To będzie najdłuższa kolej linowa w Polsce. Krynica-Zdrój buduje 4,5-kilometrową rekordzistkę, która zawiezie na sam szczyt
To jedna z najbardziej wyczekiwanych inwestycji turystycznych w powojennej historii Beskidów. Po niemal sześciu dekadach planowania, Krynica-Zdrój przygotowuje się do uruchomienia gigantycznego systemu kolei gondolowej. Projekt ma połączyć centrum miasta z masywem Jaworzyny Krynickiej i stworzy najdłuższą trasę linową w Polsce, liczącą ponad 4,5 kilometra. Otwarcie już niedługo.
W ostatnich latach głośno było o otwarciu kolei nad zaporą w Solinie. Ta jednak mierzy „jedynie” 1,5 kilometra, a teraz koronę lidera – i to niekwestionowaną – zamierza przywdziać małopolska Krynica-Zdrój. Nowa inwestycja ma przyciągnąć turystów, ale także przeprowadzić rewolucję komunikacyjną – pozwoli przemieścić się z Hali Lodowej w centrum miasta na szczyt góry bez konieczności wsiadania w samochód. Inżynieryjny zryw po 60 latach Historia tego projektu sięga lat 60. XX wieku, jednak przez dekady brakowało funduszy i kluczowych pozwoleń. Dopiero rok 1997 przyniósł budowę pierwszego etapu – znanej wszystkim kolei z Czarnego Potoku na Jaworzynę Krynicką. Brakującym ogniwem pozostawał odcinek łączący centrum Krynicy z dolną stacją obecnej gondoli. Dziś inwestycja wartą około 50 mln złotych, realizowana przez Polskie Koleje Linowe (PKL), wchodzi w fazę finalną. Projekt posiada już niezbędne decyzje środowiskowe i geologiczne, a prace budowlane mają ruszyć jeszcze w te wakacje. – 7 stycznia nadałem klauzulę ostateczności decyzji środowiskowej dla projektu kolei gondolowej, która połączy centrum Krynicy-Zdroju z Czarnym Potokiem. To inwestycja, która realnie zmieni komunikację i atrakcyjność miasta – podkreśla w mediach społecznościowych Piotr Ryba, Burmistrz Krynicy-Zdroju. Ponad 4,5 km w powietrzu. Jak to będzie działać? Nowy system będzie składał się z dwóch połączonych odcinków: Odcinek I (nowy) – prowadzący z centrum Krynicy-Zdroju, przez malowniczą Górę Krzyżową, aż do Czarnego Potoku. Jego długość przekroczy 2 kilometry. Odcinek II (już istniejący) – prowadzący z Czarnego Potoku na szczyt Jaworzyny Krynickiej (2,2 kilometra). Łącznie turyści pokonają ponad około 4,5 kilometra, co uczyni ten kompleks najdłuższą górską koleją linową w kraju. Dla porównania, popularna kolej na Kasprowy Wierch (również dzielona na dwa odcinki) mierzy łącznie ok. 4,2 km. Nowa kolej linowa odciąży wąską drogę do doliny Zakończenie prac planowane jest na sezon 2027. Inwestycja ma na celu odciążenie wąskiej drogi prowadzącej do doliny Czarnego Potoku, która w sezonie zimowym regularnie paraliżowana jest przez korki. Dzięki gondoli, narciarze i kuracjusze zostawią auta na parkingach w centrum lub przyjadą pociągiem, wsiadając do wagonika niemal bezpośrednio po wyjściu z kwatery. Czy wiesz, że… Jaworzyna Krynicka (1114 m n.p.m.) jest najwyższym szczytem wschodniej części Beskidu Sądeckiego? Dzięki specyficznemu mikroklimatowi, pokrywa śnieżna utrzymuje się tu często przez około 150 dni w roku, co czyni nową kolej kluczowym elementem infrastruktury narciarskiej w tej części Europy. Źródło: portalsamorządowy.pl Nasz autor Jonasz Przybył Redaktor i dziennikarz związany wcześniej m.in. z przyrodniczą gałęzią Wydawnictwa Naukowego PWN, autor wielu tekstów publicystycznych i specjalistycznych. W National Geographic skupia się głównie na tematach dotyczących środowiska naturalnego, historycznych i kulturowych. Prywatnie muzyk: gra na perkusji i na handpanie. Interesuje go historia średniowiecza oraz socjologia, szczególnie zagadnienia dotyczące funkcjonowania społeczeństw i wyzwań, jakie stawia przed nimi XXI wiek.
Hiszpania poza utartym szlakiem. Te regiony zaskakują ciszą i brakiem tłumów
W obliczu napięć geopolitycznych i ograniczeń w podróżach do niektórych regionów świata coraz więcej turystów wybiera sprawdzone, łatwo dostępne kierunki w Europie. Jednym z największych beneficjentów tego trendu pozostaje Hiszpania, która już teraz przygotowuje się na rekordowy sezon. Choć do kraju przyjadą miliony urlopowiczów, wciąż można znaleźć miejsca, które pozostają poza głównym nurtem turystyki. Gdzie zatem szukać spokojniejszych alternatyw?
Spis treści: Almería – pustynny krajobraz i autentyczne wybrzeże Sierra de las Nieves – park narodowy i górski krajobraz Andaluzji La Rioja – spokojny region wina i niedoceniana północ Hiszpanii Kantabria – zielone wybrzeże oraz góry Picos de Europa El Hierro i La Gomera, czyli spokojniejsze oblicze Wysp Kanaryjskich Nawarra – spokojna północ i kontrasty krajobrazowe Mariña Lucense, czyli dzikie wybrzeże Galicji i ukryte plaże Prognozy na nadchodzące lato wskazują, że Hiszpania ponownie znajdzie się w centrum zainteresowania turystów z całego świata. W ubiegłym roku kraj odwiedziło rekordowe 97 milionów osób, a według ekspertów w tym sezonie liczba ta może wzrosnąć nawet do 100 milionów. Dane platformy marketingu turystycznego Sojern pokazują, że już na początku kwietnia rezerwacje lotów do Hiszpanii były o 32% wyższe niż rok wcześniej. Tak dynamiczny wzrost zainteresowania oznacza jednak nie tylko większy wybór połączeń, lecz także nasilenie zjawiska overtourismu w najpopularniejszych regionach. Mimo to w Hiszpanii wciąż nie brakuje miejsc mniej oczywistych – spokojniejszych, autentycznych i często pomijanych przez masową turystykę. Almería – pustynny krajobraz i autentyczne wybrzeże bez masowej turystyki Almería, położona na południowo-wschodnim krańcu Hiszpanii, pozostaje jednym z najmniej oczywistych kierunków w regionie Andaluzji, mimo wyjątkowych warunków klimatycznych i krajobrazowych. To właśnie tutaj znajduje się jedyny w Europie obszar o charakterze pustynnym – Tabernas – który w połączeniu z suchym, słonecznym klimatem tworzy unikatowe warunki przypominające bardziej północną Afrykę niż klasyczne wybrzeże Morza Śródziemnego. Region wyróżnia się także stosunkowo niewielką skalą zabudowy turystycznej – zamiast gęstej sieci hoteli dominują naturalne przestrzenie i spokojne plaże, które zachowały swój pierwotny charakter. W samym mieście uwagę przyciąga rozległa twierdza Alcazaba, będąca jedną z największych arabskich fortec w Hiszpanii, a także katedra o obronnym charakterze, świadcząca o burzliwej historii regionu. Almería to także dobre miejsce dla osób poszukujących równowagi między zwiedzaniem a wypoczynkiem – nadmorskie promenady, miejskie parki i szerokie plaże tworzą spójną przestrzeń do spokojnego odkrywania regionu, który wciąż pozostaje poza głównym nurtem turystycznym. Sierra de las Nieves – park narodowy i górski krajobraz Andaluzji W głębi Andaluzji, z dala od nadmorskich kurortów, znajduje się Sierra de las Nieves – obszar, który w 2021 roku uzyskał status parku narodowego i szybko stał się jednym z najcenniejszych przyrodniczo regionów Hiszpanii. To miejsce wyróżnia się niezwykłą różnorodnością biologiczną, obejmującą setki gatunków roślin oraz zróżnicowane ekosystemy, od górskich lasów po skaliste szczyty sięgające ponad 2000 metrów. Region ten bywa określany jako „kraina kontrastów”, ponieważ w stosunkowo niewielkiej przestrzeni można doświadczyć zupełnie odmiennych krajobrazów – od głębokich dolin po strome, wapienne formacje skalne. Sierra de las Nieves przyciąga przede wszystkim miłośników aktywnego wypoczynku, oferując rozbudowaną sieć szlaków pieszych oraz dostęp do malowniczych, tradycyjnych wiosek, w których zachował się autentyczny charakter andaluzyjskiej prowincji. To propozycja dla osób, które zamiast zatłoczonych plaż wybierają ciszę, przestrzeń i bezpośredni kontakt z naturą. La Rioja – spokojny region wina i niedoceniana północ Hiszpanii La Rioja pozostaje jednym z najmniej odwiedzanych regionów Hiszpanii, co czyni ją idealnym kierunkiem dla osób poszukujących kameralnej atmosfery i autentycznych doświadczeń. Położona w północnej części kraju, znana jest przede wszystkim z produkcji wina, które odgrywa kluczową rolę w lokalnej gospodarce i kulturze. Rozległe winnice, łagodne wzgórza i niewielkie miasteczka tworzą krajobraz sprzyjający spokojnemu podróżowaniu, z dala od zgiełku popularnych destynacji. Region oferuje jednak znacznie więcej niż tylko degustacje – można tu znaleźć zabytkowe kościoły, fragmenty szlaków pielgrzymkowych oraz miejsca związane z prehistorią, w tym stanowiska archeologiczne z odciskami dinozaurów. La Rioja to przestrzeń, w której tempo życia jest wyraźnie wolniejsze, a turystyka opiera się na jakości doświadczeń, a nie ich intensywności. Kantabria – zielone wybrzeże oraz góry Picos de Europa Kantabria, położona na północnym wybrzeżu Hiszpanii nad Morzem Kantabryjskim, stanowi wyraźny kontrast dla bardziej znanych regionów południa. To miejsce, gdzie zielone krajobrazy spotykają się z surowym wybrzeżem, a bliskość gór Picos de Europa pozwala na łączenie wypoczynku nad wodą z aktywnością w terenie. Region ten pozostaje stosunkowo mało popularny wśród turystów zagranicznych, co przekłada się na spokojniejszą atmosferę i większy udział podróżnych krajowych. Stolicą Kantabrii jest Santander – eleganckie miasto nadmorskie z bogatą historią i charakterystyczną architekturą, w tym dawną rezydencją królewską Palacio de la Magdalena. Dodatkowym atutem regionu są liczne jaskinie z prehistorycznymi malowidłami, które należą do najważniejszych stanowisk archeologicznych w Europie. Kantabria to propozycja dla osób, które chcą odkryć mniej oczywistą stronę Hiszpanii, łącząc naturę, historię i nadmorski klimat. El Hierro i La Gomera, czyli spokojniejsze oblicze Wysp Kanaryjskich Choć Wyspy Kanaryjskie od lat cieszą się ogromną popularnością, nie wszystkie z nich są równie oblegane. El Hierro i La Gomera pozostają jednymi z najmniej odwiedzanych, oferując zupełnie inne doświadczenie niż znane kurorty Teneryfy czy Lanzarote. El Hierro, najmniejsza z wysp archipelagu, przyciąga przede wszystkim osoby szukające ciszy, kontaktu z naturą i surowych, wulkanicznych krajobrazów. La Gomera z kolei wyróżnia się bujną roślinnością i unikatowymi lasami przypominającymi subtropikalne dżungle, które stanowią idealne warunki do pieszych wędrówek. Obie wyspy zachowały kameralny charakter, a liczba turystów jest tu wielokrotnie niższa niż na bardziej rozwiniętych kierunkach. Dzięki temu można tu doświadczyć spokojniejszego tempa życia i bardziej autentycznego kontaktu z lokalną kulturą. Nawarra – spokojna północ i kontrasty krajobrazowe Nawarra, położona w północnej części Hiszpanii, to region o dużej różnorodności krajobrazowej, który wciąż pozostaje poza głównym nurtem turystyki międzynarodowej. Znajdują się tu zarówno zielone doliny, jak i półpustynne tereny Bardenas Reales – obszaru wpisanego na listę rezerwatów biosfery UNESCO. Region ten jest także silnie związany z historią i tradycją, czego przykładem jest Pampeluna, znana z corocznego festiwalu San Fermín. Poza okresem wydarzeń miasto i jego okolice zachowują jednak spokojny charakter, pozwalający na odkrywanie zabytków, takich jak średniowieczny pałac w Olite czy historyczne zamki. Nawarra to kierunek dla osób zainteresowanych mniej oczywistą Hiszpanią, w której kultura, historia i natura tworzą spójną całość. Mariña Lucense, czyli dzikie wybrzeże Galicji i ukryte plaże Na północnym wybrzeżu Galicji znajduje się Mariña Lucense – region, który pozostaje jednym z najmniej uczęszczanych odcinków hiszpańskiego wybrzeża. Rozciągająca się na długości około 100 kilometrów linia brzegowa oferuje różnorodne krajobrazy – od klifów po szerokie, piaszczyste plaże, które w przeciwieństwie do popularnych kurortów zachowały swój naturalny charakter. Najbardziej rozpoznawalnym miejscem jest plaża As Catedrais, znana z imponujących formacji skalnych przypominających gotyckie katedry. Region stawia na zrównoważoną turystykę, co przekłada się na mniejszą liczbę inwestycji i ograniczony napływ odwiedzających. Choć pogoda bywa tu mniej przewidywalna niż na południu kraju, rekompensują to przestrzeń, cisza i możliwość obcowania z naturą w niemal niezmienionej formie. Źródła: Daily Mail, CNN Nasza ekspertka Sabina Zięba Podróżniczka i dziennikarka, wcześniej związana z takimi redakcjami, jak m.in. „Wprost”, „Dzień Dobry TVN” i „Viva”. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o ciekawych kierunkach i turystyce. Miłośniczka dobrej lektury i wypraw na koniec świata. Uważa, że Mark Twain miał słuszność, mówiąc: „Za 20 lat bardziej będziesz żałował tego, czego nie zrobiłeś, niż tego, co zrobiłeś. Więc odwiąż liny, opuść bezpieczną przystań. Złap w żagle pomyślne wiatry. Podróżuj, śnij, odkrywaj”.
To koniec swobodnego wjazdu w Dolomity. Pozwolenie dostanie tylko 150 aut dziennie
Problem nadmiernej turystyki w ostatnich latach urósł do rangi jednego z najważniejszych wyzwań współczesnej branży podróżniczej. W 2025 roku pojęcie overtourismu było tak powszechnie dyskutowane, że trafiło na listy najbardziej wpływowych terminów roku. Zjawisko to dotknęło wiele popularnych kierunków, jednak to właśnie Włochy należą do krajów, które odczuwają jego skutki szczególnie dotkliwie.
W obliczu rosnącej liczby podróżnych coraz więcej destynacji decyduje się na wprowadzanie ograniczeń mających chronić lokalną infrastrukturę i środowisko. Z problemem overtourismu mierzą się między innymi Hiszpania czy Japonia, jednak to działania podejmowane we Włoszech przyciągają dziś szczególną uwagę. Wenecja wprowadziła opłaty za wstęp do miasta, Rzym ogranicza dostęp do najbardziej obleganych zabytków, a na Wybrzeżu Amalfi testowano system ruchu naprzemiennego uzależnionego od numerów rejestracyjnych. Rozwiązania te nie zawsze przynoszą oczekiwane efekty, dlatego kolejne regiony sięgają po bardziej zdecydowane środki. Teraz na podobny krok zdecydowały się również Dolomity – jeden z najbardziej malowniczych i jednocześnie najbardziej obleganych obszarów we Włoszech. Ograniczenia ruchu w Dolomitach. Tylko 150 aut dziennie Jednym z najbardziej zdecydowanych działań w walce z nadmierną turystyką jest planowane wprowadzenie strefy ograniczonego ruchu w sercu Dolomitów. Od września 2026 roku na odcinku pomiędzy Val Gardeną a Val Badią obowiązywać będzie limit – każdego dnia wjazd zostanie umożliwiony maksymalnie 150 samochodom, a dostęp będzie regulowany poprzez system wcześniejszych rezerwacji online. To radykalna zmiana w regionie, który przez dekady pozostawał stosunkowo łatwo dostępny dla odwiedzających. Decyzja ta jest odpowiedzią na rosnącą presję turystyczną – w szczycie sezonu przez górskie przełęcze przejeżdżało nawet ponad 10 tys. pojazdów dziennie, co prowadziło do przeciążenia infrastruktury, hałasu oraz pogorszenia jakości powietrza. Nowe regulacje mają ograniczyć ruch i poprawić warunki środowiskowe, jednak jednocześnie wywołują szeroką dyskusję na temat przyszłości turystyki w regionach alpejskich. Coraz częściej pojawiają się głosy, że nie chodzi już wyłącznie o kontrolowanie liczby odwiedzających, lecz o wprowadzenie selektywnego dostępu do przestrzeni, która dotychczas była postrzegana jako powszechnie dostępna. Część ekspertów traktuje to rozwiązanie jako konieczny krok w stronę zrównoważonego zarządzania ruchem turystycznym, inni jednak wskazują na ryzyko stopniowego ograniczania dostępności Dolomitów dla szerszego grona podróżnych. Region zaczyna być postrzegany jako swoisty poligon doświadczalny dla nowych modeli zarządzania turystyką – takich, które w przyszłości mogą zostać wdrożone także w innych popularnych miejscach Europy. Dolomity pod presją turystów. Narastające problemy regionu Planowane ograniczenia ruchu samochodowego nie są pierwszą próbą uporządkowania sytuacji w Dolomitach. Już wcześniej lokalne społeczności zaczęły podejmować działania, które miały chronić górskie krajobrazy przed skutkami masowej turystyki. Szczególnie głośnym przykładem była decyzja właścicieli prywatnych terenów w rejonie Tre Cime di Lavaredo. Popularny szlak, który każdego dnia przemierzało nawet 8 tys. osób, stał się źródłem realnych problemów – od degradacji przyrody po zniszczenia gruntów. W odpowiedzi wprowadzono opłatę za przejście oraz specjalne bramki kontrolujące ruch. Właściciele podkreślali, że nie był to krok motywowany zyskiem, lecz koniecznością pokrycia kosztów utrzymania terenów i naprawy szkód spowodowanych przez intensywny ruch turystyczny. Na sytuację w regionie dodatkowo wpłynęła organizacja Zimowych Igrzysk Olimpijskich Mediolan-Cortina 2026, które jeszcze bardziej zwiększyły zainteresowanie Dolomitami. Choć wydarzenie to miało promować Alpy jako przestrzeń dostępną dla szerokiego grona odbiorców, w praktyce przyczyniło się do nasilenia presji na lokalną infrastrukturę i codzienne funkcjonowanie mieszkańców. Eksperci zwracają uwagę, że gwałtowny wzrost liczby odwiedzających obciąża systemy transportowe, zasoby naturalne oraz gospodarkę regionu, która coraz silniej uzależnia się od turystyki i czynników zewnętrznych. Jednocześnie pojawia się pytanie o skuteczność wprowadzanych ograniczeń. Zamknięcie lub reglamentowanie dostępu do najbardziej popularnych miejsc może bowiem prowadzić do przeniesienia ruchu turystycznego w inne, dotąd mniej obciążone obszary. W efekcie problem nie znika, lecz zmienia swoją lokalizację. Dolomity stają się więc przykładem regionu, który próbuje znaleźć równowagę między dostępnością a ochroną – i jednocześnie pokazuje, jak trudne jest zarządzanie turystyką w miejscach o wyjątkowej wartości przyrodniczej. Źródła: NSS Magazine Nasza ekspertka Sabina Zięba Podróżniczka i dziennikarka, wcześniej związana z takimi redakcjami, jak m.in. „Wprost”, „Dzień Dobry TVN” i „Viva”. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o ciekawych kierunkach i turystyce. Miłośniczka dobrej lektury i wypraw na koniec świata. Uważa, że Mark Twain miał słuszność, mówiąc: „Za 20 lat bardziej będziesz żałował tego, czego nie zrobiłeś, niż tego, co zrobiłeś. Więc odwiąż liny, opuść bezpieczną przystań. Złap w żagle pomyślne wiatry. Podróżuj, śnij, odkrywaj”.
To koniec bezmyślnego zwiedzania. Szwedzkie miasto mówi „stop” turystyce selfie
Turystyka selfie opanowała wiele najpopularniejszych miejsc na świecie. Podróżni potrafią spędzać godziny w kolejkach tylko po to, by zrobić zdjęcie, często bez głębszego zainteresowania odwiedzanym miejscem. Teraz jedno ze szwedzkich miast postanowiło odwrócić ten trend i zaproponować zupełnie inne podejście do podróżowania.
Współczesne inspiracje podróżnicze coraz częściej okazują się powierzchowne i powtarzalne, ponieważ opierają się na tych samych, starannie wyselekcjonowanych zdjęć krążących w mediach społecznościowych. To właśnie one w dużej mierze kształtują dziś wybory turystów, wyprzedzając tradycyjne przewodniki czy kampanie reklamowe. W efekcie wiele miejsc zaczyna wyglądać identycznie – nie dlatego, że takie są w rzeczywistości, lecz dlatego, że oglądamy je przez filtr tych samych kadrów i trendów. Coraz częściej podróże sprowadzają się do odtwarzania popularnych ujęć, a nie do autentycznego poznawania miejsca. W odpowiedzi na to zjawisko szwedzka Uppsala proponuje nową koncepcję turystyki, opartą na ciekawości, refleksji i realnym doświadczeniu, zamiast szybkiego oraz powierzchownego zwiedzania. Na czym polega „IQ tourism” w Uppsali i jak zmienia sposób podróżowania? Jeszcze nie tak dawno podróżowanie kojarzyło się przede wszystkim z odkrywaniem nowych miejsc, zdobywaniem wiedzy i poznawaniem kultury. Dziś coraz częściej sprowadza się do powielania tych samych kadrów znanych z mediów społecznościowych. Właśnie przeciwko temu zjawisku zaczęła działać szwedzka Uppsala, która wprowadziła program „IQ tourism”, czyli „turystyka IQ”. Inicjatywa, rozwijana przez Destination Uppsala, ma na celu odejście od modelu podróży opartego na szybkim „zaliczaniu” atrakcji i robieniu zdjęć, na rzecz bardziej świadomego i pogłębionego doświadczenia. Zamiast kierować turystów wyłącznie do najbardziej rozpoznawalnych punktów, miasto promuje miejsca i aktywności oferujące kontekst, wiedzę oraz możliwość refleksji. Symboliczne „IQ” ma podkreślać, że kluczowa staje się ciekawość, dociekliwość i chęć rzeczywistego zrozumienia odwiedzanego miejsca. – Chcemy, aby ciekawość była głównym powodem przyjazdu do Uppsali. To odejście od podróżowania polegającego na odhaczaniu atrakcji na rzecz doświadczeń, które niosą znaczenie, kontekst i pozwalają w pełni zrozumieć odwiedzane miejsce – podkreśla Helena Bovin z Destination Uppsala. Program wpisuje się przy tym w szersze trendy, takie jak slow travel, w których liczy się jakość przeżyć, a nie ich liczba. Uppsala, jako miasto o silnych tradycjach akademickich i intelektualnych, wykorzystuje swoje dziedzictwo, aby przyciągnąć turystów zainteresowanych historią, nauką i kulturą. W ramach inicjatywy przygotowano specjalne rekomendacje i trasy opracowane przez kuratorów, które prowadzą między innymi przez miejsca związane z przełomowymi odkryciami, lokalnym rzemiosłem czy mniej oczywistymi, często pomijanymi elementami miejskiej tożsamości. Co warto zobaczyć w Uppsali? Miasto nauki, historii i nietypowych atrakcji Uppsala nie bez powodu stała się miejscem realizacji tej koncepcji – to jedno z najważniejszych centrów nauki i historii w Szwecji, którego charakter wyraźnie wykracza poza typowe wyobrażenie o turystycznej destynacji. Miasto jest siedzibą najstarszego uniwersytetu w kraju, założonego w 1477 roku, z którym związany był m.in. Anders Celsius, twórca skali temperatury. Ślady tej naukowej tradycji można odnaleźć choćby w Gustavianum, gdzie prezentowane są unikatowe zbiory, w tym historyczne instrumenty badawcze oraz XVII-wieczny teatr anatomiczny. Jednocześnie Uppsala pozostaje miejscem wyjątkowo dynamicznym – ok 20-25% mieszkańców stanowią studenci, co sprawia, że życie akademickie realnie przenika codzienność miasta i nadaje mu charakter otwarty na debatę, wiedzę i wymianę myśli. Na tym jednak oferta leżącego około 70 km na północ od Sztokholmu miasta się nie kończy. W jego otoczeniu znajduje się bowiem Gamla Uppsala, czyli obszar o ogromnym znaczeniu historycznym, związany z epoką wikingów i dawnymi wierzeniami nordyckimi, gdzie można zobaczyć monumentalne kurhany i poznać rytuały sprzed ponad tysiąca lat. Równolegle rozwijane są bardziej współczesne formy doświadczeń – od interaktywnych przestrzeni artystycznych i warsztatów, po miejsca zachęcające do uważnej obserwacji i odkrywania mniej oczywistych warstw miasta. Wśród nich znajdują się zarówno historyczne detale ukryte w architekturze, jak i instalacje artystyczne rozmieszczone w przestrzeni miejskiej, które łatwo przeoczyć przy powierzchownym zwiedzaniu. Całość uzupełnia mobilna wieża widokowa, której lokalizacja zmienia się w ciągu roku – zamiast kierować wzrok na najbardziej znane panoramy, zachęca do dostrzegania tego, co zwykle pozostaje niezauważone. Źródła: Visit Sweden, Euronews, Daily Mail Nasza ekspertka Sabina Zięba Podróżniczka i dziennikarka, wcześniej związana z takimi redakcjami, jak m.in. „Wprost”, „Dzień Dobry TVN” i „Viva”. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o ciekawych kierunkach i turystyce. Miłośniczka dobrej lektury i wypraw na koniec świata. Uważa, że Mark Twain miał słuszność, mówiąc: „Za 20 lat bardziej będziesz żałował tego, czego nie zrobiłeś, niż tego, co zrobiłeś. Więc odwiąż liny, opuść bezpieczną przystań. Złap w żagle pomyślne wiatry. Podróżuj, śnij, odkrywaj”.
To ostatni moment na tanie wakacje? Europa przeżywa turystyczny boom. „Ceny gwałtownie wzrosną”
Po kilku tygodniach napięć i działań zbrojnych na Bliskim Wschodzie globalny rynek turystyczny wyraźnie się przekształca. Dziesiątki tysięcy rezerwacji zostały zmienione lub anulowane, podczas gdy Europa odnotowuje obecnie jeden z najszybszych wzrostów zainteresowania noclegami na świecie. Taka dynamika może w najbliższych miesiącach przełożyć się na wzrost cen i ograniczoną dostępność ofert.
Według danych przekazanych przez platformę turystyczną Lastminute.com, konflikt na Bliskim Wschodzie wpłynął już na około 17 tys. rezerwacji, skłaniając podróżnych do zmiany planów i poszukiwania bezpieczniejszych alternatyw. W efekcie rośnie zainteresowanie europejskimi kierunkami, w tym popularnymi regionami wypoczynkowymi, takimi jak Wyspy Kanaryjskie czy Sardynia. Równocześnie firmy oferujące pakiety wakacyjne do miejsc takich jak Dubaj i Abu Zabi podkreślają, że muszą dynamicznie reagować na zmieniające się preferencje klientów. Wzrost popytu na podróże w obrębie Europy stawia jednak pytanie o dostępność miejsc noclegowych i poziom cen w nadchodzącym sezonie letnim. Wzrost rezerwacji hotelowych w Europie 2026. Nagła zmiana trendu Nasilenie konfliktu na Bliskim Wschodzie pod koniec lutego wyraźnie wpłynęło na globalny rynek turystyczny, powodując zakłócenia w ruchu lotniczym i zmianę kierunków podróży. Ograniczenia w przestrzeni powietrznej oraz niepewność związana z bezpieczeństwem doprowadziły do odwołań części połączeń do regionów takich jak Zjednoczone Emiraty Arabskie, Arabia Saudyjska czy Katar. Jak wynika z danych Lastminute.com, zmiany te dotknęły około 17 tys. rezerwacji, co odpowiada skali ponad jednego dnia standardowych operacji sprzedażowych serwisu. Jednocześnie nie oznacza to spadku zainteresowania podróżami – przeciwnie, popyt utrzymuje się na wysokim poziomie, jednak wyraźnie zmienia się jego kierunek. Coraz więcej turystów decyduje się na wybór destynacji bliższych i postrzeganych jako stabilniejsze, co przekłada się na wzrost popularności europejskich regionów wypoczynkowych. Szczególnym zainteresowaniem cieszą się m.in. Wyspy Kanaryjskie, Baleary, a także włoskie wyspy – Sycylia i Sardynia. Dane serwisu HotelPlanner.com wskazują, że Europa odnotowała obecnie największy na świecie wzrost przychodów z rezerwacji hotelowych, przy jednoczesnym spadku liczby anulacji. Liczba rezerwacji wzrosła o 37%, a odwołania zmniejszyły się aż o 71%, co potwierdza rosnącą pewność podróżnych wobec europejskich kierunków. Jak podkreślają eksperci branży, obserwowany trend wynika przede wszystkim z potrzeby większej przewidywalności i łatwiejszej organizacji podróży. Globalne spadki rezerwacji i zmiany cen. Które regiony tracą najwięcej? Choć część świata notuje wzrost zainteresowania turystyką, inne regiony mierzą się z wyraźnym załamaniem popytu. Najbardziej dotknięty pozostaje Bliski Wschód, gdzie liczba rezerwacji spadła aż o 63%, a średnie ceny noclegów obniżyły się o 28%. Jednocześnie wskaźnik anulacji wzrósł o 163%, co pokazuje skalę niepewności wśród podróżnych. Sytuacja ta bezpośrednio przekłada się na kondycję lokalnych hoteli, które w obliczu spadku zainteresowania zmuszone są konkurować ceną i elastycznymi warunkami rezerwacji. Drugim najbardziej dotkniętym regionem pozostaje Afryka, gdzie liczba rezerwacji zmniejszyła się o 54%, a ceny noclegów spadły o 15%. W tym przypadku istotny jest jednak spadek liczby anulacji (aż o 75%), co sugeruje, że część turystów, mimo niepewności, decyduje się realizować wcześniej zaplanowane wyjazdy. W Ameryce Łacińskiej, na Karaibach i w Ameryce Środkowej spadek popytu jest łagodniejszy i wynosi 18%, przy jednoczesnym wzroście cen o 6% oraz spadku anulacji o 30%, co wskazuje na względną stabilność i utrzymujące się zainteresowanie tymi kierunkami. Na tym tle wyróżnia się Azja, gdzie liczba rezerwacji wzrosła o 19%, choć jednocześnie obserwowany jest spadek cen i wzrost liczby anulacji, co pokazuje, że podróżni podchodzą do planowania wyjazdów z większą ostrożnością. Z kolei Ameryka Północna pozostaje jednym z bardziej stabilnych rynków, z lepszymi wynikami niż rok wcześniej zarówno pod względem liczby rezerwacji, jak i ograniczonej skali anulacji. Eksperci podkreślają jednak, że obecna sytuacja cenowa może być jedynie przejściowa. Branża turystyczna działa dziś w warunkach obniżonego zaufania konsumentów. Obrazy konfliktu, zakłócenia w ruchu lotniczym i niepewność geopolityczna sprawiają, że hotele unikają gwałtownych podwyżek, starając się utrzymać popyt. Jak zauważa Tim Hentschel, współzałożyciel HotelPlanner.com, „to nie jest moment na agresywne podnoszenie cen, gdy zaufanie podróżnych nie jest najwyższe”. Jednocześnie zaznacza, że ten okres ostrożności może się szybko zakończyć wraz ze spadkiem konkurencji między kierunkami i przesunięciem ruchu turystycznego do wybranych regionów. – Nie zdziwcie się, jeśli ceny gwałtownie wzrosną w okresie letnim i jesiennym w Europie oraz Ameryce Północnej – ostrzega. W praktyce oznacza to, że osoby planujące wyjazdy w drugiej połowie roku mogą zmierzyć się z wyraźnie wyższymi kosztami niż obecnie. Źródła: Daily Mail, Lastminute.com, HotelPlanner.com Nasza ekspertka Sabina Zięba Podróżniczka i dziennikarka, wcześniej związana z takimi redakcjami, jak m.in. „Wprost”, „Dzień Dobry TVN” i „Viva”. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o ciekawych kierunkach i turystyce. Miłośniczka dobrej lektury i wypraw na koniec świata. Uważa, że Mark Twain miał słuszność, mówiąc: „Za 20 lat bardziej będziesz żałował tego, czego nie zrobiłeś, niż tego, co zrobiłeś. Więc odwiąż liny, opuść bezpieczną przystań. Złap w żagle pomyślne wiatry. Podróżuj, śnij, odkrywaj”.
Podróżowanie bez limitów. Czy w 2026 roku Polacy przestali liczyć godziny w samolocie?
Czy w obecnym świecie, w którym z biletem lotniczym we własnym telefonie, możemy pokonywać tysiące kilometrów w zaledwie kilka godzin, podróżowanie ma jeszcze jakiekolwiek granice? Trendbook Podróżniczy opowiada o tym, czy niezapomniany wyjazd wart jest każdej godziny w trasie.
Spis treści: Jak podróżują Polacy? – Wyniki Trendbooka Podróżniczego 2026 Podróż, dla której warto zatrzymać zegar? Ile trwa prawdziwa podróż? Z poświęceniem, ale z głową Amerykański powieściopisarz i podróżnik, Paul Theroux, który kilka swoich książek poświęcił kilkumiesięcznym wyprawom po różnych zakątkach globu, nazywał element podróży doświadczeniem, na które trzeba się otworzyć i które trzeba opisać. Według pisarza przemieszczanie się wymaga całkowitego oddania, a sama trasa powinna być długa, tak by uczestnik mógł się w niej odpowiednio zanurzyć. Słowa te jednakże nie mają pokrycia w dzisiejszym – zdominowanym przez ruch lotniczy – świecie. Proste i tanie podróżowanie za pomocą samolotów zastąpiło wielodniowe wędrówki, jakie uprawiał Theroux. Czy jednak podróżnik 2026 roku jest ciągle w stanie poświęcić kilka godzin swojego cennego urlopu na przemieszczanie się do albo po nieznanym kraju? Odpowiedź czyha w „Trendbooku Podróżniczym” National Geographic. Jak podróżują Polacy? – Wyniki Trendbooka Podróżniczego 2026 Trendbook Podróżniczy jest raportem opracowanym na podstawie szerokiego badania zrealizowanego wśród użytkowników national-geographic.pl oraz czytelników newslettera „NG Świat do kawy”. Na podstawie 1000 głosów, które udało się zebrać wśród respondentów, powstał dokument opisujący sposoby na podróżowanie naszych czytelników w 2026 roku. Opracowanie skupia się m.in. na podróżniczych motywacjach, kierunkach obieranych w 2026 roku oraz czynnikach, które najmocniej wpływają na wyjazdy. Jednym z wniosków wynikających z Trendbooka jest zmiana podejścia naszych czytelników do podróżowania. Jak wyczytamy to we wstępie dokumentu: „podróż nie jest już tylko nagrodą po ciężkiej pracy. Jest inwestycją w siebie: w emocje, wspomnienia i osobisty rozwój”. Pytanie: jak wiele możemy dla tej inwestycji poświęcić? Podróż, dla której warto zatrzymać zegar? Wyniki badania w dużej mierze zaprzeczają obowiązywaniu jakichkolwiek limitów w długości podróży. Paul Theroux, patrząc na odpowiedzi respondentów, miałby na pewno powody do dumy, gdyż te w zdecydowanej większości oznaczają, że dla podróżnika 2026 roku czas przemieszczania się nie ma limitu. Na pytanie: „Jak daleko poza Europę jesteś gotowy/gotowa polecieć?”, aż 70% odpowiadających udzieliło właśnie takiej odpowiedzi. Pozostałe 15%, które mogłoby w samolocie spędzić ponad 10 godzin, również świadczy o sporym koszcie, jaki możemy poświęcić, zmierzając na naszą wymarzoną podróż. Na trzecim miejscu plasuje się 11-to % grupa, która preferuje transport od 6 do 8 godzinny. Świadczyć to może o dużym zainteresowaniu perłami Jedwabnego Szlaku – Samarkandą, Chiwą i Bucharą, które są łatwo dostępne za sprawą Polskich Linii Lotniczych LOT. Czas podróży dla wielu przestał być już wyzwaniem. Przyzwyczajeni do tej formy transportu, jesteśmy w stanie wytrzymać długie godziny w samolotach czy na lotniskach. Podejście to zdecydowanie poszerza horyzonty podróżnika 2026 roku, dla którego odległe zakątki globu przestają stanowić terra incognita. Ile trwa prawdziwa podróż? Wiemy już, że podróżnik 2026 roku jest w stanie poświęcić swój czas na podróż do wymarzonego celu. Jak długo trwa natomiast sam pobyt w innym miejscu? Wśród respondentów dominuje wymiar tygodniowy – podróże 36% osób trwają zwykle od 5 do 7 dni. Podobny wynik osiągnęła grupa wyjeżdżająca na ok. dwa tygodnie (34%). Dziwić może stosunkowo niski wynik tzw. city-breaków – weekendowych wyjazdów w celu szybkiego zobaczenia innego miasta, kraju. Ten, mogłoby się wydawać, popularny rodzaj podróżowania zdobył zaledwie 22%, zajmując trzecie miejsce w tej kategorii. Można się jedynie zastanawiać, jakie są powody niskiego wyniku weekendowych podróży. Może to być efekt niechęci do zatłoczonych europejskich stolic – popularnych destynacji city-breaków – lub zmian motywacji tegorocznych podróżników, którzy za najważniejszą motywację swoich wypraw traktują kontakt z naturą. Z poświęceniem, ale z głową Nieodłącznym elementem planowania wymarzonej podróży jest również ustalanie budżetu na zbliżający się wyjazd. Ustaliliśmy już, że dla podróżnika 2026 roku odległość i czas, jaki musimy pokonać, aby znaleźć się u upragnionego celu, nie stanowią dużych barier. Jak sytuacja ma się z pieniędzmi, które musimy przeznaczyć na nasz wyjazd? W odpowiedziach dominuje podejście pragmatyczne, które szuka jakości w rozsądnej cenie. 40% respondentów planuje przeznaczyć na jedną podróż od 2000 do 5000 PLN, podczas gdy 20% zwiększa ten budżet nawet do 10 000 PLN. Pierwsze widełki pozwalają na zakup biletu lotniczego w egzotyczne kierunki, jednak to dopiero na miejscu czeka na nas pozytywne zaskoczenie budżetowe. Michał Cessanis trafnie opisuje taki sposób podróżowania „tańszym”, a nie tanim. Globalna turystyka pozwala na zaoszczędzenie licznych kosztów wyprawy na niektórych elementach naszego pobytu – popularność (nie tylko wśród młodych ludzi!) zyskują tańsze hostele, a wiele miast świata oferują bezpłatne spacery z lokalnymi przewodnikami, dzięki którym jesteśmy w stanie poznać życie w innym kraju od wewnątrz. Dalekie i egzotyczne podróżowanie nie musi więc jednoznacznie kojarzyć się z drożyzną. To od nas zależy zaplanowanie budżetu, który wcale nie musi opiewać na grube tysiące, by eksplorować odległe zakątko ziemi. Źródło: National Geographic Polska Nasz autor Olaf Kardaszewski Absolwent Instytutu Stosowanych Nauk Społecznych na Uniwersytecie Warszawskim. Obecnie student magisterskiego kierunku Studiów Miejskich na tej samej uczelni. Interesuje się społecznymi i kulturowymi aspektami zmieniającego się świata, o czym chętnie pisze w swoich pracach. Współprowadzący projekt „Podziemna Warszawa” w National Geographic Polska. Uwielbia podróże, w trakcie których zawsze stara się obejrzeć mecz lokalnej drużyny piłkarskiej.
Jak konflikt w Iranie wpływa na popularne kierunki turystyczne poza Bliskim Wschodem?
Napięcia wokół Iranu i strategicznej Cieśniny Ormuz zaczynają wywoływać skutki wykraczające daleko poza Bliski Wschód. Wiele gospodarek Azji opiera się na dostawach ropy przepływającej przez ten szlak, dlatego rosnąca niepewność przekłada się nie tylko na rynki energii, ale także na funkcjonowanie popularnych kierunków turystycznych. W jaki sposób konflikt wpływa na podróże w innych częściach świata?
Konsekwencje eskalacji napięć z udziałem Iranu coraz wyraźniej odczuwalne są w globalnej branży turystycznej. Choć pierwsze reakcje obejmowały głównie region Bliskiego Wschodu – w tym zmiany w siatkach połączeń lotniczych i ostrzeżenia dla podróżnych – wpływ konfliktu szybko rozprzestrzenił się na inne części świata. Kluczową rolę odgrywa tu Cieśnina Ormuz, przez którą transportowana jest znaczna część światowych dostaw ropy. W rezultacie wiele państw Azji, w tym Indie, Chiny czy Japonia, musi mierzyć się z rosnącą presją na sektor energetyczny. Przekłada się to na konkretne działania w turystyce – od ograniczania zużycia paliwa po dostosowywanie funkcjonowania infrastruktury i transportu. W efekcie zmiany te zaczynają wpływać również na doświadczenia podróżnych odwiedzających popularne kierunki poza samym regionem konfliktu. Sri Lanka a kryzys paliwowy. Jak konflikt wpływa na turystykę na wyspie? Wpływ napięć wokół Iranu i niepewności na rynku ropy zaczyna być widoczny także w takich kierunkach jak Sri Lanka, silnie uzależnionych od importowanych surowców energetycznych. Kraj ten pozostaje jednym z ważniejszych celów podróży w regionie – w 2024 roku odwiedziło go około 2,05 mln turystów zagranicznych, z czego ponad połowa pochodziła z Europy (w tym niemal 180 tys. z Wielkiej Brytanii, ponad 135 tys. z Niemiec oraz ponad 44 tys. z Polski). Tym samym utrzymanie stabilności sektora turystycznego ma kluczowe znaczenie dla gospodarki. W odpowiedzi na ograniczenia w dostępności paliwa wprowadzono limity jego zakupu oraz zmiany organizacyjne w administracji publicznej, w tym czterodniowy tydzień pracy dla części urzędników. Jednocześnie władze zdecydowały się wyłączyć branżę turystyczną z części restrykcji, wdrażając specjalne rozwiązania dla organizatorów wycieczek i hoteli. W praktyce oznacza to, że choć mieszkańcy odczuwają skutki ograniczeń, sektor turystyczny funkcjonuje w trybie uprzywilejowanym, a obsługa podróżnych pozostaje w dużej mierze niezakłócona. Egipt wprowadza krótsze godziny otwarcia – co to oznacza dla turystów? Egipt pozostaje jednym z najważniejszych kierunków turystycznych regionu, notując rekordowe wyniki – w 2025 roku kraj odwiedziło około 19 milionów turystów, co oznacza wzrost o blisko 20% w porównaniu z rokiem wcześniejszym. Duże znaczenie dla tego wyniku miało otwarcie Wielkiego Muzeum Egipskiego, które stało się jedną z najważniejszych nowych atrakcji przyciągających odwiedzających z całego świata. Pomimo tego władze zdecydowały się na wprowadzenie działań mających ograniczyć zużycie energii. Od końca marca zmieniają się godziny funkcjonowania sklepów, restauracji i centrów handlowych – w dni robocze będą one zamykane około godziny 21:00, a w czwartki i piątki, które pełnią rolę weekendu, około 22:00. Zmiany te wpisują się w szersze działania oszczędnościowe i mogą wpłynąć przede wszystkim na wieczorny rytm życia w miastach. Dla turystów oznacza to konieczność dostosowania planu dnia, zwłaszcza w zakresie kolacji czy zakupów, jednak główne atrakcje oraz infrastruktura turystyczna pozostaną dostępne. Najpopularniejsze kierunki (jak Kair, Luksor czy kurorty nad Morzem Czerwonym) nadal funkcjonują bez większych zakłóceń. Transport w Tajlandii pod presją. Taksówki ograniczają kursy Tajlandia, czyli jeden z najpopularniejszych kierunków turystycznych na świecie, również zaczyna odczuwać konsekwencje napięć na rynku energii. W 2024 roku kraj odwiedziło blisko 33 miliony turystów zagranicznych (w tym ponad 180 tysięcy z Polski), co pokazuje skalę ruchu i znaczenie sprawnie działającej infrastruktury transportowej. Obecnie problemy z dostępnością paliwa szczególnie widoczne są w Bangkoku, gdzie funkcjonowanie transportu indywidualnego uległo wyraźnemu ograniczeniu. Na lotnisku Suvarnabhumi Airport liczba dostępnych taksówek spadła z około 6000 do niespełna 2500, co przekłada się na wydłużony czas oczekiwania dla przylatujących pasażerów. Część kierowców unika także dłuższych kursów, obawiając się problemów z ponownym zatankowaniem pojazdów. Równocześnie władze starają się utrzymać stabilność cen w transporcie publicznym, wprowadzając mechanizmy kontrolujące koszty paliwa i apelując do operatorów o niepodnoszenie opłat. W praktyce oznacza to, że choć podróżni mogą napotkać utrudnienia logistyczne, alternatywne środki transportu – takie jak kolej miejska czy autobusy – pozostają dostępne i funkcjonują bez większych zakłóceń. Źródło: Euronews Nasza ekspertka Sabina Zięba Podróżniczka i dziennikarka, wcześniej związana z takimi redakcjami, jak m.in. „Wprost”, „Dzień Dobry TVN” i „Viva”. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o ciekawych kierunkach i turystyce. Miłośniczka dobrej lektury i wypraw na koniec świata. Uważa, że Mark Twain miał słuszność, mówiąc: „Za 20 lat bardziej będziesz żałował tego, czego nie zrobiłeś, niż tego, co zrobiłeś. Więc odwiąż liny, opuść bezpieczną przystań. Złap w żagle pomyślne wiatry. Podróżuj, śnij, odkrywaj”.
W 2026 roku w podróżach szukamy tylko jednej rzeczy. Oto jak będziemy podróżować w tym sezonie
Czytelnicy National Geographic Polska w 2026 roku – w trakcie swoich podróży – będą poszukiwać autentyczności. Niezapomniane doznania nie kryją się jedynie za egzotycznymi destynacjami, a prawdziwe piękno można dostrzec w granicach naszego kraju. Dzikość i natura wypiera utarte szlaki sprawiając, że najpopularniejsze atrakcje turystyczne zaczynają tracić na znaczeniu. O pogoni za autentycznością w podróżowaniu opowiada Trendbook Podróżniczy.
Spis treści: Czy podróżowanie to styl życia? Prawdziwe oblicze podróżowania – co doceniamy? Co kryje się za rogiem? – lokalne czy dalekie podróżowanie Triumf natury W podróżach 2026 roku dominować będzie jedno słowo: autentyczność. To właśnie tej cechy poszukiwać będą czytelnicy National Geographic PL, którzy wypełnili ankietę dotyczącą preferencji wyjazdowych. Swoich odpowiedzi udzieliło 1000 osób, z czego 64,8% to użytkownicy serwisu national-geographic.pl, a 35,2% czytelnicy newslettera „NG Świat do kawy”. W głosowaniu nieznacznie przeważały kobiety, stanowiąc 54% wszystkich respondentów, przy 45% mężczyzn (1% wybrało odpowiedź „Inna/Wolę nie odpowiadać”). Dzięki tym głosom uzyskaliśmy obraz preferencji osób, które w 2026 roku coraz częściej rezygnują z wycieczek „utartym szlakiem”. Co jeszcze stoi za naszymi wyborami? Odpowiedzi dostarcza najnowszy Trendbook Podróżniczy. Czy podróżowanie to styl życia? Większość respondentów nie traktuje podróży jako sporadycznego luksusu, planując kilka wyjazdów każdego roku. Połowa badanych (50%) podróżuje nawet ponad 3 razy rocznie, podczas gdy 36% odpowiadających wyjeżdża przynajmniej raz lub dwa. Daje to obraz grupy osób żyjących podróżami, które niemal od razu po powrocie zaczynają pakować plecak na kolejną wyprawę. Potwierdzają to twarde dane: na samym początku 2026 roku aż 52% badanych posiada już konkretne plany wyjazdowe. Znaczna część reszty respondentów (33%) także planuje swoje wyprawy, szukając konkretnej destynacji wypadu. Widzimy więc, jak ważne stało się podróżowanie w życiu Polaków – regularne wyjazdy na stałe wpisały się w nasze kalendarze. Prawdziwe oblicze podróżowania – co doceniamy? Przez długie lata podróżowanie utożsamiane było z „zaliczaniem” kolejnych atrakcji w danym miejscu. Turystyka skupiała się na zwiedzaniu umieszczonych w każdym przewodniku lokalizacji, które co roku szturmowane są przez miliony turystów. Wielu podróżników obserwując ten proces zaczęło się zastanawiać: czy to jest droga do poznania autentyczności odwiedzanego regionu? Odpowiedzi respondentów wskazują, że zdecydowanie nie! Obserwując to, w jaki sposób głosowali czytelnicy NG, można dojść do wniosku, że czasy, kiedy to najpopularniejsze atrakcje turystyczne przyciągały tłumy, minęły. Nasi respondenci jako główny cel swoich podróży wskazują chęć kontaktu z naturą i przyrodą – zaznaczyło tak ponad 600 osób. Drugie miejsce zajęły poszukiwania autentycznych doświadczeń i lokalnej kultury. Oba te czynniki znacząco wygrywają z pragmatycznym podejściem do podróżowania, w którym turyści kierują się głównie cenowymi okazjami oraz bezpieczeństwem. Podróżnik 2026 roku poszukuje autentyczności objawiającej się zarówno w przyrodzie, jak i lokalności. Aby doznać niezapomnianych przeżyć, jest w stanie poświęcić swój portfel, komfort oraz poczucie bezpieczeństwa. Zastępczyni redaktora naczelnego magazynów National Geographic, Agnieszka Franus, tłumaczy to zamiłowanie naturą i autentycznością chęcią znalezienia lekarstwa na przebodźcowanie. Współczesny świat dostarcza nam tak dużej liczby informacji i rozpraszaczy, że ucieczka w naturę – zamiast do kolejnego wypchanego turystami miejsca – jawi się jako idealna droga relaksu. Co kryje się za rogiem? – lokalne czy dalekie podróżowanie Łukasz Ostoja-Kasprzycki, varsavianista i autor projektu „Po Warszawsku”, podkreśla znaczenie lokalnego podróżowania, które dla miłośnika stolicy Polski nie musi opierać się na dalekich, międzykontynentalnych wyprawach. Wyjątkowe doznania mogą kryć się w innym mieście, województwie czy nawet na innej ulicy. Lokalny wymiar podróżowania widać również w odpowiedziach naszych respondentów – aż 580 odpowiedzi dotyczących kierunku wypraw dotyczyło Polski. Odpowiedź ta zajęła drugie miejsce, zaraz po destynacjach w Europie, gdzie planuje wybrać się 756 badanych. Zwrot w kierunku bliższej turystyki jest więc zauważalny – to, co bliższe nam, nie oznacza przecież lepiej poznanego, a w wielu zakątkach Polski ciągle znajdziemy miejsca urzekające autentycznością. Europejskie podróżowanie ułatwia również rozwinięta siatka połączeń zarówno tych lotniczych, jak i kolejowych. Zainteresowanie tym drugim środkiem transportu było zauważalne szczególnie w trakcie zeszłych wakacji, kiedy tysiące podróżników zdecydowało się dojechać do Chorwacji pociągiem. Z pozostałych kontynentów warto zwrócić uwagę na Azję, która z roku na rok przyciąga coraz więcej turystów. Kraje Dalekiego Wschodu, takie jak Tajlandia czy Indonezja, nadal jawią się jako egzotyczny raj na ziemi. W podróżniczym kręgu zainteresowania respondentów znajdują się również Afryka, obie Ameryki oraz Australia – choć ze względów ekonomicznych oraz bezpieczeństwa kierunki te bywają rzadziej wybierane. Triumf natury Z poprzednich pytań wiemy już, że natura rządzi w turystycznych planach badanych. Również w przypadku konkretnych destynacji, takich jak Polska i Europa, to właśnie czynniki przyrodnicze jawią się jako najważniejszy element wyjazdu. Badani podróżują po Polsce przede wszystkim w poszukiwaniu dzikiej przyrody znajdującej się z dala od turystycznego zgiełku. Chętnie również korzystają z uprawianego w naturze aktywnego wypoczynku – kajaków, trekkingu i roweru. Zamiast wczasów nad basenem respondenci szukają doświadczeń zanurzając się w lokalności – zarówno polskiej, jak i europejskiej. W podróżach na Starym Kontynencie również dominuje przyroda, która ponownie zwycięża nad pragmatycznymi czynnikami związanymi z ceną czy dostępnością. Ważnym elementem eksploracji staje się natomiast miejscowa kuchnia i próbowanie nowych smaków. Turystyka kulinarna wydaje się być podróżniczym trendem, który w 2026 roku będzie pełnić kluczową rolę przy planowaniu kolejnych wycieczek. Nic w tym dziwnego – lokalne potrawy są ważnym elementem miejscowej kultury, która staje się tak atrakcyjna dla podróżników 2026 roku. Źródło: National Geographic Polska Nasz autor Olaf Kardaszewski Absolwent Instytutu Stosowanych Nauk Społecznych na Uniwersytecie Warszawskim. Obecnie student magisterskiego kierunku Studiów Miejskich na tej samej uczelni. Interesuje się społecznymi i kulturowymi aspektami zmieniającego się świata, o czym chętnie pisze w swoich pracach. Współprowadzący projekt „Podziemna Warszawa” w National Geographic Polska. Uwielbia podróże, w trakcie których zawsze stara się obejrzeć mecz lokalnej drużyny piłkarskiej.
Polska hitem świątecznych wyjazdów. Europejczycy ruszają nad Wisłę na Wielkanoc
Polska coraz wyraźniej zaznacza swoją obecność na turystycznej mapie Europy, przyciągając zagranicznych podróżnych nie tylko latem czy zimą, ale również w okresie świątecznym. Najnowsze dane pokazują, że liczba rezerwacji niemal się podwoiła rok do roku, co potwierdza rosnące zainteresowanie Polską jako celem krótkich, wiosennych wyjazdów.
Po okresie zimowych podróży Polska utrzymuje wysoką dynamikę ruchu turystycznego także wiosną, a szczególnie w czasie Wielkanocy. Z danych platformy Kiwi.com wynika, że liczba pasażerów planujących podróż do Polski wzrosła o około 80%. To wyraźny sygnał zmiany w sposobie planowania świątecznych wyjazdów przez Europejczyków, którzy coraz częściej wybierają krótkie city breaki zamiast tradycyjnych, rodzinnych obchodów. Wielkanoc 2026 w Polsce. Skąd przyjeżdżają do nas turyści? Wyraźny wzrost zainteresowania Polską w okresie wielkanocnym widoczny jest w danych dotyczących ruchu pasażerskiego z różnych części Europy. Jak wskazuje raport Kiwi.com, szczególnie aktywne pozostają rynki Europy Zachodniej – przede wszystkim Hiszpania, Wielka Brytania oraz Włochy. To właśnie obywatele tych krajów, obok Czechów i Rumunów, najliczniej planują przyjazd do Polski w czasie świąt. Co więcej, dynamiczne wzrosty odnotowano też w przypadku podróżnych z Grecji, Węgier i Hiszpanii, gdzie liczba pasażerów zwiększyła się nawet trzykrotnie. Dane te pokazują, że Polska nie tylko utrzymuje zainteresowanie wśród najważniejszych grup turystów, ale skutecznie przyciąga również nowych odwiedzających z różnych części kontynentu. Eksperci podkreślają również, że zmienia się sposób postrzegania Wielkanocy jako okresu podróżniczego. – Dla wielu podróżnych Wielkanoc to pierwsza po zimie okazja, by wybrać się na krótki zagraniczny wyjazd. Zamiast spędzać święta wyłącznie przy rodzinnym stole, coraz więcej osób decyduje się na „podróżniczą” Wielkanoc, łącząc lokalne tradycje z odkrywaniem nowych europejskich miast – mówi Daniela Chovancová, Senior PR & External Communications Manager w Kiwi.com. Jak dodaje: „Po udanym sezonie bożonarodzeniowym, kiedy Polska przyciągała głównie turystów z Hiszpanii, Wielkiej Brytanii i Rumunii, obserwujemy teraz kontynuację tego trendu wiosną. Polska nie tylko utrzymuje dynamikę wzrostu, ale ją rozszerza, przyciągając również coraz więcej podróżnych z Węgier”. Tanie loty i rosnący ruch. Polska zyskuje na popularności Rosnące zainteresowanie Polską jako kierunkiem wiosennych wyjazdów przekłada się bezpośrednio na wyniki największych portów lotniczych. Szczególnie wyraźnie widać to w Warszawie, gdzie łączny ruch na Lotnisku Chopina oraz Lotnisku Warszawa-Modlin zwiększył się o ponad 100% rok do roku. To właśnie stołeczne lotniska stają się główną bramą dla zagranicznych turystów przylatujących na krótki, świąteczny wypoczynek. W przypadku Modlina skala wzrostu jest jeszcze bardziej spektakularna – liczba pasażerów rezerwujących loty za pośrednictwem Kiwi.com wzrosła aż o 250%, co wiąże się przede wszystkim z intensywnym rozwojem połączeń obsługiwanych przez tanich przewoźników. Bardzo dobre wyniki notują również Katowice, gdzie liczba podróżnych zwiększyła się o blisko 95%, potwierdzając rosnącą rolę regionalnych lotnisk w obsłudze ruchu turystycznego. Istotnym czynnikiem napędzającym ten trend pozostaje dostępność cenowa. Z danych Kiwi.com wynika, że średni koszt biletu lotniczego do Polski spadł o 24% w porównaniu z ubiegłym rokiem, co znacząco poszerza grono potencjalnych podróżnych. Największe obniżki odnotowano na trasach średniego zasięgu, gdzie ceny spadły o niemal 30%, podczas gdy w przypadku połączeń długodystansowych pozostają one względnie stabilne. Połączenie niższych cen i coraz szerszej siatki tanich lotów sprawia, że Polska staje się konkurencyjną alternatywą dla innych europejskich kierunków na city break, szczególnie dla osób poszukujących krótkich, intensywnych wyjazdów opartych na lokalnych, autentycznych doświadczeniach. Źródło: Kiwi.com Nasza ekspertka Sabina Zięba Podróżniczka i dziennikarka, wcześniej związana z takimi redakcjami, jak m.in. „Wprost”, „Dzień Dobry TVN” i „Viva”. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o ciekawych kierunkach i turystyce. Miłośniczka dobrej lektury i wypraw na koniec świata. Uważa, że Mark Twain miał słuszność, mówiąc: „Za 20 lat bardziej będziesz żałował tego, czego nie zrobiłeś, niż tego, co zrobiłeś. Więc odwiąż liny, opuść bezpieczną przystań. Złap w żagle pomyślne wiatry. Podróżuj, śnij, odkrywaj”.
W Dolinie Królów w Egipcie odkryto zagadkowe inskrypcje. „Niektóre wyglądały dziwnie”
Przez stulecia nikt nie zwracał większej uwagi na część znaków widocznych w grobowcach faraonów w Dolinie Królów. Dopiero dokładna analiza wykazała, że niektóre napisy pochodzą aż z Indii. To może być jeden z najciekawszych śladów po starożytnych podróżach do Egiptu. Odczytane inskrypcje pokazują, że do Doliny Królów docierali także przybysze spoza świata śródziemnomorskiego.
Dolina Królów należy dziś do największych atrakcji turystycznych Egiptu. Leży na zachodnim brzegu Nilu, niedaleko współczesnego Luksoru. W skalnych grobowcach złożono tam kilkudziesięciu faraonów. Pierwsze groby wykuto wśród skalnych rozpadlin w połowie II tysiąclecia p.n.e. Zakładano, że w ten sposób będą lepiej chronione przed rabusiami. Większość z nich padła jednak łupem złodziei jeszcze w starożytności. Dolina Królów przyciągała przybyszy już w starożytności Wiemy, że zarówno piramidy, jak i Dolina Królów były celem „turystów” już w starożytności. Zachowały się tam liczne inskrypcje pozostawione w języku greckim, co było naturalną konsekwencją podboju kraju faraonów przez Aleksandra Wielkiego. Również dziś turyści chcą zobaczyć Dolinę Królów. To właśnie tam znajduje się słynny grobowiec Tutanchamona. Jednym ze zwiedzających w ostatnich latach był prof. Ingo Strauch z Uniwersytetu w Lozannie w Szwajcarii. W swojej pracy naukowej specjalizuje się w studiach nad sanskrytem oraz buddyzmem. Dziwne znaki na ścianach grobowców zaskoczyły badacza Podczas oglądania ścian grobowców, pokrytych tysiącami greckich i łacińskich graffiti, Strauch zauważył znaki, które wydały mu się dziwne i niepasujące do alfabetu greckiego. Jako specjalista od indyjskiej epigrafiki rozpoznał w nich cechy pisma z Indii. Kluczem do rozwiązania zagadki była specyficzna litera „n”, typowa dla południowych Indii i języka tamilskiego. Okazało się, że napisy te umykały egiptologom przez stulecia, ponieważ badacze Egiptu nie znają pisma indyjskiego. Prof. Strauch razem z dr Charlotte Schmid zidentyfikowali łącznie około 30 takich inskrypcji, ukrytych w dziesięciu różnych grobowcach. Wynikami analiz podzielili się w lutym na konferencji naukowej w Indiach. Żeglarze i kupcy z Indii docierali do Egiptu regularnie Dzięki ostatnim badaniom wiemy, że między I a IV wiekiem n.e. indyjscy żeglarze regularnie przemierzali morskie szlaki do Egiptu. Szukali złota, przypraw i innych rzadkich towarów. Pierwsze ślady obecności osób z Indii w Egipcie odkrył polsko-amerykański zespół naukowców w porcie Berenike nad Morzem Czerwonym. Wśród znalezisk znalazł się między innymi posąg Buddy. Wygląda więc na to, że kupcy z dalekiego kontynentu nie tylko handlowali, ale byli też ciekawi świata. W wolnych chwilach mogli zapuszczać się głęboko do serca Egiptu. Cikai Korran zostawił po sobie podpisy w kilku grobowcach Praktyka podpisywania się na zabytkach jest stara jak świat, co dobrze pokazuje ten „indyjski” przypadek. Dziś uznajemy ją za naganną. Jednym z niesfornych indyjskich turystów był człowiek o imieniu Cikai Korran. Jego imię pojawia się aż osiem razy w pięciu różnych grobowcach w Dolinie Królów. Korran używał tamilskiej formuły „vara kanta”, co oznacza „przyszedł i zobaczył”. To wyraźne nawiązanie do greckich napisów turystycznych. Sugeruje ono, że indyjscy przybysze znali lokalne zwyczaje i zwiedzali nekropolię podobnie jak inni odwiedzający. Szczególną uwagę badaczy zwróciła lokalizacja napisów indyjskiego przybysza. W grobowcu Ramzesa IX jego podpis widnieje na wysokości ponad pięciu metrów nad wejściem. Z kolei w grobowcu nr 14 napis Korrana jest jedynym odkrytym graffiti, co może świadczyć o jego determinacji, by uwiecznić swoją obecność. Do Egiptu docierali nie tylko kupcy, ale też wysłannicy władców Kolejną ważną postacią jest Indranandin, którego sanskrycka inskrypcja znajduje się w grobowcu nr 1, czyli KV1. Podpisał się on jako posłaniec króla Kshaharaty, władcy z zachodnich Indii. To wskazuje, że do Egiptu docierali nie tylko kupcy, ale także oficjalni dyplomaci. Starożytny Egipt był bardziej otwarty na świat, niż długo sądzono Inskrypcje na grobowcach pokazują, że obecność mieszkańców Indii w starożytnym Egipcie mogła być znacznie szersza, niż dotąd przypuszczano. Wygląda na to, że prawie dwa tysiące lat temu w Dolinie Królów spotykali się przedstawiciele różnych królestw i odległych krain. Możliwe, że w tym miejscu, podobnie jak dziś, słychać było wiele języków, a między zwiedzającymi dochodziło do kontaktów i wymiany doświadczeń. Źródła: Międzynarodowa Konferencja Tamilskiej Epigrafiki, SmithsonianMag Nasz autor Szymon Zdziebłowski Dziennikarz naukowy i podróżniczy, z wykształcenia archeolog śródziemnomorski. Przez wiele lat był związany z Serwisem Nauka w Polsce PAP. Opublikował m.in. dwa przewodniki turystyczne po Egipcie, a ostatnio – popularnonaukową książkę „Wielka Piramida. Tajemnice cudu starożytności” o największej egipskiej piramidzie. Miłośnik niewielkich, lokalnych muzeów. Uwielbia długie trasy rowerowe, szczególnie te prowadzące wzdłuż rzek. Lubi poznawać nieznane zakamarki Niemiec, zarówno na dwóch kółkach, jak i w czasie górskiego trekkingu.
To jeden z najbardziej zielonych regionów w Polsce. Znakomity kierunek na wiosenny weekend
Lubuskie należy do najmniej oczywistych regionów turystycznych Polski, a jednocześnie skrywa zaskakująco wiele atrakcji: dziką przyrodę parków narodowych, unikatowe geoparki, zabytkowe pałace oraz winnice. Region słynie z ogromnej liczby lasów i jezior, ale też z niezwykłych historii związanych z dawnymi fortyfikacjami czy architekturą sakralną. Jeśli zastanawiasz się, co zobaczyć w Lubuskiem, ten przewodnik pokaże miejsca, które najlepiej oddają charakter tej części Polski.
Spis treści: Park Narodowy „Ujście Warty” – raj dla miłośników ptaków Park Mużakowski – polsko-niemieckie arcydzieło ogrodowe UNESCO Geopark Łuk Mużakowa – niezwykła historia zapisania w krajobrazie Szlak Kościołów Drewnianych Regionu Kozła Lubuski Szlak Wina i Miodu – powrót do winiarskich tradycji Jezioro Sławskie – największe jezioro regionu Międzyrzecki Rejon Umocniony – jeden z największych systemów bunkrów w Europie Zespół pałacowo-parkowy w Żaganiu Bulwar Nadwarciański w Gorzowie Wielkopolskim Park Miłości im. Michaliny Wisłockiej w Lubniewicach Łagów Lubuski – perła między jeziorami Położone przy granicy z Niemcami województwo lubuskie jest jednym z najbardziej zielonych regionów kraju. Lasy zajmują tu niemal połowę powierzchni, a krajobraz tworzą jeziora, rzeki, wzgórza morenowe i rozległe doliny rzeczne. Dzięki temu region przyciąga zarówno miłośników natury, jak i osoby zainteresowane historią oraz turystyką kulturową. Na mapie atrakcji znajdują się tu m.in. Park Narodowy „Ujście Warty”, transgraniczny Park Mużakowski wpisany na listę UNESCO, Międzyrzecki Rejon Umocniony czy liczne winnice. W ostatnich latach Lubuskie coraz mocniej zaznacza swoją obecność na turystycznej mapie Polski. Park Narodowy „Ujście Warty” – raj dla miłośników ptaków Jednym z najcenniejszych przyrodniczo miejsc w regionie jest Park Narodowy „Ujście Warty”, utworzony w 2001 roku. Obejmuje on rozległe tereny ujścia Warty do Odry oraz system rozlewisk, łąk i starorzeczy. Park zajmuje około 8 tysięcy hektarów i jest uznawany za jeden z najważniejszych obszarów ptasich w Europie. Obserwowano tu ponad 270 gatunków ptaków, a w okresie migracji pojawiają się setki tysięcy osobników. Największą atrakcją są: ptasie migracje jesienne i wiosenne, rozległe mokradła i rozlewiska, specjalne wieże obserwacyjne dla birdwatcherów. Dzięki naturalnemu charakterowi doliny Warty park zachował krajobraz przypominający dawne rozlewiska wielkich europejskich rzek. Park Mużakowski – polsko-niemieckie arcydzieło ogrodowe UNESCO Na pograniczu Polski i Niemiec znajduje się Park Mużakowski, jeden z najpiękniejszych parków krajobrazowych Europy. Jego twórcą był XIX-wieczny arystokrata Hermann von Pückler-Muskau, który zaprojektował ogromne założenie ogrodowe o powierzchni ponad 700 hektarów. Park został wpisany na listę światowego dziedzictwa UNESCO w 2004 roku. Cechą charakterystyczną tego miejsca jest krajobrazowa kompozycja złożona z: szerokich łąk i polan, krętych alei spacerowych, mostów nad Nysą Łużycką, historycznych budowli parkowych. Dziś Park Mużakowski jest jednym z najważniejszych punktów turystycznych regionu i przykładem transgranicznej współpracy w ochronie dziedzictwa kulturowego. Geopark Łuk Mużakowa – niezwykła historia zapisania w krajobrazie W pobliżu Parku Mużakowskiego znajduje się także Geopark Łuk Mużakowa, unikatowy obszar geologiczny powstały w wyniku działania lodowca. Jego charakterystyczny półkolisty kształt widoczny jest nawet na zdjęciach satelitarnych. Na terenie geoparku znajdują się: kolorowe jeziorka pokopalniane, ślady dawnych kopalni węgla brunatnego, ścieżki edukacyjne pokazujące procesy geologiczne. Eksploatacja złóż węgla trwała tu do 1973 roku, a późniejsza rekultywacja doprowadziła do powstania niezwykle malowniczego krajobrazu. Szlak Kościołów Drewnianych Regionu Kozła W południowo-wschodniej części województwa znajduje się Szlak Kościołów Drewnianych Regionu Kozła. Trasa o długości około 23 kilometrów łączy trzy wyjątkowe świątynie: kościół w Klępsku, kościół w Chlastawie, kościół w Kosieczynie. Budowle te są cennymi przykładami drewnianej architektury sakralnej z XVI i XVII wieku. Ich wnętrza zdobią polichromie przedstawiające sceny biblijne, ornamenty roślinne i symbole religijne. Szczególnie znany jest kościół w Klępsku, którego dekoracje malarskie tworzą jeden z najlepiej zachowanych zespołów malowideł protestanckich w Polsce. Lubuski Szlak Wina i Miodu – powrót do winiarskich tradycji Lubuskie jest dziś jednym z najważniejszych regionów winiarskich w Polsce. Tradycje produkcji wina sięgają tu średniowiecza, a współczesny rozwój branży przyspieszył po utworzeniu Lubuskiego Szlaku Wina i Miodu w 2007 roku. Na szlaku znajduje się kilkadziesiąt miejsc związanych z lokalną produkcją: winnice, pasieki, gospodarstwa agroturystyczne, restauracje serwujące regionalne produkty. Coraz większą popularnością cieszą się także wydarzenia takie jak Winobranie w Zielonej Górze, które jest jednym z największych festiwali winiarskich w Polsce. Jezioro Sławskie – największe jezioro regionu Jednym z najchętniej odwiedzanych miejsc wypoczynkowych jest Jezioro Sławskie, największe jezioro województwa lubuskiego. Jezioro ma powierzchnię ponad 800 hektarów i oferuje: szerokie plaże i kąpieliska, mariny dla żeglarzy, trasy dla kajakarzy i rowerzystów. Miejscowość Sława zyskała dzięki temu miano „lubuskiej riwiery”, przyciągając turystów z całej Polski. Międzyrzecki Rejon Umocniony – jeden z największych systemów bunkrów w Europie Jedną z najbardziej niezwykłych atrakcji historycznych regionu jest Międzyrzecki Rejon Umocniony (MRU). To ogromny system fortyfikacji zbudowany przez III Rzeszę w latach 30. XX wieku. Kompleks obejmuje: ponad 100 bunkrów, sieć podziemnych tuneli o długości kilkudziesięciu kilometrów, systemy transportowe i techniczne. Obecnie część obiektów udostępniono do zwiedzania, a podziemia stały się również zimowiskiem dla tysięcy nietoperzy, co nadaje temu miejscu dodatkowe znaczenie przyrodnicze. Zespół pałacowo-parkowy w Żaganiu Wśród najważniejszych zabytków regionu znajduje się zespół pałacowo-parkowy w Żaganiu, jeden z największych kompleksów rezydencjonalnych w zachodniej Polsce. Barokowy pałac otacza rozległy park krajobrazowy z: starymi alejami drzew, mostami i kanałami wodnymi, historycznymi pawilonami. W ostatnich latach miejsce to zyskało dodatkowy rozgłos jako jedna z najciekawszych atrakcji turystycznych regionu, przyciągając coraz większą liczbę odwiedzających. Bulwar Nadwarciański w Gorzowie Wielkopolskim W Gorzowie Wielkopolskim warto odwiedzić Bulwar Nadwarciański, czyli nowoczesną przestrzeń rekreacyjną nad rzeką Wartą. To popularne miejsce: spacerów i jazdy na rowerze, wydarzeń kulturalnych, spotkań mieszkańców i turystów. Bulwar pokazuje, jak miasta regionu starają się wykorzystywać potencjał rzek i nadrzecznych krajobrazów. Park Miłości im. Michaliny Wisłockiej w Lubniewicach W niewielkich Lubniewicach znajduje się niezwykłe miejsce – Park Miłości im. Michaliny Wisłockiej. Inspiracją do jego powstania była postać słynnej lekarki i autorki książki „Sztuka kochania”. Park nad jeziorem Lubiąż oferuje: romantyczne alejki spacerowe, instalacje artystyczne, miejsca odpoczynku z widokiem na wodę. To jedna z najbardziej oryginalnych atrakcji turystycznych Lubuskiego. Łagów Lubuski – perła między jeziorami Jednym z najbardziej malowniczych miasteczek regionu jest Łagów Lubuski, położony pomiędzy dwoma jeziorami: Trześniowskim i Łagowskim. Nad miejscowością góruje średniowieczny zamek joannitów, a okolicę otacza Łagowski Park Krajobrazowy. Dzięki temu miejsce to stało się popularnym kierunkiem weekendowych wyjazdów. Źródło: National Geographic Traveler, atrakcjelubuskie.pl Nasz ekspert Łukasz Załuski Od ponad 20 lat opowiada o świecie – jego historii, nauce i miejscach, do których warto wyruszyć z otwartą głową. Jest redaktorem naczelnym „National Geographic Polska” oraz National-Geographic.pl. Wcześniej kierował m.in. „Focusem”, „Focusem Historia” czy „Sekretami Nauki”, konsekwentnie rozwijając tematykę popularnonaukową i podróżniczą. Jest inicjatorem projektu pierwszej naukowej rekonstrukcji wizerunków władców z dynastii Jagiellonów. Po godzinach miłośnik gimnastyki sportowej, książek kryminalnych i europejskich stolic.
Zapomnij o Barcelonie. Oto 7 hiszpańskich miasteczek, które zachwycają bardziej niż oblegane metropolie
Hiszpania bije rekordy popularności, ale jej prawdziwe oblicze kryje się w miejscach zapomnianych nawet przez lokalsów. Te miasteczka – w tym jedno z najlepszą oliwą świata – oferują tyle samo historii i przygód, co gwarne metropolie. Oto absolutne „ukryte perły”, które zachwycają autentyczną architekturą oraz lokalną kuchnią.
Spis treści: Beget Aínsa Combarro Priego de Córdoba San Martín del Castañar Zumaia Trujillo Hiszpania, jako drugi najczęściej odwiedzany kraj na świecie, dobrze rozumie problem nadmiernej turystyki. W 2025 roku kraj ten ustanowił rekord, przyjmując 96,8 mln gości. Niestety, większość podróżnych nie zapuszcza się poza największe miasta ani popularne wyspy, co stanowi obciążenie dla mieszkańców i godzi w autentyczność kultury, która tak przyciąga turystów. Tymczasem podróżni mogą ominąć wielkie metropolie i odwiedzić mniej znane zakątki tego pięknego kraju. W małych miasteczkach i wioskach przyjezdni odnajdą zupełnie inne oblicze Hiszpanii – takie, w którym życie płynie innym rytmem, a ludzie są silniej związani z ziemią oraz ze sobą nawzajem, pozostając otwartymi i gościnnymi. Na szczęście nawet w najbardziej odległych osadach bogata sztuka, kultura, pradawna historia i dobry posiłek są zawsze na wyciągnięcie ręki. Oto kilka hiszpańskich miejscowości, o których ty (a być może nawet przeciętny Hiszpan) prawdopodobnie nigdy nie słyszałeś, a które warto rozważyć przy planowaniu podróży. 1. Beget Warto tu przyjechać dla: wysokogórskiej kuchni i historycznych szlaków. Stwierdzenie, że to miejsce znajduje się z na uboczu, byłoby niedopowiedzeniem. Do lat 60. XX wieku nie prowadziła tu żadna droga dostępna dla samochodów, a zasięg telefonii komórkowej pojawił się dopiero w 2023 roku. Ta skąpana w miodowych barwach wioska, ukryta w sercu katalońskich Pirenejów, „jest dla kultury Katalonii tym, czym Passeig de Gràcia dla Barcelony: skarbem z brukowanymi uliczkami, kamiennymi mostami i zachwycającą przyrodą” – mówi Xavier Pladeveya, właściciel Can Jeroni, jednej z dwóch restauracji w Beget. Rekomenduje on odwiedzenie XII-wiecznego kościoła Sant Cristòfol (Iglesia de Sant Cristòfol de Beget) przed udaniem się na posiłek inspirowany darami natury danej pory roku. Wędrowcy mogą również potraktować Beget jako punkt startowy na szlaku Camí de Nord (Droga Północna). Ścieżka ta wiedzie przez prastare dębowe lasy chronionego obszaru Alta Garrotxa, pokrywając się fragmentami z trasą, którą pokonywali hiszpańscy wygnańcy uciekający do Francji podczas wojny domowej (1936–1939). 2. Aínsa Warto tu przyjechać dla: spektakularnych szlaków i obserwacji ptaków. W aragońskiej części Pirenejów, na zachód od ich katalońskiego odcinka, leży miasteczko Aínsa, oddalone o zaledwie 15 kilometrów od Parku Narodowego Ordesa y Monte Perdido. – Aínsa, poza tym że jest zachwycającym średniowiecznym miastem, ma przywilej strategicznego położenia, które pozwala odkrywać Pireneje – mówi Marta Romero, właścicielka pięcioosobowego butikowego hotelu Tierra Buxo w sąsiedniej wiosce Arcusa. Marta wraz z zespołem organizuje kameralne wyprawy trekkingowe po parku narodowym oraz do opuszczonych wiosek, gdzie odwiedzający mogą zanurzyć się w historii i kulturze regionu. Zespół współpracuje także z lokalnymi inicjatywami ochrony ptaków. Dzięki temu turyści mogą odwiedzić rezerwat ptaków drapieżnych w Eco Museo de la Fauna Pirenaica (Centrum Ptaków Pirenejskich), znajdujący się przy murach twierdzy w Aínsie, albo obserwować ptaki w ich naturalnym środowisku przez teleskop ustawiony na przeszklonym tarasie hotelu. – Każdego roku gościmy coraz więcej osób zainteresowanych ornitologią – dodaje Romero. 3. Combarro Warto tu przyjechać dla: kwintesencji nadmorskiej architektury. Choć ta malownicza galisyjska wioska rybacka leży na trasie popularnej pielgrzymki Camino de Santiago, Combarro stanowi część rzadziej uczęszczanego odcinka duchowego (Variante Espiritual). Oznacza to, że prawdopodobieństwo dzielenia uliczek z tłumami plecakowiczów jest tu znacznie mniejsze. Ta spokojna zatoka nieopodal miasta Pontevedra słynie z kamiennych hórreos rozsianych wzdłuż linii brzegowej. Te unikatowe, wyniesione konstrukcje (jest ich około 60), tradycyjnie służące do przechowywania ziarna i żywności, stały się symbolem architektury Galicji. Najlepiej prezentują się oglądane z brzegu podczas odpływu. Aby uniknąć tłumów, María Traveso z inicjatywy Galicia Slow Tourism zaleca odwiedziny poza miesiącami letnimi – nawet jeśli wiąże się to z częstszymi opadami deszczu. 4. Priego de Córdoba Warto tu przyjechać dla: najlepszej oliwy z oliwek na świecie. Priego de Córdoba posiada wszystkie cechy typowej wioski z południa Hiszpanii: białe fasady domów, kaskady purpurowych kwiatów i rozległe widoki ze wzgórz. Jednak prawdziwym skarbem tego miejsca jest oliwa z oliwek extra virgin. Francisca García, menedżerka regionalnej certyfikacji oliwy, podkreśla, że organizacja World’s Best Olive Oils przez 14 lat z rzędu uznawała ten andaluzyjski region za producenta „najlepszej oliwy na świecie”. Tłocznie takie jak Aceites Vizcántar organizują wycieczki po tysiącletnich gajach, obejmujące wizyty w zakładach ekstrakcji, degustacje oraz posiłki na łonie natury, których motywem przewodnim jest oliwa. García zaleca odwiedziny w miesiącach zbiorów – od listopada do stycznia – aby zobaczyć tłocznie w pełnym toku pracy. Poleca również wędrówki szlakami górzystego Parku Naturalnego Sierras Subéticas, a szczególnie trekking na najwyższy szczyt okolicy, La Tiñosa. – Będziecie mogli zobaczyć tam rolników, którzy własnoręcznie zbierają swoje oliwki – dodaje García. 5. San Martín del Castañar Warto tu przyjechać dla: historycznych miejsc i zabytków. San Martín del Castañar leży około 70 kilometrów na południe od Salamanki, w samym sercu pasma Sierra de Francia. Starannie zachowana architektura pozwala gościom przenieść się o całe wieki wstecz – można tu podziwiać średniowieczne kamienne domy z rustykalnymi drewnianymi balkonami, rzymskie ścieżki i mosty, drugą najstarszą arenę walk byków w Hiszpanii oraz XV-wieczną zamkową wieżę strażniczą, która dziś służy jako centrum obsługi turystów. Szlaki turystyczne wychodzące z wioski otaczają kasztanowce, nawiązujące do jej nazwy (castaña oznacza po hiszpańsku kasztan). Jeden z nich to Camino de los Espejos (Droga Luster) – licząca ponad 9 kilometrów trasa łącząca sztukę z naturą. 6. Zumaia Warto tu przyjechać dla: cudów geologii i wina txakoli. Wystarczy godzina drogi na wschód od Bilbao, by dotrzeć do Zumaii i podziwiać jeden z najbardziej niedocenianych cudów geologicznych Kraju Basków – Flysch. To przybrzeżne formacje skalne, powstałe z naprzemiennych warstw miękkich i twardych osadów, które wyrastają z dna oceanu niczym ciasto francuskie (mille-feuille) lub – jak podaje oficjalna strona Geoparku – „stara księga odkrywająca ponad 15 milionów lat historii”. – Z miejscowości Deba można przejść do Zumaii nadmorskim szlakiem Ruta del Flysch – mówi Isabel Etxaniz, właścicielka rodzinnej winiarni o znaczącej nazwie Flysch. Podczas odpływu warto pospacerować po skałach i zanurzyć stopy w naturalnych basenach. Aby spróbować lokalnego txakoli – lekko musującego białego wina – wystarczy udać się do dowolnej restauracji w mieście. Miłośnicy sztuki powinni wybrać się na 30-minutową przejażdżkę do pobliskiego Chillida Leku, spokojnego sanktuarium rzeźby na świeżym powietrzu autorstwa słynnego Eduardo Chillidy. Z kolei na tych, którzy marzą o kolacji w nagrodzonej gwiazdką Michelin restauracji Elkano (znajdującej się w Getarii, 6 km od Zumaii) czeka potężny, maślany grillowany turbot, smakujący jak słodkie wody Morza Kantabryjskiego. 7. Trujillo Warto tu przyjechać dla: starożytnej historii i sztuki regionalnej. Jeśli przymknie się oko na wszechobecny kult Francisco Pizarro – konkwistadora i lokalnego bohatera – Trujillo w regionie Estremadura ukaże nam bogactwo historyczne dorównujące Lizbonie czy Madrytowi (miasto leży w równej odległości od obu tych stolic). Najlepszym sposobem na poznanie Trujillo jest spacer z przewodnikiem, takim jak Guadalupe Parrón z biura Guía Turismo Trujillo. Wycieczka rozpoczyna się na Plaza Mayor (gdzie stoi posąg Pizarro), z przystankami przy perłach architektury mauretańskiej, takich jak Aljibe (podziemna cysterna) oraz X-wieczny zamek Alcazaba, znany fanom serialu „Gra o Tron” jako lokalizacja filmowa. W poszukiwaniu sztuki regionalnej warto wybrać się do oddalonego o 30 minut Romangordo. Lokalni muraliści tworzą tam na fasadach budynków i drzwiach barwne sceny upamiętniające dawne zawody i życie codzienne. Wykorzystują do tego technikę trampantojo (trompe l’oeil), która sprawia, że dwuwymiarowe powierzchnie zyskują trójwymiarową głębię. Źródło: National Geographic
Urlopy znajomych wywołują frustrację wśród Polaków. To paliwo dla branży turystycznej
Współczesne podróżowanie coraz częściej rozgrywa się nie tylko na lotniskach i w hotelach, lecz także – a może przede wszystkim – w mediach społecznościowych. Użytkownicy dzielą się relacjami z egzotycznych wyjazdów, publikują zdjęcia z rajskich plaż czy górskich trekkingów i na bieżąco dokumentują kolejne doświadczenia. Choć tego typu treści mają inspirować, u wielu odbiorców wywołują mniej pozytywne emocje, takie jak frustracja czy zazdrość. Paradoksalnie jednak właśnie to poczucie niedosytu (określane dziś mianem travel envy lub holiday jealousy) staje się jednym z nieoczywistych motorów napędzających współczesną turystykę.
Zjawisko zazdrości o podróże w dużej mierze wpisuje się w szerszy kontekst tzw. FOMO (ang. fear of missing out), czyli lęku przed pominięciem ważnych doświadczeń. Jak wskazują badania opublikowane w czasopiśmie „Computers in Human Behavior”, FOMO definiowane jest jako niepokojące przekonanie, że inni uczestniczą w bardziej wartościowych wydarzeniach lub przeżywają coś lepszego od nas. Mechanizm ten ma głębokie podłoże społeczne – poczucie bycia wykluczonym z grupy mogło w przeszłości stanowić realne zagrożenie dla przetrwania. W erze cyfrowej, gdy codzienna aktywność znajomych jest stale dostępna online, bodźce wywołujące FOMO są znacznie częstsze i intensywniejsze. W konsekwencji emocje te mogą negatywnie wpływać na dobrostan psychiczny, zwiększając poziom lęku czy obniżając nastrój, ale jednocześnie przekładają się na konkretne decyzje konsumenckie – w tym rosnącą skłonność do rezerwowania wyjazdów, które mają pozwolić „nadrobić” obserwowane w sieci doświadczenia. Travel envy w liczbach. Kto najczęściej zazdrości wakacji z Instagrama? Choć mogłoby się wydawać, że to przedstawiciele najmłodszego pokolenia są najbardziej podatni na wpływ treści publikowanych w mediach społecznościowych, dane wskazują na zupełnie inny mechanizm. Najsilniejsze emocje związane z obserwowaniem cudzych podróży deklarują bowiem młodsi millenialsi, czyli osoby w wieku 25-34 lat. To właśnie w tej grupie co piąty respondent przyznaje, że „zdecydowanie zazdrości” influencerom ich wyjazdów, a niemal co dziesiąty świadomie ogranicza kontakt z wakacyjnymi relacjami w sezonie urlopowym, aby nie pogarszać sobie nastroju. Zjawisko to nie jest przypadkowe, ponieważ osoby w tym wieku stanowią jednocześnie najliczniejszą grupę użytkowników Instagrama w Polsce – korzysta z niego aż 4,7 mln osób między 25. a 34. rokiem życia, co przekłada się na ponad jedną trzecią wszystkich użytkowników tej platformy. W rezultacie częstsza ekspozycja na starannie wyselekcjonowane obrazy luksusowych wyjazdów sprzyja nasileniu porównań społecznych, które u części odbiorców przeradzają się w frustrację. W tej samej grupie wiekowej aż 13,4% osób deklaruje bowiem negatywne emocje wynikające ze śledzenia relacji z cudzych podróży, a dla niemal 5% tego typu treści potrafią nawet obniżyć satysfakcję z własnych wakacji. Jednocześnie obserwowanie takich materiałów nie prowadzi jednak wyłącznie do zniechęcenia – przeciwnie, ponad jedna trzecia młodszych millenialsów i najstarszych przedstawicieli pokolenia Z przyznaje, że publikacje podróżnicze motywują ich do planowania własnych wyjazdów. Oznacza to, że zazdrość o cudze wakacje częściej uruchamia potrzebę działania niż wycofania. – Reakcja na wakacyjne treści influencerów często wynika ze sposobu, w jaki prezentują oni swoje życie jako luksusowe, estetyczne i pozbawione pośpiechu, w rytmie slow travel. Dlatego tego typu materiały jednocześnie inspirują i budzą emocjonalne napięcie. Nie zawsze chodzi o to, żeby pojechać tam, gdzie influencer, tylko żeby przeżyć urlop na podobnym poziomie – podkreśla Ankica Ćaleta, CEO My Luxoria. W konsekwencji Instagram staje się jednym z głównych źródeł inspiracji turystycznej – wskazuje go ponad połowa Polaków – co znajduje odzwierciedlenie również w danych międzynarodowych, według których aż 85% milenialsów planuje urlop pod wpływem treści znalezionych w social mediach. – Influencerzy pokazują gotowe scenariusze podróży [...], co w praktyce skraca proces planowania i zwiększa prawdopodobieństwo podjęcia decyzji o wyjeździe – dodaje Katarzyna Turosieńska z Polskiej Izby Turystyki. Dochody i styl życia mają wpływ na „wakacyjną zazdrość” Mechanizm tzw. travel envy nie ogranicza się jednak wyłącznie do osób w określonym wieku, lecz wyraźnie nasila się w grupach funkcjonujących w mniej stabilnym rytmie życia zawodowego i finansowego. Największy poziom frustracji związanej z obserwowaniem relacji z zagranicznych wyjazdów deklarują osoby pracujące w niepełnym wymiarze godzin – aż 17,2% z nich przyznaje, że treści podróżnicze publikowane w sieci wpływają negatywnie na ich samopoczucie. Co więcej, wakacyjną zazdrość wobec influencerów deklaruje w tej grupie 41,9% respondentów, a wśród studentów odsetek ten wzrasta nawet do 55,3%. Wynika to z faktu, że w sytuacji, gdy styl życia i możliwości finansowe wciąż się kształtują, publikowane w mediach społecznościowych obrazy egzotycznych podróży zaczynają pełnić funkcję punktu odniesienia dla wyobrażeń o przyszłości oraz „docelowym” standardzie życia. Odwrotną tendencję można zaobserwować wśród osób o najwyższych dochodach, gdzie dominującą reakcją pozostaje obojętność wobec tego typu treści – deklaruje ją niemal sześciu na dziesięciu badanych. W konsekwencji różnice w odbiorze wakacyjnych relacji widoczne są również ze względu na płeć: zazdrość wobec cudzych podróży deklaruje 40,1% kobiet i 32,6% mężczyzn, przy czym kobiety częściej wskazują, że tego rodzaju materiały stanowią dla nich inspirację do planowania własnych wyjazdów. – Influencerzy nie sprzedają samego kierunku czy hotelu, ale wizję całego doświadczenia – podkreśla Ankica Ćaleta. Dlatego dla wielu młodych Polaków kluczowe znaczenie zaczynają mieć takie elementy jak prywatność, estetyka przestrzeni czy możliwość samodzielnego kształtowania rytmu dnia podczas urlopu. Jednocześnie rosnąca rola mediów społecznościowych wpływa na podwyższenie oczekiwań wobec podróży, które nie zawsze mają odzwierciedlenie w rzeczywistości. Jak zaznacza Katarzyna Turosieńska z Polskiej Izby Turystyki, „krótkie, starannie wyselekcjonowane kadry nie pokazują całego kontekstu: sezonowości, natężenia ruchu turystycznego czy realnych warunków”. Z tego powodu branża coraz częściej apeluje o świadome podejmowanie decyzji zakupowych oraz weryfikowanie warunków rezerwacji przed podjęciem ostatecznej decyzji o wyjeździe. Źródła: The List, My Luxoria Nasza ekspertka Sabina Zięba Podróżniczka i dziennikarka, wcześniej związana z takimi redakcjami, jak m.in. „Wprost”, „Dzień Dobry TVN” i „Viva”. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o ciekawych kierunkach i turystyce. Miłośniczka dobrej lektury i wypraw na koniec świata. Uważa, że Mark Twain miał słuszność, mówiąc: „Za 20 lat bardziej będziesz żałował tego, czego nie zrobiłeś, niż tego, co zrobiłeś. Więc odwiąż liny, opuść bezpieczną przystań. Złap w żagle pomyślne wiatry. Podróżuj, śnij, odkrywaj”.
Podróżuje solo po świecie, ale nie jest sama. W każdym kraju szuka... tymczasowego chłopaka
Podróże solo przestały być niszą i stały się jednym z wyraźnych trendów współczesnej turystyki. Samotne wyjazdy coraz częściej traktowane są jako sposób budowania niezależności, wzmacniania poczucia sprawczości i odkrywania własnych granic. Jednak dla niektórych kobiet podróż w pojedynkę oznacza coś więcej niż tylko czas dla siebie – w kolejnych krajach szukają partnerów, choć... wyłącznie na czas wyjazdu.
Już w 2024 roku kobiety podróżujące solo odpowiadały za 52,67% przychodów generowanych w tym segmencie rynku turystycznego, a prognozy wskazują, że w 2026 roku aż 84% osób wybierających samotne wyjazdy stanowić będą właśnie kobiety. Rosnąca popularność takiego stylu podróżowania nie zawsze oznacza jednak skupienie wyłącznie na introspekcji czy zwiedzaniu. Coraz częściej mówi się o nowym zjawisku – budowaniu krótkotrwałych relacji w trakcie wyjazdów. Jednym z przykładów jest Orsolya Lorincz, która odwiedzając kolejne egzotyczne destynacje, świadomie szuka „tymczasowych chłopaków”, z którymi dzieli doświadczenia, zanim wyruszy w kolejną podróż. „Tymczasowi partnerzy” jako strategia podróżowania solo Orsolya Lorincz wywołała burzliwą dyskusję w sieci po tym, jak opublikowała nagranie przedstawiające swój nietypowy „trik podróżniczy”, które w krótkim czasie osiągnęło blisko cztery miliony wyświetleń. 34-latka z Rumunii rozpoczęła samotne podróże w 2016 roku, kiedy – jak sama wyznała – zrezygnowała z pracy i sprzedała mieszkanie, aby sfinansować wyjazdy do kolejnych krajów. Z czasem zaczęła nawiązywać krótkotrwałe relacje z poznanymi na miejscu mężczyznami, traktując je jako element swoich doświadczeń w drodze. Jak tłumaczyła w rozmowie z „What’s The Jam”, takie znajomości zazwyczaj trwają około tygodnia. – Zależy jak długo zostaję w danym kraju – powiedziała. Partnerów poznaje głównie za pośrednictwem aplikacji randkowych, a ich rola polega na wspólnym spędzaniu czasu, pokazywaniu lokalnych atrakcji czy towarzyszeniu jej w codziennych aktywnościach. – To tylko tymczasowy chłopak, z którym możemy spędzać czas i wspólnie robić różne rzeczy. Oprowadzają mnie po okolicy, przygotowują śniadanie, kupują jedzenie i napoje, a czasami nawet zatrzymuję się u nich w domu, jeśli dobrze się dogadujemy – wyjaśniła. Jak dodała, nie traktuje tych relacji jako formy darmowych wycieczek, lecz raczej okazję do poznania miejsca z perspektywy mieszkańca. – Mam ich za darmowych przewodników i towarzyszy do wspólnego spędzania czasu – zaznaczyła. Takie znajomości kończą się wraz z jej wyjazdem z kraju i – jak twierdzi – nie wiążą się z dalszymi zobowiązaniami. Viralowa strategia podróżnicza dzieli internautów Zdaniem Lorincz krótkotrwałe relacje zawierane podczas podróży mają także wymiar praktyczny, ponieważ umożliwiają poznanie lokalnej kultury w sposób niedostępny dla osób korzystających wyłącznie z usług biur podróży. – Kiedy znasz miejscowych, mogą ci pokazać sekretne miejsca lub tradycje, o których biura podróży nawet nie wspominają – podkreśliła, dodając, że dzięki temu może doświadczyć kraju „w bardziej wyjątkowy sposób”. Taki model podróżowania pozwala jej przyjeżdżać i wyjeżdżać bez konieczności dostosowywania planów do nikogo. – Korzyścią jest to, że mogę swobodnie przyjeżdżać i wyjeżdżać z kraju, kiedy chcę, i nie muszę koordynować swoich działań z partnerem – powiedziała. Jednocześnie przyznała, że w przyszłości nie wyklucza stabilnej relacji z osobą o podobnym stylu życia: „Idealnie byłoby znaleźć partnera, który również kocha podróżować i chciałby żyć w ten sposób”. Opublikowane przez nią nagranie wywołało skrajne reakcje wśród internautów. Część użytkowników komentowała z humorem, że „to po prostu networking”, inni zauważali, że „gdy mężczyźni robią to samo, nikt nie ma z tym problemu”. Nie zabrakło jednak też krytycznych głosów – niektórzy określali takie podejście jako kontrowersyjne, a nawet „smutny znak czasów”. Sama podróżniczka przyznała z kolei, że po publikacji materiału otrzymała dziesiątki wiadomości od osób z różnych krajów, deklarujących chęć pokazania jej swojego miasta podczas kolejnych wizyt. – Dostałam co najmniej 50 propozycji od ludzi z całego świata, którzy napisali, że mogę odwiedzić ich kraj i być ich dziewczyną przez tydzień – zdradziła. Nic dziwnego, że takie podejście budzi mieszane opinie. Kobietom, które nie mają ochoty na podobne eksperymenty – jako również solo podróżniczka – polecałabym zatem alternatywę w postaci... randek w pojedynkę. W przeciwieństwie do spotkań aranżowanych za pośrednictwem aplikacji randkowych, takie wyjścia pozwalają uniknąć elementu zaskoczenia. Ponadto posiłki w restauracji czy kawiarnianym ogródku spożywane w samotności mogą sprzyjać poczuciu sprawczości, autonomii i uważności, ponieważ to ty wybierasz tempo, miejsce i sposób przeżywania chwili bez presji konwersacji czy dostosowywania się do czyichkolwiek preferencji. Co więcej, badania wskazują, że samotne jedzenie może pomagać w skupieniu się na bieżącej chwili, uważniejszym smakowaniu potraw i refleksji. A to z kolei wzmacnia samoświadomość i poczucie własnej wartości, zwłaszcza gdy jest to wybór dobrowolny i świadomy. A towarzystwo, nawet jeśli ogranicza się do własnych myśli i obserwacji, bywa równie satysfakcjonujące jak najbardziej angażująca rozmowa – często pozwalając odpocząć, uporządkować myśli i wrócić do codzienności z większą jasnością umysłu czy poczuciem wewnętrznej równowagi. Źródła: Daily Mail, New York Post, Alibaba, Instagram, What’s The Jam Nasza ekspertka Sabina Zięba Podróżniczka i dziennikarka, wcześniej związana z takimi redakcjami, jak m.in. „Wprost”, „Dzień Dobry TVN” i „Viva”. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o ciekawych kierunkach i turystyce. Miłośniczka dobrej lektury i wypraw na koniec świata. Uważa, że Mark Twain miał słuszność, mówiąc: „Za 20 lat bardziej będziesz żałował tego, czego nie zrobiłeś, niż tego, co zrobiłeś. Więc odwiąż liny, opuść bezpieczną przystań. Złap w żagle pomyślne wiatry. Podróżuj, śnij, odkrywaj”.
Rekordowy rok dla Polski. Turyści zostawili miliardy złotych
Z roku na rok Polska przyciąga coraz więcej turystów – zarówno z zagranicy, jak i z rynku krajowego. Rosnące zainteresowanie krótkimi wyjazdami typu city break, zwiedzaniem historycznych centrów miast oraz aktywnym wypoczynkiem w górach i nad morzem przekłada się na konkretne liczby. Najnowsze statystyki pokazują dynamiczny wzrost ruchu turystycznego i rekordowe wyniki, które plasują nasz kraj w ścisłej czołówce europejskich destynacji rozwijających się najszybciej.
Polska należy dziś do najszybciej rosnących rynków turystycznych w Europie. Z danych Eurostatu wynika, że w 2025 roku ustąpiła pod względem tempa wzrostu ruchu turystycznego jedynie Malcie. Tendencję tę potwierdzono również podczas konferencji w siedzibie Głównego Urzędu Statystycznego, gdzie zaprezentowano najnowsze analizy dotyczące liczby noclegów i obłożenia obiektów. Coraz większa konkurencyjność cenowa, rozbudowana infrastruktura oraz różnorodność oferty – od zabytkowych miast po parki narodowe – sprawiają, że Polska konsekwentnie umacnia swoją pozycję jako atrakcyjny cel podróży w skali całego kontynentu. Rekordowy wzrost turystyki w Polsce w 2025 roku 6 lutego 2026 roku w siedzibie Głównego Urzędu Statystycznego w Warszawie zainaugurowano Obserwatorium Turystyki, a zaprezentowane podczas konferencji dane jednoznacznie potwierdziły, że polski rynek podróży wszedł w fazę wyraźnej, stabilnej ekspansji. W 2025 roku z noclegów w krajowych obiektach skorzystało 58,9 mln turystów, co oznacza wzrost o 11,6% rok do roku. Skala tego przyrostu pokazuje, że odbicie po pandemii nie tylko się utrwaliło, lecz przekształciło w trwały trend wzrostowy. Równolegle liczba przyjazdów zagranicznych osiągnęła poziom 15,2 mln, rosnąc o 13,1%, a więc szybciej niż ruch krajowy. Oznacza to, że Polska nie tylko odzyskuje turystów, ale skutecznie przyciąga nowych gości z zagranicy, umacniając swoją pozycję w europejskiej konkurencji. Podczas wystąpienia wiceminister sportu i turystyki Ireneusz Raś oraz prezes GUS Marek Cierpiał-Wolan zwracali uwagę, że tak wysoka liczba nocujących stanowi dowód odporności sektora i rosnącego zaufania podróżnych. W konsekwencji zwiększyła się również liczba udzielonych noclegów (o 7% w skali roku), co pozwoliło Polsce zająć drugie miejsce w Unii Europejskiej pod względem dynamiki wzrostu. Wyższe obłożenie hoteli, apartamentów i pensjonatów przełożyło się bezpośrednio na poprawę rentowności branży, a tym samym na większe inwestycje i dalszy rozwój infrastruktury. Naturalnym następstwem rosnącej liczby gości były także wyższe wydatki turystyczne, które w 2025 roku osiągnęły 94 mld zł. To o 9,5% więcej niż w 2024 roku i aż o 38,7% więcej niż w 2019 roku, co dowodzi, że sektor nie tylko wrócił do poziomów sprzed pandemii, lecz wyraźnie je przekroczył. Szczególnie dynamicznie wzrosły wydatki turystów zagranicznych, co oznacza większy napływ środków do gospodarki i dalsze wzmacnianie pozycji Polski jako atrakcyjnego, konkurencyjnego celu podróży w Europie. Najem krótkoterminowy i największe miasta napędzają wzrost Dynamiczny rozwój rynku w 2025 roku widoczny był nie tylko w tradycyjnych hotelach, lecz także w segmencie najmu krótkoterminowego. Szacuje się, że aż 44,8 mln noclegów zrealizowano w obiektach rezerwowanych za pośrednictwem platform internetowych, co uplasowało Polskę na siódmym miejscu w Unii Europejskiej. Tak wysoki wynik potwierdza wyraźną zmianę preferencji podróżnych: coraz częściej wybierają oni apartamenty i mieszkania oferujące większą elastyczność, prywatność oraz konkurencyjną cenę. W konsekwencji rośnie presja konkurencyjna wobec tradycyjnych hoteli, szczególnie w największych miastach i najbardziej obleganych regionach turystycznych. Najwięcej rezerwacji odnotowano w województwie mazowieckim – 11 mln, co wynika przede wszystkim z silnej pozycji Warszawy jako centrum biznesowego i turystycznego. Na kolejnych miejscach znalazły się Małopolska z wynikiem 10,3 mln oraz Dolny Śląsk z 7,1 mln noclegów. Warto zauważyć, że choć Małopolska pozostaje jednym z liderów, w ujęciu rok do roku odnotowała niewielki spadek, co można tłumaczyć bardzo wysoką bazą odniesienia z poprzednich lat. Jednocześnie szybki wzrost widoczny był w województwach pomorskim i kujawsko-pomorskim, co wskazuje na rosnące zainteresowanie północną i centralną częścią kraju. Koncentracja ruchu turystycznego w największych ośrodkach miejskich pozostaje wyraźna. Warszawę odwiedziło 8,7 mln turystów, Kraków 5,2 mln, a Gdańsk 2,9 mln. Osiem z dziesięciu najbardziej obleganych powiatów zanotowało wzrost liczby odwiedzających, co potwierdza utrzymującą się tendencję do wyboru destynacji o rozwiniętej infrastrukturze i szerokiej ofercie kulturalnej. W efekcie to właśnie metropolie oraz kluczowe regiony turystyczne w największym stopniu napędzają krajowe rekordy, jednocześnie wyznaczając kierunki dalszego rozwoju polskiego rynku podróży. Źródła: Główny Urząd Statystyczny, etravel.pl Nasza ekspertka Sabina Zięba Podróżniczka i dziennikarka, wcześniej związana z takimi redakcjami, jak m.in. „Wprost”, „Dzień Dobry TVN” i „Viva”. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o ciekawych kierunkach i turystyce. Miłośniczka dobrej lektury i wypraw na koniec świata. Uważa, że Mark Twain miał słuszność, mówiąc: „Za 20 lat bardziej będziesz żałował tego, czego nie zrobiłeś, niż tego, co zrobiłeś. Więc odwiąż liny, opuść bezpieczną przystań. Złap w żagle pomyślne wiatry. Podróżuj, śnij, odkrywaj”.
Turystyka w 2026 roku będzie rozwijać się najszybciej w historii. Ale nie tam, gdzie się spodziewamy
W 2025 roku ponad 1,5 mld turystów wyjechało za granicę, a rok 2026 zapowiada się na historyczny rekord: dynamiczny wzrost podróżnych przewiduje się w krajach, które do tej pory nie były turystycznymi potentatami. Które państwa zaskoczą świat w najbliższych miesiącach?
Liczba podróży międzynarodowych wzrosła globalnie w zeszłym roku o 4% i zbliżyła się do średniej sprzed pandemii. Chociaż według danych UN Tourism Europa nadal pozostaje niekwestionowanym liderem jeśli chodzi o turystykę – Stary Kontynent jak magnes przyciąga ludzi z całego świata – najszybszy wzrost odwiedzających obserwujemy w krajach takich jak Brazylia, Etiopia, Bhutan czy Seszele. Ich sukces nie jest przypadkiem. Chociaż Europę odwiedza 800 mln turystów rocznie, to notuje ona wzrost „zaledwie” o 6%. Inni depczą nam po piętach, rosnąc nawet 37% rokrocznie. Gdzie pojedziemy na wakacje w 2026 roku? Brazylia – 37% więcej turystów. To wszystko dzięki sprytnej strategii i nowym połączeniom Mieszkańcy Brazylii zdają się rozumieć, że turystyka jest ogromną siłą kraju. To dlatego w ostatnich latach prowadzone są przemyślane, zunifikowane działania rządu i sektora prywatnego. Publiczno-prywatne partnerstwa pozwoliły na stworzenie dogodnych połączeń lotniczych z wieloma miejscami w Europie, Ameryce czy Azji. Lot do Rio de Janeiro jest teraz prostszy niż kiedykolwiek i nie wymaga wielomiesięcznego planowania. W Brazylii szczególnie uwidacznia się także trend świadomego podróżowania. Przyciąga ona turystów, którzy oczekują nie tylko komfortu, ale także angażują się w kontakt z lokalną kulturą, szukają autentycznych przeżyć i rozwiązań przyjaznym środowisku. Widać to po wzroście liczby podróżujących rodzin oraz wydłużeniu pobytów. Powstają luksusowe apartamenty, ale z możliwością spaceru po fawelach. Gdzie na wakacje 2026? Nie tylko do Rio Branża stara się także promować różnorodność kraju i przyciągać turystów do miejsc położonych dalej od znanych metropolii. Przykładem jest Belém i jej rynek Ver-o-Peso oraz rozwijająca się scena gastronomiczna wykorzystująca składniki z Amazonii. Eksperci wskazują, że prawdziwe bogactwem Brazylii są dziesiątki „wersji” tego kraju, a coraz bardziej popularne staje się odkrywanie mniej znanych miast i regionów Egipt – nowy rozdział turystycznego potentata i 20% wzrost Egipt wraca na turystyczną mapę z przytupem, od razu notując wzrost o 20%. Główną atrakcją okazało się otwarcie długo wyczekiwanego Wielkiego Muzeum Egipskiego niedaleko Gizy – inwestycji zapowiadanej przez dekady, która przyciągnęła zarówno tych, którzy czekali na jej inaugurację, jak i turystów powracających po wcześniejszych rozczarowaniach. Zmienia się nie tylko liczba, ale i profil odwiedzających. Coraz więcej rodzin i kobiet decyduje się na podróż do Egiptu – co odnotowują touroperatorzy, tacy jak Johnny Prince z Timbuktu Travel, podkreślając blisko 50% wzrost zapytań o wyjazdy rodzinne i solo w 2025 roku. Coraz popularniejsze staje się powolne zwiedzanie kraju, a nie tylko siedzenie w hotelu: rejsy tradycyjnymi, drewnianymi i kameralnymi dahabijami po Nilu, wizyty w lokalnych wioskach czy wycieczki rowerowe. Etiopia, Bhutan i Seszele – zaskakujące gwiazdy turystyki 2026 Etiopia – 15% wzrost, powrót do bezpieczeństwa i zrównoważonego rozwoju Wschodnioafrykański kraj przez lata omijany był z powodu konfliktu w Tigraju, ale to zdaje się zmieniać – wzrost o 15% był najwyższym wskaźnikiem w całej Afryce. Jako przyczyny podaje się rosnącą liczbę połączeń, zwiększenie bezpieczeństwa oraz powstanie wygodnej platformy Visit Ethiopia. W 2025 kraj przyciągnął zarówno turystycznych wyjadaczy, jak i młodych, aktywnych podróżników. Nie ma się co dziwić, bo Etiopia słynie z niepowtarzalnych atrakcji – od gór Simien, przez świątynie Lalibeli, po wyjątkowe społeczności Doliny Omo, które od lat kultywują niesamowite tradycje. Bhutan – aż 30% turystów więcej chce przeżyć głębokie doświadczenie. Pomimo dodatkowych opłat Bhutan od lat broni się przed napływem nadmiernej ilości turystów. To wyjątkowa polityka „niskiej liczby odwiedzających wysokiej wartości” (ang. high value, low volume) realizowana poprzez obowiązkową opłatę Sustainable Develompent Fee (czyli „podatku zrównoważonego rozwoju”), która wynosi obecnie 100 dolarów za noc, jednak cena potrafi się zmieniać w zależności od sezonu. Opłata finansuje infrastrukturę i pomaga dbać o środowisko. Mimo to kraj w 2025 roku zanotował aż 30% wzrost liczby turystów. Według Yeishana Goela z Himalayan Echoes Bhutan przyciąga poszukiwaczy głębokich doświadczeń duchowych, spotkań z mnichami, tkaczami i mieszkańcami odległych dolin. Goście wybierają piesze wędrówki czy wyprawy motocyklowe. Seszele – 13% więcej turystów wybrało zadbane plaże Wyspiarski kraj chce zerwać ze swoim wizerunkiem plażowego, turystycznego raju – a przynajmniej go rozszerzyć. Zdecydowanie się to udaje! Seszele chcą dbać o swoje środowisko naturalne i to podoba się turystom – kraj ściśle chroni aż 30% swoich wód oceanicznych i inwestuje duże środki w ekoturystykę. Dzięki temu udało mu się nie stracić swojej wyjątkowej tożsamości. Dzięki integracyjnemu podejściu (np. na Seszelach nie ma prywatnych plaż) rośnie liczba podróżujących rodzin czy podróżników nastawionych na wellness i kontakt z naturą. Turyści zachwycają się spacerami, nurkowaniem czy poznawaniem kuchni kreolskiej. Czemu turyści przyjeżdżają akurat w te miejsca? To nie przypadek, że na turystycznych mapach pojawiają się nowi gracze, którzy zawzięcie gonią Europę. To kraje, które inwestują nie tylko w nowe połączenia lotnicze, ale także w bezpieczeństwo i promocję. Wpisują się też w trendy – promują ekoturystykę, slow travel czy – niekiedy – luksusowe podróżowanie. Łączy je także autentyczność doświadczeń, którą lokalne władze zdają się rozumieć. Wzrost popularności nowych kierunków to także efekt rosnącego przeciążenia tradycyjnych destynacji – takich jak Paryż, Wenecja czy Barcelona. Nowe miejsca oferują alternatywę dla zatłoczonych miast, umożliwiając głębszy kontakt z przyrodą i kulturą lokalną oraz korzystanie z atrakcji w mniej skomercjalizowanych warunkach. Turystyka w 2026 roku to przede wszystkim jakość – najbardziej zyskają kraje, które potrafią połączyć innowacyjność, dbałość o środowisko i dobro mieszkańców, co skutkuje autentycznością turystycznego doświadczenia... i niezapomnianymi wakacjami. Źródła: BBC, UN Tourism, bhutan.travel, Seychelles Tourism Board Nasz autor Jonasz Przybył Redaktor i dziennikarz związany wcześniej m.in. z przyrodniczą gałęzią Wydawnictwa Naukowego PWN, autor wielu tekstów publicystycznych i specjalistycznych. W National Geographic skupia się głównie na tematach dotyczących środowiska naturalnego, historycznych i kulturowych. Prywatnie muzyk: gra na perkusji i na handpanie. Interesuje go historia średniowiecza oraz socjologia, szczególnie zagadnienia dotyczące funkcjonowania społeczeństw i wyzwań, jakie stawia przed nimi XXI wiek.
Świat ma dość turystów? Tu tego nie odczujesz. Oto 10 najbardziej gościnnych miejsc
W czasach, gdy w wielu popularnych kurortach coraz częściej mówi się o nadmiarze turystów, gościnność przestaje być oczywistością, a staje się wartością samą w sobie. Nikt nie chce przyjechać na wymarzony urlop tylko po to, by poczuć, że jest nieproszonym gościem. Dlatego przy wyborze kierunku coraz więcej osób zwraca uwagę nie tylko na krajobrazy czy atrakcje, lecz także na nastawienie mieszkańców. Gdzie więc podróżni mogą liczyć na autentycznie życzliwe przyjęcie i poczucie, że są naprawdę mile widziani?
Rosnące zjawisko overtourismu sprawia, że w części najpopularniejszych regionów świata relacje między turystami a lokalnymi społecznościami stają się napięte. W niektórych miejscach wprowadzane są dodatkowe opłaty, limity odwiedzających czy restrykcje mające ograniczyć napływ gości – jak dzieje się to choćby w niektórych regionach Hiszpanii czy w alpejskich obszarach północnych Włoch. Równocześnie istnieją destynacje, które wciąż budują swoją markę na otwartości i wysokiej jakości obsługi. To właśnie one znalazły się w najnowszym zestawieniu najbardziej gościnnych miejsc na świecie na 2026 rok, przygotowanym w ramach corocznego plebiscytu Booking.com Traveller Review Awards. Montepulciano, Toskania – gościnność w sercu włoskiej krainy wina Montepulciano to przykład miejsca, w którym turysta od pierwszych chwil czuje się bardziej gościem niż klientem. Położone na wzgórzu w południowej Toskanii miasto zachowało średniowieczny układ ulic i kamienną zabudowę, dzięki czemu spacer po jego stromych zaułkach ma niemal filmowy charakter. Gościnność budowana jest tu wokół lokalnych tradycji – od rodzinnych trattorii po niewielkie enoteki, w których właściciele chętnie opowiadają o winie Vino Nobile di Montepulciano. Region uchodzi za jeden z najważniejszych obszarów winiarskich we Włoszech, ale mimo renomy nie zatracił kameralności. Mieszkańcy przyzwyczajeni są do odwiedzających, lecz wciąż utrzymują bezpośredni, serdeczny kontakt, co sprawia, że pobyt ma charakter osobisty, a nie anonimowy. Otaczające miasto wzgórza, gaje oliwne i winnice dodatkowo wzmacniają poczucie spokoju i autentyczności. Warto dodać, że właśnie tu kręcono sceny „włoskiego miasta” w filmie „Zmierzch: Księżyc w nowiu”, choć w fabule miejsce to występowało jako Volterra. Magong na Tajwanie – tradycja, świątynie i azjatycka serdeczność Magong, położone na archipelagu Penghu, łączy nadmorskie krajobrazy z silnie zakorzenioną kulturą religijną i społeczną. Jednym z najważniejszych punktów miasta jest świątynia Mazu, uznawana za jedną z najstarszych na Tajwanie, której początki sięgają XV wieku. To wokół takich miejsc koncentruje się życie wspólnotowe, co przekłada się na wyjątkowo otwarte podejście do przyjezdnych. Lokalne targi, niewielkie restauracje serwujące owoce morza i spokojne portowe uliczki tworzą atmosferę, w której łatwo nawiązać kontakt z mieszkańcami. Gościnność w Magong nie ma charakteru komercyjnego – wynika raczej z kulturowego przywiązania do uprzejmości i wzajemnego szacunku. Dla turystów oznacza to poczucie bezpieczeństwa i autentycznego zainteresowania, a nie jedynie obsługę nastawioną na zysk. San Martín de los Andes – argentyńska natura i przyjazna społeczność San Martín de los Andes leży nad jeziorem Lácar w andyjskiej części Patagonii i przyciąga miłośników przyrody przez cały rok. Miejscowość rozwijała się jako ośrodek turystyki aktywnej, jednak zachowała niewielką skalę i bliskie relacje między mieszkańcami a odwiedzającymi. W okolicy znajdują się wulkany, lasy, rzeki i rozległe tereny Parku Narodowego Lanin, co sprzyja trekkingowi, wędkarstwu, sportom zimowym i wodnym. Lokalne pensjonaty i restauracje często prowadzone są przez rodziny, które budują atmosferę opartą na bezpośrednim kontakcie i trosce o komfort gości. Dzięki temu nawet w sezonie miasteczko nie sprawia wrażenia anonimowego kurortu, lecz miejsca, w którym turysta szybko staje się częścią lokalnej codzienności. Harrogate, czyli najbardziej przyjazne miasto Wielkiej Brytanii Harrogate łączy elegancką historię uzdrowiskową z wyraźnym poczuciem wspólnoty. Miasto słynie z zadbanych parków, kwietnych rabat i architektury przypominającej czasy wiktoriańskie, ale to mieszkańcy nadają mu reputację jednego z najbardziej gościnnych miejsc w kraju. Niezależne sklepy, kawiarnie i restauracje tworzą środowisko, w którym goście traktowani są z uwagą i życzliwością. Jednocześnie atmosfera jest swobodna, bez przesadnej formalności, co sprzyja dłuższym pobytom. Uznane hotele, takie jak Hotel du Vin & Bistro czy Rudding Park, dodatkowo wzmacniają wizerunek miasta jako miejsca, gdzie wysoki standard idzie w parze z ciepłym podejściem do przyjezdnych. Fredericksburg w Teksasie – wino, historia i południowa gościnność Fredericksburg powstało jako niemiecka osada, co do dziś widać w architekturze i lokalnych tradycjach. Położone w regionie Hill Country miasteczko liczy około 10 tysięcy mieszkańców, ale przyciąga ponad milion turystów rocznie, głównie dzięki rozwijającej się scenie winiarskiej. Mimo rosnącej popularności zachowało kameralny charakter, a właściciele winnic, butikowych hoteli i restauracji budują relacje z gośćmi w oparciu o bezpośredni kontakt. Południowa uprzejmość i spokojne tempo życia sprawiają, że odwiedzający czują się tu mile widziani, a nie traktowani wyłącznie jako źródło dochodu. Pirenópolis – kolonialny klimat i brazylijska serdeczność Pirenópolis to niewielkie miasto w stanie Goiás, znane z kolonialnej zabudowy i brukowanych ulic. Jego siłą jest połączenie historycznego charakteru z naturalnym otoczeniem pełnym wodospadów i szlaków. Mieszkańcy przywiązują dużą wagę do lokalnych festiwali, muzyki i wspólnego spędzania czasu, co przekłada się na otwartość wobec turystów. Restauracje i bary sprzyjają długim, spokojnym spotkaniom, a atmosfera nie jest zdominowana przez masową turystykę. Dzięki temu Pirenópolis pozostaje miejscem, w którym łatwo poczuć autentyczne, południowoamerykańskie ciepło. Swakopmund i namibijska przygoda w europejskim stylu Swakopmund leży między pustynią Namib a Atlantykiem i łączy krajobrazy ekstremalne z architekturą o niemieckich korzeniach. Kolonialna przeszłość widoczna jest w nazwach ulic i zabudowie, co tworzy nietypowe połączenie kultur. Miasteczko stało się centrum sportów przygodowych, ale uniknęło niekontrolowanej ekspansji typowej dla wielu kurortów. Lokalne pensjonaty i operatorzy wycieczek słyną z troski o gości, oferując pomoc i indywidualne podejście. Gościnność w Swakopmund wynika z poczucia wspólnoty i zależności od turystyki, która traktowana jest jako partnerstwo, a nie jedynie biznes. Takayama – tradycyjna japońska gościnność w górskim wydaniu Takayama zachowała starą zabudowę z okresu Edo, drewniane domy kupieckie i browary sake, które tworzą spójny historyczny krajobraz. Japońska koncepcja omotenashi, czyli uprzejmej, dyskretnej troski o gościa, jest tu szczególnie widoczna. Lokalne ryokany, sklepy i restauracje kładą nacisk na detale i szacunek wobec odwiedzających. Festiwal Takayama oraz skansen Hida Folk Village przyciągają turystów, ale miasto nie zatraciło równowagi między ruchem turystycznym a codziennym życiem mieszkańców. Noosa Heads – australijski luz i naturalna równowaga Noosa Heads oferuje połączenie plaż, jezior i terenów chronionych Parku Narodowego Noosa. Mieszkańcy przywiązują dużą wagę do stylu życia opartego na równowadze między naturą a rekreacją, co przekłada się na otwarte podejście do gości. Kawiarnie, targi i lokalne wydarzenia budują atmosferę swobody, a turystyka rozwija się w zgodzie z ochroną środowiska. Dla odwiedzających oznacza to komfortowy wypoczynek bez presji i nadmiernego pośpiechu. Kłajpeda – nadbałtycka gościnność i morska tradycja Klaipėda wyróżnia się starówką z XVIII-wieczną zabudową o niemieckim rodowodzie oraz silnym związkiem z morzem. Portowy charakter miasta łączy się z rozwiniętą ofertą kulturalną i licznymi festiwalami. Mieszkańcy przyzwyczajeni są do odwiedzających, ale zachowują bezpośredni, serdeczny styl bycia. Bliskość Mierzei Kurońskiej i bałtyckich plaż sprawia, że Kłajpeda jest dobrym miejscem zarówno na krótki wypad, jak i dłuższy pobyt, w którym goście mogą poczuć się swobodnie i bezpiecznie. Źródła: Daily Mail, Booking.com Nasza ekspertka Sabina Zięba Podróżniczka i dziennikarka, wcześniej związana z takimi redakcjami, jak m.in. „Wprost”, „Dzień Dobry TVN” i „Viva”. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o ciekawych kierunkach i turystyce. Miłośniczka dobrej lektury i wypraw na koniec świata. Uważa, że Mark Twain miał słuszność, mówiąc: „Za 20 lat bardziej będziesz żałował tego, czego nie zrobiłeś, niż tego, co zrobiłeś. Więc odwiąż liny, opuść bezpieczną przystań. Złap w żagle pomyślne wiatry. Podróżuj, śnij, odkrywaj”.
Te europejskie kraje są wolne od tłumów. Znajdziesz w nich ciszę i spokój
W czasie gdy wiele europejskich ikon turystyki zmaga się ze skutkami overtourismu, a najsłynniejsze miasta i kurorty przeżywają prawdziwe oblężenie, wciąż istnieją miejsca, gdzie podróżowanie wygląda zupełnie inaczej. Zamiast kolejek do atrakcji i przepełnionych starówek można tam liczyć na przestrzeń, spokój i autentyczny kontakt z lokalnym krajobrazem oraz kulturą. Które kraje Europy należą dziś do najmniej odwiedzanych przez turystów?
Europa od lat pozostaje najchętniej odwiedzanym kontynentem świata, jednak turystyczna popularność rozkłada się bardzo nierównomiernie. Podczas gdy część państw notuje rekordowe napływy gości, inne pozostają na uboczu głównych szlaków podróżniczych. Analiza przygotowana przez organizatora rejsów Riviera Travel, oparta na danych Eurostatu dotyczących liczby noclegów w obiektach turystycznych, wskazuje, które europejskie kraje przyciągają najmniej zagranicznych odwiedzających i tym samym mogą być dziś jednymi z ostatnich bastionów spokojnego podróżowania. Najrzadziej odwiedzane kraje Europy Na czele zestawienia państw o najmniejszej liczbie noclegów turystycznych w Europie znalazł się Liechtenstein, który według danych za 2024 rok odnotował jedynie 228 579 noclegów w oficjalnych obiektach zakwaterowania. Skala ta wyraźnie kontrastuje z jego położeniem w samym sercu Alp, między Austrią a Szwajcarią, co teoretycznie powinno sprzyjać dużemu ruchowi turystycznemu. Stolica, Vaduz, przyciąga panoramą doliny Renu, zamkiem książęcym oraz nowoczesnymi instytucjami kultury, takimi jak Kunstmuseum Liechtenstein czy Muzeum Narodowe. Jednocześnie kraj jest często odwiedzany w formule krótkiej wycieczki z sąsiednich regionów, co ogranicza liczbę nocujących gości. W efekcie Liechtenstein pozostaje miejscem o alpejskim charakterze, rozbudowanej sieci szlaków pieszych i winnicach, lecz bez presji masowej turystyki. Drugą pozycję zajmuje Macedonia Północna, z wynikiem około 2 180 510 noclegów. Mimo wzrostu zainteresowania regionem Bałkanów kraj ten wciąż pozostaje na uboczu głównych europejskich szlaków turystycznych. Najważniejszym punktem na mapie jest Ochryda, wpisana na listę UNESCO, której zabytkowa zabudowa i położenie nad jeziorem tworzą krajobraz porównywany z najbardziej rozpoznawalnymi destynacjami południa Europy. Dziedzictwo bizantyjskie i osmańskie widoczne w architekturze sakralnej, kamienne uliczki i klasztory na zboczach wzgórz budują silny kontekst historyczny. Stolica, Skopje, łączy elementy antyczne, osmańskie i współczesne, a rozwijające się regiony winiarskie dodatkowo poszerzają ofertę turystyczną kraju. Podium zamyka Luksemburg, gdzie liczba noclegów sięgnęła ok. 3,6–3,7 mln. Mimo roli ważnego centrum instytucjonalnego Unii Europejskiej, kraj nie doświadcza natężenia ruchu typowego dla sąsiednich państw. Miasto Luksemburg oferuje spektakularne połączenie nowoczesnej zabudowy z rozległym systemem średniowiecznych fortyfikacji wpisanych na listę UNESCO. Kilkanaście minut od stolicy rozciąga się region Mullerthal, nazywany „Małą Szwajcarią”, z siecią szlaków prowadzących przez lasy, wąwozy i formacje piaskowcowe. Mniej oblegane europejskie państwa Tuż za podium w zestawieniu państw o relatywnie niewielkiej liczbie noclegów turystycznych plasuje się Łotwa, która w 2024 r. odnotowała ok. 4,7 mln noclegów – wyraźny wzrost względem roku poprzedniego, ale wciąż niski na tle najpopularniejszych kierunków kontynentu. O jej atrakcyjności decyduje Ryga, uznawana za jedno z najważniejszych centrów architektury secesyjnej w Europie, a także dostęp do dzikiego wybrzeża Bałtyku i rozległych terenów leśnych. Piąte miejsce zajmuje Czarnogóra (ok. 5,2 mln noclegów), gdzie kontrast między adriatyckim wybrzeżem a surowym interiorem górskim buduje wyjątkową różnorodność krajobrazową. Zatoka Kotorska z miastem Kotor oraz Park Narodowy Durmitor pokazują, że niewielka powierzchnia kraju nie przekłada się na ubogą ofertę. Szósta w rankingu Estonia (ok. 6,4 mln noclegów) łączy dobrze zachowane średniowieczne centrum Tallina z krajobrazem wysp i lasów północnej Europy, tworząc profil kierunku kulturowo-przyrodniczego. Dalej znajduje się Albania (ok. 7,4 mln noclegów), gdzie Riwiera Albańska, miasta UNESCO (Berat i Gjirokastra) oraz górskie regiony północy budują alternatywę dla przepełnionych kurortów śródziemnomorskich. Ósma Litwa (8,6 mln noclegów) przyciąga barokowym Wilnem i krajobrazem Mierzei Kurońskiej, oferując połączenie historii, natury i nowoczesnej sceny kulinarnej. W dalszej części zestawienia znalazła się Malta (11,3 mln noclegów), której bogate dziedzictwo – od świątyń megalitycznych po barokową Vallettę – równoważy stosunkowo niewielką skalę ruchu turystycznego. Listę zamyka Serbia (12,6 mln noclegów), gdzie dynamiczny Belgrad łączy intensywne życie kulturalne z dostępem do regionów winiarskich i formacji przyrodniczych, takich jak Đavolja Varoš. Wspólnym mianownikiem tej grupy jest wyraźny wzrost zainteresowania przy jednoczesnym zachowaniu przestrzeni, która pozwala doświadczać europejskiego dziedzictwa poza głównym nurtem turystycznym. Źródła: Riviera Travel, Time Out Nasza ekspertka Sabina Zięba Podróżniczka i dziennikarka, wcześniej związana z takimi redakcjami, jak m.in. „Wprost”, „Dzień Dobry TVN” i „Viva”. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o ciekawych kierunkach i turystyce. Miłośniczka dobrej lektury i wypraw na koniec świata. Uważa, że Mark Twain miał słuszność, mówiąc: „Za 20 lat bardziej będziesz żałował tego, czego nie zrobiłeś, niż tego, co zrobiłeś. Więc odwiąż liny, opuść bezpieczną przystań. Złap w żagle pomyślne wiatry. Podróżuj, śnij, odkrywaj”.
Słynny bebok nie straszy już dzieci. Dzisiaj ta postać stała się wizytówką śląskiej stolicy
Bebok – mara, której imieniem przez stulecia uciszano i przywoływano do porządku niesforne dzieci – dziś ma zupełnie inną postać. Niegdyś przerażający stwór, współcześnie przeistoczył się nieodzownego towarzysza turystycznych spacerów po Katowicach. Jak to się stało, że słowiański demon stał się współczesnym elementem śląskiego folkloru? Jak wygląda bebok? Na te i inne pytania odpowiadamy poniżej.
Spis treści: Co to za stwór? Funkcja wychowawcza beboka Jak wyglądał bebok? Portret potwora Gdzie mieszkał bebok? Od demona do maskotki Strach towarzyszy ludziom od zawsze, ale współcześnie przyjmuje zupełnie inne, racjonalniejsze oblicze niż przed wiekami. Dziś coraz mniej osób boi się zjaw, duchów i innych niestworzonych mar. Ale w czasach, gdy jedynym źródłem światła w domu był chybotliwy płomień świecy lub lampy naftowej, każdy cień wydawał się być bestią. A wszystkie one miały swoje imię. Co to za stwór? Dziś słowo „bebok” brzmi nieco zabawnie, ale przed wiekami nie było do śmiechu nikomu, kto je usłyszał. Nazwa ta wskazuje na złośliwego demona z wierzeń słowiańskich. Trudno określić, kiedy narodziła się wiara w tego stwora. W Polsce najstarszym źródłem wymieniającym jego imię najprawdopodobniej jest dialog „Ziemianin” z 1565 roku, autorstwa księdza Jana Dymitra Solikowskiego, wybitnego publicysty polskiego renesansu. Z czasem wiele straszydeł z panteonu słowiańskich demonów popadło w zapomnienie. Ale nie bebok. W XIX stuleciu wiara w tego stwora wciąż była żywa w Małopolsce i Wielkopolsce, gdzie powiedzenia „jak nie bydzies jád, to cie bebák zjé” i „cicho bądź, bo cię bobok weźmie” były niezawodnymi narzędziami wychowawczymi. Wskazują na to choćby zapiski etnografa Oskara Kolberga. Z kolei Bogdan Baranowski zauważył, że w okolicach Puszczy Sandomierskiej funkcjonowała wówczas pokrzepiająca kołysanka, służąca oswojeniu dziecięcych lęków: Dodo moje, dodo Ścigało mnie bobo Ręce, nogi miało Ukochać mnie chciało. Funkcja wychowawcza beboka Jeszcze w XVI wieku bebok był zjawą, której bali się wszyscy, jak wskazuje „Słownik etymologiczny języka polskiego”, autorstwa Aleksandra Brücknera. Z czasem stał się postrachem niegrzecznych dzieci. Wskazują na to nie tylko ludowe podania, ale także słowo „bobo”, które jest rdzeniem nazwy demona. Mamy tu do czynienia z reprodukcją sylab (bo-bo), która jest typowa dla mowy dziecięcej. Paradoks polega na tym, że to samo słowo – „bobo” – w języku polskim oznacza małe dziecko, a w sferze demonologicznej – potwora, który temu dziecku zagraża. Wygląda zatem na to, że bebok jest niczym innym, jak mrocznym odbiciem dziecięcej niewinności. Strach jako narzędzie kontroli Dlaczego rodzice straszyli dzieci bebokiem? Dziś takie praktyki wydają się okrutne, ale należy podkreślić, że w dawnych społecznościach wiejskich i robotniczych, dzieciństwo wyglądało zupełnie inaczej. Rodzice, zajęci ciężką pracą, nie mieli czasu na nieustanny nadzór nad potomstwem. Nie było niań, monitoringu ani bezpiecznych placów zabaw. Dzieci bawiły się same, często w otoczeniu maszyn rolniczych, głębokich stawów czy zwierząt hodowlanych. W takiej rzeczywistości bebok pełnił funkcję „wirtualnego ogrodzenia”. Był najskuteczniejszym systemem prewencyjnym. Wystarczyło zaszczepić w umyśle dziecka wiarę, że w niebezpiecznych miejscach czyha potwór, by samo zrezygnowało z ich eksploracji. Bebok? A może babok? Strach niejedno ma imię Choć „bebok” jest formą dominującą na Górnym Śląsku, nazwa potwora, o którym mowa, jest zróżnicowana regionalnie. W Małopolsce i Wielkopolsce częściej spotyka się formę „babok”. Drobna różnica samogłoskowa nie zmienia jednak natury zjawy. Bez względu na to, jak nazywano tego potwora, mowa była o istocie porywającej niegrzeczne dzieci. Jak wyglądał bebok? Portret potwora Najbardziej przeraża to, co jest nieznane. Wiele demonów wymyka się precyzyjnym opisom, ale nie bebok. W przekazach ludowych był opisywany różnorako. Niemniej jednak na podstawie dawnych opisów można zrekonstruować pewien archetyp. Dominujący obraz przedstawia beboka jako istotę niewielką. Miał on mierzyć od 50 do 100 cm. Niski wzrost miał swoje uzasadnienie. Niewielki demon mógł skutecznie ukrywać się w zakamarkach, gdzie pozostawał niewidoczny. Jednocześnie był wystarczająco wysoki, by zagrozić dziecku. Bebok łączył cechy ludzkie ze zwierzęcymi. Poruszał się na dwóch nogach, ale był nadmiernie owłosiony, co zbliżało go do słowiańskiego Leszego. Zamiast stóp miał kopyta. Ta cecha stanowiła wyraźne nawiązanie do ikonografii diabelskiej, sugerując piekielne pochodzenie stwora. Zgodnie z niektórymi podaniami z terenu Śląska, miał oczy umieszczone z trzech stron głowy. Ta szczególna cecha miała zapewniać mu wszechwiedzę – bebok widział wszystko, co robi dziecko, nawet gdy wydawało się, że nie patrzy. Atrybuty beboka Niski, ale piekielnie skuteczny porywacz dzieci nie wyruszał na łowy z pustymi rękami. Bebok miał swoje „rekwizyty grozy” – proste, za to dobrze spełniające swoją funkcję: wór – służył do porywania niegrzecznych dzieci. Wizja zostania wrzuconym do ciemnego wora i wyniesionym w nieznane była jedną z najsilniejszych traum w dziecięcej wyobraźni; kij – to narzędzie bezpośredniej kary cielesnej. Bebok nie bawił się w dyplomację – „dycki trzimje we garśći kryja kerům pjere bachory” (zawsze trzyma w garści kij, którym bije bachory). Gdzie mieszkał bebok? Kluczowym elementem mitologii beboka jest jego terytorium. Był demonem przydomowym, ale nie domowym w ścisłym sensie. Nie mieszkał w izbie czy za piecem, jak opiekuńcze duchy, a w piwnicy, na strychu, w chlewie i stajni czy w okolicach domu, zwłaszcza gęsto porośniętych. Dlaczego właśnie tam? To proste. Właśnie w tych miejscach był najbardziej potrzebny rodzicom, którzy chcieli kontrolować swoje pociechy. Od demona do maskotki W XXI wieku, gdy elektryczność rozświetliła najciemniejsze piwnice, a systemy monitoringu zastąpiły mitycznych strażników, bebok stracił rację bytu jako „straszak”. Nie popadł jednak w zapomnienie. Na Śląsku nie tylko przetrwał, ale przeżywa prawdziwy renesans, jednak w nieco innej formie. Współczesny bebok jest niski, często uśmiechnięty, ma duże, sympatyczne oczy i – co kluczowe – wchodzi w interakcje z ludźmi w sposób przyjazny. Szlak beboków w Katowicach Centrum tego odrodzenia są Katowice. To właśnie tam, w sercu metropolii, narodził się pomysł, by uczynić z beboka symbol miasta, na wzór wrocławskich krasnali. W stolicy Górnego Śląska znajdują się 122 figurki w 109 lokalizacjach. To nie jest już tylko niszowa ciekawostka, a realna atrakcja turystyczna. Istnieją dedykowane trasy: piesza – pozwalająca przy okazji poszukiwania figurek zwiedzić historyczne dzielnice, takie jak Nikiszowiec; rowerowa – opracowana dla tych, którzy chcą „zaliczyć” wszystkie figurki bez zbędnego nadkładania drogi. Nasz autor Artur Białek Dziennikarz i redaktor. Wcześniej związany z redakcjami regionalnymi, technologicznymi i motoryzacyjnymi. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o historii, kosmosie i przyrodzie, ale nie boi się żadnego tematu. Uwielbia podróżować, zwłaszcza rowerem na dystansach ultra. Zamiast wygodnego łóżka w hotelu, wybiera tarp i hamak. Prywatnie miłośnik literatury.
„Podróbki” Bali, Santorini i Rzymu są nowym hitem. Te miejsca wypierają zatłoczone klasyki
Najpopularniejsze kierunki turystyczne coraz częściej zmagają się z nadmiernym ruchem odwiedzających. Tłumy na ulicach historycznych centrów, kolejki do atrakcji i rosnąca presja na lokalną infrastrukturę stają się problemem zarówno dla mieszkańców, jak i samych podróżnych. Okazuje się jednak, że wiele z tych obleganych miejsc ma swoje mniej oczywiste, a równie urokliwe odpowiedniki, które pozwalają doświadczyć podobnego klimatu bez poczucia masowości.
Idea „duplikatów” popularnych destynacji turystycznych nie jest nowa, jednak w obliczu rosnącej liczby podróżnych zyskuje zupełnie nowe znaczenie. Wraz z tym, jak kolejne miejsca trafiają na listy „must see”, rośnie też zainteresowanie alternatywami oferującymi podobne krajobrazy, architekturę czy styl życia, ale w spokojniejszej, mniej komercyjnej odsłonie. Teraz platforma Airbnb, analizując dane wyszukiwania użytkowników, wskazała lokalizacje, które mogą stać się najciekawszymi zamiennikami zatłoczonych kurortów, metropolii i wakacyjnych klasyków w nadchodzącym sezonie podróżniczym. Słoneczne alternatywy dla zatłoczonych klasyków wakacyjnych Coraz więcej podróżnych świadomie odchodzi od najbardziej obleganych kurortów, poszukując miejsc oferujących podobne walory krajobrazowe i estetyczne, lecz funkcjonujących w bardziej kameralnej skali. Tym samym zamiast przepełnionego w sezonie Santorini ich uwagę przyciąga Altea na hiszpańskim wybrzeżu Costa Blanca. To miasteczko o białej zabudowie, stromych brukowanych uliczkach i punktach widokowych nad Morzem Śródziemnym przywodzi na myśl greckie pejzaże, ale zachowuje znacznie spokojniejszy rytm życia. Centralnym punktem starówki jest kościół z charakterystyczną, kobaltową kopułą, a lokalne galerie, niewielkie place i rodzinne restauracje nadają temu miejscu autentyczności, której coraz częściej brakuje najbardziej znanym wyspom. Podobnie działa zestawienie Bali z Croyde w hrabstwie Devon. Choć brytyjskie wybrzeże różni się klimatem od Indonezji, oba miejsca łączy silna kultura surfingu oraz bliskość natury. Szeroka piaszczysta zatoka, wydmy i zielone wzgórza tworzą przestrzeń sprzyjającą aktywnemu wypoczynkowi, a niewielka skala miejscowości sprawia, że podróż nabiera bardziej lokalnego, wspólnotowego wymiaru. W podobny sposób szkocką Skye można zastąpić wyspą Barra, znaną z jasnych plaż, surowych wzgórz i niewielkiej społeczności, gdzie krajobraz i poczucie przestrzeni dominują nad infrastrukturą turystyczną. To jednak nie wszystko. Zamiast popularnej Marbelli rekomendowana bywa Denia – portowe miasto z historycznym zamkiem górującym nad starówką i rozległymi plażami regionu Walencji. Łączy ono dostęp do morza z bogatym dziedzictwem architektonicznym i codziennym rytmem życia mieszkańców, oferując śródziemnomorską atmosferę bez nadmiernego rozmachu typowego dla luksusowych kurortów. Natomiast w Azji alternatywą dla zatłoczonego Phuket jest Koh Yao Noi w Zatoce Phang Nga. Wapienne klify wynurzające się z morza, plantacje kauczuku i niewielkie wioski rybackie budują krajobraz bliższy tradycyjnej Tajlandii niż globalnym centrom turystycznym. Mniej znane miasta i krajobrazy jako odpowiedź na overtourism Rosnące zmęczenie podróżnych nadmiernym tłokiem w najbardziej rozpoznawalnych europejskich metropoliach sprawia, że coraz częściej wybierane są mniejsze miasteczka oferujące porównywalną wartość kulturową, lecz funkcjonujące w spokojniejszej skali. Właśnie dlatego zamiast przeciążonego ruchem turystycznym Rzymu uwagę przyciąga Genua – miasto o silnym dziedzictwie morskim i kupieckim, którego pałace wpisane na listę UNESCO, wąskie uliczki historycznego centrum i czynny port tworzą autentyczną tkankę miejską, a nie wyłącznie scenografię dla zwiedzających. Podobny mechanizm widać w zestawieniu Dubrownika z niewielkim Perastem. Gdy chorwackie miasto zmaga się z napływem wycieczkowców, Perast oferuje tę samą estetykę Adriatyku (kamienne pałace, weneckie dziedzictwo i widok na zatokę), lecz w warunkach pozwalających rzeczywiście doświadczać przestrzeni. Z kolei podróżni rozczarowani komercjalizacją Pragi kierują wzrok ku Tbilisi, gdzie historyczna zabudowa, tradycja winiarska i dynamiczna scena kulturalna tworzą środowisko w mniejszym stopniu podporządkowane masowej turystyce. Drewniane balkony starego miasta, łaźnie siarkowe oraz twierdza Narikala budują kontekst historyczny, który naturalnie łączy się z nową gastronomią i życiem nocnym. Ten sam schemat przenosi się na krajobrazy przyrodnicze. Zamiast dalekiej wyprawy do Wielkiego Kanionu Kolorado część podróżnych wybiera Tolmin w Alpach Julijskich. Głębokie wąwozy, turkusowe rzeki i skalne ściany oferują równie spektakularną rzeźbę terenu, lecz w środowisku bardziej dostępnym i mniej obciążonym presją turystyczną. W efekcie zmiana destynacji nie oznacza rezygnacji z wrażeń – przeciwnie, pozwala odzyskać poczucie realnego kontaktu z miejscem, które w najbardziej znanych lokalizacjach bywa dziś trudne do osiągnięcia. Źródła: Airbnb, Time Out Nasza ekspertka Sabina Zięba Podróżniczka i dziennikarka, wcześniej związana z takimi redakcjami, jak m.in. „Wprost”, „Dzień Dobry TVN” i „Viva”. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o ciekawych kierunkach i turystyce. Miłośniczka dobrej lektury i wypraw na koniec świata. Uważa, że Mark Twain miał słuszność, mówiąc: „Za 20 lat bardziej będziesz żałował tego, czego nie zrobiłeś, niż tego, co zrobiłeś. Więc odwiąż liny, opuść bezpieczną przystań. Złap w żagle pomyślne wiatry. Podróżuj, śnij, odkrywaj”.
10 nieoczywistych pomysłów na weekend w Polsce. Nie tylko góry i morze
Szukasz pomysłu na weekend z rodziną lub z przyjaciółmi? Oto 10 kierunków w Polsce, które potrafią zaskoczyć nawet doświadczonych piechurów. W gronie dziennikarzy National Geographic Traveler przygotowaliśmy propozycje podróżnicze po Polsce dla osób szukających nieoczywistych miejsc, bliskości natury i autentycznych regionalnych klimatów. Poza popularnymi szlakami czekają tu dzikie krajobrazy, pogranicza kultur, uzdrowiska z czystym powietrzem i niezwykłe formy geologiczne, które pokazują Polskę z zupełnie innej strony.
Spis treści: Kraina Lessowych Wąwozów – polska Toskania w wersji dzikiej Hajnówka – brama do Puszczy Białowieskiej i wielokulturowości Roztoczański Park Narodowy – kraina wody, lasów i koników polskich Łuk Mużakowa – geologiczny fenomen i krajobraz jak z innej planety Śląsk Cieszyński – pogranicze kultur i tradycji Gołdap – uzdrowisko na końcu Polski Mazury Zachodnie – cisza, przestrzeń i mniej oczywiste jeziora Kościerzyna – serce Kaszub Chojnice – historia i brama do Borów Tucholskich Akwedukt w Fojutowie – inżynieria w środku lasu Polska wciąż potrafi zaskakiwać nawet doświadczonych podróżników. Poza oczywistymi kierunkami – Tatrami, Trójmiastem czy Krakowem – istnieją miejsca mniej znane, a jednocześnie niezwykle różnorodne krajobrazowo i kulturowo. To regiony, w których natura, historia i lokalna tożsamość tworzą wyjątkowy klimat, często porównywany do zagranicznych destynacji. Poniższa lista to inspiracyjny przegląd 10 miejsc w Polsce, które nie są masowe, a potrafią dostarczyć intensywnych wrażeń: od surowych form geologicznych, przez wielokulturowe pogranicza, po obszary idealne dla osób szukających ciszy, aktywności i autentyczności. Kraina Lessowych Wąwozów – polska Toskania w wersji dzikiej Kraina Lessowych Wąwozów w województwie lubelskim to największe skupisko wąwozów lessowych w Europie, powstałych w wyniku wielowiekowego oddziaływania wody opadowej, procesów erozyjnych i specyficznej budowy geologicznej lessu. Miękka, pylasta skała sprzyjała tworzeniu głębokich parowów, które dziś osiągają kilkanaście metrów głębokości i ciągną się kilometrami, tworząc naturalne korytarze i labirynty. Charakterystyczną cechą tego obszaru jest silna zmienność krajobrazu w zależności od pory roku. Wiosną wąwozy są wilgotne, intensywnie zielone i pełne ptasich siedlisk, latem dają przyjemny cień, jesienią zachwycają paletą barw lessowych ścian i liści, a zimą przybierają niemal baśniowy charakter. Region ma także duże znaczenie przyrodnicze i kulturowe. Wąwozy pełnią funkcję naturalnych korytarzy ekologicznych, a otaczające je pola i sady tworzą mozaikowy krajobraz typowy dla wschodniej Polski. To właśnie tutaj można obserwować tradycyjne formy rolnictwa, stare sady i lessowe drogi, które od wieków służyły lokalnym społecznościom. To miejsce szczególnie docenią: miłośnicy pieszych wędrówek, nordic walkingu i fotografii krajobrazowej, osoby szukające alternatywy dla zatłoczonych parków narodowych, turyści zainteresowani geoturystyką, krajobrazami rolniczymi i ciszą. Dodatkowym atutem regionu jest bliskość Kazimierza Dolnego, znanego z artystycznej atmosfery, Nałęczowa o uzdrowiskowym charakterze oraz lokalnych winnic i gospodarstw agroturystycznych, co pozwala połączyć aktywny wypoczynek z elementami turystyki kulinarnej i enoturystyki. Hajnówka – brama do Puszczy Białowieskiej i wielokulturowości Hajnówka to miasto położone na styku kultur, które od lat pełni rolę głównej bramy do Puszczy Białowieskiej. Jednocześnie jest to miejsce o wyraźnie zaznaczonej tożsamości lokalnej, kształtowanej przez prawosławie, tradycje białoruskie, polskie i dawne wpływy pogranicza wschodniego. Ta różnorodność widoczna jest zarówno w architekturze, jak i w codziennym życiu mieszkańców. Miasto stanowi ważny punkt dla turystyki przyrodniczej, oferując łatwy dostęp do szlaków pieszych, rowerowych i ścieżek edukacyjnych, prowadzących w głąb jednego z najcenniejszych ekosystemów Europy. Puszcza Białowieska zachowała naturalne procesy przyrodnicze, które w innych częściach kontynentu zanikły setki lat temu, co czyni ją wyjątkowym miejscem do obserwacji fauny i flory. Największe atuty Hajnówki to: bliskość ostatniego pierwotnego lasu nizinnego w Europie, Sobór Świętej Trójcy – monumentalna świątynia o wyjątkowej akustyce i nowoczesnej bryle, spokojne tempo życia oraz kontakt z naturą bez nadmiaru komercyjnej infrastruktury. Hajnówka pełni także funkcję centrum kultury regionu, gdzie odbywają się wydarzenia związane z muzyką cerkiewną, folklorem i tradycją wschodniego pogranicza. Lokalna kuchnia, oparta na prostych, sezonowych składnikach, stanowi dodatkowy element poznawania regionu. To kierunek idealny dla osób szukających ciszy, refleksji i autentycznego kontaktu z przyrodą, a także dla podróżników zainteresowanych kulturą pogranicza i turystyką odpowiedzialną, opartą na szacunku dla środowiska naturalnego. Roztoczański Park Narodowy – kraina wody, lasów i koników polskich Roztoczański Park Narodowy obejmuje fragment Wyżyny Roztoczańskiej, gdzie łagodne wzniesienia, źródłowe rzeki i rozległe kompleksy leśne tworzą harmonijny, niemal sielankowy krajobraz. To obszar o wyjątkowo dobrze zachowanej równowadze przyrodniczej, w którym natura wciąż wyznacza rytm życia. Jednym z najbardziej charakterystycznych elementów parku są koniki polskie, czyli potomkowie dawnych tarpana. Zwierzęta te żyją na specjalnych ostojach w warunkach zbliżonych do naturalnych, pełniąc ważną rolę w utrzymaniu otwartych przestrzeni i różnorodności biologicznej. Ich obecność jest nie tylko atrakcją turystyczną, ale również częścią czynnej ochrony przyrody. Roztocze wyróżnia się dużą ilością wód powierzchniowych i źródlisk, dzięki czemu rzeki zachowują krystaliczną czystość i naturalny charakter. Doliny rzeczne tworzą siedliska dla wielu gatunków ptaków, płazów i bezkręgowców, co czyni region atrakcyjnym dla miłośników obserwacji przyrody. Roztocze zachwyca: krystalicznie czystymi rzekami, idealnymi do kajakarstwa i spokojnych spływów, trasami pieszymi i rowerowymi o niskim stopniu trudności, dostosowanymi także do rodzin z dziećmi, bogactwem flory i fauny strefy przejściowej, gdzie spotykają się wpływy wschodnie i zachodnie. To doskonałe miejsce na slow travel, regenerujący wypoczynek blisko natury oraz reset od miejskiego hałasu, bez konieczności rezygnowania z komfortu i dostępnej infrastruktury turystycznej. Łuk Mużakowa – geologiczny fenomen i krajobraz jak z innej planety Park Mużakowski to unikatowa formacja polodowcowa, powstała w wyniku działalności lądolodu, który zdeformował warstwy geologiczne, tworząc charakterystyczny, łukowaty układ terenu. Obszar ten rozciąga się po obu stronach granicy polsko-niemieckiej i jest jednym z najbardziej niezwykłych krajobrazów geologicznych w Polsce. Najbardziej rozpoznawalnym elementem regionu są kolorowe jeziora poeksploatacyjne, powstałe na terenach dawnego górnictwa węgla brunatnego. Ich intensywne barwy – od mlecznego błękitu, przez zieleń, po głęboką czerwień – są efektem naturalnych procesów chemicznych zachodzących w wodzie i podłożu, a nie ingerencji człowieka. Łuk Mużakowa to także przykład miejsca, gdzie przyroda przejmuje tereny poprzemysłowe, stopniowo przekształcając je w atrakcyjne krajobrazowo przestrzenie. Dawne wyrobiska, hałdy i kanały wodne stały się dziś elementem szlaków pieszych i rowerowych, umożliwiających poznanie historii regionu w terenie. Dlaczego to miejsce zaskakuje? krajobrazem przypominającym Islandię lub Park Yellowstone, rzadko spotykanym w tej części Europy, możliwością eksploracji dawnych terenów górniczych w bezpiecznej, udostępnionej formie, statusem światowego geoparku UNESCO, podkreślającym jego znaczenie naukowe i edukacyjne. To propozycja dla osób ciekawych nieoczywistej przyrody, geologii i turystyki poznawczej, a także dla podróżników, którzy chcą zobaczyć, jak natura i historia przemysłu mogą współistnieć w jednym krajobrazie. Śląsk Cieszyński – pogranicze kultur i tradycji Śląsk Cieszyński to region o wyjątkowo złożonej historii, w którym przez stulecia przenikały się wpływy polskie, czeskie i austriackie, pozostawiając trwały ślad w krajobrazie kulturowym. Ta wielowarstwowość widoczna jest nie tylko w architekturze miast i wsi, ale także w codziennych zwyczajach, języku i kuchni regionalnej, które do dziś stanowią ważny element lokalnej tożsamości. Jednym z najbardziej charakterystycznych miejsc regionu jest Cieszyn – miasto podzielone granicą, gdzie jedna część należy do Polski, a druga do Czech. Naturalna granica na rzece Olzie przez lata kształtowała specyficzny model współistnienia dwóch społeczności, co dziś przekłada się na wyjątkową atmosferę pogranicza i bogatą ofertę kulturalną. Śląsk Cieszyński wyróżnia się również silną tradycją protestancką, rzadką w skali kraju. Zabytkowe kościoły, cmentarze i instytucje społeczne świadczą o długiej historii współistnienia różnych wyznań i kultur. Obok nich funkcjonują lokalne festiwale, wydarzenia folklorystyczne i regionalna kuchnia, w której widoczne są wpływy kuchni środkowoeuropejskiej. Najważniejsze wyróżniki regionu: Cieszyn jako miasto podzielone granicą, będące symbolem historii pogranicza, silna tożsamość lokalna oraz widoczne tradycje protestanckie, bliskość Beskidów, oferujących liczne szlaki górskie i widokowe trasy spacerowe. To idealny kierunek dla osób zainteresowanych historią, etnografią i turystyką kulturową, które chcą poznać region o wyraźnym charakterze i autentycznym dziedzictwie. Gołdap – uzdrowisko na końcu Polski Gołdap, położona na północno-wschodnim krańcu kraju, jest jednym z najbardziej wysuniętych na wschód miast w Polsce i jednocześnie miejscem, które kojarzy się z ciszą, przestrzenią i czystym środowiskiem naturalnym. Region ten uchodzi za jeden z obszarów o najlepszej jakości powietrza, co w połączeniu z naturalnymi warunkami klimatycznymi stworzyło podstawy do rozwoju funkcji uzdrowiskowej. Status uzdrowiska wynika z połączenia specyficznego mikroklimatu, bogactwa zieleni oraz infrastruktury nastawionej na zdrowie i rekreację. Centralnym punktem jest park zdrojowy z tężniami solankowymi, które sprzyjają poprawie funkcjonowania układu oddechowego i ogólnemu odprężeniu. Gołdap to także miejsce całorocznego wypoczynku. Zimą region przyciąga miłośników sportów zimowych dzięki trasom narciarskim i biegowym, latem natomiast oferuje rozbudowaną sieć szlaków pieszych i rowerowych, prowadzących przez lasy, wzgórza i tereny przygraniczne. Na miejscu znajdziesz: tężnie solankowe i park zdrojowy sprzyjające regeneracji organizmu, zimą trasy narciarskie, latem szlaki piesze i rowerowe, bliskość granicy oraz krajobrazy nawiązujące do Suwalszczyzny. To propozycja dla osób szukających zdrowotnego wypoczynku bez tłumów, kontaktu z naturą i miejsca, w którym można zwolnić tempo oraz zadbać o dobre samopoczucie. Mazury Zachodnie – cisza, przestrzeń i mniej oczywiste jeziora Mazury Zachodnie to część Pojezierza Mazurskiego, która pozostaje poza głównym nurtem masowej turystyki, dzięki czemu zachowała kameralny, spokojny charakter. Brak dużych kurortów i imprezowych marin sprawia, że region ten wybierają osoby ceniące kontakt z naturą, przestrzeń i autentyczność. Krajobraz Mazur Zachodnich tworzą rozległe jeziora połączone kanałami, pagórkowate tereny polodowcowe oraz lasy, które sprzyjają wypoczynkowi aktywnemu, ale bez presji tłumów. To obszar szczególnie atrakcyjny dla żeglarzy, którzy preferują spokojną żeglugę i noclegi w naturalnym otoczeniu, a nie zatłoczone porty. Region oferuje: doskonałe warunki do żeglarstwa i sportów wodnych, w tym kajakarstwa i paddleboardingu, mniejsze miejscowości z lokalną gastronomią i rodzinnymi pensjonatami, krajobrazy sprzyjające turystyce niespiesznej, długim spacerom i wycieczkom rowerowym. Mazury Zachodnie to propozycja dla tych, którzy nie szukają festiwalowej atmosfery, lecz chcą doświadczyć jezior w ich najbardziej naturalnej, spokojnej odsłonie. Kościerzyna – serce Kaszub Kościerzyna uznawana jest za jedno z najważniejszych miast Kaszub, regionu o silnie zakorzenionej tożsamości językowej, kulturowej i obyczajowej. Miasto pełni funkcję lokalnego centrum administracyjnego i kulturalnego, a jednocześnie zachowuje kameralny charakter, typowy dla kaszubskich miejscowości. Dzięki położeniu wśród jezior i lasów Kościerzyna stanowi doskonałą bazę wypadową do zwiedzania Kaszub: zarówno tych bardziej turystycznych, jak i mniej znanych, spokojnych zakątków. W okolicy znajdują się liczne trasy piesze i rowerowe, a także obiekty prezentujące dziedzictwo materialne i niematerialne regionu. Na uwagę zasługują: kultura kaszubska oraz rozwinięte regionalne muzealnictwo, kuchnia oparta na lokalnych produktach, prostych recepturach i sezonowości, dostęp do tras pieszych i rowerowych, prowadzących przez lasy i pagórkowaty teren. To dobry wybór dla osób chcących poznać Polskę regionalną „od środka”, z dala od masowych atrakcji, w rytmie wyznaczanym przez lokalne tradycje i przyrodę. Chojnice – historia i brama do Borów Tucholskich Chojnice to miasto o wyraźnie średniowiecznym rodowodzie, którego układ urbanistyczny i zabytkowa zabudowa do dziś przypominają o jego strategicznym znaczeniu handlowym i obronnym. Jednocześnie jest to jedno z najważniejszych miast regionu, pełniące rolę naturalnej bramy do Borów Tucholskich – jednego z największych kompleksów leśnych w Polsce. Zachowane fragmenty murów miejskich, bramy oraz historyczne centrum tworzą spójną przestrzeń, w której historia przenika się z nowoczesnym życiem lokalnym. Chojnice oferują bogaty kalendarz wydarzeń kulturalnych, festiwali i inicjatyw społecznych, które przyciągają zarówno mieszkańców, jak i turystów zainteresowanych kulturą regionalną. Miasto wyróżnia się: zachowanymi murami obronnymi i zabytkowym układem starego miasta, rozwiniętą ofertą kulturalną, obejmującą wydarzenia plenerowe i instytucje kultury, świetnym położeniem dla aktywnej turystyki leśnej, rowerowej i kajakowej. Dzięki bliskości lasów, jezior i rzek Chojnice są idealnym miejscem dla osób, które chcą połączyć zwiedzanie historycznego miasta z aktywnym wypoczynkiem na łonie natury. To przykład miasta, które harmonijnie łączy funkcję historyczną i przyrodniczą. Akwedukt w Fojutowie – inżynieria w środku lasu Akwedukt w Fojutowie to największa i najbardziej imponująca budowla hydrotechniczna tego typu w Polsce, zlokalizowana w sercu Borów Tucholskich. Obiekt powstał w XIX wieku jako element rozbudowanego systemu melioracyjnego i do dziś stanowi przykład zaawansowanej myśli inżynieryjnej swojej epoki. Konstrukcja umożliwia skrzyżowanie dwóch cieków wodnych na różnych poziomach – jedna rzeka przepływa nad drugą, nie mieszając się z jej nurtem. To rozwiązanie, rzadko spotykane na skalę krajową, budzi zainteresowanie zarówno miłośników historii techniki, jak i osób poszukujących nietypowych atrakcji turystycznych. Dlaczego warto tu przyjechać? unikatowa hydrotechniczna konstrukcja, wyróżniająca się skalą i precyzją wykonania, położenie wśród Borów Tucholskich, sprzyjające spacerom i aktywnemu wypoczynkowi, ciekawy punkt na trasie rowerowej lub kajakowej, łatwy do połączenia z innymi atrakcjami regionu. Akwedukt w Fojutowie jest dowodem na to, że polska infrastruktura historyczna potrafi być równie fascynująca jak klasyczne zabytki architektury, a jednocześnie doskonale wpisuje się w naturalny krajobraz otaczających lasów. Źródło: National Geographic Traveler Nasz ekspert Łukasz Załuski Od ponad 20 lat opowiada o świecie – jego historii, nauce i miejscach, do których warto wyruszyć z otwartą głową. Jest redaktorem naczelnym „National Geographic Polska” oraz National-Geographic.pl. Wcześniej kierował m.in. „Focusem”, „Focusem Historia” czy „Sekretami Nauki”, konsekwentnie rozwijając tematykę popularnonaukową i podróżniczą. Jest inicjatorem projektu pierwszej naukowej rekonstrukcji wizerunków władców z dynastii Jagiellonów. Po godzinach miłośnik gimnastyki sportowej, książek kryminalnych i europejskich stolic.
Urokliwa wieś niedaleko polskiej granicy mierzy się turystycznym problemem. Obiekt może opuścić listę UNESCO
Głosy mieszkańców słowackiej wsi Vlkolínec pokazują, że wraz ze wzrostem prestiżu danego miejsca nie zawsze rośnie komfort życia jego mieszkańców. Tłumy turystów, które zaczęły oblegać miejscowość po wpisaniu jej na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO, na trwałe zmieniły lokalny krajobraz i codzienne funkcjonowanie wsi. Dziś mieszkańcy apelują o wykreślenie Vlkolínca z tego zaszczytnego grona i przywrócenie normalności w swojej miejscowości.
Wieś Vlkolínec została w 1993 roku wpisana na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO. Gremium doceniło oryginalną drewnianą architekturę, której powstanie datuje się na XIX wiek. Innym czynnikiem, dzięki któremu wioska została włączona do tego prestiżowego grona, był fakt, że Vlkolínec był wówczas zamieszkiwany przez niemal 30 osób. 33 lata później liczba mieszkańców słowackiej wsi jest zdecydowanie mniejsza, a jednym z powodów tego stanu rzeczy jest wzrost turystycznej popularności tego urokliwego miejsca. Dom jak muzeum – z czym musi się mierzyć Vlkolínec? Vlkolínec stał się jedną z najpopularniejszych atrakcji turystycznych naszego południowego sąsiada. Co roku wioskę odwiedza około 100 tys. turystów, chętnych zanurzyć się w realiach XIX-wiecznej wsi. Problem polega na tym, że większość odwiedzających, podziwiając piękno tamtejszej zabudowy, nie bierze pod uwagę komfortu życia jej mieszkańców. Choć w Vlkolíncu znajdują się pokazowe domostwa udostępnione do regularnego zwiedzania, spragnieni wrażeń turyści zaglądają również do innych – zamieszkanych – domów, zakłócając w ten sposób codzienne życie mieszkańców. Obywatele słowackiej wsi podkreślają, że problem nadmiernego ruchu turystycznego pojawił się po wpisaniu osady na listę UNESCO. Od tamtej pory odwiedzający przestali traktować Vlkolínec jako miejsce czyjegoś życia, rozpoczynając intensywną ekspansję turystyczną. Drewniane chałupy wraz z ich mieszkańcami – w oczach przyjezdnych – stały się namacalnymi eksponatami skansenu etnograficznego, w który przeobrażono wieś. Jak turystyka zmieniła słowacką wieś? Mieszkańcy Vlkolíńca muszą mierzyć się z wieloma problemami wynikającymi ze zmian zachodzących w osadzie. Wzmożony ruch turystyczny przyczynił się m.in. do masowej emigracji z wioski – od 1993 roku, kiedy została wpisana na listę UNESCO, populacja miejscowości zmniejszyła się niemal o połowę. Obecnie na stałe osadę zamieszkują cztery rodziny, łącznie 14 osób. Zmiany dotyczą również wyglądu współczesnego Vlkolíńca. Niepohamowany napływ turystów wymusił na zarządcach wprowadzenie licznych zakazów. Problem w tym, że restrykcje te często nie są przestrzegane. Mimo obowiązującego zakazu poruszania się po wsi rowerami, mieszkańcy regularnie skarżą się na turystów wybierających właśnie ten środek transportu. Miejscowość dotknęło także zjawisko komercjalizacji turystyki. Mnożące się stoiska z pamiątkami oraz bary serwujące jedzenie na wynos rażąco kłócą się z oryginalnym wyglądem wioski. Niekontrolowany rozwój turystyki prowadzi do sytuacji, w której rdzenni mieszkańcy zaczynają mieć mniej praw niż przyjezdni, zatrzymujący się na chwilę turyści. Już teraz obywatele Vlkolíńca nie mogą hodować zwierząt, ani uprawiać niewielkich działek, co dawniej było naturalnym elementem wiejskiego życia. Czy wieś opuści prestiżowe grono UNESCO? Ekspert ds. dziedzictwa kulturowego Miloš Dudáš podkreśla, że Vlkolínec został wpisany na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO ze względu na swój „żywy” charakter. To fakt, że wieś była faktycznie zamieszkana, sprawił, iż nie była ona „martwym skansenem”, lecz tętniącym życiem miejscem z unikalną drewnianą architekturą. Problem polega na tym, że popularyzacja osady przyniosła jej zarówno prestiż, jak i odebrała – wcześniej docenianą – autentyczność. Wieloletni mieszkaniec Vlkolíńca, Anton Sabucha, w rozmowie ze słowackim dziennikiem „Denník N” mówi o działalności międzynarodowej organizacji wprost: – UNESCO chroni domy, ale nie ludzi. Słowa te w jasny sposób pokazują, jak mieszkańcy wsi postrzegają przynależność do listy UNESCO. Pozostaje jednak pytanie, czy ewentualne wykreślenie Vlkolíńca z listy faktycznie doprowadziłoby do zmniejszenia liczby turystów. Pewne jest natomiast, że konserwatorskie restrykcje narzucone przez organizację z siedzibą w Paryżu byłyby wówczas łatwiejsze do zniesienia. Nie jest to jednak jedyna – ani nawet największa – bolączka mieszkańców tej słowackiej wioski. Źródło: The Slovak Spectator Nasz autor Olaf Kardaszewski Absolwent Instytutu Stosowanych Nauk Społecznych na Uniwersytecie Warszawskim. Obecnie student magisterskiego kierunku Studiów Miejskich na tej samej uczelni. Interesuje się społecznymi i kulturowymi aspektami zmieniającego się świata, o czym chętnie pisze w swoich pracach. Współprowadzący projekt „Podziemna Warszawa” w National Geographic Polska. Uwielbia podróże, w trakcie których zawsze stara się obejrzeć mecz lokalnej drużyny piłkarskiej.
Dziennikarz Travelera poleciał do Tel Awiwu. „Tego napięcia nie da się znieść”
MSZ odradza podróże do Izraela. Turyści i pielgrzymi z Polski podróżują tam z... aplikacją ostrzegającą przed nalotami. Sprawdziliśmy, jak wygląda sytuacja w Tel Awiwie w 2026 r.
Spis treści: Pielgrzymi i plażowicze Życie na promenadzie Kulinarna codzienność z telefonem w ręku Ślady na murach Napięcie trudne do zniesienia Ta podróż bardzo się różniła od innych. Zanim w ogóle spakowałem walizkę, musiałem dopełnić procedur, o których jeszcze kilka lat temu bym nie pomyślał, planując podróż nad Morze Śródziemne. Pierwszy krok: rejestracja w systemie „Odyseusz” polskiego MSZ – na wypadek konieczności nagłej ewakuacji. Drugi: złożenie wniosku o ETA-IL. To nowy, bezwzględny wymóg izraelskich służb granicznych – elektroniczne zezwolenie na wjazd, bez którego nie zostanę wpuszczony na pokład samolotu. Ale najważniejsza była instalacja aplikacji „Tzeva Adom” (Red Alert). To system wczesnego ostrzegania zintegrowany z obroną cywilną, który wyciem syreny informuje o nadlatujących rakietach i daje sekundy na znalezienie schronienia. Codziennie przed wylotem śledziłem też doniesienia z Bliskiego Wschodu. Zastanawiałem się nie nad tym, nie jaka będzie pogoda, ale czy przestrzeń powietrzna pozostanie otwarta. To była podróż nerwowa od samego początku. Pielgrzymi i plażowicze Ląduję na lotnisku Ben Guriona w ciągu dnia. Jestem tu pod koniec stycznia, kilka dni po tym, gdy duża część grupy Lufthansy zawiesiła rejsy nocne do Tel Awiwu. Ryzyko operacyjne i trudności w identyfikacji zagrożeń po zmroku uznano za zbyt wysokie. Ze mną turyści i pielgrzymi z Polski, którzy przylecieli bezpośrednio LOT-em (nasz narodowy przewoźnik, podobnie jak linia Wizz Air, realizuje połączenia do Tel Awiwu). Hala przylotów jest cichsza niż zwykle. Czekając na bagaż, wdaję się w rozmowę z mężczyzną stojącym obok. To Marek, pilot wycieczek, który właśnie przyleciał z grupą z Polski. Mimo że nasze MSZ odradza podróże (komunikat „Nie podróżuj”), on jest tu regularnie. – Ludzie pytają mnie: czy tam nie strzelają? – mówi, obserwując przesuwające się walizki. – Odpowiadam im faktami: konflikt toczy się punktowo. Jerozolima czy Galilea to miejsca, które żyją z turystów i są relatywnie bezpieczne. Pielgrzymi mają inną motywację niż plażowicze. Dla nich chęć dotknięcia miejsc świętych jest silniejsza niż strach. Często mówią mi: „Z Bogiem bezpieczniej niż w domu”. Oczywiście omijamy szerokim łukiem północną granicę z Libanem i okolice Strefy Gazy. Odbieramy bagaże. On rusza do swojej grupy, która mimo wojny chce zobaczyć Jerozolimę. Ja wsiadam do taksówki i jadę do Tel Awiwu. Statystyki są nieubłagane – z rekordowych 4,5 miliona turystów w 2019 roku, ruch skurczył się o blisko 80 procent. Życie na promenadzie Melduję się w hotelu Metropolitan – recepcjonistka mówi, że niemal wszystkie pokoje są zajęte. Wybór tego miejsca był strategiczny: druga linia zabudowy od morza, ale przede wszystkim dostępność schronu, do którego biegnie się stąd niespełna minutę. Wychodzę na miasto, by przyjrzeć się, jak Tel Awiw funkcjonuje w trzecim roku konfliktu. Największy dysonans poznawczy czeka na nadmorskiej promenadzie (Tayelet). To tutaj skupia się życie towarzyskie i sportowe miasta. W niedzielę rano wzdłuż wybrzeża mijają mnie biegacze, spacerowicze, rowerzyści i użytkownicy hulajnóg elektrycznych. Na plażach Gordon, Frishman i Bograshov słychać charakterystyczny, rytmiczny stukot piłeczek – to matkot, narodowy sport plażowy Izraela. Plażowiczów nie jest jednak zbyt wielu, jakaś grupka ćwiczy w siłowni na świeżym powietrzu, inni odpoczywają na kocach albo leżakach. Ten sielankowy obrazek jest jednak pocięty elementami wojennymi. Pomiędzy turystami spacerują patrole. To charakterystyczny widok dla dzisiejszego Izraela: młode żołnierki i żołnierze z długą bronią automatyczną przewieszoną przez ramię. Nie wszyscy są na służbie – piją kawę, jedzą lody, rozmawiają, ale broń jest nieodłącznym elementem ich garderoby, tak naturalnym jak plecak czy torebka. W witrynach wielu lokali, wciśnięte między reklamy piwa a menu, widnieją naklejki z napisem „Peace” oraz wszechobecne flagi narodowe. Na deptaku spotykam też parę turystów z Polski. Przylecieli bezpośrednim rejsem. – Wahaliśmy się – przyznaje mężczyzna. – Ale znajomi na miejscu mówili: przyjeżdżajcie. I faktycznie, tu na deptaku czujemy się bezpiecznie, choć z tyłu głowy mamy świadomość zagrożenia – słyszę. Kulinarna codzienność z telefonem w ręku Idę na rynek Levinsky. Sklepy z orzechami, przyprawami i chałwą pełne są klientów. Wchodzę do słynnej restauracji M25. Jest pełno. Kucharze w otwartej kuchni serwują podroby i steki, panuje gwar. Ale zachowanie gości uległo zmianie. Telefony komórkowe nie są schowane w kieszeniach czy torebkach. Leżą na stołach, ekranami do góry. To nowy odruch społeczny – ciągłe monitorowanie powiadomień z aplikacji alarmowych. Ludzie jedzą, piją wino, śmieją się, ale każde wibrowanie telefonu sprawia, że rozmowy cichną na ułamek sekundy. To życie w stanie ciągłego czuwania. Podobnie jest w Jaffie. Na Pchlim Targu sprzedawcy wykładają perskie dywany bezpośrednio na asfalcie. W kultowej knajpie „Dr Shakshuka” wita mnie tekturowa makieta właściciela, Bino Gabso. W środku turyści mieszają się z miejscowymi, ale jest ich garstka w porównaniu z 2019 roku, gdy byłem tu pierwszy raz. Wbrew powszechnym wyobrażeniom o mieście funkcjonującym w cieniu konfliktu, życie nocne w Tel Awiwie nie zamarło. Po zmroku wąskie uliczki przylegające do targu Carmel (Shuk HaCarmel) wypełniają się ludźmi. Bary i restauracje, które w ciągu dnia sąsiadują ze straganami, wieczorem przeżywają oblężenie. Frekwencja jest na tyle wysoka, że znalezienie wolnego stolika „z marszu”, bez wcześniejszej rezerwacji, jest w wielu miejscach niemożliwe. Tłum gości wylewa się z lokali na chodniki, a gwar rozmów i muzyka trwają do późnych godzin nocnych, ignorując napiętą sytuację geopolityczną. Ślady na murach Choć miasto za wszelką cenę stara się zachować normalność, wojna zostawiła tu swoje fizyczne podpisy. Spacerując po centrum, wciąż można dostrzec na elewacjach niektórych budynków wyrwy i uszkodzenia tynku. To ślady po odłamkach irańskich rakiet, które spadły na aglomerację Tel Awiwu podczas ostatnich zmasowanych ataków w czerwcu 2025 roku. Najbardziej wymownym miejscem jest jednak Dizengoff Square (Plac Dizengoffa). Centralnym punktem placu jest fontanna, wokół której oraz na jej betonowych krawędziach ustawiono setki zdjęć osób porwanych. Obok fotografii znajdują się instalacje artystyczne, w tym puste krzesła. Przechodnie zatrzymują się tu w milczeniu, konfrontując turystyczną codzienność miasta z tragedią, która rozgrywa się zaledwie 70 kilometrów na południe. A potem idą do jednej z knajp w pobliżu na lunch. Napięcie trudne do zniesienia Pobyt w Tel Awiwie kończę z tym samym niepokojem, z którym tu przyjechałem. Czy lot powrotny się odbędzie? Czy przestrzeń powietrzna nie zostanie nagle zamknięta? Turystyka w Izraelu w 2026 roku to nie wypoczynek, to ciągłe zarządzanie ryzykiem. Miasto żyje, restauracje karmią, słońce świeci, a pielgrzymi wciąż modlą się w Jerozolimie. Ale pod tą warstwą rutyny pulsuje napięcie, którego nie da się zignorować i którego na dłuższą metę nie mógłbym znieść. Dlatego cieszę się, kiedy po dwóch dniach jestem już w samolocie powrotnym do Polski. Aplikację „Tzeva Adom” odinstalowuję dopiero po wylądowaniu w Europie. Nasz autor Michał Cessanis Od 14 lat redaktor prowadzący i sekretarz redakcji National Geographic Traveler oraz autor podróżniczej serii „Do zobaczenia” w Dzień Dobry TVN i TVN Style. Dziennikarz, który od lat życie spędza w drodze, łącząc pasję do eksploracji z rzetelnym warsztatem reportażysty. W swoich tekstach szczególną wagę przywiązuje do detali, historii spotykanych ludzi oraz ochrony dzikiej natury. Autor książek: „Opowieści z pięciu stron świata” i „Made in China”. Jako ambasador plebiscytu „Cuda Polski National Geographic Traveler” z równą pasją odkrywa nieznane zakątki kraju, co najdalsze krańce globu. Ma w genach ciekawość świata i otwartość na inne kultury. Nie straszne są mu ekstremalne warunki czy bariery językowe – dla niego to nie przeszkody, lecz paliwo do działania i tworzenia angażujących opowieści.
Alpejski raj na granicy wytrzymałości. Igrzyska pogłębiają kryzys włoskiego regionu
Już w lutym i marcu tego roku we Włoszech odbędą się Zimowe Igrzyska Olimpijskie oraz Zimowe Igrzyska Paraolimpijskie. Choć dla regionu to ogromne wydarzenie sportowe i promocyjne, mieszkańcy alpejskich miejscowości biją na alarm. Ich zdaniem gwałtowny napływ turystów – zarówno w trakcie igrzysk, jak i po ich zakończeniu – może poważnie nadwyrężyć Dolomity, które od lat zmagają się z problemem nadmiernej turystyki.
Nadchodzące zawody zostaną rozegrane m.in. w Mediolanie oraz w Cortinie d’Ampezzo (prestiżowym kurorcie wpisanym na listę UNESCO, często określanym mianem „Królowej Dolomitów”), a także w pobliskich miejscowościach Predazzo, Tesero i Anterselva. Niestety, lokalne władze, organizacje ekologiczne i część mieszkańców ostrzegają, że igrzyska mogą dodatkowo pogłębić niepokojący trend masowej turystyki napędzanej mediami społecznościowymi. Malownicze krajobrazy, które od lat przyciągają miłośników gór, coraz częściej stają się ofiarą własnej popularności, a olimpijski rozgłos może jeszcze przyspieszyć ten proces. Overtourism w Dolomitach: gdy alpejski krajobraz dźwiga tłumy Problem nadmiernej turystyki w Dolomitach przestał być abstrakcyjnym hasłem używanym przez ekologów, a stał się codziennym doświadczeniem mieszkańców regionu. Jednym z najbardziej jaskrawych symboli tego zjawiska jest góra Seceda w Południowym Tyrolu, a dokładniej prowadzący przez nią szlak z widokiem na strzeliste szczyty Odle Peaks. Jeszcze kilkanaście lat temu był to stosunkowo spokojny fragment szlaku wysokogórskiego, dziś natomiast zamienił się w jeden z najbardziej obleganych „punktów fotograficznych” włoskich Alp. Latem kolejki turystów czekających na wykonanie idealnego kadru, często inspirowanego mediami społecznościowymi, stały się normą. Według lokalnych doniesień w szczytowych dniach trasą potrafi przejść nawet około 8 tysięcy osób dziennie, co prowadzi do erozji gleby, niszczenia alpejskich łąk i narastającego chaosu organizacyjnego. Skala problemu zmusiła władze do podejmowania coraz bardziej radykalnych kroków. Tej zimy jeden z najbardziej znanych kurortów narciarskich w Dolomitach (Madonna di Campiglio) jako pierwszy we Włoszech zdecydował się wprowadzić limit odwiedzających. Liczba dziennych karnetów narciarskich dostępnych w sprzedaży online została ograniczona do 15 tysięcy, co ma zapobiec nadmiernemu zagęszczeniu na stokach i zmniejszyć presję na infrastrukturę oraz środowisko. Decyzja ta jasno pokazuje, że overtourism nie dotyczy już wyłącznie letnich szlaków, ale obejmuje cały rok i wszystkie formy aktywności w regionie. Narastająca frustracja doprowadziła także do oddolnych protestów mieszkańców. Na początku lipca grupa lokalnych rolników, będących właścicielami gruntów w rejonie szlaku Odle, zainstalowała bramkę z opłatą za przejście. Jak podkreślali, nie chodziło wyłącznie o pieniądze, lecz o zwrócenie uwagi na brak reakcji władz na niekontrolowany napływ turystów, którzy często ignorują zasady ochrony przyrody i prywatny charakter terenu. Choć administracja Parku Przyrody Puez-Odle szybko nakazała usunięcie bramki, protestujący przywrócili ją kilka dni później, określając swoje działania jako „wołanie o pomoc”. Brak dialogu ze strony instytucji publicznych tylko pogłębił konflikt i unaocznił, że Dolomity znalazły się na granicy swojej turystycznej wytrzymałości. Konflikt interesów przed igrzyskami. Mieszkańcy biją na alarm, władze szukają kompromisu Narastający kryzys związany z nadmierną turystyką w Dolomitach coraz częściej przybiera formę otwartego konfliktu pomiędzy mieszkańcami, władzami lokalnymi, branżą turystyczną oraz organizatorami wielkich wydarzeń sportowych, w tym zbliżających się zimowych igrzysk olimpijskich. W centrum sporu znajduje się nie tylko infrastruktura, ale także pytanie o to, kto ponosi odpowiedzialność za gwałtowny wzrost popularności regionu. Część lokalnych organizacji wskazuje na nieoczywiste źródło problemu: firmę Apple. To właśnie zdjęcie góry Seceda, wykorzystane dekadę temu jako oficjalna tapeta systemu iOS 7, a następnie ponownie pokazane w materiałach promocyjnych przy premierze iPhone’a 15, miało – zdaniem mieszkańców – nieświadomie wypromować region na globalną skalę. Efekt tej „cyfrowej reklamy” okazał się jednak trudny do opanowania. Turyści coraz częściej przyjeżdżają tu wyłącznie po to, by zrobić kilka zdjęć znanych z mediów społecznościowych kadrów i niemal natychmiast odjechać, nie angażując się w lokalną gospodarkę ani nie respektując zasad ochrony przyrody. Dodatkowym punktem zapalnym jest kolejka linowa z Ortisei, która znacząco skraca drogę na szczyt Secedy. Choć miała poprawić dostępność regionu, w praktyce – jak alarmują przewodnicy górscy – stała się jednym z głównych wąskich gardeł generujących tłok, hałas i chaos. Paradoksalnie operator kolejki zaproponował niedawno… potrojenie jej przepustowości, co spotkało się z ostrą krytyką mieszkańców i ekologów obawiających się dalszej eskalacji problemu. W odpowiedzi na rosnące napięcia część organizacji turystycznych i środowiskowych domaga się radykalnych kroków: sezonowych podwyżek cen, limitów dziennych wejść, a nawet czasowego zamykania najbardziej obciążonych obszarów w szczycie lata. Jak podkreśla Catherine Warrilow, ekspertka ds. strategii marek turystycznych cytowana przez „Euronews”, samo ograniczanie liczby odwiedzających w jednym punkcie nie rozwiąże problemu. Jej zdaniem konieczne jest całościowe zarządzanie ruchem turystycznym, skoordynowane pomiędzy władzami, lokalnymi przedsiębiorcami i mieszkańcami. W przeciwnym razie igrzyska olimpijskie – zamiast impulsem do zrównoważonego rozwoju – mogą stać się katalizatorem jeszcze głębszego kryzysu społecznego i środowiskowego w Dolomitach. Źródło: Euronews Nasza ekspertka Sabina Zięba Podróżniczka i dziennikarka, wcześniej związana z takimi redakcjami, jak m.in. „Wprost”, „Dzień Dobry TVN” i „Viva”. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o ciekawych kierunkach i turystyce. Miłośniczka dobrej lektury i wypraw na koniec świata. Uważa, że Mark Twain miał słuszność, mówiąc: „Za 20 lat bardziej będziesz żałował tego, czego nie zrobiłeś, niż tego, co zrobiłeś. Więc odwiąż liny, opuść bezpieczną przystań. Złap w żagle pomyślne wiatry. Podróżuj, śnij, odkrywaj”.
Turystyka w Polsce nabrała rozpędu. Jesteśmy wśród liderów Europy
Po pandemii wiele osób zastanawiało się, czy światowa turystyka zdoła wrócić na ścieżkę stabilnego wzrostu. Najnowszy Światowy Barometr Turystyczny przygotowany przez UN Tourism pokazał jednak wyraźnie: branża nie tylko się odbudowała, ale w wielu regionach rozwija się szybciej niż przed 2020 rokiem. W tym globalnym trendzie szczególnie dobrze wypada Polska, która należy dziś do najszybciej rosnących rynków turystycznych w Europie.
Europejska turystyka ponownie notuje solidne wzrosty, a jednym z kluczowych motorów odbudowy jest powrót podróżnych z Azji. Coraz liczniejsi turyści z Chin, Indii i Japonii ponownie pojawiają się w europejskich miastach, czemu sprzyja zarówno odbudowa siatki połączeń lotniczych, jak i stopniowe łagodzenie procedur wizowych w strefie Schengen. Równolegle stabilnie rośnie także ruch transatlantycki – mimo wyższych kosztów podróży Amerykanie nie rezygnują z europejskich kierunków, a miasta takie jak Paryż, Rzym, Barcelona czy Londyn intensyfikują działania promocyjne, by przyciągnąć gości z USA. Na tle tych zmian jednak szczególnie wyróżnia się Polska, która – jak wynika z danych Eurostatu – w 2025 roku ustąpiła pod względem tempa wzrostu ruchu turystycznego jedynie Malcie. Turystyka w Europie znów rośnie. Polska w ścisłej czołówce Dane opublikowane przez Eurostat potwierdzają, że europejska turystyka w 2025 roku definitywnie weszła w fazę stabilnego wzrostu, osiągając poziomy wyższe niż przed pandemią. Łączna liczba noclegów spędzonych w obiektach noclegowych na terenie Unii Europejskiej sięgnęła 3,08 mld, co oznacza wzrost o 2% w porównaniu z rokiem wcześniejszym. Głównym motorem tego wyniku byli goście zagraniczni, których liczba noclegów zwiększyła się o ponad 46 mln, podczas gdy ruch krajowy rósł wyraźnie wolniej. Struktura popytu pozostała przy tym zrównoważona – noclegi turystów zagranicznych stanowiły 49% całości, a krajowych 51%. Wciąż dominującą formą zakwaterowania były hotele i obiekty o podobnym standardzie, odpowiadające za blisko dwie trzecie wszystkich noclegów w UE, podczas gdy apartamenty krótkoterminowe, domy wakacyjne i kempingi uzupełniały ofertę. Na tym tle szczególnie wyraźnie wyróżniła się Polska, która w 2025 roku odnotowała jeden z najwyższych wzrostów liczby noclegów w całej Unii – aż o 7% rok do roku. Lepszy wynik osiągnęła jedynie Malta. Nasz kraj wyprzedził m.in. Łotwę (+6%), Litwę, Luksemburg, Słowenię, Chorwację, Węgry, Hiszpanię, Grecję, Francję czy Włochy. To rezultat, który stawia nas w ścisłej europejskiej czołówce i pokazuje, że Polska coraz skuteczniej przyciąga turystów, umacniając swoją pozycję jako jeden z najszybciej rozwijających się kierunków podróży w Europie. Przyszłość turystyki w Polsce. Prognozy pokazują jakościowy przełom Tak dobre wyniki Polski na tle Europy potwierdzają także prognozy zawarte w raporcie PMR by Hume’s „Rynek turystyczny w Polsce 2025. Analiza rynku i prognozy rozwoju na lata 2025-2030”, który wskazuje na długofalowy i jakościowy przełom w rozwoju branży. Według analityków wartość krajowego rynku turystycznego niemal się podwoi – z 97 mld zł w 2024 roku do 171 mld zł w 2030 roku. Równolegle rosnąć będzie liczba podróży: do końca dekady Polskę ma odwiedzać nawet 140 mln turystów rocznie, wobec około 99 mln obecnie. Eksperci podkreślają jednak, że o sile rynku coraz rzadziej decyduje sama skala ruchu. Znacznie ważniejsze staje się to, jak i na co turyści wydają pieniądze. Z owego raportu wynika bowiem, że zarówno Polacy, jak i goście z zagranicy coraz chętniej korzystają z profesjonalnej infrastruktury, rezygnując z modelu „bazy minimum”. Wydatki przesuwają się w stronę gastronomii, unikalnych atrakcji rekreacyjnych oraz noclegów o wyższym standardzie. „Będą oni przeznaczać coraz większą część budżetu na doświadczenia, które oferują realną wartość, jak komfort, jakość i emocje” – czytamy w analizie. Sprzyja temu stabilna sytuacja makroekonomiczna: prognozowany wzrost PKB na poziomie ok. 3% rocznie, rekordowo niskie bezrobocie (poniżej 3%) oraz stopniowa odbudowa realnych dochodów i oszczędności. Jakość przede wszystkim Choć Polacy pozostają wrażliwi cenowo (59% aktywnie poszukuje promocji) oszczędność ma swoje granice. Ponad połowa badanych deklaruje gotowość zapłacenia więcej w zamian za wyjątkowe doświadczenie lub ofertę premium. To wyraźny sygnał dla hotelarzy i operatorów atrakcji: konkurencja oparta wyłącznie na cenie traci znaczenie, a kluczowe stają się jakość, unikalność i emocjonalny wymiar podróży. Zmienia się także model wypoczynku. Coraz większą popularność zyskują wyjazdy typu city break i short stay (2-4 dni), które pozwalają na regenerację bez konieczności długiego urlopu. W segmencie turystyki górskiej aż 92% respondentów wskazuje kontakt z naturą i widoki jako główny motyw wyjazdu, jednocześnie nie akceptując kompromisów jakościowych. Oczekują wygodnego zakwaterowania, dobrej restauracji i sprawnej infrastruktury. Małopolska przyciąga najwięcej turystów Najwięcej na tych zmianach zyskuje Małopolska, która pozostaje liderem rynku. Region generuje najwyższy ruch i przychody, a do 2030 roku wartość turystyki w województwie ma sięgnąć 35 mld zł. Przyciąga turystów przez cały rok dzięki sąsiedztwu Krakowa (jednego z najczęściej odwiedzanych miast Europy) oraz Tatr, które pozostają najpopularniejszą destynacją górską w kraju. Małopolska coraz wyraźniej korzysta także z turystyki przyjazdowej: w 2030 roku aż 35% gości nocujących w regionie mają stanowić turyści zagraniczni. Obok tradycyjnych rynków, takich jak Wielka Brytania (11,8%) i Niemcy (9,7%), coraz silniejszą obecność zaznaczają goście z USA (8,6%) oraz Zjednoczonych Emiratów Arabskich (7,9%). Eksperci zwracają również uwagę na rosnącą rolę seniorów. „Dynamicznie powiększająca się grupa konsumentów w wieku 65+ to jeden z najważniejszych filarów przyszłego wzrostu rynku” – podkreśla PMR by Hume’s. Seniorzy, dysponujący stałym dochodem i czasem wolnym poza szczytem sezonu, mogą stać się stabilizatorem przychodów dla branży turystycznej w kolejnych latach. Źródła: Eurostat, PMR by Hume’s, UN Tourism, Rynek Turystyczny Nasza ekspertka Sabina Zięba Podróżniczka i dziennikarka, wcześniej związana z takimi redakcjami, jak m.in. „Wprost”, „Dzień Dobry TVN” i „Viva”. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o ciekawych kierunkach i turystyce. Miłośniczka dobrej lektury i wypraw na koniec świata. Uważa, że Mark Twain miał słuszność, mówiąc: „Za 20 lat bardziej będziesz żałował tego, czego nie zrobiłeś, niż tego, co zrobiłeś. Więc odwiąż liny, opuść bezpieczną przystań. Złap w żagle pomyślne wiatry. Podróżuj, śnij, odkrywaj”.