Skala Richtera odeszła do historii. Naukowcy zastąpili ją dokładniejszą metodą
Skala Richtera to bez wątpienia najsłynniejsza miara geofizyczna. Warto jednak podkreślić, że w swojej pierwotnej formie jest w zasadzie martwa od dziesięcioleci. Współczesna nauka odeszła od oryginalnej metody Richtera i Gutenberga, zastępując ją bardziej wyrafinowaną fizyką momentu sejsmicznego. Jednak nazwisko ekscentrycznego fizyka przetrwało jako synonim trzęsienia ziemi.
Spis treści: Skala Richtera to nieistniejące pojęcie Wykres Richtera Skutki trzęsień ziemi Zmierzch skali Richtera Najsilniejsze trzęsienia ziemi w nowożytnej historii Kiedy ziemia zaczyna drżeć, a budynki kołyszą się niczym targane wiatrem drzewa, pojawia się pytanie: „Ile w skali Richtera?”. Ta jedna wartość, najczęściej mieszcząca się w przedziale od 1 do 9, stała się ostatecznym wyznacznikiem skali katastrofy. Zaczęło się od próby uporządkowania danych w laboratorium w Kalifornii, a skończyło na systemie, który monitoruje puls całej planety. Skala Richtera to nieistniejące pojęcie Gdy gdzieś na świecie zadrży ziemia, nagłówki gazet i portali internetowych „krzyczą” o sile wstrząsów, wyrażonej w skali Richtera. Czy to zwykłe przyzwyczajenie, czy raczej celowo używane uproszczenie? Trudno powiedzieć, jednak oczywiste jest, że używanie nazwiska sławnego sejsmologa w kontekście miary siły kataklizmu jest ewidentnym błędem – z dwóch powodów. Po pierwsze, Charles Richter nigdy nie nazwał swoim nazwiskiem skali, którą opracował wspólnie z Beno Gutenbergiem. Po drugie, oryginalna skala miała poważne ograniczenia, które dla nauki były niedopuszczalne. Z tego powodu od kilkudziesięciu lat nie jest stosowana. Przed opracowaniem magnitudy Zanim Richter nakreślił swoje słynne krzywe, świat polegał na skalach intensywności. Najczęściej stosowana była skala Mercalliego i jej późniejsze modyfikacje. Problem w tym, że nie mierzyły one trzęsienia ziemi jako zjawiska fizycznego u źródła, a jedynie jego skutki na powierzchni. Oznacza to, że wstrząsy, które nawiedzały obszary niezurbanizowane i niezamieszkane, właściwie były ignorowane. W tej sytuacji, nie można było zrozumieć zjawiska tektoniki płyt i dynamiki wnętrza Ziemi. Nauka potrzebowała miary bezwzględnej. Wykres Richtera W 1935 roku Charles Richter opublikował przełomową pracę, w której zdefiniował to, co dziś nazywamy „skalą Richtera”, a co naukowo określane jest mianem magnitudy lokalnej. Swoją metodę pomiarową oparł na konkretnym instrumencie – sejsmografie torsyjnym Wooda-Andersona. Jej definicja była ściśle empiryczna – magnituda to logarytm dziesiętny z maksymalnej amplitudy fali (mierzonej w mikrometrach), zarejestrowanej przez standardowy sejsmograf Wooda-Andersona, znajdujący się w odległości 100 km od epicentrum. Skala Richtera jest więc skalą logarytmiczną o podstawie 10. Oznacza to, że każdy pełny stopień magnitudy odpowiada dziesięciokrotnemu wzrostowi amplitudy fali sejsmicznej na zapisie sejsmografu: trzęsienie o magnitudzie 5,0 kreśli na papierze linię 10 razy wyższą niż trzęsienie 4,0; trzęsienie o magnitudzie 6,0 kreśli linię 100 razy wyższą niż trzęsienie 4,0; trzęsienie o magnitudzie 7,0 kreśli linię 1000 razy wyższą niż trzęsienie 4,0. Chcąc narysować wstrząsy na jednej kartce papieru w skali liniowej i przyjmując, że trzęsienie o magnitudzie 3 to 1 mm, wstrząsy o magnitudzie 9 wymagałyby kartki o długości… 1 km. Logarytm kompresuje te dane do zarządzalnych cyfr od 1 do 9. Amplituda a energia W tym miejscu należy jednak podkreślić, że amplituda, czyli wychylenie gruntu, nie jest równoznaczna z energią, czyli mocą niszczącą. Relacja między tymi wartościami nie jest liniowa. Energia jest proporcjonalna do amplitudy podniesionej do potęgi 1,5. Zwiększenie magnitudy o 1 stopień to ok. 32 razy więcej energii. O 2 stopnie – ok. 1000 razy więcej energii. Jak to wygląda w praktyce? Implikacje są iście porażające: trzęsienie 6,0 jest 32 razy silniejsze od 5,0; trzęsienie 7,0 jest 1000 razy silniejsze od 5,0; trzęsienie 9,0 jest 1000000 razy silniejsze od 5,0. To dlatego trzęsienia o magnitudzie 5,0 są często uważane za „umiarkowane” i rzadko powodują zawalenia budynków, podczas gdy trzęsienia 8,0 potrafią zrównać z ziemią całe regiony. Cichy współtwórca Mówiąc o skali Richtera, nie można nie wspomnieć o Beno Gutenbergu. To właśnie niemiecki sejsmolog, patrząc na dane zebrane przez Richtera, zasugerował kluczowe rozwiązanie matematyczne – użycie skali logarytmicznej. Richter początkowo oponował. Ostatecznie jednak pragmatyzm zwyciężył. Bez logarytmów skala byłaby niemożliwa do graficznego przedstawienia. Skutki trzęsień ziemi Co oznaczają poszczególne stopnie na skali? Wstrząsy o magnitudzie z pierwszej połowy skali nie są szczególnie niebezpieczne, ale te z przeciwległego końca oznaczają kataklizm o sile, którą trudno sobie wyobrazić: <2,0 – to najmniejsze wstrząsy, które najczęściej są niewyczuwalne; 2,0-3,4 – takie wstrząsy odczuje tylko niewielka grupa ludzi; 3,5-4,2 – te wstrząsy odczuje większość ludzi na danym obszarze, ale wciąż są one niewielkie; 4,3-4,8 – są odczuwalne przez wszystkich, ale nadal nieszkodliwe; 4,9-5,4 – to wstrząsy powodujące niewielkie zniszczenia; 5,5-6,1 – to średnie wstrząsy, mogące doprowadzić do uszkodzenia budynków; 6,2-6,9 – to duże wstrząsy, powodujące znaczne zniszczenia; 7,0-7,3 – takie wstrząsy wywołują już znaczne zniszczenia; 7,4-8,0 – w tym przypadku należy już mówić o ogromnych zniszczeniach; 8,1-8,9 – takie wstrząsy wywołują katastrofalne skutki; ≥9,0 – takie trzęsienie ziemi generuje energię, która może zburzyć wszystkie miasta na obszarze większym niż kilkanaście tysięcy kilometrów kwadratowych. Zmierzch skali Richtera Mimo swojej genialnej prostoty, oryginalna skala Richtera miała poważne ograniczenia. Została skalibrowana dla geologii Kalifornii i konkretnego typu sejsmografu. Gdy naukowcy zaczęli stosować ją do trzęsień w innych częściach świata i – co ważniejsze – do trzęsień potężniejszych niż te, które Richter obserwował w latach 30., napotkali na poważny problem. <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/co-to-znaczy-sejsmologia-i-czym-zajmuja-sie-sejsmolodzy-trzesienia-ziemi-pod-lupa-naukowcow-fot-adhitya-hendra-pacific-press-lightrocket-via-getty-images-cbc6431.jpeg" width="938" height="623" alt="Co to znaczy „sejsmologia” i czym zajmują się sejsmolodzy? Trzęsienia ziemi pod lupą naukowców (fot. Adhitya Hendra/Pacific Press/LightRocket via Getty Images)" title="Co to znaczy „sejsmologia” i czym zajmują się sejsmolodzy? Trzęsienia ziemi pod lupą naukowców (fot. Adhitya Hendra/Pacific Press/LightRocket via Getty Images)" /> Skala autorstwa Richtera i Gutenberga opierała się na falach o stosunkowo wysokiej częstotliwości. Przy trzęsieniach powyżej magnitudy 6,5–7,0 ich amplituda przestaje rosnąć proporcjonalnie do energii uwalnianej w ognisku. Dzieje się tak, ponieważ przy bardzo dużych pęknięciach energia jest emitowana w postaci fal o bardzo długim okresie, których sejsmografy Wooda-Andersona „nie słyszały” poprawnie. Efekt? Trzęsienia o rzeczywistej sile 8,0 i 9,0 dawały na starej skali niemal ten sam wynik – około 7,0 lub nieco więcej. Rewolucja momentu sejsmicznego W latach 70. XX wieku sejsmolodzy Hiroo Kanamori i Thomas Hanks wprowadzili skalę znaną jako magnituda momentu sejsmicznego. W przeciwieństwie do metody Richtera, która była tylko pomiarem amplitudy fali, magnituda momentu jest miarą samej przyczyny – fizycznej pracy wykonanej podczas pękania skał. Metoda ta ma kluczową zaletę – w przeciwieństwie do skali Richtera, nie ulega nasyceniu, czyli może rosnąć tak długo, jak długo rośnie trzęsienie ziemi. Pozwoliła ona precyzyjnie odróżnić trzęsienie 8,8 od 9,0, co ma kluczowe znaczenie dla szacowania ryzyka tsunami. Dziś, gdy USGS lub inne agencje podają „magnitudę trzęsień ziemi”, w większości przypadków dla silnych wstrząsów (powyżej 4,0) jest to właśnie magnituda momentu sejsmicznego, choć media najczęściej wciąż dodają „w skali Richtera”. Jest to naukowo niepoprawne, ale kulturowo i historycznie – całkowicie zrozumiałe. Najsilniejsze trzęsienia ziemi w nowożytnej historii W XX i XXI wieku nie brakowało tragicznych momentów, gdy skala została „przetestowana” do górnych wartości: Valdivia, Chile (1960 rok) – 9,5; Prince William Sound, Alaska (1964 rok) – 9,2; Sumatra, Indonezja (2004 rok) – 9,1; Tohoku, Japonia (2011 rok) – 9,1; Kamczatka, Rosja (1952 rok) – 9,0. Źródło: National Geographic Polska Nasz autor Artur Białek Dziennikarz i redaktor. Wcześniej związany z redakcjami regionalnymi, technologicznymi i motoryzacyjnymi. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o historii, kosmosie i przyrodzie, ale nie boi się żadnego tematu. Uwielbia podróżować, zwłaszcza rowerem na dystansach ultra. Zamiast wygodnego łóżka w hotelu, wybiera tarp i hamak. Prywatnie miłośnik literatury.
Nieznany uskok pod Podhalem. Spokojny region skrywa burzliwą historię
Karpaty Zachodnie przez lata uznawano za obszar bezpieczny sejsmicznie. Tymczasem nowe odkrycie naukowców pokazuje, że przeszłość regionu była znacznie bardziej burzliwa. W okolicach Brzegów na Podhalu zidentyfikowano nieznany wcześniej uskok tektoniczny. Jego parametry wskazują na bardzo silne wstrząsy w odległej przeszłości.
Karpaty Zachodnie były do tej pory postrzegane jako obszar stabilny sejsmiczne. Zapisy historyczne wspominają jedynie o umiarkowanych wstrząsach. Najsilniejsze z nich miały magnitudę około 5,6–5,7. To dość dużo, ale nie powodują one kataklizmów. Jednak prawda może wyglądać nieco inaczej. Kilka lat temu naukowcy zadokumentowali pęknięcie rozciągające się na długości ponad 50 km wzdłuż uskoku podtatrzańskiego na Słowacji. Oszacowali, że było ono związane z co najmniej jednym prehistorycznym trzęsieniem ziemi o magnitudzie 7. A to już całkiem sporo. W 2010 roku po takich wstrząsach zginęło na Haiti około 300 tysięcy ludzi. Teraz zespół naukowców z Uniwersytetu Śląskiego we współpracy badaczami z innych polskich ośrodków i Uniwersytetu w Jenie przeprowadził pierwsze w historii kompleksowe badania paleosejsmiczne w Kotlinie Podhalańskiej. Oznacza to, że poszukiwano śladów po bardzo dawnej aktywności tektonicznej. Pierwszym autorem publikacji na ten temat jest prof. Jacek Szczygieł z Wydziału Nauk Przyrodniczych UŚ. Zagadka krótkiej blizny na ziemi W okolicach Brzegów na Podhalu badacze natknęli się na coś, co przykuło ich uwagę. Był to nieznany im wcześniej uskok, nazwany przez nich uskokiem Brzegów, zlokalizowanym w rejonie miejscowości Brzegi, we wschodniej części Kotliny Podhalańskiej. W krajobrazie uskok ten wygląda jak ciągła, prostoliniowa krawędź morfologiczna o wysokości do 4 metrów, śledzona na dystansie około 3 kilometrów. Tego typu forma terenu – tzw. fault scarp – jest klasycznym wskaźnikiem powierzchniowego przemieszczenia uskoku podczas trzęsienia ziemi. Jak to wygląda w terenie? Uskok Brzegów jest widoczny jako wyraźna skarpa, która ma około 4 metrów wysokości i 3 kilometry długości. Choć forma ta jest ewidentnie widoczna, jej odkrycie i poprawne zidentyfikowanie jako uskoku tektonicznego wymagało zastosowania nowoczesnych technologii oraz przeprowadzenia prac ziemnych. Wyjątkowy uskok Aby rozwiązać tę zagadkę, z czym mają do czynienia, naukowcy wykorzystali dane skanowania laserowego – LiDAR. Pozwala ono bardzo precyzyjnie poznać ukształtowanie terenu, z bardzo dużą dokładnością. Dzięki temu możliwe jest wykrycie form terenowych niedostrzegalnych gołym okiem. Dlatego z tego narzędzi tak chętnie korzystają też archeolodzy. Następnie do akcji wkroczyła geofizyka, która pozwala zajrzeć pod powierzchnię bez kopania. Badania te ujawniły pionowe pęknięcie dokładnie pod skarpą. Ostatecznym dowodem był głęboki wykop. W jego ścianach badacze zobaczyli strefę uskokową. Pradziejowe wstrząsy Gdy naukowcy mieli już wszystkie potrzebne dane, użyli ich do „nakarmienia” modelu matematycznego, dzięki któremu ustalono wiek tego pęknięcia. Powstało ono prawdopodobnie od 10 do 50 tysięcy lat temu. To czasy późnego plejstocenu, gdy trwała jeszcze ostatnia epoka lodowcowa – dobiegła końca właśnie ok. 11 tysięcy lat temu. Kiedy ziemia pękła naprawdę Wyniki badań są fascynujące i nieco niepokojące. Uskok Brzegów to aktywna w przeszłości struktura tektoniczna. Podczas jednego lub kilku wydarzeń ziemia przesunęła się tam pionowo o 4 metry. Jeszcze bardziej imponujące jest przesunięcie poziome. Wyniosło ono od 9 do nawet 12 metrów. Blok skalny przesunął się w prawo i w dół. Takie ruchy wymagają ogromnej energii. Zazwyczaj pęknięcia powierzchni ziemi pojawiają się przy wstrząsach silniejszych niż 6,5 magnitudy i ten uskok jest zapewne ich świadectwem. A to już potężne trzęsienia ziemi. Odkrycie to udowadnia, że uskok w Brzegach jest częścią większej układanki. Wiąże się on z ruchem całych Alp, które napierają na Karpaty. Trzęsienia ziemi dziś. Czy jest się czego obawiać? Z ostatnich badań można wywnioskować, że zagrożenie dużymi wstrząsami w regionie Podhala i Tatr może być obecnie niedoszacowane. Naukowcy podkreślają, że zapisy historyczne, obejmujące jedynie ostatnie kilkaset lat, prawdopodobnie nie odzwierciedlają pełnego potencjału sejsmicznego Karpat Zachodnich Źródło: Geomorphology Nasz autor Szymon Zdziebłowski Dziennikarz naukowy i podróżniczy, z wykształcenia archeolog śródziemnomorski. Przez wiele lat był związany z Serwisem Nauka w Polsce PAP. Opublikował m.in. dwa przewodniki turystyczne po Egipcie, a ostatnio – popularnonaukową książkę „Wielka Piramida. Tajemnice cudu starożytności” o największej egipskiej piramidzie. Miłośnik niewielkich, lokalnych muzeów. Uwielbia długie trasy rowerowe, szczególnie te prowadzące wzdłuż rzek. Lubi poznawać nieznane zakamarki Niemiec, zarówno na dwóch kółkach, jak i w czasie górskiego trekkingu.
Dlaczego ziemia drży tam, gdzie nie powinna? Nowe badania rozwiązują naukowy paradoks
Trzęsienia ziemi mogą pojawić się w zupełnie niespodziewanych miejscach. Dzięki badaniom naukowców dowiedzieliśmy się właśnie, że pozornie spokojne uskoki z czasem „odzyskują moc”. To nie tylko ciekawostka geologiczna, ale potencjalne zagrożenie. W niektórych przypadkach człowiek sam może doprowadzić do katastrofy.
Trzęsienia ziemi związane są ściśle z uskokami. Są to pęknięcia w skorupie Ziemi. Uskoki mogą być nieaktywne przez miliony lat. Jednak gdy wokół takiego uskoku nagromadzi się zbyt duże naprężenie, a tarcie zostanie pokonane, nagły ruch wzdłuż uskoku uwalnia energię, co odczuwamy jako trzęsienie ziemi. Tradycyjnie geolodzy zakładali, że płytkie uskoki (te położone zaledwie kilka kilometrów pod ziemią) są z natury stabilne. W teorii, ruch na nich powinien je wzmacniać, co uniemożliwia powstanie trzęsienia ziemi. Badacze postanowili zweryfikować tę hipotezę. Wyniki opublikowano na łamach czasopisma „Nature Communications”. Skorupa ziemska pod lupą naukowców Eksperci z Uniwersytetu w Utrechcie wykorzystali do badań zaawansowane modele komputerowe. Naukowcy nie kopali w ziemi, lecz użyli modelowania obliczeniowego, aby rozwiązać zagadkę dynamikę uskoków. Modele objęły ogromne ramy czasowe. Symulacje były wyjątkowe, ponieważ ukazały procesy zachodzące na uskokach w dwóch skrajnie różnych skalach czasowych: od milionów lat (geologiczne „gojenie się” uskoku) do sekund (trzęsienie ziemi). Do modelu wprowadzono też działalność ludzi, bo i ona przyczynia się do trzęsień ziemi. Tarcia po milionach lat Naukowcy ustalili, że trzęsienia ziemi zdarzają się tam, gdzie nie powinny, bo uskoki położone płytko pod powierzchnią są co prawda nieaktywne tektonicznie przez tysiące do milionów lat, to powoli „goją się”. W ten sposób gromadzą znaczną, dodatkową „siłę”. Wzrasta tarcie statyczne. W ten sposób udało się rozwiązać sprzeczność w teorii geologicznej. To nagromadzenie siły na powierzchni uskoku jest kluczem do rozwiązania paradoksu, dlaczego nominalnie stabilne uskoki nagle stają się niestabilne i wywołują wstrząs. Co ciekawe, ustalono też, że działalność człowieka bywa „zapalnikiem” trzęsień ziemi. Wydobycie gazu czy magazynowanie energii dostarczają zewnętrznego bodźca, który popycha tak „uleczony” uskok do punktu krytycznego i uwalnia całą zgromadzoną siłę. Nie prowokuj Matki Ziemi Trzęsienie ziemi w danym miejscu, gdzie uskok jest dość płytko, jest zdarzeniem jednorazowym. Po tym, jak dodatkowa siła zostanie uwolniona, uskoki wracają do stabilnego stanu. Oznacza to, zdaniem badaczy, że ryzyko sejsmiczne drastycznie spada po pierwszym wstrząsie. Jakie można wyciągnąć wnioski z tej analizy? Należy rozważnie wybierać nowe lokalizacje dla wydobycia surowców. Zrozumienie mechanizmu „gojenia się” uskoków jest kluczowe w poszukiwaniu bezpiecznych lokalizacji dla wykorzystania energii geotermalnej i magazynowania energii. Źródło: Nature Communications Nasz autor Szymon Zdziebłowski Dziennikarz naukowy i podróżniczy, z wykształcenia archeolog śródziemnomorski. Przez wiele lat był związany z Serwisem Nauka w Polsce PAP. Opublikował m.in. dwa przewodniki turystyczne po Egipcie, a ostatnio – popularnonaukową książkę „Wielka Piramida. Tajemnice cudu starożytności” o największej egipskiej piramidzie. Miłośnik niewielkich, lokalnych muzeów. Uwielbia długie trasy rowerowe, szczególnie te prowadzące wzdłuż rzek. Lubi poznawać nieznane zakamarki Niemiec, zarówno na dwóch kółkach, jak i w czasie górskiego trekkingu.
Straszliwe trzęsienie ziemi w Afganistanie. Setki zabitych i tysiące rannych
Wciąż trwają poszukiwania zaginionych po niedzielnym trzęsieniu ziemi we wschodnim Afganistanie. Rośnie straszliwy bilans, a wiele rodzin rozpoczyna akcje ratunkowe na własną rękę.
Rząd talibów przekazuje przerażające statystyki: do tej pory mówi się o co najmniej 800 zabitych i niemal 3000 rannych. Trzęsienie ziemi o magnitudzie 6,0 w skali Richtera spustoszyło miasta w afgańskiej prowincji Kunar. Trzęsienie ziemi pustoszy Afganistan Wszystko zaczęło się w niedzielę późnym wieczorem. Epicentrum trzęsienia ziemi znajdowało się 27 kilometrów na wschód od miasta Dżalalabad w prowincji Nangahar. Jak donosi USGS – amerykańska agencja naukowo-badawcza zajmująca się badaniami w dziedzinie geologii, hydrologii, biologii i geografii – głębokość epicentrum wynosiła 8 kilometrów. Wiele wiosek w prowincji Kunar zostało doszczętnie zniszczonych. Mieszkańcy donoszą, że pod gruzami znajdują się tysiące ludzi – dzieci, młodzież, osoby dorosłe i starsze. Apelują o pomoc, bo sami nie są w stanie uratować swoich bliskich lub chociaż wyciągnąć zwłok. – Niestety, dzisiejsze trzęsienie ziemi spowodowało ofiary śmiertelne i zniszczenia mienia w niektórych naszych wschodnich prowincjach. Lokalni urzędnicy i mieszkańcy są obecnie zaangażowani w akcję ratunkową dla osób dotkniętych katastrofą. Zespoły wsparcia z centrum i pobliskich prowincji są również w drodze – poinformował w poniedziałek Zabihullah Mujahid, rzecznik Islamskiego Emiratu Afganistanu. Tymczasem mieszkańcy wiosek samodzielnie walczą o życie swoich bliskich. Nietrwała zabudowa przyczyną tragedii Niestety, przyczyną tragedii może być powszechny rodzaj zabudowy w biednym regionie Kunaru. Lokalni mieszkańcy stawiają na niskie konstrukcje z betonu i cegły, a w mniejszych wioskach jako budulec wykorzystuje się także błoto i drewno. Wiele chat wykonanych jest chałupniczo. Tego rodzaju zabudowa nie miała szans wytrzymać bliskiego, płytkiego trzęsienia ziemi. A to właśnie lokalizacja najbliżej powierzchni ziemi powoduje zwykle największe straty. Czy to koniec tragicznego bilansu? Niestety, liczba ofiar wciąż wzrasta. Od trzęsienia nie minęło jeszcze wiele czasu, a do niektórych regionów wciąż nie udało się dotrzeć służbom. Rzecznik rządu donosi, że dostęp do wielu wiosek jest utrudniony z powodu uszkodzonych dróg. Na miejsca tragedii docierają helikoptery z pomocą. Wiele społeczności jest odciętych od miast i szpitali. Eksperci z wielu organizacji pomocowych obawiają się dalszego pogłębienia już istniejącego w Afganistanie kryzysu humanitarnego. – To dodaje śmierć i zniszczenie do już istniejących wyzwań: pustoszącej suszy i przymusowego powrotu milionów Afgańczyków z sąsiednich krajów. Mam nadzieję, że społeczność darczyńców nie zawaha się wesprzeć działań pomocowych – apeluje na platformie X Filippo Grandi, Wysoki Komisarz Narodów Zjednoczonych ds. Uchodźców. Co najmniej 1,2 miliona Afgańczyków zostało zmuszonych do powrotu z Iranu i Pakistanu w tym roku. Drugie trzęsienie ziemi w Afganistanie Niedzielny wstrząs to drugie katastrofalne trzęsienie ziemi w Afganistanie w ciągu ostatnich dwóch lat. 7 października 2023 kraj spustoszyły drgania o magnitudzie 6,3, po których nastąpiło wiele wstrząsów wtórnych. ONZ podaje, że zginęło wtedy około 1500 osób, czyniąc je najtragiczniejszą katastrofą naturalną dotykającą Afganistan w ostatnich latach. Niestety, Międzynarodowy Komitet Ratowniczy podaje, że tegoroczny wstrząs może wywołać jeszcze większą lawinę potrzeb humanitarnych, niż miało to miejsce dwa lata temu. Źródło: UNHCR, phys.org, USGS Nasz autor Jonasz Przybył Redaktor i dziennikarz związany wcześniej m.in. z przyrodniczą gałęzią Wydawnictwa Naukowego PWN, autor wielu tekstów publicystycznych i specjalistycznych. W National Geographic skupia się głównie na tematach dotyczących środowiska naturalnego, historycznych i kulturowych. Prywatnie muzyk: gra na perkusji i na handpanie. Interesuje go historia średniowiecza oraz socjologia, szczególnie zagadnienia dotyczące funkcjonowania społeczeństw i wyzwań, jakie stawia przed nimi XXI wiek.
To ona odpowiada za trzęsienia ziemi w Portugalii. Naukowcy namierzyli szczelinę w pobliżu wybrzeża
Malownicza Portugalia to spokojne miejsce do życia i cudowny kierunek wakacyjny, jednak zaledwie 200 kilometrów od jej wybrzeża tyka prawdziwa bomba. Naukowcy namierzyli w płycie tektonicznej szczelinę, której zawdzięczamy zniszczenie Lizbony w 1755 roku i bardziej współczesny kataklizm z drugiej połowy XX wieku.
Zdarzają się rzadko, ale mają drastyczne konsekwencje. W nowożytnej historii Portugalii możemy wskazać dwa główne druzgocące trzęsienia ziemi, ale w przeszłości w regionie było ich prawdopodobnie więcej. Co trzęsie Portugalią, czym spowodowane są te wstrząsy i czy jest się czego bać? Naukowcy odkryli szczelinę, która powstawała niemal 5 mln lat temu. Trzęsienie ziemi w Portugalii Najbardziej katastrofalnym trzęsieniem ziemi, które dotknęło Portugalię, było to z 1755 roku – wstrząsy i następujące po nich tsunami zniszczyły Lizbonę i szacuje się, że spowodowały śmierć około 40 000 ludzi. Według naukowców było to jedno z najsilniejszych trzęsień w historii. Drugi kataklizm nadszedł w 1969 roku również za sprawą wywołanego ruchami sejsmicznymi tsunami. Tym razem uderzyło ono w południową część kraju, jednak – na szczęście – nie spowodowało tak rozległych zniszczeń jak w XVIII wieku. Zginęło 13 osób, a 80 zostało rannych. W przypadku pierwszego trzęsienia ziemi magnituda wynosiła 9 w skali Richtera, a drugiego 8. Szczelina na dnie oceanu Badacze z Uniwersytetu Lizbońskiego uważają, że szczelina tektoniczna odkryta przez nich na dnie Oceanu Spokojnego – zaledwie 200 kilometrów od wybrzeża kontynentalnej Portugalii – była odpowiedzialna za oba wstrząsy. Informację o swoim odkryciu portugalscy naukowcy opublikowali na łamach „Nature Geoscience”. Geolog Joao Duarte, współautor analiz, podkreśla trudność poszukiwań. Wskazuje na to, że dotychczas niezwykle trudno było znaleźć feralne rozwarstwienie płyt tektonicznych. Dlaczego? Wcześniejsze znane nauce rozwarstwienia są zwykle pionowe. Ta płyta rozwarstwiła się zaś poziomo w interesującym procesie znanym jako delaminacja. W tym miejscu płyta euroazjatycka podzieliła się na dwie części: dolna zapadła się niemal 200 kilometrów w kierunku płaszcza Ziemi, a górna pozostała bez zmian – to uniemożliwiło jej odnalezienie podczas zwykłego obserwowania dna. Napór płyty afrykańskiej (za sprawą którego powstały także zachwycające iberyskie pasma górskie) w powstałą szczelinę wywołuje wstrząsy, które są przyczyną tsunami. Jak szuka się szczelin tektonicznych? Naukowcy wykorzystali tomografię sejsmiczną oraz dokładną rejestrację dźwięku, za pomocą której nasłuchiwali występujących na dnia Atlantyku trzęsień. Dzięki temu udało im się zlokalizować miejsce, w którym prowadzili dalsze badania. Skupili się na abisalnej równinie Ferradura, a dokładnie na podwodnym masywie górskim Banco de Gorringe. To pozwoliło zarejestrować bardzo dużą liczbę niewielkich wstrząsów sejsmicznych w ukrytej szczelinie, która – jak sądzą – może być źródłem sejsmiczności w tym rejonie oceanu. Co nowego wiemy o trzęsieniach ziemi? Dzięki tego rodzaju analizom udaje nam dowiedzieć się coraz więcej na temat wstrząsów zachodzących na zachodzie Europy. To pozwoli lepiej przygotować się na przyszłe drgania, które niewątpliwie nastąpią. Oby pozostały jednak lekkimi pomrukami, tak jak ma to miejsce teraz. Źródło: Nauka w Polsce Nasz autor Jonasz Przybył Redaktor i dziennikarz związany wcześniej m.in. z przyrodniczą gałęzią Wydawnictwa Naukowego PWN, autor wielu tekstów publicystycznych i specjalistycznych. W National Geographic skupia się głównie na tematach dotyczących środowiska naturalnego, historycznych i kulturowych. Prywatnie muzyk: gra na perkusji i na handpanie. Interesuje go historia średniowiecza oraz socjologia, szczególnie zagadnienia dotyczące funkcjonowania społeczeństw i wyzwań, jakie stawia przed nimi XXI wiek.
Dlaczego trzęsienie ziemi na Kamczatce nastąpiło właśnie teraz, a tsunami było mniejsze, niż oczekiwano? Hipotezy sejsmologów
Trzęsienie ziemi z 29 lipca 2025 roku było jednym z najsilniejszych w historii, tymczasem wysokość fal tsunami i zniszczenia okazały się zaskakująco niewielkie. Naukowcy starają się zrozumieć, dlaczego.
Spis treści: Dlaczego tsunami było słabsze, niż się spodziewano? Silne trzęsienie dużo wcześniej od przewidywań Trzęsienie ziemi na Kamczatce z 29 lipca 2025 było jednym z najsilniejszych zarejestrowanych w historii. A jednak zarówno zniszczenia, jak i fale tsunami przez nie spowodowane okazały się mniejsze, niż oczekiwano. Trzęsienie o tej sile nie powinno też wystąpić w tak krótkim odstępie od tego z 1952 roku. Sejsmolodzy mają kilka hipotez, dlaczego tak się stało. Dlaczego tsunami było słabsze, niż się spodziewano? Formowanie się fal tsunami zależy bezpośrednio od ukształtowania dna morskiego. Nagle przesuwające się w czasie trzęsienia ziemi obszary dna morskiego powodują przemieszczenie się gigantycznych mas wody we wszystkich kierunkach, co skutkuje powstaniem fal tsunami. Ich dalsza wędrówka uzależniona jest od wielu czynników, m.in. interakcji z normalnymi falami wywołanymi wiatrem, pływami i ukształtowaniem dna morskiego oraz linii brzegowej. W porównaniu z niszczącymi trzęsieniami ziemi z lat 2007 na Sumatrze i 2011 w Japonii epicentrum na Kamczatce było zlokalizowane nieco głębiej – około 20,7 km pod powierzchnią dna morskiego. To zaowocowało mniej gwałtownym, mniej pionowym i bardziej rozproszonym przemieszczaniem się mas wody uniesionych przez ruchy tektoniczne. Poza tym – im dalej od centrum, tym bardziej energia fali słabnie, wytracając się podczas podróży po oceanie. Nie bez znaczenia jest też fakt, że Kamczatka to region słabo zaludniony, więc siłą rzeczy ucierpiało tam mniej ludzi i budynków. Silne trzęsienie dużo wcześniej od przewidywań Kamczatka to region częstych trzęsień ziemi, spowodowanych przez dwie ścierające się olbrzymie płyty tektoniczne: pacyficzną i północnoamerykańską. Zajmująca się monitoringiem trzęsień ziemi amerykańska instytucja United States Geological Survey (USGS) twierdzi, że podczas lipcowego zdarzenia jedna z płyt tektonicznych nagle podniosła się, ścierając się z drugą. Duży fragment skorupy ziemskiej znajdujący się nad aktywnym uskokiem nagle przesunął się w górę ponad inny blok, znajdujący się poniżej uskoku. W tym przypadku linia uskoku pękła na długości kilku setek kilometrów w ciągu kilku sekund, uwalniając energię równą około 240 milionom ton trotylu. Tak duży ruch musiał spowodować trzęsienie o wielkiej sile. A jednak sejsmolodzy uważali, że coś takiego nie ma prawa teraz nastąpić. Zwykle silne trzęsienia ziemi na jednym obszarze, nawet najbardziej aktywnym sejsmicznie, zachodzą w znacznie dłuższych odstępach czasu. A na Kamczatce ostatnie, o magnitudzie 9,0, było całkiem niedawno, bo w 1952 roku. Przerwa trwająca kilka dekad może wprawdzie wydawać się długa – ale nie dla tak silnych trzęsień. Jak mówi Harold Tobin z Sieci Sejsmicznej Północno-Zachodniego Pacyfiku przy Uniwersytecie Waszyngtońskim, między podobnymi zdarzeniami zwykle następuje stopniowe narastanie naprężeń w płytach tektonicznych trwające nawet kilka stuleci. Krótki odstęp czasu między dwoma megatrzęsieniami na Kamczatce sugeruje, że naprężenia mogą narosnąć w stosunkowo krótkim czasie. I na razie badacze nie są pewni, jak do tego dochodzi. – Czy przewidywałbym kolejne tak silne zdarzenie w tym miejscu po kilku dekadach? Raczej nie – kwituje Harold Tobin. Źródło: National Geographic, Science Alert Nasza autorka Magdalena Rudzka Dziennikarka „National Geographic Traveler" i „Kaleidoscope". Przez wiele lat również fotoedytorka w agencjach fotograficznych i magazynach. W National-Geographic.pl pisze przede wszystkim o przyrodzie. Lubi podróże po nieoczywistych miejscach, mięso i wino.
Wulkany, rowy tektoniczne, Pacyficzny Pierścień Ognia, ale i dziewicza przyroda – Kamczatka to geograficzna osobliwość
Leżąca na styku dwóch płyt tektonicznych Kamczatka to obszar o wyjątkowej aktywności sejsmicznej i wulkanicznej. W tej trudno dostępnej części Rosji można znaleźć zarówno geologiczne cuda, jak i niemal dziewiczą przyrodę.
Spis treści: Wulkany Kamczatki Tektonika i trzęsienia ziemi Pacyficzny Pierścień Ognia Przyroda Kamczatki Regularnie nawiedzają ją trzęsienia ziemi i nic dziwnego. Kamczatka to unikatowy półwysep, położony w jednym z najbardziej aktywnych sejsmicznie regionów świata. Pozostaje też oazą dzikiej przyrody, zachowaną głównie dzięki trudnemu dostępowi, ale i tworzonym tam rezerwatom. Wulkany Kamczatki Kamczatka to jedno z najbardziej wulkanicznie aktywnych miejsc na Ziemi. Na półwyspie znajdują się setki kominów wulkanicznych i około 30 czynnych wulkanów. Najwyższy szczyt Kamczatki (4750 m n.p.m), a przy okazji najbardziej aktywny wulkan Eurazji to Kluczewska Sopka. W 1996 roku pięć obszarów wulkanicznych Kamczatki zostało wpisanych na listę światowego dziedzictwa kulturowego UNESCO. Kamczackie wulkany, choć trudno dostępne, są obiektem badań naukowców z całego świata oraz coraz popularniejszym celem wypraw miłośników dzikiej przyrody i ekstremalnych zjawisk geologicznych. Tektonika i trzęsienia ziemi Kamczatka leży na styku dwóch potężnych płyt tektonicznych – pacyficznej i północnoamerykańskiej. Proces ścierania się płyt generuje olbrzymie naprężenia w skorupie ziemskiej, które manifestują się w postaci trzęsień ziemi. Kamczatka doświadcza ich regularnie, a niektóre z nich osiągają siłę przekraczającą 7 stopni w skali Richtera. W 1952 roku trzęsienie o magnitudzie 9,0 wywołało potężne tsunami, które dotarło aż do wybrzeży Hawajów. Z podobnym mieliśmy do czynienia 29 lipca 2025. Wzdłuż wschodniego wybrzeża półwyspu ciągnie się Rów Kurylsko-Kamczacki – głęboki na ponad 10 kilometrów fragment dna Pacyfiku. To jedno z najgłębszych miejsc na Ziemi i granica między płytami tektonicznymi, gdzie płyta pacyficzna wsuwa się pod kontynentalną. Pacyficzny Pierścień Ognia Kamczatka jest częścią tzw. Pacyficznego Pierścienia Ognia – ogromnego pasa aktywności wulkanicznej i sejsmicznej otaczającego Ocean Spokojny. To właśnie w tym obszarze znajduje się ponad 75% wszystkich aktywnych wulkanów świata i występuje ponad 90% wszystkich trzęsień ziemi – od Nowej Zelandii, przez Filipiny, Japonię, Kamczatkę, Alaskę, Amerykę Środkową, aż po Andy w Ameryce Południowej. Przyroda Kamczatki Kamczatka to również jeden z najbardziej dziewiczych i zróżnicowanych przyrodniczo regionów świata. Wulkany, gejzery, gorące źródła, lodowce, rzeki pełne łososi i niedostępne lasy tajgi tworzą unikatowy ekosystem. Na półwyspie żyje ponad 18 tysięcy niedźwiedzi brunatnych – to jedno z największych ich skupisk na świecie. Występuje tu najwięcej na świecie gatunków ryb łososiowatych, określanych wspólnie jako łososie pacyficzne. Kamczatka jest też domem dla setek gatunków ptaków, w tym orłów przednich i bielików, oraz ssaków morskich, takich jak uchatki, morsy i wiele gatunków wielorybów. Dzięki ograniczonemu dostępowi i surowemu klimatowi, przyroda Kamczatki pozostała względnie nienaruszona przez człowieka. Najważniejsze rezerwaty przyrody na Kamczatce to: Kronocki Rezerwat Biosfery z Doliną Gejzerów i wulkanem Kronocka Sopka, Komandorski Rezerwat Przyrody obejmujący Wyspy Komandorskie i otaczające je morze oraz Rezerwat Koriacki, chroniący morskie i lądowe ekosystemy na północy półwyspu. Nasza autorka Magdalena Rudzka Dziennikarka „National Geographic Traveler" i „Kaleidoscope". Przez wiele lat również fotoedytorka w agencjach fotograficznych i magazynach. W National-Geographic.pl pisze przede wszystkim o przyrodzie. Lubi podróże po nieoczywistych miejscach, mięso i wino.
Szokujące proroctwo z Japonii. Czy Baba Wanga przewidziała kataklizm w Azji?
Ryo Tatsuki, nazywana „Nową Babą Wangą”, w jednej ze swoich książek przepowiedziała, że w lipcu 2025 roku Japonię może nawiedzić gigantyczne tsunami. Czy rysowniczka przewidziała nadchodzące wydarzenia?
Spis treści: Przepowiednia z mangi a turystyka Trzęsienia ziemi w Japonii W nocy z 29 na 30 lipca 2025 roku trzęsienie ziemi o magnitudzie 8,7 nawiedziło rosyjski półwysep Kamczatka. To jedno z najsilniejszych wstrząsów w nowożytnej historii. W wyniku zjawiska na Pacyfiku pojawiły się fale tsunami, które miejscami osiągały nawet cztery metry wysokości. Ostrzeżenia przed tsunami wydano także dla wybrzeży Japonii. Wzbudziło to szczególne emocje ze względu na przepowiednię z mangi, która kilka miesięcy wcześniej obiegła media. Przepowiednia z mangi a turystyka Japończycy są przyzwyczajeni do ryzyka wstrząsów sejsmicznych. Ostatnio widmo trzęsienia ziemi wzbudza jednak większe emocje niż zazwyczaj. Powodem jest komiks wydany w 1999 r. Manga autorstwa Ryo Tatsuki zyskała rozgłos po tym, jak fani zauważyli, że jej bohaterka przewidziała wielkie trzęsienie ziemi z marca 2011 roku. Tak, to samo, które wywołało tsunami. Tymczasem w 2021 roku Tatsuki opublikowała wersję kompletną mangi, w której zapowiedziała kolejne wielkie trzęsienie – na 5 lipca 2025 r. Sejsmolodzy podkreślają, że przewidzenie konkretnej daty trzęsienia ziemi jest niemożliwe, ale rzekoma przepowiednia i tak wywołała niepokój zarówno wśród Japończyków, jak i podróżnych. Według biura podróży WWPKG z Hongkongu, w czasie świąt wielkanocnych liczba rezerwacji do Japonii spadła aż o połowę. Podobne tendencje notuje się w Tajlandii i Wietnamie, gdzie media społecznościowe są zalewane ostrzeżeniami i teoriami o katastrofie. Eksperci mówią o tzw. efekcie proroctwa, czyli samospełniającej się przepowiedni napędzanej viralowym strachem. Sama Ryo Tatsuki przyznaje, że cieszy ją zwiększanie świadomości w temacie zagrożeń naturalnych. Jednocześnie apeluje, by „nie dawać się nadmiernie ponieść wizjom” i opierać decyzje na wiedzy naukowej. Trzęsienia ziemi w Japonii Japonia od dawna znajduje się w strefie wysokiego ryzyka sejsmicznego. W styczniu 2024 roku rząd ostrzegł, że istnieje wysokie prawdopodobieństwo wystąpienia silnego trzęsienia ziemi w rejonie Rowu Nankai w ciągu najbliższych 30 lat. To zagrożenie jest jednak znane od dekad i nie wiąże się z żadną konkretną datą. Ważne jest jednak, że Japonia jest też jednym z najlepiej przygotowanych krajów na świecie, jeśli chodzi o reagowanie na trzęsienia ziemi. Budynki spełniają najwyższe standardy bezpieczeństwa, a systemy wczesnego ostrzegania działają wzorowo. Nie wszyscy dają się ponieść histerii. Mimo obaw Japonia i tak przeżywa turystyczny boom. W pierwszym kwartale 2025 roku kraj kwitnącej wiśni odwiedziło rekordowe 10,5 miliona osób. Z samego Hongkongu przyjechało prawie 650 tysięcy turystów. Nie trzeba rezygnować z marzeń o podróży do Japonii. Mimo realnych zagrożeń geologicznych, kraj pozostaje bezpiecznym celem podróży. Zawsze warto jednak śledzić komunikaty sejsmologiczne. Źródło: CNN Nasz autor Mateusz Łysiak Dziennikarz podróżniczy, rowerzysta, górołaz. Poza szlakiem amator kuchni włoskiej, popkultury i języka hiszpańskiego.
Co wywołuje trzęsienie ziemi? Czy można przewidzieć jego występowanie?
Według definicji trzęsienie ziemi to gwałtowne rozładowanie naprężeń w skorupie ziemskiej połączone z ruchem warstw skalnych. Zwykle wywołane jest globalnymi ruchami płyt tektonicznych i wulkanizmem, choć coraz częstsze są trzęsienia ziemi wywołane działalnością człowieka. Trzęsienia ziemi są wyjątkowo nieprzewidywalne i mogą zabić ogromną liczbę ludzi w krótkim czasie.
Spis treści: Uwolniona energia Pierścień ognia Działalność człowieka Trzęsienia ziemi i tsunami Nieco ponad dwa lata temu, w lutym 2023 roku, w południowo-wschodniej Turcji oraz w Syrii, na granicy płyt tektonicznych anatolijskiej i arabskiej, doszło do trzęsienia ziemi, które pochłonęło niemal 60 tysięcy ofiar. A choć wydarzenie było gigantyczną katastrofą, którą pogłębiły jeszcze panująca wówczas zima oraz zniszczenia wojenne w Syrii, to niektóre trzęsienia ziemi potrafią pochłonąć nawet 250 tysięcy istnień. Uwolniona energia Przełom w rozumieniu zjawiska trzęsień ziemi przyniosła sejsmologia – nauka, która od początku XX wieku bada wszystkie aspekty trzęsień, ich przyczyny, przebieg i skutki. Dzięki sejsmologii wiemy, że trzęsienia ziemi powstają, gdy energia sprężysta zgromadzona w skorupie ziemskiej przez lata nagle uwalnia się podczas przemieszczenia skał wzdłuż uskoku. Uwalniająca się w ten sposób energia w około 20–30% rozchodzi się w postaci fal sejsmicznych. Część z tych fal dociera na powierzchnię Ziemi w postaci niszczących fal powierzchniowych. Pozostała część energii zamienia się w ciepło lub trwałe deformacje skał. <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/56-sekund-ktore-wywrocily-domy-i-zycie-nepalczykow-do-gory-nogami-reportaz-z-nepalu-dotknietego-trzesieniem-a306d16.jpeg" width="1024" height="683" alt="56 sekund, które wywróciły domy i życie Nepalczyków do góry nogami. Reportaż z Nepalu dotkniętego trzęsieniem" title="56 sekund, które wywróciły domy i życie Nepalczyków do góry nogami. Reportaż z Nepalu dotkniętego trzęsieniem" /> Miejsce, w którym zapoczątkowane zostało uwalnianie energii zgromadzonej na linii uskoku nazywamy ogniskiem trzęsienia ziemi. Jest to punkt czysto teoretyczny, ponieważ faktycznie energia wstrząsu rozładowuje się zawsze na pewnej powierzchni uskoku. Bezpośrednio nad ogniskiem wstrząsu znajduje się tzw. epicentrum. Jest to punkt, gdzie fale sejsmiczne rozchodzące się z ogniska we wszystkich kierunkach najszybciej osiągając powierzchnię. Zazwyczaj właśnie w epicentrum fale posiadają największą siłę niszczącą i najsilniej wprawia podłoże w wibracje. Intensywność wstrząsów w dużej mierze zależy od uwarunkowań geologicznych i rodzaju podłoża, Jeżeli zamieszkany obszar znajduje się np. na terenie bagnistym, może to znacznie zintensyfikować drgania. Natomiast falą sejsmiczną nazywamy pojedynczą falę wibracji, w jakiej nagromadzona energia jest uwolniona w trakcie ruchów mas skalnych na linii uskoku. Prędkość rozchodzenia się fal zależy od rodzaju podłoża i fali. Pierścień ognia Trzęsienia ziemi mają różny charakter w zależności od rodzaju uskoku. W uskokach przesuwczych skały przesuwają się względem siebie poziomo. W uskokach normalnych fragment skały nad uskokiem przemieszcza się w dół, a w uskokach odwrotnych – w górę. Ruchy te mogą obejmować kilka, kilkadziesiąt, a nawet kilkaset kilometrów uskoku. Przykładem jest słynne trzęsienie ziemi w San Francisco w 1906 roku, kiedy to wzdłuż uskoku San Andreas doszło do przemieszczenia o długości 430 kilometrów i przesunięcia terenu nawet o 6 metrów. Najaktywniejszym obszarem sejsmicznym świata jest tzw. „Pierścień Ognia”, czyli okolice Oceanu Spokojnego – od Nowej Zelandii i Japonii, przez Alaskę, po zachodnie wybrzeża obu Ameryk. To właśnie tam dochodzi do około 80% wszystkich uwolnień energii sejsmicznej. Drugim ważnym pasem jest pas alpejsko-himalajski, ciągnący się od Morza Śródziemnego przez Azję aż po Indonezję, odpowiedzialny za około 15% światowej aktywności sejsmicznej. Inne aktywne strefy znajdują się wzdłuż grzbietów oceanicznych i rowów ryftowych, m.in. w Oceanie Atlantyckim, Indyjskim i Arktycznym. Poza trzęsieniami o podłożu tektonicznym, istnieją również trzęsienia wulkaniczne, które powstają w związku z aktywnością magmy pod wulkanami. Choć ich źródłem jest często ruch płynnych mas skalnych lub gazów pod ciśnieniem, ich mechanizm bywa podobny do trzęsień tektonicznych – również polega na nagłym przemieszczeniu skał. W rzeczywistości zarówno trzęsienia wulkaniczne, jak i tektoniczne, mają wspólne tło geologiczne – są skutkiem ruchów płyt tektonicznych. Działalność człowieka Trzęsienia ziemi mogą być również wywoływane przez działalność człowieka. Przykładami są głębokie wiercenia i wstrzykiwanie płynów przy szczelinowaniu, podziemne próby jądrowe, wydobycie surowców, a także zalewanie ogromnych zbiorników wodnych. W przypadku zbiorników zaporowych dochodzi czasem do zjawiska tzw. sejsmiczności indukowanej – ciśnienie wywierane przez wodę może być wystarczające, by uruchomić uskoki, które były już bliskie pęknięcia. Znane przypadki to m.in. zapory Hoover w USA, Asuańska w Egipcie, Kariba na granicy Zimbabwe i Zambii czy Koyna w Indiach, gdzie po napełnieniu zbiorników doszło do wzrostu liczby lokalnych trzęsień. Trzęsienia ziemi mają też zróżnicowane skutki. Mogą powodować zmiany w rzeźbie terenu – przemieszczenia wzdłuż uskoków, zapadnięcia gruntu, osuwiska, wypływy błotne czy zmiany w przepływie wód gruntowych. Często prowadzą też do zniszczeń infrastruktury – budynków, mostów, kolei, rurociągów. Szczególnie narażone są konstrukcje wzniesione na miękkich osadach, które wzmacniają fale sejsmiczne. Trzęsienia ziemi mogą również powodować zjawiska akustyczne i świetlne – niskie dźwięki podobne do przejazdu pociągu oraz błyski w atmosferze, będące efektem elektrycznym. Trzęsienia ziemi i tsunami Jednym z najbardziej tragicznych skutków trzęsień ziemi są tsunami – fale morskie o ogromnej długości i energii, powstające na skutek nagłego przemieszczenia dna oceanicznego. Choć potocznie nazywane falami pływowymi, nie mają one związku z działaniem Księżyca czy Słońca. Tsunami mogą rozprzestrzeniać się przez całe oceany i uderzać w wybrzeża z ogromną siłą, niosąc spustoszenie. Najbardziej niszczycielskie tsunami w historii miało miejsce 26 grudnia 2004 roku po trzęsieniu ziemi u wybrzeży Sumatry – zginęło wówczas ponad 200 tysięcy ludzi w Azji i Afryce. Choć każdego roku na całym świecie notuje się około 50 tysięcy trzęsień ziemi odczuwalnych bez użycia instrumentów, tylko około 100 z nich jest na tyle silnych, by powodować poważne zniszczenia. Wstrząsy o naprawdę katastrofalnej sile zdarzają się średnio raz do roku. W ciągu dziejów ludzkości trzęsienia ziemi doprowadziły do śmierci milionów ludzi i nieobliczalnych strat materialnych, a ich badanie i monitorowanie pozostaje jednym z najważniejszych wyzwań współczesnych nauk o Ziemi. Nasza autorka Ewelina Zambrzycka-Kościelnicka Dziennikarka i redaktorka zajmująca się tematyką popularnonaukową. Pisze przede wszystkim o eksploracji kosmosu, astronomii i historii. Związana z Centrum Badań Kosmicznych PAN oraz magazynami portali Gazeta.pl i Wp.pl. Ambasadorka Śląskiego Festiwalu Nauki. Współautorka książek „Człowiek istota kosmiczna”, „Kosmiczne wyzwania” i „Odważ się robić wielkie rzeczy”.
Trzęsienie ziemi w Hiszpanii – czy drugi najpopularniejszy kraj Europy jest bezpiecznym kierunkiem?
Silne trzęsienie ziemi nawiedziło hiszpańską Almeríę, wzbudzając niepokój wśród turystów i mieszkańców. Wstrząsy o sile 5,5 w skali Richtera wywołały jednak niewielkie zniszczenia i nikt nie został ranny. Trzęsienia ziemi w Hiszpanii zdarzają się regularnie i prawie zawsze są niezbyt silne – w przeciwieństwie do tych w Turcji czy we Włoszech.
Spis treści Najsilniejsze od lat trzęsienie ziemi w Hiszpanii Czy Hiszpania jest bezpieczna? Ranek 14 lipca 2025 roku mieszkańcy i turyści w hiszpańskiej prowincji Almeria zapamiętają na długo. Region nawiedziło silne trzęsienie ziemi o sile 5,4-5,5 w skali Richtera. Epicentrum znajdowało się na Morzu Alborańskim, około 30 kilometrów od wybrzeży prowincji Almería. Źródło wstrząsów znajdowało się na niewielkiej głębokości – około 3 kilometrów, co spowodowało że były wyraźnie odczuwalne na powierzchni. Najsilniejsze od lat trzęsienie ziemi w Hiszpanii Trzęsienie dotknęło wiele miast Andaluzji, w tym znane turystyczne kurorty i słynące z zabytków miejscowości: Almeríę, Roquetas, Granadę, Malagę i Alicante. Wstrząsy trwały kilka sekund, a mieszkańcy opisywali je jako nagłe drgania i wibracje przypominające przejazd ciężkiego pojazdu. Choć nie odnotowano ofiar, trzęsienie spowodowało lokalne szkody: na lotnisku w Almeríi zawalił się fragment sufitu w kawiarni, a w salonie samochodowym w Huércal de Almería popękały ściany. Ogłoszono ostrzeżenia przed falą tsunami, które jednak szybko odwołano. Sejsmolodzy odnotowali też ponad 30 wstrząsów wtórnych, z których najsilniejszy osiągnął magnitudę 3,4. Władze zapewniły, że sytuacja jest monitorowana, a służby ratunkowe pozostają w gotowości w związku z możliwością dalszych wstrząsów wtórnych. Region trzęsienia to Andaluzja – turystyczne serce Hiszpanii. Prowincja Almería to jeden z bardziej autentycznych i dzikich jej fragmentów. Słynie z nadmorskiego Parku Naturalnego Cabo de Gata-Níjar, pełnego ustronnych zatoczek i dzikich plaże, idealnego do nurkowania i wędrówek. To właśnie tam znalazło się epicentrum trzęsienia. Czy Hiszpania jest bezpieczna? Region Morza Alborańskiego (części Morza Śródziemnego) leży na styku płyt tektonicznych: afrykańskiej i euroazjatyckiej, co czyni go umiarkowanie aktywnym sejsmicznie. Trzęsienia ziemi o podobnej sile nawiedzają Hiszpanię dość regularnie – poprzednie wydarzyły się w latach 2021, 2016, 2011, 2010 i 2005. Żadne nie wywołało poważnych szkód ani ofiar wśród ludzi. 5,5 w skali Richtera oznacza, że wstrząsy są wyraźnie odczuwalne, ale powodują bardzo niewielkie (lub żadne) zniszczenia. Warto wiedzieć, że styk dwóch wielkich płyt tektonicznych dużo częściej powoduje trzęsienia ziemi w innych popularnych wśród turystów krajach: Grecji, Turcji, Włoszech czy na Cyprze. Średnio siła wstrząsów w Turcji jest większa niż w Hiszpanii – regularnie zdarzają się tam trzęsienia o magnitudzie powyżej 6, czyli mogące już spowodować znaczne zniszczenia. W ciągu ostatnich 25 lat było ich aż 15. Włochy też są bardziej niż Hiszpania narażone na te kataklizmy, choć nie aż tak jak Turcja. Trzęsień o sile powyżej 6 było tam od 2000 roku 5. Źródło: The Independent, Spain.info Nasza autorka Magdalena Rudzka Dziennikarka „National Geographic Traveler" i „Kaleidoscope". Przez wiele lat również fotoedytorka w agencjach fotograficznych i magazynach. W National-Geographic.pl pisze przede wszystkim o przyrodzie. Lubi podróże po nieoczywistych miejscach, mięso i wino.
Poranny wstrząs obudził Dolny Śląsk. Okazało się, że to nie trzęsienie ziemi
Poranne drżenie ziemi zaskoczyło mieszkańców Dolnego Śląska. Wstrząsy były wyraźnie odczuwalne w Lubinie, Głogowie i Żukowicach, a pierwsze doniesienia sugerowały naturalne trzęsienie ziemi. Jak się jednak okazało, winowajcą był człowiek.
Spis treści: Trzęsienie ziemi czy coś innego? Dlaczego na Dolnym Śląsku drży ziemia? Trzęsienia ziemi w Polsce Trzęsienia ziemi są dość częstym zjawiskiem w wielu miejscach na świecie, np. w Peru. Częstotliwość wstrząsów wynika z ruchów płyt tektonicznych oraz aktywności wulkanicznej. W Polsce nie mamy warunków sprzyjających trzęsieniom, jednak sejsmolodzy co jakiś czas informują o pojedynczych przypadkach. Na początku tego tygodnia ogólnopolskie poinformowały o podziemnych wstrząsach w regionie Dolnego Śląska. Trzęsienie ziemi czy coś innego? W poniedziałek, 19 maja, w godzinach porannych (około 5:46) mieszkańcy południowo-zachodniej Polski odczuli wstrząsy sejsmiczne. Epicentrum znajdowało się około 14 kilometrów na północ od Lubina w województwie dolnośląskim. Według danych Służby Geologicznej Stanów Zjednoczonych, magnituda zjawiska wyniosła 4,1. Z kolei Europejsko-Śródziemnomorskie Centrum Sejsmologiczne oszacowało magnitudę na 3,5. Początkowe doniesienia sugerowały naturalne trzęsienie ziemi. Dalsze analizy wykazały jednak, że wstrząsy były wynikiem działalności człowieka. Artur Newecki, rzecznik KGHM Polska Miedź SA, poinformował, że o tej samej godzinie w Zakładach Górniczych Lubin przeprowadzono planowane roboty strzałowe w oddziale G-7, rejonie GG-1. Właśnie to spowodowało wstrząs o energii 1,4 E7J, określany jako tzw. siódemka górnicza. W momencie zdarzenia w rejonie nie przebywała żadna załoga. Nie było więc zagrożenia życia dla pracowników. Roboty strzałowe są standardową praktyką w górnictwie. Polega ona na wykorzystaniu materiałów wybuchowych do kruszenia skał i przygotowywania terenu pod dalsze prace. W regionach o intensywnej eksploatacji surowców mineralnych, takich jak Dolny Śląsk, takie działania są dosyć częste. – W rejonie Lubina występują wyłącznie wstrząsy indukowane. Nie odnotowuje się tam naturalnych zjawisk sejsmicznych. Działa tam kilka kopalni, które wydobywają rudę miedzi z głębokości ok. 800 metrów. Rocznie generują one tysiące zjawisk sejsmicznych (w sumie około tysiąca rocznie), z czego średnio 2–3 miesięcznie są odczuwalne na powierzchni – wyjaśnia w rozmowie z National Geographic Polska prof. Grzegorz Lizurek, sejsmolog z Instytutu Geofizyki Polskiej Akademii Nauk. Dlaczego na Dolnym Śląsku drży ziemia? Wstrząsy były odczuwalne nie tylko w Lubinie, ale także w miejscowościach takich jak Żukowice i Głogów. Mieszkańcy opisali poranne wstrząsy jako wyraźnie odczuwalne, choć krótkotrwałe. Różnice w danych dotyczących magnitudy zjawiska mogą wynikać z różnych metod pomiarowych stosowanych przez instytucje. Dolny Śląsk, a zwłaszcza okolice Lubina, to serce polskiego przemysłu miedziowego. Działalność górnicza jest tam nieodłącznym elementem życia. Poniedziałkowe wstrząsy nie są powodem niepokoju. Warto jednak pamiętać o wpływie działalności człowieka na środowisko i konieczności monitorowania skutków takich działań. To dotyczy w szczególności regionów, w których surowce naturalne są intensywnie eksploatowane. – Z punktu widzenia bezpieczeństwa infrastruktury, te wstrząsy są raczej umiarkowanym zagrożeniem. Dotąd nie zdarzyło się, by w wyniku wstrząsu zawalił się budynek. Jednak mogą one powodować szkody, na przykład odkształcenia szybów wind czy pęknięcia ścian. Zarówno kopalnie, jak i władze lokalne podejmują działania, by wstrząsy były jak najmniej uciążliwe. W kopalniach działa system ciągłego monitoringu zagrożeń sejsmicznych. Czasami, gdy zidentyfikuje się trudny fragment do eksploatacji, wykonuje się prewencyjne strzelania odprężające, aby zminimalizować ryzyko poważniejszych wstrząsów zagrażających górnikom – mówi prof. Lizurek. Czy w takim razie powtarzające się wstrząsy indukowane mogą aktywować naturalne uskoki tektoniczne? Okazuje się, że jest to możliwe. Muszą jednak zostać spełnione dwa warunki. – Po pierwsze, w danym miejscu musi występować naturalna aktywność sejsmiczna i istnieć uskok aktywny tektonicznie. Wtedy działalność górnicza może przyczynić się do jego „odblokowania” i wywołać większe zjawisko. Tego typu sytuacje miały miejsce w Górnośląskim Zagłębiu Węglowym, gdzie głębiej zlokalizowane wstrząsy związane były z uskokami tektonicznymi, które zostały odciążone przez działalność górniczą – wyjaśnia sejsmolog. Trzęsienia ziemi w Polsce Mimo że Polska nie leży na styku płyt tektonicznych, w naszym kraju sporadycznie występują naturalne trzęsienia ziemi. – W Polsce naturalne trzęsienia ziemi występują przede wszystkim na Podhalu oraz na Dolnym Śląsku, zwłaszcza w rejonie Pienińskiego Pasa Skałkowego. To obszary, gdzie przebiegają głębokie struktury geologiczne i uskoki tektoniczne, które mogą być źródłem naturalnej aktywności sejsmicznej – tłumaczy prof. Stanisław Lasocki, geofizyk z Instytut Geofizyki Polskiej Akademii Nauki. Najsilniejsze naturalne trzęsienie ziemi w XXI wieku w Polsce odnotowano 19 listopada 2004 w Żywcu. Mowa o magnitudzie 4,5. Wstrząsy były wówczas odczuwalne w Krakowie, Katowicach, a nawet we Wrocławiu. Dwa lata wcześniej, w czerwcu 2002 roku, ziemia zatrzęsła się na Podhalu w okolicach Rabki. Rodzi się więc pytanie, czy naszym kraju istnieje realne zagrożenie silnym, naturalnym trzęsieniem ziemi, które mogłoby spowodować poważne szkody infrastrukturalne? Prof. Lasocki tłumaczy, że zabudowy miejskiej czy sieci energetycznych takie zagrożenie jest minimalne. – Jednak w przypadku infrastruktury krytycznej, jak np. elektrownie czy strategiczne obiekty przemysłowe, ryzyko, choć niewielkie, musi być brane pod uwagę – dodaje. W związku z tym prowadzi się szczegółowe analizy i oceny sejsmicznego zagrożenia takich obiektów. Ma to szczególne znaczenie w kontekście programu rozwoju energetyki jądrowej, ponieważ nawet niewielkie zjawiska mogą mieć poważne skutki finansowe. Dlatego dąży się do utrzymania poziomu ryzyka na możliwie najniższym poziomie. Źródło: National Geographic Polska Nasz autor Mateusz Łysiak Dziennikarz podróżniczy, rowerzysta, górołaz. Poza szlakiem amator kuchni włoskiej, popkultury i języka hiszpańskiego.
Kataklizm sprzed 3800 lat. Trzęsienie ziemi, które zmieniło historię ludzkości​
Największe trzęsienie ziemi w historii nie tylko wstrząsnęło ziemią, ale i zmieniło krajobraz naszej planety na całe wieki. Magnituda wstrząsu wynosiła aż 9,5 stopnia w skali Richtera. Nowe badania ujawniają skalę tej katastrofy i jak bardzo to naturalne wydarzenie wpłynęło na historię ludzkości.
W tym artykule: Do historycznego trzęsienia ziemi doszło ponad 3800 lat temu w północnym Chile Nikt nie spodziewał się, że w tym regionie może dochodzić do tak dużej aktywności sejsmicznej Dowody na olbrzymi wstrząs odnaleziono daleko w głębi lądu Naukowcy chcą sprawdzić, czy może w przyszłości dojść do podobnego wstrząsu Trzęsienia ziemi to często ogromne zagrożenie dla ludzi. Dotychczas uważano, że najsilniejszym w historii było to w południowym Chile w 1960 roku. Uważa się je za największy wstrząs tektoniczny w historii pomiarów sejsmicznych. Miało magnitudę 9,5 (magnituda to odpowiednik dawniej używanej skali Richtera). Zginęło wówczas nawet 6000 osób, a skutki katastrofy odczuły ponad 2 miliony ludzi. Z kolei za najbardziej śmiercionośny wstrząs uważa się trzęsienie z 23 stycznia 1556 roku, które wydarzyło się w chińskim Shaanxi. Szacuje się, że liczba ofiar mogła wynieść ok. 830 tysięcy. Do historycznego trzęsienia ziemi doszło ponad 3800 lat temu w północnym Chile Trzęsienia ziemi, tornada, tsunami. Największe katastrofy naturalne na świecie i w Polsce Katastrofy naturalne to zjawiska wywołane działaniem sił natury, w wyniku których na dotkniętym nimi obszarze powstają szkody przyrodnicze i ekonomiczne. Jeżeli na ich skutek giną ludzie, w... W najnowszych badaniach, które zostały opublikowane na łamach czasopisma naukowego "Science Advances", uczeni wykazali, że w historii doszło do jeszcze większego, dużo bardziej katastrofalnego trzęsienia. Według naukowców do ogromnego wstrząsu o magnitudzie 9,5 doszło również na terenie Chile, lecz tym razem północnego, ok. 3800 lat temu. Według badaczy trzęsienie było tak silne, że spowodowało fale tsunami o wysokości ponad 20 metrów, które mogły mieć zasięg nawet do ośmiu tysięcy kilometrów. Uczeni twierdzą, że skutki zniszczeń były tak przerażające, że ludzie musieli opuścić swoje osady na 1000 lat. Nikt nie spodziewał się, że w tym regionie może dochodzić do tak dużej aktywności sejsmicznej Na północy dzisiejszego Chile ponad 3000 lat temu doszło do gigantycznego przesunięcia wzdłuż uskoku tektonicznego. Naukowcy twierdzą, że to zjawisko mogło obejmować nawet tysiąc kilometrów przebiegu uskoku. – Dotychczas badacze nie brali pod uwagę, że w tym miejscu na świecie może dojść do tak ogromnego przesunięcia – tłumaczy James Goff, geolog z University of Southampton, jeden z autorów badania. 500–letni aztecki manuskrypt jest najstarszym zapisem trzęsień ziemi w obu Amerykach Według pary badaczy, którzy systematycznie studiowali historyczne trzęsienia ziemi w Meksyku, 500-letni aztecki manuskrypt jest pierwszą pisemną relacją dotyczącą trzęsień ziemi w obu Ame... Uczony dalej wyjaśnia, że do tak potężnego trzęsienia ziemi doszło dlatego, że jedna z płyt tektonicznych została „wepchnięta” pod drugą. W tym miejscu dochodziło do ocierania się obydwu płyt, co wywoływało rosnącą aktywność sejsmiczną. Ostatecznie nagromadzenie naprężeń było na tyle duże, że doszło do silnego wstrząsu. Dowody na olbrzymi wstrząs odnaleziono daleko w głębi lądu Dowody na potwierdzenie tej tezy naukowcy odnaleźli w różnych osadach przybrzeżnych (np. na głazach) oraz w morskich szczątkach, muszlach i skałach, które zostały wyrzucone daleko w głąb lądu. – Gdyby nie trzęsienie, niektóre z tych morskich organizmów żyłyby spokojnie w morzu – twierdzi prof. Goff. Uczony zaznacza, że niektóre z tych przedmiotów odnaleźli aż na pustyni Atakama. Badacze postanowili zbadać te elementy metodą datowania radiowęglowego. Uczeni przebadali 17 próbek z siedmiu różnych wykopalisk, które znajdowały się w odległości sześciuset kilometrów od północnego wybrzeża Chile. Okazało się, że wszystkie mają ponad 3800 lat i to właśnie w tym czasie prawdopodobnie zostały wyrzucone z wody. Trzęsienia ziemi w Nowej Zelandii. Dlaczego najczęściej są „ciche”? Nowa Zelandia to jeden z najpiękniejszych, a zarazem najciekawszych geologicznie krajów na świecie. W ostatnim czasie naukowcy wzięli pod lupę „ciche” trzęsienia ziemi. Uczeni przeanalizowali również dowody archeologiczne, które wykazały ślady starożytnego osadnictwa z tamtego okresu. Domy, które były wówczas zamieszkiwane, zostały całkowicie zrujnowane. Co więcej, na konstrukcjach odkryto osady po falach tsunami. Naukowcy chcą sprawdzić, czy może w przyszłości dojść do podobnego wstrząsu – Miejscowa ludność straciła cały swój dobytek. To musiał być dla nich ogromny szok. Byli zmuszeni przenieść się daleko w głąb lądu. Nie zapominajmy, że w przeszłości żyło się głównie na wybrzeżach, ze względu na dostęp do wody – twierdzi Groff. Według autorów badania, wszystko wskazuje na to, że ludzie wrócili na swoje ziemie dopiero 1000 lat później. Naukowcy mają nadzieję, że kolejne badania pomogą ustalić, czy istnieje ryzyko kolejnego, tak dużego trzęsienia ziemi w tym regionie. Biorąc pod uwagę skalę ostatniego wstrząsu, dziś byłby on prawdopodobnie dużo bardziej śmiercionośny. Samo Chile zamieszkuje nieporównywalnie więcej mieszkańców, a wyspy południowego Pacyfiku są od wielu lat popularnym kierunkiem turystycznym. Źródło: Science Advances
Coś deformuje jądro wewnętrzne Ziemi. Jego kształt mógł zmieniać się w ostatnich dekadach
Jądro wewnętrzne Ziemi niekoniecznie musi być ciałem stałym, jak możemy przeczytać w podręcznikach. Najnowsze badania fal sejsmicznych sugerują, że jego kształt może się zmieniać pod wpływem sił działających głęboko we wnętrzu Ziemi.
W tym artykule: Z jakich warstw składa się Ziemia Czego niedawno dowiedzieliśmy się o jądrze wewnętrznym? Jądro wewnętrzne Ziemi – nowe odkrycie Analizując fale sejsmiczne rejestrowane między 1991 a 2023 rokiem na Alasce, naukowcy natknęli się na nietypowe informacje. Odkryli zestaw danych pozwalający przypuszczać, że jądro wewnętrzne Ziemi może zmieniać swój kształt. Gdyby to była prawda, wówczas oznaczałoby to, że nasza wiedza o budowie i fizycznych właściwościach jądra jest co najmniej niepełna. Dotychczas zakładano bowiem, że jądro wewnętrzne planety to ciało stałe – kula zbudowana przede wszystkim z żelaza i niklu. Z jakich warstw składa się Ziemia Promień Ziemi wynosi średnio 6371 km. To oznacza, że gdybyśmy chcieli dostać się do samego jej środka, musielibyśmy pokonać ponad 6 tys. km bardzo zróżnicowanego materiału. Pierwsza warstwa, skorupa, to zaledwie kilkanaście–kilkadziesiąt kilometrów skał osadowych, granitów czy skał magmowych. Pod nią znajduje się płaszcz mający już aż 2,8–2,8 tys. km głębokości. Jego górna część jest stała, dolna zaś płynna. Temperatura płaszcza sięga 5 tys. st. C. W połączeniu z ogromnym ciśnieniem sprawia to, że głębiej położone skały płaszcza zaczynają zachowywać się jak ciecz. Jeszcze niżej, ok. 3,5–3,3 tys. km od środka, zaczyna się jądro Ziemi. Podobnie jak o płaszczu, informacje, jakie o nim posiadamy, naukowcy uzyskali, analizując fale sejsmiczne przechodzące przez planetę. Po trzęsieniu ziemi wstrząs przebiega przez wszystkie warstwy globu. W zależności od ich składu, charakterystyki fal sejsmicznych – takie jak ich prędkość czy kierunek – zmieniają się. I stąd właśnie wiadomo, że jądro Ziemi składa się z dwóch wyraźnie różnych części. Pierwsza, zewnętrzna, ma ok. 2 tys. km grubości. Najprawdopodobniej jest ciekła. To tutaj powstają pola magnetyczne działające i na jądro wewnętrzne i na płaszcz. W samym środku Ziemi znajduje się natomiast jądro wewnętrzne. Bywało przyrównywane do orzecha zatopionego w czekoladzie, ponieważ dotychczas zakładano, że to kuliste, żelazno-niklowe ciało stałe. Jest rozgrzane nawet do 6 tys. st. C i podlega gigantycznemu ciśnieniu. Czego niedawno dowiedzieliśmy się o jądrze wewnętrznym? Jednak ten „orzech” ostatnio okazuje się nieco inny niż długo zakładano. W drugiej połowie lat 90. poprzedniego wieku naukowcy znaleźli dowody, że jądro wewnętrzne nie jest bynajmniej nieruchome. Jak ustalili geofizyk Xiaodong Song i sejsmolog Paul Richards, porusza się ono względem płaszcza Ziemi. Znacznie nowsze jest kolejne zaskakujące odkrycie. W 2023 roku Xiaodong Song opublikował artykuł, w którym zasugerował, że prędkość obracania się jądra wewnętrznego nie jest stała. Miało ono w ostatnich kilkudziesięciu latach zwalniać. Do podobnego wniosku doszedł w zeszłym roku John Vidale z Uniwersytetu Południowej Karoliny. Jego analizy potwierdziły hipotezę Songa: jądro wewnętrzne kręci się coraz wolniej, co może nieznacznie wpłynąć na długość ziemskiego dnia. Jądro wewnętrzne Ziemi – nowe odkrycie W najnowszym numerze czasopisma naukowego „Nature Geoscience” Vidale przedstawia nowe analizy fal sejsmicznych, których źródłem było 128 trzęsień ziemi w pobliżu wybrzeży Ameryki Południowej. Trzęsienia wydarzyły się w ciągu ostatnich trzech dekad, a rejestrowały je stacje pomiarowe w Kanadzie i na Alasce. Naukowcy zastosowali sprytny sposób. Podzielili fale na pary z różnych lat, które przechodziły albo przez jądro wewnętrzne albo w jego pobliżu. I wtedy zauważyli coś zastanawiającego. Jeśli fale z pary przechodziły w różnych latach przez rejony poza jądrem, wyglądały podobnie. Jednak jeśli zahaczyły o jądro, przestawały do siebie pasować. To wskazuje, że pomiędzy trzęsieniami ziemi coś stało się z jądrem wewnętrznym – coś poza samą zmianą jego prędkości obrotu. Badacze podejrzewają, że wewnętrzne jądro nie tylko zwalnia lub przyspiesza na przestrzeni dziesięcioleci, ale także zmienia swój kształt. – Odkryliśmy dowody na to, że bliska powierzchnia wewnętrznego jądra Ziemi ulega zmianom strukturalnym – powiedział Vidale. Najprawdopodobniej to skutek oddziaływania jądra zewnętrznego. Naukowcy podkreślają, że ich hipoteza będzie wymagać dalszych badań. Przyznają, że zaobserwowane „niedopasowania” fal sejsmicznych mogą mieć inne przyczyny niż zmienianie się kształtu najgłębszej części jądra. Źródła: Nature Geoscience, phys.org, New Scientist Nasza autorka Magdalena Salik Dziennikarka i pisarka, przez wiele lat sekretarz redakcji i zastępczyni redaktora naczelnego magazynu „Focus". Wcześniej redaktorka działu naukowego „Dziennika. Polska, Europa, Świat”. Autorka powieści z gatunku fantastyki naukowej, ostatnio wydała „Płomień” i „Wściek”. Więcej: magdalenasalik.wordpress.com
Zatopione światy pod Pacyfikiem? Naukowcy wytropili niespodziankę we wnętrzu Ziemi
Wewnątrz Ziemi naukowcy natrafili na nietypowe strefy skał. Wyglądają jak pozostałości po starych płytach tektonicznych, które kiedyś zostały wypchnięte głęboko pod powierzchnię. Jedna znajduje się pod Pacyfikiem. Ich istnienie to potężna zagadka dla geofizyków.
Spis treści: Jak się bada budowę wewnętrzna Ziemi? Co naukowcy znaleźli we wnętrzu Ziemi? Nowa geofizyczna zagadka Podróż do wnętrza Ziemi to niezrealizowane marzenie ludzkości. Na razie jesteśmy dalecy od tego, by bezpośrednio badać skały znajdujące się pod naszymi stopami. Rekordowa dziura, jaką udało się wywiercić w skorupie Ziemi, liczy niewiele ponad 12 km. To odwiert kolski zlokalizowany w obwodzie murmańskim, na północy Rosji. Skorupa Ziemi – czyli jej najbardziej zewnętrzna część – ma różną grubość. Pod oceanami to zaledwie kilka kilometrów, pod potężnymi masywami górskimi (takimi jak Himalaje) nawet 80 km. Poniżej skorupy znajduje się druga warstwa naszej planety, tak zwany płaszcz. Wszelkie informacje, jakie mamy na jego temat, pochodzą z badań sejsmograficznych. Geofizycy z Politechniki Federalnej w Zurychu opracowali właśnie nowy model budowy dolnego płaszcza. I odkryli, że są w nim strefy, których istnienia nie przewiduje obowiązująca teoria tektoniki płyt. To skały, które mają niższą temperaturę i nieco inny skład od otoczenia. Jak się bada budowę wewnętrzna Ziemi? Kiedy dochodzi do trzęsienia ziemi, we wszystkich kierunkach od epicentrum rozchodzą się fale sejsmiczne. Prędkość, z jaką poruszają się przez warstwy skał, zależy od ich rodzaju. Ale też od samych skał: ich gęstości oraz wytrzymałości. Fale sejsmiczne są rejestrowane przez stacje rozmieszczone na całej planecie. Naukowcy dostają w ten sposób dane, dzięki którym mogą wyciągać wnioski na temat budowy i składu poszczególnych fragmentów Ziemi. Pozwala to między innymi określić, co się dzieje z płytami tektonicznymi, które w wyniku subdukcji zagłębiły się w płaszcz Ziemi. Płyty kontynentalne i oceaniczne znajdują się w ciągłym ruchu, choć jest to ruch bardzo, bardzo powolny. Mogą się od siebie oddalać, ocierać o siebie albo się do siebie zbliżać. W pewnych rejonach – zwanych strefami subdukcji – jedna płyta jest wpychana głęboko pod drugą. Strefy subdukcji znajdują się na granicach płyt litosferycznych. Co naukowcy znaleźli we wnętrzu Ziemi? Naukowcy z Zurychu opracowali nowy, bardzo zaawansowany model budowy wewnętrznej Ziemi uwzględniający wszystkie typy fal sejsmicznych. Model ten doprowadził do zaskakującego odkrycia. Pokazał, że we wnętrzu globu istnieją rozsiane elementy, które wyglądają jak pozostałości po starych płytach tektonicznych „zatopionych” w wyniku subdukcji. Zagadka polega na tym, że nie znajdują się one tam, gdzie według teorii powinny. Leżą pod rozległymi oceanami oraz pod wnętrzem kontynentów z daleka od istniejących obecnie oraz w przeszłości stref subdukcji. Jedna z takich tajemniczych skalnych stref znajduje się pod zachodnim Pacyfikiem. I stanowi zaginiony świat, o którego pochodzeniu nic nie wiadomo. Nowa geofizyczna zagadka – Najwyraźniej takie strefy w płaszczu Ziemi są znacznie bardziej rozpowszechnione, niż wcześniej sądzono – mówi Thomas Schouten, doktorant w Instytucie Geologicznym Politechniki w Zurychu i główny autor pracy opublikowanej w czasopiśmie „Scientific Reports”. – Dzięki nowemu modelowi o wysokiej rozdzielczości widzimy takie anomalie wszędzie w płaszczu Ziemi. Nie wiemy dokładnie, czym one są ani jaki materiał je tworzy – dodaje Schouten. Na razie naukowcy skazani są więc na spekulacje. Podejrzewają na przykład, że natrafili na liczący cztery miliardy lat, bogaty w krzem materiał, który pochodzi z okresu formowania się planety. Mogą to być też strefy, gdzie skały zbierały się w wyniku wielowiekowych powolnych ruchów płaszcza. Rozwiązanie zagadki wymaga stworzenia jeszcze lepszych modeli, które będą bardziej precyzyjnie łączyć konkretne rodzaje i charakterystyki fal sejsmicznych z materiałem, przez który przechodzą. Źródła: phys.org, Scientific Reports Nasza autorka Magdalena Salik Dziennikarka i pisarka, przez wiele lat sekretarz redakcji i zastępczyni redaktora naczelnego magazynu „Focus". Wcześniej redaktorka działu naukowego „Dziennika. Polska, Europa, Świat”. Autorka powieści z gatunku fantastyki naukowej, ostatnio wydała „Płomień” i „Wściek”. Więcej: magdalenasalik.wordpress.com
W Polsce zarejestrowano trzęsienie ziemi. Miasta w centrum kraju odczuły je najbardziej
Trzęsienie ziemi nie jest częstym zjawiskiem w Polsce, co nie oznacza, że Polacy nigdy nie odczuwają ruchów sejsmicznych. Na początku września wnętrze naszej planety przypomniało o sobie mieszkańcom województwa łódzkiego. Dlaczego właśnie im?
Spis treści: Trzęsienie ziemi w okolicach Bełchatowa – co wiemy? Skąd się biorą trzęsienia ziemi? Gdzie trzęsienia ziemi są najczęstsze? Najsilniejsze trzęsienie ziemi w Polsce W nocy z 2 na 3 września między Łodzią a Radomskiem odnotowano wstrząsy sejsmiczne, które były wyczuwalne na powierzchni. Trzęsienie ziemi o magnitudzie 3,6 miało swoje epicentrum około 3 km na południowy wschód od Szczercowa. Głębokość wstrząsów wynosiła około 1000 metrów pod powierzchnią Ziemi. Trzęsienie ziemi w okolicach Bełchatowa – co wiemy? Europejsko-Śródziemnomorskie Centrum Sejsmologiczne poinformowało, że trzęsienie ziemi zanotowano dokładnie o godzinie 23:59:56. Według relacji lokalnych mediów wstrząs był na tyle silny, że mieszkańcy Bełchatowa oraz Radomska usłyszeli, jak przedmioty codziennego użytku zadrżały w domach. – Zasypiałem, wybudziło mnie bujanie łóżka – wspomina jeden z internautów. Mimo że wstrząs był odczuwalny, rzecznik wojewody łódzkiego zapewnił, że nie zgłoszono poważnych strat czy zniszczeń. Ekspert sejsmologii, prof. Piotr Czubla z Uniwersytetu Łódzkiego, uspokaja: „trzęsienie to było niegroźne”. Epicentrum wstrząsu znajdowało się w okolicach odkrywki w Chabielicach. To sugeruje, że wstrząsy mogły być wynikiem eksploatacji złóż węgla brunatnego w pobliskiej kopalni Bełchatów. Ten region, jak wyjaśnia prof. Czubla w rozmowie z PAP, jest interesujący geologicznie. Przebiega tam granica między Waryscyjską Platformą Europy Zachodniej a Wielką Platformą Wschodnio-Europejską, co sprawia, że czasami dochodzi do przemieszczania się płyt tektonicznych. Skąd się biorą trzęsienia ziemi? Trzęsienia ziemi wynikają z ruchu płyt tektonicznych, które tworzą powierzchnię Ziemi. Zjawisko to występuje, gdy naprężenia powstałe na styku tych płyt uwalniają się nagle, co prowadzi do przesunięcia skał i wywołania fal sejsmicznych. Najwięcej trzęsień ziemi odnotowuje się na granicach płyt, gdzie są one w stałym ruchu. Choć w Polsce tego typu zjawiska są rzadkie, w niektórych częściach świata trzęsienia ziemi to norma. Gdzie trzęsienia ziemi są najczęstsze? Najbardziej aktywne sejsmicznie regiony świata znajdują się w tzw. Pacyficznym Pierścieniu Ognia, który otacza Ocean Spokojny. Tworzące go kraje, takie jak Japonia, Chile, Indonezja czy Nowa Zelandia regularnie doświadczają trzęsień ziemi, ponieważ leżą w obszarach, gdzie płyty tektoniczne zderzają się lub przesuwają względem siebie. W tych miejscach nawet silne trzęsienia są częścią codziennego życia, a infrastruktura jest dostosowana do radzenia sobie z tymi zagrożeniami. Mimo że Polska nie jest narażona na częste trzęsienia ziemi, warto pamiętać, że w rejonach górniczych i geologicznie aktywnych, jak okolice Bełchatowa, mogą występować wstrząsy związane z działalnością człowieka. Trzęsienie, które odnotowano w Łódzkiem, przypomina o tym, że Ziemia, nawet w najbardziej stabilnych regionach, nigdy nie jest całkowicie nieruchoma. Najsilniejsze trzęsienie ziemi w Polsce Najsilniejsze trzęsienie ziemi w historii Polski 5 czerwca 1443 roku. Jego epicentrum znajdowało się na Dolnym Śląsku, w rejonie Strzelina i rzeki Ślęzy, a magnituda mogła wynosić nawet około 6,0 w skali Richtera. Trzęsienie było na tyle silne, że spowodowało zniszczenia w Krakowie, Wrocławiu czy Brzegu, a także w Czechach. W Krakowie ucierpiał m.in. kościół św. Katarzyny. Źródło: National Geographic Polska Nasz autor Mateusz Łysiak Dziennikarz zakręcony na punkcie podróżowania. Pierwsze kroki w mediach stawiał w redakcjach internetowej i papierowej magazynu „Podróże”. Redagował i wydawał m.in. w gazeta.pl i dziendobrytvn.pl. O odległych miejscach (czasem i tych bliższych) lubi pisać nie tylko w kontekście turystycznym, ale też przyrodniczym i społecznym. Marzy o tym, żeby zobaczyć zorzę polarną oraz Machu Picchu. Co poza szlakiem? Kuchnia włoska, reportaże i pływanie.
Wewnątrz jądra Ziemi znajduje się tajemnicza struktura w kształcie pączka. Odkryto ją dzięki trzęsieniom ziemi
Australijscy naukowcy ogłosili, że tysiące kilometrów pod naszymi stopami, w płynnej części jądra Ziemi, znajduje się struktura w kształcie pączka. Ich zdaniem ma ona związek z powstawaniem pola magnetycznego naszej planety.
W tym artykule: Z jakich warstw składa się Ziemia Tajemnicza struktura: jak ją wykryto Co wiemy o nowej strukturze? Pole magnetyczne Ziemi Odkryta struktura znajduje się na niskich szerokościach geograficznych i jest położona równolegle do płaszczyzny równika. Ma kształt torusa – czyli, w uproszczeniu, pączka z dziurką. Na jej trop wpadli sejsmolodzy z The Australian National University (ANU). Umiejscawiają ją w górnej części zewnętrznego jądra Ziemi, w okolicach, gdzie styka się ono z płaszczem. Z jakich warstw składa się Ziemia Ile dzieli nas od środka Ziemi? To zależy od tego, gdzie się znajdujemy, ponieważ nasza planeta nie ma kształtu idealnej kuli. Jest lekko spłaszczona. To powoduje, że z równika do samego środka globu mamy 6378 km. Natomiast z bieguna dystans jest o kilkanaście kilometrów krótszy (i wynosi 6357 km). Tylko ok. 12 km z tego dystansu udało się zbadać bezpośrednio. Głębiej ciągle nie potrafimy się wkopać, dlatego badania wnętrza Ziemi to domena sejsmologów. Mierzą oni prędkości, z jakimi fale sejsmiczne – powstałe w wyniku trzęsień ziemi – przechodzą przez naszą planetę. Te prędkości zmieniają się w zależności od tego, przez jaki materiał przenikają fale. Pozwoliło to ustalić, że Ziemia składa się z kilku zasadniczo różniących się od siebie warstw. Pod cienką skorupą – po której stąpamy – znajduje się ok. 2,9 tys. km płaszcza. Jeszcze głębiej, po minięciu jego granicy, znajduje się dwuwarstwowe jądro. Zewnętrza część jądra to płynny ocean rozgrzanego niklu i żelaza. Ma on 2 tys. km grubości. Obraca się wraz z Ziemią i – jak dynamo – generuje pole magnetyczne. Pod nim leży twarde jądro wewnętrzne, najprawdopodobniej zbudowane głównie z żelaza. Tajemnicza struktura: jak ją wykryto Powyższy opis jest niekompletny. Dlaczego? Ponieważ naukowcy cały czas badają i odkrywają nowe części składowe poszczególnych warstw Ziemi. W latach 80. XX w. wpadli np. na trop dwóch superpióropuszy, zwanych formalnie wielkimi prowincjami obniżonej prędkości fal poprzecznych (ang. Large Low Shear Velocity Provinces, LLSVP). Jeden znajduje się pod kontynentem afrykańskim, drugi pod Pacyfikiem. Do dzisiaj są intensywnie badane przez naukowców. Nowoodkryta struktura znajduje się zaś jeszcze głębiej. Australijscy naukowcy wytropili ją poniżej granicy oddzielającej płaszcz od zewnętrznego jądra. Znów pomogły trzęsienia ziemi i generowane przez nie fale sejsmiczne. Tym razem jednak badacze nie analizowali sygnałów powstałych w pierwszej godzinie po trzęsieniu, tylko podobieństwa między falami pogłosowymi przechodzącymi przez jądro w dłuższym czasie po dużych trzęsieniach. W środku Ziemi znajdują się dwie zagadkowe struktury gigantycznych wielkości. Jedna z nich zmienia kształt! Nasza planeta kryje wiele zagadek. Dwie z nich znajdują się dosłownie pod naszymi stopami. To nieznane struktury, które stanowią część płaszcza Ziemi. Nie wiadomo, jak powstały ani czym s... <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/w-srodku-ziemi-znajduja-sie-dwie-zagadkowe-struktury-gigantycznych-wielkosci-jedna-z-nich-zmienia-ksztalt-fot-nicolas-flament-youtube-e78ad7e.jpeg" width="938" height="380" alt="W środku Ziemi znajdują się dwie zagadkowe struktury gigantycznych wielkości. Jedna z nich zmienia kształt! (fot. Nicolas Flament/YouTube)" title="W środku Ziemi znajdują się dwie zagadkowe struktury gigantycznych wielkości. Jedna z nich zmienia kształt! (fot. Nicolas Flament/YouTube)" /> Co wiemy o nowej strukturze? Czego dowiedzieliśmy się dzięki temu odkryciu? Analiza fal wykazała, że w pewnym momencie, przechodząc przez jądro, zwalniają. To spowolnienie zachodzi na obszarze o kształcie torusa. Badacze nie wyznaczyli jego dokładnych rozmiarów, jednak przypuszczają, że struktura sięga kilkuset kilometrów w głąb zewnętrznego jądra. Jej obecność rzuca nowe światło na skład chemiczny jądra. Choć wiadomo, że zewnętrzne jądro Ziemi składa się głównie z żelaza i niklu, może zawierać również znaczące domieszki innych, lżejszych pierwiastków. Mogą to być krzem, siarka, tlen, wodór lub węgiel. – Niska prędkość w ciekłym jądrze oznacza, że w tych obszarach występuje wysokie stężenie lekkich pierwiastków chemicznych – mówi Hrvoje Tkalčić, geofizyk i współautor badań. – To one mogą powodować spowolnienie fal sejsmicznych. Te lekkie pierwiastki, wraz z różnicami temperatur, sprawiają, że materia ciekłego jądra się porusza – dodaje. Pole magnetyczne Ziemi Ruch ten ma zasadnicze znaczenie dla naszego istnienia. Dzięki niemu bowiem powstaje pole magnetyczne, które chroni całą planetę przed wiatrem słonecznym. Zewnętrzne jądro Ziemi działa jak wspomniane dynamo – i to jest wyjątkowa cecha naszej planety. Innym globom jej brakuje, co skłania badaczy do dociekania, dlaczego to właśnie Ziemia jest zbudowana tak, a nie inaczej. – Dynamika pola magnetycznego Ziemi jest obszarem dużego zainteresowania społeczności naukowej. Dlatego nasze wyniki promują dalsze badania pola magnetycznego zarówno na Ziemi, jak i na innych planetach – mówi prof. Tkalčić. Źródło: phys.org, Science Advances, Guardian. Nasz ekspert Magdalena Salik Dziennikarka naukowa i pisarka, przez wiele lat sekretarz redakcji i zastępczyni redaktora naczelnego magazynu „Focus". Wcześniej redaktorka działu naukowego „Dziennika. Polska, Europa, Świat”. Pasjami czyta i pisze, miłośniczka literatury popularnonaukowej i komputerowych gier RPG. Więcej: magdalenasalik.wordpress.com
Zmieniła się linia brzegowa Japonii. To skutek trzęsienia ziemi, które nawiedziło kraj na początku roku
Naukowcy twierdzą, że linia brzegowa Japonii przesunęła się o ponad 250 metrów. Wszystko przez potężne trzęsienie ziemi, które 1 stycznia spowodowało duże zniszczenia.
W tym artykule: Silne trzęsienie ziemi na półwyspie Noto Zmiana linii brzegowej o nawet 250 metrów Trzęsienie ziemi spowodowało powstanie nowych plaż Nie tak nowy rok wyobrażali sobie mieszkańcy Japonii. 1 stycznia półwysep Noto nawiedziło silne trzęsienie ziemi o magnitudzie 7,6. Wstrząsy odnotowano w całej prefekturze Ishikawa. Dwa tygodnie po katastrofie bilans ofiar śmiertelnych wynosi ponad 200 osób, rannych zostało ok. 560 osób, a ponad 20 wciąż uznaje się za zaginione. Było to najbardziej śmiercionośne trzęsienie w kraju od kataklizmu w Tōhoku w 2011 r., a także szóste w historii o takiej sile i pierwsze od 2018 r. Silne trzęsienie ziemi na półwyspie Noto Poszukiwania ocalałych wciąż trwają. Japońskie władze przyznały, że akcja ratunkowa była niezwykle wymagająca ze względu na duże uszkodzenia, osunięcia ziemi i wstrząsy wtórne. Tydzień po trzęsieniu pomoc poszkodowanym stała się bardzo trudna, ponieważ w prefekturze wystąpiły uciążliwe opady śniegu, a temperatura spadła poniżej zera. Tysiące ludzi zmagało się z brakiem wody. Co najmniej 36 000 gospodarstw domowych i 19 placówek medycznych straciło dostęp do elektryczności. Trzęsienie ziemi spowodowało zniszczenia wielu domów, a także wywołało pożary m.in. w mieście Wajima. Ponadto władze przekazały, że ucierpiała infrastruktura w prefekturach Niigata, Toyama, Fukui i Gifu. Wstrząs wywołał również poważne ostrzeżenie przed tsunami, pierwsze od trzęsienia ziemi w 2011 r. Zmiana linii brzegowej o nawet 250 metrów Centrum Ostrzegania przed Tsunami na Pacyfiku stwierdziło, że niebezpieczne fale mogły wystąpić w promieniu 300 km od epicentrum. Lokalne media informowały, że fale mogą osiągać nawet 5 m. Ostatecznie fale tsunami o wysokości nieco ponad metr dotarły do portu Wajima. Fale dotarły również do wybrzeży Korei Południowej. Największe tsunami w historii – 6 kataklizmów na ogromną skalę. Co je spowodowało? Ofiary takich kataklizmów liczone są w setkach lub tysiącach zabitych. Największe tsunami mogą pochłonąć dziesiątki, czasami nawet setki tysięcy istnień ludzkich. Okazuje się, że to nie wszystkie skutki trzęsienia ziemi w Japonii. Najnowsze zdjęcia satelitarne półwyspu Noto wykazały, że zmieniła się linia brzegowa. Fotografie obszaru przed i po trzęsieniu pokazują, że intensywne wypiętrzenie wydłużyło brzeg nawet o 250 metrów. Na X opublikowano zdjęcia półwyspu Noto. Pokazują obszary przybrzeżne, w których dno morskie podniosło się ponad poziom wody i stworzyły nowe plaże. Na fotografiach dokładnie widać, że zmiana linii brzegowej nastąpiła po ustąpieniu trzęsienia ziemi i tsunami. – Trzęsienie ziemi, które nawiedziło w poniedziałek półwysep Noto w Japonii, było tak silne, że linia brzegowa przesunęła się aż do 250 metrów od brzegu z powodu znacznego podniesienia się lądu – napisał na X Nahel Belgherze, francuski bloger, który zajmuje się ekstremalnymi zjawiskami pogodowymi. Trzęsienie ziemi spowodowało powstanie nowych plaż – Podczas badań terenowych wzdłuż północno-zachodniego wybrzeża półwyspu Noto w 10 lokalizacjach, od Kaiso do Akasaki, znaleźliśmy dowody na sejsmiczne wypiętrzenie wybrzeża związane z trzęsieniem ziemi na półwyspie Noto – napisali naukowcy z Instytutu Badań nad Trzęsieniami Ziemi z Uniwersytetu Tokijskiego – w oświadczeniu. Zdjęcia półwyspu Noto uchwycił również statek kosmiczny ALOS-2, który należy do Japońskiej Agencji Badań Kosmicznych (JAXA). W oświadczeniu Geospatial Information Authority of Japan przekazano, że linia brzegowa przesunęła się w kierunku morza na wielu obszarach, w tym w porcie Nafune, mieście Wajima i zatoce Minazuki. Być może naukowcy wkrótce doprecyzują te dane, ponieważ badania wybrzeża wciąż trwają. – Wzorzec szacowanego wypiętrzenia wybrzeża wydaje się maleć w kierunku południowym, od Kaiso do Akasaki – przekazali japońscy naukowcy. Źródło: Geospatial Information Authority of Japan, Live Science Nasz ekspert Jakub Rybski Dziennikarz, miłośnik kina niezależnego, literatury, ramenu, gier wideo i dobrego rocka. Wcześniej związany z telewizją TVN24 i Canal +. Zawodowo nie boi się podejmować żadnego tematu, prywatnie bardzo zainteresowany polityką. Autor bloga na Instagramie "Mini Podróże".
To już 2 trzęsienie ziemi nieopodal Neapolu. Włosi są przerażeni i obawiają się erupcji wulkanu
Zaledwie w ciągu tygodnia w okolicy Neapolu doszło do dwóch silnych wstrząsów. Jeden z nich miał magnitudę 4,2. To najsilniejsze trzęsienie ziemi w regionie najgroźniejszego superwulkanu Europy od 40 lat.
W tym artykule: Dwa silne wstrząsy w okolicy superwulkanu Olbrzymie niebezpieczeństwo w Europie Czy wulkan Campi Flegrei wybuchnie? W poniedziałek 2 października po godzinie 22:00 doszło do kolejnego w ciągu zaledwie tygodnia trzęsienia ziemi we Włoszech. Wstrząs na Polach Flegrejskich, w regionie superwulkanu Campi Flegrei i zaledwie 15 km od Neapolu, miał magnitudę 4,0. Włoskie media podały, że chociaż centrum wstrząsu znajdowało się głęboko pod ziemią, skutki odczuwalne były w całej okolicy. Dwa silne wstrząsy w okolicy superwulkanu Krajowy Instytut Geofizyki i Wulkanologii we Włoszech poinformował, że epicentrum znajdowało się na głębokości 3 kilometrów. Jest to o tyle niepokojące, ponieważ do ostatniego wstrząsu doszło zaledwie 6 dni wcześniej. Trzęsienie o magnitudzie 4,2 było odczuwalne nawet w Rzymie. Jest uważane za najsilniejszy wstrząs w regionie wulkanicznym od 40 lat. W czerwcu tego roku na łamach national-geographic.pl pisaliśmy o tym, że naukowców bardzo niepokoi ostatnia aktywność Campi Flegrei. Chociaż we Włoszech najbardziej znane są wulkany Etna i Wezuwiusz, to rzadziej mówi się o tym, że superwulkan skrywający się pod Polami Flegrejskimi jest niczym tykająca bomba. Co gorsza, to bomba, która może mieć katastrofalne skutki nie tylko dla Włoch, ale i całej planety. Olbrzymie niebezpieczeństwo w Europie – Nowe analizy potwierdzają, że Campi Flegrei jest coraz bliższe pęknięcia – mówił prof. Christopher Kilburn z Uniwersyteckiego Kolegium w Londynie, współautor najnowszych badań – Jednak to nie oznacza, że wybuch jest pewny – zastrzegał uczony. Po raz ostatni do erupcji superwulkanu doszło w 1538 roku. Naukowcy jednak już od 70 lat informują, że pod kalderą (zagłębienie w szczytowej części wulkanu, powstałe wskutek gwałtownej eksplozji) dochodzi do niepokojących incydentów. Tylko 2023 r. zarejestrowano 2868 trzęsień ziemi, z tego 1118 w sierpniu. Świat nie jest gotowy na gigantyczną erupcję wulkanu, ostrzegają naukowcy. „Ryzyko jest większe niż ludzie sądzą” Nie powinniśmy bać się nadlatujących asteroid ani komet. O wiele większe zagrożenie stanowią dla nas wulkany i superwulkany, twierdzi dwoje wulkanologów z Wielkiej Brytanii. Ich ostrzeżeni... <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/swiat-nie-jest-gotowy-na-gigantyczna-erupcje-wulkanu-ostrzegaja-naukowcy-ryzyko-jest-wieksze-niz-ludzie-sadza-fot-sergei-gapon-anadolu-agency-via-getty-images-d5aaff0.jpg" width="938" height="626" alt="Świat nie jest gotowy na gigantyczną erupcję wulkanu, ostrzegają naukowcy. „Ryzyko jest większe niż ludzie sądzą” (fot. Sergei Gapon/Anadolu Agency via Getty Images)" title="Świat nie jest gotowy na gigantyczną erupcję wulkanu, ostrzegają naukowcy. „Ryzyko jest większe niż ludzie sądzą” (fot. Sergei Gapon/Anadolu Agency via Getty Images)" /> Włoska straż pożarna przekazała lokalnym mediom, że podczas ostatniego trzęsienia ziemi niektóre budynki uległy drobnym uszkodzeniom, ale nikt nie odniósł obrażeń. Mieszkańcy są jednak przerażeni. Niektórzy z nich opuścili swoje domy i z obawy przed kolejnymi wstrząsami, boją się wracać. – Uważnie śledzimy rozwój trwającej sekwencji sejsmicznej. Będziemy dostarczać kolejnych aktualizacji aż do zakończenia zjawiska – poinformował urząd gminy Pozzuoli, którego cytował włoski portal RAI News. Czy wulkan Campi Flegrei wybuchnie? Jak podaje CNN, 28 września szef Krajowego Instytutu Geofizyki i Wulkanologii Carlo Doglioni składał wyjaśnienia przed izbą niższą Komisji ds. Środowiska powołaną przez włoski rząd. – Istnieją dwa możliwe scenariusze rozwoju sytuacji w Campi Flegrei. Najlepszy jest taki, że trwający kryzys bradyseizmu [podnoszenia się i opadania terenów znajdujących się nad komorą magmową w bardzo krótkim czasie – przyp. red] zakończy się tak, jak to miało miejsce w latach 1983–84. Najgorszy zakłada erupcję podobną do tej z 1538 roku – powiedział Doglioni. Podczas zjawiska bradyseizmu w latach 1983–1984 poziom terenu podniósł się o 3,5 metra w bardzo krótkim czasie. Jednak ostateczna aktywność nie doprowadziła do erupcji. Inaczej było w podczas ostatniego wybuchu, po którym utworzył się krater Monte Nuovo. Doszło do niego w 1538 roku. Nie była to wielka erupcja, a mimo wszystko zniszczyła wioskę Tripergole. Kaldera superwulkanu Campi Flegrei ma średnicę ok. 12–15 km. Częściowo znajduje się w Morzu Tyrreńskim. Naukowcy twierdzą, że jedna z największych erupcji wydarzyła się ok. 39 tys. lat temu. Mogła ona doprowadzić do wyginięcia neandertalczyków. Badacze uważają, że gdyby dziś doszło do dużego wybuchu, wulkan mógłby uśmiercić miliony osób. Źródła: CNN, ANSA. Nasz ekspert Jakub Rybski Dziennikarz, miłośnik kina niezależnego, literatury, ramenu, gier wideo i dobrego rocka. Wcześniej związany z telewizją TVN24 i Canal +. Zawodowo nie boi się podejmować żadnego tematu, prywatnie bardzo zainteresowany polityką. Autor bloga na Instagramie "Mini Podróże".
Kiedy ogień zabił najwięcej ludzi? Stało się to w 1923 roku i raczej nie wiecie, gdzie
Niemal dokładnie sto lat temu japoński region Kantō nawiedziło potężne trzęsienie ziemi. W wyniku wstrząsów w Tokio i okolicach wybuchły setki pożarów. Pochłonęły tyle samo istnień, ile zrzucenie bomby atomowej na Hiroszimę.
W tym artykule: Człowiek, który przewidział trzęsienie ziemi Nieszczęście w samo południe Wiry i ogniowe ściany, które spustoszyły Tokio Po pożarach – Jeśli to nie jest piekło, to gdzie indziej go szukać? – pytał retorycznie anonimowy kronikarz wydarzeń z pierwszego września 1923 roku. Tego dnia region Kantō dotknęło trzęsienie ziemi o magnitudzie 7,9. Jednak to nie ono okazało się najbardziej śmiercionośne. Wstrząsy, które rozpoczęły się w wyjątkowo niefortunnym momencie, wywołały pożary. I dopiero te naprawdę spustoszyły Tokio. W katastrofie zginęło wówczas 105 tys. osób (podobną liczbę ofiar pochłonęło zrzucenie bomby „Little Boy” na Hiroszimę w 1945 roku). Autorzy najnowszej pracy o trzęsieniu ziemi z 1923 roku (opublikowanej w Biuletynie Amerykańskiego Towarzystwa Sejsmologicznego) zwracają uwagę, że aż 90 proc. zgonów było następstwem ognia, a nie wstrząsów. Tym samym była to jedna z największych naturalnych katastrof, jakie wydarzyły się w czasach nowożytnych. I największa, jeśli chodzi o liczbę ofiar spowodowanych przez pożary. Człowiek, który przewidział trzęsienie ziemi O tym, że Tokio grozi niebezpieczeństwo, mówiło się już wcześniej. Na samym początku XX w. przed trzęsieniem ziemi ostrzegał Akitsune Imamura, sejsmolog z Cesarskiego Uniwersytetu Tokijskiego. Imamura miał już na swoim koncie wizjonerską teorię – pod koniec XIX w. spekulował, że przyczyną tsunami może być ruch skorupy ziemskiej pod oceanem. Było to o tyle przełomowe, że Alfred Wegener opisał dryf kontynentalny, czyli powolne przesuwanie się kontynentów, znacznie później – w 1912 roku. Dopiero zaś odkrycie Wegenera zainicjowało burzliwe dyskusje, które po dziesięcioleciach doprowadziły do sformułowania współczesnej teorii tektoniki płyt. W 1905 roku Imamura opublikował pracę, która okazała się dokładną przepowiednią przyszłego nieszczęścia. Przewidywał w niej, że w ciągu najbliższego półwiecza region Kantō nawiedzi potężne trzęsienie ziemi. Oszacował, że może ono zabić nawet 100 tys. ludzi. Ostrzegał też, że Tokio, z gęstą drewnianą zabudową, zostanie szybko opanowane przez ogień, przed którym mieszkańcy nie będą mieli gdzie się schronić. Dlatego postulował zachowywanie przerw między nowymi budynkami i rezygnację z latarni naftowych, które w razie nieszczęścia mogłyby stać się zarzewiami ognia. Najgroźniejszy superwulkan Europy jest bliski wybuchu? Naukowców niepokoi aktywność Campi Flegrei Erupcja superwulkanu skrywającego się pod włoskimi Polami Flegrejskimi jest coraz bardziej prawdopodobna – ostrzega nowe badanie. Gdyby do niej doszło, skutki byłyby katastrofalne. <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/najgrozniejszy-superwulkan-europy-jest-bliski-wybuchu-naukowcy-niepokoi-aktywnosc-campi-flegrei-fot-vincenzo-izzo-lightrocket-via-getty-images-f90bb32.jpg" width="938" height="626" alt="Najgroźniejszy superwulkan Europy jest bliski wybuchu? Naukowcy niepokoi aktywność Campi Flegrei (fot. Vincenzo Izzo/LightRocket via Getty Images)" title="Najgroźniejszy superwulkan Europy jest bliski wybuchu? Naukowcy niepokoi aktywność Campi Flegrei (fot. Vincenzo Izzo/LightRocket via Getty Images)" /> Nieszczęście w samo południe Ostrzeżenia Imamury zostały wyśmiane przez najważniejszego ówczesnego japońskiego sejsmologa Fusakichi Ōmori. Ōmori był przekonany, że trzęsienia ziemi nie zdarzają się przy burzowej i wietrznej pogodzie. A zatem nie ma co obawiać się wiatru, który rozprzestrzeniłby ogień. Ta krytyka sprawiła, że przewidywania Imamury nie zostały potraktowane poważnie. Japoński dramat rozpoczął się dwie minuty przed południem 1 września 1923 roku. Mieszkańcy Kantō rozpalali wówczas tradycyjne grille kamado i shichirin, by przygotować obiad. Potężny wstrząs przewrócił wiele z nich. Pół godziny później w Tokio wybuchło 130 pożarów. Ognie zapłonęły w najgęściej zaludnionych wschodnich dzielnicach miasta. Wiry i ogniowe ściany, które spustoszyły Tokio Przez region przechodziły wstrząsy wtórne (było ich w sumie prawie 2 tys.). Sytuacja w Tokio szybko wymknęła się spod kontroli – pożarów było zbyt wiele. – Nawet w zwyczajnych okolicznościach nie zdołano by poradzić sobie z nimi wszystkimi – zauważa Charles Scawthorn z Uniwersytetu Kalifornijskiego w Berkeley, jeden z autorów tekstu w Biuletynie. – Jednak setki uszkodzeń wodociągów sprawiły, że strażacy byli w zasadzie bezsilni. Pożary zaczęły łączyć się ze sobą. Mieszkańcy Tokio widzieli ogniste tornada, czyli unoszące się słupy ognia, które przemieszczały się, niszcząc wszystko na swojej drodze. Na poświęconej trzęsieniu stronie greatkantoearthquake.com znajduje się relacja jednego ze świadków tamtych wydarzeń, przed którym wyrosła „ogromna ściana ognia - jak fala przypływu wypuszczona z samego piekła”. Reporterzy gazety „Kyūshū nippō” relacjonowali, że stolica Japonii zmieniła się w „morze ognia”. Mnóstwo ludzi ogarnęła panika, utrudniająca wydostanie się z pogrążonego w chaosie miasta. Trzęsienia ziemi w Nowej Zelandii. Dlaczego najczęściej są „ciche”? Nowa Zelandia to jeden z najpiękniejszych, a zarazem najciekawszych geologicznie krajów na świecie. W ostatnim czasie naukowcy wzięli pod lupę „ciche” trzęsienia ziemi. Po pożarach Według najnowszych szacunków straty spowodowane przez trzęsienie ziemi w 1923 roku przewyższały ówczesny roczny budżet Japonii. Jednak, jak to często bywa, katastrofa doprowadziła również do ważnych zmian. Przyczynił się do tego Imamura. – Przekonał urzędników ministerstwa edukacji, że Japończycy są „narodem trzęsień ziemi”, a więc muszą zacząć uczyć dzieci, co robić, gdy nadchodzi wstrząs – mówi Janet Borland, historyczka z Międzynarodowego Chrześcijańskiego Uniwersytetu w Tokio. Zdaniem autorów pracy pamięć o katastrofie z 1923 r. jest niezbędna także sto lat później. Niebezpieczeństwo pożarów wywołanych przez trzęsienie ziemi nie znikło i nie dotyczy tylko Japonii. Zagrożone są również Los Angeles, Seattle, San Francisco i części Nowej Zelandii. Wszędzie tam niezbędne jest utrzymywanie i usprawnianie zabezpieczeń przed pożarami. – Imamura przewidział i przepowiedział: nauka może ostrzegać, jednak żeby te ostrzeżenia były efektywne, konieczne są działania polityczne i społeczne – przypomina Charles Scawthorn. Źródła: EurekAlert Bulletin of the Seismological Society of America http://www.greatkantoearthquake.com/earthquake.html wikipedia Nasz ekspert Magdalena Salik Dziennikarka naukowa i pisarka, przez wiele lat sekretarz redakcji i zastępczyni redaktora naczelnego magazynu „Focus". Wcześniej redaktorka działu naukowego „Dziennika. Polska, Europa, Świat”. Pasjami czyta i pisze, miłośniczka literatury popularnonaukowej i komputerowych gier RPG. Więcej: magdalenasalik.wordpress.com
Co to znaczy „sejsmologia” i czym zajmują się sejsmolodzy? Trzęsienia ziemi pod lupą naukowców
Otaczający nas świat skrywa wiele tajemnic. Naukowcy robią co mogą, by poznać wszystkie odpowiedzi na ziemskie zagadki, ale do ich rozwikłania potrzebna jest szeroka wiedza, nie tylko na temat powierzchni naszej planety, ale także tego, co znajduje się pod nią. Badaniem procesów zachodzących w skorupie ziemskiej zajmuje się sejsmologia.
W tym artykule: Co to znaczy sejsmologia? Czym zajmują się sejsmolodzy? Jakich narzędzi używają sejsmolodzy? Jaki jest cel prowadzonych badań? Gdzie rozchodzą się fale sejsmiczne? Trzęsienia ziemi należą do najbardziej niszczycielskich spektakli matki natury. W jednej chwili, potężne wstrząsy mogą obrócić w gruz nawet największe budynki i pochłonąć tysiące ludzkich istnień. Człowiek nie potrafi zapobiec tym zjawiskom, może jednak tworzyć nowe standardy budowlane, które zminimalizują ich skutki. To zadanie dla inżynierów budownictwa, jednak inżynieria sejsmiczna nie byłaby w stanie zaproponować bezpiecznych rozwiązań bez współpracy ekspertów budowlanych z sejsmologami. Nie można jednak ograniczać zakresu działań tej gałęzi nauki wyłącznie do badań trzęsień ziemi. Co to znaczy sejsmologia? Nazwa „sejsmologia” powstała przez połączenie dwóch greckich słów: seismós, czyli trzęsienie i logos – nauka. „Nauka o wstrząsach/trzęsieniach ziemi” stanowi dział geofizyki. To dziedzina badająca procesy i zjawiska geofizyczne, zachodzące we wszystkich ziemskich geosferach. Trzęsienia ziemi w Nowej Zelandii. Dlaczego najczęściej są „ciche”? Nowa Zelandia to jeden z najpiękniejszych, a zarazem najciekawszych geologicznie krajów na świecie. W ostatnim czasie naukowcy wzięli pod lupę „ciche” trzęsienia ziemi. Obszar badawczy sejsmologii jest skupiony na trzęsieniach ziemi i zjawiskach rozchodzenia fal sprężystych we wnętrzu naszej planety. Upraszczając, sejsmologia jest niczym innym, jak nauką o trzęsieniach ziemi i falach sejsmicznych. Czym zajmują się sejsmolodzy? Zadania wykonywane przez sejsmologów dotyczą przede wszystkim obserwacji i analizy zaburzeń w obszarze stanu równowagi we wnętrzu naszej planety. W ramach swojej pracy, sejsmolodzy badają mechanizmy i przebieg trzęsień ziemi, ale nie tylko. W zakresie ich kompetencji leży także: klasyfikacja wstrząsów sejsmicznych, określenie rozmieszczenia stref sejsmicznych (obszarów częstego występowania wstrząsów) na powierzchni Ziemi, wskazanie przyczyn występowania zjawisk sejsmicznych, działania profilaktyczne, polegające na przewidywaniu trzęsień i zapobieganiu ich skutkom. Na podstawie prowadzonych obserwacji fal sejsmicznych, powstałych w następstwie wstrząsów, sejsmolodzy (przy współpracy z naukowcami reprezentującymi inne dziedziny) badają wnętrze Ziemi. Dzięki danym o prędkości rozchodzenia się fal i nieciągłościach sejsmicznych, możliwe jest określenie składu chemicznego, temperatury i innych właściwości poszczególnych stref Ziemi. To było największe trzęsienie ziemi w historii. Jego skutki odczuwalne były przez 1000 lat. Gdzie do niego doszło? Naukowcy odnaleźli dowody na największe trzęsienie ziemi, które spowodowało katastrofalne skutki dla ludzkości. Jego magnituda wynosiła 9,5. Warto podkreślić, że w swojej pracy sejsmolodzy nie obserwują wyłącznie naturalnych zjawisk, będących następstwem ruchów tektonicznych w obrębie skorupy lub płaszcza Ziemi, zjawisk wulkanicznych lub zapadowych. Wiele badań nad rozchodzeniem się fal sejsmicznych prowadzi się poprzez celowe wywołanie eksplozji, na powierzchni Ziemi lub w otworach wiertniczych. Mówimy tu o tzw. głębokim sondowaniu sejsmicznym (GSS). To metoda pozwalająca na dość dokładne określenie budowy skorupy i płaszcza Ziemi na danym obszarze. W ramach tych badań stosowane są także metody tomografii sejsmicznej. Jakich narzędzi używają sejsmolodzy? Podstawowym narzędziem w pracy sejsmologa jest sejsmograf – urządzenie umożliwiające rejestrację drgań gruntu. Specjalne czujniki przekazują dane do jednostki centralnej i na tej podstawie generowany jest zapis fal sejsmicznych, czyli sejsmogram. Trzęsienie ziemi, które trwało latami. Naukowcy wiedzą już, co było przyczyną Jak powstaje trzęsienie ziemi? Nowy obraz skorupy ziemskiej w wysokiej rozdzielczości pokazuje, co sprawiło, że w południowej Kalifornii doszło do ponad 22 000 maleńkich trzęsień ziemi. <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/nowe-zdjecia-satelitarne-pokazuja-co-spowodowalo-ze-w-poludniowej-kalifornii-odnotowano-ponad-22-000-malenkich-tapniec-graphics-by-riley-d-champine-national-geographic-b5f6642.jpeg" width="938" height="625" alt="Nowe zdjęcia satelitarne pokazują, co spowodowało, że w południowej Kalifornii odnotowano ponad 22 000 maleńkich tąpnięć (Graphics by Riley D. Champine/National Geographic)" title="Nowe zdjęcia satelitarne pokazują, co spowodowało, że w południowej Kalifornii odnotowano ponad 22 000 maleńkich tąpnięć (Graphics by Riley D. Champine/National Geographic)" /> Głównym elementem sejsmografu jest pionowe lub poziome wahadło fizyczne. Ze względu na duży okres drgań własnych wahadła (w odniesieniu do okresu drgań gruntu), jego środek stanowi stały punkt odniesienia, który pozwala określić wielkość i kierunek drgań gruntu. Po wzmocnieniu, te zostają przetworzone na impulsy elektryczne, które są rejestrowane przez galwanometr (na taśmie światłoczułej). Warto zaznaczyć, że sejsmogram może też mieć postać cyfrową i właśnie takie rozwiązania są obecnie stosowane najczęściej. Jaki jest cel prowadzonych badań? Badanie genezy i propagacji fal sejsmicznych służy nie tylko określaniu przyczyn trzęsień ziemi i ograniczaniu ich skutków poprzez określenie prędkości i kierunku rozchodzenia się drgań. 500–letni aztecki manuskrypt jest najstarszym zapisem trzęsień ziemi w obu Amerykach Według pary badaczy, którzy systematycznie studiowali historyczne trzęsienia ziemi w Meksyku, 500-letni aztecki manuskrypt jest pierwszą pisemną relacją dotyczącą trzęsień ziemi w obu Ame... Sejsmolodzy wspomagają też pracę innych naukowców, badających skład geologiczny i strukturę poszczególnych warstw Ziemi. Współpracują ze specjalistami z zakresu budownictwa przy tworzeniu nowych rozwiązań architektonicznych. Uczestniczą w testach jądrowych i w poszukiwaniu surowców naturalnych, w tym ropy naftowej. Gdzie rozchodzą się fale sejsmiczne? Czym właściwie są fale, o których mowa? To drgania będące następstwem naturalnych procesów lub działalności człowieka, rozchodzące się we wnętrzu Ziemi lub na jej powierzchni. Nauka rozróżnia dwa podstawowe typy fal sejsmicznych: fale przestrzenne – rozchodzą się od punktu wzbudzenia (ogniska trzęsienia ziemi) we wszystkich kierunkach. Ze względu na prędkość rozchodzenia się, należy je dzielić na drgania podłużne (P) i poprzeczne (S). Fale podłużne osiągają niemal dwukrotnie wyższą prędkość od poprzecznych; fale powierzchniowe – rozchodzą się na granicy dwóch ośrodków, przede wszystkim na powierzchni. Powstają w momencie, gdy fale przestrzenne dotrą do powierzchni ziemi. Nasz ekspert Artur Białek Dziennikarz i redaktor. Wcześniej związany z redakcjami regionalnymi, technologicznymi i motoryzacyjnymi. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o historii, kosmosie i przyrodzie, ale nie boi się żadnego tematu. Uwielbia podróżować, zwłaszcza rowerem na dystansach ultra. Zamiast wygodnego łóżka w hotelu, wybiera tarp i hamak. Prywatnie miłośnik literatury.
Trzęsienia Marsa. Lądownik NASA przesłał dane o pięciokrotnie silniejszych wstrząsach niż znane dotąd
Lądownik InSight zarejestrował dwa największe trzęsienia Marsa w historii obserwacji sejsmologicznych Czerwonej Planety. Jedno miało magnitudę 4,2, kolejne 4,1. Oba są pięć razy silniejsze niż jakiekolwiek wcześniej zarejestrowane trzęsienia marsjańskie. Na Ziemi takie wstrząsy uznane byłyby za słabe, lecz groźne.
W tym artykule: Trzęsienia Marsa – najsilniejsze i najdłuższe Trzęsienia Marsa – skąd się biorą? Trzęsienia Marsa – jak się je bada? Trzęsienia Marsa – co wynika z badań? Pierwsze z wymienionych trzęsień o magnitudzie 4,2 miało miejsce na Marsie 25 sierpnia 2021 roku. Nadano mu sygnaturę S0976a. Do kolejnego wstrząsu – S1000a o magnitudzie 4,1 – doszło 24 dni później. Oba miały miejsce w tzw. strefie cienia. To region, z którego fale sejsmiczne nie mogą podróżować bezpośrednio do sejsmometru lądownika InSight, ponieważ są silnie odchylane przez jądro planety. Po raz pierwszy sejsmograf InSight zarejestrował trzęsienie pochodzące z tak dużej odległości. Trzęsienia Marsa – najsilniejsze i najdłuższe Analizujący trzęsienia Marsa zespół naukowców z Uniwersytetu Bristolskiego w Wielkiej Brytanii ocenił je jako „naprawdę niezwykłe wydarzenia w marsjańskim katalogu sejsmicznym”. Ze względu na szeroki zakres częstotliwości, S1000a określono jako wstrząs wyraźnie wyróżniający się spośród trzęsień zarejestrowanych do tej pory. Jest to również najdłużej trwające zdarzenie sejsmiczne monitorowane do tej pory przez InSight. Trwało aż 94 minuty. To było największe trzęsienie ziemi w historii. Jego skutki odczuwalne były przez 1000 lat. Gdzie do niego doszło? Naukowcy odnaleźli dowody na największe trzęsienie ziemi, które spowodowało katastrofalne skutki dla ludzkości. Jego magnituda wynosiła 9,5. Badacze podkreślili również, że S0976a wygląda jak wiele zdarzeń zlokalizowanych w Cerberus Fossae. To obszar rozległych uskoków o głębokości ocenianej na około 50 km lub więcej. Ich zdaniem prawdopodobne jest, że to trzęsienie ma podobny, głęboki mechanizm źródłowy. Trzęsienia Marsa – skąd się biorą? Rejestrowane regularnie przez lądownik InSight trzęsienia Marsa są ostatnio tematem wielu analiz. Niedawno na łamach czasopisma naukowego „Nature Comunications” ukazał się artykuł sugerujący, że za zdarzenia sejsmiczne na naszej sąsiedniej planecie może odpowiadać aktywność wulkaniczna. Taką hipotezę przedstawili naukowcy z Australijskiego Uniwersytetu Narodowego (ANU). Australijscy badacze wraz z naukowcami z Chińskiej Akademii Nauk w Pekinie odkryli 47 wcześniej niewykrytych trzęsień pod powierzchnią Czerwonej Planety. Wszystkie w Cerberus Fossae – aktywnym sejsmicznie regionie Marsa. Perseverance: rok na Marsie. Co udało się odkryć marsjańskiemu łazikowi NASA? Od udanego lądowania na Czerwonej Planecie najnowszego łazika – laboratorium NASA, czyli Perseverance – mija rok. Przez ten czas robot wielkości SUV-a i jego przyjaciel, pierwszy marsjański... Autorzy badania spekulują, że przyczyną świeżo wykrytych trzęsień Marsa jest aktywność magmy w płaszczu marsjańskim. Płaszcz ten (podobnie jak ziemski) jest najgrubszą, wewnętrzną warstwą Marsa umieszczoną między skorupą a jądrem. Odkrycia sugerują, że magma w płaszczu marsjańskim jest nadal aktywna i odpowiada za wulkaniczne trzęsienia Marsa. Wbrew wcześniejszym przekonaniom naukowców, że zdarzenia te są spowodowane przez marsjańskie siły tektoniczne. Według geofizyka i współautora badań, profesora Hrvoje Tkalčicia z ANU Research School of Earth Sciences, powtarzalna natura tych trzęsień i fakt, że wszystkie zostały wykryte w tym samym obszarze planety sugerują, że Mars jest bardziej aktywny sejsmicznie niż wcześniej sądzili naukowcy. Trzęsienia Marsa – jak się je bada? – Odkryliśmy, że te świeżo zarejestrowane trzęsienia Marsa występowały o każdej porze dnia marsjańskiego, podczas gdy trzęsienia Marsa wykryte i zgłoszone przez NASA w przeszłości wydawały się występować tylko w środku nocy. Dlatego możemy założyć, że to ruch stopionej skały w płaszczu marsjańskim jest wyzwalaczem tych 47 nowo wykrytych trzęsień Marsa pod regionem Cerberus Fossae – powiedział prof. Tkalčić. Znamy firmę, która wystrzeli pierwszą rakietę z innej planety niż Ziemia. Podpisała kontrakt z NASA Lockheed Martin zaangażowana w misję Mars Sample Return. Firma pracująca przy tak głośnych misjach jak Juno, Mars Reconnaissance Orbiter czy OSIRIS-REx została wybrana na dostawcę małej rak... Tylko jak można poznać wnętrze planety, nie mogąc zajrzeć do niego bezpośrednio? – Informacje o głębokim wnętrzu planety mogą pochodzić z obserwacji pola grawitacyjnego planety lub pola magnetycznego. Jednak najbardziej precyzyjnych wyników może dostarczyć sejsmologia, czyli obserwacja fal sprężystych rozchodzących się wewnątrz planety. Do tych obserwacji używa się sejsmografów. Podstawowe fale w ośrodku sprężystym to fale podłużne P, poprzeczne S i fale powierzchniowe – wyjaśnia profesor Leszek Czechowski, geofizyk związany z Uniwersytetem Warszawskim oraz z Centrum Badań Kosmicznych PAN. Właśnie tej metody badawczej użyli australijscy i chińscy naukowcy. Wykorzystali dane z sejsmometru dołączonego do lądownika NASA InSight, który zbiera informacje o trzęsieniach Marsa, marsjańskiej pogodzie i wnętrzu planety. Robi to od czasu lądowania na Marsie w 2018 roku. Autorzy badania twierdzą, że zdarzenia sejsmiczne były stosunkowo niewielkie i byłyby ledwo odczuwalne, gdyby miały miejsce na Ziemi. Trzęsienia zostały wykryte w okresie około 350 sol. Sol jest określeniem marsjańskiej doby. Trzęsienia Marsa – co wynika z badań? Podkreślają jednak, iż fakt, że płaszcz marsjański jest nadal aktywny, ma kluczowe znaczenie dla naszego zrozumienia, w jaki sposób Mars ewoluował jako planeta. – Może to nam pomóc odpowiedzieć na fundamentalne pytania dotyczące Układu Słonecznego i stanu jądra Marsa, płaszcza i ewolucji jego obecnie nieistniejącego pola magnetycznego – mówił prof. Tkalčić. Łazik marsjański. Jak działał Opportunity i inni kosmiczni zwiadowcy? Łaziki są naszymi pozaziemskimi oczami i uszami, zwiadowcami przemierzającymi inne ciała niebieskie. Chociaż łazik marsjański porusza się wolniej niż żółw, to na razie jedyny sposób na... <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/lazik-marsjanski-jak-dzialal-lazik-marsjanski-curiosity-i-inni-kosmiczni-zwiadowcy-fot-nasa-jpl-caltech-1b8bb37.jpeg" width="900" height="670" alt="Łazik marsjański. Jak działał łazik marsjański Curiosity i inni kosmiczni zwiadowcy? (Fot. NASA/JPL-Caltech)" title="Łazik marsjański. Jak działał łazik marsjański Curiosity i inni kosmiczni zwiadowcy? (Fot. NASA/JPL-Caltech)" /> – Dzięki danym lądownika InSight wiemy, że na Marsie występują trzęsienia. Są one znacznie słabsze i jest ich o wiele mniej niż na Ziemi. Jednak mamy dowód, że we wnętrzu Marsa mają jeszcze miejsce różne procesy tektoniczne i wulkaniczne odpowiedzialne za trzęsienia. Czyli jedne formacje skalne poruszają się względem drugich lub stopiona magma przeciska się przez skały. Efekty tego mogą być widziane na powierzchni jako różne deformacje lub względny ruch skał po obu stronach uskoku. Na Ziemi takie zjawiska są powszechne, między innymi w postaci ruchu kontynentów. Obserwacje fal przesłane przez InSight pozwoliły też określić grubość skorupy marsjańskiej – komentuje profesor Czechowski.
500–letni aztecki manuskrypt jest najstarszym zapisem trzęsień ziemi w obu Amerykach
Według pary badaczy, którzy systematycznie studiowali historyczne trzęsienia ziemi w Meksyku, 500-letni aztecki manuskrypt jest pierwszą pisemną relacją dotyczącą trzęsień ziemi w obu Amerykach, donosi Amerykańskie Stowarzyszenie Sejsmologiczne.
W tym artykule: Azteckie kodeksy „Ollin" i „tlalli" „Jeszcze wiele przed nami!" Aztecki Kodeks „Telleriano-Remensis”, stworzony w XVI wieku (czyli już w czasie podboju przez europejskich konkwistadorów), na terenach dzisiejszego Meksyku, na europejskim papierze, jest jednym z najwspanialszych zachowanych przykładów azteckiego malarstwa rękopiśmiennego. Azteckie kodeksy Trzeba zaznaczyć, że pismo Azteków było pismem hieroglificznym (jak np. W starożytnym Egipcie). Wszystkie wydarzenia zostały w nim przedstawione jako piktogramy, czyli małe rysunki przedstawiające daną historię. Pisanie kodeksów było zajęciem zarezerwowanym dla wyszkolonych specjalistów zwanych „tlacuilos”, co oznacza dosłownie „tych, którzy piszą obrazy." Podczas gdy wiele kodeksów zostało spalonych jako pogańskie przedmioty przez zakonników i misjonarzy po hiszpańskim podboju, niektóre na szczęście przetrwały. Kodeks o którym mowa, to kalendarz słoneczny i księżycowy zarazem, który służył jako kronika do zapisywania historycznych wydarzeń, takich jak wniebowstąpienia i śmierci władców, bitwy, trzęsienia ziemi i zaćmienia słońca. Według badań opublikowanych przez Gerardo Suáreza z Narodowego Uniwersytetu Meksyku i Virginię García-Acosta z meksykańskiego Centrum Badań i Studiów Wyższych Antropologii Społecznej, piktogramy w kodeksie Telleriano-Remensis opisują w sumie 12 trzęsień ziemi, które miały miejsce między 1460 a 1542 rokiem. „Ollin" i „tlalli" Piktogramy oferują niewiele informacji dotyczących lokalizacji, wielkości i szkód spowodowanych przez trzęsienia ziemi, ale dzięki symbolom odnoszącym się do konkretnych zaćmień słońca lub dni, a także wyjaśnieniom napisanym obok symboli po łacinie i hiszpańsku, przez późniejszych komentatorów, możliwe jest określenie konkretnych dat tych wydarzeń. Jeden z piktogramów pokazuje np. trzęsienie ziemi, które miało miejsce w roku 1507, a wiemy to, ponieważ katastrofa ta była związana z zaćmieniem słońca. Na skutek niej zniszczona została świątynię a 1800 wojowników poniosło śmierć, topiąc się w niezidentyfikowanej rzece, prawdopodobnie w południowym Meksyku. Trzęsienia ziemi, w azteckich kodeksach są reprezentowane przez dwa symbole: „ollin” (oznaczający ruch) i „tlalli” (oznaczający Ziemię). Ollin jest glifem składającym się z czterech spirali, reprezentujących cztery główne kierunki Ziemi i centralnie umieszczonego oka lub koła. Tlalli jest z kolei glifem składającym się z jednej lub kilku warstw wypełnionych kropkami i różnymi kolorami odnoszącymi się do cenne kamieni szlachetnych (zdjęcie poniżej). W kodeksie „Telleriano-Remensis” istnieją inne modyfikacje glifów dotyczących trzęsień ziemi, ale ich znaczenie nadal nie jest w pełni jasne dla uczonych. Suárez i García-Acosta zauważają, że inne prekolumbijskie kroniki dostarczają cennych informacji, które są uzupełnione przez rysunki trzęsień ziemi z kodeksu „Telleriano-Remensis”. Na przykład, historyczna relacja franciszkańskiego zakonnika Juana de Torquemada opisuje trzęsienie ziemi z 1496 roku, które wstrząsnęło trzema górami w „prowincji Xochitepec, wzdłuż wybrzeża" i spowodowało osunięcia ziemi na obszarze zamieszkałym przez lud Yope. Miejsce to znajduje się w tzw. szczelinie sejsmicznej Guerrero, regionie względnej ciszy sejsmicznej w południowym Meksyku. Opisy historyczne sugerują, że trzęsienie ziemi z 1496 roku mogło być bardzo dużym trzęsieniem ziemi o magnitudzie 8.0 stopni w skali Richtera. Od 1845 roku nie odnotowano w tamtym miejscu trzęsień ziemi o takiej magnitudzie. „Nie jest dla nas zaskakujące, że istnieją zapisy opisujące trzęsienia ziemi sprzed czasów hiszpańskiej konkwisty, z dwóch powodów", powiedział Suárez. „Trzęsienia ziemi są częste w tym kraju, a po drugie, trzęsienia ziemi miały głębokie znaczenie w kosmologicznych poglądach pierwotnych mieszkańców tego, co jest teraz Meksykiem". „Jeszcze wiele przed nami!" Dowody historyczne „naprawdę nie zmieniają naszego poglądu na temat potencjału sejsmicznego tego regionu w południowym Meksyku" objaśnia Suárez. „To po prostu dodatkowe dowody na to, że wielkie trzęsienia ziemi wystąpiły w tym obszarze już wcześniej, a brak wielkich trzęsień ziemi przez kilka lat nie powinien być uważany za dowód na to, że ten region jest asejsmiczny". Suárez i García-Acosta rozpoczęli badania historycznych trzęsień ziemi w Meksyku po niszczycielskim trzęsieniu ziemi o magnitudzie 8.0 w Mexico City w 1985 roku. „Wcześniej jednak, nie zajmowaliśmy się opisami trzęsień ziemi w azteckich kronikach" mówi Suárez. „Dopiero niedawno rozpoczęliśmy bardziej szczegółowe badania dawnych pism i kodeksów napisanych w okresie tuż po hiszpańskim podboju. Myślę, że jeszcze wiele przed nami".
Trzęsienia ziemi w Nowej Zelandii. Dlaczego najczęściej są „ciche”?
Nowa Zelandia to jeden z najpiękniejszych, a zarazem najciekawszych geologicznie krajów na świecie. W ostatnim czasie naukowcy wzięli pod lupę „ciche” trzęsienia ziemi.
W tym artykule: „Ciche” trzęsienia ziemi w Nowej Zelandii Wpływ wody na ruch płyt tektonicznych Nowa Zelandia każdego roku doświadcza ok. 15 tys. trzęsień ziemi o różnym nasileniu. Ich źródłem jest Hikurangi Margin, aktywna strefa subdukcji rozciągająca się na wschodnim wybrzeżu Wyspy Północnej, gdzie nachodzą na siebie płyty tektoniczne. Większość trzęsień jest nieodczuwalna, dlatego też nazywa się je „cichymi”. W jaki sposób powstają? „Ciche” trzęsienia ziemi w Nowej Zelandii Geolodzy i specjaliści z pochodnych branży z całego świata wspólnie pracują nad ustaleniem, dlaczego strefa subdukcji u wybrzeży Nowej Zelandii generuje zarówno niezauważalne trzęsienia ziemi, jak i takie, które mogą być groźne dla ludzi. Co ważne, te pierwsze występują głównie na północy wyspy, drugie z kolei na południu. Wyniki najnowszych badań opublikowane na łamach czasopisma „Nature” nadają nową perspektywę temu zagadnieniu. – „To naprawdę ciekawe i niezrozumiałe, dlaczego na stosunkowo niewielkim obszarze geograficznym można przejść od wielu małych, wolno postępujących trzęsień ziemi do potencjalnego naprawdę dużego trzęsienia” – mówi Christine Chesley, absolwentka Uniwersytetu Columbia i główna autorka badań. Nurkowie głębinowi przebadani. Saturacja krwi spada do poziomu charakterystycznego dla fok U elitarnych freediverów, którzy bez wspomagania nurkują na głębokość nawet 100 metrów, dochodzi do obniżania nasycenia krwi tlenem – zwykle na poziomie 98% – do zaledwie 25%, a ich t.. Wpływ wody na ruch płyt tektonicznych W grudniu 2018 r. zespół badawczy wyruszył w trwający 29 dni rejs. Podobnie jak w przypadku wykonywania rezonansu magnetycznego Ziemi, naukowcy wykorzystali energię fal elektromagnetycznych, aby zmierzyć, w jaki sposób prąd przepływa przez dno oceanu. Po zebraniu tych informacji mogli dokładniej przyjrzeć się roli, jaką góry podwodne, odgrywają w generowaniu trzęsień ziemi. Jak się okazało, góry podwodne gromadzą znacznie więcej wody, niż przypuszczali geofizycy. Dzięki temu miejsca styku płyt tektonicznych są wygładzone, co zapobiega ich przywieraniu i wywoływaniu dużych trzęsień ziemi. To z kolei tłumaczy, dlaczego tak wiele z nich jest nieodczuwalnych. Na podstawie tych samych danych zespół Chesley odkrył, że część górnej płyty tektonicznej jest najprawdopodobniej uszkodzona przez górę podwodną. Co ciekawe, w tym miejscu także zauważono duże nagromadzenie wody. „To również pomaga nam zrozumieć wyjątkowy schemat niezauważalnych trzęsień ziemi” – tłumaczy autorka badań. Naukowcy zauważyli, że analogicznie mniejszy udział wody, a więc bardziej wyszczerbione płyty tektoniczne w miejscu styku generują znacznie silniejsze trzęsienia ziemi na południu wyspy. Na jesień tego roku zaplanowane są kolejne badania. „Im więcej prowadzimy obserwacji, tym bardziej wydaje nam się, że woda pełni kluczową rolę w modulowaniu poślizgu na uskoki. Kolejne badania usprawnią nasze prace w zakresie usprawniania oceny zagrożeń naturalnych” – podsumowuje Chesley.
Trzęsienia ziemi, tornada, tsunami. Największe katastrofy naturalne na świecie i w Polsce
Katastrofy naturalne to zjawiska wywołane działaniem sił natury, w wyniku których na dotkniętym nimi obszarze powstają szkody przyrodnicze i ekonomiczne. Jeżeli na ich skutek giną ludzie, wtedy mamy do czynienia z klęską żywiołową. Naturalne katastrofy ekologiczne doprowadzają również do wymierania różnych gatunków zwierząt i degradacji terenów. Najczęściej występujące rodzaje katastrof naturalnych to m.in. powodzie, huragany, trzęsienia ziemi, pożary, lawiny czy wybuchy wulkanów. W artykule przedstawiamy największe katastrofy naturalne w Polsce i na świecie.
W tym artykule: Katastrofy naturalne: Powódź tysiąclecia w 1997 roku Katastrofy naturalne: Burza na Mazurach w 2007 roku Katastrofy naturalne: Lawina w Białym Jarze w 1968 roku Katastrofy naturalne: Huragan Katrina w 2005 roku Katastrofy naturalne: Gradobicie w Sydney w 1947 roku Katastrofy naturalne: Trzęsienie ziemi na Haiti w 2010 roku Katastrofy naturalne: Powódź tysiąclecia w 1997 roku W 1997 roku Polskę, Niemcy, Czechy, Słowację i Austrię nawiedziła największa od setek lat powódź. Wystąpiła ona w dwóch falach – pierwsza od 4 do 8 lipca, a druga od 18 do 22 lipca. W wyniku tej naturalnej katastrofy zginęło 114 osób, w tym 56 w naszym kraju. Skutkami powodzi zostali dotknięci mieszkańcy zachodniej oraz południowej Polski. Straty materialne oszacowano na 4,5 miliarda dolarów. W trakcie powodzi wylało wiele polskich rzek, takich jak np. Odra, Olza, Oława, Ślęza, Bystrzyca czy Bóbr. Przyczyną powodzi były obfite fale opadów deszczu – miejscami notowano jednego dnia opady na poziomie 500 mm na metr kwadratowy. Zalane zostały drogi, dworce, biblioteki, amfiteatry, mosty, szpitale czy placówki oświatowe. Woda sięgała nieraz do wysokości pierwszego piętra. 18 lipca 1997 roku ówczesny prezydent Polski Aleksander Kwaśniewski ogłosił żałobę narodową. Katastrofy naturalne: Burza na Mazurach w 2007 roku Katastrofy naturalne w Polsce były również spowodowane silnymi burzami. 21 sierpnia 2007 roku nad Mazurami przeszła nawałnica, która doprowadziła do śmierci dwunastu żeglarzy. Najpierw zaobserwowano ją nad Bieszczadami, a następnie przeszła przez Roztocze oraz Polesie Lubelskie. Za sprawą prądów wznoszących, znacząco zwiększyła się jej siła, kiedy około 15:00 silne grzmoty, błyskawice i grad pojawiły się na Mazurach. Wiatr momentami wiał z prędkością powyżej 120 km/h, a temperatura powietrza obniżyła się o 12 stopni Celsjusza – z 28 do 16. Ostrzeżenie meteorologiczne zostało ogłoszone dopiero o godzinie 15:07. Katastrofy naturalne: Lawina w Białym Jarze w 1968 roku Często występujące katastrofy naturalne na ziemi są również wywołane przez lawiny. W Polsce w wyniku jednej z nich życie straciło 19 osób, a 5 zostało rannych. Wśród ofiar znaleźli się Polacy, Niemcy i Rosjanie. Lawina zeszła dnem karkonoskiego Białego Jaru 20 marca 1968 roku około godziny 11:00. Miała około 600 metrów długości, 12 metrów grubości i kilkadziesiąt metrów szerokości. Jej ciężar oszacowano na 50 tysięcy, a prędkość osuwania się na ponad 100 km/h. Skutkiem tej katastrofy naturalnej była nie tylko śmierć turystów, lecz także połamanie licznych krzewów i drzew – m.in. brzóz i jarzębin. W akcji ratunkowej brało udział przeszło 1100 osób. Turyści w momencie osunięcia się lawiny spacerowali czarnym szlakiem, na którym znajdowały się znaki ostrzegające przed lawiną. Zdecydowali się na przejście nim z powodu zamknięcia wyciągu krzesełkowego na Kopę. Katastrofy naturalne: Huragan Katrina w 2005 roku Wymieniając największe katastrofy naturalne na świecie, nie sposób pominąć huraganu Katrina, który nawiedził Stany Zjednoczone w sierpniu 2005 roku. Spowodował śmierć 1836 osób, a także doprowadził do strat materialnych szacowanych na 87 miliardów dolarów. Huragan ten wiał z prędkością dochodzącą do 280 km/h. Objął obszar 233 tysięcy kilometrów kwadratowych. Doprowadził do zalania wielu miast, zniszczenia domów i wielu innych obiektów. Największe szkody spowodował na terenie Nowego Orleanu. Cyklon uformował się w warunkach temperatury powietrza przekraczającej 30 stopni Celsjusza. Prezydent Stanów Zjednoczonych George W. Bush wprowadził w wielu miejscach stan wyjątkowy. Huragan Katrina oprócz USA nawiedził również Wyspy Karaibskie oraz Kubę. Katastrofy naturalne: Gradobicie w Sydney w 1947 roku Katastrofy naturalne i cywilizacyjne są również wywołane przez obfite gradobicia. W wyniku jednego z nich, 1 stycznia 1947 roku, w australijskim mieście Sydney 1000 osób zostało rannych – największa liczba spośród nich to ludzie opalający się na plaży, którzy korzystali w Nowym Roku ze słonecznej pogody. Grad towarzyszył silnej burzy, która wytworzyła się w warunkach dużej wilgotności powietrza (72%) i temperatury niespełna 33 stopni Celsjusza. Średnica gradzin w wielu miejscach przekraczała 8 centymetrów – znacznie więcej niż w przypadku wcześniejszych tego typu katastrof naturalnych. Zdjęcia potwierdzają, że osiągały one wielkość kuli bilardowej, a nawet piłki krykietowej. Największe szkody odnotowano we wschodnich rejonach Sydney. Zniszczone zostały domy, budynki, samochody czy tramwaje. Grad był tak silny, że powodował dziury w dachach aut. Powodował hałas porównywalny do przejazdu kilku pociągów. W wyniku tej katastrofy naturalnej powstały straty materialne szacowane na 3 miliony dolarów. Katastrofy naturalne: Trzęsienie ziemi na Haiti w 2010 roku Najbardziej spektakularna ostatnia katastrofa naturalna na świecie to trzęsienie ziemi, które 12 stycznia 2010 roku zarejestrowano na Haiti. Jego magnituda wyniosła aż 7 stopni w skali Richtera. Główny wstrząs wystąpił o godzinie 16:53, a epicentrum zlokalizowano nieopodal portu Port-au-Prince. Zaobserwowano również wiele silnych wstrząsów wtórnych o magnitudzie powyżej 5 stopni w skali Richtera. Przyczyną tej katastrofy było naturalne naprężenie skorupy ziemi, co spowodowało zderzenie się dwóch płyt litosferycznych – północnoamerykańskiej oraz karaibskiej. W wyniki trzęsienia ziemi na Haiti śmierć poniosło aż 316 tysięcy osób. Kilka milionów osób zostało rannych lub straciło własny dobytek. Wśród ofiar znalazł się jeden Polak. Zniszczone zostały również cenne budynki historyczne, w tym katedra Notre-Dame czy Pałac Prezydencki, a także szpitale, placówki oświatowe, urzędy, porty czy więzienia. Wstrząsy były odczuwalne nie tylko na Haiti, lecz także na terenie takich krajów jak Dominikana, Bahamy oraz Kuba.
Trzęsienie ziemi w Grecji. Silne wstrząsy odczuli nawet mieszkańcy sąsiednich państw
W środę Grecję nawiedziło trzęsienie ziemi o sile 6,00 w skali Richtera. Szacuje się, że epicentrum wstrząsu miało miejsce w centrum kraju, w okolicach miasta Elassona. Tam też służby ratownicze zanotowały największe szkody. Część mieszkańców utknęła pod gruzami zawalonych budynków. W obawie przed powtórnym trzęsieniem lokalne władze zalecają pozostanie w domach.
W tym artykule: Grecja po trzęsieniu ziemi Mimo że trzęsienie ziemi miało miejsce bezpośrednio na terenie Grecji, to odczuli je też mieszkańcy Albanii, Kosowa, Czarnogóry i Macedonii Północnej. Vassilis Karastathis, zastępca dyrektora Ateńskiego Instytutu Geodynamicznego, przypisał siłę wstrząsów płytkości ich epicentrum – 8 km pod powierzchnią. Grecja po trzęsieniu ziemi Kiedy trzęsienie ziemi dotarło na południe kraju, mieszkańcy miasta Larissa wybiegli z domów i miejsc pracy na ulice. Służby porządkowe od razu udzieliły pierwszej pomocy medycznej poszkodowanym. Na szczęście nikt nie zginął. Media nie donoszą też o poważnie rannych osobach. To zasługa ratowników i ich błyskawicznej interwencji. W poszukiwaniach ewentualnych ofiar wykorzystano drony. Ludzie zamieszkujący pobliską wieś Damasi spędzili noc ze środy na czwartek w namiotach rozstawionych na boisku do gry w piłkę nożną. W ten sposób samorząd chciał zabezpieczyć ich przed ewentualnymi powtórnymi wstrząsami. Nie doszło jednak do nich, a sytuacja w kraju wydaje się stabilna. Ekstremalne sytuacje wymagają zachowania spokoju i rozsądnego myślenia, a to nie lada sztuka. Premier Grecji, Kyriakos Mitsotakis, osobiście pogratulował dyrektorowi szkoły podstawowej w Damasi, który po zawaleniu się budynku samodzielnie poprowadził ewakuację 63 uczniów i 10 nauczycieli. Turecki minister spraw zagranicznych, Mevlut Cavusoglu, skontaktował się z greckim dyplomatą, Nikosem Dendiasem. Polityk zapewnił o solidarności swoich rodaków z poszkodowanymi sąsiadami oraz zaoferował pomoc w razie potrzeby. Grecja i Turcja rywalizują ze sobą na wielu polach (chociażby w branży turystycznej), jednak w trudnych chwilach potrafią się solidaryzować. W październiku ubiegłego roku co najmniej 77 osób zginęło w obu państwach po silnym trzęsieniu ziemi, jakie nawiedziło okolice greckiej wyspy Samos. Grecja jest położona na obszarze o wysokiej aktywności sejsmicznej, tym samym jest szczególnie narażona na trzęsienia ziemi. Giorgios Karakaisis, profesor sejsmologii na Uniwersytecie w Salonikach obliczył, że ostatni raz Elassona doświadczyła tak potężnych wstrząsów ponad 250 lat temu.