu – Bolzano, i położone nieopodal jezioro Lago di Caldaro oraz weźmie udział w trekkingu wokół słynnych Trzech Szczytów – Tre Cime di Lavaredo. Podczas wyprawy ekipa sprawdzi się za kierownicą nowego Jeepa Renegade, pierwszego małego SUV-a z dziewięciobiegową automatyczną skrzynią biegów. Napęd 4x4 pomoże ekipie w pokonywaniu górzystych terenów Włoch. W czasie wyprawy odbędzie się plenerowa szkoła fotografii, którą poprowadzi ceniony fotograf i podróżnik Jacek Bonecki, znany z zamiłowania do fotografii ekstremalnej. Każdy uczestnik otrzyma na czas ekspedycji aparat Fujifilm X-T1. To odporny na trudne warunki pogodowe bezlusterkowiec z wymienną optyką, przeznaczony dla fotografów, którzy nie chcą nosić ze sobą ciężkiego sprzętu. Uczestnicy projektu sprawdzą również, czy można zrobić profesjonalne zdjęcia telefonem komórkowym. W tym celu będą testować smartfony LG G3 wyposażone w aparat z laserowym autofocusem i optyczną stabilizacją. Osoba, która w czasie wyprawy zrobi najlepsze zdjęcia, w nagrodę otrzyma testowany sprzęt. Relację na żywo z podróży, zdjęcia i filmy wideo będzie można znaleźć na stronie internetowej www.tat.national-geographic.pl, na profilu Travelera na Facebooku oraz na portalu www.gazeta.pl
Knedle, zwane też tyrolskimi kluskami, są od dawna znakiem rozpoznawczym kuchni Południowego Tyrolu.
Knedle to popularna w Środkowej Europie potrawa w postaci kulek z ciasta nadziewanego mięsem lub innymi składnikami. Smak prawdziwych knedli możemy poznać u stóp Dolomitów. Wszystko to dzięki wykorzystaniu sezonowych, lokalnych składników. Różne rodzaje knedli serwuje tam aż 41 farm agroturystycznych, skupionych w elitarnym związku Roter Hahn. Na każdą porę roku Na wiosnę poleca się knedle z dodatkiem czosnku niedźwiedziego. Czosnek niedźwiedzi to niezwykła roślina, która pozytywnie wpływa na serce i układ naczyniowy, pobudza procesy trawienne, ma silne działanie bakteriobójcze. Zwalcza wirusy i grzyby, a także zmniejsza ryzyko rozwoju nowotworów. Gdy na wiosnę wszystko rozkwita, bogaty w siarkę czosnek niedźwiedzi, pozwala rozkwitnąć też naszym włosom i paznokciom. Latem – farmerzy serwują knedle nadziewane morelą. Popularne o tej porze roku owoce, nie tylko są bardzo smaczne, ale sprzyjają również zdrowiu i urodzie. Morele są bogatym źródłem beta-karotenu, który spowalnia proces starzenia się oraz zapewnia skórze młody i słoneczny wygląd. Południowotyrolskie knedle z morelą poprawią pracę nerek oraz uregulują ciśnienie krwi. Gdy jesień zaszczyci nas swoją czerwienią, na talerzu nie może zabraknąć knedli z burakiem. Burak to warzywo, które przeżywa renesans i coraz częściej pojawia się na europejskich stołach. To dzięki niemu mamy lepszą odporność, której tak bardzo potrzebujemy jesienią. To on wpływa na nasze samopoczucie, dobry sen, leczy nadciśnienie, a dzięki dużej ilości błonnika, przyśpiesza i ułatwia trawienie. Zimą najlepszym wyborem będą knedle z tradycyjną wędzoną szynką tyrolską. Wędzony na zimno i dojrzewający kilka miesięcy „Speck”, razem z knedlami tworzy wyśmienity zestaw. Rozgrzeje niejednego zmarzlucha. Zrób to sam Lista knedlowych wariacji wydaje się nie mieć końca. Na słodko lub słono, obficie lub lekko, w zupie, jako przystawka, lub danie główne. Oto kilka wskazówek, jak przygotować dobry „Knödel” w domowym zaciszu. Podobno najlepiej smakują w Dolomitach, w otoczeniu przepięknych krajobrazów.
Słyszeliście o pomyśle Ski Safari, kiedy podczas jednej podróży można zwiedzić kilka ośrodków narciarskich? To kapitalny pomysł.
W lutowym wydaniu Travelera polecamy Wam w Miejscu Miesiąca lodowiec Stubai (s. 26), ale Tyrol ma o wiele więcej do zaoferowania. Gdzie tak ci się podobało na nartach, w Venet? – dziwią się znajomi Austriacy. – To taki maleńki ośrodek. To prawda, Venet ma zaledwie 22 km tras, a ja w dodatku spędziłam dzień tylko na dwóch z tych kilku dostępnych. A jednak był to jeden z moich lepszych dni w górach, a jeżdżę sporo. Bo kameralne Venet było niemal puste i na tej swojej czerwonej „dwójce” mogłam pędzić bez obawy, że zmiotę kogoś ze stoku. Fantastyczne tereny dla dzieciaków są w pobliżu szczytu (kolejka wjeżdża na wysokość 2212 m n.p.m.) i po drugiej stronie góry. Stoi tam nowoczesny hotel z panoramiczną restauracją i przedszkolem dla maluchów. Mogą bawić się w cieple, albo w śniegowym ogródku, pod opieką instruktorów uczyć jazdy na nartach. Rodzice w tym czasie mają chwilę na swoje przyjemności. A trasy przygotowane są perfekcyjnie, ubite ratrakami. Cieszyłam się każdym zjazdem i tak przez cały, długi dzień na okrągło. Odpoczywałam na krzesełku. Z góry obejrzałam dokładnie kawałek lasu, gdzie dało się zboczyć z trasy na kilka fajnych skrętów między drzewami. Venet ma jeszcze jedną zaletę, kiedy gondolą zjeżdża się do Zams miasteczka położonego w wąskiej, długiej dolinie, widok jest naprawdę obłędny. Pierwszy raz byłam w Venet w ubiegłym roku pod sam koniec marca, przy jednej z dróg posadzono same drzewka owocowe, z góry widać było bladoróżowy szlak. Ktoś powie: landszaft. Zgoda, ale piękny. Wracam do niego z przyjemnością, bo oczywiście pstryknęłam zdjęcie komórką. Zams (archiwum prywatne) Nie trafiłabym w te rejony, gdyby nie pomysł wybrania się na Ski Safari po Tyrolu Zachodnim, czyli regionie TirolWest. Bazę wypadową miałam w Landeck, skąd do Zams jedzie się kilka minut, nieco tylko dłużej jest do Serfaus-Fiss-Ladis. Teren łączący trzy alpejskie miasteczka położony na wysokości od 1200 do 1400 metrów n.p.m., na płaskowyżu nad doliną rzeki Inn. Bardzo słoneczny i sporo większy od Venet, ma 67 wyciągów i aż 196 km tras. Są tu takie, na których można zmierzyć sobie prędkość przejazdu, są specjalnie przygotowane stoki z muldami. Można stracić oddech próbując zjechać bez zatrzymania ze szczytu Pezid z czarnymi trasami Pezid-Vertical i Pezid-Abfahrt. Ale to właśnie Serfaus-Fiss-Ladis nagradzany jest co roku jako najlepszy rodzinny ośrodek w Alpach. Niedaleko Serfaus znajduje się dziecięca wioska Kinderschneealm z igloo, lasem dinozaurów, śnieżną łąką z masą atrakcji. Kompleks Family Park Serfaus ma tory do jazdy na pontonach i dla skuterów śnieżnych. W pobliskim Fiss jest za to funpark dla snowboardzistów, gdzie można ćwiczyć szalone ewolucje. Właściwie mogłabym tu spędzić cały tydzień i pewnie nie odkryłabym wszystkiego w regionie, gdyby nie jeszcze jeden punkt w moim planie safari - St. Anton am Arlberg. archiwum prywatne Leży u podnóża przełęczy Arlberg, pomiędzy Alpami Lechtalskimi i łańcuchem górskim Verwallgruppe. Za rekomendację wystarczy, że w 2001 roku odbyły się tu Mistrzostwa Świata w narciarstwie alpejskim. O stokach można by wiele, tras jest w sumie aż 277 kilometrów (rozciągają się pomiędzy 1300, a 2800 m. n.p.m.), ale mnie zachwyciły też trasy w dolinie - te biegowe. W sąsiedztwie St. Anton jest ich aż 30 km. Hospiz Alm (fot. arlberghospiz.at) O jednym muszę jeszcze wspomnieć. Takiego Kaiserschmarrn, czyli pokrojonego w nierówne kawałki puchatego naleśnika z owocami, karmelem i cukrem pudrem, jak na nasłonecznionym tarasie Hospiz Alm, tuż przy trasie narciarskiej, nie jadłam w życiu. Nie tylko ja jestem zdania, że to najlepsza restauracja w regionie Arlberg, tuż obok znajduje się pięciogwiazdkowy Hospiz Hotel. Ale bez żalu wróciłam do swojego przytulnego pokoju w Landeck. Mieszkanie tam ma niebagatelną zaletę, nie rujnuje kieszeni i wszędzie jest blisko, można podczas jednego wyjazdu zwiedzić parę ośrodków, sprawdziłam na własnej skórze, że Ski Safari ma sens! Ski Safari (fot. austria.info)
Skiresort.de ogłosił najlepsze ośrodki narciarskie. Na podium austriacki Kirchberg!
Portal skiresort.de podał wyniki rankingu najlepszych ośrodków narciarskich na świecie. Na najwyższej pozycji uplasował się Kitzbühel/Kirchberg w Austrii. Został on uznany i wysoko oceniony za powierzchnię obszaru narciarskiego, a także ilość i jakość tras oraz wyciągów. Ponadto wzięto pod uwagę kolejki narciarskie i przygotowanie stoków do jazdy. We wszystkich kategoriach ośrodek ten uzyskał najwyższe noty pośród nominowanych obiektów. Kitzbühel/Kirchberg ma do zaoferowania aż 170 km tras narciarskich. Śnieg jest tam gwarantowany od listopada niemal do końca maja. Narciarze mają do dyspozycji 53 wyciągi. Drugie miejsce rankingu zajęły ośrodki z Tyrolu: Kaltenbach/Hochzillertal-Hochfügen, St. Anton am Arlberg-St. Christoph-Stuben i SkiWelt Wilder Kaiser-Brixental. W czołówce najlepszych znalazł się także doceniony przez skiresort.de kanadyjski kurort Whistler Blackcomb.
W Południowym Tyrolu trwa właśnie Törggelen
Törggelen to jedna z najstarszych południowotyrolskich tradycji. Potrwa od 27 września do 25 listopada Legenda głosi, że pod koniec zbiorów lokalni producenci wina spotykali się, aby pochwalić się swoimi produktami. Ci, którzy zajmowali się także hodowlą bydła, urządzali wielką ucztę dla pasterzy wracających z wysoko położonych pastwisk. Częstowano ich pieczonymi kasztanami i młodym winem, zwanym „Nuien”. Według innej legendy uczta była nagrodą dla wszystkich sezonowych pracowników pomagających przy zbiorach. Nazwa święta pochodzi od drewnianej prasy, która znajdowała się w specjalnym pomieszczeniu służącym degustacji win. Podczas Törggelen można spróbować wszystkich regionalnych przysmaków. Południowy Tyrol szczyci się wyjątkowo oryginalną tradycją kulinarną. Jedną ze sztandarowych potraw są pieczone kasztany. Są one mocno wpisane w tradycję tego regionu, w czasach, kiedy brakowało pożywienia, to właśnie one ratowały mieszkańców Południowego Tyrolu od głodu. W czasie Törggelen warto spróbować także świeżego soku ze słodkich winogron, młodego wina czy pączka – krapfen. Nie można odmówić sobie półmiska rzeźnika (Schlachtplatte) czy wędzonych kiełbasek (kaminwurzen), typowych dla Południowego Tyrolu. Oprócz degustacji lokalnych specjałów, w czasie Törggelen organizowanych jest wiele lokalnych festiwali. Wydarzenia nawiązujące do samego Törggelen to na przykład tradycyjna degustacja wina na koniec zbiorów w miejscowości Girlan czy „Almabtrieb” – świętowanie powrotu bydła z pastwisk na koniec sezonu w Terneten. Na miejscu warto skorzystać z noclegów oferowanych przez farmerów zrzeszonych w związku Roter Hahn. Roter Hahn gromadzi 1700 farm agroturystycznych położonych na terenie Włoch, w Południowym Tyrolu.
Pięć najpiękniejszych bożonarodzeniowych jarmarków Południowego Tyrolu
Weihnachtsmarkt czyli bożonarodzeniowy jarmark to jedna z największych atrakcji dla tych, którzy okres świąteczny spędzają na farmach Roter Hahn. Kolorowe stragany, pachnące przysmaki i świąteczna atmosfera dla wszystkich, którzy uwielbiają rodzinne święta i prawdziwie bajeczny powrót do lat dziecięcych. Roter Hahn to nie tylko miejsce, ale przede wszystkim ludzie. Można to odczuć najbardziej, w okresie Świąt Bożego Narodzenia. Mieszkańcy farm angażują swoich gości we wspólne gotowanie i przygotowywanie dekoracji, opowiadając przy tym o tyrolskich tradycjach świątecznych. Tę rodzinną atmosferę poczujemy również odwiedzając pięć pięknych jarmarków, w miastach położonych nieopodal farm. Bajeczny Weihnachtsmarkt w Bolzano Każdego roku od pierwszego grudniowego weekendu do wigilii Bożego Narodzenia Piazza Walter w Bolzano jest miejscem jednego z najbardziej tradycyjnych jarmarków świątecznych we Włoszech. Na 80 straganach miejscowi rzemieślnicy prezentują swoje wyroby, a wśród nich m.in. świąteczne ozdoby, drewniane rzeźby, świece i pyszny, złoty miód. Jednak najważniejszą z atrakcji jest degustacja lokalnych przysmaków. Gorący sok z jabłek i grzane wino to nieodzowne elementy wizyty na bożonarodzeniowym jarmarku w Bolzano. Czarująca atmosfera na jarmarku w Merano Weihnachtsmarkt w Merano to kopalnia zarówno świątecznych upominków jak i bogactwo tyrolskich smaków świąt. Średniowieczne budki pełne są specjałów dostępnych tylko w tym okresie. Możemy spróbować miodowego wina, brandy ponczu i grillowanych pierogów z kaszą gryczaną. Ręcznie robione filcowe kapcie, wełniane czapki i świece to tylko niektóre z prezentów jakie możemy kupić naszym bliskim. Dzięki kolorowej ciuchci także dzieci poczują magiczną atmosferę świątecznego jarmarku. Romantyczne światła w Vipiteno Jarmark świąteczny w Vipiteno mieści się w samym sercu miasta tuż przy słynnej wieży Torre delle Dodici. To przytulne miejsce jest szczególnie piękne wieczorem, kiedy dekoracyjne światła tworzą romantyczną atmosferą. Odwiedzając jarmark warto wybrać prezenty dla bliskich i koniecznie zobaczyć wystawę ręcznie robionych szopek. Magiczny jarmark w Bressanone Po dniu spędzonym na stoku nie ma nic lepszego niż wieczór wśród kolorowych dekoracji, wyjątkowych zapachów i świątecznych przysmaków. Piazza del Duomo co roku gromadzi handlarzy, którzy gościom miasta oferują swoje najlepsze wyroby. Zapachy słodkich wypieków, grzanego wina i cynamonu tworzą niezapomnianą atmosferę rodzinnych świąt. Całe miejsce zamienia się w bożonarodzeniowy festiwal, gdzie odwiedzający mogą podziwiać wystawę ręcznie robionych szopek, uczestniczyć w koncertach i innych świątecznych wydarzeniach. Zaczarowane Brunico W Brunico całe miasto zamienia się w świąteczny, bożonarodzeniowy jarmark. W 35 budkach oferowane są ręczne wyroby tyrolskich rzemieślników oraz wyjątkowe świąteczne przysmaki i dekoracje. Kiedy z nieba sypią się płatki śniegu, a w około rozbrzmiewa świąteczna muzyka, odwiedzający Weinachtsmarkt próbują cynamonowych wypieków i rozgrzewającego grzanego wina.
Południowy Tyrol – idealny pomysł na zimowy wypad
Szukasz wyjątkowego miejsca na zimowy urlop? Wybierz Południowy Tyrol! To właśnie tutaj czeka na ciebie Ortler - najwyższy szczyt Wschodnich Alp, największa na świecie karuzela narciarska Dolomiti Superski, a także wiele kilometrów wyjątkowych szlaków narciarskich
Przyjeżdżając do Południowego Tyrolu poznaj bliżej kulturę i tradycje tego regionu zamieszkując w jednej ze 1600 farm Roter Hahn. Południowy Tyrol jest jednym z najbardziej atrakcyjnych regionów Alp. Podczas zimy odwiedzający mają do dyspozycji profesjonalną infrastrukturę do uprawiania tradycyjnych sportów zimowych: jazdy na nartach czy snowboardzie. Region daje turystom również możliwość spróbowania nietypowych aktywności: wspinaczki po zamarzniętym wodospadzie, wycieczek wysokogórskich, biegów długodystansowych czy szybkiej jazdy tradycyjnymi południowotyrolskimi saniami (toboggan). Spragnieni wrażeń mogą wybrać się na freeride w okolicy Sulden. Jak podkreśla wielu narciarzy jazda poza trasami to niczym nieskrępowana wolność i emocje, których nie da się porównać z żadnym innym sportem. Zima to także czas, gdy wiele wodospadów zamienia się w dziwaczne kaskady lodowe. Jeśli wiesz jak posługiwać się czekanem, a raki nie są ci obce musisz koniecznie spróbować wspiąć się na jeden z nich. Pomogą ci w tym instruktorzy, prowadzący specjalne darmowe kursy. Idealnym dopełnieniem dnia spędzonego wśród Alp jest odpoczynek na jednej z farm agroturystycznych należących do związku Roter Hahn. Pobyt na farmie to jedyna możliwość by z bliska poznać tradycję, kulturę, a przede wszystkim kuchnię południowego Tyrolu. Tradycyjne wiejskie śniadania – aromatyczne sery, słodkie dżemy i świeże pieczywo na pewno na długo zostają w pamięci odwiedzających. Dzień najlepiej zakończyć z kieliszkiem regionalnego wina lub kubkiem grzanego wina przyrządzanego według lokalnej receptury.
Ponad 300 tysięcy turystów rocznie przybywa do gospodarstw agroturystycznych w Południowym Tyrolu
W ciągu roku turyści spędzają na farmach blisko 2 miliony nocy. Popularność agroturystyki w tym regionie prowadzi do jej stałego rozwoju. Przez ostatnie 10 lat powstało ponad ok. 800 nowych gospodarstw, a liczba odwiedzających farmy Roter Hahn wzrosła o ponad 200%. Roter Hahn – dobra organizacja kluczem do sukcesu Historia farm agroturystycznych na terenie Południowego Tyrolu sięga końca XIX w., kiedy to modne wśród mieszczan stały się wyjazdy wakacyjne na wieś. Przez wiele lat gospodarstwa górskie były dla mieszkańców dużych miast najtańszą możliwością spędzenia wakacji. Duża liczba przyjezdnych doprowadziła do wzmożonej konkurencji między farmerami. Każdy chciał mieć najniższe ceny i najwięcej turystów. Ten stan utrzymywał się aż do końca XX wieku, gdy farmerzy podjęli decyzję, że ich działalność będzie przynosić znacznie większe korzyści, jeśli zamiast walczyć ze sobą o klienta, połączą siły. W ten sposób zaczęły tworzyć się pierwsze koalicje farmerów. W 1999 roku z inicjatywy mieszkańców i lokalnych władz powstał związek farm Roter Hahn. Przez 14 lat istnienia związku farmerom udało się wypracować taki model funkcjonowania gospodarstw, który jest nie tylko atrakcyjny dla turystów z całego świata, ale także bardzo opłacalny dla właścicieli. Nadrzędnym celem związku jest promocja gospodarstw agroturystycznych z regionu w kraju i na świecie, a także udostępnienie farmerom dodatkowych możliwości zarobkowych. Związek posiada własną identyfikację graficzną, którą oznaczone są wszystkie produkty farmerów należących do Roter Hahn. Ich sprzedaż odbywa się w sieci sklepów ze zdrową i ekologiczną żywnością „Pur Sudtirol”. Produkty z Roter Hahn są wystawiane na specjalnym regale oznaczonym logo związku. Roter Hahn – rozwój dzięki specjalizacji Kiedyś większość z farmerów starała się przedstawić odwiedzającym jak najwięcej aspektów wiejskiego życia. Niejednokrotnie by zadowolić turystów gospodarze prowadzili zbyt szeroką działalność i nie skupiali się na tym, co potrafią najlepiej. Starali się dogodzić odwiedzającym i zapewnić im wszystkie możliwe atrakcje. Farmerzy z Roter Hahn sprzeciwili się takiemu funkcjonowaniu i postawili na specjalizację. Farmy zrzeszone w Roter Hahn ze względu na specjalizację dzielą się na: a) agroturystyczne z możliwością pobytu b) agroturystyczne prowadzące restauracje, zajazdy, bary c) agroturystyczne produkujące zdrowe i ekologiczne produkty wysokiej jakości d) agroturystyczne produkujące drewniane rękodzieła Specjalizacja farm poprawiła ich efektywność. Ci, którzy od lat zamjują się uprawą winorośli mogli skupić się wyłącznie na prowadzeniu winnic i wytwarzaniu znakomitych w smaku win. Ci zaś, którzy od pokoleń produkują tradycyjne sery, mogli porzucić prowadzenie innej działalności agroturystycznej. Dzięki temu atrakcją ich gospodarstw stało się to, na czym znają się najlepiej czyli produkcja sery (niem.). Dziś odwiedzający farmy mogą nie tylko spróbować pysznych regionalnych serów, ale także wziąć udział w ich wytwarzaniu u boku farmerów. Strategia związku Roter Hahn opiera się na tym, że zarobek farmerów ma wynikać z ich naturalnej, codziennej pracy na farmie. Dzięki takiemu podejściu gospodarze stają się specjalistami, a turyści odwiedzający Roter Hahn mogą spróbować najlepszych produktów. Zawód farmer Związek Roter Hahn istnieje od 1999 roku. Przez 14 lat swojej działalności ciągle się zmieniał i udoskonalał. Dziś farmerzy zbierają plony swojej długofalowej działalności opartej na współpracy i wspólnej, przyjętej wiele lat temu strategii. Od powstania Związku liczba nocy spędzonych przez turystów na farmach w ciągu jednego roku wzrosła o ponad 70%. Daje to ponad 2 miliony nocy spędzonych w gospodarstwach Południowego Tyrolu. Dziś farmy Roter Hahn odwiedza ponad 300 000 turystów rocznie. W ciągu ostatniej dekady liczba łóżek na farmach zwiększyła się o ponad 50%. W Południowym Tyrolu z roku na rok rośnie liczba farm agroturystycznych. Przez ostatnich 10 lat wzrosła ona o ponad 1/3. Spośród wszystkich farm, aż 1700 należy do związku Roter Hahn. Opłacalność prowadzenia gospodarstwa agroturystycznego przyciąga kolejnych rolników, którzy chcą taką działalność rozpocząć. Farmer staje się jednym z głównych zawodów w Południowym Tyrolu. Aktualnie prawie 1/5 mieszkańców regionu żyje z pracy na farmach.
Roter Hahn – zasmakuj Południowego Tyrolu!
Czy wiesz, że w Południowym Tyrolu istnieje ponad 50 rodzajów pierogów i knedli?
Czy próbowałeś kiedyś Niggilan, Tirtlan lub Erdäpflblattlen? Jeśli nie, koniecznie musisz wybrać się do Roter Hahn – farm agroturystycznych w Południowym Tyrolu. Wakacje spędzone w tym regionie to nie tylko doskonały wypoczynek, ale przede wszystkim szansa na poznanie wyjątkowych alpejskich smaków, regionalnych dań, ale i własnoręcznego ich wykonania. Roter Hahn (ang. Red Rooster) to związek ponad 1700 farm agroturystycznych położonych na terenie Włoch, w Południowym Tyrolu. Powstał on w 1999 roku i został założony przez Związek Farmerów Południowego Tyrolu. Początkowo do Roter Hahn mogły przystąpić tylko gospodarstwa oferujące turystom pobyty. Od 2003 roku Związek otworzył się również na farmy zajmujące się gastronomią oraz produkcją ekologicznej żywności wysokiej jakości. Południowy Tyrol – niespotykana wielokulturowość Południowy Tyrol geograficznie znajduje się na terenie Włoch, jednak historia tego regionu mocno wiąże go z narodem i tradycją austriacką bowiem Południowy Tyrol przez wiele lat był regionem Austriackim. Historia tego terenu tworzy z regionu nietypowe kulturowe połączenie – kuchni, sztuki i tradycji. Wielokulturowość ma również wpływ na ludzi zamieszkujących Południowy Tyrol, którzy łączą w sobie austriacką rzetelność z włoską otwartością. Roter Hahn – naturalne produkty Wśród gór Południowego Tyrolu kryje się ponad 1300 farm oferujących turystom nie tylko pobyt w sielskiej atmosferze, ale także możliwość spróbowania naturalnych górskich produktów. Uprawa warzyw i owoców to nie tylko sposób zarobku alpejskich farmerów, ale przede wszystkim ich duma. Rosnące bowiem wśród gór soczyste jabłka, delikatne pomidory, pełne słodyczy morele i maliny to znaki rozpoznawcze farm zrzeszonych w Roter Hahn. Górski klimat sprzyja również hodowli zwierząt i produkcji tradycyjnych naturalnych alpejskich produktów. Serca odwiedzających podbijają wykonywane według starodawnej receptury wędzone szynki „Speck” czy tyrolskie kiełbaski. Ich niesamowita wartość kryje się w mięsie, które pochodzi z lokalnych hodowli, a także w wieloletniej tradycji konserwowania mięsa ze świń. Dzień uboju jest przez farmerów traktowany wyjątkowo – mięso, które przygotują będzie im potem służyć przez całą zimę. Istnieją nawet związane z nim lokalne powiedzenia – „Szczęśliwy ten kto w dniu uboju zgromadzi najwięcej mięsa”. Roter Hahn – wyjątkowy alpejski smak Farmerzy z Południowego Tyrolu nie byliby sobą, gdyby swoim naturalnym produktom nie nadali wyjątkowego smaku i szlachetności. Robią to przygotowując z warzyw, owoców, nabiału oraz mięs doskonałe lokalne produkty. U stóp Dolomitów turyści mogą spróbować przepysznych przyrządzanych przez tyrolskie gospodynie: wyrafinowane twarde sery dojrzewające, delikatne sery pleśniowe czy mięciutkie mozarelle. Natomiast w słonecznej krainie Vinschgau odwiedzający mogą skosztować soków ze złotych soczystych moreli i słodkich malin, a także wędzone w przydomowych wędzarniach mięsa i wędliny. Dumą farmerów z Południowego Tyrolu są wykonywane według tradycyjnej receptury Knedle (niem. Knödel). Wiele książek kucharskich przygotowywanych przez lokalnych kucharzy jest w całości poświęconych knedlom i różnorodnym przepisom na ich przygotowanie. Istnieje wiele rodzajów knedli m.in: słodkie (z nadzieniem owocowym) słone (z mięsem) czy wegetariańskie (warzywne lub serowe). Knedle są potrawą bardzo popularną, przygotowywaną w prawie każdym alpejskim domu. Jednak tylko niektóre z gospodarstw przygotowujących knedle stało się częścią Roter Hahn. Wynika to z odbywających się raz do roku testów jakości. Produkty wytwarzane na farmach otrzymują znak Roter Hahn biorąc udział w badaniu niezależnej komisji prowadzonym na zasadzie „ślepej degustacji”. Komisja ocenia farmy raz do roku i wpisuje je do specjalnego katalogu Farm Delicatessen, w którym znajdują się wytwarzane w farmach Roter Hahn produkty najwyższej jakości. Do Roter Hahn aktualnie należą 34 farmy specjalizujące się w przygotowywaniu knedli. Wśród lokalnych wyrobów nie lada gratką są również południowo tyrolskie wina. Wiele farm będących częścią Roter Hahn wyspecjalizowało się w uprawie winorośli i produkuje wina słynne na całym świecie ze swojego delikatnego smaku. Najlepszym czasem na degustacje jest jesień, gdy pierwsze wina z ostatnich zbiorów zaczynają być gotowe do picia. Godnym polecenia są również organizowane przez farmerów winne festiwale, takie jak Festiwal Kultury Wina w Sao Paolo. Roter Hahn – świątynia producentów Farmy Roter Hahn są wyjątkowe na tle innych farm agroturystycznych. Słyną one z tego, że przebywający w nich turyści mogą sami wyprodukować bądź ugotować swoje dania. Farmerzy bardzo chętnie angażują odwiedzających w produkcję, gdyż w ten sposób mogą udowodnić swoją rzetelność i naturalność produkcji. W związku z tym będąc w Roter Hahn turyści mają szanse produkować sery, opiekować się trzodą, brał udział w zbiorach owoców, gotować regionalne potrawy, wędzić „speck” czy gotować morele do przygotowania dżemów. Będąc na przykład w rejonie Pustertalerstrasse Percha koniecznie trzeba wziąć udział w warsztatach z produkcji serów. Gospodarze z tego regionu słyną z produkcji wyśmienitych serów dojrzewających (twarde sery typu parmezan), serów pleśniowych (typu camembert) oraz serów świeżych (takich jak mozarella). Podróżując po Południowym Tyrolu trzeba również dotrzeć do jego zachodniej części, która słynie z najwyższych temperatur oraz najmniejszej ilości dni deszczowych. Taki klimat sprzyja uprawie warzyw i owoców i produkcji naturalnych soków, dżemów i konfitur. Będąc właśnie w Vinschgau można ich skosztować, ale i pomóc farmerom w przygotowaniu.