Co robili „giganci” w południowej Polsce 3700 lat temu? Archeolodzy mają odpowiedź
Około 3700 lat temu na teren obecnej południowej Polski wkroczyli giganci. Tak w każdym razie mówiono w okolicznych osadach. Czyżby to byli mityczni bogowie? A może przodkowie wrócili z zaświatów? Zamieszkali na wzniesieniu zwanym dziś Górą Zyndrama w Maszkowicach. Jakie konsekwencje miała ich wizyta?
Czy tak na zagadkowych przybyszów zareagowały społeczności zamieszkujące obecną Polskę w epoce brązu, jakoś około 1725 lat p.n.e.? Czy początkowo faktycznie uznali ich za półbogów lub gigantów? Tego pewnie nigdy się nie dowiemy. Jednak efekty działań budowlanych tej napływowej ludności tysiące lat temu były nie mniej szokujące dla archeologów, którzy natknęli się na nie w 2015 roku na Górze Zyndrama w Maszkowicach. To dzisiejsza Małopolska. Archeologiczna biała plama? Miejsce to było znane archeologom już dziesiątki lat wcześniej, ale nigdy nie rozpoznano najgłębszych i jednocześnie najstarszych warstw. Rozpoczęły się nowe wykopaliska, które trwają do dziś. Udało się odsłonić kamienny mur o długości kilkudziesięciu metrów. A badania geofizyczne ujawniły, że miał w sumie 200 metrów. Nie wydaje się to co prawda zbyt spektakularne, ale musimy pamiętać, że tego typu architektura pojawiła się w Polsce dopiero w okresie średniowiecza, i to w niewielkim stopniu. Pradziejowe umocnienia składały się z reguły nasypów ziemnych i drewnianych palisad. Spójrzmy na przykład na słynną osadę w Biskupinie z VIII wieku p.n.e., czyli późniejszą od budowli z Maszkowic o cały tysiąc lat. Nadal w tym okresie preferowano prostsze i wymagające mniej nakładów pracy umocnienia z pali drewnianych. Dlatego archeolodzy byli zaskoczeni, gdy odsłaniali coraz to dłuższy kamienny mur z okresu, w którym tego typu budowle w Polsce nie miały prawa istnieć. Zaginiona cywilizacja w Polsce? Fani opowieści o pradziejowych gigantach mogliby stwierdzić: a nie mówiliśmy? Coś w tych archeologicznych narracjach nie pasuje, ludzie nie byli sami tysiące lat temu. Ktoś im pomagał wznosić piramidy i Stonehenge! A może nawet i cyklopowe mury w Polsce. Faktycznie taki przekaz byłby ekscytujący. Ktoś w rodzaju Ericha von Dänikena mógłby napisać na ten temat jeden ze swoich kolejnych bzdurnych bestsellerów. Jak nic musieli wziąć w tym udział kosmici. Gdy w 2015 roku po raz pierwszy pisałem dla Polskiej Agencji Prasowej o odkryciach archeologów w Maszkowicach w Małopolsce, sam do końca nie wierzyłem w takie znalezisko. To wszystko było po prostu zbyt sensacyjne. Na wszelki wypadek dałem przygotowywanej depeszy nieco stonowany tytuł: Archeolodzy odkryli monumentalne konstrukcje kamienne w Karpatach. Kolejne lata wykopalisk, które trwają do teraz, przyniosły mnóstwo informacji o tajemniczych osadnikach. Skąd przybyli giganci? Około 1800 r. p.n.e. na północnych wybrzeżach Morza Śródziemnego zaczęto wznosić nowy rodzaj fortyfikacji kamiennych. Otaczały pierwsze ośrodki władzy na wyspach Morza Egejskiego, na Peloponezie i w Attyce. I część z tych fortyfikacji do złudzenia przypomina mury wzniesione w dzisiejszych Maszkowicach dokładnie w tym samym czasie – jakieś 3800–3700 lat temu. Z kolei najbardziej podobne naczynia ceramiczne do tych odkrywanych w Maszkowicach pochodzą z dorzecza Cisy, czyli pogranicza Węgier, Rumunii i Słowacji. Oznacza to ni mniej, ni więcej, że w tak odległe rubieże Europy – aż do dzisiejszych Maszkowic – docierali ludzie znad samego Morza Śródziemnego oraz Europy Południowej. Mogła być to zatem grupa ludzi z wiosek rozsianych po różnych terenach ówczesnej Europy Południowej, łącznie ze strefą Morza Śródziemnego. Osiedlili się na około 250 lat we wzniesionej przez siebie kamiennej fortecy. Argonauci nad Dunajcem Tych, którzy wyruszyli znad Adriatyku setki kilometrów w głąb europejskiego interioru, można było uważać za bohaterów lub postaci niemal mityczne. Może wówczas już powstał jakiś pierwowzór mitu o Argonautach poszukujących złotego runa albo o Heraklesie i jego dwunastu pracach, w którym to przypadku również wymagane były dłuższe podróże. Czy prawdziwi podróżnicy stali się inspiracją dla tych mitycznych opowieści? Bursztynowy praszlak Dlaczego ci ludzie tutaj się pojawili? Czy byli misjonarzami szerzącymi jakąś wiarę? A może powód był bardziej prozaiczny? Zdaniem archeologów chodziło o zapewnienie dostępu ich zleceniodawców do niezwykłego surowca – bursztynu –i zapewne innych bogactw naturalnych niedostępnych na greckich wybrzeżach. Rosnące w siłę elity społeczne nad Morzem Śródziemnym chciały otaczać się przedmiotami zbytku i w ten sposób wyróżniać wśród gawiedzi. Bursztyn, inaczej jantar, był najważniejszy. Jego najbardziej bogate źródło na świecie znajduje się w rejonie Bałtyku. W Odysei Homera z VIII lub VII wieku p.n.e. bursztyn wymieniany jest obok srebra czy złota jako najbardziej ceniony surowiec. Oczywiście ten tekst pochodzi z późniejszych czasów, ale pokazuje słabość starożytnych Greków do tego surowca. „Z ponad trzech tysięcy bursztynowych znalezisk, które zostały odkryte na stanowiskach archeologicznych z epoki brązu w Grecji, bardzo wiele pochodzi z okresu, kiedy ten nowy materiał został dopiero co «odkryty» i wzbudził pierwszą fascynację, to znaczy z około 1700–1500 roku p.n.e.” – zauważa prof. Marcin Przybyła z Uniwersytetu Jagiellońskiego, który bada twierdzę w Maszkowicach. Zmasowany import bursztynu do rejonu Grecji zbiegł się w czasie z pojawieniem się nowego typu fortyfikacji kamiennych nad Morzem Śródziemnym. Były to mury wykonane z wielkich, nieobrobionych bloków, które ważyły nawet kilkaset kilogramów. Układano je co prawda bez użycia zaprawy, ale z takim kunsztem i precyzją, że były to imponujące konstrukcje. Ich przykłady znane są z lat 1800–1650 p.n.e. z obszaru rozciągającego się od wschodniego Adriatyku po Grecję. Boski bursztyn W Grecji uważano, że bursztyn to łzy córek boga słońca Heliosa i nimfy morskiej Okeanidy. Po tragicznej śmierci brata Faetona ich łzom nie było końca. Bogowie nie mogli znieść tych żali, dlatego zamienili kobiety w… topole. Sok wydzielany przez drzewa schnął w promieniach słońca i zamienił się właśnie w grudki bursztynu. W innej wersji mitu to rydwan słoneczny w wyniku zderzenia z ziemią miał wytworzyć bursztyn. W II tysiącleciu p.n.e. krystalizowały się późniejsze greckie mity. Dlatego opowieść o tym, że jantar to łzy córek boga słońca Heliosa, mogła pochodzić z czasów przedpiśmiennych. Również w starożytnym Egipcie jantar uważano za łzy – tym razem samego boga słońca Ra. W słynnym grobowcu Tutanchamona znaleziono ozdobę z bursztynu, zapewne bałtyckiego, przywiezionego być może przez mykeńskie poselstwa w XIV wieku p.n.e. Jakie znaczenie miał bursztyn w europejskim interiorze, w tym w Polsce, w epoce brązu? Zdaniem części badaczy był związany z wierzeniami, które wówczas się upowszechniły. „Archeolodzy nazywają ten nowy system wierzeń kultem solarnym, co wprost rodzi skojarzenia ze słońcem i ogniem” – opisuje w jednym z wywiadów dr Mateusz Cwaliński. W jego ocenie jantar, posiadający liczne konotacje z tą symboliką, mógł być używany jako swoisty amulet lub emblemat wiary. To jest fragment książki Szymona Zdziebłowskiego pt. „Bogowie Polski. Szamani, megality i zapomniane słowiańskie bóstwa”, która ukazała się nakładem wydawnictwa Rebis. Tytuł i śródtytuły pochodzą od redakcji. Patronat medialny nad książką objął National Geographic Polska.
„Lwia Skała" Sigirija to największy skarb Sri Lanki. Wielu uważa ją za nieoficjalny 8 cud świata
Twierdza Sigiriya to jeden z najbardziej niezwykłych zabytków Sri Lanki. Wzniesiona na szczycie monumentalnej, 180-metrowej Lwiej Skały, powstała w V wieku n.e. jako spektakularna forteca i królewska rezydencja.
W tym artykule: Jak powstała twierdza Sigirija? Co wyróżnia twierdzę Sigirija? Jak zaplanować podróż na Sri Lankę? Co warto zobaczyć w twierdzy Sigirija? Kiedy warto odwiedzić twierdzę Sigirija? Twierdza Sigirija (Sigiriya) leży w Prowincji Środkowej Sri Lanki. Starożytna forteca została wzniesiona na szczycie 180-metrowej skały przez króla Kassapę w V wieku n.e. Konstrukcja jest od 1982 roku wpisana na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO. Jest również jedną z najpopularniejszych atrakcji turystycznych na Sri Lance. Jak powstała twierdza Sigirija? Twierdza Sigirija została zbudowana przez króla Kassapę I jako stolica jego państwa. Pałac wzniesiono w V wieku naszej ery na szczycie 200-metrowej Lwiej Skały. Ośrodek pełnił funkcję siedziby władcy Sri Lanki zaledwie przez kilka lat. Od początku twierdza miała służyć obronie państwa przed oczekiwanym atakiem ze strony królewskiego brata Mogallany. Kilka lat wcześniej Kassapa pozbawił praw do tronu Mogallanę, który był prawowitym następcą tronu. Mężczyzna został zmuszony do ucieczki do Indii. Jego ostateczny powrót na Sri Lankę był jednak tylko kwestią czasu. Doszło do tego w 497 roku, kiedy w wyniku wojny domowej Kassapa stracił tron i królem został Mogallana. Aż do XIV wieku twierdza Sigirija pełniła funkcję klasztoru buddyjskiego. Później została opuszczona. Dziś jest to jedno z najczęściej odwiedzanych miejsc na Sri Lance. Ciekawostki o Brazylii, które wielu zaskoczą. Nawet jej największych miłośników Ciekawostki o Brazylii, czyli kraju o powierzchni 27 razy większej od Polski. W tym artykule zebraliśmy wiele zaskakujących i mało znanych faktów na temat tego najludniejszego państwa Ameryki... Co wyróżnia twierdzę Sigirija? Sigirija zachwyca położeniem na potężnej skale. Wejście do twierdzy prowadzi przez charakterystyczną, monumentalną rzeźbę przedstawiającą lwie łapy z pazurami. Twierdza jest otoczona pięknymi ogrodami, stawami i freskami. Pałac Królewski, który znajdował się na szczycie Lwiej Skały, był dostępny dzięki rozbudowanemu systemowi schodów, korytarzy i chodników. Ściana Lustrzana, która znajduje się u podstawy góry, jest znana z połyskującej wypolerowanej powierzchni. To na tej ścianie odwiedzający wypisywali wiersze i malowali rysunki. Freski Sigirija są jednymi z najpiękniejszych i najlepiej zachowanych przykładów starożytnej sztuki na Sri Lance. Obrazy przedstawiają młode dziewczęta. Uważa się, że powstały na osobiste zlecenie króla Kassapy I. Twierdza jest również znana z zaawansowanego – jak na swoją epokę – systemu hydraulicznego, doprowadzającego i odprowadzającego wodę z Lwiej Skały. Jak zaplanować podróż na Sri Lankę? W tej chwili nie ma bezpośrednich stałych połączeń lotniczych z Polski na Sri Lankę. Do Kolombo najłatwiej dolecieć z jedną przesiadką w Londynie (British Airways) lub w Dubaju (Emirates). Podróż będzie trwała około 11 godzin. Za bilety będzie trzeba zapłacić przynajmniej 3,5 tys. zł w dwie strony. Odwiedzając Sri Lankę, warto rozważyć zatrzymanie się w jednym z hoteli ekologicznych, których kilkanaście jest na wyspie. O kameralnym hotelu The Kip pisaliśmy w National-Geographic.pl. Najlepszym sposobem dotarcia do twierdzy Sigirija z Kolombo jest pociąg do Habrany. Za bilety będzie trzeba zapłacić od 800 do 1200 rupii lankijskich (ok. 13 zł). Podróż trwa około 5 godzin. Co warto zobaczyć w twierdzy Sigirija? Sigiriya to jedno z najpopularniejszych miejsc turystycznych na Sri Lance. Stanowisko archeologiczne jest otwarte dla zwiedzających od poniedziałku do piątku od 7.00 do 17.30. Opłata za wstęp dla obcokrajowców wynosi 30-35 USD za osobę. Odwiedzający mogą wspinać się na skalną fortecę i zwiedzać ruiny Pałacu Królewskiego, Lustrzaną Ścianę i lokalne freski. Wspinaczka na szczyt skały bez wcześniejszego przygotowania może być wymagająca. Jednak zapierające dech w piersiach widoki ze szczytu są warte wysiłku. Wejście po schodach może być równie emocjonujące. Trzeba być jednak gotowym na pokonanie 1200 stopni. Oprócz twierdzy turyści mogą również zwiedzać zachwycające ogrody otaczające Sigiriję. W ogrodach można podziwiać endemiczne gatunki roślin, w tym wiele roślin leczniczych. Ogrody są siedliskiem różnych roślin, w tym roślin leczniczych. Są też świadectwem wyrafinowanej urbanistyki starożytnej Sri Lanki. Plan ogrodów jest jednym z lepszych przykładów znakomitej urbanistyki starożytnej Sri Lanki. Kiedy warto odwiedzić twierdzę Sigirija? Szczyt sezonu na Sri Lance przypada na okres od stycznia do kwietnia. Wówczas na wyspie panuje klimat umiarkowany, co sprzyja jednodniowym wycieczkom. Pora sucha panuje od maja do sierpnia. Przez większą część roku na Sri Lance temperatura dochodzi do około 30 stopni Celsjusza, a wilgotność osiąga nawet 80%. Październik, listopad i grudzień to najbardziej wilgotne miesiące na Sri Lance. W tym czasie nie warto planować dłuższego pobytu na wyspie. Źródło: SigiriyaFortress.com Nasz ekspert Łukasz Załuski Redaktor naczelny „National Geographic Polska". Uważny obserwator zmieniającego się świata i nowych trendów w technologiach. Miłośnik tenisa i europejskich stolic.
Niespodziewane znalezisko w centrum Szczecina. Pod ziemią przetrwała część starego miasta.
W Szczecinie doszło do niespodziewanego odkrycia, które ponownie uwidacznia militarną przeszłość miasta. Pod powierzchnią współczesnych ulic odnaleziono m.in. relikty XVIII-wiecznych umocnień wchodzących niegdyś w skład pruskiej Twierdzy Szczecin. Archeolodzy podkreślają, że ze względu na bogatą i wielowarstwową historię stolicy województwa zachodniopomorskiego podobne znaleziska mogą pojawiać się także w przyszłości, przypominając mieszkańcom o dawnych dziejach miasta nad Odrą.
Kolejny raz przeszłość dała o sobie znać w najmniej oczekiwanym momencie. Szczecińskie prace wodociągowe, które miały miejsce chociażby przy placu Lotników, niespodziewanie ukazały mieszkańcom element starej infrastruktury miasta. Odkrycie pamięta czasy, kiedy krajobraz Szczecina nie przypominał współczesnego widoku – zamiast szerokich alei i reprezentacyjnych placów miasto otaczały wały ziemne, mury obronne i rozbudowany system fos. Odnaleziony fragment fortecy przypomina, że pod warstwą asfaltu i betonu wciąż kryją się ślady historii, która przez stulecia kształtowały tożsamość miasta. Niespodziewane odkrycie Odkrycie, które miało miejsce 24 lutego 2026 roku, zmieniło plany na placu budowy w ścisłym centrum Szczecina. Podczas prac związanych z przebudową sieci wodociągowej między pl. Grunwaldzkim a pl. Lotników natrafiono na fragmenty dawnej Twierdzy Szczecin. Po odnalezieniu militarnych reliktów pracownicy wezwali zespół archeologów, którzy zajęli się dalszą eksploracją podziemną. W trakcie robót wymieniana była podziemna infrastruktura wodociągowa, w szczególności 100-letnie, awaryjne rury, które od jakiegoś czasu były utrapieniem dla okolicznych mieszkańców i przedsiębiorców. Szeroka oferta gastronomiczna, kulturalna i rekreacyjna – przez wadliwie działającą infrastrukturę wodociągową – nie mogła się należycie rozwijać ani gwarantować mieszkańcom Szczecina swoich funkcji. To dlatego pracownicy budowy musieli zejść pod powierzchnię ziemi, gdzie natrafili na fragmenty XVIII-wiecznej twierdzy. Twierdza pod powierzchnią ziemi Do najcenniejszego odkrycia doszło w okolicach placu Lotników. Pod powierzchnią tej śródmiejskiej działki pracownicy natknęli się na relikty fortyfikacji związanych z pruską Twierdzą Szczecin. Odsłonięty mur oporowy przeciwskarpy był niegdyś elementem wybudowanych w 1724 roku Bastionu V oraz Fortu Wilhelm. Oba umocnienia chroniły zachodni i południowo-zachodni odcinek ówczesnego Szczecina, tworząc jeden z najpotężniejszych systemów obronnych w tej części Europy. Dzięki tym fortyfikacjom strategiczny punkt nad Odrą zyskiwał szczelną ochronę, której architektem był słynny prusko-holenderski architekt Gerhard Cornelius van Wallrawe. Życie w cieniu twierdzy – co jeszcze udało się odkryć? Wśród zaskakujących znalezisk znajdują się również takie o mniej militarnym charakterze. Nie można jednak stwierdzić, że ich występowanie w XVIII wieku byłoby możliwe bez istnienia Twierdzy Szczecin. Z warstw przylegających do obronnych murów wydobyto bowiem fragmenty naczyń ceramicznych i kości zwierzęcych datowanych na XVII/XVIII wiek. Ślady te są świadectwem codziennego życia, jakie toczyło się w tamtym czasie w okolicy fortecy. W cieniu bastionów funkcjonowali mieszkańcy rozwijającego się miasta, którzy obok twierdzy zakładali swoje domostwa, przedsiębiorstwa i inne miejsca skupiające życie miejskie. Zmieniające się miasto W pozostałych wykopach nie odsłonięto już zachowanych fragmentów murów, natomiast archeolodzy odnotowali wyraźne nawarstwienia gruzu i przemieszanej ziemi. To pozostałości z drugiej połowy XIX wieku, kiedy Szczecin zaczął przekształcać się z miasta o charakterze militarnym w prężnie rozwijający się ośrodek urbanistyczny. Aby nie zahamować rozwoju, władze zachodniopomorskiej stolicy zdecydowały się na usunięcie dawnych fortyfikacji, które ograniczały miejską rozbudowę. Miejsca, gdzie kiedyś stały mury i bastiony, stały się placami, ulicami i alejami, po których poruszają się współcześni mieszkańcy Szczecina. W dużej mierze po dawnym charakterze miasta nie pozostało już nic – chyba że raz na jakiś czas, w trakcie prac podziemnych, natrafimy na militarne relikty, które przypomną nam minione dzieje miasta. Źródło: ZWiK Nasz autor Olaf Kardaszewski Absolwent Instytutu Stosowanych Nauk Społecznych na Uniwersytecie Warszawskim. Obecnie student magisterskiego kierunku Studiów Miejskich na tej samej uczelni. Interesuje się społecznymi i kulturowymi aspektami zmieniającego się świata, o czym chętnie pisze w swoich pracach. Współprowadzący projekt „Podziemna Warszawa” w National Geographic Polska. Uwielbia podróże, w trakcie których zawsze stara się obejrzeć mecz lokalnej drużyny piłkarskiej.
Twierdza Modlin. Bronili jej Francuzi, Rosjanie i Polacy. I niedźwiedzica polarna
Twierdza Modlin odegrała istotną rolę w wojnach napoleońskich, powstaniu listopadowym, I i II wojnie światowej. A przez pewien czas broniła jej nawet niedźwiedzica polarna. Poznajcie to niezwykłe dzieło inżynierii militarnej.
Spis treści: Czym była Twierdza Modlin? Kiedy upadła Twierdza Modlin? Twierdza Modlin w filmach Ciekawostki na temat Twierdzy Modlin Czy w Twierdzy Modlin stacjonuje wojsko? Zwiedzanie Twierdzy Modlin Twierdzę Modlin można uznać za jedną z najważniejszych atrakcji turystycznych Mazowsza obok Kampinoskiego Parku Narodowego, Zamku Książąt Mazowieckich w Ciechanowie czy Muzeum Wsi Mazowieckiej w Sierpcu. Wizyta w tym miejscu, przesyconym urozmaiconą historią, jest z pewnością prawdziwą gratką dla fanów historii wojskowości i fortyfikacji. Co trzeba wiedzieć o Twierdzy Modlin? Czym była Twierdza Modlin? Lokalizacja Twierdzy Modlin była starannie przemyślana. Jeszcze przed jej powstaniem na początku XVIII wieku wzbudzała zainteresowanie wojskowych. Tutaj łączy się Wisła z Narwią i Wkrą, poza tym niedaleko stąd usytuowana jest obecna stolica Polski, Warszawa. Pierwszy plan wzniesienia twierdzy w tym strategicznym miejscu mieli Rosjanie w 1791 roku. Powstał nawet jej projekt autorstwa generała Jana Pietera van Suchtelena. Jednak faktyczną budowę rozpoczęto dopiero na polecenie Napoleona Bonapartego w 1807 roku. Twierdzę Modlin najprościej zdefiniować jako szereg różnego rodzaju umocnień i budowli wzniesionych dla żołnierzy. Jest jedną z największych i najlepiej zachowanych twierdz w naszym kraju. Tworzą ją: cytadela położona na prawym brzegu Narwi, umocnione przedmościa: kazuńskie i nowodworskie, dwa łańcuchy fortów. Kiedy upadła Twierdza Modlin? Nie ma jednej odpowiedzi na to pytanie. Twierdza istniała w różnych realiach politycznych. Można więc stwierdzić, że upadała i podnosiła się do życia kilkukrotnie. Oto kluczowe momenty w jej historii. Twierdza Modlin była oblegana po raz pierwszy w 1813 roku przez Rosjan. Wówczas bronili jej żołnierze polscy i francuscy. Skapitulowano 1 grudnia. Kolejne oblężenie twierdzy miało miejsce w czasie powstania listopadowego. Wówczas przejęli ją Polacy. Jej komendantem został gen. Ignacy Ledóchowski. Modlin był w rękach powstańców prawie do końca zrywu, bo do 9 października 1831 roku, kiedy jej obrońcy skapitulowali. Na kolejne dramatyczne wydarzenia trzeba było poczekać blisko 90 lat. W czasie I wojny światowej twierdzę w błyskawicznym tempie zdobyły wojska niemieckie. Oblężenie trwało tylko od 9 sierpnia do 20 sierpnia 1915 roku. Główne walki trwały sześć dni. Rosyjskie siły były co prawda liczne (105 tys. osób), ale brakowało im odpowiedniego uzbrojenia. Już w 1920 roku Modlin ponownie uległ oblężeniu, ale tym razem wewnątrz bronili się Polacy przed wojskami bolszewików. Generał Sikorski z armią 46 tysięcy ludzi odparł atak, chociaż chwilo część fortów znalazła się w rękach wroga. Ostatnie oblężenie Modlin przeżył w 1939 roku. Wówczas twierdzy broniło 15 tys. polskich żołnierzy przed wojskami hitlerowskimi. Był to ważny punkt obrony w czasie kampanii wrześniowej. Twierdza poddała się dzień po stolicy, 29 września. Żołnierzom brakowało broni, amunicji, pożywienia i pomocy medycznej. W 1939 roku twierdza uległa bardzo poważnym zniszczeniom w wyniku nalotów bombowych i ostrzału artyleryjskiego. Twierdza Modlin w filmach Mimo że infrastruktura twierdzy była rozkradana w ostatnich dekadach, to nadal zachowało się sporo jej oryginalnych elementów. Przyciągają one filmowców i twierdza była planem dla wielu produkcji. Tutaj realizowano zdjęcia do filmów i seriali. Wśród produkcji były: „CK Dezerterzy”, „Wesele”, „Pan Tadeusz”, Pułkownik Kwiatkowski”, „1920. Bitwa Warszawska” czy „Czas honoru”. Ciekawostki na temat Twierdzy Modlin Z uwagi na bogatą historię z tą niezwykłą twierdzą związane są liczne interesujące i nierzadko zaskakujące fakty. Oto najciekawsze: na terenie fortecy znajduje się najdłuższy w Europie budynek. Jest to cytadela będąca koszarami wojskowymi. Liczy 2250 m długości; w 1919 roku twierdzy pilnowała Baśka Murmańska, czyli oswojona niedźwiedzica polarna. Przybyła do Modlina wraz z polskimi żołnierzami z polskich formacji tzw. Murmańczyków, walczących w latach 1918–1919 przeciwko bolszewikom na północy Rosji. Została zabita przez lokalną ludność po zerwaniu się z uwięzi; wewnątrz długich budynków koszarowych organizowane są cykliczne biegi na 5 km; twierdzę wzniesiono z 200 milionów cegieł; w Twierdzy Modlin zaczęła się historia polskiej Marynarki Wojennej. W 1920 roku, w czasie wojny polsko-bolszewickiej, w Modlinie stacjonowała Flotylla Wiślana. Czy w Twierdzy Modlin stacjonuje wojsko? Obecnie twierdza jest atrakcja turystyczną. Nie stacjonuje w niej dłużej wojsko. Po II wojnie światowej nadal większość obiektów zajmowało Wojsko Polskie. Jednak w 2013 roku Agencja Mienia Wojskowego sprzedała dużą część terenu twierdzy prywatnej firmie. Zwiedzanie Twierdzy Modlin Twierdzę Modlin można obecnie zwiedzać z różnymi firmami. Świadczą one usługi przewodnickie w wydzielonych terenach twierdzy. Możliwe jest też wynajęcie przestrzeni w jej ramach. Zwiedzanie to koszt kilkunastu złotych. Po części terenu można przemieszczać się bezpłatnie, jednak warto wykupić wycieczkę z przewodnikiem, który opowie o obiektach i wprowadzi tam, gdzie bez wejściówki nie jest to możliwe. Oto wybrane firmy, świadczące działalność turystyczną, działające w obrębie Twierdzy Modlin: twierdzamodlin.pl, twierdzamodlin.com/.
Zamki w Czechach: najpiękniejsze twierdze i pałace, które musisz odwiedzić
Czechy to raj dla miłośników zamków i pałaców. Od monumentalnych ruin Rabí, przez legendarny Křivoklát, aż po malowniczy zamek Červená Lhota – poznaj najpiękniejsze warownie, które kryją fascynujące historie, tajemnice i legendy, zachwycając swoją architekturą oraz historią.
Spis treści: Zamek Rabí – największa twierdza w Czechach Křivoklát – twierdza cesarzy i królów Červená Lhota – zamek nad stawem i legenda o hrabinie Bečov nad Teplou – skarby ukryte w zamku Litomyšl – zamek z operą w sercu Moraw Czechy mają mnóstwo zamków i pałaców, które zachwycają swoją architekturą, historią i tajemnicami. Regionem, który szczególnie przyciąga miłośników tych zabytków, są Czechy Południowe, gdzie znajdują się setki warowni, rezydencji i pałaców. Wiele z nich można odwiedzić podczas podróży po kraju. Zamek Rabí – największa twierdza w Czechach Położony na wzgórzu nad doliną rzeki Otavy, w południowo-zachodnich Czechach, zamek Rabí uchodzi za największą fortecę w kraju. Jego imponujące mury mają ponad 3 kilometry długości, a obecny wygląd zamku to efekt rozbudowy przez ród Švihovskich z Rýzmberka, którzy władali tym miejscem od XIV do XVI wieku. Co ciekawe, zamek przetrwał w swojej późnogotyckiej formie dzięki temu, że ominęły go późniejsze przebudowy, które zniszczyły wiele innych zabytków. Zwiedzając Rabí, napotkamy średniowieczne baszty, donżon, a nawet pałac, w którym znajdują się kilkusetletnie piece. Zamek ma także swoją tragiczną historię – w 1421 roku podczas oblężenia fortecy legendarna postać, wódz husytów Jan Žižka, stracił tu swoje drugie oko. Mimo swojej rany, Žižka i jego wojska zdobyły twierdzę, a on sam dowodził armią husycką jeszcze przez kolejne trzy lata, nie przegrywając żadnej bitwy. Zamek Rabí to nie tylko miejsce historycznych bitew. Co roku, w lipcu, odbywa się tam Ruinfest, festiwal rockowy przyciągający fanów muzyki z całego kraju. Křivoklát – twierdza cesarzy i królów Zamek Křivoklát, usytuowany na skale nad zakolem Rakovnickiego Potoku, to miejsce związane z wieloma czeskimi monarchami. To tutaj w pierwszych latach życia mieszkał cesarz Karol IV Luksemburski. Z kolei w XV wieku zamek stał się ulubioną rezydencją Władysława II Jagiellończyka, który ufundował tu przepiękną, późnogotycką kaplicę pw. Koronacji Najświętszej Marii Panny. Kaplica słynie ze sklepienia gwiaździstego oraz imponującej nastawy ołtarzowej. Zamek ma także mroczną stronę – przez wieki służył jako więzienie dla znanych postaci. Przetrzymywano tu m.in. alchemika Edwarda Kelleya, który na rozkaz cesarza Rudolfa II został uwięziony w wieży Křivoklátu. Próbując ucieczki po spuszczonej linie, Kelley doznał ciężkich obrażeń, które doprowadziły do amputacji nogi. Dziś zamek przyciąga tłumy turystów, którzy mogą podziwiać m.in. pokazy sokolnictwa – tradycji wpisanej na listę niematerialnego dziedzictwa UNESCO. Červená Lhota – zamek nad stawem i legenda o hrabinie Malowniczo położony zamek Červená Lhota, otoczony stawem, jest jednym z najbardziej romantycznych miejsc w Czechach. Według legendy jego mury były niegdyś białe, ale przesiąkły krwią hrabiny, którą porwał diabeł. Tej krwi nie dało się zmyć, dlatego zamek przemalowano na rdzawoczerwony kolor. Architektura Červené Lhoty, renesansowego dworu, jest jak z bajki – przypominająca domek z piernika budowla przegląda się w tafli wody, a jedyną drogą do zamku jest kamienny most. Turyści mogą rozkoszować się spacerami po nastrojowych ogrodach, a także pływaniem łódką po stawie, ciesząc się ciszą i spokojem. We wnętrzach warto zwrócić uwagę na barokową jadalnię, której ściany pokrywają misternie wykonane ornamenty. W pobliżu zamku znajduje się także malownicza kraina średniowiecznych stawów rybnych Třeboňska oraz imponujący zamek Jindřichův Hradec. Bečov nad Teplou – skarby ukryte w zamku Zamek Bečov nad Teplou kryje jedną z największych sensacji w historii czeskiej archeologii. W 1985 roku, pod posadzką zamkowej kaplicy, odnaleziono bezcenny relikwiarz św. Maura. To arcydzieło flamandzkich złotników z XIII wieku, które ustępuje wartością jedynie klejnotom koronacyjnym Karola IV. Relikwiarz św. Maura, będący jednym z najcenniejszych skarbów w czeskich zbiorach, znajduje się obecnie w muzeum urządzonym w barokowym pałacu, który jest częścią zamkowego kompleksu. Oprócz muzeum, zwiedzający mogą podziwiać średniowieczny donżon oraz renesansowy pałac, a największe wrażenie robią świetnie zachowane XIV-wieczne malowidła w kaplicy zamkowej. Litomyšl – zamek z operą w sercu Moraw Na północnych Morawach, w miasteczku Litomyšl, znajduje się renesansowy zamek Pernštejnów, który w czerwcu zamienia się w scenę operową pod gwiazdami. Zamek słynie z organizowanego tu festiwalu operowego, który odbywa się na dziedzińcu. Można wówczas podziwiać przedstawienia muzyczne w magicznej scenerii. Muzyka rozbrzmiewa także w zamkowym teatrze, kościele pijarów, a nawet w ogrodach klasztornych. Zamek Litomyšl to także miejsce narodzin Bedřicha Smetany, jednego z najwybitniejszych czeskich kompozytorów. Smetana przyszedł na świat w zamkowym browarze, którym zarządzał jego ojciec. Zamek, wpisany na listę UNESCO, zachwyca swoją renesansową architekturą, w tym bogato zdobionymi elewacjami i scenami mitologicznymi oraz biblijnymi, które można podziwiać na dziedzińcu.
Średniowieczny „Biskupin” z centralnej Polski. Archeolodzy odkryli umocnienia grodu sprzed tysiąca lat
Świetnie zachowane drewniane umocnienia średniowiecznego grodu odkryli archeolodzy w Spycimierzu w województwie łódzkim. Wzniesiono je 1000 lat temu. Znalezisko ukazuje w nowym świetle okres chaosu w państwie piastowskim.
W tym artykule: Zaskakujące wyniki: świetnie zachowane konstrukcje Rok 1038 – czas niepokojów i wojen. Ale nie w Spycimierzu Jak wyglądała twierdza w Spycimierzu? Bywało różnie Do niezwykłego znaleziska doszło na polu uprawnym w Spycimierzu, w miejscu określanym jako Góra Kasztelańska. Jest to dno doliny Warty, w zakolu starorzecza. Archeolodzy i historycy od lat znali lokalizację grodu, ale miejsce to nie było dobrze rozpoznane. Pierwsze szersze badania odbyły się w latach 60. XX wieku. Nowy projekt archeologiczny w tym miejscu ruszył dziesięć lat temu. Zaskakujące wyniki: świetnie zachowane konstrukcje W ostatnich dwóch sezonach archeolodzy przeprowadzili wykopaliska w dwóch lokalizacjach: w miejscu domniemanej fosy obiektu typu motte (twierdzy wzniesionej na usypanym kopcu) i na wale grodu, który znajdował się tam wcześniej. – Badania te przyniosły zaskakujące rezultaty. Okazało się, że na grodzisku zachowały się w bardzo dobrym stanie drewniane konstrukcje – przekazał National Geographic Polska kierownik badań, dr hab. Jerzy Sikora z Instytutu Archeologii Uniwersytetu Łódzkiego. Współprowadzącym wykopaliska był Radosław Herman, który zmarł nagle tuż po ich zakończeniu. Dzięki analizom dendrochronologicznym wykonanym przez Marka Krąpca możliwe było bardzo precyzyjne określenie wieku budulca w oparciu o analizę słojów przyrostu rocznego. Stan zachowania części konstrukcji można przyrównać do słynnego Biskupina, który istniał jednak zdecydowanie wcześniej, bo około 2700 lat temu. Okazało się, że najstarsze konstrukcje drewniane ze Spycimierza pochodzą z 1028 r. Nie do końca wiadomo, jaka była ich funkcja. – Domyślamy się, że rozpoczęto tu budowę grodu, która została przerwana nagłym, gwałtownym incydentem powodziowym. Jego świadectwem jest półmetrowej grubości warstwa osadów. Dopiero na nich zaczęto budować gród, którego relikty widoczne są do dzisiaj. Zaskakujące jest jednak to, że stało się to najpewniej w roku 1038 – opowiada dr hab. Sikora. Rok 1038 – czas niepokojów i wojen. Ale nie w Spycimierzu Dlaczego budowla z 1038 roku jest dla archeologów i historyków sporym zaskoczeniem? Jak wyjaśnia Sikora, ten rok wyznaczał kres istnienia większości warowni wczesnopiastowskich. – Wtedy to młodą monarchię dosięgnął kryzys. Załamała się władza Mieszka II – syna Bolesława Chrobrego – opowiada archeolog. Co się wówczas wydarzyło? Jak przypomina ekspert, to wtedy doszło do rozruchów wewnątrz państwa, które wynikały zapewne ze sprzeciwu wobec wprowadzania chrześcijaństwa. A być może także wobec bezwzględnej polityki pierwszych Piastów. Wewnętrzne niepokoje to tylko część problemów młodego państwa polskiego. W 1038 roku doszło do najazdu czeskiego księcia Brzetysława. Jego wojska dotarły aż do Poznania i Gniezna. To wówczas skradziono relikwie św. Wojciecha. Z kolei Gall Anonim pisał, że w ruinach katedr w tych miastach zamieszkały dzikie zwierzęta. Część mieszkańców Wielkopolski być może uciekła na Mazowsze. Tam jeden z urzędników Mieszka – Miecław (Masław) zdołał utrzymać władzę i próbował po upadku państwa Piastów zbudować zapewne własne księstwo. – Tymczasem nad Wartą, niecałe 100 km od Gniezna, w czasie chaosu w państwie Piastów, rozpoczęto imponującą inwestycję grodową – zaznacza dr hab. Sikora. Jak wyglądała twierdza w Spycimierzu? Bywało różnie Archeologom udało się ustalić, że grodzisko kilka razy przebudowywano. Najlepiej zachowały się pozostałości po wałach z około 1038 roku. – Drewniano-ziemne wały otoczyły obszar o powierzchni ponad 1 hektara – opisuje dr hab. Sikora. Wały były wzmocnione przez wbite w podłoże pionowe słupy o długości ponad 5 metrów. Szerokość wału u podstawy wynosiła blisko 7 m. Krucjata? Nie, dziękuję! Piastowie niechętnie ruszali na „świętą wojnę" Książęta piastowscy niechętnie wyruszali na wyprawy krzyżowe do Palestyny, a krucjaty przeciw miejscowym poganom prowadzili nieudolnie. W końcu sprowadzili do brudnej roboty Krzyżaków. – Okoliczności budowy tych umocnień nie są dla nas jasne. Czy ich budowę zaplanowano jeszcze przed ostatecznym upadkiem monarchii i po prostu kontynuowano pomimo kryzysu państwa? Czy też na tym terenie znalazł się człowiek, który mimo upadku władzy centralnej, był w stanie utrzymać lokalną strukturę? – zastanawia się naukowiec. W jego ocenie nie można wykluczyć, że Miecław „nie był jedynym, który próbował uratować coś z upadającej monarchii dla siebie”. Kilkanaście lat później, około roku 1050, gród ten naprawiono i dobudowano do niego przedwale z ukośnymi palami tworzącymi zasiek, utrudniający dostęp do wału. Szerokość podstawy tych zmodernizowanych umocnień wynosiła niecałe 9 m. Gród usytuowano w dnie doliny Warty, w miejscu bagnistym i z natury niedostępnym. Sami grodzianie mieli z tego powodu mnóstwo kłopotów. Widać to po osadach, które rzeka nanosiła i częściowo zalewała nawet same wały. Być może zatem pełniły też funkcję przeciwpowodziową, chociaż nie zawsze skutecznie. Naukowcom udało się rozpoznać także kolejne fazy rozbudowy wałów grodziska. Niestety, ich stan zachowania był już znacznie słabszy. Pierwsza nastąpiła w 2. połowie XII wieku lub na początku wieku XIII, a kolejna w XIII wieku. Późnośredniowieczna siedziba rycerska typu motte powstała w XIV wieku, ale na razie na jej temat archeolodzy niewiele wiedzą. Kolejne badania rzuciłyby na to zagadnienie więcej światła. Nasz ekspert Szymon Zdziebłowski Dziennikarz naukowy, z wykształcenia archeolog śródziemnomorski. Przez wiele lat był związany z Serwisem Nauka w Polsce PAP. Opublikował m.in. dwa przewodniki turystyczne po Egipcie, a ostatnio – popularnonaukową książkę „Wielka Piramida. Tajemnice cudu starożytności” o największej egipskiej piramidzie.
Średniowieczne zamczysko zdradza tajemnice. To w nim więziono Marię Stuart
To w tym zamku przez kilkanaście lat więziono królową Szkocji, Marię Stuart. Wśród zgliszczy zamku w Sheffield w Wielkiej Brytanii archeolodzy odkryli pozostałości po moście zwodzonym i fosie.
W tym artykule: Zamek widmo w Sheffield Most zwodzony i inne odkrycia archeologiczne Kopanie pustki – fosa zamkowa Co po wykopaliskach zamku? Miasto Sheffield w hrabstwie South Yorkshire w Anglii może poszczycić się długą historią. Pierwsze wzmianki o wiosce w tym miejscu pochodzą już z 1086 roku. Na początku XII wieku w Sheffield stanął zamek i kościół parafialny wybudowany przez normańskiego lorda Williama de Lovetota. Jego mieszkańcy trudnili się wytapianiem rudy żelaza. Wraz z początkiem XVIII wieku Sheffield stało się jednym z głównych ośrodków angielskich, w którym wytwarzano sztućce. Zamek widmo w Sheffield Miejscowy zamek nie miał szczęścia. W połowie XVII wieku po angielskiej wojnie domowej zrównano go z ziemią. W XIX wieku był to teren przemysłowy, a w XX wieku zlokalizowano tam targ miejski. Do naszych czasów nie zachowały się żadne ryciny czy plany twierdzy. Dopiero wykopaliska zdradziły więcej na jego temat. Pierwsze odbyły się ponad 100 lat temu. Teraz archeolodzy zintensyfikowali swoją działalność w tym miejscu w związku z planami rewitalizacji terenu. Most zwodzony i inne odkrycia archeologiczne Wśród odkopanych przez archeologów pozostałości jest platforma z piaskowca, na której osadzony był most zwodzony do zamku. To pierwsze tego typu znalezisko w obrębie zamku. Twierdzę wzniesiono na sztucznie wzniesionym kopcu. Tego typu założenia obronne określa się czasem jako motte. Była to forma przejściowa między dworem obronnym a zamkiem. Archeolodzy natknęli się w czasie wykopalisk na fundamenty masywnych, bo mających półtora metra szerokości, murów. Najnowsze znaleziska są kluczowe przy odtworzeniu dawnego wyglądu twierdzy. Jak piszą badacze „jest to pierwszy namacalny dowód rozplanowania wnętrza zamku”. – Zamek Sheffield wciąż ujawnia swoje tajemnice. Oprócz odkrycia imponującego budynku bramnego i mostu zwodzonego odsłoniliśmy część murów zamku, które wcześniej nie były znane. Są to wewnętrzne ściany zamku, które wzbogacają obraz tego, jak mogło wyglądać to średniowieczne centrum władzy w czasach jego świetności – mówi Ashley Tuck, archeolog prowadzący wykopaliska z ramienia Wessex Archaeology. Kopanie pustki – fosa zamkowa Archeolodzy lubią kopać w miejscach, które na pierwszy rzut oka nie wydają się zbyt atrakcyjne. W miastach są to na przykład dawne… latryny. Okazuje się, że w wychodkach odkrywane są najliczniejsze zabytki świadczące o różnych aktywnościach sprzed setek lat. Do środka wpadały z reguły przypadkowo. Ciekawostki o zamku Windsor udowadniają, że nie ma większej królewskiej rezydencji, która wciąż jest zamieszkana To właśnie tam książę Karol oświadczył się Dianie Spencer, a książę Harry poślubił Meghan Markle. XI-wieczny zamek był świadkiem wielu podniosłych i radosnych wydarzeń, ale stare m... Zazwyczaj są to monety, przedmioty codziennego użytku. Kilka lat temu wewnątrz gdańskiej latryny z XVIII wieku archeolodzy znaleźli skórzaną zabawkę erotyczną. Innym miejscem, gdzie można znaleźć ciekawe przedmioty, są fosy, czyli doły otaczające zamki. To tam badacze odkrywają świadectwa walk w postaci broni, ale nie tylko. W czasie wykopalisk sześciometrowej fosy w Sheffield badacze natknęli się na przedmiot przypominający monetę. Okazało się, że był to miedziany żeton norymberski z połowy XVI wieku. Pochodzi zatem z okresu, w którym w twierdzy więziono Marię Królów Szkotów, czyli Marię Stuart na polecenie jej kuzynki, Elżbiety I. Co po wykopaliskach zamku? Obszar, na którym niegdyś znajdował się zamek, jest nazywnay Castlegate. W ramach projektu rewitalizacji planowane jest wyeksponowanie oryginalnego budynku bramnego zamku i ochrona niektórych jego pozostałości. Dookoła ma powstać park, który zachowa formę terenową twierdzy. Będzie to zatem dość płaski kopiec z krętą ścieżką wiodącą na jego szczyt. Zanim jednak rewitalizacja terenu dojdzie do skutku, przed archeologami nadal jest sporo pracy. Źródło: Wessex Archaeology. Nasz ekspert Szymon Zdziebłowski Dziennikarz naukowy, z wykształcenia archeolog śródziemnomorski. Przez wiele lat był związany z Serwisem Nauka w Polsce PAP. Opublikował m.in. dwa przewodniki turystyczne po Egipcie, a ostatnio – popularnonaukową książkę „Wielka Piramida. Tajemnice cudu starożytności” o największej egipskiej piramidzie.
Przez długi czas była nie do zdobycia. Jedna z najpotężniejszych twierdz XIX wieku kryje pewną tajemnicę
To nie tylko jedna z najpotężniejszych twierdz w XIX wieku, ale też warownia, która ma swojego ducha. Twierdza Nysa była obiektem pożądania wielu władców.
W tym artykule: Podziw władców Twierdza ofiarą postępu technologicznego Był w niej więziony wybitny polityk rewolucji francuskiej, markiz de La Fayette. W czasie I wojny światowej trzymano tu pod kluczem Charlesa de Gaulle’a, późniejszego prezydenta Francji. Dziś w podziemiach latają nietoperze, a czasami pojawia się tutaj duch byłego żołnierza. Nie widziałam, ale są tacy, którzy przysięgają na swoje życie, że widzieli. Twierdza Nysa pełna jest mrocznych zakamarków.Tajemnych dróg, w których posłuchać można opowieści o walkach, próbach jej zdobycia i ukrytych skarbach. Lubię ją o zmierzchu, zwłaszcza, kiedy nie ma tu tłumów. W momencie, gdy delikatne światłocienie układają się tajemniczo na jej murach tworząc nieziemskie kostiumy. Wygląda wówczas kosmicznie. Jakby nagle zamieniła się w planetarną przestrzeń gdzieś w odległym Wszechświecie. W dzień tuż po wschodzie słońca, wrażenie szybko mija. Wieże, baszty i mury tworzą za dnia kompleks, który aż za dobrze przypomina, do czego miał służyć. Twierdza Nysa została zaprojektowana tak, by bronić miasta. Od wieków przecinały szlaki je handlowe i nieraz znalazło się w centrum zbrojnych konfliktów. I jej mury te walki zapamiętały. Podziw władców Pierwsze fortyfikacje, które miały chronić mieszkańców, ich dobytek, ale też wolność zaprojektowano już pod koniec XVI wieku. Z upływem lat uzupełniano je kolejnymi bastionami, wałem, rawelinami (elementami w kształcie półksiężyca lub trójkąta, wysuniętymi przed linię umocnień) oraz fosą. Był to na tyle nowoczesny i spójny system, że w XIX wieku budził podziw innych władców ówczesnej Europy. Według koncepcji Fryderyka II, twierdza miała być „obozem warownym” i też taką warownią przez całe lata była. O jej skuteczności mogły na własnej skórze przekonać się wojska napoleońskie, które w 1807 roku aż przez 114 dni oblegały Nysę, ostrzeliwując obrońców i domy ciężką artylerią. Gdyby nie brak żywności i amunicji, pewnie nie doszłoby do kapitulacji i poddania Nysy wrogowi. Czas jednak mijał, i choć fortyfikacje były coraz to doskonalsze, zmieniały się techniki wojenne, a twierdza zaczęła tracić militarne znaczenie. Kiedy do uzbrojenia wojsk zaczęto wprowadzać pociski wypełnione nowoczesnymi materiałami wybuchowymi, przestawała pełnić swoją pierwotną rolę. W tej serbskiej twierdzy walczył najsłynniejszy polski rycerz! Ratował samego króla Co ma wspólnego serbskie miasto Golubac z Zawiszą Czarnym? Zagadkę wyjaśniają eksperci z Muzeum Okręgowego w Sandomierzu. Twierdza ofiarą postępu technologicznego W ciągu kolejnych lat zaczęto usuwać z niej niektóre elementy. W 1903 roku Nysa oficjalnie straciła funkcję twierdzy. Jej budowle zaczęły pełnić rolę magazynów, obozów jenieckich, kasyna, gazowni czy więzienia. Tutaj, w trakcie I wojny światowej funkcjonował obóz jeniecki, podobnie jak podczas wszystkich trzech powstań śląskich. W czasie II wojny światowej w Nysie stworzono filię obozu niemieckiego Gross-Rosen. Zwiedzanie warto rozpocząć od Bastionu św. Jadwigi, który jest jedynym zachowanym z dziesięciu. Przetrwał bo służył za magazyn i więzienie. Dziś mieści się w nim punkt Informacji Turystycznej. Tuż obok jest izba muzealna, w której można zapoznać się z historią twierdzy. A potem zejść do przyziemia, gdzie jest multimedialna trasa turystyczna. Największym obiektem jest Fort Prusy. Na zdjęciach z drona wyróżnia się kształtem pięcioramiennej gwiazdy. W środku jest dziś Muzeum Militariów, a na dziedzińcu plac zabaw i miejsce odpoczynku. Odpocząć można też w Parku Miejskim, gdzie znajduje się Fort Wodny. A potem koniecznie jeszcze zwiedzić Fort II, w którym co roku w lipcu organizowane są Dni Twierdzy Nysa. To wtedy zobaczymy Bitwę o Nysę w wykonaniu grup rekonstrukcyjnych. Do czasów obecnych zachowało się około 60 procent dawnych fortyfikacji, rozlokowanych na obszarze ponad 230 hektarów. Dlatego warto zwiedzać ją z przewodnikiem.
W Poznaniu odkryto ważną cześć fortyfikacji sprzed 150 lat. To relikty Bramy Berlińskiej
Pozostałości Bramy Berlińskiej odkryto w czasie przebudowy dziedzińca Zamku Cesarskiego w Poznaniu. – Dla miłośników fortyfikacji to nie lada gratka – powiedziała National Geographic Polska archeolog Ewa Pawlak.
W tym artykule: Święty Marcin w Poznaniu odkrywa dawne tajemnice Brama Berlińska w dziejach Poznania Znaczenie odkrycia fragmentu fortyfikacji Prace ziemne w miastach to zawsze dobry moment dla archeologów, by zajrzeć pod powierzchnię współczesnych ulic. Zwłaszcza miejscowości o dłuższej metryce często skrywają interesujące relikty sprzed dziesiątek, a nawet setek lat. Święty Marcin w Poznaniu odkrywa dawne tajemnice – Przed Centrum Kultury Zamek odkopano pozostałości rozebranej na początku XX wieku Bramy Berlińskiej, będącej częścią poligonalnej Twierdzy Poznań! – poinformowano we wtorek na profilu facebookowym Samorządu Województwa Wielkopolskiego „Wielkopolska, tej”. Wprawdzie Brama Berlińska istniała zaledwie trochę ponad 50 lat, jednak w swoim czasie stanowiła kluczowy element poznańskich fortyfikacji. W trakcie prowadzonych w ostatnich latach w Poznaniu licznych prac ziemnych udało się odkryć także inne ciekawe pozostałości po dawnym mieście. Na przykład na Starym Mieście znaleziono średniowieczne konstrukcje. Brama Berlińska w dziejach Poznania Brama Berlińska powstała w latach 1843–1849. Jej oficjalne otwarcie nastąpiło w 1850 roku. Była to najważniejsza i główna brama komunikacyjna w XIX-wiecznym Poznaniu. Brama istniała jednak stosunkowo krótko. Ze względu na dynamiczny rozwój miasta na początku XX wieku podjęto decyzję o jej rozbiórce. Pozostałości, na które natrafiono w czasie prac budowlanych przy skrzyżowaniu ul. Święty Marcin i Kościuszki, stanowią fragment muru przyporowego, który wzmacniał konstrukcję od strony północnej. W XIX wieku Poznań znajdował się w rękach pruskich. W owym czasie Prusacy postanowili zamienić miasto w potężną twierdzę poligonalną. Brama Berlińska była jednym z elementów fortyfikacji i jednocześnie najważniejszą bramą wjazdową, jedyną otwartą przez całą dobę. Wykonano ją w stylu neoromańskim z elementami neogotyku. Twierdza poligonalna była przedsięwzięciem nowatorskim. Miała się składać z czterech części: największego w Europie fortu Winiary, umocnień prawobrzeżnych składających się z dwóch fortów, umocnień lewobrzeżnych w postaci sześciu bastionów oraz umocnień wokół Ostrowa Tumskiego. W obwałowaniach twierdzy umieszczono 13 bram. W latach 70. XIX wieku takie umocnienia były już przestarzałe i przestały spełniać swoją funkcję obronną. Dlatego na przełomie XIX i XX wieku dużą część elementów twierdzy poligonalnej rozebrano. Znaczenie odkrycia fragmentu fortyfikacji Kilka lat temu w czasie przebudowy ulicy robotnicy natknęli się na niewielki fragment Bramy Berlińskiej. Teraz odsłonięto jego sporą część. Znaczenie tego znaleziska komentuje dla National Geographic Polska archeolog Ewa Pawlak, która wspólnie z Pawłem Pawlakiem prowadzą w tym miejscu nadzór archeologiczny. Średniowieczna kuchnia na Zamku Królewskim w Poznaniu. Unikatowe odkrycie w Wielkopolsce Na Zamku Królewskim w Poznaniu archeolodzy odkryli średniowieczną kuchnię. Ta jedna z najstarszych kuchni tego typu zachowanych na terenach ziem polskich. Poznański zamek był ulubioną twierd... – To (odkrycie – przyp. red.) umożliwi precyzyjne odniesienie dawnych pruskich planów do współczesnej mapy miasta i umiejscowienie na nich fortyfikacji. Dla miłośników fortyfikacji to nie lada gratka, ponieważ nie licząc maleńkiego fragmentu Bramy Bydgoskiej na Śródce, jest to pierwsza brama rozpoznana wykopaliskowo – powiedziała Ewa Pawlak. Odkryty mur oporowy ma 8 metrów długości. Znajdował się po południowo-wschodniej stronie przejazdu, naprzeciwko dawnej intendentury pruskiej. Jak wyjaśnia archeolog, zachowała się dolna partia muru z okładziną kamienną, którą udało się odsłonić do poziomu odsadzki. Odsadzka to poziomy uskok wału w fortyfikacjach, który zabezpieczał go przed osuwaniem się ziemi. Z zachowanych reliktów widać że północna część muru (od strony wejścia do budynku) została skuta, natomiast południowa kontynuuje się w stronę ulicy. Warto wspomnieć, że gdy Polska odzyskała niepodległość, w dawnym gmachu intendentury pruskiej, położonym tuż obok Bramy Berlińskiej, działali trzej genialni matematycy: Marian Rejewski, Jerzy Różycki i Henryk Zygalski. To oni złamali kod niemieckiej maszyny szyfrującej Enigma. Intendentura nie przetrwała do naszych czasów, ale w budynku, który powstał w tym miejscu, obecnie znajduje się Centrum Szyfrów Enigma. Źródła: Wielkopolska, tej, Cyryl. Nasz ekspert Szymon Zdziebłowski Dziennikarz naukowy, z wykształcenia archeolog śródziemnomorski. Przez wiele lat był związany z Serwisem Nauka w Polsce PAP. Opublikował m.in. dwa przewodniki turystyczne po Egipcie, a ostatnio – popularnonaukową książkę „Wielka Piramida. Tajemnice cudu starożytności” o największej egipskiej piramidzie.
W Wielkopolsce odkryto zagadkową fortecę sprzed 2700 lat. Chroniły ją potężne wały
Pochodzi z VIII wieku p.n.e. Powstała w tym samym czasie, gdy 100 km na północ istniała słynna osada w Biskupinie. Naukowcy przebadali zagadkową fortecę niedaleko Kościana w Parku Krajobrazowym im. gen. Dezyderego Chłapowskiego w Wielkopolsce.
W tym artykule: Odkrycie w komputerze Prace w terenie – masywny wał Funkcja fortecy Podobnych osad z tego okresu w tym rejonie Polski jest w sumie kilkanaście. Były wzniesione przez społeczność kultury łużyckiej. Odkrycie w komputerze Pradziejową fortecę odkrył Artur Golis. To pracownik służby Zespołu Parków Krajobrazowych Województwa Wielkopolskiego. Znaleziska nie dokonał jednak będąc w terenie, ale w czasie analizy zobrazować pochodzących z lotniczego skanowania laserowego wykonanego przez urządzenia typu LiDAR. Są one ogólnodostępne dla obszaru całej Polski w ramach projektu ISOK – Informatycznego Systemu Osłony Kraju przed nadzwyczajnymi zagrożeniami. Urządzenie to jest w stanie wychwycić nawet niewielkie różnice w wysokości skanowanego obszaru i na tej podstawie wskazać potencjalne dawne budowle. Na zobrazowaniu w okolicy Rogaczewa Wielkiego widać owalne założenie o długości około 150 metrów i szerokości około 50 m. Wewnątrz rysuje się trapezoidalna w planie, kilkudziesięciometrowa struktura. Prace w terenie – masywny wał Pracownicy parku krajobrazowego udali się w teren wraz z archeologami z Fundacji Relicta, by zweryfikować nowe odkrycie. Jakie było przypuszczenie co do funkcji? Przyjęto hipotezę, że są to pozostałości po osadzie obronnej. Nie było jednak jasne, z jakiego okresu. Z okolicy znane jest grodzisko średniowieczne. Pod koniec ubiegłego roku przystąpiono do wykopaliska na niewielką skalę w obrębie domniemanego wału obronnego. Z kolei we wnętrzu grodziska wykonano badania powierzchniowe z wykorzystaniem detektorów metalu. Okazało się, że grodziska strzegł wał drewniano-ziemny o szerokości w podstawie dochodzącej do nawet 14 m. Elementem fundamentów była też warstwa otoczaków. Archeolodzy odnotowali, że wał był nawet częściowo przepalony. Pobrano próbki węgli drzewnych i wykonano badania radiowęglowe, które umożliwiły oszacowanie wieku założenia na VIII wiek p.n.e. Oznacza to, że osada ta pochodzi z tego samego czasu co słynny Biskupin (odkryty jeszcze przed II wojną światową), tylko położona jest dalej na południowy-zachód Polski. – Zaskoczyło nas to, że nie udało się nam znaleźć ani jednego fragmentu naczynia ceramicznego z czasów funkcjonowania grodu – przekazał National Geographic Polska Marcin Krzepkowski, szef wykopalisk z Fundacji Relicta. Również praca z detektorem metalu nie przyniosła ciekawszych odkryć. Znaleziono o głównie przedmioty z epoki nowożytnej. Funkcja fortecy Nadal nie jest jasne, jak wyglądało w przeszłości wnętrze grodziska. Do tej pory nie przeprowadzono tam wykopalisk. Wiadomo tylko, że na zobrazowaniach laserowych widoczna jest trapezoidalna w planie konstrukcja. Czym jest? Krzepkowski rozkłada ręce. – To zagadkowa sprawa. Mam nadzieję, że dalsze badania rozwiążą tę zagadkę – dodaje. Fakt, że na powierzchni nie ma resztek po naczyniach ceramicznych, tak powszechnych na innych stanowiskach archeologicznych w Polsce, każe sądzić badaczom, że rola grodu była szczególna. Być może chroniono się w nim tylko w czasach niepokojów i najazdów. Miejsca było dość, bo powierzchnia majdanu to prawie hektar. A na co dzień mieszkano poza murami obronnymi w osadach otwartych. Krzepkowski zauważa jednak, że do tej pory wykonano tylko bardzo ograniczone wykopaliska. Dlatego może się okazać, że naczynia ceramiczne dopiero się pojawią na dalszym etapie prac. Kolejne wykopaliska zostaną zapewne poprzedzone badaniami geofizycznymi, które pomogą rozszyfrować funkcję zagadkowej konstrukcji wewnątrz grodziska. Nasz ekspert Szymon Zdziebłowski Dziennikarz naukowy, z wykształcenia archeolog śródziemnomorski. Przez wiele lat był związany z Serwisem Nauka w Polsce PAP. Opublikował m.in. dwa przewodniki turystyczne po Egipcie, a ostatnio – popularnonaukową książkę „Wielka Piramida. Tajemnice cudu starożytności” o największej egipskiej piramidzie.
Bajkowa twierdza naukowców. Zachodnia Słowacja ma zaskakujący zabytek – zamek w Smolenicach
Zamek w Smolenicach to najmłodsza twierdza w Słowacji. Skończył w tym roku 70 lat. Z zewnątrz wygląda jednak jakby powstał w czasach, gdy żyły smoki i szlachetni rycerze. W rzeczywistości służył od początku... naukowcom.
W tym artykule: Pierwszy Zamek Smolenice Odbudowa zamku z Smolenicach Zamek niczym drapacze chmur Legenda o zamku w Smolenicach Zamek w Smolenicach dziś Jestem na zamkowej wieży. Niebo jest bezchmurne. Roztacza się przede mną panorama. Z jednej strony widzę zalesione Małe Karpaty, z drugiej – wielką równinę. Pasmo górskie kończy się jakieś 50 km na południowy zachód, gdzie położona jest stolica Słowacji, Bratysława. Widok jest jednak nieco rozmyty i przez to trochę bajkowy. Czyżby aż tak urzekła mnie atmosfera romantycznego zamku? Nagle słyszę „sprawców” zamieszania. To gruchające gołębie. Pod dachem znalazły doskonałe schronienie. Nie potrafią jednak usiedzieć. Wzbudzają skrzydłami kurz i pył. Słońce odbija się w tych drobinach. Przez taki „filtr” okolica wygląda trochę bardziej magicznie. Zadzieram głowę. Dostrzegam jeszcze coś innego. Z naruszonych zębem czasu murów, ścian i sufitu wyzierają stalowe pręty. Coś takiego w zamku? Jak to możliwe, że wieży nie wykonano w tradycyjny sposób: z kamienia lub cegieł, jak na średniowiecze przystało? Odpowiedź znajdziecie poniżej. Pierwszy Zamek Smolenice Historycy ustalili, że zamek w Smolenicach istniał już w XIV, najpóźniej XV wieku. Była to jedna z warowni na czesko-węgierskim pograniczu. Należała do Królestwa Węgier. Budowniczym pierwszego zamku był arystokrata polskiego pochodzenia Ścibor ze Ściborzyc lub król węgierski Zygmunt Luksemburczyk. Budowa była zapewne motywowana zagrożeniem ze strony czeskich husytów. W tekstach zamek pojawia się dopiero w 1457 roku. Zamek przechodził z rąk do rąk. Jego właścicielami było wielu węgierskich magnatów. Odegrał ważną rolę w XVIII wieku w czasie powstania Franciszka II Rakoczego przeciwko cesarzowi habsburskiemu. Powstańcy oblegali zamek, w którym znajdowali się cesarscy żołnierze. W końcu obrońcy skapitulowali. Od 1705 do 1707 roku zamek pełnił rolę posterunku obserwacyjnego powstańców. W drugiej połowie XVIII wieku zamek przejął ród Pálffy, który odegrał kluczową rolę w jego późniejszej odbudowie. Jednak wówczas zamek był coraz bardziej zaniedbywany i niszczał. Spłonął w czasie wojen napoleońskich. Od tego czasu przez około 200 lat była to malownicza ruina. Odbudowa zamku z Smolenicach Wszystko zaczęło się od marzenia węgierskiego arystokraty. Józef Pálffy, który był amatorem romantycznych zamków znad Loary, zlecił na ich wzór w 1887 roku odbudowę zamku w Smolenicach. Ostatecznie jednak nowy budynek najbardziej przypomina austriacki zamek Kreuzenstein, który powstał mniej więcej w tym samym czasie. Nowy zamek powstał według projektu architekta Józefa Huberta, znanego najbardziej z kilkudziesięciu realizacji gmachów Banku Austro-Węgierskiego na terenie całej monarchii. Zamek w Smolenicach wykonano w stylu neogotyckim. Prace były kilkukrotnie przerywane, w czasie I i II wojny światowej. Pod koniec II wojny najbardziej ucierpiała główna wieża zamkowa. Jej jaśniejsze elementy to późniejsze naprawy. Niemcy ustawili tam gniazdo z karabinem maszynowym. Po II wojnie twierdza zmieniła właściciela. Władze komunistyczne odebrały plac budowy rodowi Pálffy. Powrócono do dalszej odbudowy. Zamek trafił w ręce Słowackiej Akademii Nauk, która zarządza nim do naszych czasów. Główne prace zakończyły się co prawda w 1953 roku, ale wykończenie wnętrz trwało aż do lat 70. Zamek niczym drapacze chmur W czasie budowy zamku stosowano nowoczesne technologie. Na przykład wieżę wykonano z żelazobetonu. Stalowe pręty można dostrzec na szczycie nadszarpniętej zębem czasu wieży. Do jej wzniesienia wykorzystano podobne techniki, które były stosowane przy budowie pierwszych nowojorskich drapaczy chmur. Do budowy ściągnięto budowniczych z Włoch. Część z nich na stałe osiadłe w okolicy. Obecny zamek tylko częściowo w swoim planie przypomina średniowieczną twierdzę, która również była przebudowywana kilkukrotnie. Składał się zapewne z górnej części oraz otaczającego go z trzech stron podzamcza. Podzamcze chronione było murem wzmocnionym kilkoma narożnymi, półokrągłymi bastejami. Współczesny mur wraz z czterema basztami odbudowano zapewne w miejscu tego sprzed kilkuset lat, ale na powierzchni nie zachowały się jego dawne relikty. Również używana dziś główna brama znajduje się zapewne w miejscu tej z epoki średniowiecza. Niektóre budowle przylegające do murów od wewnątrz mają kilkaset lat, ale były w dużej mierze zrekonstruowane. Główne budynki są jednak inwencją twórczą nowożytnego architekta. Legenda o zamku w Smolenicach Najciekawsza „legenda” zamku jest, podobnie jak sam zamek, bardzo współczesna. Była późna wiosna 1961 roku. Nagle na terenie przylegającym do zamku wydarzył się cud. Wiodąca do bram zamku szutrowa droga pamiętająca czasy średniowiecza nagle została pokryta asfaltem. Miało stać się to w jeden dzień. Co było tego przyczyną? Sam I sekretarz Komitetu Centralnego Komunistycznej Partii Związku Radzieckiego, Nikita Chruszczow. W czerwcu 1961 roku był uczestnikiem szczytu w Wiedniu, na którym dyskutował z prezydentem USA, Johnem F. Kennedym. Jako kwaterę wybrał zamek w Smolenicach. Jednak dojazd do niej był dość niewygodny. Tuż przed wyjazdem wylano więc asfalt. Nie trwało to jednak jeden dzień, jak głosi legenda, ale cztery doby. Z dogodnego dojazdu korzystali kolejni politycy, którzy nocowali w twierdzy. Wśród nich byli prezydent Słowacji Michal Kováč i Czech – Václav Havel oraz premierzy V4. Niestety, zamek w Smolenicach nie ma legendy o smoku. Jednak w promieniu dwóch kilometrów od warowni znajduje się bardzo ciekawa jaskinia Driny. Wejście do niej jest co prawda bardzo wąskie (smok musiałby być bardzo wychudzony), jednak kryje w sobie 450–metrową trasę. Jest to jedyna udostępniona dla turystów jaskinia w zachodniej Słowacji. Wrażenie robią stalagmity, stalaktyty i niewielkie jeziorka, wypełnione wodą przesiąkającą z powierzchni. Zamek w Smolenicach dziś Bardzo długo zamek był nieosiągalny dla turystów i osób z zewnątrz. Przez dziesiątki lat było to centrum konferencyjne Słowackiej Akademii Nauk. W ostatnim czasie naukowcy otworzyli się na świat. Można nawet przespać się w murach zamku. Dostępne są ekskluzywne apartamenty i pokoje o niższym standardzie. Można też wynająć wnętrza i wyprawić wesele niczym z bajki. Mimo że w środku zamku nie ma zabytków, to sama architektura i współczesny wystrój nawiązujący do romantyzmu, stwarzają przyjemną, przytulną atmosferę. Dla śmiałków możliwe są sesje ajurwedyjskiej jogi, które odbywają się na wieży zamkowej. Integralną częścią zamku jest wielki park w styku angielskim. To popularne miejsce wycieczek rodzin z dziećmi w czasie weekendów oraz amatorów jazdy na górskich rowerach. Pora zejść z wieży. W okolicy zamku jest nadal sporo do zobaczenia. Na przykład relikty grodziska obronnego Molpir sprzed 2,6 tysięcy lat. To prawdziwa gratka dla fanów archeologii. W wiosce Smolenice znajduje się wytwórnia miodów pitnych. Można ich skosztować na miejscu. Region słynie z ich produkcji. Źródła: MedievalHeritage.eu, Teraz.sk, Hrady-zamky.sk, Smolenice.com, Ssj.sk, Centrum konferencyjne Smolenicky Zamok. Nasz ekspert Szymon Zdziebłowski Dziennikarz naukowy, z wykształcenia archeolog śródziemnomorski. Przez wiele lat był związany z Serwisem Nauka w Polsce PAP. Opublikował m.in. dwa przewodniki turystyczne po Egipcie, a ostatnio – popularnonaukową książkę „Wielka Piramida. Tajemnice cudu starożytności” o największej egipskiej piramidzie.
Skanowanie laserowe ujawniło ruiny fortecy sprzed ponad 1500 lat. Znajdowała się w hiszpańskim lesie
Dotychczas naukowcy sądzili, że w jednym z hiszpańskich lasów znajduje się pozostałość po grodzie z epoki żelaza. Najnowsze badania metodą LIDAR wykazały, że w rzeczywistości były to ruiny średniowiecznej fortecy z V wieku.
W tym artykule: Archeolodzy odnaleźli ruiny średniowiecznej fortecy w Hiszpanii Fortyfikację prawdopodobnie zbudowali Wizygoci na pozostałościach celtyckiego grotu Odkrycie może rzucić światło na migracje ludów celtyckich Lidar to niezwykle skuteczna metoda badawcza, która służy do różnego rodzaju pomiarów. Wykorzystuje się ją m.in. w meteorologii i geologii. Za pomocą specjalnego czujnika urządzenie jest w stanie zmierzyć odległość od celu poprzez oświetlanie go światłem laserowym. Mówiąc w uproszczeniu, lidar jest połączeniem lasera z teleskopem, który potrafi wykryć rzeczy niewidoczne gołym okiem. Właśnie dlatego metoda ta znalazła swoje zastosowanie również w archeologii. Archeolodzy odnaleźli ruiny średniowiecznej fortecy w Hiszpanii To właśnie z wykorzystaniem lidaru naukowcom udało się dokładnie zbadać obszar w Gwatemali, na którym kilka tysięcy lat temu rozwijała się potężna cywilizacja Majów. Skaning laserowy ujawnił również system kanałów w pobliżu Machu Picchu oraz 478 starożytnych miejsc ceremonialnych w Meksyku. Archeolodzy odkryli przełomowe fakty dotyczące życia starożytnego plemienia Brytów Icenowie byli plemieniem Brytów z epoki żelaza, którzy zamieszkiwali obszary wschodniej Anglii. W historii zasłynęli heroicznym powstaniem przeciwko Cesarstwu Rzymskiemu, które w 43 roku n.e.... Kilka lat temu szwedzki archeolog odkrył miejsce pochówku legendarnego wodza wikingów. Okazało się, że jego grobowiec znajdował się niedaleko wyspy Wolin, co potwierdził po kilku latach lidar. O nieocenionych zaletach lasera przekonali się ostatnio hiszpańscy naukowcy. Grupa archeologów prowadziła poszukiwania pozostałości grodu z epoki żelaza, który miał znajdować się w lesie w północno-zachodniej Hiszpanii. Wyniki pomiarów wykazały, że w miejscu grodziska wybudowano dużych rozmiarów fortecę, którą otaczał mur obronny o długości ok. 1,2 km. Naukowcy twierdzą, że twierdzę wybudowano w V wieku n.e., w miejscu starożytnej celtyckiej osady. Autorzy nazwali ją Castro Valente. Fortyfikację prawdopodobnie zbudowali Wizygoci na pozostałościach celtyckiego grotu Fortyfikacja została wzniesiona na wzgórzu ok. 16 km na zachód od miasta Santiago de Compostela. Badacze twierdzą, że została wybudowana po tym, jak Cesarstwo Rzymskie utraciło kontrolę nad Półwyspem Iberyjskim. Prawdopodobnie należała do Wizygotów, którzy od 429 roku przejęli kontrolę nad regionem. Archeolodzy sugerują, że mury miały chronić mieszkańców przed innymi germańskimi najeźdźcami. Spoczywający na dnie Bałtyku XV-wieczny okręt wojenny był „pływającą fortecą”. Do kogo należał? Naukowcy twierdzą, że zatopiony w 1495 roku okręt wojenny Gribshunden był niezwykle groźną machiną wojenną. Liczba dział i armat sprawiała, że przypominał bardziej „pływającą forte... Archeolodzy przyznają, że forteca funkcjonowała przez ok. 200 lat, a więc do najazdu Umajjadów. W 711 roku na Półwysep dotarły wojska dynastii kalifów, która panowała nad światem islamu w latach 661–750. Kampania trwała 7 lat, a Arabom udało się podbić prawie całe terytorium dzisiejszej Hiszpanii i Portugalii. Rozpoczął się wówczas okres Maurów i Al-Andalus. Odkrycie może rzucić światło na migracje ludów celtyckich Badacze twierdzą, że forteca jest dowodem na to, jak wczesnośredniowieczne plemiona korzystały ze starożytnych umocnień. Według autorów Castro Valente zostało wybudowane już w IX wieku p.n.e. przez Celtów, którzy zamieszkiwali wówczas ten region. Archeolodzy przypominają, że tak samo robili m.in. Rzymianie w okupowanej przez siebie Brytanii. Wykorzystywali osady i fortyfikacje Celtów i Brytów do tworzenia własnych twierdz i umocnień. Co ciekawe, wiele plemion celtyckich po inwazji Anglosasów uciekało m.in. w regiony francuskiej Bretanii lub hiszpańskiej Galicji. W regionach tych w przeszłości odnajdywano już pozostałości po Brytach. Archeolodzy twierdzą, że ich odkrycie może pomóc zrozumieć migracje tych starożytnych ludów oraz historię ich osadnictwa poza Wielką Brytanią. Źródło: Cuadernos de Arqueología de la Universidad de Navarra Nasz ekspert Jakub Rybski Dziennikarz, miłośnik kina niezależnego, literatury, ramenu, gier wideo i dobrego rocka. Wcześniej związany z telewizją TVN24 i Canal +. Zawodowo nie boi się podejmować żadnego tematu, prywatnie bardzo zainteresowany polityką. Autor bloga na Instagramie "Mini Podróże".
Lubowla: Zamek na granicy, pełen duchów i opowieści
Forteca należała kiedyś do Polski i była jedną z sześciu jej głównych twierdz.
Henryk Sienkiewicz wspomina w Potopie, że podczas najazdu Szwedów w 1658 r. opuszczony król Jan Kazimierz schronił się na południu, na ostatnim skrawku wolnego kraju, w zamku Lubomirskich w Lubowli. A mógł to zrobić, bo w 1412 r. Stara Lubowla wraz z 15 innymi miastami spiskimi dostała się we władanie polskiego monarchy. Została przyłączona nie szablą, czym zwykle jesteśmy gotowi się szczycić, ale dzięki talentowi do interesów. Otóż bliski bankructwa król węgierski i cesarz niemiecki Zygmunt Luksemburski pożyczył od Władysława Jagiełły 37 tys. kóp groszy praskich. W zamian zastawił Spisz, krainę na południe od Tatr. Dzięki temu lubowelski zamek na wzgórzu stał się siedzibą polskiego starosty spiskiego. Budowla należała do sześciu najważniejszych twierdz Rzeczypospolitej, które uchwałą sejmową miały być utrzymywane ze Skarbu Państwa. Strzegła południowej flanki kraju. W połowie XVII w., przez kilkanaście lat, były tam ukrywane polskie klejnoty koronne. Wchodzę na potężne, kamienne mury. Forteca jest świetnie zachowana, a widok z niej zachwyca – w dole, nad Popradem widać Lubowlę liczącą dziś kilkanaście tysięcy mieszkańców (to jedno z najstarszych miast w obecnym Spiszu), za nim rozciąga się pasmo Gór Lewockich. Dawniej prowadził tędy szlak handlowy na Węgry. Na zachodzie widać Tatry. Znajdują się w odległości 40 km, licząc w linii prostej. W kaplicy w górnym zamku z uwagą oglądam najcenniejsze zabytki zamczyska: XIII-wieczną pietę, najstarszą na Słowacji, oraz bardzo ciekawą chorągiew żałobną, z którą wiąże się legenda. Powiada ona, że w XVIII w. na murach zamku pojawiała się nocami śmierć, siejąc strach wśród mieszkańców miasteczka. W żaden sposób nie umiano się jej pozbyć. Pewien kupiec z Warszawy przejeżdżający przez Lubowlę poradził skorzystać z luster, które sprawdziły się w stolicy w przypadku Bazyliszka. Jednak tu złowróżbna postać rozbijała wszystkie zwierciadła wystawione na mury. Którejś jasnej nocy miejscowy artysta zdołał wszakże naszkicować przerażający obraz kostuchy, a zamkowy krawiec wyszył na czarnej chorągwi jej udaną podobiznę. Obraz był na tyle porażający, że śmierć sama doznała szoku na jego widok i nie pojawiała się już więcej na zamku. Oglądając chorągiew, ja też poczułem ciarki na plecach. Inna legenda mówi o duchach dwóch żołnierzy, którzy ponoć mieli pilnować zamku w sylwestrową noc 1720 r. Przyłapani przez kasztelana na gorącym (i to dosłownie) uczynku – gdy zdjąwszy kożuchy, spali smacznie przy palenisku – zostali przez niego przeklęci i zamienili się w drewniane kukły. Ich duchy po dziś dzień pilnują za karę lubowelskiej twierdzy. Do pierwszego rozbioru Polski wspaniałym zamkiem władali Lubomirscy. To właśnie kanclerz koronny Jerzy Sebastian Lubomirski tak wystawnie (w opisie Sienkiewicza) gościł Jana Kazimierza w czasie potopu. Po 360 latach, w 1769 r., skończył się okres panowania Polski nad Lubowlą. Podczas pierwszego rozbioru fortecę zajęli Austriacy. Czasem na południu naszego kraju z nostalgią wspomina się, że... zastaw nie został nigdy zwrócony. Przewodnik pokazuje okrągłe okienko w wieży. – O, tam był więziony Maurycy Beniowski. Gdy przystąpił do konfederatów barskich i przybył do zamku nakłonić jego komendanta do wzięcia udziału w spisku, został aresztowany i wylądował w lochu. Po kilku tygodniach zdołał jednak uciec – snuje opowieść przewodnik. Okno w wieży, znajdujące się kilkanaście metrów nad ziemią, ma wielkość ledwie piłki do siatkówki, dziecko by się tamtędy nie przecisnęło. Ale niech przewodnikowi będzie. To nie koniec związków Lubowli z Polską. W połowie XIX w. zamek kupili z przeznaczeniem na rezydencję hrabiowie Zamoyscy. Oglądam komnaty z zachowanym wyposażeniem – salę z trofeami myśliwskimi, elegancką sypialnię i pracownię. W komnatach wyczuwa się ducha czasów Jana Zamoyskiego i jego żony, hiszpańskiej księżniczki de Bourbon. Nawet okupacja hitlerowska nie pozbawiła ich własności. Stracili ją dopiero na mocy dekretu rządu czechosłowackiego z 1945 r. o nacjonalizacji. I wtedy... zamek zaczął niszczeć. Obecny gospodarz – muzeum Hrad Lubovna – pieczołowicie restauruje zabytek. Napisy informacyjne są w języku słowackim i polskim, a przewodnik w narzeczu znad Wisły i akcentem znad Popradu opowiada powikłaną historię twierdzy z pogranicza.
Nie wiem, jak Wy, ale ja nie planuję moich podróży z dużym wyprzedzeniem, bo ilekroć tak robiłam, to potem okazywało się, że musiałam wszystko odwoływać, bo wydarzyła się jakaś BARDZO WAŻNA SPRAWA. Dzięki temu przekonałam się, że najfajniejsze wyjazdy to te spontaniczne. W życiu musimy planować tyle rzeczy, niemal codziennie budzimy się z listą zadań do wykonania. Czy weekendowe wyjazdy też muszą tak wyglądać? Oczywiście, że nie! Pozwólmy sobie na totalny luz, zróbmy coś nietypowego. Majówka jest do tego idealna. Wsiądźmy do samochodu i pojedźmy w nieznane, zatrzymując się po drodze tam, gdzie nam się spodoba, przecież dzięki różnym aplikacjom możemy zabukować sobie nocleg w ostatniej chwili albo po prostu spać w namiocie. Marzy mi się, żeby kiedyś wsiąść do pociągu i przejechać pół Europy albo zebrać wreszcie grupkę znajomych i wybrać się na rowerową wycieczkę dookoła Polski. Tegoroczna majówka ma szansę być bardzo długa – bo aż 9-dniowa, więc mogłabym dojechać naprawdę daleko. Ja jeszcze nie wiem, gdzie pojadę, a Wy? Może w wyborze pomoże Wam ten numer Travelera, w którym znajdziecie sporo propozycji na bliższe i dalsze wycieczki. Łączy je jedno – duża ilość zielonego koloru, ponieważ właśnie w maju natura ma taką barwę, a żaden kolor nie relaksuje nas bardziej. Agnieszka Franus redaktor naczelna National Geographic Traveler SPIS TREŚCI 6. Podróż życia Kanada, powrót do natury 18. Planeta Travelera 19. Wieści ze świata 22. Kierunek kultura 25. Podróżuj z głową 26. Tanie podróżowanie Buenos Aires 28. Miejsce miesiąca Barbados, życie na luzie 30. Patent Travelera Tanie linie lotnicze 32. Zostań tubylcem Jedź do Cannes na festiwal filmowy 34. Świat na patelni Znane smaki w nowym zestawieniu 36. Ludzie w drodze Małgorzata Wojtaczka – pierwsza Polka na biegunie południowym 42. Europa na majówkę 44. Albania. Kraj do odkrywania 50. Norwegia. W inspirującym raju 58. Białoruś. Puszcza Białowieska po drugiej stronie granicy 64. Niemcy. Pociągiem po Saksonii 72. Chorwacja. Odpoczynek pełną gębą 78. Czechy. W Skalnych Miastach 84. Rumunia. Autostopem po kraju Drakuli 92. Miasto w 48 godz. Isfahan piękny i energetyczny 98. Polska na weekend 99. Spisz. Odkrywanie pogranicza Polski i Słowacji 102. Księstwo Nyskie. Historyczna kraina na Dolnym Śląsku 104. Gdynia. Najszczęśliwsze polskie miasto 106. Adventure 107. Warto spróbować Wszystko, co chciałbyś wiedzieć o jodze 110. Test Travelera Komu w drogę, temu buty do biegania 114. Adventure Rowerem do Rio de Janeiro 120. Raport specjalny Francuska alpinistka Chantal Mauduit – życie na całego 126. Swoją drogą Igor Zalewski o Rumunii 128. Przerwa techniczna 130. Akademia foto Najlepsze zdjęcia czytelników 131. W 24 godz. Tokio
To, co jemy w drodze, czasem bywa zaskakujące. Kasia Boni, kulinarna felietonistka Travelera, przedstawia się na naszych łamach jako „dziennikarka podróżująca i turystka spożywcza, która każdą podróż zaczyna od wizyty na lokalnym targu”. Sama podróżuję nieco inaczej, ale muszę przyznać, że czasem bardzo zazdroszczę jej tego stylu życia i podejścia do pracy. W tym numerze Kasia dzieli się z Wami emocjami, jakie towarzyszyły jej, gdy w Kambodży została poczęstowana potrawką z jaszczurki, w Laosie – daniem z uprażonych karaluchów, galaretką z krwi w Wietnamie czy wreszcie słynnym balutem (kaczym jajem z embrionem) na Filipinach. Nie jestem pewna, czy dałabym się skusić na każde z tych dań, ale doceniam odwagę. Doceniam także dbałość Kasi o moralną stronę kulinarnego podróżowania. Wbrew pozorom odpowiedź na pytanie: „Jak jeść etycznie?”, wcale nie musi być prosta i łatwa. Czasem bardziej moralna może okazać się konsumpcja steku niż sojowego tofu (o tym przeczytacie w dziale Etyka podróżnika, na str. 28). Pamiętajcie o tym w podróży. Martyna Wojciechowska Fotoreportaż Zapaśnicze zmagania Indian Kamayurá w Brazylii Planeta Travelera Wieści ze świata Kierunek kultura Podróżuj z głową Tanie podróżowanie: Sri Lanka Patent Travelera Aplikacje w podróży Zostań tubylcem Przygotuj się do Halloween w Salem Miejsce miesiąca Adżaria, gościnne miejsce w Gruzji Etyka podróżnika Granice dobrego smaku Świat na talerzu Wstęp: Kulinarne przygody Indie: Dla ciała i duszy Japonia: Jedzenie ważniejsze od religii Tajlandia: Za stołem od rana do nocy Korea Południowa: Czas na kiszoną kapustę Francja: Nie tylko sery i wino Hiszpania: Sardynki to tylko początek Belgia: Piwo przede wszystkim Mołdawia: Wielkie żarcie Peru: Osobliwie i różnorodnie Meksyk: Ale jaja! Argentyna: Najlepsze steki świata Chile: Chłopcy z placu broni. Piją wino i grają w szachy Maroko: Smak kiszonych cytryn Senegal: Sok z baobabu Etiopia: Naleśniki rządzą Mozambik: Zapachy Maputo Wyprawy no limits: Podróżuj na krańce świata z ekspertami NG Polska jest najfajniejsza Muzeum POLIN w Warszawie Light Move Festival w Łodzi 7 nowych cudów polski Sprawdź, które miejsca wygrały w naszym plebiscycie! Adventure Warto spróbować: Wyprawy w skali mikro Test Travelera: Ubierz się w wełnę Adventure: Polscy wspinacze w górach Pakistanu Raport specjalny: Stanisław Szwarc-Bronikowski – ciekawe życie filmowca Przerwa techniczna Swoją drogą Igor Zalewski o wadach i zaletach Belgii Akademia foto Najlepsze zdjęcia czytelników W 24 godz. Lizbona
Jeszcze niedawno polscy i słowaccy naukowcy, prowadzący badania archeologiczne na stanowisku Tell el-Retaba w północno-wschodnim Egipcie, byli przekonani, że pierwszą fortecę wzniesiono tu za panowania azjatyckich najeźdźców w XVII w. p.n.e., czyli w czasach hyksoskich. Zeszłoroczne badania dowiodły jednak, że byli w błędzie.
Ustalono, że twierdza powstała dopiero w czasach Nowego Państwa, a więc za panowania XVIII dynastii, co automatycznie przesuwa datę jej początków o około sto lat później niż zakładano do tej pory. Pod fundamentami muru obronnego, który w 1906 roku odkrył prowadzący tu wykopaliska brytyjski archeolog i egiptolog William Flinders Petrie, znaleziono cztery pochówki dziecięce. Dzieci pochowano w amforach, które pierwotnie służyły do przechowywania wina. Naukowcy bez problemu ustalili, że naczynia pochodziły z XVIII dynastii. - Dzięki temu udało nam się ustalić również wiek murów - wyjaśnia dr Sławomir Rzepka. Prace w Egipcie prowadzone były pod auspicjami Centrum Archeologii Śródziemnomorskiej Uniwersytetu Warszawskiego, a na czele polsko-słowackiej ekspedycji naukowej stali dr Sławomir Rzepka z Instytutu Archeologii Uniwersytetu Warszawskiego i dr Jozef Hudec ze słowackiej Aigyptos Foundation.
Każdy, kto zawita po raz pierwszy do Kłodzka, musi najpierw przejść po starym moście na Młynówce. Do jego budowy użyto tysiąca kurzych jaj.
To wykonana w XIII w. kopia słynnego mostu Karola w Pradze i brama prowadząca do jednej z najpiękniejszych w Polsce starówek. Nad wąskimi uliczkami góruje potężna twierdza w kształcie gwiazdy wybudowana w XVIII w. Według legend kryje się pod nią wiele nieznanych nikomu tuneli. Tutejsza Starówka jest klimatyczna. Niegdyś mieszkała tu wojownicza Waleska, piękność o nadludzkiej sile, która zabijała złotymi strzałami. Czasami można ją spotkać na murach twierdzy, kiedy w nocy wychodzi, by pilnować skarbów. A jest ich sporo. Mówi się, że w czasie II wojny światowej Niemcy ukryli tu skradzione w Polsce złoto, a także regalia. Jeszcze więcej emocji wzbudzają historie o gigantycznych podziemiach, ciągnących się pod twierdzą. Nie wiadomo, czy rzeczywiście istnieją, można tu jednak zwiedzić tunele minerskie zbudowane w XVIII w. To cztery kilometry mrocznych korytarzy, które służyły żołnierzom w najtrudniejszych chwilach wojowania. Miłośnicy podziemi mogą sobie poużywać w Kłodzku do woli. U stóp twierdzy rozpoczyna się Podziemna Trasa Turystyczna im. 1000-lecia Państwa Polskiego. To system chodników ciągnących się pod całym miastem, które powstały przez połączenie piw-nic starych kamienic. Wąskie, wysokie niegdyś domy sięgały w głąb nawet do 30 m. Z czasem zaczęły się jeszcze bardziej rozrastać, bowiem rzeka ograniczała rozbudowę Kłodzka. W czasach wojennych zawirowań piwnice okazały się znakomitym schronieniem. Sąsiedzi łączyli je ze sobą, tworząc ciągi. Kopali tutaj nawet studnie i stawiali piece chlebowe. Mogli tam normalnie żyć, bawić się, spać. Stworzyli w ten sposób niesamowite podziemne miasto, które ma w sobie coś bardzo „domowego”... Podziemna trasa łączy Twierdzę Kłodzką ze wspaniałym gotyckim kościołem joannitów pw. Najświętszej Marii Panny (od 1624 r. świątynia należy do jezuitów). Słynie on z cudów związanych z jego fundatorem, pierwszym arcybiskupem praskim Arnoštem z Pardubic. Był on czczony przez wieki jako święty, mimo że nigdy nie został uznany za takiego przez Kościół. Po śmierci rzekomo wstał z wozu, którym miał być odwieziony na wieczny spoczynek, i sam sobie wybrał miejsce pochówku. Jego pogrzeb zapoczątkował cykl niewytłumaczalnych zjawisk. Najpierw ufundowana przez joannitów, wyrzeźbiona z piaskowca figura biskupa uległa samozniszczeniu (głowa straciła twarz, korpus zaś popękał). Co ciekawe, kronikarz Georgius Aelurius uznał, że te akty wandalizmu nie mogły być dziełem człowieka. Tajemnicze zniszczenia wywołały sporo zamieszania, bo nie dość, że nikt nie potrafił wytłumaczyć ich racjonalnie, to na dodatek sam arcybiskup... przepowiedział je jeszcze za życia. Wkrótce z powierzchni całego nagrobka zaczął wyciekać balsam, który roztaczał dokoła przepiękny zapach. Tajemnicza substancja nie chciała się palić, nie unosiła się też na wodzie. W kłodzkich kronikach 15 maja roku 1468 uznano za dzień cudu. Balsam miał się jeszcze pojawić w święto Wniebowstąpienia Pańskiego. Sam kościół, którego budowę rozpoczęto w 1364 r., jest najstarszy w Kłodzku, a jednocześnie uchodzi za jeden z najpiękniejszych w mieście. No to w drogę – Kłodzko Podziemna Trasa Turystyczna im. 1000-lecia Państwa Polskiego. Czynna od maja do października w godz. 9.00–17.00, poza sezonem w godz. 10.00–15.00. Bilet normalny kosztuje 5 zł, ulgowy 3 zł. Nocleg – Hotel Casa d’Oro, Grottgera 7, ceny od ok. 70 zł.