Chwila zabawy dla ludzi, lata bólu dla zwierząt. Prawda o popularnych turystycznych atrakcjach szokuje
Za kolorowymi zdjęciami z wakacji często kryje się mroczna rzeczywistość. To, co turystom wydaje się niewinną rozrywką, dla zwierząt oznacza ból, stres i lata cierpienia. Coraz więcej organizacji apeluje, by spojrzeć na popularne atrakcje z innej perspektywy – nie przez pryzmat własnej przyjemności, lecz ich dramatycznych konsekwencji.
Wakacje kojarzą się z beztroską i odkrywaniem nowych miejsc, ale nie wszystkie atrakcje turystyczne mają w sobie coś z niewinnej rozrywki. Egzotyczne kierunki kuszą przeżyciami, które dla Europejczyków mogą wydawać się wyjątkowe, lecz za kulisami często kryje się... cierpienie zwierząt. Słonie uczone wykonywania sztuczek, małpy pozbawiane wolności czy dzikie koty wykorzystywane do robienia pamiątkowych zdjęć – to tylko część praktyk, które stoją w sprzeczności z zasadami etyki. Warto zadać sobie pytanie: czy nasza chwilowa przyjemność powinna odbywać się kosztem życia i dobrostanu zwierząt? Dlaczego delfinaria są nieetyczne i szkodliwe dla zwierząt? Choć pokazy delfinów wciąż przyciągają turystów, ich kulisy są dalekie od beztroskiej zabawy. Żadne delfinarium nie jest w stanie zapewnić tym inteligentnym zwierzętom warunków sprzyjających zdrowemu i zrównoważonemu życiu. W niewoli cierpią one zarówno fizycznie, jak i psychicznie, gdyż przebywają w zbyt małych zbiornikach, są narażone na hałas i szkodliwe substancje chemiczne, a brak stymulacji prowadzi do stereotypowych zachowań i apatii. Aby zmusić je do wykonywania sztuczek, ogranicza się im pożywienie, a w przypadku chorób czy problemów ze stresem – podaje środki farmakologiczne, także psychotropowe. Na szczęście coraz więcej osób zdaje sobie sprawę ze szkodliwości delfinariów, przez co coraz głośniej zaczęły wybrzmiewać protesty przeciwko ich funkcjonowaniu. Dzięki temu m.in. w Meksyku zapadła przełomowa decyzja. Tamtejsza Izba Deputowanych jednogłośnie zatwierdziła poprawkę do Ustawy o Ochronie Przyrody, zakazującą wykorzystywania delfinów, lwów morskich i orek w widowiskach organizowanych w niewoli – zarówno w formie pokazów stałych, jak i objazdowych. W wyniku tego zarządzenia 350 delfinów ma zostać przeniesionych z betonowych zbiorników do nadmorskich rezerwatów. Selfie z dzikimi zwierzętami i ukryta cena pamiątkowych zdjęć Selfie z tygrysem czy zdjęcie z małpą na ramieniu to atrakcja, która na pozór wydaje się nieszkodliwa. W rzeczywistości kryje jednak dramat zwierząt, które od najmłodszych lat poddawane są brutalnej tresurze i faszerowane środkami uspokajającymi lub nasennymi, by były potulne i bezpieczne dla turystów. Raporty, takie jak „Tiger Temple Report” dotyczący Świątyni Tygrysów w Tajlandii, ujawniają, że tygrysy bywają bite, ciągnięte za ogony, a nawet poniżane w najbardziej brutalny sposób, tylko po to, by bez oporu pozowały do zdjęć. Tego typu praktyki nie mają nic wspólnego z troską o zwierzęta, a jedynie z bezwzględnym zyskiem. Cierpienie ukryte za atrakcją, czyli przejażdżki na słoniach i wielbłądach Jazda na słoniach, wielbłądach, osiołkach czy nawet strusiach to kolejna popularna wakacyjna atrakcja, która wiąże się z cierpieniem zwierząt. Często są one wykorzystywane ponad swoje siły, pozbawiane właściwej opieki weterynaryjnej i poddawane przemocy. Eksperci podkreślają, że szczególnie słonie nie mają predyspozycji do dźwigania ciężarów na grzbiecie. Noszenie turystów i długie wędrówki powodują u nich poważne problemy zdrowotne, w tym deformacje kręgosłupa, zwyrodnienia stawów i liczne komplikacje, które na zawsze obniżają jakość ich życia. Konne dorożki w miastach – romantyczna tradycja czy wyzysk zwierząt? Transport konny w miastach, popularny w wielu turystycznych destynacjach, coraz częściej spotyka się z krytyką. Choć tradycyjne dorożki mogą wydawać się romantyczne, dla zwierząt oznaczają ciężką pracę w trudnych warunkach. Konie zmuszane są do ciągnięcia wozów po zatłoczonych i zanieczyszczonych ulicach, często w upale lub mrozie, bez odpowiednich przerw i opieki. Narażone są na hałas, ruch samochodowy, a także urazy kopyt od twardych nawierzchni. Dodatkowym problemem jest los koni po zakończeniu „kariery” w turystyce, gdy przestają być „opłacalne”. Wszystko to sprawia, że dorożki w centrach miast są jedną z najbardziej nieetycznych form rozrywki. Źródło: Fundacja Viva Nasza ekspertka Sabina Zięba Podróżniczka i dziennikarka, wcześniej związana z takimi redakcjami, jak m.in. „Wprost”, „Dzień Dobry TVN” i „Viva”. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o ciekawych kierunkach i turystyce. Miłośniczka dobrej lektury i wypraw na koniec świata. Uważa, że Mark Twain miał słuszność, mówiąc: „Za 20 lat bardziej będziesz żałował tego, czego nie zrobiłeś, niż tego, co zrobiłeś. Więc odwiąż liny, opuść bezpieczną przystań. Złap w żagle pomyślne wiatry. Podróżuj, śnij, odkrywaj”.
W Indiach tygrys jest zwierzęciem świętym, symbolem narodowym. Według wielu ma takie prawa jak człowiek
– Spotkanie z tygrysem to doświadczenie mistyczne, hipnotyzujące – opowiada Marta Sawicka-Danielak, autorka książki „Oko tygrysa. O bestii, którą stworzył człowiek”. W rozmowie z Maciejem Wesołowskim zdradza, jakie emocje towarzyszyły jej spotkaniom z tym zwierzęciem i dlaczego ludzie w Indiach wciąż padają ich ofiarą.
Spis treści: Tygrysy kontra ludzie Tygrys – zwierzę potężne, zwierzę święte Gdzie posłuchać podcastu National Geographic Polska? Obecnie na świecie dziko żyje zaledwie około 5,5 tysiąca tygrysów (dużo więcej w niewoli), z czego większość w Indiach. W tym kraju to potężne, ważące czasem ponad 400 kilogramów i mierzące blisko 3 metry, zwierzę jest już narodowym symbolem. Wykorzystują je politycy w celach propagandowych czy na przykład sprzedawcy wszelakich towarów. Tygrys jest modnym i wdzięcznym nośnikiem reklamy. Tygrysy kontra ludzie Na Sunderbanach w indyjskim Bengalu Zachodnim żyje ich blisko setka. Mimo że to miejsce objęte ścisłą ochroną i z zakazem wstępu dla człowieka, odwiedzają je miejscowi zbieracze miodu. Stu pięćdziesięciu z nich rocznie nie wróci do swoich domów. Dlaczego tygrys, dla którego człowiek nie jest typowym pożywieniem, ich atakuje? Co sprawiło, że tygrys w kulturze masowej zyskał miano ludojada? Jak żyje się na styku świata ludzi i zwierząt? I dlaczego dla mieszkańców Sunderbanów to tygrys jest na końcu łańcucha pokarmowego, a nie człowiek, i ma dokładnie takie same prawa, jak człowiek? Tygrys – zwierzę potężne, zwierzę święte – Spotkanie z tygrysem to doświadczenie mistyczne, hipnotyzujące. Spotkanie z tak potężnym zwierzęciem, spojrzenie mu w oczy z odległości dwóch metrów, i to nie jest zoo, tylko jego naturalne środowisko, rodzi tak ogromny lęk, że trudno nad nim zapanować. Towarzyszył temu wielki ładunek emocjonalny i przekonanie, że to zwierzę nade mną dominuje – opowiada Marta Sawicka-Danielak, autorka książki „Oko tygrysa. O bestii, którą stworzył człowiek”. – W Azji tygrys zawsze pełnił jakąś funkcję metafizyczną. Niezależnie od kraju był on zwierzęciem świętym. Był bogiem, był duchem przodków. Zawsze pełnił jakąś funkcję religijną. Dlatego budzi respekt, grozę i atawistyczny wręcz lęk. Jest utożsamiany z mocą. Dlatego też dla kolonialistów, głównie dla Brytyjczyków, zwycięstwo nad tygrysem było swego czasu było symbolicznym zwycięstwem nad naturą. Dziką, nieokiełznaną naturą – dodaje pisarka. Gdzie posłuchać podcastu National Geographic Polska? Aby dowiedzieć się więcej o tygrysach, posłuchajcie nowego odcinka podcastu. Cała rozmowa do wysłuchania w playerze na górze strony. Odcinki naszych wideopodkastów są również dostępne na kanałach National Geographic Polska na YouTube i na Spotify. Źródło: National Geographic Polska Nasz autor Maciej Wesołowski Redaktor prowadzący „National Geographic Traveler". Reporter. Autor książek, m.in.: „Szpagat w pionie. W drodze przez Indie" i „Cafe Macondo. Reportaże z Kolumbii"
Tygrys ludojad został wykreowany przez kolonizatorów. W normalnych warunkach ten drapieżnik nie poluje na ludzi
Tygrysy mogły zabić w Azji nawet milion ludzi. Jednak tygrys ludojad to romantyczny mit. Jego początkiem była europejska kolonizacja. Jego skutkiem – zepchnięcie tygrysów na skraj zagłady.
W tym artykule: Tygrys ludojad – fakt czy mit? Czy tygrysy żywią się ludźmi? Kiedy tygrysy atakują ludzi Tygrysica z Champawat To kolonizatorzy stworzyli tygrysy ludojady Ilu ludzi zabiły tygrysy? Kulturowe znaczenie tygrysów Konflikt człowiek-tygrys Tygrysy zagrożone wyginięciem Tygrysy wciąż zabijają ludzi na Sundarbanach Drapieżniki od zawsze karmiły ludzkie lęki, napędzały wyobraźnię, były bohaterami legend, a potem popkultury. Zła reputacja tych zwierząt, często wynikająca z braku wiedzy biologicznej, powodowała ich masowe mordowanie. Lęk przed byciem zjedzonym przez zwierzę to funkcja ochronna, która zupełnie zanika, gdy zmienia się środowisko życia, a wraz z nim szansa na spotkanie drapieżnika. Tygrys ludojad – fakt czy mit? Ale pozostaje mit, którym żyjemy – świadomie bądź nie. To prastary topos krwiożerczej bestii, którym do dziś karmi się kultura, także popularna. Przedstawiono go choćby w kultowych „Szczękach” Stevena Spielberga, wzbudzających lęk przed rekinami. Czy w filmie „Duch i mrok” Stephena Hopkinsa – „historii opartej na faktach”, opowiadającej o lwach ludojadach i niestety całkowicie przeinaczającej fakty. Obecnie wiemy już, że przedstawienia zwierząt w ludzkiej kulturze nie są niewinne. Wywołują określone postrzeganie i mają fundamentalny wpływ na nasz stosunek do wielu gatunków. Te obrazy – literackie, plastyczne, filmowe – mogą być bardzo mylące i krzywdzące dla zwierząt. 9 wyjątkowych spotkań z tygrysami. Oko w oko z bestią Tych przepięknych stworzeń jest naprawdę niewiele w naturalnym środowisku. Tygrysy są nie tylko piękne, ale i niebezpieczne. Stań z nimi oko w oko. Na przykład mit tygrysa ludojada, który stworzyli Europejczycy i który przyczynił się do masowej eliminacji tych zwierząt w azjatyckich dżunglach. Zwierzęta pełnią w ludzkiej cywilizacji i kulturze taką funkcję, jaką im nadaliśmy. Ich przedstawienia mogą więc realnie przyczynić się do ich wyginięcia lub objęcia ochroną. Jest to szczególnie istotne dziś, w czasie szóstego wymierania gatunków. Czy tygrysy żywią się ludźmi? Po latach przyrodniczych badań i obserwacji potwierdzono, że tygrysy azjatyckie nie żywią się ludźmi. Nie jesteśmy dla nich pożądaną zdobyczą (choć stosunkowo łatwą do upolowania). Tygrysy są wobec ludzi ostrożne i unikają konfrontacji, dlatego przemykają przez las jak duchy. Zostało to zapisane w wielu opowieściach i mitologiach rdzennych ludów Azji, które od tysiącleci współistniały z wielkimi kotami, ale też w notatkach europejskich myśliwych. Tygrysy atakują wtedy, gdy człowiek niepokoi je na ich terytorium. Zarówno samym wtargnięciem, jak i towarzyszącymi mu bodźcami, na przykład hałasem rozbrzmiewającym podczas zbiorowych polowań czy karczowania lasu. Atakują, gdy czują się zagrożone i chcą ochronić swoje młode. Zdarza się, że podobnie jak lamparty rzucają się na kucających ludzi. Zwłaszcza w ubogich, niezurbanizowanych częściach Azji, których mieszkańcy do dziś załatwiają swoje potrzeby fizjologiczne w pobliskich lasach lub zaroślach. Takie wypadki są przez zoologów uważane za swoistą pomyłkę. Skulone ofiary są prawdopodobnie brane za przedstawicieli innego gatunku, zwykle stanowiącego pożywienie drapieżnych kotów. Podobnie w wypadku ataków na ludzkie dzieci. Niski wzrost może sprawiać, że lamparty i tygrysy widzą w nich swoje naturalne ofiary. Kiedy tygrysy atakują ludzi Inne powody ataków, najczęściej wskazywane przez badaczy, to choroba zwierzęcia, fizyczne niedomaganie i zaawansowany wiek. Te wielkie koty żyją samotnie. W wypadku osłabienia nie mogą liczyć na wsparcie, które zapewniają sobie stadne zwierzęta, jak choćby lwy. Dlatego ludzi atakują najczęściej osobniki stare, niedołężne i schorowane, niemające siły na pościg za inną zwierzyną. Tygrysy bezzębne czy kulawe, takie jak Shere Khan, który w „Księdze dżungli” jest określany jako Lungri – kuternoga. Ze względu na działanie mechanizmów doboru naturalnego kaleki tygrys, podobnie jak każde inne kalekie dzikie zwierzę, nie dotrwałby do wieku dojrzałego. Takie osobniki szybko padają ofiarą innych drapieżników lub giną odrzucone przez matki. Dlatego dorosły samiec Shere Khan, który – jak mówi fabuła – urodził się kulawy, w rzeczywistości nie miałby szans na przeżycie jako dziki. Mimo to Shere Khan uosabia popularną w kolonialnym piśmiennictwie figurę kulawego tygrysa. Zwierzęta dżungli budzą fascynację. Mogą być piękne, ale i śmiertelnie niebezpieczne dla ludzi Wilgotne lasy równikowe obfitują w niesamowite gatunki istot żywych. Jakie są zwierzęta dżungli i gdzie można je spotkać? Na te pytania odpowiadamy w dalszej części artykułu. Skąd jednak wzięły się utykające tygrysy? Także te, które ze względu na swoją ułomność są zmuszone żywić się wolno uciekającymi ludźmi? Otóż owe „bestie” polujące na ludzi stworzył sam człowiek. Takie zwierzęta to najczęściej ofiary kłusowników i zastawianych przez nich wnyków. Oraz niegdyś notorycznie raniących je kul myśliwych, o których możemy przeczytać w wielu dziewiętnastowiecznych relacjach. Badania dowiodły, że tygrys – często okaleczony – atakuje ludzi jedynie w wyniku fizycznej słabości czy choroby, poczucia zagrożenia lub w wyniku pomyłki. Nie zaś z apetytu na ludzkie trzewia, wrodzonego okrucieństwa lub żądzy krwi, o co bywa posądzany w licznych przekazach. Tygrysica z Champawat A mimo to przez całe wieki żadna inna cecha tego fascynującego i majestatycznego zwierzęcia, jakim jest tygrys, nie zajmowała nas bardziej niż właśnie „bezduszne” zjadanie ludzi. W indyjskich księgarniach i na straganach w całym kraju od dziesięcioleci ogromną popularnością cieszą się „Ludojady z Kumaonu”. Ten myśliwski pamiętnik, wydany po raz pierwszy w 1944 roku i przetłumaczony na trzydzieści języków, niemal zawsze znajduję w biblioteczkach indyjskich hoteli i hosteli, w których się zatrzymuję. Kiedyś był on bestsellerem w całym świecie anglosaskim. Do 1946 roku rozszedł się w ponadpółmilionowym nakładzie. I to pomimo tego, że koniec II wojny światowej nie był dobrym czasem dla rynku wydawniczego. Autor książki to Jim Corbett – brytyjski myśliwy i do dziś narodowy bohater Indii. Na początku XX wieku zastrzelił trzydzieści dwa dzikie koty (tygrysy i lamparty), które polowały na wiejską ludność na północy Indii i w Nepalu. Zabiły one łącznie ponad tysiąc ofiar. Najbardziej znanym z nich i prawdopodobnie najpopularniejszym na świecie przedstawicielem gatunku była tygrysica z Champawat. Przypisywano jej zabicie aż 434 osób, głównie pracujących w lesie kobiet. Ze względu na to nazywano ją demonem z Champawat, wzbudzając nie tylko strach, lecz także rozpalając wyobraźnię skojarzeniami z diabolicznymi mocami. Tymczasem oględziny jej ciała dokonane przez samego Corbetta wykazały, że tygrysica miała połamane dwa kły. To z pewnością uniemożliwiało jej polowanie na trudniejsze do pochwycenia ofiary. Istnieje też hipoteza mówiąca o wcześniejszym postrzeleniu tego zwierzęcia przez kłusowników. Zadane rany doprowadziły ją do kalectwa. Ponadto zaś degradacja jej naturalnego siedliska przez kolonizujących te rejony ludzi pozbawiła ją odpowiedniej bazy pokarmowej. To kolonizatorzy stworzyli tygrysy ludojady Wszystkie te elementy potwierdzają, że tygrys nie jest z natury ludojadem, lecz staje się nim wskutek ingerencji człowieka. Przekonuje o tym Dane Huckelbridge. W książce „No Beast so Fierce” pisze on: „Przez połączenie nieodpowiedzialnej gospodarki leśnej, polityki rolnej i praktyk łowieckich pod koniec XIX wieku Brytyjczycy w Zjednoczonych Prowincjach północnych Indii [...] stworzyli warunki idealne dla katastrofy ekologicznej”. Ta sytuacja dotyczyła całych Indii Brytyjskich i całego podporządkowanego imperium kolonizowanego świata. Dziś wiemy, że kolonializm, obok industrializacji, masowego wylesiania, neoliberalnego reżimu i kapitalistycznej gospodarki z jej konsumpcjonizmem, to jedna z głównych przyczyn katastrofy klimatycznej. Jej skutki są znacznie dotkliwsze dla ludzi zamieszkujących byłe kolonie i świat globalnego Południa niż dla potomków kolonizatorów z globalnej Północy. Corbett, choć był typowym paternalistycznym myśliwym, miał pewną świadomość skutków kolonializmu dla środowiska naturalnego. Dlatego z czołowego pogromcy dzikich kotów zmienił się w fotografa i pioniera ochrony indyjskiej przyrody oraz zagrożonych wyginięciem... tygrysów. Pierwszy park narodowy w Indiach został nazwany jego nazwiskiem, podobnie jak jeden z sześciu żyjących wciąż na Ziemi podgatunków tygrysów – Panthera tigris corbetti, zwany też tygrysem indochińskim. Obecnie Park Narodowy Jima Corbetta zamieszkuje najliczniejsza populacja tygrysów w całych Indiach. To też pierwszy w historii Indii park narodowy, w którym od 2021 roku jako przewodniczki są zatrudniane kobiety. Ilu ludzi zabiły tygrysy? Jeden z badaczy oszacował, że w ciągu ostatnich czterystu lat tygrysy mogły zabić około miliona Azjatów, głównie w Indiach. Niektórzy twierdzą, że ofiar było więcej, ale pewnych danych brakuje. Joseph Fayrer, autor jednej z pierwszych prac o tygrysach, podaje, że około 1856 roku i w poprzednich latach tygrysy zabijały od dwustu do trzystu osób rocznie w jednym centralnym stanie Indii – Madhja Pradeś. Raporty rządu brytyjskiego mówią o 4218 ofiarach tygrysów w Bengalu w latach 1860–1866. Jeszcze na początku XX wieku w całych Indiach tygrysy miały zabijać około tysiąca osób rocznie. Ile tygrysów zabili przez ten czas ludzie? Przypuszcza się, że w 1907 roku, gdy tygrysica z Champawat umiera od kuli w serce, na całym globie żyje w stanie dzikim sto tysięcy tych zwierząt, a w samych Indiach około czterdziestu tysięcy. Niecałe czterdzieści lat później w liście do przyjaciela datowanym na 1946 rok Corbett szacuje już, że w Indiach pozostało około czterech tysięcy tygrysów bengalskich, a ich populacja drastycznie spada ze względu na masowe zabijanie, zwłaszcza sportowe polowania. Dlaczego giną tygrysy? Przez ostatnie dziesięć lat byliśmy przekonani, że w Malezji żyje 500 tygrysów. Okazuje się, że mamy ich dwa razy mniej – mówi Mark Rayan Darmaraj, ekspert fundacji WWF. Tylko w ciągu trzech lat, od 1966 do 1969 roku, myśliwi zabijają w Indiach pięćset tygrysów. Sporządzony w 1972 roku rządowy spis tych zwierząt mówi już o niecałych dwóch tysiącach kotów w całym kraju, czyli utracie około trzydziestu sześciu tysięcy tygrysów w ciągu zaledwie siedmiu dekad. Kulturowe znaczenie tygrysów Tygrysy chodziły po Ziemi od milionów lat i spośród wszystkich kotów miały najszerszy zasięg geograficzny, obejmujący całą Azję. Najstarsze skamieniałe szczątki tych dzikich kotów, znalezione w Azji Południowej, pochodzą sprzed dwóch milionów lat. Od tysiącleci tygrysy miały też symboliczne znaczenie w kulturze i szczególne miejsce w wierzeniach ludów całej Azji. Najwcześniejszym śladem kultu tygrysa jest przedstawiająca go figurka sprzed siedmiu tysięcy lat, wykonana w okresie neolitu na terenie dzisiejszych Chin. Obecnie, wskutek działań ludzi, na planecie zostało około pięciu i pół tysiąca dzikich tygrysów w dziesięciu państwach świata: w Indiach, Nepalu, Bhutanie, Bangladeszu, Birmie, Rosji, Chinach, Tajlandii, Malezji, Indonezji (na Sumatrze). Oznacza to, że od początku XX wieku straciliśmy aż dziewięćdziesiąt sześć procent światowej populacji tygrysów. Tych żyjących w niewoli cyrków, ogrodów zoologicznych i w prywatnych kolekcjach jest kilka razy więcej. W większości państw Azji tygrysy były uznawane za bóstwa opiekuńcze, istoty duchowe i wcielenia przodków. Na przykład na Sumatrze uważano, że tygrys jest materializacją duszy zmarłego człowieka, dlatego nie należy go pod żadnym pozorem zabijać. Ale zwierzęta te były też postrzegane jako, używając kolonialnego określenia, szkodniki mordujące bydło i ludzi. Dlatego za ich zabicie rządy wypłacały obywatelom nagrody. Masowo rozstawiane w lasach druciane wnyki przyczyniły się do wyginięcia tygrysów w Kambodży, Laosie i Wietnamie. I wciąż zagrażają ostatnim tygrysom w Azji Południowo-Wschodniej. Konflikt człowiek-tygrys Masowe polowania na tygrysy i zabijanie tych zwierząt zostały oficjalnie zakazane. Nie zagrażają już więc tygrysom w takim stopniu jak dawniej, choć wciąż jednym z głównych problemów jest kłusownictwo. Tak zwany konflikt człowiek-tygrys wciąż istnieje, choć współcześnie przybiera inny charakter. Teraz to człowiek jest szkodnikiem. Głównym zagrożeniem dla tygrysów, symbolizujących tu dziką przyrodę, jest ciągła ekspansja ludzkiego osadnictwa, nowych technologii, przemysłu i rolnictwa, które zyskało nowoczesną odsłonę. To właśnie zmiana uprawy żywności na przemysłową, wielkoobszarową skalę doprowadziła do wykarczowania ogromnych połaci lasów, w tym także siedlisk tygrysów. Tygrysy zagrożone wyginięciem W ciągu ostatniego stulecia bezpowrotnie wyginęły trzy z dziewięciu wyodrębnionych podgatunków tygrysa: kaspijski, balijski i jawajski. Od dawna niewidziany tygrys południowochiński najprawdopodobniej również nie żyje już w środowisku naturalnym. Ostatni przedstawiciele tego podgatunku przetrwali wyłącznie w niewoli. Pozostałe podgatunki to tygrys indochiński, tygrys sumatrzański, tygrys syberyjski, tygrys malajski i tygrys bengalski. Ten ostatni jest najliczniejszym podgatunkiem tygrysa na świecie i zasiedla głównie Indie, w których żyje dziś ponad siedemdziesiąt procent wszystkich dzikich tygrysów globu. Od 1975 roku tygrysy zostały objęte tak zwaną konwencją waszyngtońską (CITES). Czyli Konwencją o międzynarodowym handlu dzikimi zwierzętami i roślinami gatunków zagrożonych. Podgatunek tygrys syberyjski dodano do niej dwanaście lat później. Nie można więc handlować częściami tygrysich ciał ani żadnymi produktami, które są z nich zrobione. Jednak proceder ten do dziś dziesiątkuje te dzikie koty. Oficjalnie wszystkie kraje azjatyckie, w których występują obecnie zwierzęta gatunku Panthera tigris, wcześniej oznaczone przez Linneusza jako Felis tigris, wspierają ich ochronę. Na terenie wielu z nich wciąż istnieją jednak przemysłowe fermy tygrysów sprzedające części ciał zwierząt. Bo martwy tygrys jest dziś cenniejszy niż żywy. Głównymi „konsumentami” tych zwierząt są obecnie Chiny, ale też Wietnam, Laos, Birma i Tajwan. Produkty z zabitych tygrysów są również nielegalnie eksportowane do społeczności chińskich w pozostałych częściach świata. Wobec malejącej populacji tygrysów na Ziemi i groźby ich całkowitego wyginięcia, a także globalnej zgody w kwestii konieczności ochrony tego gatunku, „tygrys ludojad” wydaje się dziś jedynie przebrzmiałym fantazmatem, kulturowym toposem i pobudzającym wyobraźnię motywem w egzotycznej, trącącej naftaliną dekoracji. Tygrysy wciąż zabijają ludzi na Sundarbanach Tymczasem na indyjskich wyspach Sundarbanów dochodzi rocznie do około 100–120 śmiertelnych ataków tygrysa. Nie licząc incydentów po stronie Bangladeszu, gdzie do ataków dochodzi równie często. Potwierdzają to szczegółowe rejestry ofiar, prowadzone przez fundacje pomagające tygrysim wdowom, czyli żonom ofiar. Między innymi przez Nakula Jana, prezesa Sundarban Tiger Widow Welfare Society, który od lat zajmuje się detaliczną dokumentacją każdego wypadku w dżungli, jaki zgłaszają informatorzy z wysp. Bo „wypadek”, w angielskim brzmieniu „accident”, to słowo, jakiego używają ludzie na Sundarbanach do nazwania napaści tygrysa na człowieka. Nikt nie mówi tam „atak”, „pożarcie”, „zabójstwo”, tylko właśnie „wypadek”. Już na poziomie języka można zauważyć nieuchronność tej sytuacji i brak obarczania winą za to wydarzenie zwierzęcia, które nie działa intencjonalnie. Ludzie w miastach giną w wypadkach samochodowych. Mieszkańcy Sundarbanów – w wypadkach leśnych, które, podobnie jak u nas kolizje drogowe, nie są tam ani niczym wyjątkowym, ani szokującym. Zwłaszcza, że – jak podkreśla Jana – w ostatnich latach liczba tych wypadków rośnie. To jest przedruk z książki autorstwa Marty Sawickiej-Danielak pt. „Oko tygrysa. Opowieść o bestii, którą stworzył człowiek”, która ukaże się nakładem Wydawnictwa Marginesy. Tytuł, śródtytuły i skróty pochodzą od redakcji.
Tygrys jawajski jednak istnieje? W Indonezji ruszają poszukiwania gatunku uważanego za wymarły
Pojawiły się przesłanki wskazujące, że tygrys jawajski, nieobserwowany od dekad i oficjalnie uznany za wymarły, ciągle może żyć w naturze. Władze Indonezji zamierzają to sprawdzić
W tym artykule: Zagadkowy włos wielkiego kota Czy tygrys jawajski jeszcze istnieje? Kiedy ostatni raz widziano tygrysa jawajskiego? Jeszcze sto lat temu w Indonezji żyły trzy podgatunki tygrysów. Były to tygrys balijski, tygrys jawajski i tygrys sumatrzański. Dzisiaj pozostał już tylko jeden – ostatni z wymienionych. Tygrys sumatrzański ciągle występuje na Archipelagu Sundajskim, choć jest krytycznie zagrożony. Być może jednak w najbardziej odludnych rejonach Jawy od kilkudziesięciu lat ukrywa się tygrys jawajski. Tego wielkiego kota ostatni raz widziano w drugiej połowie lat 70. minionego wieku. W 2008 r. silnie pręgowany, choć stosunkowo nieduży tygrys został oficjalnie uznany za zwierzę wymarłe. Ta decyzja mogła zostać podjęta zbyt pochopnie. Kilka lat temu w pobliżu miasta Sukabumi w prowincji Jawa Zachodnia znaleziono włos. Opublikowane właśnie wyniki badań DNA wskazują, że może on należeć do tygrysa jawajskiego. Zagadkowy włos wielkiego kota W 2019 r. na plantacji w okolicy wioski Cipendeuy Ripi Yanur Fajar jeden z okolicznych mieszkańców zauważył nietypowe zwierzę. Miało przeskoczyć przez ogrodzenie. Wokół płotu pozostawiło ślady stóp i pazurów. Na ogrodzeniu zaś dosłownie jeden włos. Ten włos został właśnie przebadany przez naukowców. Wyniki badań DNA opublikowano w czasopiśmie „Oryx”. Naukowcy porównali DNA mitochondrialne z próbkami pobranymi z okazu tygrysa jawajskiego znajdującego się w Muzeum Zoologii w indonezyjskim mieście Bogor. Kontrolnie zestawili je również z DNA mitochondrialnym innych podgatunków tygrysów, m.in. sumatrzańskiego. Jak się okazało, materiałowi genetycznemu pobranemu z włosa najbliżej było do DNA tygrysa jawajskiego pozyskanego z muzeum. Czy tygrys jawajski jeszcze istnieje? – Opierając się na pogłębionym wywiadzie z Ripim Yanur Fajarem, który widział zwierzę, sądzimy, że włos należy do tygrysa jawajskiego – napisali badacze w swojej pracy. To jednak nie przesądza, czy te wspaniałe zwierzęta nadal żyją na wolności. – Aby to wykazać, potrzebne są kolejne badania genetyczne i terenowe – zauważają naukowcy. Władze Indonezji w oficjalnym oświadczeniu zapowiedziały, że postarają się ustalić, czy w Indonezji nadal występują tygrysy jawajskie. Jeśli zaś ich istnienie uda się potwierdzić – np. dzięki fotopułapkom – wówczas zwierzęta zostaną objęte natychmiastową ochroną. Upublicznienie badań DNA włosa zaniepokoiło Muhammada Ali Imrona, szefa WWF Indonesia's Forest and Wildlife Program. Jego zdaniem zwiększa to ryzyko przyciągnięcia uwagi kłusowników. Zrekonstruowano genom wyjątkowego zwierzęcia z plejstocenu. DNA pozyskano z odchodów hieny jaskiniowej Naukowcy po raz pierwszy zrekonstruowali mitochondrialne DNA nosorożca włochatego, który żył na terytorium Europy. Materiał genetyczny zachował się w skamieniałych odchodach wymarłego dra... Kiedy ostatni raz widziano tygrysa jawajskiego? Ten niepokój jest uzasadniony. Tygrys jawajski najprawdopodobniej wyginął, ponieważ utracił środowisko, w którym żył. Na początku XX wieku na Jawie żyło 28 mln ludzi, a kraj szybko się rozwijał. Potrzeba było coraz więcej terenu pod uprawę ryżu. W 1938 r. naturalne lasy pokrywały 23 proc. powierzchni wyspy. W 1975 r. już tylko 8 proc. Liczba ludności wzrosła zaś do 85 mln. W latach 70. tygrysy jawajskie – podobnej wielkości jak sumatrzańskie, ale z większą ilością cienkich pręg – żyły już tylko w prowincji Meru Betiri, w najwyższych górach na południowej Jawie. Do ich wymarcia przyczyniły się nie tylko ograniczenie i fragmentacja siedlisk. W poprzedniej dekadzie z powodu chorób w wielu rejonach Jawy zmniejszyło się pogłowie sambara sundajskiego, jednej z głównych zdobyczy tygrysów jawajskich. Zwierzęciu zagrażali również myśliwi i kłusownicy. W 1972 r. na terenach, gdzie przypuszczalnie żyły jeszcze tygrysy, utworzono rezerwat. Było już jednak za późno. Ostatniego przedstawiciela tygrysów jawajskich widziano w naturze w 1976 r. I aż do teraz wydawało się, że zwierzęta te na zawsze zniknęły z powierzchni Ziemi. Źródła: Phys.org, Cambridge University Press, Wikipedia Nasz ekspert Magdalena Salik Dziennikarka naukowa i pisarka, przez wiele lat sekretarz redakcji i zastępczyni redaktora naczelnego magazynu „Focus". Wcześniej redaktorka działu naukowego „Dziennika. Polska, Europa, Świat”. Pasjami czyta i pisze, miłośniczka literatury popularnonaukowej i komputerowych gier RPG. Więcej: magdalenasalik.wordpress.com
Zwierzęta kotowate - ewolucja i gatunki. Najważniejsze informacje
Zwierzęta kotowate przeszły długą drogę do formy, w której występują w dzisiejszym świecie. Jak przebiegała ewolucja kotowatych? Poniżej odpowiadamy na to pytanie.
W tym artykule: Ewolucja zwierząt kotowatych Pierwszy gatunek kotowatych Koty szablozębne Smilodon Lampart Lew afrykański Tygrys bengalski Wbrew pozorom, pierwotne formy wielkich kotów nie wykazywały cech wskazujących na to, że późniejsze tory ewolucji poprowadzą tę rodzinę do postaci superdrapieżników, zdolnych do polowania na duże ssaki roślinożerne. O tym, że kotowate trafiły na szczyt łańcucha pokarmowego, zadecydowały przede wszystkim zmiany klimatu, które pociągnęły za sobą poważne zmiany w środowisku. Na wstępie wypada wyjaśnić, czym właściwie są zwierzęta kotowate. To pojęcie odnosi się do rodziny zaliczanej do rzędu drapieżnych w gromadzie ssaków. Współcześnie klasyfikuje się je w 40 gatunkach podzielonych na rodzaje. Występują niemal na wszystkich kontynentach, a w swoim naturalnym środowisku najczęściej są szczytowymi drapieżnikami. Powyższe wynika z faktu, że mówimy tu o hipermięsożercach, czyli o gatunkach odżywiających się wyłącznie pokarmem mięsnym. Zanim jednak ci drapieżcy wspięli się na sam szczyt piramidy pokarmowej, musieli przejść długą drogę. Ewolucja zwierząt kotowatych Przodek dzisiejszych kotów wykształcił się na przełomie oligocenu i miocenu (25-16 mln lat temu). Mowa o rodzaju Proailurus, w którym wyróżnia się gatunek typowy Proailurus lemanensis. Zwierzę zamieszkiwało tereny dzisiejszych Niemiec, Hiszpanii, Mongolii i Nebraski. Pod względem kształtu i rozmiarów mógł przypominać współczesnego kota domowego. Podobnie jak dzisiejsze gatunki, miał oczy skierowane ku przodowi, które zapewniały mu widzenie stereoskopowe. Miał też spłaszczony pysk. Chcesz, by każdy kot cię kochał? Wystarczy jedna prosta sztuczka Nowe badanie wykazało, że powolne mruganie do kota zapewnia pozytywną komunikację między tobą a zwierzęciem – jest to kocia wersja uśmiechu. Na tym kończą się jednak wszelkie podobieństwa. Proailurus był wyposażony w zęby trzonowe, w jego szczęce nie było natomiast kłów - jednego z największych atrybutów łowieckich kotowatych. Pod względem anatomii, zdecydowanie bliżej mu było do dzisiejszych łaszowatych, co zdaje się sugerować, że kotowate i kotokształtne miały wspólnego praprzodka. W skałach młodszych niż te, w których odnajdywane są skamieniałości Proailurus, ślady kotowatych są niezwykle ubogie. "Okres posuchy", o którym mowa, trwał kilka milionów lat. Naukowcy nazywają go "kocią luką". Istnieje kilka teorii na temat tego stanu, jednak dokładna przyczyna jego wystąpienia nigdy nie została poznana. Pierwszy gatunek kotowatych Mniej więcej 15 mln lat temu miały miejsce istotne zmiany klimatyczne. Klimat przeistoczył się w suchy, a obszary, które wcześniej porastały gęste lasy, przybrały formę stepu i sawanny. Takie środowisko faworyzowało dużych roślinożerców, zdolnych przemierzać znaczne odległości. Zwierzyna łowna stawała się większa, co za tym idzie - zmiany ewolucyjne nie mogły ominąć drapieżników. Gepardy na krawędzi Najdelikatniejsze z wielkich kotów są równocześnie – paradoksalnie – najsprytniejsze i najtwardsze ze wszystkich Jednym z pierwszych dużych kotów był Homotherium - drapieżnik, który pod względem rozmiarów przypominał lwa, ale był wyposażony w krótki jak u rysia ogon. Zwierzę, o którym mowa, reprezentowało rodzinę machajrodonów, czyli tzw. kotów szablozębnych, które charakteryzowały się kłami znacznie dłuższymi niż kły dzisiejszych kotowatych. W tych samych ekosystemach występowały też inne duże koty, m.in. gepardy, lwy i lamparty (najstarsze skamieniałości z Afryki datowane są na ok. 3,5 mln lat). Należy jednak wyraźnie podkreślić, że ówczesne kotowate nie osiągnęły jeszcze szczytowej formy ewolucyjnej. To miało nastąpić dopiero z nastaniem plejstoceńskich epok lodowcowych. Właśnie wtedy wykształcił się rodzaj Smilodon, powszechnie nazywany tygrysem szablozębnym. Koty szablozębne Smilodon Najstarsze skamieniałości przedstawicieli tego rodzaju liczą 2,5 mln lat. Warto zaznaczyć, że współcześnie rozróżnia się trzy gatunki, składające się na rodzaj Smilodon. Najstarszym jest Smilodon gracilis, który żył w okresie od 2,5 mln do 50 tys. lat temu. Zdaniem paleontologów, wielki drapieżnik mógł osiągać masę do 100 kg. Jeszcze większy był Smilodon fatalis, żyjący w okresie datowanym od 1,5 mln do 10 tys. lat temu. To zwierzę mogło ważyć 280 kg. Największym kotowatym z tego rodzaju był jednak Smilodon populator, żyjący w okresie od 1,5 mln do 10 tys. lat temu. Ten kot osiągał masę do 400 kg. Warto zwrócić uwagę, że największy i prawdopodobnie najgroźniejszy tygrys szablozębny żył jeszcze 10 tys. lat temu. Oznacza to, że nasi przodkowie najprawdopodobniej często mieli z nim do czynienia. Przodek kota domowego znaleziony w polskich jaskiniach. Odkryto szczątki sprzed 7 000 lat W czterech polskich jaskiniach, położonych w pobliżu historycznych osad hodowlanych, znaleziono szczątki dzikich kotów pochodzące sprzed blisko 7 tysięcy lat. Przodkowie dzisiejszych kotów ... <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/zbik-europejski-na-zdjeciu-zwierze-w-parco-natura-viva-we-wloszech-7000-lat-temu-zamieszkiwal-te-same-tereny-co-zbik-z-bliskiego-wschodu-w-rejonie-dzisiejszej-polski-fot-photograph-by-joel-satore-national-geographic-photo-ark-313ccad.jpeg" width="938" height="565" alt="Żbik europejski (na zdjęciu, zwierzę w Parco Natura Viva we Włoszech) 7000 lat temu zamieszkiwał te same tereny, co żbik z Bliskiego Wschodu w rejonie dzisiejszej Polski (fot. Photograph by Joel Satore, National Geographic Photo Ark)" title="Żbik europejski (na zdjęciu, zwierzę w Parco Natura Viva we Włoszech) 7000 lat temu zamieszkiwał te same tereny, co żbik z Bliskiego Wschodu w rejonie dzisiejszej Polski (fot. Photograph by Joel Satore, National Geographic Photo Ark)" /> Przez długi czas szablozębne funkcjonowały tuż obok innych dużych kotów. Trzeba jednak zaznaczyć, że ich anatomia była zupełnie inna. Posturą bardziej przypominały niedźwiedzia. Nie goniły swojej ofiary, a polowały z zasadzki. Co ciekawe, naukowcy są zdania, że ich szczęki były słabsze niż współczesnych wielkich kotowatych. Nie zmienia to jednak faktu, że dzisiejsze gatunki wywodzą się z osobników żyjących wiele milionów lat temu. Kilka najciekawszych opisujemy poniżej. Lampart Praprzodek lamparta najprawdopodobniej zapoczątkował linię wielkich kotów, która pojawiła się na naszej planecie mniej więcej 6,4 mln lat temu. Obecnie, gatunki tego rodzaju zamieszkują Azję i Afrykę. Ich naturalnym środowiskiem są gęste lasy, ale można spotkać je także na sawannach oraz w obszarach górskich. Lamparty osiągają długość od 100 do 150 cm, a masa ich ciała dochodzi do 90 kg. Warto podkreślić, że wciąż niewiele wiemy na temat zwyczajów tego kota. Lamparty są na tyle czujne, że trudno je śledzić nawet w rezerwatach. Lew afrykański Z tej samej linii wywodzi się lew afrykański. Najstarsze skamieniałości linii rozwojowej tego kota liczą sobie 3,5 mln lat. W późnym plejstocenie, wczesne formy tego zwierzęcia były najbardziej rozpowszechnionymi ssakami lądowymi, zamieszkującymi obie Ameryki, Eurazję i Afrykę. Współcześnie, lwy spotykamy wyłącznie w Afryce (z wyjątkiem lwa azjatyckiego, który nielicznie występuje w Indiach). Dorosły samiec osiąga długość do 250 cm i może ważyć nawet 280 kg. Co ciekawe, lwy są jedynymi kotowatymi, które żyją w grupach rodzinnych. Badanie DNA ujawnia sekrety wilkorów z „Gry o Tron” Wymarły rodzaj olbrzymiego drapieżnika epoki lodowcowej, na którym George R.R. Martin oparł wilkory z „Gry o Tron”, okazuje się być bardziej odległym kuzynem współczesnych wilków niż... Tygrys bengalski Może się wydawać, że współczesne tygrysy są spokrewnione z tygrysami szablozębnymi. W rzeczywistości, ewolucję obu gatunków dzieli kilka milionów lat. Najliczniejszym podgatunkiem tego kota jest tygrys bengalski, którego dziką populację szacuje się na ok. 1700-1900 osobników. Występuje na Półwyspie Indochińskim, gdzie zasiedla lasy tropikalne, bagienne i rozległe łąki. Osiąga długość do 310 cm i masę do 325 kg. Nasz ekspert Artur Białek Dziennikarz i redaktor. Wcześniej związany z redakcjami regionalnymi, technologicznymi i motoryzacyjnymi. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o historii, kosmosie i przyrodzie, ale nie boi się żadnego tematu. Uwielbia podróżować, zwłaszcza rowerem na dystansach ultra. Zamiast wygodnego łóżka w hotelu, wybiera tarp i hamak. Prywatnie miłośnik literatury.
66-latka straciła rękę, bo chciała pogłaskać tygrysa. Kontrowersje wokół hodowli dzikich kotów
Historia 66-latki odwiedzającej hodowlę dzikich kotów w czeskim miasteczku Chvojenec, powinna być nauczką dla innych. Wbrew zakazom kobieta próbowała pogłaskać tygrysa spacerującego po wybiegu. Kiedy przełożyła rękę przez ogrodzenie, zwierzę dotkliwie ją pogryzło. Lekarze musieli amputować rękę aż do łokcia.
Do tragicznego wypadku doszło w grudniu, w powiecie pardubickim. Kobieta miała przyjechać na farmę, aby odwiedzić kuzynkę, która prowadzi tamtejszą stajnię. – Sześćdziesięciosześcioletnia kobieta spacerowała wraz ze swoją krewną w pobliżu zakratowanego wybiegu dla tygrysów i chociaż kilkakrotnie ostrzegano ją, by tego nie robiła, włożyła rękę do klatki, bo chciała pogłaskać tygrysa – powiedziała rzeczniczka regionalnej policji Dita Holečková. Na miejsce zdarzenia natychmiast przybyły służby ratownicze i policja. Ciężko ranna kobieta została przewieziona do szpitala. – Do incydentu doszło około pierwszej po południu. Kobieta doznała poważnych obrażeń górnej części ciała. Po przybyciu na miejsce nasza załoga opatrzyła kobietę, podała jej środki przeciwbólowe, a następnie ranna została przewieziona w stabilnym stanie do Szpitala Uniwersyteckiego w Hradcu Králové – powiedział Aleš Malý, rzecznik pogotowia ratunkowego w Pardubicach. Niestety obrażenia, jakie odniosła kobieta, były na tyle poważne, że lekarzom nie udało się uratować ręki kobiety. Przedstawiciel szpitala, w którym operowana była 66-latka, powiedział, że lekarze musieli skupić swoje starania na uratowaniu jak największej części kończyny. Ostatecznie zdecydowano o amputacji części ręki. Wiadomość o zdarzeniu błyskawicznie obiegła krajowe media, a w sieci natychmiast podniosły się głosy oburzenia. Aktywiści przeciwni przetrzymywaniu dzikich kotów w niewoli i prowadzeniu hodowli dzikich zwierząt, winą za incydent obarczyli lekkomyślność kobiety oraz właściciela hodowli. Wstępny raport policji potwierdza, że ranna jest częściowo winna wypadku. Teraz policja sprawdzi, czy hodowca dzikich zwierząt nie naruszył przepisów dotyczących bezpieczeństwa. Według policji właściciel nie był obecny na farmie w chwili wypadku. "Nie znaleźliśmy uchybień" Na oficjalnej stronie internetowej hodowli w Chvojenecu można znaleźć ofertę wycieczki z przewodnikiem, która oferuje także kontakt ze zwierzętami. Mowa nie tylko o tygrysach – na farmie spotkać można również karakale, serwale, lwy, lamparty i rysie. Po wypadku strona została zaktualizowana, a zapis o zabawie z wielkimi kotami zniknął. Podkreślono za to, że głaskać można jedynie kocięta, a nie dorosłe osobniki. Tygrysy, podobnie jak inne duże koty, z wiekiem stają się bardziej agresywne i nie pozwalają na kontakt. Ośrodek pozostaje pod nadzorem agencji weterynarii. W maju tego roku przedstawiciele urzędu odwiedzili hodowlę i oświadczyli, że nie znaleźli uchybień. – Odwiedzamy hodowlę na podstawie wieloletniego planu przeglądów. Nie znaleźliśmy żadnych usterek – powiedziała Jaroslava Sobková, kierownik Wydziału Ochrony Zwierząt Okręgowej Administracji Weterynaryjnej w Pardubicach. Ryś uciekł na wolność W czeskich mediach pojawiły się też doniesienia, że w przeszłości z ośrodka w Chvojenecu miał uciec inny z kotów – ryś. „Podobno do dziś wędruje po czeskich lasach” - podaje portal blesk.cz. – Zgadza się, ryś jest już dziki i umie polowaće. Według naszych informacji porusza się na terenie dwóch łowisk w rejonie Žďárské vrchy. Świadczą o tym zdjęcia z fotopułapek – przyznaje Stanislav Císař, dyrektor Okręgowego Związku Łowieckiego Žďár nad Sázavou. Czeski portal podaje, że ryś uciekł z farmy w październiku 2019 roku. Właściciel hodowli kilkukrotnie próbował sam schwytać zwierzę, ale mu się to nie udało. Kot początkowo podchodził do ludzi licząc, że otrzyma od nich pożywienie, ale ostatecznie nauczył się zdobywać je samodzielnie. Teraz przeszkadza jedynie myśliwym i innym zwierzętom zamieszkującym okoliczne lasy. Poluje głównie na sarny.
Tygrys azjatycki krytycznie zagrożony. Jak człowiek doprowadził wielkie koty na skraj wyginięcia
Jedno z najbardziej charakterystycznych zwierząt żyjących współcześnie, którego wygląd kojarzą praktycznie wszyscy, a mimo to niedługo może bezpowrotnie zniknąć. Co sprawia, że tygrys azjatycki jest podziwiany, jednak wyniszczany?
Tygrys azjatycki: charakterystyka Tygrys azjatycki (Panthera tigris) jest największym drapieżnym kotem z rodzaju Panthera i jednocześnie jednym z największych współczesnych drapieżników na świecie. Pod tym względem na lądzie ustępuje tylko niedźwiedziowi brunatnemu i polarnemu. Przypadkowe spotkanie z tygrysem na pewno do przyjemnych nie będzie należało, ponieważ zwierzę to znacząco przeważa nad człowiekiem pod względem wielkości i masy ciała. Dorosłe samce ważą do 300 kilogramów przy 3-metrach długości ciała, ale mogą być znacznie większe. Największy w historii tygrys ważył aż 423 kg. Mimo to doskonale skacze, pływa i biega – nawet z prędkością 60 km/h. Dla porównania, człowiek może biec z maksymalną prędkością 45 km/h, ale – nie oszukujmy się – niewielu z nas jest w stanie tyle osiągnąć. Tygrys azjatycki posiada szereg podgatunków różniących się zewnętrznie głównie pręgami i kolorem sierści wynikającym z miejsca ich występowania. Zaliczają się do nich tygrys syberyjski, tygrys bengalski, tygrys indochiński, tygrys sumatrzański, tygrys malajski czy tygrys chiński, który prawdopodobnie już wymarł na wolności. Niezależnie jednak od tego, który podgatunek spotkamy – po prostu nie da się ich pomylić z żadnym innym zwierzęciem żyjącym współcześnie na naszej planecie. Do jego najbardziej charakterystycznych cech należą wyraziste pręgi i umaszczenie zależne od podgatunku oraz pory roku. Ich ciało jest bardzo masywne z krótkimi, ale muskularnymi nogami, które sprawiają, że tygrys jest w stanie skoczyć na 5 metrów wzwyż i aż 8-9 metrów w dal. Gdzie żyją i co jedzą tygrysy azjatyckie? Tygrysy preferują mocno zalesione tereny z dostępem do wody: od tropikalnych lasów deszczowych, poprzez zbocza Himalajów a na zaśnieżonej tajdze skończywszy. Obecnie jednak występują w małych, odizolowanych od siebie populacjach pomiędzy Indiami a Wietnamem i Tajlandią oraz w Chinach, na wschodzie Rosji i na Sumatrze. W ciągu ostatnich 100 lat populacja na wolności została niemalże wytrzebiona w wyniku licznych polowań oraz niszczenia ich naturalnego środowiska. Szacuje się, że w tym czasie tygrysy utraciły aż 93 proc. swojego pierwotnego terytorium zajmującego niemalże całą kontynentalną część południowo-wschodniej Azji. Tygrys podobnie jak wszystkie koty jest drapieżnikiem mięsożernym. Opisywany gatunek stoi na najwyższym poziomie łańcucha pokarmowego, więc niewiele zwierząt jest w stanie mu się przeciwstawić. Praktycznie są to tylko nosorożce, niedźwiedzie i słonie, ale zdarza się, że tygrys porywa ich młode. Z natury unika jednak konfrontacji z przeciwnikami, którzy mogą być dla niego zagrożeniem. Preferuje ssaki kopytne, jak bawoły czy dzikie świnie, ale nie gardzi nawet gryzoniami, rybami czy niewielkimi krokodylami. Zdarzały się także ataki na ludzi, jednak są one tłumaczone pomyłką. Ile żyją tygrysy azjatyckie? W naturalnym środowisku długość życia tygrysów wynosi od 10 do 15 lat, jednakże w rzeczywistości niewiele osobników ma okazję dożyć starości. Przede wszystkim niewiele młodych wchodzi w dorosłość – szacuje się, że tylko jedno z całego miotu, w którym zwykle są 3-4 tygrysiątka. Pierwszego roku nie przeżywa 1/3, a dwóch lat nawet połowa tygrysiąt. Zabija je często samiec, który w ten sposób chce zdobyć dominację i przyśpieszyć gotowość samicy do ponownej kopulacji. Wiele tygrysów ginie również przez powodzie czy pożary lasów, nierzadko wywołane przez człowieka, żeby oczyścić nowe tereny pod uprawy rolne. W niewoli tygrysy azjatyckie potrafią dożyć nawet 20 lat. Najstarszy potwierdzony przypadek to tygrys mający aż 26 lat. Tygrys azjatycki: dlaczego jest zagrożonym gatunkiem? Istnieje wiele czynników wpływających na fakt, że tygrysy azjatyckie są obecnie gatunkiem zagrożonym wymarciem. Przede wszystkim, przyczyniają się do tego ich zachowania socjalne oraz sposób pozyskiwania pożywienia. Wiele tygrysów ginie bowiem podczas ataków na duże ssaki kopytne, które – w razie porażki – potrafią uśmiercić swojego niedoszłego oprawcę. Wiele z nich ginie również w walkach z niedźwiedziami, stadami wilków bądź, w przypadku naruszenia obcego terytorium, z innymi samcami tygrysów. Tradycyjnie jednak zagrożeniem numer jeden jest człowiek. We wschodniej Azji, a w szczególności w Chinach, bardzo rozwinięte jest kłusownictwo specjalizujące się w polowaniu na tygrysy i pozyskiwaniu z nich futra, pazurów czy kłów. Chińska medycyna ludowa bardzo ceni sobie części ciała tygrysów a futro to bardzo cenne trofeum myśliwskie. Szacuje się, że na początku XX wieku w południowo-wschodniej Azji żyło ponad 100 tysięcy tygrysów, a w 2010 roku już tylko 3200. Figurują w Czerwonej Księdze IUCN jako gatunek zagrożony wyginięciem, z czego dwa podgatunki zaliczono do krytycznie zagrożonych, a trzy do wymarłych całkowicie. Tylko w ubiegłym wieku wyginęły trzy podgatunki, to jest: kaspijski, balijski i jawajski. Aktualnie tygrysy są pod ścisłą ochroną, a 13 krajów, w których żyją na wolności, zawarło porozumienie, którego efektem są plany podwojenia liczebności tygrysów do 2022 roku. Istnieje szansa choćby na częściowe powodzenie biorąc pod uwagę, że w 2016 roku zanotowano już 3890 osobników, a więc o 690 więcej niż jeszcze 6 lat wcześniej. Ciekawostki o tygrysie azjatyckim Wprawdzie tygrys azjatycki jest największym drapieżnym ssakiem z rodziny kotowatych, ale istnieje w niewoli nieco większa odmiana. Mowa o legrysie, który jest mieszańcem samca lwa z samicą tygrysa. Jest to wynik celowego krzyżowania, które praktycznie nie zdarza się w naturalnym środowisku ze względu na różnice w zasięgu występowania i konflikty między oboma gatunkami. Umaszczenie legrysów łączy zwykle cechy lwa i tygrysa. Ponadto, są od nich większe i żyją dłużej. Samce są bezpłodne, ale samice mogą rodzić potomstwo. Tygrysy azjatyckie są bardzo żarłoczne. Jednorazowo zjadają od 20 do 35 kilogramów mięsa a wygłodniałe potrafią zjeść nawet 50 kg. Pomiędzy jedną ofiarą a drugą są w stanie jednak głodować kilka dni. Mimo iż są bardzo sprawnymi drapieżnikami, to, szacuje się, że tylko 1 na 10-20 ataków kończy się powodzeniem. Kiedy już jednak upolują, są w stanie z 50-kilogramową ofiarą w pysku skoczyć na wysokość nawet 2 metrów. Ze wszystkich żyjących obecnie 3890 osobników aż połowa żyje w Indiach, gdzie utworzono 18 specjalnych rezerwatów. Dla hinduskiego rządu było to zadanie niezwykle trudne politycznie, ponieważ wymagało nie tylko wyznaczenia terenu na mapie, lecz także fizyczną ingerencję w życie obywateli. W wyniku tych działań około 6000 wiosek trzeba było przesiedlić w rejony buforowe. Włącznie ze wspomnianymi „buforami” powierzchnia wszystkich rezerwatów w Indiach liczy 28 000 km² z czego 10 000 km² stanowią tereny całkowitej ochrony, pozbawionej jakiejkolwiek ingerencji człowieka.
Tygrysów trzymanych w niewoli jest więcej niż na wolności. Dla rozrywki i zabawy
Niektóre tygrysy są trzymane w przydrożnych minizoo. Inne stają się nietypowymi „zwierzętami domowymi”, którymi co bogatsi hodowcy mogą pochwalić się przed sąsiadami. Jeszcze inne wypożyczane są do produkcji kinowych i reklamowych. Brak regulacji dotyczących dużych kotów stanowi zagrożenie dla zwierząt i ludzi.
We wrześniu 2018 roku Sharon Guynup i Steve Winter – dziennikarka i fotograf National Geographic – odwiedzili posiadłość Jamesa Garretson, właściciela prywatnej hodowli tygrysów. Garretson proponował turystom – oczywiście za odpowiednią opłatą – możliwość karmienia młodych kociąt, zdjęcia z tygrysami czy zabawę w pobliżu stada. Guynup opisuje jak w czasie wizyty u Garretsona została zaatakowana przez niesforne tygrysiątko, które nie dość, że omal nie zniszczyło sprzętu fotograficznego jej kolegi, to zostawiło na jej udzie kilkucentymetrowe zadrapanie. Zachowanie tygrysa jego właściciel skwitował śmiechem i stwierdził, że tak przecież dokazują małe koty. „Później dowiedziałem się, że siedem tygrysów znajdujących się pod opieką Garretsona w innym ośrodku zabiło kobietę w 2003 roku. Dokumenty sądowe stwierdzają, że koty były „niezwykle głodne” i sięgnęły przez cienkie ogrodzenie, by oderwać ramię Lyndy Brackett” – pisze Garretson w obszernym artykule poświęconym „tygrysiemu biznesowi”. Lydny – 35-latka pracująca w posiadłości Garretsona jako wolontariuszka – wykrwawiła się na śmierć. Hodowca musiał zapłacił grzywnę w wysokości blisko 33 tys. dolarów i został objęty zakazem hodowania, sprzedawania i wystawiania tygrysów i innych dzikich zwierząt. Ale zdobył nową licencję na hodowlę – wystawioną na jego partnerkę. Kilka miesięcy po wizycie reporterów National Geographic na farmie Garretsona, pojawili się u niego aktywiści z Turpentine Creek Wildlife Refuge, aby odebrać mu chore, wymizerowane i często na skraju życia i śmierci zwierzęta. Dwuletnie śledztwo W swoim reportażu Guynup i Winter prezentują wyniki trwającego dwa lata śledztwa. W tym czasie odwiedzili dziesiątki większych i mniejszych miejscowości w Stanach Zjednoczonych i odkryli, że w USA najprawdopodobniej więcej tygrysów żyje w niewoli niż na wolności. „Chcieliśmy dowiedzieć się, kim są ich właściciele, jakie są ich warunki życia, jak luźne przepisy pozwoliły im na rozmnażanie zwierząt i sprzedawanie ich w całym kraju” – mówi reporterka. Reporterzy odkryli, że większość tygrysów w Stanach żyje w małych ogrodach zoologicznych i atrakcjach dla zwierząt – znanych w branży jako „przydrożne zoo” – gdzie standardy opieki mogą się znacznie różnić, w niektórych przypadkach zagrażając zwierzętom i ludziom, którzy je odwiedzają. Na przełomie XIX i XX wieku około 100 000 tygrysów żyło wolno na terenach Azji. Dziś – głównie przez niszczenie ich siedlisk oraz kłusownictwo (w tym modę na tygrysie futra panującą w latach 60. XX wieku) – dziko żyjących kotów jest niespełna 4 tysiące. W tamtych czasach – złotej epoce kłusownictwa i nielegalnych hodowli – wielkie koty udomowiono i sprowadzono do Stanów jako nietypowe zwierzęta domowe. W Stanach Zjednoczonych może być od 5 000 do 10 000 tygrysów w niewoli. Nikt, w tym urzędnicy państwowi, nie wie dokładnie, ile ich jest, i nie ma nadrzędnego prawa federalnego regulującego posiadanie dużych kotów – przyznaje Carson Barylak, specjalistka ds. polityki z Międzynarodowego Funduszu na rzecz Dobrostanu Zwierząt. Niektóre stany zakazują posiadania tygrysów na własność, inne wymagają specjalnych zezwoleń i licencji. Cztery stany nie mają żadnych regulacji w tym temacie, a – jak mówi Barylak – w niektórych rejonach „łatwiej jest kupić tygrysa niż adoptować kociaka z lokalnego schroniska dla zwierząt”. Poza prawem Hodowlę i handel tygrysami w Stanach Zjednoczonych napędza rozrywka. W szczególności atrakcje, które pozwalają klientom głaskać, karmić i pozować z młodymi tygrysami. Komercyjni hodowcy zapewniają stałą dostawę małych tygrysiąt. Turyści przytulają, karmią butelką i robią zdjęcia uroczym kociakom w przydrożnych ogrodach zoologicznych, na lokalnych festynach i w parkach safari. Szybka sesja zdjęciowa lub pięciominutowe przytulanie kosztuje od 10 do 100 dolarów. Trzygodzinna wycieczka do zoo z obsługą młodych może kosztować 700 dolarów za osobę. Goście często słyszą, że pieniądze za bilety pomagają ratować dzikie tygrysy. Wychodzą szczęśliwi i publikują selfie w mediach społecznościowych. W niektórych stanach takie działania komercyjne są legalne, jeśli są odpowiednio licencjonowane przez agencje, której zadaniem jest egzekwowanie minimalnych standardów opieki nad zwierzętami na mocy Ustawy o dobrostanie zwierząt. Jednak w wielu obiektach, które odwiedzili reporterzy Nat Geo, stwierdzili złe traktowanie zwierząt i szereg nielegalnych działań, w tym handel dzikimi zwierzętami. Popyt na młode tygrysiątka prowadzi do powstawania pseudohodowli. Samice wydają na świat dwa lub trzy mioty rocznie. To duże obciążenie dla zwierzęcia, które na wolności w normalnych warunkach wydaje jeden miot na dwa lata. Młode są odbierane matkom wkrótce po urodzeniu, wiele jest źle karmionych, część szybko umiera pozbawiona opieki weterynaryjnej, a inne trafiają do kolejnych hodowli. Kiedy mają zaledwie kilka tygodni, młode zaczynają „pracę” z turystami. A już w wieku trzech lub czterech miesięcy tygrysy są uznawane za zbyt duże i niebezpieczne, aby dalej występować przed publicznością. Wtedy trafiają do klatek jako okazy do podziwiania na wybiegach. Zdrowsze osobniki są wykorzystywane do dalszej hodowli i rozrodu. Część jest sprzedawana, a co bardziej niepokorne zostają uśpione i „sprzedane na części”. Futra, zęby, sproszkowane kości jako element pseudomedycyny trafiają najczęściej do Chin. „W naszych podróżach widzieliśmy koty trzymane w najróżniejszych warunkach. Widzieliśmy koty krążące po obrzeżach brudnych, przypominających więzienia klatek, a także spokojne koty w dużych, bujnych siedliskach. Niektóre były piękne i zadbane. Inne miały blizny, były chude lub grube, apatyczne lub pokryte otwartymi ranami. Niektóre wykazywały objawy chowu wsobnego lub złego odżywiania i były kalekie, zezowate lub zdeformowane. Żaden nie wydawał się takim pewnym siebie drapieżnikiem o szerokim zasięgu, jakim wyewoluowała Panthera tigris” – pisze Sharon Guynup. Cały tekst reportażu znajdziesz tutaj: NationalGeographic.com: Captive tigers in the U.S. outnumber those in the wild. It's a problem
Wrocławskie zoo chwali się małą tygrysicą. Należy do krytycznie zagrożonego gatunku
Na facebookowym profilu ZOO Wrocław pojawiło się nagranie, na którym możemy podziwiać pierwsze spacery małej tygrysicy sumatrzańskiej, jakie odbywa pod czujnym okiem mamy. Choć tygrysiczka przyszła na świat 23 maja, zoo dopiero teraz postanowiło pokazać ją światu.
ZOO Wrocław ma powody do dumy, bo mała tygrysica to pierwsze młode z tego krytycznie zagrożonego gatunku, które przyszło na świat w Polsce po ośmiu latach przerwy. Tygrysy sumatrzańskie to jeden z ośmiu podgatunków tygrysa. Są nieco mniejsze od innych gatunków, a ich znakami rozpoznawczymi są charakterystyczna grzywa i futro na pysku przypominające „bokobrody”. Rodzicami tygrysiczki są 7-letnia Nuri urodzona w zoo w Paignton, która do Wrocławia trafiła w czerwcu w 2015 roku oraz 11-letni Tengah, który urodził się w zoo w Rheine w Niemczech, a mieszka we Wrocławiu od maja 2010 r. – Poród małej tygrysicy był rodzinny, ponieważ tygrysy były połączone i wydarzenie obserwował samiec. Po narodzinach matka wylizała kocię, które chwilę później zaczęło ssać mleko, a ojciec obwąchał je i odszedł na bok – opowiadała o wyjątkowym wydarzeniu opiekunka tygrysów, Beata Niewęgłowska. Dwumiesięczna obecnie kotka wychodzi od kilku dni na wybieg, pod czujnym okiem matki, dzięki czemu zwiedzający nareszcie mogą ją zobaczyć. Jest jeszcze trochę nieporadna, ale to dodaje jej uroku, który rozmiękczy każde serce. Tygrysica jeszcze nie ma imienia, ale ZOO Wrocław zapowiedziało, że wkrótce w swoich social mediach ogłosi konkurs na imię tak, aby miłośnicy zwierząt mogli aktywnie wziąć udział w opiece nad kotem. Zoo poszukuje też opiekuna dla kotki, czyli firmy, która zechce ją symbolicznie adoptować i wesprzeć finansowo. Na skraju przetrwania Tygrysy sumatrzańskie w naturze występują w północnych, górskich rejonach Sumatry. Największym zagrożeniem, z jakim muszą się borykać jest kłusownictwo. „Giną by stać się częścią pseudo medykamentów chińskiej medycyny. Każda część ich ciała uważana jest za lekarstwo, np. sproszkowany ogon ma leczyć nudności, maść z kamieni żółciowych zmęczenie oczu, a roztarty mózg trądzik” – czytamy na stronie wrocławskiego ogrodu zoologicznego. Jedyną szansą na przetrwanie gatunku jest hodowla zachowawcza w niewoli. Jak podaje ZOO Wrocław, skalę zagrożenia gatunku najlepiej pokazuje fakt, że na całym świecie prowadzona jest jedna wspólna hodowla zachowawcza. Osobników zdolnych do rozmnażania i wydawania na świat młodych jest bowiem tak niewiele, że niemożliwe jest prowadzenie programów regionalnych. – Szacuje się, że zostało w naturze około 400-500 osobników, w ogrodach zoologicznych żyje ich zaledwie 272. Do tego nasze doświadczenie wskazuje, że ten podgatunek tygrysa nie rozmnaża się tak łatwo jak inne – w zeszłym roku urodziło się tylko 13 młodych. Te fakty pokazują, że nie mamy czasu, musimy działać i ratować te piękne koty – mówi Radosław Ratajszczak, prezes wrocławskiego zoo. – W ramach Światowego Stowarzyszenia Ogrodów Zoologicznych i Akwariów (WAZA) prowadzony jest jeden program hodowlany, bez podziału na regiony. Do tego Europejskie Stowarzyszenie Ogrodów Zoologicznych i Akwariów (EAZA) przeciwdziała handlowi tygrysami i ich częściami nie tylko w Azji, ale również w Europie, bo problem jest światowy. Kupując leki czy suplementy diety tradycyjnej medycyny chińskiej musimy być wyjątkowo wyczuleni na skład, bo mogą być w nim ukryte składniki z części zwierząt, jak tygrysy – dodaje Ratajszczak. View oEmbed on the source website Nielegalne hodowle kwitną Wrocławski ogród podkreśla też zagrożenie jakim jest nielegalny i niehumanitarny handel tygrysami w ramach tzw. peting business, który mimo różnych akcji informacyjnych, kampanii społecznych i wprowadzania zakazów prawnych, wciąż przybiera na sile. Wrocławskie zoo uczula, aby nie ulegać pokusie posiadania słodkiego zwierzęcia lub zrobieniu sobie z nim „modnego” zdjęcia. Przede wszystkim warto przyjrzeć się w jakich warunkach trzymane są zwierzęta, które chcemy wynająć na przyjęcie czy do produkcji reklamowej. Handlarze zaangażowani w tego typu „biznes” często wykorzystują luki prawne i pod przykrywką ratowania i ochrony gatunków tworzą pseudo hodowle. W nich na świat przychodzą tygrysie hybrydy, a zwierzęta żyją w skrajnie złych warunkach. Z kolei handlarze zarabiają krocie na naiwnych klientach. View oEmbed on the source website Jednym z najbardziej bezczelnych „przekrętów” jest tworzenie sanktuariów tygrysów i sprzedaż „wolontariatu”. Zwykle przebywają tam młode osobniki, które kiedy stają się niebezpieczne są na ogół „sprzedawane na części” lub dalej mnożone, aby dostarczać młodych do głaskania i tulenia – opisuje makabryczny proceder ZOO Wrocław. Co zaskakujące, w USA jest więcej tygrysów na takich „farmach” niż w środowisku naturalnym w Azji! Dlatego ZOO Wrocław apeluje, aby podróżując po świecie, jako turyści, unikali tego typu „atrakcji”, co na pewno przysłuży się zwierzętom. Zoo zachęca również do wspierania m.in. fundacji Dodo działającej na rzecz ochrony gatunkowej zwierząt w środowisku naturalnym. Wystarczy kupić bilet ZOO NA RATUNEK lub wesprzeć konto fundacji.
Tygrys w zoo zarażony koronawirusem. To pierwszy taki przypadek na świecie
Pozytywny wynik testu na obecność Covid-19 stwierdzono u tygrysa w ogrodzie zoologicznym w Nowym Jorku. Zwierzę zaraziło się od człowieka.
Czteroletnia samica tygrysa malajskiego (Panthera tigris jacksoni) w Bronx Zoo jest pierwszym znanym przypadkiem zwierzęcia zakażonego koronawirusem Sars-CoV-2, u którego wystąpiły objawy choroby. U Nadii, bo tak nazywa się tygrysica, pod koniec marca pojawił się niepokojący suchy kaszel. Samica została najprawdopodobniej zarażona przez pracownika zoo przechodzącego infekcję w sposób bezobjawowy. Uważa się, że wirusa mogło złapać sześć innych zwierząt. Jak zapewnia Bronx Zoo, wynik testu został potwierdzony przez National Veterinary Services Laboratory w Iowa. „To pierwsza taka sytuacja na świecie, gdy człowiek zaraził zwierzę, a zwierzę zachorowało” - powiedział Paul Calle, główny lekarz weterynarii w nowojorskim zoo, w wywiadzie dla agencji prasowej Reuters. Dotychczas odnotowywano pojedyncze przypadki zakażeń zwierząt domowych, ale eksperci podkreślali, że nie było wystarczających dowodów, by stwierdzić, że zwierzęta mogą chorować na COVID-19 lub roznosić wirusa. Nadia, jej siostra Azul, a także dwa tygrysy amurskie i trzy lwy afrykańskie, u których wystąpiły objawy, zostały poddane leczeniu i - jak zapewniają przedstawiciele zoo – wkrótce powinny powrócić do pełni zdrowia. Mają mniejszy apetyt, ale poza tym dobrze znoszą infekcję, wchodzą w interakcję z weterynarzami i opiekunami, są bystre i czujne. Inne duże koty w nowojorskim zoo – pozostałe cztery tygrysy, lamparty śnieżne, gepardy, lamparty, puma i serwal - nie wykazują żadnych objawów choroby. Na razie dokładnie nie wiadomo, w jaki sposób przebiega infekcja wirusowa u takich zwierząt jak tygrys czy lew, ponieważ różne gatunki mogą reagować odmiennie na wirusa. Wszystkie zwierzęta z Bronx Zoo, które miały do czynienia z zakażonym, są pod opieką weterynaryjną i objęto je ścisłym monitoringiem. Calle zapewnia, że podzieli się doświadczeniami z innymi ogrodami zoologicznymi i instytucjami badającymi transmisję Covid-19. Wszystkie cztery zoo prowadzone przez Wildlife Conservation Society w Nowym Jorku, w tym Bronx Zoo, są zamknięte dla zwiedzających od 16 marca. W celu ochrony zwierząt i ich opiekunów we wszystkich obiektach zostaną wprowadzone dodatkowe środki ostrożności. W oświadczeniu zoo, czytamy że „jak na razie nie ma dowodów na to, by jakakolwiek osoba w USA została zarażona koronawirusem przez zwierzęta, zwłaszcza domowe”. Takie jest również stanowisko Światowej Organizacji Zdrowi („nie ma dowodów na to, że psy domowe lub koty mogą przenosić koronawirusa”). Infekcja Nadii rodzi natomiast nowe pytania na temat przenoszenia wirusa z człowieka na zwierzęta. WHO podaje, że trwają badania nad lepszym zrozumieniem tego problemu i wzywa każdego, kto zachorował, do ograniczenia kontaktu ze zwierzętami domowymi. Eksperci zajmujący się ochroną przyrody ostrzegają, że wirus może stanowić zagrożenie dla niektórych zwierząt, takich jak np. małpy człekokształtne. Źródło: bbc.com
Tygrysy jako sposób na biznes w USA. Pięciominutowe przytulanie kosztuje do 100 dol.
Tygrysy są w sytuacji kryzysowej. U zarania XX w., gdy Rudyard Kipling napisał Księgę dżungli, ok. 100 tys. tych kotów przemierzało Azje. Zostały wytępione przez polowania dla trofeów, szalona modę na futra w USA i Europie w latach 60 tych, kurczące się siedliska, konflikty z ludźmi i kłusownictwo. Dziś w stanie dzikim żyje ich może 3,9 tys. Są bliższe wymarcia niż jakiekolwiek inne wielkie koty.
Tygrysy z sąsiedztwa Masowy napływ pręgowanych kotów do USA nastąpił na początku XIX. Tłumy przybywały oglądać zwierzęta z odległych krain w wędrownych menażeriach. Dziś jedne żyją w przydrożnych ZOO, inne są domowymi pupilami. Wiele jest maltretowanych. Wielkie koty trzymane w niewoli w USA są liczniejsze od tygrysów żyjących w stanie dzikim. Małe firmy oferujące okazję do pogłaskania tygryska i sfotografowania się z nim napędzają cykl nadużyć, w ramach którego młode koty są wyrzucane, gdy przestaną być przydatne. Tygrysiątka, zwłaszcza białe, to żyła złota. Turyści tulą, karmią butelkami i pstrykają sobie fotki z cudownymi maluchami w przydrożnych ogrodach, parkach safari i na wiejskich jarmarkach. Szybkie zdjęcie albo pięciominutowe przytulanie kosztuje od 10 do 100 dol. Trzygodzinna wycieczka po zoo połączona z trzymaniem kociaka – nawet 700 dol. Zwiedzającym często mówi się, że pomagają ratować dzikie tygrysy, wiec wyjeżdżają uszczęśliwieni i zamieszczają zdjęcia w mediach społecznościowych W kuchni swego domu w Broken Arrow Lori Ensign-Scroggins karmi kurczakiem Langleya, 130-kilogramowego tylegrysa (potomka samca tygrysa i samicy będącej skrzyżowaniem lwa z tygrysem) obserwowana przez Amande Badinger. Langley urodził się prawie ślepy i utykał, co może wynikać z hybrydyzacji. Został adoptowany, kiedy stał się zbyt duży, żeby go głaskać. Skrzeki, dobiegające z wnętrza schludnego wiejskiego domu, przywodziły na myśl raczej papugi niż tygrysiątka. Potem James Garretson przyniósł Hulka do salonu, gdzie rodzina McCabe czekała na kanapie. Dzieci chichotały, kiedy kładł zwierzątko na kolanach dziewięcioletniej Ariel i wciskał mu do pyszczka butelkę do karmienia niemowląt. Na tyłach Ringling Animal Care Center w stanie Oklahoma zobaczyliśmy jeszcze dwa tygrysiątka. Na zewnątrz oglądaliśmy sześć dorosłych tygrysów wylegujących się w swoich sadzawkach albo napadających na siebie nawzajem. Później dowiedziałam się, ze siedem tygrysów Garretsona w innym obiekcie zabiło pewna kobietę. Dokumenty sądowe stwierdzały, że koty były niezwykle głodne. Wystawiły łapy przez marne ogrodzenie i oddarły ramie Lyndy Brackett, która wykrwawiła się na śmierć. Cały reportaż znajdziecie w aktualnym wydaniu National Geographic 12/2019, który dostępny jest w salonach prasowych i na kultowy.pl
Nareszcie dobra wiadomość! W Indiach zanotowano wzrost populacji tygrysów
Dokładne badania pokazały wzrost o 6%. Obecnie na terenie tego kraju żyje około 3 tysięcy osobników. Przez ostatnie lata Indie zainwestowały spore środki w pomoc dla tygrysów i wygląda na to, że wysiłek się opłacił.
Te przepiękne drapieżniki bardzo nie lubią być podglądane przez człowieka i inne gatunki. Mimo swoich rozmiarów polują z gracją i z ukrycia, podkradają się bardzo blisko zanim zdecydują się na atak. Właśnie dlatego gdy przyrodnicy je próbują policzyć, te niestety nie ułatwiają zadania. Patrząc na liczby opisujące badania trudno ukryć podziw: prowadziło je około 44 tysięcy osób w 318 tysiącach siedlisk w 20 regionach występowania tygrysów w Indiach. Obszar około 381,400 km²! Badacze szukali zarówno śladów drapieżników jak i ich zdobyczy. W 26 760 lokacjach umieszczono fotopułapki i zebrano łącznie 35 milionów zdjęć. Na około 76,5 tysiącach fotografii zauważono tygrysy, na ok. 51,3 tysiącach pojawiły się leopardy. Zbadano w ten sposób prawie 86% całej powierzchni występowania wielkich kotów w Indiach. W około 14% regionów warunki były zbyt niebezpieczne do badań dla ludzi (najczęściej z powodu problemów politycznych), dlatego wysyłano tam roboty. Do przesiania tej ogromnej ilości danych wykorzystano wiedzę światowej sławy ekspertów od porównywania zdjęć oraz uczenia maszynowego. Ukryty w gąszczu kot (nawet tak wielki) podczas monsunu, pory suchej, dnia i nocy wygląda przecież za każdym razem inaczej. By uwiarygodnić badanie Indie zaprosiły także ekspertów zewnętrznych. Obserwatorzy doliczyli się 2 461 tygrysów w wieku powyżej jednego roku życia, a całą populację tego gatunku oceniono na 2 967 osobników (granica błędu to 12%). W porównaniu do liczb sprzed pięciu lat to wynik o 6% większy. Trudno się zatem dziwić radości zajmujących się ochroną tygrysów. Niestety jednak nie wszystko jest tak idealnie różowe. Od 2014 roku zanotowano około dwudziestoprocentowy spadek obszarów występowania tych wielkich kotów. Część, około 8 procent, przemieściła się także w nowe obszary. Jak to wytłumaczyć? Według ekspertów to znak, że choć wzmocniły się populacje na bezpiecznych obszarach Indii, te mniejsze, peryferyjne i odosobnione od reszty mogły ulec wymarciu. Analiza ta wyznacza przyrodnikom i zoologom nowe kierunki do pracy, będą starali się dbać także o mniejsze grupy tak, by zachowały łączność z innymi i nie pozostały odosobnione. Innym działaniem ma być zapewnienie wielkim drapieżnikom odpowiednie zasoby zwierzyny łownej. Nie jest to łatwe, bo w realizowane przez prywatnych inwestorów branży turystycznej w Indiach projekty zajmują kolejny obszary. Trzeba zatem tworzyć kolejne rezerwaty. Sukcesu naukowcom z Indii pozazdrościł Nepal i Bangladesz, które zamierzają przeprowadzić podobne badania na szeroką skalę. Podobne metody badawcze mogłyby zostać użyte także do policzenia populacji innych zagrożonych zwierząt, jak choćby leopardów, gepardów, hien czy może nawet niektórych gatunków Australii, które szczególnie trudno śledzić (na przykład niełazy).
Ten kraj kojarzy Ci się tylko z egzotycznymi wakacjami? Niesłusznie. Sri Lanka to wyspa zranionych serc [REPORTAŻ]
Siedem lat po zakończeniu brutalnej wojny domowej Sri Lanka zaczyna mierzyć się z jej następstwami. A są to dziesiątki tysięcy bezdomnych i tyleż zaginionych.
Fotografia, którą trzyma w ręku młoda kobieta, jest nie większa niż znaczek pocztowy. Ale to jedyne zdjęcie męża, jakie zdołała znaleźć w domu jej rodziców. Nie zaakceptowali tego małżeństwa, bo wybranek był zaledwie rybakiem z nadmorskiego miasta Mannar, a rodzina kobiety od pokoleń mieszka w Dżafnie, stolicy Prowincji Północnej. Zakochali się w sobie w obozie dla uchodźców w południowych Indiach w 1999 r. Miała wtedy 17 lat. Obojgu udało się uciec przed wojną domową na Sri Lance. Ona z Dżafny uciekała razem z rodziną, pod bombami, potykając się o martwe ciała sąsiadów. On zdołał wydostać się z Mannaru po tym, jak na jego oczach żołnierz armii rządowej zastrzelił w domu jego siostrę. Młodzi pobrali się mimo braku aprobaty matki kobiety. W 2002 r. wrócili do Mannaru, gdzie on mógł ponownie wziąć łódź, sieci i wypłynąć w morze. Najpierw urodził im się chłopiec, później dziewczynka. Mężczyzna zaczął sprzedawać kanistry z benzyną członkom tamilskiego ruchu oporu. Ona wtedy nie widziała w tym nic groźnego, w końcu wielu Tamilów w Mannarze tak zarabiało. Kiedy pewnego dnia powiedział do niej: „Jeżeli coś mi się stanie, nie próbuj mnie szukać, wróć do matki”, nie przywiązała do tego wagi. Aż do 27 grudnia 2006 r., kiedy wyszedł z domu i nie wrócił ani tego wieczora, ani w ciągu kolejnych. Między jej stopami zygzakiem przechodzi kogut. Wytrącona z zadumy żona rybaka odkłada zdjęcie i wraca do gotowania z innymi kobietami w rozpadającym się, słabo oświetlonym domu. Dzisiaj rodzina zebrała się, by uczcić pamięć jej matki, która miesiąc wcześniej zmarła na raka żołądka. Jeden z braci nie mógł przybyć. Przebywa w Paryżu – nielegalnie. Wojsko lankijskie torturowało go, więc obawia się, że jeśli wróci do domu, aresztują go na ulicy, tak jak rybaka, i tak jak tysiące innych Tamilów – bez ostrzeżenia, bez uzasadnienia, nakazu zatrzymania czy choćby oficjalnego potwierdzenia faktu zatrzymania. W jakiś sposób ta 34-letnia kobieta z długim warkoczem, który kołysze się, gdy serwuje tradycyjny wegetariański posiłek – ciecierzycę, bakłażana, fasolę i tapiokę – nie pogrąża się w smutku. – Wiem, że mój mąż żyje – mówi stanowczo. To przekonanie przygnębia ją bardziej niż śmierć matki. Bardziej niż to, że prawie nic nie zarabia, sprzedając w przydrożnej budce ryż i karty telefoniczne. To, co dla żony rybaka liczy się najbardziej, to głęboka wiara, że jej mąż pozostaje tajnym więźniem wojny, która zakończyła się siedem lat temu. Z podobnym problemem boryka się sama Sri Lanka. Symbolicznie rzecz ujmując, kraj też w pewien sposób zniknął z mapy. Kiedyś widziano go jako wschodzącą południowoazjatycką potęgę, ale wyspa zmarnowała swoją szansę, gdy weszła na drogę przemocy napędzanej długo pielęgnowanymi pretensjami na tle etnicznym. Teraz, wraz z nowym rządem, szansa powróciła. W kwietniu Samantha Power, ambasador USA przy ONZ, pochwaliła administrację prezydenta Maithripali Siriseny za „niesamowite postępy” w wypracowywaniu „trwałego pokoju, odpowiedzialnej demokracji, nowych stosunków ze światem oraz większych możliwości dla wszystkich”. Jednak to nie Power ani innych zagranicznych funkcjonariuszy publicznych rząd powinien sobie zjednywać. Dużo bardziej istotna jest mniejszość tamilska, która czuje się odsuwana od udziału w korzyściach wynikających z powojennego postępu kraju i rozczarowana obojętnością większości syngaleskiej dla swoich postulatów. Podobnie jak ta młoda kobieta z maleńką fotografią. Z pewnością Sri Lanka nie wróci w pełni na mapę świata, dopóki nie wyjaśni się los zaginionych mężczyzn, takich jak jej mąż. Kolombo, administracyjna stolica Sri Lanki, to zadbana, szybko rozwijająca się metropolia, w której śladów wojny nie widać. Liczące 700 tys. mieszkańców miasto jest mniej więcej równo podzielone na syngaleskich buddystów, tamilskich hindusów i muzułmanów. Wszyscy oni żyją i pracują razem, a wybuchy nienawiści zdarzają się rzadko. Tym, którzy do Sri Lanki przybywają z pytaniami o jej przyszłość, Kolombo oferuje optymistyczne odpowiedzi. W nocy 8 stycznia 2015 r. miastu udało się utrzymać wyjątkowy spokój. Ku zaskoczeniu obserwatorów autokratyczny reżim Mahindy Rajapaksy upadł w wyniku w dużej mierze pozbawionych przemocy, uczciwych wyborów. Od tego pamiętnego dnia nowi przywódcy kraju starają się pokazać światu, że Sri Lanka potrafi funkcjonować jak nowoczesna demokracja. Administracja Siriseny rozpoczęła reformy skorumpowanego systemu sądownictwa, prywatyzuje nadmiernie rozrośnięte agencje rządowe i próbuje rozwiązać problem ogromnego zadłużenia zaciągniętego przez wątpliwe kontrakty budowlane przyznawane chińskim wykonawcom. – Nie jesteśmy tymi samymi ludźmi, którzy opowiadali różne rzeczy, by zapomnieć o nich trzy dni później – tłumaczy Harsha de Silva, wiceminister spraw zagranicznych. – Chcemy, żeby świat wiedział, że jesteśmy inni – że spełnimy nasze obietnice. Nic nie stoi na przeszkodzie, by turysta przyleciał do Kolombo, skorzystał z całej masy atrak-cji turystycznych, jakie ten kraj oferuje (a są to np. starożytne świątynie w Dambulli i Polonnaruwie, słonie i lamparty w parkach dzikiej przyrody, okazałe plantacje herbaty, mekka surferów w zatoce Arugam) i wyjechał po tygodniu lub dwóch, nie będąc świadomym, że przez 26 lat Sri Lanka była miejscem okropnego rozlewu krwi na tle etnicznym. Wynika to po części z geografii. Kolombo leży na południu – w regionie zdominowanym przez Syngalezów, którzy w większości są buddystami i stanowią jakieś 75 proc. populacji kraju. Prawie wszystkie główne atrakcje skupiają się w tej części wyspy. Z kolei Prowincja Północna jest wizualnie przeciętna – to głównie płaskie, wysuszone tereny rolnicze, zamieszkiwane przez wyznających hinduizm Tamilów, którzy stanowią mniej więcej 11 proc. populacji. Północ i wschód to obszary, którymi separatystyczna organizacja Tygrysy Wyzwolenia Tamilskiego Ilamu (Ilam jest tamilską nazwą Sri Lanki) de facto kierowała jak niezależnym państwem, dopóki nie została ostatecznie pokonana. Dzisiaj pola walk na północy pełne są strzelistych pomników upamiętniających klęskę „terrorystów”. Jednak dla takich nowych, pstrokatych widoków niewielu turystów – a nawet samych Lankijczyków z innych rejonów wyspy – pofatygowałoby się na północ. Jak z goryczą ujął to jeden z tamilskich bankierów: „Przyjeżdżają tylko po to, by zobaczyć zwycięstwo”. To historia o niewykorzystanych szansach – powiedział premier rządu Sri Lanki Ranil Wickremesinghe. Miał na myśli dotychczas niewykorzystany potencjał gospodarczy kraju. Sri Lanka leży na skrzyżowaniu szlaków handlowych między Chinami i Indiami. Dysponując żyznymi glebami i wykształconą ludnością. Po II wojnie światowej, w obliczu chwilowego upadku gospodarki Japonii, miała konkurować z Singapurem o pozycję w regionie. Zamiast tego kraj do 1972 r. znany jako Cejlon zaprzepaszczał swoje szanse pod przewodnictwem kolejnych rządów, przeżył nieudany eksperyment z socjalizmem oraz, nie tak dawno temu, kumoterstwo rządzącego przez 10 lat Rajapaksy. Jego oparty na rolnictwie model gospodarki, jak twierdzi Wickremesinghe, „ludziom nie dawał nic, a tylko umacniał pozycję rodziny rządzącej”. Jednak zmarnowane szanse Sri Lanki nie ograniczają się tylko do polityki gospodarczej. Podziały etniczne wielokrotnie w przeszłości hamowały postęp w kraju. Przez 133 lata brytyjscy kolonizatorzy zwykli przyznawać Tamilom lepiej płatne stanowiska, a Syngalezom – gorsze zajęcia. W 1948 r., kiedy Sri Lanka uzyskała niepodległość, nowi przywódcy nie próbowali zjednoczyć kraju. Syngalescy politycy pielęgnowali nacjonalistyczną dumę większości, która przybyła na wyspę około roku 500 p.n.e. i dała początek temu, co obecnie uważa się za najstarszy nieprzerwanie istniejący buddyjski naród. Podsycali też niezłomne przekonanie większości o tym, że Tamilowie wcześniej dostawali nieproporcjonalnie dużo stanowisk rządowych. Rząd lankijski zaczął systematycznie marginalizować Tamilów. Odbierał prawa wyborcze tym, których przodkowie przybyli z Indii, by pracować na plantacjach herbaty, przydzielał stanowiska akademickie Syngalezom i osłabiał większość tamilską w Prowincji Wschodniej, nadając tamtejsze ziemie Syngalezom. W 1956 r. zdominowany przez Syngalezów parlament za oficjalny język uznał syngaleski. Pozwolenia na eksport i import przydzielano głównie biznesmenom syngaleskim z południa kraju, a rozwojem Prowincji Północnej rząd interesował się w bardzo ograniczonym stopniu. W latach 70. XX w. na północy kraju zaczęły pojawiać się oznaki zapaści, co doprowadziło do powstania organizacji Tamilskie Tygrysy. W 1983 r. urządziła ona zasadzkę, w wyniku której zginęło 13 żołnierzy armii rządowej. W będących następstwem tego wydarzenia zamieszkach etnicznych śmierć poniosło tysiące Tamilów. Tygrysy odpowiedziały zamachowcami samobójcami i mordowaniem ludności cywilnej. Sri Lanka wkroczyła na drogę wojny domowej. Zagraniczni inwestorzy uciekli z kraju, podobnie jak 750 tys. wykwalifikowanych Lankijczyków. Rajapaksa, który został prezydentem w 2005 r., zintensyfikował działania zbrojne przeciwko Tygrysom. Cztery lata później siły rządowe okrążyły ostatnich bojowników i dziesiątki tysięcy tamilskich cywilów na wąskim pasie lądu w pobliżu laguny. Do połowy maja 2009 r. wymordowano ostatnich członków Tamilskich Tygrysów i tysiące cywilów. Krwawa wojna dobiegła końca. Szacuje się, że w konflikcie mogło zginąć aż 100 tys. ludzi. Okrucieństwa w żadnym wypadku nie ograniczały się jednak do jednej strony. W 1990 r. Tamilskie Tygrysy w haniebny sposób wypędziły ponad 70 tys. muzułmanów z Prowincji Północnej. Siłą wcielały do swych oddziałów tysiące młodych Tamilów. Przeprowadzane przez nich ataki bombowe na świątynie, pociągi, autobusy i samoloty były oczywistymi aktami terroru. Po pokonaniu Tamilów triumfujący reżim Rajapaksy nie przestawał ich poniżać. Rząd więził tamilskich aktywistów politycznych bez wyroków czy stawiania formalnych zarzutów. – Używał wojska, by zająć cały rejon zamieszkiwany przez Tamilów, wypędzić ich i przekazać ziemię Syngalezom – twierdzi D.M. Swaminathan, Tamil, który w obecnym rządzie jest ministrem odpowiedzialnym za wysiedlonych Tamilów. No i nigdy nie przyznawał się do organizowania „zniknięć” jego przeciwników. Rajapaksa ze swoją wizją tyranii większości nie spodobał się społeczności międzynarodowej. W 2010 r. Unia Europejska wstrzymała środki wspomagające plany zrównoważonego rozwoju z powodu naruszania praw człowieka. Ze względu na opieszałe śledztwo nowego rządu w sprawie zbrodni wojennych w roku 2014 Rada Praw Człowieka ONZ przeprowadziła własne dochodzenie. Przy miażdżącej krytyce z zagranicy Sri Lanka wydawała się być na skraju kolejnej zapaści. Po raz pierwszy pojechałem do Prowincji Północnej pod koniec 2014 r., zaledwie trzy tygodnie przed przegraną Rajapaksy w wyborach. Reżimowi nie podobał się sposób, w jaki dziennikarze i oficerowie ONZ opisują powojenne warunki panujące na północy kraju, więc zakazał tam wjazdu. Otrzymanie pozwolenia na podróż w te rejony wymagało wielomiesięcznych targów z ministerstwem obrony. Ostatecznie pewnego ranka mój przewodnik, tłumaczka i ja wyjechaliśmy z Kolombo, by 6,5 godziny później dotrzeć do pierwszego punktu kontrolnego w zakurzonej wiosce Omantai – tam, gdzie wcześniej zaczynało się terytorium rebeliantów. Żołnierze przeglądali nasze papiery, dzwonili, zadawali pytania, przeprowadzili kontrolę furgonetki, szeptali coś do siebie, aż w końcu pozwolili nam jechać dalej. W ciągu naszego 10-dniowego pobytu prawie co godzinę natrafialiśmy na punkty kontrolne. Żołnierze pytali o adres domowy mojego przewodnika i chcieli dostać numer telefonu tłumaczki. Jeden z oficerów zadzwonił do mnie późno w nocy i pijanym głosem wypytywał o plan podróży. Zaufane osoby ostrzegły mnie, że ludzie, z którymi rozmawiamy, mogą mieć później kłopoty, wywiady organizowaliśmy więc potajemnie, w świątyniach i pokojach hotelowych oraz w naszej furgonetce na poboczu opuszczonej drogi. Ziemia ojczysta Tamilów pozostała strefą całkowicie zmilitaryzowaną. W to samo miejsce powróciłem prawie rok później, 10 miesięcy po tym, jak Sirisena został prezydentem. Tym razem żadne dokumenty nie były potrzebne, a na drogach nie witały nas posterunki kontrolne. Żołnierze mijali nas bez zainteresowania. Nie stali na rogach ulic, gapiąc się na przechodzących Tamilów. W Dżafnie nie było doniesień o zastraszaniu prasy czy tłumieniu manifestacji politycznych. Północne terytorium Sri Lanki przypominało bardziej – przynajmniej z punktu widzenia osoby z zewnątrz – wolne społeczeństwo. Tamilowie, z którymi rozmawiałem, szybko jednak ostudzili mój optymizm. – Zrobiło się trochę luźniej – opowiadał mi jeden ze społecznych przywódców z Dżafny. – Ale obawiam się, że to nie jest jakaś zasadnicza zmiana – dodał. Mówił, że członkowie rządowego departamentu śledczego nadal fotografują uczestników publicznych spotkań. W podobnym tonie wypowiedział się Vallipuram Kaanamylnathan, redaktor największej tamilskiej gazety Uthayan: – Dziennikarze na północy nie mają pewności, czy mogą wykonywać swoją pracę w taki sposób, jak robią to media na południu. Wojsko nadal monitoruje działania naszej redakcji. Trzy czwarte 200-tysięcznych sił zbrojnych kraju nadal stacjonuje w Prowincji Północnej. – To nie zmieni się jeszcze przez długi czas, bo zagrożenie nie zniknęło całkowicie – stwierdził gen. Daya Ratnayake, były dowódca armii lankijskiej. Ratnayake podkreślił, że wielu żołnierzy usuwa teraz miny z obszarów wiejskich, buduje świątynie i szkoły, sadzi drzewa. Jednak armia nadzoruje również największe hotele na obszarze Dżafny. Prowadzi pole golfowe i fabrykę jogurtów. Hoduje krowy mleczne i sprzedaje produkty rolne na targach. – Żołnierze dostają darmową ziemię i nawozy, więc mogą sprzedawać za 3 rupie to, co rolnik z Dżafny sprzedaje za 20 – wyjaśnił Swaminathan, minister w rządzie. – Powiedzieliśmy więc wojsku bardzo wyraźnie, że muszą z powrotem oddać te tereny ludziom. Jednak wojsko – którym do wyborów w 2015 r. dowodził brat Rajapaksy, Gotabaya – na zalecenia nowej administracji reaguje bardzo opieszale i nadal nie oddało części z mniej więcej 5 tys. hektarów skonfiskowanych w czasie wojny. – Nie mamy pewności, czy odzyskamy nasze ziemie – powiedziała 46-letnia Tamilka, która od wysiedlenia w 1990 r. mieszka w obozie. – Na moim terenie wybudowali hotel. Czerpią z niego zyski. I niby tak po prostu nam to oddadzą? Kobieta opowiedziała mi, że w obozie urodził się jej 20-letni syn. Skrzypiąca rudera z przeciekającym dachem i to jedyny dom, jaki zna. – Jak widać, to nie jest miejsce dla rodziny – dodała. Kiedy zapytałem ją o męża, zawahała się. – Straciłam go osiem lat temu. Zabrali go białą furgonetką – odpowiedziała chłodnym tonem. Kiedy rybak nie wrócił do domu, jego żona najpierw pomyślała, że musiał wypłynąć łodzią – choć zdziwiła się, że nie odbiera telefonu. Kilka dni później znalazła jego motor i poszła na policję. – Jeżeli czegoś się dowiemy – powiedzieli jej – damy pani znać. Wtedy do żony rybaka zaczęły dochodzić informacje o innych przypadkach znikania z ulic Mannaru tamilskich mężczyzn. Niektórych publicznie schwytano i wepchnięto do pozbawionych numerów rejestracyjnych białych furgonetek. We wrześniu 2008 r. jej kuzyn został porwany podczas jazdy na motorze. Jak twierdzi jego matka, jeden z oficerów marynarki przyznał, że za porwaniem stała właśnie marynarka. Żona rybaka oraz inne kobiety w Mannarze i w całej Prowincji Północnej, których mężczyźni przepadli bez wieści, postanowiły zabrać głos. Przypuściły atak słowny na policję. Odwiedziły każde więzienie, jakie udało im się znaleźć. Pojechały do Kolombo i zażądały rozmowy z przedstawicielami rządu. Niczego nie znalazły. Żadnych ciał, żywych czy martwych. Żadnej odpowiedzi ani nawet wskazówki. A bez oficjalnego dowodu śmierci tych mężczyzn kobiety nie mają prawa do spadku ani świadczeń po stracie bliskiej osoby. Kiedy wojna się skończyła, psychicznie nastawiły się na odpowiedzi. Jednak żaden z porwanych mężczyzn nie został wypuszczony na wolność. Mało tego – dochodziło do kolejnych zniknięć. Żona rybka napisała listy do Rajapaksy i papieża Franciszka. Mój mąż zaginął w 2006 r. na terenie kontrolowanym przez wojsko. Mam dwoje małych dzieci. Proszę, pomóżcie mi. Krążyły pogłoski o masowych grobach, o tajnych obozach wojskowych. Według oszacowań ONZ do 2015 r. liczba zaginionych Tamilów przekroczyła 15 tys. Inni na Sri Lance twierdzili, że taka liczba jest zbyt niska. Rząd Rajapaksy ze swojej strony utrzymywał, że wszystkie zaginione osoby zwyczajnie uciekły za granicę – jednak nie poparł tego żadnymi dowodami. We wrześniu 2015 r. ONZ opublikowała raport, w którym potępiła zbrodnie wojenne na Sri Lance, oskarżając reżim Rajapaksy o „lata zaprzeczeń i tuszowania faktów”. Brak protestów ze strony nowego rządu można uznać za gotowość do konfrontacji z prawdą. – Dostaniemy drugą szansę – już nad tym pracujemy – powiedział mi premier Wickremesinghe. Kluczem do tego, jak przyznał, jest prawdziwa próba sprawienia, by Tamilowie poczuli się częścią nowej Sri Lanki. – Po prostu chcą prowadzić normalne życie, jak wszyscy – dodał. Zastanawia mnie, na ile możliwe jest normalne życie w przypadku 10 spotkanych przeze mnie tamilskich kobiet, których ukochani zaginęli bez śladu. Bały się mówić otwarcie, nawet po zmianie rządu. Ciotka żony rybaka była zastraszana przez urzędnika po tym, jak wniosła o zwolnienie osoby uwięzionej w imieniu swojego zaginionego syna. Innym grożono aresztowaniem za organizowanie protestów. Tej wiosny aresztowano dziesiątki Tamilów bez postawienia im zarzutów. Rząd nie zaprzestał obserwacji tamilskich hinduistów, uaktywniły się też grupy buddyjskich ekstremistów kojarzone z reżimem Rajapaksy. Taki przebieg zdarzeń to niestety kontynuacja „normalnego życia” na Sri Lance. Na kilka dni przed spotkaniem z premierem widziałem się z żoną rybaka w Dżafnie. Powiedziała mi, że teraz ma nowe zdjęcie zaginionego męża – z artykułu w prasie. Przedstawiało 168 mężczyzn w białych strojach więziennych siedzących z poważnym wyrazem twarzy. Zrobiono je w jakimś więzieniu w pobliżu Kolombo w czasie corocznego tamilskiego święta zbiorów o nazwie Pongal, które mogło mieć miejsce 10 miesięcy wcześniej. Oczy mężczyzny były zamazane, a z kiepskiej jakości egzemplarza gazety nie dało się rozróżnić rysów. Jednak stęsknione oczy kobiety wypatrzą wszystko. – Mój mąż jest na tym zdjęciu – powiedziała. – Z całą pewnością potrafię go zidentyfikować. Trzy inne kobiety w mojej okolicy też rozpoznały niektórych mężczyzn ze zdjęcia. Wielu z nich wygląda, jakby pochodzili z Mannaru. Widząc powątpiewanie na mojej twarzy, upierała się: – Potrafię go rozpoznać. Był moim mężem. Więzienie udało się zlokalizować. Tylko że jej męża tam nie było. Ani żadnego z pozostałych zaginionych mężczyzn z Mannaru. Zapytałem więc premiera, czy ci mężczyźni, zgodnie z pogłoskami, zostali ukryci w miejscach strzeżonych przez wojsko. – Takie miejsca nie istnieją – odpowiedział. – Rozmawialiśmy z wojskiem. I tak nam powiedzieli. – To znaczy... – Nikt z nich nie przeżył – odpowiedział. W czerwcu br. rząd lankijski przyznał, że od 1994 r. zgłoszono ponad 65 tys. zaginięć. Ogłosił również plany, by stworzyć urząd do prowadzenia śledztwa w sprawie zniknięć i by wydawać „certyfikaty nieobecności” rodzinom zaginionych, by te z kolei mogły dostawać świadczenia i, miejmy nadzieję, zdołały pogodzić się ze stratą bliskich. Jeśli rząd spełni swoją obietnicę, może i Sri Lanka zrobi postępy, a duchy wojny odejdą w zakamarki pamięci. Tekst: Robert Draper Zdjęcia: Ami Vitale
9 wyjątkowych spotkań z tygrysami. Oko w oko z bestią
Tych przepięknych stworzeń jest naprawdę niewiele w naturalnym środowisku. Tygrysy są nie tylko piękne, ale i niebezpieczne. Stań z nimi oko w oko.
Ich największym dramatem są nie tylko kłusownicy, człowiek najbardziej daje im się we znaki wycinając będące ich domem lasy. Wraz z kurczeniem się lasów tygrysy tracą miejsca do polowań, zdarzają się przypadki, gdy szukają jedzenia w ludzkich osiedlach. Zobacz tygrysią galerię! Na całym świecie istnieje wiele programów, których celem jest wzmocnienie liczebności tego gatunku. Niestety wciąż nie są w stanie dorównać niszczycielskiej sile przemysłu niszczącego naturalne siedliska wielkich kotów oraz wygrać z kłusownikami sprzedającymi skóry i kości tych zwierząt. Ratowanie tygrysów nie jest łatwe jeszcze z jednego powodu. Zdenerwowany wielki kot może zaatakować także tych, którzy chcą mu pomóc. Zobaczcie zapierającą dech akcję wypuszczania tygrysicy na wolność w Syberii. Jej uczestnicy musieli użyć wozu opancerzonego, by na wszelki wypadek ochronić się przed tygrysicą.
Nie musisz słodzić dziś kawy. Ten tygrysek to najsłodsze, co dziś zobaczysz
Wszyscy mający na względzie dobro tych pięknych zwierząt przypominają o tym, co im zagraża. Dlatego i my przypominamy - zdjęciami tego cudnego maleństwa.
Jednym ze sposobów zwracania uwagi na potrzebę ratowania tygrysów jest akcja Joela Sartore. Twórca projektu “Photo Ark” dokumentuje wszystkie zwierzęta na świecie na białych i czarnych tłach. Z okazji Dnia Tygrysów wykonał specjalną sesję tego malca. To kociak tygrysa sumatrzańskiego. Podczas sesji Sartore uwiecznił także jego mamę i rodzeństwo. Fotograf wspomina, że kociaki ciekawie badały biały papier i skakały po sobie oraz swojej mamie wciąż się bawiąc. Problemem okazało się utrzymanie tła w odpowiednim stanie, bo pazury tygrysów natychmiast darły papier na strzępy. Sesja trwała zaledwie 15 minut. Na pierwszych sześciu zdjęciach zobaczycie tygrysiego kociaka, na ostatnich dwóch jego mamę. Tekst: Becky Little Źródło: National Geographic News Zobacz kolejny odcinek naszego serialu "Warto spróbować" - tym razem nasza reporterka podejmuje wyzwania kajakarstwa górskiego! View oEmbed on the source website
Czy lwy podzielą los tygrysów szablozębnych? Są powody do obaw
Wielkim kotom, takim jak lwy afrykańskie, zaczyna w naturze brakować pożywienia, podobnie jak kiedyś kotom szablozębnym - alarmują naukowcy na łamach czasopisma ”Ecography”. Ostrzegają, że bez szybkiej interwencji drapieżniki te wyginą, tak jak ich przodkowie z ostatniej epoki lodowej.
Zespół naukowców z Uniwersytetu Sussex, Uniwersytetu Oksfordzkiego i szwedzkich uniwersytetów w Aarhus i Goeteborgu przyjrzał się czynnikom, które doprowadziły do wyginięcia fauny w ostatniej epoce lodowej, szukając analogii z obecną sytuacją gatunków wielkich kotów. Badacze wykorzystali do analizy nową ogólnoświatową bazę danych o diecie kotowatych, FelidDiet. Obliczyli, że w naturze pozostało średnio jedynie 25 proc. zwierzyny, na którą polowali przedstawiciele wymarłej megafauny. Większość gatunków, którymi żywiły się tamte drapieżniki dawno wyginęła – zresztą częściowo przy udziale ludzi. Zdaniem naukowców właśnie masowe znikanie gatunków będących ofiarami wielkich drapieżników było głównym czynnikiem, który przyczynił się do wymarcia tych zwierząt. Czy podobny los czeka obecnie żyjące wielkie koty? Badacze uważają, że już się tak dzieje. Wraz ze znikaniem zwierzyny łownej, kolejne gatunki drapieżników stają przed szybko rosnącym ryzykiem wyginięcia. Z analizy naukowców wynika, że w naturze pozostało tylko 39 proc. zwierzyny łownej afrykańskich lwów oraz tylko 37 proc. gatunków, na które polują pantery sundajskie, zamieszkujące Borneo i Sumatrę. "Nasze badanie pokazuje wprost, że jeśli zwierząt, na które polują wielkie koty, będzie ubywać w takim tempie, to lwom, tygrysom, lampartom i gepardom grozi (wyginięcie – przyp. PAP)” – potwierdza jeden z autorów badania, dr Chris Sandom z Uniwersytetu Sussex. Naukowiec uważa, że powinniśmy wyciągnąć wnioski z wydarzeń ostatniej epoki lodowej i "zmusić pilnie rządy do ochrony zarówno wielkich kotów, jak i ich zwierzyny łownej”. Prof. David Macdonald z Uniwersytetu Oksfordzkiego przypomina z kolei, że bez wymierania zwierząt – w którym miał udział człowiek – w plejstocenie, w większości miejsc na Ziemi istniałoby dziś od jednego do pięciu więcej gatunków kotowatych. W Europie Zachodniej pozostał tylko jeden reprezentant większych kotów: ryś euroazjatycki. Zdaniem badaczy zamieszkiwałyby ją jeszcze co najmniej trzy duże kotowate, gdyby przetrwały mniejsze gatunki, na które mogłyby polować. Źródło: PAP
Świątynia Tygrysów: nowe fakty, kolejne kontrowersje i oskarżenia
Klasztor oskarża departament ochrony dzikiej przyrody o zastraszanie. Świątyni grozi zamknięcie. W tym tygodniu słynna Świątynia Tygrysów w Tajlandii jest atakowana ze wszystkich stron.
Adisorn Nuchdumrong, zastępca dyrektora w tajlandzkim Departamencie Parków Narodowych, Dzikiej Przyrody i Ochrony Roślin poinformował, że ministerstwo złożyło do lokalnej policji osiem skarg przeciwko świątyni i jej opatowi. Wśród zarzutów jest nielegalne posiadanie zagrożonych gatunków dzikich zwierząt i przemyt dzikiej natury. Co więcej, zdaniem Adisorna, jeśli świątynia jest jednoznacznie powiązana z przemytem dzikich zwierząt, pozwolenie na prowadzenie zoo przyznane w kwietniu spółce Tiger Temple Company Ltd. może zostać cofnięte. Jeśli jednak tak się nie stanie, spółka będzie mogła legalnie odkupić niektóre z odebranych świątyni tygrysów. Kiedy w zeszłym tygodniu funkcjonariusze ministerstwa odbijali ze świątyni 137 tygrysów, odkryli 60 zamrożonych i zabutelkowanych ciał tygrysiątek, a także skóry i skrytkę wypełnioną częściami ciała i produktami innych zagrożonych gatunków. W czasie operacji w prywatnej rezydencji opata znaleziono też tygrysie skóry – wytłumaczył Adisorn. Jak donosi kierujący wydziałem zdrowia w departamencie dzikiej przyrody Suppakorn Patumrattanathan, około 10 tygrysic zabranych ze świątyni było w trakcie laktacji. Mimo tego pośród 137 przetransportowanych tygrysów nie było ani jednego żyjącego tygrysiątka. We wtorek w nalocie policyjnym na dom oddalony o jakieś 50 kilometrów od klasztoru przechwycono jeszcze cztery znalezione na terenie ogrodzonym tygrysy. - Wierzymy, że miejsce było używane przez Świątynię Tygrysów do trzymania żyjących tygrysów przed zabijaniem ich dla skór, mięsa i kości przeznaczanych na eksport zagraniczny albo na sprzedaż do restauracji serwujących wycieczkowiczom mięso tygrysie – poinformował w oświadczeniu porucznik policji Montri Pancharoen. Zatrzymano dwóch opiekunów, którzy przebywali w domu. Władze przejęły posiadłość i są w trakcie poszukiwania jej właściciela. Eksport tygrysów lub części ich ciał jest w Tajlandii nielegalny. Suppakorn powiedział, że próbki krwi pobrane od czterech tygrysów są poddawane analizom, by ustalić, czy mają związek z tygrysami ze świątyni – proces ustalania zajmie co najmniej dwa tygodnie. W czasie wczorajszej konferencji prasowej świątynia publiczne wypowiedziała się na temat ostatnich wydarzeń. Z mediami rozmawiał Siri Wangbunkerd, zwolennik świątyni i były polityk. – Opat nic nie wiedział o produktach z tygrysów ani o ciałach małych tygrysów – powiedział. – Te produkty były w tajemnicy wytwarzane przez personel świątyni, który przemycał tygrysie szczątki za plecami opata. W oświadczeniu dla prasy świątynia oskarżyła departament dzikiej przyrody o „zastraszanie” i „oczernianie” wizerunku klasztoru poprzez insynuowanie, że zwłoki tygrysów znalezione w świątyni były przeznaczone na sprzedaż. Klasztor uważa też, że departament, korzystając z nakazu przeszukania i zabierając tygrysy, pogwałcił prawo. Jednak opat klasztoru, Phra Acham Phoosit (Chan) Kanthitharo, który nie pokazywał się publicznie, odkąd tygrysy zostały przeniesione do ośrodków rządowych, nie wydał obiecanego oświadczenia. Jak pisze dziennik The Nation, dostał ostrego zawału serca, choć później widziano go, jak machał do reporterów z wózka golfowego na terenie świątyni. Problemy z użytkowaniem ziemi Pozwolenie na prowadzenie zoo dla spółki Tiger Temple Company również stoi pod znakiem zapytania, ponieważ 4-hektarowy teren na planowane zoo, przylegający do obecnego kompleksu świątynnego, może być użytkowany tylko zgodnie z przeznaczeniem – w tym wypadku rolniczo lub jako obszar zalesiony – a nie w celu konstrukcyjnym czy dla powodów biznesowych. Co więcej, świątynia sama prawdopodobnie złamała umowę użytkowania ziemi, kiedy kompleks powiększył się o tereny państwowego lasu – jak podaje Thai PBS i inne źródła. Działka, przyznana klasztorowi przez rządowe biuro reform ziem rolniczych, może być użytkowana tylko w celach religijnych. Niedzielna kontrola przez biuro ds. ziem rolniczych wykazała, że kompleks świątynny rozciąga się 150 hektarów poza obszar otrzymany od państwa i mieści wielopiętrowe budynki przemysłowe o przeznaczeniu innym niż religijne. Jeśli trwające śledztwo potwierdzi te doniesienia, świątynia może zostać zamknięta i przeniesiona w inne miejsce , bo nielegalnie wchodzi na teren leśny. W ramach rozrastającego się śledztwa dotyczącego przemytu dzikiej przyrody w kraju, policja sprawdzi 300 ogrodów zoologicznych pod kątem nielegalnej działalności – pisze Bangkok Post. - Skandal, który wybuchł w świątyni jest tylko czubkiem góry lodowej i oznaką szerszego marazmu w całej Azji Południowo-Wschodniej i Chinach – podkreśla Debbie Banks, znawczyni tygrysów pracująca dla Environmental Investigation Agency z siedzibą w Londynie. W międzyczasie w ośrodkach rządowych, gdzie przebywają obecnie tygrysy uratowane ze świątyni, opiekunowie sprawdzają ich zdrowie i pomału przestawiają je z diety świątynnej składającej się z gotowanego kurczaka na surowe czerwone mięso, które zapewni im odpowiednie wartości odżywcze. Tekst: Sharon Guynup Źródło: National Geographic News Sharon Guynup pisze o dzikiej przyrodzie i ochronie środowiska i jest współautorem publikacji Tigers Forever: Saving the World’s Most Endangered Big Cat. Jest członkinią Woodrow Wilson International Center for Scholars. Zobacz nasz nowy cykl "Warto spróbować"! W pierwszym odcinku uczymy się LANDKITE, próbujemy, testujemy, sprawdzamy co to buggy oraz pokazujemy jakich błędów unikać i dlaczego WARTO SPRÓBOWAĆ właśnie tej dyscypliny sportu. View oEmbed on the source website
Ten tygrys przez lata był maltretowany w cyrku. Właśnie zaczyna nowe życie
Ma na imię Hoover. Przez lata był atrakcją w cyrku, teraz będzie wreszcie mógł żyć spokojnie. Będzie mógł cieszyć się drzewami, trawą i czystą wodą.
Pomiędzy skrzynkami szparagów w piątek tygrys Hoover zostanie przetransportowany samolotem z Peru na Florydę, gdzie po wielu latach męczarni czeka na niego nowy dom w mieście Tampa. Całe swoje niespełna 12-letnie życie Hoover spędził na robieniu sztuczek w cyrku wędrownym w Peru. Jego wstrząsająca droga do nowego życia przypomina poczytny thriller. Autorami fabuły Operation Spirit of Freedom są Jan Creamer i Tim Philips, założyciele brytyjskiej organizacji Animal Defenders International (ADI), ratującej dręczone zwierzęta. Po dwóch latach badania sprawy i prowadzenia przez ADI kampanii publicznej o znęcaniu się nad zwierzętami w cyrkach Ameryki Łacińskiej, w 2012 roku w Peru weszła w życie ustawa o zakazie wykorzystywania dzikich zwierząt w cyrkach. Wprowadzenie zakazu oznaczało konfiskację dużych i niebezpiecznych zwierząt i przeniesienie ich do specjalnych ośrodków- aby docelowo znaleźć im nowe domy. Jako że rząd Peru nie miał na tym polu żadnego doświadczenia, zwrócił z prośbą o pomoc do organizacji ADI, która rozpoczęła operację Operation Spirit of Freedom. Opierając się na swoich początkowych poszukiwaniach, ADI zbadała sytuację w sześciu cyrkach wędrownych w Peru, namierzyła ich trasy i zrobiła spis wykorzystywanych tam zwierząt. Pierwsze naloty zaczęły się w sierpniu 2014 roku. Wysłano ciężarówki, by ukryły się w pobliżu cyrków i czekały na odpowiedni moment, by wkroczyć. - Wiedzieliśmy, ze będą się nawzajem ostrzegać – komentuje Creamer. - Ale uznaliśmy, ze nie będą się spodziewać, że tak daleko za nimi pojedziemy i że wszystko będzie przygotowane, by dorwać ich wszystkich w szybkim tempie – wyjaśnia. W Peru operacja trwała jednak dłużej niż się spodziewano. – Główne przeszkody to opór stawiany przez właścicieli cyrków i mnóstwo kryjówek w górach i lasach – wyjaśnia Philips. Przez długie miesiące cyrki wymykały się władzom, aż w końcu w 2015 roku ADI dostało informację o dwóch cyrkach w wioskach na północy Peru, blisko granicy z Ekwadorem. ADI i władze Peru dokonały nalotu na oba cyrki i w rezultacie przechwyciły Hoovera, jedynego tygrysa, którego udało się uratować ( z co najmniej 12) z cyrku Circo Africano. ADI zmieniło jego peruwiańskie imię Juver na Hoover. Potem nastąpił ośmiogodzinny impas w starciu z Circo Koreander, ale w końcu udało się uratować pumę płową Mufasę, która 20 lat spędziła przypięta łańcuchem do tyłu ciężarówki. Po powrocie do zdrowia, w listopadzie zeszłego roku, Mufasę umieszczono w rezerwacie peruwiańskim Taricaya Ecological Reserve, w lasach deszczowych Amazonii. Miesiąc później zwierzę umarło na wskutek choroby nerek i innych chorób związanych ze starością. Nowe życie Hoovera - Kiedy ADI uratowało Hoovera, był wątłym, niezbyt zdrowym tygrysem. Pod opieką ADI stan jego zdrowia znacznie się polepszył, wróciły mu siły i przybrał na wadze – opowiada Creamer. - Jednak biorąc pod uwagę jego przeszłość, naszym zdaniem do końca życia pozostanie pod obserwacją – twierdzi Philips. - Po prostu nie miał łatwego życia – dodaje Creamer. To się wkrótce zmieni. Jutro wieczorem o 18:15, po siedmiogodzinnym locie z Limy w towarzystwie Creamera i Philipsa, Hoover wyląduje w Miami i zostanie przewieziony ciężarówką na drugi koniec stanu do Tampy. O samym świcie 23 kwietnia, w swoje dwunaste urodziny, zostanie wpuszczony do swojego nowego domu – przestronnego wybiegu w Big Cat Rescue pełnego dających cień drzew, miękkiej trawy i jeziora z wodą źródlaną. Wierzymy, że Big Cat Rescue będzie wspaniałym domem dla Hoovera – zapewnia Philips. – Widzieliśmy zarówno ten wybieg, jak i pierwszej klasy sprzęt weterynaryjny znajdujący się na miejscu. Oprócz tego klimat będzie zbliżony do tego, do którego jest już przyzwyczajony. Susan Bass, dyrektorka ds. kontaktów z mediami organizacji uważa, że koty czują się tam rozpieszczane. Już teraz w planach związanych z Hooverem jest przyjęcie powitalne połączone z wyjątkową ucztą: mięsnym tortem urodzinowym. Źródło: National Geographic News
Tygrysy wracają. Jest ich coraz więcej w naturze. Potwierdza to WWF
Po raz pierwszy od lat przybyło dziko żyjących tygrysów – informują międzynarodowa organizacja ekologiczna WWF i Global Tiger Forum (GTF). Szacuje się, że w naturze występuje 3890 osobników tego gatunku, o prawie 700 zwierząt więcej niż w 2010 r.
Jednak wciąż jest wiele do zrobienia, w celu ochrony tygrysów na świecie - podkreśla WWF Polska w materiale przesłanym w poniedziałek PAP. W 2010 r. szacowano, że wszystkich tygrysów, należących do pięciu podgatunków, które przetrwały do naszych czasów, jest 3200. Odnotowany ostatnio wzrost wynika przede wszystkim z sukcesów w ochronie tygrysa i jego rosnącej liczebności w Butanie, Indiach, Nepalu i Rosji. W oszacowaniach liczebności tych zwierząt uwzględniono dane Międzynarodowej Unii Ochrony Przyrody i informacje pochodzące z akcji liczenia tygrysów w krajach ich występowania. "Po raz pierwszy po kilku dekadach dramatycznego spadku liczebności tygrysów odnotowaliśmy trend zwyżkowy – mówi Paweł Średziński z WWF Polska. – Daje to nam nadzieję na ocalenie dziko żyjących tygrysów, którym zagraża z jednej strony utrata siedlisk, a z drugiej kłusownictwo i powiązany z nim nielegalny handel częściami tygrysa na potrzeby tradycyjnej medycyny chińskiej. Przykłady krajów, gdzie władze podjęły wysiłki na rzecz ocalenia tygrysów, dowodzą, że ochrona tego gatunku może się powieść". Jak przywrócić liczebność tygrysa? Ogłoszenie danych na temat liczebności tygrysa ma związek z rozpoczynającą się, 3. Ministerialną Konferencją Azjatycką poświęconą temu zwierzęciu. Na konferencji spotkają się przedstawiciele państw, na terenie których występuje tygrys. Jest to również kontynuacja wcześniejszego porozumienia z 2010 r., kiedy zawiązała się specjalna inicjatywa na rzecz podwojenia liczebności tygrysów do 2022 r. Punktem wyjściowym była liczebność tygrysów wynosząca 3200 osobników – tłumaczy Średziński. "Wzrost o niecałe 700 osobników w ciągu sześciu lat pokazuje nam, że można odwrócić trend spadkowy, ale też dowodzi, jak trudno jest chronić tygrysa. Przed nami sześć najbardziej krytycznych lat, które zdecydują o przyszłości tygrysa. Mamy nadzieję, że kraje, które wezmą udział w nadchodzącym szczycie przedstawią kolejne zobowiązania i działania na rzecz ochrony tygrysów" - dodał. Gdzie znaleźć im dom? Eksperci przypominają, że wciąż nie ma bezpiecznych miejsc dla tygrysów. Na kłusownictwo i nielegalny handel szczególnie narażone są zwierzęta z Azji Południowo-Wschodniej, gdzie żyje tygrys indochiński. Liczebność tego podgatunku wynosi w Tajlandii 189, w Laosie żyją nie więcej niż dwa osobniki, a w Wietnamie - nie więcej niż pięć, z kolei w Kambodży nie ma ich już w ogóle. Do 250 osobników spadła też liczebność tygrysa malajskiego. Tygrysy wciąż figurują na czerwonej liście IUCN jako gatunek zagrożony wyginięciem. Te wielkie dzikie koty giną najczęściej z rąk kłusowników. Z oficjalnych danych wynika, że od stycznia 2000 r. do kwietnia 2014 skonfiskowano kłusownikom co najmniej 1590 zabitych tygrysów. Najwięcej tygrysów żyje dziś w Indiach (2226 tygrysów bengalskich) i w Rosji (433 tygrysów amurskich). W Indonezji występuje dziś 371 tygrysów sumatrzańskich. Jeszcze wiek temu na świecie żyło 100 tys. dzikich tygrysów. Źródło: PAP ________________________________________ Właśnie trwa 10. edycja konkursu TRAVELERY. To najbardziej prestiżowe nagrody podróżnicze. Zagłosuj na "Podróż roku&quot! View oEmbed on the source website
Przez ostatnie dziesięć lat byliśmy przekonani, że w Malezji żyje 500 tygrysów. Okazuje się, że mamy ich dwa razy mniej – mówi Mark Rayan Darmaraj, ekspert fundacji WWF.
Dr Mark Rayan Darmaraj szefuje programowi ochrony tygrysów World Wide Fund for Nature. Spotkaliśmy się z nim, gdy kilka tygodni temu odwiedził Warszawę. Rozmawialiśmy o tygrysie malajskim – zagrożonym wyginięciem podgatunku tygrysa. Jak ma się tygrys malajski do innych podgatunków? Mark Rayan Darmaraj: Choć morfologicznie niewiele różni się od tygrysa indochińskiego, genetycznie jest to inne zwierzę. Dziś na wolności żyje tylko pięć z dziewięciu podgatunków tygrysa [bengalski, indochiński, sumatrzański, syberyjski i malajski – przyp. ar]. Tygrysa południowochińskiego uznaje się za wymarłego, bo mamy go tylko w niewoli. Malajski jeszcze żyje na wolności, wciąż jest szczytowym drapieżnikiem dżungli. Jest mniejszy niż inne podgatunki, nie licząc sumatrzańskiego – dorosłe osobniki ważą od 100 do 120 kg. A ile go zostało? Szacujemy, że na półwyspie Malajskim żyje dziś między 250 a 340 tygrysów. To wynik osobnych badań siedmiu subpopulacji. Na ogólnonarodowe liczenie wciąż czekamy. Przez ostatnie dziesięć lat byliśmy przekonani, że tych tygrysów jest 500 – okazuje się, że mamy ich dwa razy mniej. Jeśli więc nie zrobimy nic dla ich ochrony, jeśli nie ruszymy z kopyta, wkrótce stracimy je wszystkie. Tygrys malajski jest tak nieliczny, że ja, naukowiec zawodowo się nimi zajmujący, dzikiego tygrysa tylko raz i to w sidłach. Innych dzikich kotów widziałem za to mnóstwo. Na szczęście mamy fotopułapki, one mówią nam o tygrysach niemal wszystko, co potrzebujemy wiedzieć. Dobrodziejstwem Malezji jest długi, właściwie nieprzerwany pas lasu, który obrasta tzw. główne pasmo górskie, kręgosłup Półwyspu Malajskiego. Jako że są to tereny górskie, last ten pozostaje w dużej mierze nietknięty. Ta ciągłość pomaga w utrzymaniu kontaktów pomiędzy różnymi subpopulacjami tygrysa, tymi żyjącymi na północy i na wschodzie, w Parku Narodowym Taman Negara. Utrzymanie tej ciągłości jest dla nas wyzwaniem i szansą na uratowanie podgatunku. (Czytaj też: 29 lipca to Międzynarodowy Dzień Tygrysa) Przez ostatnie sto lat tygrysy wyginęły na ponad 90 proc. dawnego zasięgu występowania. Kiedy zaczął się ten spadek populacji? Tak – w latach 50. XX wieku na świecie żyło 100 tysięcy tygrysów. Początek tego spadku związany jest z likwidacją ich siedlisk. Podobnie w Malezji – w latach 50. mieliśmy tych tygrysów trzy tysiące. Z kolei w latach 90. – już tylko 500. Ta liczba wciąż maleje, tym razem jednak nie chodzi wyłącznie o utratę siedlisk. Tygrysy giną przez kłusowników, którzy polują zarówno na nie, jak i na ich pożywienie: sambara, gaura, mundżaka czy dziką świnię. Dlaczego kłusownicy wzięli na cel tygrysy? Bo zapotrzebowanie na nie zgłasza tzw. tradycyjna medycyna chińska. Jej medykamenty pozyskuje się ze sproszkowanych kości, mięsa, a nawet wąsów tygrysów. I tylko nikt nigdy nie udowodnił, że mają one jakiekolwiek działanie. To wszystko mit. Ale tak naprawdę wiele osób skupia się wyłącznie na tygrysach, zapominając, że jeśli nie będą miały one co jeść, populacja nie urośnie. Dlatego bardzo groźne jest też kłusownictwo ukierunkowane na pożywienie tygrysów. To wszystko współgrające czynniki, często trudne do rozdzielenia. Jednak możemy z dużą pewnością powiedzieć, że dziś kłusownictwo odgrywa większą rolę niż utrata siedlisk. Między innymi dlatego, że kłusownicy nie muszą polegać na oficjalnych danych. Oni wiedzą swoje. Wystarczy, że pojadą w dzicz i porozmawiają z tubylcami. Małym nakładem sił są w stanie wytropić tygrysy zanim w świat pójdzie informacja o danej populacji. A zdarzają się przypadki odwrotne – że to tygrys zabija człowieka? Oczywiście, choć moim zdaniem są nieliczne. Przez ostatnie 20 lat w Malezji zginęło w ten sposób raptem kilka osób. W Indiach tygrysy zabijają setki, jeśli nie tysiące ludzi. Ale nawet tam tygrysy musiały się dopiero nauczyć atakowania ludzi. To dla nich niespotykane zachowanie, bierze się zwykle z niedostatku zwierzyny łownej. W Malezji te ataki mają zwykle miejsce na niewielkich plantacjach kauczuku, które przylegają do lasu. Plantacje wielkopowierzchniowe radzą sobie z tym problemem, planując strefy buforowe. A pod te niewielkie często przychodzą dzikie świnie czy jeleniowate, a za nimi tygrysy. I gdy są chore lub zmęczone, mogą zaatakować człowieka zamiast zwierzęcia. Trzeba to podkreślić – atakują go tylko wtedy, gdy z jakichś powodów tracą umiejętność normalnego polowania. Ich instynkt drapieżnika dotyczy wyłącznie zwierząt czworonożnych! Ale tak, ten konflikt na linii tygrys – człowiek ma czasem miejsce. Jak więc mówicie ludziom o konieczności ochrony zwierzęcia, które przy odpowiedniej sposobności mogłoby ich zabić? W miejscach, gdzie pracowałem i gdzie ten konlikt się pojawiał – ginęło bydło lub ludzie – zaskakujące było to, z jakim spokojem przyjmowano te ataki. Ludzie po prostu nauczyli się żyć z dziką przyrodą. Wiedzą, że takie rzeczy się zdarzają. Tolerancja dla tych zwierząt jest więc stosunkowo wysoka. Oczywiście bardzo trudno pogodzić się ze stratą, jednak nie mają wyjścia i żyją dalej. To bardzo biedni ludzie, a ich mentalność jest bardzo odmienna od tej w miastach. Co nie zmienia faktu, że bardzo istotnym jest, by szybko dostawali odszkodowanie za poniesione straty. A jak powinniśmy patrzeć na tygrysy z perspektywy Europy? To dla nas przecież bardzo odległy problem. Na sprawy ochrony przyrody nie można patrzeć wyrywkowo, w izolacji. Trzeba je rozpatrywać całościowo. Tygrysy nie należą do danego narodu, są skarbem całego świata, naturalnym dziedzictwem wszystkich ludzi. Są też wszystkich ludzi odpowiedzialnością – nie tylko tych, którzy żyją w ich sąsiedztwie. Wy w Europie też przecież chcecie mieć świadomość, że gdzieś tam na wolności wciąż żyją tygrysy. – rozmawiał Adam Robiński
NA OKŁADCE DROGA GUNBARREL HIGHWAY W AUSTRALII ZACHODNIEJZdjęcie: Peter Walton/ Getty Images Podróże pod choinkęŚw. Mikołaj to jeden z największych globtroterów świata. Na pewno zrozumie nasze redakcyjne życzenia świąteczne.Na ostatnim spotkaniu redakcyjnym postanowiliśmy napisać list do św. Mikołaja. Skoro co roku przemierza cały świat, na pewno nas zrozumie i spojrzy na nasze życzenia przychylnym okiem. Chcecie wiedzieć, co znalazło się na tej liście? Przede wszystkim wyprawy w odległe miejsca. Dyrektor artystyczna Agnieszka Franus marzy o bilecie dookoła świata. Basia Żukowska, redaktorka, chciałaby wrócić na Madagaskar. Z zaznaczeniem, że nachętniej popłynęłaby tam statkiem. Wiola Wiśniewska, grafik prowadząca, ucieszyłaby się z wyjazdu do Papui-Nowej Gwinei. Ale nie sama, tylko z wybitnym fotografem Markiem Dozierem, który wziąłby ją na warsztaty fotograficzne. Joanna Kopka, kartografka, chętnie wybrałaby się do Boliwii na wolontariat – pomagać w opiece nad ocelotami. Za to Michał Cessanis, sekretarz redakcji, podziękowałby za bilet niespodziankę. Ważne tylko, by był do któregoś azjatyckiego kraju. Naszym fotoedytorkom marzą się za to góry zimą. Teresa Tuleja chciałaby dostać kurs jazdy na nartach. Magda Rudzka, która już opanowała tę sztukę, marzy o spokojnym wypadzie do francuskiego Val d’Isère. Dołączyliby do nich chętnie Krzysztof Stypułkowski, grafik – ale dopiero po zdobyciu Mont Blanc – i Monika Berkowska, dziennikarka, ze swoim nowym plecakiem antylawinowym. Najbardziej przyziemne życzenia wpisali Jacek Sroka, fotoedytor – który ucieszyłby się z wkładów do polaroida – i Julia Lachowicz, redaktor prowadząca, która marzy o porządnym wózku biegowym dla dwójki niemowlaków. Żeby łatwiej z nimi było przemierzać świat. A Wy? O czym marzycie? Napiszcie do nas na traveler@burdamedia.pl, jakie są Wasze podróżnicze życzenia pod choinkę. A my dopiszemy je do naszej listy. I spokojnie. Nawet jeżeli św. Mikołaj nie da rady ich wszystkich spełnić, to my w Travelerze postaramy się to zrobić. Macie nasze słowo. Wesołych Świąt! Redakcja Travelera
Spis treści: FOTOREPORTAŻ: Ostatnie plemiona Papui-Nowej Gwinei PLANETA TRAVELERA: Wieści ze świata Kierunek kultura PODRÓŻUJ Z GŁOWĄ Tanie podróżowanie: Jarmarki świąteczne w Niemczech – jedź i nie przepłacaj Miejsce miesiąca: Malaga – miasto inspiracja LUDZIE W DRODZE: Ośmiotysięcznik to za mało – Jędrek Bargiel i Olek Ostrowski na nartach w Himalajach ETYKA PODRÓŻNIKA: Boże Narodzenie na końcu świata LATO W ŚRODKU ZIMY: Tajlandia - Wakacje jak z folderu, Sahara - Śladami księcia pustyni, Ekwador- Nieodkryta perła Ameryki, Benin - Kraj pełen czarów POLSKA JEST NAJFAJNIEJSZA: 7 nowych cudów Polski: Suwalski Park Krajobrazowy – pejzaż jak malowany ADVENTURE Warto spróbować: Telemark – narty z dygnięciem Test Travelera: Najlepsze prezenty dla podróżników Adventure: Misja niemożliwa, czyli rowerem przez Australię Raport specjalny: Sterowcem na biegun. Poszukiwany Norweg, odnaleziony Włoch Przerwa techniczna ŚWIAT NA PATELNI: Co ma prosiak do makowca SWOJĄ DROGĄ: Igor Zalewski o trudnej miłości do Tajlandii DODATEK FAMILY Miniprzewodnik: Sprawdzone patenty na podróże z niemowlakiem Rodzinna wyprawa: Polska kraina wulkanów Ranking Travelera: Narciarskie hity sezonu Gadżety dla małych: Jak umilić rodzinne podróże AKADEMIA FOTO: Najlepsze zdjęcia czytelników KALENDARZ AKADEMIA FOTOGRAFII: Wybieramy najlepsze zdjęcia czytelników WIĘCEJ KONKURSÓW ZNAJDZIESZ NA facebook.com/ngtraveler
29 lipca, w Międzynarodowy Dzień Tygrysa, WWF przypomina o trudnej sytuacji zwierząt zagrożonych wyginięciem i wzywa do współpracy na rzecz ich ochrony
W 2010 roku populacja dziko żyjących tygrysów była szacowana na 3200 osobników. O skali zagrożenia gatunku mówią liczby: w latach 2000-2014 minimum 1590 tygrysów zostało schwytanych przez kłusowników. Oznacza to, że raz na dwa tygodnie średnio jeden tygrys był zabijany na potrzeby nielegalnego handlu. To jednak dane szacunkowe, bo w wielu krajach brak ich brak - albo nigdy nie odbywało się tam liczenie tych zwierząt, albo przeprowadza się je dopiero teraz. Mondial Assistance - jedna z firm konsekwentnie wspierających takie działania - uczestniczy w programie ochrony tygrysa w Malezji. Dzięki zaangażowaniu w działania prowadzone w kompleksie leśnym Belum-Temengor na Półwyspie Malajskim, przy użyciu specjalistycznego sprzętu, jest prowadzony monitoring i liczenie tygrysów. Szacowanie ich liczebności odbywa się poprzez identyfikację pasów na ich bokach, unikalnych dla każdego osobnika, podobnie jak wzór linii papilarnych u człowieka. Dzięki temu zmniejsza się prawdopodobieństwo policzenia tego samego zwierzęcia, więcej niż jeden raz. - Dla naszej firmy dbałość o środowisko jest bardzo istotna, uczestniczyliśmy już w kilku projektach pod sztandarem WWF, wspieraliśmy działania na rzecz ograniczania nielegalnego handlu zagrożonymi gatunkami. Zależy nam również na uwrażliwianiu na problemy dzikich zwierząt i budowaniu społecznej świadomości ekologicznej, więc w pomoc tygrysom angażujemy swoich klientów. Od 29 lipca, kupując ubezpieczenie na stronie elvia.pl można przekazać WWF 10 zł na ratowanie tygrysów – mówi Tomasz Frączek, prezes Mondial Assistance, właściciel sklepu elvia.pl. Obecnie największym zagrożeniem dla dziko żyjących tygrysów jest kłusownictwo. Podobnie jak kość słoniowa czy róg nosorożca części ciała tygrysa są wykorzystywane w tradycyjnej medycynie azjatyckiej.
Znęcanie się nad zwierzętami jest złe. Wszyscy się z tym zgadzamy, a jednak podczas wakacji łatwo o tym zapomnieć. Bo zabawa, dobre zdjęcie, adrenalina. Niestety pod przykrywką turystycznych atrakcji często kryją się krew i cierpienie. I tylko od ciebie zależy, którą stronę medalu chcesz dostrzec
Krok pierwszy to oddzielenie małego słonia od jego mamy. Tę zazwyczaj po prostu się zabija. Przerażonego malucha zamyka się w drewnianej zagrodzie tak ciasnej, że ledwo się w niej mieści. Tak rozpoczyna się złamanie psychiki (tzw. training crush). Słoniątko spędza w klatce zazwyczaj trzy dni. W trakcie tych kilkudziesięciu godzin nogi związane ma łańcuchem, który rozciągany jest we wszystkie strony. Za każdym razem, gdy próbuje się wyrwać czy ruszyć, wieśniacy okładają go kijami z przytwierdzonymi gwoździami. Często po wyjątkowo delikatnym uchu wewnętrznym, by bardziej bolało. Zresztą bicie słonia to tylko jeden aspekt „psychicznego łamania”. Dochodzi do niego bowiem głodzenie, brak pojenia i uniemożliwianie snu. Po trzech dobach zwierzę jest zupełnie wycieńczone i totalnie załamane. Od teraz zrobi wszystko, co rozkaże mu człowiek. Tajska tradycja pajaan zostaje zakończona sukcesem. Słoń gotowy jest tym samym do pracy z żądnymi wrażeń turystami. Po pierwsze dobre zdjęcia Choć nikt z nas świadomie nie chciałby pewnie wspierać pajaan, nieświadomie wielu to robi. Choćby przez, zdawałoby się, niewinne fotografowanie trąbiastych olbrzymów na ulicach azjatyckich miast. Płacąc nawet niewielkie sumy za te usługi, zachęcamy lokalnych mieszkańców, by kontynuowali okrutną tradycję. Zresztą nie ma co się łudzić, że pieniądze inwestowane są w dobrobyt zwierzęcia. Taki słoń to czysty zysk dla jego właściciela! W noc potrafi zarobić nawet 30 dol., czyli na tajskie warunki fortunę. Dlatego ich właścicieli nie przeraża nawet zakaz wprowadzania słoni do metropolii pod karą grzywny (taki obowiązuje m.in. w Bangkoku i New Delhi). Wolą zaryzykować i zarobić. Sangduen Lek Chailert, zwana dziś „królową słoni”, wówczas świeżo upieczona absolwentka uniwersytetu w Chiang Mai, zaczęła pracować dla jednej z firm organizujących trekkingi na słoniach w północnej Tajlandii. Szybko zorientowała się, że zapewnienia o szczęściu zwierząt są niczym innym jak marketingową ściemą. Ich „ścieżka kariery” wygląda następująco: po pajaan pracują przy karczowaniu lasów, później trafiają do biur trekkingowych, gdzie obładowane przewożą nie tylko turystów, ale i ciężkie pakunki. Wszystko to tylko po to, by znaleźć się na ulicy miasta i żebrać wraz z właścicielem o jedzenie. Finalna faza to turystyczne enklawy, gdzie za dolara można posiedzieć na słoniu i zrobić sobie z nim zdjęcie. Lek zdecydowała się więc wziąć sprawy w swoje ręce i w 1955 r. założyła Elephant Nature Foundation, gdzie te wykorzystywane azjatyckie olbrzymy mogą godnie dożyć swoich dni. – Trafił do mnie kiedyś tygodniowy słoń, Geng Mai. Cały zaropiały, z białą od wykrwawienia trąbą. Jego matkę zabito, bo chodziła po polach kukurydzy – opowiada Lek. Dziś zdrowy i silny jest jednym z 36 trąbaczy w sanktuarium. Turyści, którzy zdecydują się na dłuższy pobyt tutaj, mogą pomóc w ich rehabilitacji i leczeniu. Lek śmieje się, że zdjęcia są tu dozwolone, ale tylko z odpowiedniej odległości. Nie ma co jednak oczekiwać, że słonie zaczną nagle tańczyć na dwóch nogach czy podawać kwiaty trąbą. Mania robienia zdjęć na wakacjach wszystkiemu i w każdej sytuacji, bez większego zastanowienia, dotyka nie tylko te azjatyckie olbrzymy pracujące na ulicach wielkich miast. We wschodniej Europie ofiarami są niedźwiedzie, które aby „tańczyły”, tresowane są na rozżarzonej płycie metalu. W Afryce i Azji – małpy, które wbrew przeświadczeniu wielu nie mają wrodzonych zdolności usługiwania i rozbawiania klienteli w restauracjach. Na Bliskim Wschodzie – kobry, dla których flet nie jest najbardziej naturalnym instrumentem. Wymieniać można by długo, bo wyobraźnia ludzka, jeżeli chodzi o wykorzystanie zwierząt, jest nieograniczona. Sęk w tym, by jej nie podsycać migawką swojego aparatu. Po drugie rozrywka Richard O’Barry od 1964 r. był najbardziej znanym treserem delfinów na świecie. To właśnie on szkolił serialowego Flippera, który rozkochał w sobie miliony widzów, także w Polsce. Dziś wspomina, że przełomowym momentem w jego karierze było zrozumienie, że delfiny są znacznie inteligentniejsze, niż nam się wydaje. – Gdy w piątek wieczorem grano kolejny odcinek, brałem ze sobą telewizor na pomost i pokazywałem serial delfinowi, który akurat grał Flippera [było ich w sumie pięć – przyp. red.]. – Widziałem, że one potrafiły odróżnić siebie od innych delfinów. Cathy poznawała siebie, zupełnie inaczej zachowywała się, gdy akurat grała Suzy – opowiada Ric. Wtedy właśnie zaczął zdawać sobie sprawę, że te inteligentne zwierzęta nie powinny żyć w niewoli. Coraz częściej widział w nich smutek i apatię. Prawdziwym punktem zwrotnym był moment śmierci Flippera. – On popełnił samobójstwo na moich rękach – z przekonaniem opowiada Ric. Według trenera delfin podpłynął do niego, popatrzył mu w oczy i po prostu świadomie nie wziął następnego oddechu. Następnego dnia O’Barry był już w areszcie Bimini. Za próbę uwolnienia serialowych delfinów. – Przez 10 lat pracowałem dla tego przemysłu, od 38 walczę z nim – mówi dziś z poczuciem misji. Jego obecna działalność skupia się głównie na uświadamianiu ludzi, że delfiny to dzikie zwierzęta, które nie mogą być trzymane w niewoli, jaką są delfinaria. Gdy wchodzi się do tych akwarystycznych centrów rozrywki, gra głośna muzyka, delfiny skaczą z trenerami, publiczność szaleje. To wszystko tworzy złudzenie świetnej zabawy. Jak mówi Ric, prawda znajduje się jednak gdzie indziej. W tak zwanym „domu rybnym”, gdzie delfiny spływają po przedstawieniu. Tam warunki nie są takie sterylne, miejsca jest mało, a na brzegach znaleźć można wielkie kubły z lekami na wrzody, które tworzą się od ciągłego stresu. Delfiny na wolności pływają ok. 60 km dziennie. Do tego są bardzo wyczulone na dźwięki. Słuch to ich najbardziej rozwinięty zmysł. Zamknięcie i głośna muzyka w delfinariach powodują u nich ogromny stres. – Ich największym przekleństwem jest uśmiechnięty wyraz twarzy – zauważa Ric. Sprawia on wrażenie, że delfiny są zadowolone i że bawią się równie dobrze jak turyści. Podczas gdy one naprawdę cierpią. Delfinaria i akwaria nie pokazują prawdziwego obrazu zachowania delfinów czy fok. Wartość edukacyjna, o jakiej mówią niektórzy organizatorzy tego typu rozrywek, jest znikoma. Ssaki te nie zachowują się przecież tak w swoim naturalnym środowisku. I choć wszyscy wiedzą, że foki nie klaszczą na widok człowieka, a delfiny nie całują w policzek dzieci, to zapotrzebowanie na tego typu rozrywki rośnie. Badanie firmy Ipsos MORI pokazało, że 85 proc. mieszkańców Wielkiej Brytanii jest przeciwko niewoli wielorybów i delfinów. Mimo to aż 81 proc. badanych wykazało zainteresowanie rozrywką, jaką jest pływanie z delfinami. Zgodnie z przekonaniem, że na wakacjach można pozwolić sobie na więcej. Po trzecie adrenalina Lew leży pod drzewem. Nie rusza się, bo od kilku dni dostaje pod nos świeże mięso. Zresztą ostatnie lata i tak spędził w zoo, więc osowiały zatracił swój naturalny instynkt. Nie przeczuwa, że od dwóch dni po parku jeździ żądny krwi turysta z Zachodu. Przyjechał do Sandhurst Safaris w RPA upolować grubego zwierza. Przewodnicy właśnie wożą go po nieznanych terenach, stwarzając wrażenie prawdziwej przygody. To wszystko tania inscenizacja, bo doskonale wiedzą, gdzie leży lew. Te sceny ukazała w swoim głośnym reportażu dziennikarka CNN Femi Oke. Po dwóch dniach ona i jej operator mają dosyć. Wyjeżdżają tuż przed tym, jak przewodnicy wreszcie dojeżdżają do podstawionego lwa. John Foster z Idaho jest w siódmym niebie, właśnie o takim prawdziwym i męskim polowaniu marzył. Pach! Dwa strzały. Król zwierząt ledwo co zdążył wstać. Zresztą i tak nie miał gdzie uciec, bo park jest ogrodzony. Leży nieżywy. Myśliwy nie może zabrać skóry ze sobą (przewóz tego typu rzeczy jest najczęściej nielegalny). Jednak to mu nie przeszkadza. Wystarczy zdjęcie ze zdechłym predatorem, które Femi umieszcza w swoim reportażu. Będzie miał o czym opowiadać kolegom. Poczucie dumy, satysfakcja, uśmiech na twarzy. Przewodnicy już widzą górę pieniędzy przed oczami. Za jedno polowanie zgarniają nawet 100 tys. zł. Popularnie proceder podstawiania zwierzyny nazywa się „polowaniem w puszce” (Cannes hunting). Choć coraz więcej krajów decyduje się go zabronić, ogromne lobby myśliwych nie daje za wygraną. Podrabiają certyfikaty, które uprawniają do zastrzelenia chronionego prawem zwierzęcia, czy nielegalnie strzelają w parkach narodowych. Ważne, żeby biznes się kręcił. A że lista gatunków zagrożonych z miesiąca na miesiąc się wydłuża, to już nie ich problem. Oczywiście większość z nas nigdy nie miała w ręku strzelby. Tym bardziej nie celowała nią do lwa. Ale warto pamiętać, że nie tylko broń palna zabija. Robią to także głupota ludzka i brak świadomości. Do tych kategorii należy na przykład nieodparta chęć bliskiego kontaktu z dzikimi zwierzętami. Podchodzenie do żyrafy czy hipopotamów w trakcie safari jest jak proszenie się o problemy. Przestraszone mogą zaatakować. Zazwyczaj jednak od nich szybsi są przewodnicy uzbrojeni w strzelby, którzy w obronie turystów muszą do nich strzelać. Nawet zostawienie obiadu na kempingu w parku narodowym może spowodować fatalne skutki. Tak dzieje się często w przypadku niedźwiedzi, które nie są groźne dla ludzi, do czasu gdy nie zaczną kojarzyć ich z pożywieniem. Właśnie dlatego na Alasce każdy turysta dostaje szczelny pojemnik, w którym ma obowiązek trzymać jedzenie. – Nie chodzi tu o twoje bezpieczeństwo, ale o niedźwiedzie – tłumaczy mi strażnik w PN Denali. – Dla nas najważniejsze jest, by im się nic nie stało. Dlatego szkolimy turystów, że nawet gdy niedźwiedź jest bardzo blisko nich, pierwszą rzecz, jaką muszą zrobić, to spakować jedzenie. Należy pamiętać, że w afrykańskim buszu, alaskim parku narodowym, azjatyckiej dżungli czy w naszych Tatrach to my jesteśmy gośćmi. A zwierzęta gospodarzami, którzy mają prawo narzucić własne zasady. Po czwarte czyste sumienie Czy czytając ten tekst, robisz sobie w głowie rachunek sumienia? Myślisz, ile masz zdjęć z ulicznymi zwierzętami? Czy podczas safari, mimo ostrzeżeń przewodnika, wychodziłeś z samochodu? Ile razy byłeś w zoo, cyrku, zamkniętej farmie dzikich zwierząt? Jak bardzo chciałeś przepłynąć się, trzymając delfina za ogon? Czy skusiłeś się na przejażdżkę wielbłądem po pustyni albo trekking na słoniu? I czy żadna z pamiątek z podróży nie znajduje się na liście zagrożonych wyginięciem roślin i zwierząt, o których mówi konwencja waszyngtońska (zwana CITES)? Pewnie każdy z nas znajdzie jakieś grzeszki na sumieniu. Grunt to poprawić się podczas kolejnej podróży. Zasada jest bardzo prosta – jeżeli zwierzę nie znajduje się w swoim naturalnym środowisku, należy zachować najwyższą ostrożność. A konkretnie? Zamiast do farmy lwów czy do zoo, wybierz się do prawdziwego sanktuarium, np. do tego prowadzonego przez Lek, gdzie wykorzystywane wcześniej słonie są leczone i doglądane. Jeżeli masz więcej czasu, zdecyduj się na wolontariat. Nie tylko pomożesz, ale też będziesz mieć jedyną w swoim rodzaju okazję podejrzenia naturalnych zachowań zwierząt. Podczas safari nie wychodź z samochodu. Napotkane okazy obserwuj z daleka, cicho i cierpliwie. Zrezygnuj ze zwiedzania parków na grzbiecie słonia. Jeżeli masz siłę, plecak na górę wnoś sam. Gwarantowane jest więcej satysfakcji dla ciebie i dla zwierzaków. Delfiny podziwiaj w czasie rejsu żaglówką – one uwielbiają pływać przy jachtach. To doświadczenie będzie prawdziwsze, niż oglądanie ich z piłeczką na nosie w delfinarium. No i bądź bardzo uważny podczas zakupów. Daruj sobie biżuterię z kości słoniowej czy buty ze skóry aligatora. Nie skuś się też na proszek z rogu nosorożca, który według medycyny chińskiej leczy wszystko. Pozyskiwany jest on przez wyspecjalizowanych kłusowników, którzy doprowadzili już do wyginięcia niektórych gatunków białych nosorożców. Z pewnością proszek ten (droższy od złota i kokainy) nic nie uleczy. Za to przez niego możesz nabawić się niezłych wyrzutów sumienia, których nie będziesz już mógł wytłumaczyć brakiem świadomości.
Tydzień z wielkimi kotami na kanale NAT GEO WILD
Tydzień z Wielkimi Kotami! Oglądaj codziennie od poniedziałku 13 lutego od 18:00 na Nat Geo WILD. Tropienie nieuchwytnych jaguarów, podążanie śladami oblężonych przez wilki górskich lwów, analiza walk między różnymi gatunkami wielkich kotów i ocalenie tych małych. To wszystko na Nat Geo WILD.
Cykl „TYDZIEŃ Z WIELKIMI KOTAMI” to coś więcej niż wydarzenie telewizyjne. Wpisuje się bowiem w utworzoną przez Towarzystwo National Geographic Inicjatywę na rzecz wielkich kotów (BIC) - długoterminową akcję służącą powstrzymaniu spadku populacji tych żyjących w naturalnych warunkach emblematycznych zwierząt. Tegoroczny cykl dokumentuje najsłynniejszych i najbardziej zagrożonych spośród tych drapieżników. W ostatnich 60 latach populacje lwów w Afryce zmniejszyły się o ponad 90 procent, obecnie więcej tygrysów żyje w niewoli niż na wolności i wyginęło prawie 75 procent gepardów! Mając na uwadze tę krytyczną sytuację, kanał Nat Geo Wild postanowił zwrócić uwagę widzów na ten problem i prosi o interwencję i wsparcie BIC na stronie www.causeanuproar.org O wielkich kotach przeczytasz również w najnowszym wydaniu magazynu National Geographic Polska. Poniedziałek 13 lutego o godz. 18.00 OSTATNIE LWY Last Lions Według dziennika The New York Times program „Ostatnie lwy” to „jeden z najbardziej efektownych i najpiękniej sfilmowanych dokumentów, jakie pojawiły się na dużym ekranie”. Po zebraniu największych laurów na Jackson Hole Film Festival, film zostanie teraz wyświetlony w telewizji. Opowie widzom pełną napięcia historię o zdeterminowanej lwicy, gotowej do użycia wszelkich dostępnych środków w walce o utrzymanie rodziny przy życiu i do podjęcia ostatecznego ryzyka. Dyżurni badacze, Dereck i Beverly Joubert, podążają epicką drogą, którą obrała lwica Ma di Tau („Matka Lwów”), obserwując jak walczy by ochronić swoje małe przed groźbą pożarcia przez wroga, desperacko starając się utrzymać zwierzęta przy życiu. Wtorek 14 lutego o godz. 18.00 POWRÓT MGLISTYCH PANTER Clouded Leopards Z rąk kłusowników udaje się ocalić dwa sześciotygodniowe kociaki niezwykle rzadkiego gatunku pantery mglistej. W ten sposób działacz ekologiczny i filmowiec, Sandesh Kadur zyskuje życiową okazję. Przez kolejny rok Sandesh będzie próbował wychować małe, starając się pokazać im wszystkie strategie przeżycia, których zapewne nauczyłaby ich matka. Nie przebiera w środkach zwłaszcza, że te nieuchwytne koty żyją na sięgających setek metrów wysokości drzewach. Kiedy zwierzaki są gotowe, otrzymują obroże radiolokacyjne i zostają wypuszczone do dżungli w północnej części Indii. Czy adoptowane potomstwo doprowadzi Sandesha do odkrycia sekretów życia tych tajemniczych wielkich kotów? Wtorek 14 lutego o godz. 19.00 LAMPARTY Z DEAD TREE ISLAND Leopards of Dead Tree Island Lamparty to zwykle samotniki, ale wyspa w delcie rzeki Okawango w Botswanie to wspólny rewir łowiecki trzech wielkich kotów. Tam właśnie rozgrywa się dramat prawdziwego życia lampartów, które są zmuszone do polowania na wspólnym terenie. Program wnikliwie przedstawia ich życie pełne napięcia, dramatu i rozdzierającą serce tragedię, kiedy wszystkie trzy dążą do tego samego celu – zdominować jeden z najbardziej cenionych terytoriów w Okawango. Środa 15 lutego o godz. 18.00 AMERYKAŃSKA PUMA American Cougar Walczącym o przetrwanie w surowych warunkach północnej części Gór Skalistych pumom przyjdzie zmierzyć się z niezwykle groźnymi nieprzyjacielami. Są nimi wprowadzone na nowo do ekosystemu wilki współzawodniczące o pożywienie i polujące na małe pumy. Kierując się danymi, zgodnie z którymi w ostatnim czasie odnotowano bezprecedensową liczbę zgonów wśród małych pum, poszukiwacz wielkich kotów Boone Smith organizuje ekspedycję. Ma ona na celu wytropić i schwytać pumy po to, by założyć im obrożę z nadajnikiem i w ten sposób zbadać zachowania adaptacyjne gatunku. Poszukując szczegółowych informacji, Boone spotyka się z Dr Howardem Quingley’em, światowej sławy ekspertem ds. wielkich kotów. W naszej podróży stajemy oko w oko ze zmyślną młodą pumą, przygotowującą się do wydania na świat nowego miotu na opanowanym przez wilki terytorium. Następnie widzimy, jak kolejna sprytna puma daje pokaz umiejętności ucieczki, kiedy Boone wraz z całą ekipą ściga się z czasem, by zamienić jej psującą się obrożę, zanim wszystkie dane bezpowrotnie znikną wraz z nią za urwistą linią horyzontu. Środa 15 lutego o godz. 19.00 LWY Z BAGIEN Swamp Lions Kłusownicy zabijają przywódcę lwiego stada i zostawiają trzy bezbronne lwice z małymi w jednym z najniebezpieczniejszych zakątków Afryki. Bagno Busanga jest mokre nawet w porze suchej. Polowanie w wodzie sięgającej do ramion jest prawie niemożliwe, a śmiertelny patrol hipopotamów i krokodyli czyha cały czas w wodzie. W takich warunkach utrzymanie przy życiu młodych jest ciężką pracą ale dla tych samic stało się jeszcze cięższą kiedy dwa potężne samce postanowiły na nie zapolować. Zabiegają o zawładnięcie terenem ale żeby tego dokonać muszą zabić młode. Matki będą walczyły zębami i pazurami, żeby do tego nie dopuścić. Czwartek 16 lutego o godz. 18.00 POLOWANIE NA KOTA ENIGMĘ Hunt for the Shadow Cat Jaguary… są tacy, którzy nazywają je najbardziej tajemniczymi i najwspanialszymi z wielkich kotów. Ze względu na ich moc, piękno i szybkość, niektóre pradawne kultury uznawały je za bogów. Tak naprawdę niewiele jednak wiadomo o tym grasującym w głębi dżungli gatunku. Naukowcom udało się pozyskać informacje na temat samców jaguara. Brakuje jednak drugiej połowy obrazka - portretu samic. Tym razem Boone Smith po raz pierwszy wykorzysta swoją ekspercką wiedzę w Ameryce Środkowej i Południowej, łącząc siły z Dr Howardem Qungleyem prowadzącym stworzony przez organizację Panthera Program Jaguarów. Wyruszają oni do dżungli Belize oraz na mokradła Brazylii z misją schwytania, sfilmowania i przypięcia skomplikowanych obroży lokacyjnych nieuchwytnym jaguarom, w tym samicom. Na końcu wkraczają do ich ukrytego legowiska. Czwartek 16 lutego o godz. 19.00 NOCNE ŁOWY: ZASADZKA NA JAGUARA Night Stalkers: Jaguar Ambush Realizator filmów przyrodniczych, Martin Dohrn wyrusza wraz z eksperckim zespołem specjalizującym się w zdjęciach nocnych do dżungli Kostaryki w poszukiwaniu wielkich kotów Ameryki Środkowej. Pumy, oceloty i nieuchwytne jaguary – wszystkie zamieszkują tę gęstą, tropikalną puszczę. Niełatwo je sfilmować. Ekipa rozmieszcza w całej puszczy kamery termowizyjne i noktowizyjne ze specjalnym, rozszczepiającym światło filtrem, zaś na drzewach i leśnym podłożu lokuje kamery zdalne. Dzięki okablowanej w ten sposób puszczy nie minie chwila, gdy zespół odkryje pierwsze tajemnicze wielkie koty. Piątek 17 lutego o godz. 18.00 POLOWANIE NA LUDOŻERCÓW: TYGRYS NA WOLNOŚCI Man-Eater Manhunt Tygrysy to rzadkie, nieuchwytne, piękne ale czasami śmiertelne koty. Kiedy tym z parku narodowego Chitwan w Nepalu zaczyna brakować przestrzeni do życia i pożywienia, łatwym łupem staje się dla nich człowiek. W ostatnim ćwierćwieczu 88 osób w okolicy Parku zostało zabitych przez tygrysy. Jedna z tygrysic zyskała reputację seryjnej morderczyni. Nangara Pothi - "Pazur" - zabiła co najmniej dziesięć osób od 2008. Gordon Buchanan jedzie do Nepalu aby poznać prawdę o tym seryjnym mordercy i wyciągnąć na światło dzienne mity i tajemnice o tygrysicy-ludożercy. Sobota 18 lutego o godz. 18.00 KOCIE WOJNY: LEW KONTRA GEPARD Cat Wars: Lion vs. Cheetah Poruszające starcie między dwoma czołowymi drapieżnikami w dzikich ostępach afrykańskiego Parku Serengeti zostało uwiecznione na taśmie. Trzy gepardy zostały brutalnie zaatakowane przez dwa lwy. Nigdy wcześniej nie udało się sfilmować takiej konfrontacji. Teraz filmowiec Leo Kuenkel, świadek tego zdarzenia, stara się je zinterpretować. Czy była to jednorazowa „wielka potyczka”? A może te niezwykłe afrykańskie koty mają głęboko ukryte powody, które pchają je do walki na śmierć i życie? Leo wraz z uznanym ekspertem ds. lwów - Craigiem Packerem - poddają weryfikacji główne teorie naukowe, analizując klatka po klatce materiał filmowy ilustrujący tę walkę. Prezentując zdjęcia, ujawnimy również nowe niezwykłe fakty, leżące u postaw mrocznych relacji między lwami i gepardami i być może w końcu wyjaśnimy tę wielką przyrodniczą zagadkę. Niedziela 19 lutego o godz. 18.00 POLE BITWY LWÓW Lion Battle Zone W Afryce pięć stad lwów, które rywalizują o jedzenie, opracowało własne techniki polowań. Przyjrzyjmy się, jak walczą o przeżycie polując na wszystko od bizonów po żyrafy. Tylko najbardziej przebiegłe i sprawne przetrwają. Program jest nagrywany przez kamerzystę Owena Prumma. Zapraszamy do obejrzenia krótkiego filmu
Mamy środki, żeby ocalić największe koty świata. Pytanie tylko, czy wystarczy nam wytrwałości.
Park Narodowy Ranthambhaur, Indie Jest ranek, mgła wciąż spowija las. Widać tylko krótki odcinek czerwonego od glinki duktu. Nagle w zamglonym świetle poranka pojawia się tygrysica. Przez chwilę wąsami pociera o drzewo najpierw po jednej, a potem po drugiej stronie drogi. Następnie opiera się przednimi łapami o pień i drapie pazurami korę. Staje do nas bokiem, prezentując swój przepiękny profil. Tygrys to największy z wielkich kotów. Jego pazury osiągają długość 10 cm i są chowane jak u kotów domowych. Kły potrafią kruszyć kości. Zwierzę osiąga prędkość 55 km/h, choć jego „konstrukcja” powstała z myślą o sile, nie utrzymywaniu szybkości. Krótkie, mocne nogi pozwalają na niesamowite szarże i skoki – jego znak firmowy. Niedawno ktoś sfilmował tygrysa, który wybił się na wysokość 3,5 m, by dosięgnąć mężczyznę podróżującego na grzbiecie słonia. Budowa tygrysiego oka pozwala zwierzęciu widzieć w nocy, a jego przeraźliwy ryk niesie się na ponad półtora kilometra. Podróżowałam przez kilka tygodni po najlepszych dla tygrysów terenach Azji – tropikalnych dżunglach i namorzynowych bagnach, jednak tygrysa tam nie zobaczyłam. Częściowo z powodu jego legendarnej samotniczej natury. Jest to zwierzę, które potrafi skradać się w całkowitej ciszy przez trawę, las, a nawet wodę. Osoby, które widziały lub przeżyły atak tygrysa, zgodnie powtarzają, że „pojawił się znikąd”. Jednocześnie tygrys jest wystarczająco silny, by zabić i przeciągnąć w ustronne miejsce ofiarę ważącą pięć razy więcej niż on sam. Drugim, istotniejszym powodem braku moich sukcesów w tropieniu był niedostatek w tym idealnym tygrysim krajobrazie tygrysów. Odkąd pamiętam, koty te stanowiły gatunek zagrożony. Przyzwyczailiśmy się do myśli, że to rzadkie zwierzę – to po prostu jedna z jego przyrodzonych cech. Dziś jednak tygrysy żyjące na wolności patrzą wprost w oczy nicości. – Musimy podejmować decyzje podobne do tych, które zapadają na oddziale intensywnej terapii – mówi Tom Kaplan, współzałożyciel Pantery – organizacji zajmującej się ochroną wielkich kotów. Wrogowie tygrysów są dobrze znani. To utrata siedlisk, bieda skłaniająca do kłusowania na gatunkach, którymi żywią się tygrysy – i handel częściami ciała tych zwierząt na czarnym rynku. Dziś populacja kotów żyjących na wolności rozkłada się na 13 azjatyckich krajów i wynosi zaledwie 4 tys. osobników, a wielu ekologów uważa, że jest ich nawet o kilkaset mniej. Determinacja, by zobaczyć tygrysa na wolności, zawiodła mnie do Rezerwatu Tygrysów w Ranthambhaur, jednego z 40 w Indiach. Pierwsze zwierzę dostrzegłam już 10 minut po przybyciu. W ciągu czterodniowej wycieczki miałam aż dziewięć spotkań, w tym dwukrotne z trzyletnią tygrysicą, która mnie powitała. W wysokiej trawie stawiała kroki z taką pewnością… Każda łapa unosiła się jakby w zwolnionym tempie i delikatnie opadała na ziemię. Kocica była niemal nierealna w swojej „niewykrywalności”. Tygrys bengalski jest jedną z największych atrakcji turystycznych Indii. W Ranthambhaur wyruszałam o świcie dżipem, który czekał na mnie za drzwiami wynajętego domku należącego do dużej sieci hotelowej. W samochodzie siedzieli: pracownik ochrony parku, przewodnik i zawodowy kierowca, który był niezwykle ważny w miejscu, w którym dotarcie do najlepszego punktu widokowego oznacza zajadłą rywalizację. To on bezwzględnie wysforował się na czoło kolumny samochodów, dzięki czemu zapewnił mi to pierwsze, mistyczne spotkanie z tygrysem. W Indiach żyje ok. 50 proc. światowej populacji dzikich tygrysów. Maksymalne szacunki z 2010 r. mówią o 1909 osobnikach – to ponad 20 proc. więcej niż poprzednio. To dobre wieści, ale większość ekspertów przekonuje, że wyższa liczba wynika raczej z ulepszenia metod badawczych niż wzrostu populacji. Skromne 41 osobników z tej listy mieszka w Ranthambhaur, dawnej łowieckiej posiadłości maharadżów Dźajpuru. Pierwotne 282 km2 rezerwatu otacza mur, w granicach którego las utkany jest romantycznymi ruinami. Pewnego wieczora spotykam się z Fatehem Singhem Rathore, który pracuje tam od momentu, gdy w 1973 r. teren został jednym z pierwszych rezerwatów Projektu Tygrys. Polowanie na tygrysy było w Indiach legalne jeszcze na początku lat 70. W młodości Fateh pracował jako łowczy. – Zastrzelenie tygrysa było wtedy warte 100 rupii – wspomina. To równowartość paru dolarów. Populacja tygrysów zawsze była wrażliwa na zmiany. W latach 2002–2004 kłusownicy zabili 20 osobników z Ranthambhaur, praktycznie połowę populacji. Zaś w pobliskim Rezerwacie Tygrysów Sariska (o powierzchni 850 km2) wszystkie koty zostały zabite przez wyspecjalizowane gangi. Ranthambhaur jest punktem przerzutowym w nowej kontrowersyjnej strategii ochrony tygrysów zakładającej przenoszenie „nadliczbowych” zwierząt w miejsca takie jak Sariska. Ale pewien samiec przeniesiony z rezerwatu nad rzeką Pench do Parku Narodowego w Panna pokonał 400 km i wrócił w rodzinne strony. O tej historii donosiły wszystkie indyjskie media. Wiele rezerwatów to wyspy delikatnego habitatu rzuconego na morze ludzkiej obecności. Tymczasem tygrysy potrafią pokonać 150 km w poszukiwaniu pożywienia, partnera lub terytorium. Ostatnie liczenie pokazało, że niemal jedna trzecia indyjskich tygrysów żyje poza rezerwatami, co jest niebezpieczne zarówno dla zwierząt, jak i ludzi. Tygrysy i zwierzęta, na które polują, mogą się swobodnie rozprzestrzeniać tylko wtedy, gdy mają do dyspozycji korytarze łączące rezerwaty. To ekscytująca wizja – hipotetyczna pajęczyna zielonych dróg wijących się między największymi populacjami. Sieć obejmuje różnorodne siedliska: od podnóży Himalajów, przez dżungle, bagna, suche lasy, obszary trawiaste. Tygrysy potrafią się bowiem przystosować do niemal każdych warunków. Niestety, spojrzenie z bliska sprawia, że czar pryska. Miejsca rzeczywiście zamieszkiwane przez tygrysy są zaznaczone na mapie jako rozrzucone tu i tam musztardowe plamy. Plan jest wizjonerski, ale czy wykonalny? Wystarczy wspomnieć, że przez najbliższe 10 lat na rozwój infrastruktury Azja wyda 750 mld dolarów. – Nie spotkałem głowy państwa, która powie: „Jesteśmy biednym krajem. Jeśli mam wybierać między tygrysami a ludźmi, wybieram ludzi” – przekonuje Alan Rabinowitz, prezes Pantery. – Żaden rząd nie chce stracić najdostojniejszego zwierzęcia swojego kraju. Oni uznają tygrysy za część narodowego dziedzictwa. Nie poświęcą zbyt wiele, by je ratować, ale jeśli tylko widzą sposób na ich ochronę, zwykle go wypróbowują. Jednak dziś nawet to ostatnie jest coraz trudniejsze, jeśli wziąć pod uwagę mnogość strategii, programów i inicjatyw zabiegających o uwagę i fundusze. – Organizacje dobroczynne wydają na tygrysy 5–6 mln dolarów rocznie – mówi Mahendra Shrestha, były dyrektor Funduszu „Ocalmy Tygrysy”, który w latach 1995–2009 przekazał łącznie ponad 17 mln dolarów. – W wielu wypadkach te podmioty po prostu ze sobą rywalizują. Dolina Hukawng, Birma Gdy przyjechałam do Tanaing – rozrastającego się bezładnie miasteczka w północnej Birmie – z osłupieniem patrzyłam na duży plac targowy, przystanki autobusowe, wszechobecne generatory prądu i słupy telefoniczne, tętniące życiem stragany i jadłodajnie. A wszystko to tuż przy granicy największego rezerwatu tygrysów na świecie. Otaczająca go strefa buforowa istnieje tylko teoretycznie. Ziemię na plantację manioku o powierzchni 80 tys. ha wypalono. W Shingbwiyang – położonej nieco dalej osadzie górników z kopalni złota – mieszka 50 tys. osób. Jednak rezerwat, który ma 17 373 km2 powierzchni, poradzi sobie nawet z takimi trudnościami. Otoczona przez trzy łańcuchy górskie dolina Hukawng to głównie gęsta, mroczna dżungla. Jeszcze w latach 70. mieszkańcy okolicznych wiosek prawie co noc słyszeli tu ryki tygrysów. Koty rzadko atakowały ludzi, ale sama możliwość spotkania z przerażającym drapieżnikiem wystarczyła, by darzono je szacunkiem. Plemię Naga do dziś opowiada legendy o tygrysich szamanach. Tygrysa uważano za Rum Hoi Khana, czyli Króla Dżungli, z którym człowiek miał thisar, naturalną więź lub umowę. – Samce nazywaliśmy dziadkami, a samice babciami – powiedział mi pewien starszy członek plemienia Naga. – Wierzymy, że to nasi przodkowie. Te wierzenia przemijają wraz z tygrysami, które pamiętają już tylko najstarsi mieszkańcy. Młodzi Birmańczycy znają tygrysy bardziej ze szkoły niż z własnego życia. Birmańskie ministerstwo leśnictwa utrzymuje mobilny zespół edukacyjny, który jeździ po wsiach z przedstawieniem o tygrysie zabijanym przez złego kłusownika. Podobno rozpacz tygrysiej wdowy wzrusza do łez wszystkie kobiety na widowni. Trudno o lepszy dowód zagrożenia przyszłości tygrysa, skoro w mitologii zmienił się z króla dżungli w rozpaczającą wdowę. Dwa dni po przybyciu do Tanaing dołączyłam do oddziału strażników leśnych. Ruszyliśmy w górę rzeki Tawang, w stronę najbardziej wysuniętego posterunku. Słońce wypaliło poranną mgłę, a nurt rzeki odbijał nasycony błękit nieba nad nami. Tuż przy brzegu gaje bananowe rzucały na wodę zielony cień. Stada nurogęsi śmigały gdzieś przed nami. W dolinie Hukawng można spotkać słonie, pantery mgliste, gaury (woły) i sambary (azjatyckie jelenie) – ulubione ofiary tygrysów. Ale wciąż za mało tu tych ostatnich. Strażnicy wypatrują śladów zwierząt, ale i ludzi. Niedawno zlikwidowali obóz myśliwych i spłoszyli lub zatrzymali 34 osoby zajmujące się wycinką drzew i uprawami maku na opium. Saw Htoo Tha Po tak opisuje patrole: – Czasem kiedy świeci słońce, widać nawet niebo. Najgorsze są dni, gdy pada, z drzew co chwila spływają kaskady wody lejącej się z przypominających talerze liści, a zimno wraz z wilgocią przeszywa do szpiku kości. Pijawki robią się coraz większe i szybciej wysysają krew. W sumie 74 ludzi jest odpowiedzialnych za patrolowanie strategicznego gęstego lasu o powierzchni 1800 km2. Dowódca patrolu Zaw Win Khaing tygrysa na wolności widział raz – w 2002 r. Pochylił się właśnie nad błotną kałużą, by zmierzyć ślady niedźwiedzia, kiedy zauważył ruch. Wyprostował się i spojrzał wprost w oczy kota, który wyłonił się z trawy. – Był tak blisko jak tamten krzak – powiedział, wskazując grządkę warzywną ok. 5 m od nas. – Nie mam pojęcia, jak długo się w niego wpatrywałem, bo sparaliżował mnie strach. W końcu tygrys odwrócił się i zniknął w lesie. Godne zaufania źródła mówią o 25 tygrysach w dolinie Hukawng. Autorem tych obliczeń jest stary członek plemienia Lisu, który zakończył „karierę” kłusownika i od czasu do czasu łaskawie dzieli się swoją wiedzą z zespołami zajmującymi się tygrysami. Znacznie trudniej o naukowe dowody przebywania tygrysów na tym terenie. W sezonie 2007–2008 badania DNA zebranych odchodów wykazały obecność trzech sztuk. W bieżącym sezonie niedaleko rzeki znaleziono wyraźne ślady łap, co było powodem do świętowania, ale też zainicjowało akcję godną jednostek specjalnych. O ósmej rano przez radio przekazano informację, a o osiemnastej zespół przybył już na miejsce z Tanaing. Pięć dni mierzono ślady i wykonywano ich odlewy. W okolicy rozstawiono trzy zamaskowane aparaty fotograficzne wyzwalane czujnikami ruchu. Jak dotąd zrobiły tylko jedno zdjęcie dzioborożca malajskiego. Mniej więcej w tym samym czasie znaleziono świeże ślady 15 km w górę rzeki, które – jak się okazało – zostawił ten sam osobnik. Później rozmawiałam z Alanem Rabinowitzem, który w birmańskim ministerstwie leśnictwa był odpowiedzialny za powstanie Rezerwatu Hukawng. Czy kilka tygrysów jest warte tak dużych nakładów? – Potencjał tego terenu jest ogromny – wyjaśnił. Poza tym sam był świadkiem, jak opustoszałe habitaty zupełnie się zmieniały. – Huai Kha Khaeng było w opłakanym stanie, gdy mieszkałem tam w latach 90., a dziś jest to jeden z największych rezerwatów tygrysów w Azji. Huai Kha Khaeng, Tajlandia Co noc słychać było strzały, codziennie znajdowaliśmy zabite zwierzęta – opowiadał Alan Rabinowitz grupie 40 strażników o początkach swej pracy w 1986 r. Zebrali się w kwaterze głównej tajskiego Rezerwatu Dzikich Zwierząt w Huai Kha Khaeng o powierzchni 2780 km2. Słuchacze Rabinowitza nie znali już wyniszczonego krajobrazu, o którym mówił. – Udało wam się zmienić je z miejsca bez przyszłości w jedno z najlepszych siedlisk tygrysów na świecie – chwalił. Przed 20 laty w Huai Kha Khaeng mieszkało nie więcej niż 20 tygrysów. Dziś jest ich 60 w rezerwacie i ok. 100 w pozostałej części Zachodniego Kompleksu Leśnego (który jest sześciokrotnie większy). Coraz lepsza kondycja lasu i zwiększenie liczby zwierząt, na które tygrysy polują (zakłada się, że jeden tygrys zjada w ciągu roku 50 zwierząt, czyli 3 tony mięsa rocznie), oznaczają, że liczba tygrysów może wciąż rosnąć. Te zwierzęta nie są wybredne w kwestiach diety czy habitatu, nie są też zależne od konkretnego ekosystemu – w przeciwieństwie do np. pand. Ślady tygrysów znajdowano w Bhutanie na wysokości 4000 m, właściwej raczej dla panter śnieżnych. Tygrysy zamieszkujące słone namorzynowe bagna rejonu Sundarbanów są świetnymi pływakami i nauczyły się wzbogacać dietę zwierzętami morskimi. Tygrysy, jeśli tylko mają szansę, dobrze się rozmnażają. Samica wychowuje od sześciu do ośmiu młodych w ciągu swego 10-, 12-letniego życia. Dzięki temu populacja w Huai Kha Khaeng mogła się potroić w 20 lat. W miejscach zamieszkiwanych przez tygrysy poza Indiami większość strażników spotkała kłusowników, ale nie same zwierzęta. Pocą się dzień i noc w malarycznej dżungli dla czegoś, czego mogą nigdy nie zobaczyć. Nawet w Huai Kha Khaeng piesze patrole mają mniejsze szanse na zobaczenie tygrysa niż jeden ze 180 automatycznych aparatów fotograficznych rozstawionych na całym terenie. W budynku, w którym pracują naukowcy zatrudnieni w rezerwacie, można obejrzeć zdjęcia ukazujące tygrysy w różnych sytuacjach: ze ślepiami świecącymi w ciemności, wylegujące się na posłaniu z liści, portrety en face, kiedy indziej tylko czubek ogona. Celem w Huai Kha Khaeng jest zwiększenie populacji o 50 proc. – do 90 tygrysów. Z czasem w Zachodnim Kompleksie Leśnym ma mieszkać aż 720 osobników. Tak stawiane cele prowokują do puszczenia wodzy fantazji. – Mamy 1,1 mln km2 tygrysiego habitatu – opowiada Eric Dinerstein z WWF. – Zakładając dwa tygrysy na 100 km2, daje to potencjał na 22 tys. osobników. Na razie niezaprzeczalnie najważniejszym celem jest uratowanie tych nielicznych kotów, które już istnieją. W listopadzie 2010 r. przedstawiciele 13 krajów zamieszkanych przez tygrysy zebrali się w Petersburgu podczas Światowego Szczytu Tygrysiego. Podpisano porozumienie, na mocy którego kraje te zobowiązały się zrobić wszystko, by podwoić liczbę tygrysów do 2022 r. Tymczasem w marcu 2010 r. samica i dwójka młodych zostały zatrute w Huai Kha Khaeng.Rząd Tajlandii obiecał 3000 dol. nagrody za pomoc w ujęciu sprawców. W tym samym miesiącu otruto dwa młode tygrysy w Ranthambhaur. Podobno zrobili to okoliczni rolnicy, którzy podejrzewali drapieżniki o zjadanie kóz. Niedługo później urodziły się dwa młode. W Hukawng jeden z automatycznych aparatów fotograficznych uwiecznił nieznanego samca – samotny dowód na to, co skrywał kiedyś ten ogromny las.