Orbán Csaba i sekret Transylwanii: co sprawia, że się tu długo i szczęśliwie?
Transylwania to nie tylko mity o Drakuli, ale także realne historie o wspólnocie, która przez wieki przetrwała przeciwności i do dziś żyje w rytmie natury. W Karácsonyfalvie, małej wiosce zamieszkiwanej przez Szeklerów, tradycja wspólnej ziemi – Közbirtokosság – wciąż kształtuje codzienne życie mieszkańców. Spotkania przy piecu, festiwale kasztanów i troska o lasy pokazują, że duch miejsca jest silniejszy niż upływ czasu i wyzwania współczesności.
Spis treści: Dzikie serce Europy Kim są Szeklerzy? Közbirtokosság – tradycja wspólnej ziemi Wspólnota odzyskana po dekadach Życie z dala od pośpiechu Czułość wobec ziemi i tradycji Strażnicy lasu i dzikiej przyrody Życie w rytmie natury Czas płynie, ale duch miejsca trwa Kto przejmie odpowiedzialność za przyszłość? W chłodny, zmierzchający wieczór trzech mężczyzn siedzi przy drewnianym stole na plebanii trzynastowiecznego kościoła w Transylwanii, zwanej w Polsce Siedmiogrodem. Na zewnątrz są kaczki, ule i kudłaty biały pies, którego szczekanie słychać w narastającym mroku. Ogrzewani przez piec na drewno, mężczyźni popijają herbatę, podjadają słone ciasteczka w kształcie precli i rozmawiają o swojej rodzinnej miejscowości, Karácsonyfalva. Dzikie serce Europy Transylwania. To stąd pochodził król Stefan Batory. Czy istnieje miejsce o bardziej znanej nazwie i zarazem mniej znane? (Może tylko Timbuktu.) Nawet gdy cała Europa była dziksza, Transylwania była uważana za jej najbardziej dziki kraniec. Dlatego właśnie Bram Stoker uznał ją za odpowiednie miejsce dla akcji „Drakuli”, mimo że nigdy tam nie był. To miejsce, w którym o Saksonach, Hunach, Turkach, Tatarach i tuzinie mniej znanych plemion wciąż mówi się tak, jakby przeszły tędy zaledwie w zeszłym tygodniu, miejsce, gdzie lasy wciąż zamieszkują niedźwiedzie. W czasach, gdy Europa – mimo wszystkich swoich uroków – bywa postrzegana jako kontynent menedżerów od smartfonów, odnalezienie się w tak odległej i pod wieloma względami nietkniętej kieszeni świata, jak ta dolina rzeki Homoród, wydaje się tym bardziej ekscytujące i nieprawdopodobne. Kim są Szeklerzy? Około 85% mieszkańców tego wiejskiego regionu środkowej Rumunii mówi po węgiersku. Są Szeklerami – etnicznymi Węgrami, którzy mieszkają tu od co najmniej tysiąca lat. Na czele stołu, z krótką siwą brodą i błyszczącymi, figlarnymi oczami, siedzi 70-letni Orbán Csaba, człowiek, którego wizja pomaga zachować to odległe miejsce, mimo że nowoczesny świat coraz bardziej na nie naciska. Közbirtokosság – tradycja wspólnej ziemi Orbán – na Węgrzech nazwisko podaje się przed imieniem – pełni funkcję lidera Közbirtokosság, organu zarządzającego wsi. To forma wspólnej własności ziemi i zarządzania, mająca setki lat, która pomogła uczynić to miejsce tak wyjątkowym. Közbirtokosság zarządza wodą, lasami i pastwiskami, dzieląc ich wykorzystanie, zasoby i dochody pomiędzy 347 „udziałowców”. Choć stara, ta forma rządzenia, jak podkreśla Orbán, jest niezwykle trwała i potrafi sprostać potrzebom lokalnej społeczności. „Kiedy nadchodzi zima” – mówi – „każdy ma wystarczająco drewna”.„To było jak grom z jasnego nieba” – mówi. „Nawet w najśmielszych snach nie mogliśmy marzyć, że uda się to odzyskać”. Wspólnota odzyskana po dekadach Sam fakt istnienia tej wspólnoty to zasługa wizji Orbána. W czasach komunizmu w Rumunii Közbirtokosság przestała istnieć. Słynny dyktator Nicolae Ceaușescu chciał zniszczyć takie miejsca jak Karácsonyfalva i ich sposób życia. Nie udało mu się, komunizm upadł, a w 2000 roku wieś odzyskała wspólnotową kontrolę nad około 1100 hektarami ziemi. Kluczem do odbudowy Közbirtokosság były pisemne zapisy złożonego systemu przekazywania praw do ziemi przez pokolenia. Orbán otwiera skórzaną teczkę i ostrożnie wyciąga gruby plik dokumentów. Na każdej stronie są dwie kolumny starannie zapisanych nazwisk z przypisanymi liczbami – rejestr udziałowców Közbirtokosság z 1936 roku. To właśnie takie strony, ukryte w domach i zakopane w archiwach, pomogły Orbánowi i innym liderom Közbirtokosság w długiej walce prawnej o odzyskanie wsi po obaleniu Ceaușescu w 1989 roku. Orbán wspomina przeszukiwanie stosu dokumentów w urzędzie i odnalezienie tej listy. Życie z dala od pośpiechu Do Orbána przy stole dołącza 75-letni Szentpáli Géza, świecki lider kościoła unitariańskiego; młodszy mężczyzna obok niego, Benedek Mihály, jest jego pastorem. Orbán znajduje stronę z drugiej listy nazwisk – tym razem z 1946 roku – i wskazuje linię 165. Wpisane jest tam nazwisko dziadka Szentpáli’ego. Gdy rozglądam się po stole, wszyscy trzej mężczyźni ocierają łzy. Karácsonyfalva (po rumuńsku Crăciunel) leży wśród falujących, przypominających Toskanię wzgórz i głębokich lasów. To jedna z szeregu wiosek, z których każdą wyróżnia iglicowy szczyt kościoła unitariańskiego. Domy mają dachy z ceglanej dachówki, a wiele z nich posiada tzw. bramy szeklerskie – misternie rzeźbione drewniane wejścia z ikonografią i runami szeklerskimi, często zwieńczone strukturami przypominającymi japońską pagodę. Z podwórek słychać beczenie owiec i gdakanie kur; większość rodzin prowadzi co najmniej częściowo samowystarczalne gospodarstwa. Na słupach energetycznych znajdują się bocianie gniazda w kształcie pączków. Pewnego popołudnia muszę ustąpić miejsca głośnemu stadu krów pędzonych przez młodych mężczyzn z kijami i okrzykami przez środek wsi. (Warto dodać, że wieś ma szybszy internet i lepsze drogi niż mój dom w Nowym Orleanie.) Czułość wobec ziemi i tradycji Orbán Csaba cieszy się oczywistym szacunkiem w całej wsi, ale uważany jest też za swego rodzaju ekscentryka. Innych liderów Közbirtokosság można rozpoznać po drogich samochodach i zachowaniu „ważniaków”. Orbán jeździ zdezelowanym hatchbackiem i wymyśla kolejne projekty. Jest tradycyjna otwarta łaźnia, którą odnowił w 2019 roku jako miejsce spotkań, z ogrodem ziół leczniczych i paleniskiem do parzenia herbaty. Po drugiej stronie wsi, u stóp lasu, znajduje się kasztanowy sad, gdzie organizuje doroczny Festiwal Kasztanów. Jest też wspólnotowe centrum Közbirtokosság, w którym w sobotnie popołudnie – podczas mojej wizyty – wieśniacy w tradycyjnych strojach odgrywają „dziecięce wesele”, w którym lokalna dziewczynka i chłopiec udają pannę młodą i pana młodego przed wielką ucztą. Samochód Orbána nieustannie przypomina mu o zapięciu pasów bezpieczeństwa, gdy ten pędzi po drogach gruntowych z jednego miejsca do drugiego. Wszystkie projekty – mówi – są próbą zachowania tradycji tego miejsca przy jednoczesnym ostrożnym otwieraniu go na możliwości ekoturystyki. Orbán często wyjaśnia tę delikatną równowagę za pomocą emblematycznego symbolu: szeklerskiego słońca i księżyca stojących niezależnie wewnątrz kręgu gwiazd Unii Europejskiej. Strażnicy lasu i dzikiej przyrody Przede wszystkim jednak Közbirtokosság działa jako opiekun najcenniejszego zasobu wioski: lasu, który jest zarówno źródłem niezbędnego opału (co doceniłem podczas kilku chłodnych nocy przy piecu w pensjonacie), jak i siedliskiem kruchej bioróżnorodności. W deszczowy dzień do lasu zabiera mnie myśliwy i genialny majsterkowicz Öcsi Mátyás. Zaprasza mnie, bym towarzyszył mu w codziennej wizycie do trzech kamer z czujnikiem ruchu, którymi monitoruje dziką faunę. Pokonujemy koleiny w pojeździe terenowym własnej konstrukcji zrobionym ze starego Land Rovera, a potem maszerujemy w ciszy, śledzeni przez niskiego lisa, którego Öcsi zna i nazwał Vuki. Poza śpiewem ptaków, Vuki jest jedynym stworzeniem, jakie spotykamy. Ale w domu Öcsiego, gdy moje buty suszą się nad piecem, przeglądamy zdjęcia z kamer. Widać na nich jelenie, dziki, drobne ssaki – i wiele, wiele niedźwiedzi. Drżę na myśl, że wszystkie te stworzenia były wokół nas, gdy przemierzaliśmy ich leśny dom. Życie w rytmie natury „To, co jest tu wyjątkowe, to fakt, że społeczność posiada ziemię” — mówi Székely Kinga-Réka, unitariańska pastorka z sąsiedniej wsi. „Nikt nie może się tak bardzo wzbogacić, by przez to inni cierpieli”.Paradoksalnie, te zasady przypominają idee komunizmu – z małej litery. „Nienawidzimy tego słowa, ale to prawda” — przyznaje Székely. „My mieliśmy ten system od tysiąca lat. Nie potrzebowaliśmy, żeby oni przyszli i nam go przynieśli!” Jestem w domu Székelych na corocznym rytuale uboju świni, z której mięso będzie spożywane przez resztę roku. Gdy przyjeżdżam, ciało zwierzęcia wciąż paruje i jest rozłożone na stole na zewnątrz. Rzeźnik o okrągłej twarzy sprawnie je rozbiera. Najlepsze kawałki trafiają do solanki, później zostaną uwędzone, a organy i inne wnętrzności trafią do tymczasowej „fabryki kiełbas” zorganizowanej w jadalni. Nadmiar kiełbas zostanie rozdany sąsiadom, którzy w swoim czasie odwdzięczą się tym samym. Mąż Kingi-Réki, Zsolt-Csaba, programista komputerowy, częstuje wszystkich porannym kieliszkiem pálinky – domowej śliwowicy, którą przygotowali razem. „Moje pokolenie jest ostatnim, które rozumie znaczenie zabicia świni” — ubolewa. „Jakie to znaczenie?” — pytam. „Że jesz to, co sam wyhodowałeś” — odpowiada. „Że wiesz, skąd to pochodzi. Że jesteś z tym związany.” Czas płynie, ale duch miejsca trwa Na ścianie w domu Székelych, jak w wielu innych domach w regionie, wisi mapa pokazująca Transylwanię jako część większego Cesarstwa Austro-Węgierskiego. To dobre przypomnienie, że – jak to miejsce dobrze wie – nie da się ukryć przed prądami historii. Zimy stają się cieplejsze. Ostatnie dwa lata przyniosły susze. W Rumunii rośnie nowy nacjonalizm, potencjalnie zagrażający mniejszościom etnicznym w kraju. W dolinie Homoród widać dzieci i starszych, ale niewielu w wieku średnim; wielu młodych dorosłych wyjechało w poszukiwaniu pracy, doktoratów lub po prostu łatwiejszego życia niż to, które oferuje rolnictwo. Zsolt-Csaba musiał sprowadzić nepalskich pracowników, by obsadzić jeden ze swoich małych sklepów spożywczych. Kto przejmie odpowiedzialność za przyszłość? W obliczu tego wszystkiego to, co robią Orbán Csaba i Közbirtokosság, jest wzorem pielęgnowania własnego ogrodu — próbą ochrony i utrzymania rodziny, wspólnoty i darów tego małego zakątka planety, który znają lepiej niż ktokolwiek inny. Przy stole na plebanii Orbán pakuje stos dokumentów i ostrożnie wkłada je z powrotem do swojej teczki. Poklepuje ją czule i chowa pod pachą. „Miło byłoby wiedzieć, kto będzie trzymał to następny” — mówi. Źródło: National Geographic
Transylwania to nie tylko legenda Drakuli. Czekają tu na was niezwykłe zamki
Ruszyliśmy śladami hrabiego Drakuli – ikony popkultury – a trafiliśmy do niezwykłej krainy. Transylwania urzeka architekturą i historią.
Spis treści: Autostop w Transylwanii Kopalnia w Turdzie Legenda Drakuli Zamek Râșnov Zamek Bran Transylwania – informacje praktyczne Co zobaczyć w Transylwanii Autostopem w Transylwanii? Z dwójką małych dzieci i wózkiem? Serio? Recepcjonista hotelu w pięknym, nasyconym secesją mieście Kluż-Napoka przytakuje i jeszcze raz stuka palcem w rozłożoną przed nami mapę. – Możecie oczywiście tłuc się autobusami przez pół dnia, ale jeśli chcecie dotrzeć do kopalni w Turdzie szybko i tanio, to po prostu złapcie stopa przy kwiaciarni Magnolia naprzeciwko opery. Wszyscy tak robią – dodaje. Autostop w Transylwanii Szczerze mówiąc, nie jesteśmy zachwyceni perspektywą stania z wystawionym kciukiem przy drodze w chłodny poranek, ale wygląda na to, że nie mamy wyjścia. Alternatywnie można byłoby wybrać się na drugi koniec miasta na dworzec autobusowy. Potem pojechać te kilkadziesiąt kilometrów do Turdy. A stamtąd znów dwoma autobusami dotrzeć do najsłynniejszej i najpiękniejszej kopalni soli w tej części świata. No to może jednak spróbujemy ten autostop. Pod kwiaciarnią Magnolia stoi już kilka osób w kolejce, jak na postoju taksówek. Co jakiś czas zatrzymują się samochody osobowe. Wsiadamy do dacii. Młody kierowca upycha składany wózek w bagażniku i ruszamy. Andrei przedstawia się i zasypuje nas pytaniami. Może podszlifować i tak całkiem niezły angielski. Po czterdziestu minutach wspólnej jazdy jesteśmy tak zaprzyjaźnieni, że gdy wysadza nas pod samą bramą kopalni, długo wzbrania się przed przyjęciem symbolicznych 10 lei (ok. 10 zł) – zwyczajowej tutaj opłaty za autostop. Kopalnia w Turdzie Według tradycji to Rzymianie – władcy Dacji – pierwsi zaczęli wykorzystywać tutejsze saliny. Ale dokumenty potwierdzające istnienie kopalni soli w Turdzie mamy dopiero z XI w. Dwa wieki później odnajdujemy wątek polski. Węgierska księżniczka Kunegunda (u nas bardziej znana jako św. Kinga), wybierając się za mąż za księcia Bolesława Wstydliwego, wrzuciła ponoć w Turdzie do szybu swój zaręczynowy pierścień, a wkrótce potem odnalazła go w bryle soli wydobytej w Wieliczce. Mniej romantyczna, ale bardziej pragmatyczna wersja tej samej legendy mówi, że węgierska księżniczka poprosiła ojca, króla Belę IV, by w drodze do Małopolski towarzyszyli jej górnicy z Turdy i pomogli „rozkręcić” kopalnie soli w Wieliczce i Bochni. Bo sól przez całe wieki oznaczała bogactwo. Wchodzimy do nowoczesnego budynku Salina Turda i zagłębiamy się w długi, poziomy szyb. Kilkadziesiąt metrów korytarza, potem skręt i nagle stajemy przed gigantyczną podziemną przestrzenią, która jest połączeniem kopalni i wesołego miasteczka. Windami można zjechać na najniższy poziom – minus 112 m. Ogromna komnata w formie dzwonu ma aż 90 m wysokości i 75 m szerokości. Dno kopalni pokryte jest solanką, po której pływają niewielkie łódki. Na nieco wyższym poziomie stoją: koło diabelskiego młyna, stoliki do ping-ponga, ławki, mała kawiarnia. Wokół spacerowicze, roześmiane dzieciaki i seniorzy wdychający drogocenne powietrze przesycone jodem i innymi cennymi pierwiastkami występującymi w soli kamiennej. Nic dziwnego, że kopalnia soli w Turdzie jest w pierwszej piątce najczęściej odwiedzanych miejsc w całej Transylwanii. Choć przecież nie sól rozsławiła tę krainę, tylko legenda o pewnym nieistniejącym hrabim. Legenda Drakuli Nie wiem, ile razy obejrzeliśmy z dziećmi „Hotel Transylwania”. Nic dziwnego, że nasz siedmioletni syn wypatruje wszędzie duchów, nietoperzy i dekadenckiego luksusu. Dopóki nocujemy w Klużu i Sibiu – iluzja jest pełna. Te wielkomiejskie perełki secesyjnej austro-węgierskiej architektury mogą służyć za dekoracje filmu grozy umiejscowionego na przełomie XIX i XX w. Pięknie odnowione fasady przywodzą na myśl Wiedeń czy Budapeszt. Ale zapuszczone podwórka kryją mroczne sekrety postsocjalistycznej Rumunii. Wystarczy jednak tylko wyjechać z miasta, żeby natychmiast wpaść w głęboką karpacką puszczę, a na horyzoncie zobaczyć ośnieżone skaliste szczyty. Za Târgu Mureş wjeżdżamy na tereny Seklerszczyzny – obszar zdominowany niegdyś przez walecznych węgierskich osadników, którzy przez kilka stuleci opierali się tureckiej inwazji. Wąska droga prowadzi do Sighişoary – miejscowości, która na zawsze zrosła się z postacią Drakuli. – Jak to nie był hrabią? – nasz syn unosi brwi. – I nie był wampirem? Nie zmieniał się nocą w nietoperza? Wspinamy się na wzgórze ponad Sighişoarą. Dawna cytadela to wpisany na listę UNESCO kompleks średniowiecznych uliczek, kościółek i cmentarz. Jedna z kamieniczek ma tablicę „Casa Draculei”, czyli dom Drakuli. W środku jest restauracja i małe muzeum. W tym domu przyszedł na świat Vlad Ţepeş zwany Drakulą. Piętnastowieczny hospodar mołdawski słynął z okrucieństwa, a szczególnie upodobał sobie nawlekanie na pal jeńców wojennych, podczas którego rozsiadał się w miejscu z dobrym widokiem i ucztował. Restauracja w domu Drakuli serwuje lokalne dania, podają tu świetną zupę ciorbă de burtă – czyli flaczki w śmietanie. Zamek Râșnov Pogranicze Transylwanii i imperium otomańskiego było przez wieki najbardziej niebezpiecznym regionem Europy. Na początku XIII w. ściągnięto tu nawet na pomoc Zakon Szpitala Najświętszej Marii Panny Domu Niemieckiego, ale Krzyżacy zdążyli zbudować tylko kilka zamków i umknęli. Węgrzy i osadnicy z Saksonii musieli sobie radzić sami z najazdami tatarskimi, a potem tureckimi. Nieopodal Braszowa, na wyniosłym wzgórzu dostrzegamy jeden z najbardziej niezwykłych zamków. Parkujemy auto na parkingu dla turystów w połowie góry. A do samej fortecy dojeżdżamy traktorem prowadzonym przez miejscowego górala, który w wolnych chwilach najmuje się do wożenia turystów. Dzieci są zachwycone przejażdżką. Râșnov, a właściwie Rosenauer Burg – jak nazwali fortecę sascy osadnicy, którzy ją zbudowali osiemset lat temu – to zamek „chłopski”. Nie ma tu kasztelu i podgrodzia, a zamiast tego wiele zagród i kamiennych rodzinnych domków. Gdy obce wojska najeżdżały wsie w dolinach, chłopi wraz z dobytkiem chronili się w górskim zamku, za wysokim murem. Wytrzymali niezliczone oblężenia. Poddali się tylko raz, w 1612 r., gdy janczarzy odkryli jedyne źródło wody nieopodal zamku. Kilka lat później tureccy jeńcy zostaną zmuszeni do wykopania głębokiej na 146 m studni i Râșnov nigdy już nie zawiedzie swoich obrońców. Chodzimy po tym niezwykłym miejscu, podziwiając obłędne widoki z zamkowych murów, a dzieci naciągają nas na zakupy w małych kramikach, które lokalni rzemieślnicy otworzyli w starych kamiennych domach. Można tu kupić zarówno zabawkowe łuki, strzały i drewniane miecze, jak i całkiem porządne kolczugi, koncerze, szyszaki i białą broń, która zachwyci członków niejednego współczesnego bractwa rycerskiego. Zamek Bran Kilkanaście kilometrów dalej stajemy przed zamkiem Bran, który wygląda dokładnie tak, jak powinna wyglądać siedziba hrabiego Drakuli. Liczbą wieżyczek, okienek, sekretnych przejść i balkoników może się ścigać z bajkowym zamkiem Ludwika Szalonego Neuschwanstein w Bawarii czy zachwycającym pałacem Chambord w dolinie Loary. Z czasów warowni krzyżackiej pozostało niewiele, za to przebudowa z lat 20. XX w. trafiła w gusta rumuńskiej królowej Marii. Trudno uwierzyć, żeby czeski architekt Karl Liman nie znał popularnej powieści grozy Brama Stokera „Drakula” z 1897 r., w której irlandzki pisarz popuścił wodze wyobraźni, opisując zamek hrabiego wampira. Dlatego Bran tak przypomina wizję irlandzkiego pisarza, który nigdy w Transylwanii nie był. Za to miłośnicy horrorów przybywają tu tłumnie. Przed bramą zamkową można się zaopatrzyć w wampirze zęby, silikonowe maski, a nawet gumową dłoń do złudzenia przypominającą okrwawiony kikut ręki. Dzieci są zachwycone. Niestety, dużo mniej im się podoba zamkowe muzeum, gdzie zgromadzono ciekawe, ale całkiem „zwyczajne” eksponaty związane z etnografią regionu i historią królowej Marii. Przewodnicy robią, co mogą, by podtrzymać zainteresowanie małych turystów. Otulają się podbitymi czerwienią płaszczami, w upiornym grymasie odsłaniają wampirze zęby i prowadzą do komnat poświęconych Władowi Palownikowi. To miejsce, które rozwiewa romantyczne mity, ale za to pozwala poznać całkiem sporo faktów, przy których powieść „grozy” Brama Stokera to bajka dla grzecznych dzieci. Wracamy na jarmark przed zamkiem. W zapadającym zmierzchu dzieci wypatrują cieni nietoperzy na bladej poświacie wschodzącego księżyca. Transylwania – informacje praktyczne Dojazd Do Transylwanii można dojechać samochodem (z Warszawy do Klużu-Napoki jest w zależności od trasy ok. 850–950 km) i pociągiem. My lecieliśmy z przesiadką na lotnisko w Klużu. Po mieście jeździliśmy komunikacją, a dalej – autostopem. Jedzenie W kuchni rumuńskiej królują ciorby, czyli gęste, sycące zupy. Niemal wszędzie spróbujemy ciorbă de burtă (flaczki ze śmietaną) lub ciorbă de peşte (zupa rybna). Dla wegetarian bezpieczniejsza będzie ciorbă de fasola (zupa fasolowa) lub ciorbă de legume (zupa jarzynowa). Popularnym daniem jest tocană de carne (gulasz mięsny) lub tocană de ciuperci (gulasz grzybowy). Smaczną przekąską są mititei – pikantne kiełbaski z mięsa mielonego. Popularnym dodatkiem jest mamałyga (kasza kukurydziana podawana z kwaśną śmietaną i bryndzą). Zakupy Poza makabrycznymi pamiątkami rodem z horroru o wampirach warto rozejrzeć się za elementami regionalnego stroju. W sklepach i domach towarowych w Transylwanii można niedrogo kupić piękne haftowane ludowe koszule. Karta EKUZ Zwłaszcza kiedy podróżujemy z dziećmi, pamiętajmy o karcie EKUZ, która uprawnia do bezpłatnej opieki medycznej. Co zobaczyć w Transylwanii Zamek Korwina w Hunedoarze Uważany za jeden z najbardziej tajemniczych zamków świata. Według legendy Wład Palownik, książę Wołoszczyzny, był tu więziony przez Jánosa Hunyadyego. Jest to jeden z największych zamków w Europie. Kościoły warowne Świątynie obronne to cenne zabytki i charakterystyczny element krajobrazu Siedmiogrodu. Najciekawsze zespoły to: Biertan, Câlnic, Dârjiu, Prejmer, Saschiz, Valea Viilor i Viscri. Sybin Założony przez saskich kolonistów Sybin w niczym nie przypomina chaotycznych rumuńskich miast. Jest uosobieniem niemieckiego porządku i gospodarności. Najważniejsze zabytki znajdują się w Górnym Mieście. Źródło: archiwum NG
Najpiękniejsze miasto Rumunii i serce Transylwanii. Ciekawostki o Braszowie i okolicy
Otoczony Karpatami, położony w samym sercu Siedmiogrodu, świetnie zachowany. Takich miejsc jest w Rumunii, a nawet w całej Europie, tylko kilka. Oto zaskakujące ciekawostki o Braszowie, które pozwolą spojrzeć na to miasto z nowej perspektywy.
W tym artykule: Dlaczego warto odwiedzić Braszów? Ciekawostki o nazwie miasta Ciekawostki o historii i zabytkach Braszowa Ciekawostki o najbliższych okolicach Braszowa Założyli go Krzyżacy, rozbudowali niemieccy osadnicy, a dziś jest dumą Rumunii. Oto ciekawostki o Braszowie. Dlaczego warto odwiedzić Braszów? Warto wiedzieć że Braszów to obecnie jeden z najgorętszych kierunków turystycznych. W rankingu portalu Tripadvisor znalazł się w ścisłej czołówce miast polecanych do zwiedzenia w tym roku. Zajął 21 miejsce na 25, wyprzedzając między innymi Tajpej i Casablankę. Jest także jedynym miastem z Europy w całym rankingu. Ciekawostki o nazwie miasta Pierwszym obiektem na terenie dzisiejszego Braszowa była wybudowana około 1211 roku krzyżacka warownia. Zakon krzyżacki osiedlił się na terenie dzisiejszej południowo-wschodniej Transylwanii (Siedmiogrodu). Teren ten historycznie określa się jako Burzenland. Warownia w Braszowie była jedną z wielu w okolicy, a także jedną z największych. Wówczas nosiła nazwę Corona i była to pierwsza nazwa miasta. Krzyżaków wypędzono z Transylwanii w roku 1255. Historycznie Braszów nosił zaskakująco wiele nazw. Najpierw, w XIII w. – Corona. Następnie, po przybyciu niemieckich kolonizatorów był określany jako Kronstadt, a w saskim dialekcie – Krunnen. Jego łacińska nazwa to Brassovia. Historyczny słownik nazw łacińskich „Orbis Latinus” wymienia jeszcze jedno określenie Braszowa – Stephanopolis. Między rokiem 1950 a 1960 przemianowano go na Orasul Stalin, czyli Miasto Stalina. Słowo „Braszów” pochodzi prawdopodobnie od nazwy lokalnej rzeki, Barsa. Podobnie jak wiele miast dzisiejszego Siedmiogrodu (np. Sybin i Sighisoara), Braszów zachował nie tylko nawę rumuńską, ale i węgierską (Brasso) oraz niemiecką (Kronstadt). W Transylwanii często napotkamy drogowskazy ze wszystkimi trzema nazwami. Wład Palownik mógł być weganinem. Najnowsze odkrycie sugeruje, że Drakula nie jadł mięsa Wład Palownik żył w XV w. Do dziś jest znany jako wyjątkowy brutalny władca. Co ciekawe, według najnowszych ustaleń badaczy, na co dzień Drakula miał unikać krwi w kuchni. Obecna nazwa miasta została umieszczona na wielkim, widocznym z daleka napisie na górującym nad miastem szczycie Tampa. „Hollywoodzki” w stylu napis jest popularnym celem pieszych wycieczek, a na Tampę prowadzi także kolejka linowa. Pieszo czy kolejką, na górę wybrać się warto, bo wznosi się aż 400 m nad miastem i jest z niej imponujący widok na najcenniejszą, starą część Braszowa. W latach 50. na Tampie posadzono drzewa tak, by układały się w wyraz „Stalin”. Potem starannie je wycięto i postawiono „hollywoodzki” Braszów. Podobny napis góruje nad miastem Rasnov, zaledwie 20 km od Braszowa. Ciekawostki o historii i zabytkach Braszowa Starówka Braszowa to jeden z najlepiej zachowanych historycznych zespołów miejskich w Rumunii, a kraj ten ma się czym chwalić. Spójną zabudowę, zwieńczoną charakterystycznymi ceglastymi dachówkami najlepiej podziwiać ze szczytu Tampa. Warto wiedzieć że na jej kształt miał wpływ ogromny pożar z 1689 roku, kiedy to spłonęła większość zabudowy. Po nim miasto zakazało budowy domów z drewna. Ale znajdziemy w nim też wiele obiektów zachowanych z czasów sprzed pożaru – m.in. miejskie mury. Pierwsze wzmianki o fortyfikacjach pochodzą z XIII wieku, a przez kolejne stulecia wznoszono liczne bramy i baszty. Niektóre zachowały się do dziś – np. średniowieczne Biała i Czarna Wieża, Bastion Tkaczy czy zwieńczona malowniczymi wieżyczkami Brama Katarzyny. Południowa część starych murów jest dostępna i można po nich spacerować. Rozciąga się stamtąd piękny widok na miasto. Najcenniejszym z wielu zabytków Braszowa jest tzw. Czarny Kościół – późnogotycka świątynia obronna z XIV wieku. To największa budowla sakralna w Rumunii oraz największy gotycki kościół między Wiedniem a Stambułem. Przydomek „czarny” był wiązany z pożarem z 1689 roku. Jednak badania elewacji kościoła wykazały, że poczerniałe mury to raczej efekt późniejszego zanieczyszczenia powietrza. Zwiedzanie świątyni warto połączyć z wysłuchaniem koncertu – posiada olbrzymie organy z 4 tysiącami piszczałek. Zaskakującym elementem wyposażenia kościoła jest imponująca kolekcja dywanów i kilimów. Pochodzące z ówczesnego Imperium Osmańskiego, w XV–XVII wieku były cennymi dobrami. Bogaci sascy kupcy często ofiarowali je jako religijne wota. Pierwszy dokument świadczący o handlu dywanami w Braszowie pochodzi z 1462 roku. W tym kraju kamienie „ożywają”. Jak wyjaśnić to tajemnicze zjawisko? „Żywe kamienie” w Rumunii rosną, przemieszczają się, a nawet się „rozmnażają”. To niezwykłe zjawisko, które trudno dokładnie wyjaśnić. Czym są tzw. trowanty? Na kształt miasta największy wpływ mieli średniowieczni osadnicy niemieccy, czyli Sasi siedmiogrodzcy. W XII wieku dzisiejsza Transylwania była kresami ówczesnych Węgier. Osadnicy zostali po raz pierwszy sprowadzeni przez węgierskiego króla Gejzę II, panującego w latach 1141–1162. Sasi wywarli ogromny wpływ na cały region. Rozbudowali i ufortyfikowali nie tylko Braszów, ale i Sybin, Kluż, Sighisoarę i Medias. Ich dziełem są także niezwykłe kościoły obronne, m.in. wpisane na listę Światowego Dziedzictwa UNESCO Biertan, Prejmer i Viscri. Niezależność Sasi stracili dopiero na początku XX wieku. W latach 80 i 90 większość z nich wyemigrowała do ówczesnej RFN. Ciekawostki o najbliższych okolicach Braszowa Nie tylko sam Braszów, ale i jego okolice są pełne pięknych, historycznych obiektów. Mniej więcej 20 km. od miasta leży zamek Bran – najsłynniejsza warownia Rumunii. Ten malowniczy XIV-wieczny zamek kojarzony jest niesłusznie jako siedziba Włada Palownika, czyli pierwowzoru legendarnego Draculi. Najprawdopodobniej jednak Wład nigdy w Branie nie był, a jego prawdziwą siedzibą jest zamek Poenari. Pełen zakamarków i położony na wysokiej skale Bran dziś mieści muzeum historyczne. Na targu u jego stóp można zaopatrzyć się w dziesiątki pamiątek związanych z Drakulą – od kubków po wino. W połowie drogi do Branu warto zatrzymać się w Rasnovie i obejrzeć górującą nad miastem cytadelę z XVI w., nigdy nie zdobytą. To rzadki przykład tzw. zamku chłopskiego, służącego jako schronienie mieszkańcom wsi. A kto odwiedzi Braszów zimą, ten może się wybrać i na narty. Zaledwie 15 km od miasta znajduje się kurort Poiana Brasov, z 24 kilometrami tras, największy w Rumunii. Można też jeździć w miejscowości Predeal, niecałe 30 km od Braszowa.
Drakula płakał krwawymi łzami. Badania wykazały, że Wład Palownik cierpiał na rzadką chorobę
Analiza chemiczna listów Włada Palownika, nazywanego również Drakulą, wykazała, że cierpiał na chorobę, która powodowała, że z jego oczu płynęła krew.
W tym artykule: Hrabia Drakula cierpiał na rzadką chorobę Analiza chemiczna rzuciła światło na choroby Włada Palownika Krwawa dolegliwość śmiertelnego wampira Włada Palownika zna prawie każdy. Jeśli nie pod jego pełnym imieniem, to pod przydomkiem – Drakula. To właśnie hospodar wołoski urodzony w XV wieku w Siedmiogrodzie stanowił inspirację dla powieści Brana Stokera o arystokratycznym wampirze, mieszkającym w swoim transylwańskim pałacu. Magnat wprawdzie słynął ze swojego okrucieństwa, ale miał również wielu wrogów, którzy pomogli mu wykreowaniu tej mrocznej legendy. Hrabia Drakula cierpiał na rzadką chorobę Zespół międzynarodowych naukowców przeprowadził ostatnio analizę chemiczną trzech listów napisanych przez Włada w 1457 i 1475 roku, w czasach pełnienia funkcji hospodara wołoskiego. Badacze odkryli, że Drakula mógł cierpieć na bardzo rzadką chorobę, która sprawiała, że płakał krwawymi łzami. Wnioski z najnowszych badań zostały właśnie opublikowane na łamach czasopisma naukowego „Analytical Chemistry”. – Charakterystyka dawnych białek wyekstrahowanych z tych dokumentów pozwoliła nam zbadać warunki środowiskowe w drugiej połowie XV wieku na Wołoszczyźnie. To region uważany za miejsce spotkań żołnierzy, migrantów i podróżników, którzy prawdopodobnie wymieniali się nie tylko towarami i tradycjami, ale również chorobami i epidemiami. Ponadto identyfikacja wielu ludzkich peptydów i białek odzyskanych z listów pozwoliła nam dowiedzieć się więcej o Władzie „Draculi” Palowniku – napisali w badaniu autorzy z uniwersytetów w Izraelu, Włoch i Rumunii. Analiza chemiczna rzuciła światło na choroby Włada Palownika Badacze twierdzą, że dane, które uzyskali z analizy, wykazały, że prawdopodobnie Drakula cierpiał na różne dolegliwości. Naukowcy wykorzystali spektrometrię mas, której podstawą jest pomiar stosunku masy do ładunku elektrycznego danego jonu. Metoda służy m.in. do identyfikacji związków chemicznych i ich mieszanin. Badanie to ujawniło pozostałości zawierające 500 peptydów, z których 100 było pochodzenia ludzkiego. – Dane proteomiczne sugerują, że Drakula mógł cierpieć na stan patologiczny zwany hemolakrią, czyli mógł ronić łzy zmieszane z krwią. Warto zauważyć, że więcej średniowiecznych osób mogło dotykać tych dokumentów, czemu nie można zaprzeczyć. Ale można również przypuszczać, że najbardziej znaczące dawne białka powinny być związane z księciem Władem Palownikiem, który napisał i podpisał te listy – podkreślają autorzy. 8 legendarnych mieczy. Każdy z nich ma swoją mityczną historię. Która z nich jest prawdziwa? Magiczne miecze towarzyszą nam w baśniach i legendach od setek lat. Walczą mini bohaterowie, kradną je złoczyńcy, są obecne na koronacjach i przebijają serca złych smoków. Są także lege... <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/8-legendarnych-mieczy-kazdy-z-nich-ma-swoja-mityczna-historie-ktora-z-nich-jest-prawdziwa-626af88.jpeg" width="938" height="528" alt="8 legendarnych mieczy. Każdy z nich ma swoją mityczną historię. Która z nich jest prawdziwa?" title="8 legendarnych mieczy. Każdy z nich ma swoją mityczną historię. Która z nich jest prawdziwa?" /> Hemolakria to rzadka choroba, która polega na tym, że z oczu chorego wypływają krwawe łzy. Krwawienie może występować kilka razy dziennie i trwać od kilku minut do godziny. Krwawym łzom mogą towarzyszyć uporczywy ból oraz zawroty głowy. Sama hemolakria może być objawem wielu chorób, takich jak nowotwór narządu łzowego. Zazwyczaj jest jednak wywołana przez czynniki lokalne, np. bakteryjne zapalenie spojówek. Krwawa dolegliwość śmiertelnego wampira Badacze ogłosili, że to właśnie w liście z 1475 r. zidentyfikowano trzy peptydy występujące w białkach krwi i łez. Na podstawie cech tych organicznych związków chemicznych autorzy stwierdzili, że hemolakria to najbardziej prawdopodobny scenariusz. Co ciekawe, badanie dostarczyło również dowodów na to, że Drakula mógł cierpieć na poważną infekcję dróg oddechowych. Naukowcy nie są pewni, co dokładnie spowodowało ten stan, ale może to być związane z urazem oka lub bakteryjnym zapaleniem spojówek – infekcją błony śluzowej oka. – To prawdopodobnie pierwsze takie badania, gdy zwróciliśmy uwagę nie tylko na dzieje Włada Palownika, ale także na jego życie i przede wszystkim stan zdrowia – twierdzą naukowcy. Chociaż legenda Drakuli przedstawia go jako okrutnego człowieka, który pozbywał się wszystkich swoich wrogów, najnowsze badania wykazały, że był tak samo podatny na choroby, jak każdy inny śmiertelnik. Z drugiej zaś strony, być może to właśnie krwawe łzy były jednym z powodów, dla którego ludzie obawiali się bezwzględnego hrabiego. Źródło: Analytical Chemistry. Nasz ekspert Jakub Rybski Dziennikarz, miłośnik kina niezależnego, literatury, ramenu, gier wideo i dobrego rocka. Wcześniej związany z telewizją TVN24 i Canal +. Zawodowo nie boi się podejmować żadnego tematu, prywatnie bardzo zainteresowany polityką. Autor bloga na Instagramie "Mini Podróże".
Nie masz pomysłu na wakacje w Europie? Oto 5 niecodziennych miejsc na starym kontynencie
Słońce już jest, termin urlopu wyznaczony, więc najwyższa pora wybrać miejsce, gdzie można pojechać na wakacje. Jeśli znudziły Cię popularne kierunki wakacyjne i chciałbyś poznać nietypowe miejsca z historią w tle, to poniższe zestawienie jest właśnie dla ciebie. Poznaj 5 niecodziennych lokalizacji w Europie, które idealnie sprawdzą się na urlop!
Alternatywą dla najczęściej wybieranych kierunków podróży są nietypowe kraje i regiony, o których nie pomyślelibyśmy w pierwszej kolejności, planując urlop. Jednak kiedy już się na nie zdecydujemy, możemy mieć pewność, że wakacje będą jedyne w swoim rodzaju. Prezentujemy 5 europejskich miejsc na wakacyjny wyjazd. Rumunia i legenda pierwszego wampira Rumunia to kraj z wiekową historią, w którym zachowały się liczne pamiątki po okresie średniowiecza. Popularność turystyczną zyskała głównie dzięki Transylwanii (inaczej Siedmiogrodzie) i legendzie hrabiego Drakuli. Jednak słynny wampir to nie jedyna atrakcja regionu. Warte uwagi są m.in. góry Karpaty okalające całą Transylwanię, najstarsze miasto Braszów, kościoły warowne, oraz wiele średniowiecznych zamków, murów i niesamowitych widoków. Wszystko to tworzy niesamowity klimat, który zainspirował Brama Stokera do napisania książki pt. „Drakula”. Turyści zainteresowani legendą mogą odwiedzić miejscowość Bran i zwiedzić zamek wampira. Gruzja – kraina winem płynąca Gruzja to kolebka wina – trunek ten jest ważną częścią kultury gruzińskiej, w związku z czym otacza się go tutaj (i słusznie!) olbrzymią czcią. W miejscowości Kachetia od ponad 7 tysięcy lat praktykuje się uprawę winorośli. W Gruzji występuje aż 500 rodzimych gatunków winogron, z których produkowane są różne odmiany wina. Winnic i miejsc, gdzie można spróbować „napoju bogów”, tutaj z pewnością wam nie zabraknie. Co więcej, gdy składamy wizytę mieszkańcom Gruzji, możemy mieć pewność, że w drzwiach powitają nas lampką wina domowej produkcji. Oczywiście to nie jedyne, co ten region oferuje turystom. Warto zwiedzić zabytkowe, średniowieczne cerkwie oraz świątynie w Tbilisi i atrakcyjne turystyczne miejscowości, m.in. Kutaisi i Wardzia. Szkocja w filmie i w legendzie Szkocja to z jednej strony kraj pełen spokojnych, bezkresnych łąk i gór, a z drugiej ojczyzna tajemniczej legendy jeziora Loch Ness i żyjącego w jego głębinach potwora. Nessie, jak zdrobniale nazywają mieszkańca jeziora turyści, to kryptyda, czyli hipotetyczne zwierzę, którego istnienia nie udało się potwierdzić. Jednak to nie zmienia faktu, że rzesza turystów pragnie przekonać się na własne oczy, czy Nessie naprawdę istnieje. Czym jeszcze może zaciekawić nas Szkocja? Oczywiście filmowym wiaduktem w Glenfinnan, przez który Harry Potter jechał do Hogwartu. W wakacyjne miesiące można poczuć się jak Harry i wyruszyć w podróż pociągiem linii kolejowych West Highland Line. A zatem różdżki w dłoń i w drogę! Z Zakopanego nad wodospad polskiego poety W Polsce też można odwiedzić ciekawe miejsca, które kryją się nieopodal głównych punktów turystycznych. Jeśli wybieracie się do Zakopanego, ale Krupówki i trasę na Morskie Oko znacie jak własną kieszeń to warto zboczyć z zatłoczonych szlaków i zobaczyć urokliwe wodospady Wodogrzmoty Mickiewicza. Co prawda Mickiewicz nigdy w tym miejscu nie był – jedyne, co łączy go z wodospadami, to ich nazwa, która jest formą upamiętnienia poety. Jednak gdyby je zobaczył, tęskniłby do nich jak „do tych pagórków leśnych, do tych łąk zielonych(…)” W pobliżu Tatr Wysokich znajdują się trzy główne wodospady – Wyżni Wodogrzmot, Pośredni Wodogrzmot i Niżni Wodogrzmot. Wodospad Pośredni można zobaczyć już z wielkiego kamiennego mostu na trasie do Morskiego Oka. Piramida i prowansalskie pola na Mazurach O tym, że Mazury są urokliwym i idealnym do odpoczynku zakątkiem Polski, nikogo nie trzeba przekonywać. Zaskoczy was pewnie fakt, że wakacje na mazurach mają więcej wspólnego ze słynnymi miejscami nad Morzem Śródziemnym niż może się wydawać. Bez trudu do nich dotrzemy, jeśli zatrzymamy się np. w Mrągowie. Pierwszym z nich jest najprawdziwsza XIX-wieczna piramida znajdująca się w Rapie. Piramida ma wysokość 16 metrów oraz podstawę kwadratu o boku długości 10 metrów. Co ciekawe, w jej wnętrzu zachodzą zakłócenia pola magnetycznego. Drugim wartym uwagi miejscem na Mazurach jest lawendowe pole pod Nowym Kawkowem. Tu możemy poczuć namiastkę prowansalskiego klimatu. Tym bardziej w miesiącach letnich, kiedy lawendowy odcień fioletu pokrywa całą plantację. Źródło: AccorHotels
Pogromca wampirów popchnął mnie w ciemność i zatrzasnął drzwi. Sama, w kompletnej ciszy, poczułam ten sam rodzaj strachu, który w szponiaste dłonie chwycił Jonathana Harpera, prawnika uwięzionego w zamku ze słynnej powieści o Drakuli. Jej autor, irlandzki pisarz Bram Stoker, wystawiał swego bohatera na liczne próby. Kazał mu krążyć po labiryntach, uciekać przed wampirami, grzebać w wypełnionych ziemią trumnach.
Na pociechę Jonathan Harper mógł oglądać przez okna zamczyska światło słońca. Mnie spowijała tylko czerń. W niej zaś czaił się hrabia Dracula, gotowy w każdej chwili wbić się zębami w moją – jakby nie było – białą szyję. Do tego nagle ożyły ściany. Wybrzuszyły się pod ciężarem napierających na nie wielkich łap, o posadzki odbił się dziki skowyt, zaś szkielet stojący na czarnej dróżce zaczął niebezpiecznie się poruszać. Pozostało mi tylko jedno. – Jestem już wystarczająco wystraszona! – jęknęłam, usiłując zachować resztki nadwątlonej godności, ściskając kurczowo główkę czosnku w kieszeni. Wampiry pojęły w mig. Drakula we własnej osobie wyskoczył z kryjówki i otulił mnie czarną peleryną. Poszliśmy w stronę światła. Światło doprowadziło nas do Tawerny pod Szkieletorem, gdzie stoliki miały kształt trumien, a fotele obicia godne NRD-owskiej knajpki dla kierowców tirów. Na czerwonym skaju wygodnie rozpierał się już pogromca wampirów, Drakula zaś zdjął gumową maskę i odetchnął.Tak zakończył pierwszy akt nieformalnego spektaklu „Wizyta w Branie, czyli atrakcje przed wejściem do prawdziwego zamku krwawego księcia”. Podróż w poszukiwaniu śladów mrocznego władcy wampirów zaczęłam właśnie w komercyjnym miasteczku u stóp najsłynniejszej warowni Rumunii. Tam, w połączonym z tawerną „Nawiedzonym Domu”, czeka w ukryciu pięciu aktorów. W zależności od potrzeb – straszą, krzyczą i wyją. Napisy przed wejściem lojalnie uprzedzają, do środka nie powinny wchodzić kobiety w ciąży, ciśnieniowcy i turyści z chorym sercem. I, na Drakulę, wiele w tym prawdy! Niby to jarmarczna zabawa, ale w środku nawet prawdziwy wampir mógłby mieć kłopot ze złapaniem oddechu. Zamek Bran, malowniczo osadzony na niewielkiej skale, to najczęściej oblegany zabytek Rumunii. Choć Vlad Tepes, czyli słynny Drakula, zatrzymał się tu zaledwie na kilka godzin, warownia znana jest na świecie jako jego siedziba. Na reklamówkach zabytku latają nietoperze, dziewice czwórkami idą na rzeź, a wampiry hektolitrami chłepczą krew. Bran stał się dla świata siedzibą okrutnego władcy w wyniku literackiego zamieszania. Sławę przyniosła mu napisana 1897 roku powieść Stokera o drapieżnym Drakuli, który więzi w swoim karpackim zamku londyńskiego prawnika, a następnie, przysypany ziemią, robi sobie w trumnie wypad do Anglii, gdzie pije krew z kogo popadnie. Stoker pomieszał w swojej książce dwie postaci: samego Vlada i jego ojca, Vlada Dracula, od jednego biorąc imię (dracul oznacza diabła), od drugiego osobowość. Z czasem młody Vlad też zaczął być nazywany przez wrogów Drakulą, czyli diabłem. Stoker przerobił go jeszcze na krwiopijcę. Bran to idealna scenografia dla takiego potwora, szybko więc warownia została skojarzona z legendą i tak już zostało. Tajne przejścia, tajemniczy tunel biegnący spod studni na dziedziniec, meble ozdobione maszkaronami – to wszystko dodaje Branowi tajemniczości. Przewodni-ki zgodnie zresztą informują: ten zamek wybudowano z myślą o turystach. Prawda jednak jest prawie tak okrutna, jak sam Dracula. Wzniesiona w wieku XIII twierdza, w XIX przebudowana w pseudobajkowym stylu, z trudem mieści się w pierwszej dziesiątce rankingu „mroków średniowiecza”. Szanujący się łowca wampirów zajrzy więc do Branu, jednak zaraz potem uda się do Poienari. Oienarii de Arges – dawna twierdza graniczna między Transylwanią a Wołoszczyzną – wisi na stromej skale, na szczyt której prowadzi 1480 stopni. Góry Fogaraskie, część Karpat Południowych, mają tu zabójczy urok. I to w każdym tego słowa znaczeniu. Nicolae Ceausescu kazał przeprowadzić przez tę zieloną pustynię Szosę Transfogaraską, której budowa zabrała życie 38 pracującym przy niej żołnierzom. Z powodu lawin otwarta jest w całości tylko przez trzy miesiące w roku, zaś w każdej chwili z góry może runąć kawałek skały. Ta druga, najwyżej przebiegająca droga w kraju, kulminację osiąga na wysokości 2043 m n.p.m. (jakiż tu jest widok!). Jak na ironię, powstała dla czołgów – „Geniusz Karpat” chciał ją wykorzystać w razie ewentualnych rozruchów. Poienari stojące u wrót szosy wzniesione zostało przez samego Vlada Tepesa, czyli naszego Drakulę. To stawia zamek na pierwszym miejscu obowiązkowych punktów wycieczek poszukiwaczy autentycznych śladów okrutnika. Również Ceausescu zafascynowany był Drakulą, z letniskowej willi miał widok na grób swego bohatera, zamierzał też reaktywować średniowieczną stolicę Wołoszczyzny w Tirgoviste, gdzie Palownik wzniósł zamek i Wieżę Zachodzącego Słońca, w której ponoć trzymał kochankę. Prawdziwa historia Vlada Tepesa, czyli Włada Palownika, jest zresztą straszniejsza niż opowieści o wampirach, które potem zlały się z jego postacią w całość. Urodził się w Sighisoarze w 1431 roku. W młodości tatuś, książę Wołoszczyzny, oddał go jako zakładnika na dwór sułtana Murada II, gdzie był wykorzystywany seksualnie. W czasie tej niewoli jego starszy brat został spalony żywcem przez zbuntowanych bojarów w Targoviste, zaś na ojca przygotowano zamach. Dziś każdy psycholog wie, że takie dzieciństwo dobrze nie wróży. Kiedy młody Vlad wrócił do domu, był świetnie obeznany z najwymyślniejszymi sposobami tortur. Rządy objął w wieku 25 lat i na dobry początek wbił na pal 20 tysięcy osób, w tym kobiety i dzieci. W ten sposób chciał zdusić w zarodku bunty i zemścić się za śmierć bliskich. Oszczędził tylko młodszych bojarów, którzy wzięli udział w marszu śmierci z Tirgoviste do Poienarii de Arges. Mieli przebyć 120-kilometrowy odcinek bez odpoczynku i zbudować warownię na szczycie góry. Jak męczeńska to była praca, może zrozumieć tylko ten, kto zdecyduje się na wyprawę stromym zboczem. Wchodzi się tu niemal pionowo, 40 minut. Dziś pozostały już tam tylko resztki ruin, część zamku zawaliła się pod koniec XIX wieku. Fragmenty ścian tworzą jednak ramy wielkiego ekranu, na którym widać niekończącą się otchłań zielonej pustyni przeciętą wstążką Szosy Transfogaraskiej. Bywają dni, gdy nie ma tu w ogóle zwiedzających, wtedy dopiero czuć całą magię i grozę tego miejsca. Wład Palownik rządził krajem twardą ręką. W Tirgoviste na rynku stał złoty kubek, z którego każdy mógł się napić wody. Przez cały okres jego rządów nikt nie odważył się ukraść naczynia, znikło dopiero po śmierci władcy. Wszyscy bali się Drakuli. Do dziś przetrwały przekazy o jego pełnych okrutnej fantazji wymysłach. Tureckim posłom, którzy nie chcieli zdjąć turbanów, kazał przybić je gwoździami do głowy. Nie oszczędzał również własnych poddanych. Zatruwał studnie i palił swoje wsie, by idące za nim tureckie wojska nie miały co jeść. Gdy sułtan wkroczył do Tirgoviste, zobaczył las prawie 24 tys. pali, na które wbito schwytanych przez Włada wrogów. I choć Drakula przeszedł do historii jako bohater broniący swych ziem przez turecką agresją, jego krwawe rządy doprowadziły do powstania wewnętrznej opozycji. To właśnie w Poienarii Palownik bronił się przed tureckim wojskiem dowodzonym przez swojego młodszego brata. To tutaj żona okrutnika, widząc beznadziejność sytuacji, zdecydowała się na samobójczy skok do rzeki – pamiętacie, tą sceną zaczyna się słynny film Coppoli z Drakulą Oldmanem i jego żoną Wynoną Ryder? To chyba już wystarczające powody, by wspiąć się do Poienarii. Poza tym blisko stąd już do zapory na pięknym jeziorze Bilea przy Szosie Transfogaraskiej. Arefie widok staruszki płuczącej przędzę w strumieniu czy dziewczyny niosącej naręcza drewna ze- branego w lesie to codzienność. Przybysz z wielkiego miasta poczuje się w tej krainie jak w żywym skansenie. Drakula pewnie by się złościł, za spokojnie tu i za łagodnie... Zadowolony byłby natomiast z Biertanu, miasteczka w pobliżu Sighisoary, w której się urodził... Biertan, senne miasteczko, przytuliło się do warownego kościoła na niewielkim wzgórzu. Świątynia, wpisana na listę światowego dziedzictwa UNESCO, to właściwie potężny zamek obronny, największy w Transylwanii, nigdy nie zdobyty. Pierwsza linia murów pochodzi jeszcze z czasów Drakuli, kolejne dobudowywano w ciągu wieków. Ale Biertan to uroczysko, miejsce na nocleg pachnący trawą i kwitnącymi wiśniami, prawdziwe turystyczne życie tętni gdzie indziej, kilkanaście kilometrów stąd, w Sighisoarze, zwanej Perłą Transylwanii lub rumuńskim Carcassonne. Miasto robi wrażenie na każdym. Średniowieczne Wzgórze Zamkowe to prawdziwy labirynt wąskich uliczek i kolorowych kamienic, przeplecionych stylowymi kawiarniami i restauracjami. Symbolem miasta jest 64-metrowa Turnul Cuseas, Wieża Zegarowa z XIV wieku, obiektem kultu zaś Casa Dracula, czyli Dom Drakuli, w którym najprawdopodobniej urodził się Vlad Tepes, choć tabliczka na ścianie informuje, że urodził się tu na pewno. To „na pewno” sprawia, że T-shirty z Drakulą są tu trzy razy droższe niż w Branie, a obiad w zamienionym na restaurację Casa Dracula ma cenę, za którą udałoby wykupić kilku tureckich jeńców. Sighisoara jest jednak obowiązkowym punktem zwiedzania Transylwanii. Jej niezwykłość można porównać tylko z odległym o ponad 100 km magicznym Braszowem, który chwali się najwęższą uliczką w środkowo-wschodniej Europie (jej „wąskość” wynosi 130 cm), i największym gotyckim kościołem między Wiedniem a Stambułem. Nie można skoczyć opowieści o Drakuli bez wizyty nad jeziorem Snagov w pobliżu Bukaresztu, choć to atrakcja dla najbardziej zajadłych pogromców wampirów. Na niewielkiej wyspie stoi monastyr związany z postacią Włada, który w 1456 roku obwarował klasztor i wybudował most łączący wyspę ze stałym lądem. Podobno kazał również wykopać tunel umożliwiający ucieczkę. Krwawy hospodar ma tu spoczywać pod płytą nagrobną bez żadnej inskrypcji, w miejscu tym palą się świece i stoi mały portrecik Palownika. Jednak gdy w 1931 roku archeolodzy postanowili zbadać jego grób, okazało się, że ciało znikło... Znaleziono co prawda szkielet, ale miał on głowę, wiadomo zaś, że najważniejsza część ciała Drakuli powędrowała jako niezbity dowód jego śmierci do Konstantynopola... Gdy tak siedzi się na brzegu malutkiej wysepki, nie sposób nie wyobrazić sobie mglistego poranka i łodzi z ciałem okrutnika sunącej po spokojnej tafli jeziora. Nie sposób nie usłyszeć ciszy tego gru-dniowego dnia 1476 roku, kiedy Wład spoczął w grobie. Wystarczy na chwilę zamknąć oczy. A gdy je otworzycie, ujrzy-cie na drugim brzegu setki dymiących grillów, wędkarzy w kolorowych dresach, mięśniaków szykujących się do popisów na motorach wodnych i pompatyczną willę letniskową Nicolae Ceausescu. Historia jego fascynacji Drakulą skończyła się w Targoviste. Tam, w pobliżu wzniesionego przez Włada Palownika zamku, Ceausescu wraz z żoną został stracony. W Transylwanii, nie wiedzieć czemu, uwielbiają kuchnię włoską. Na wszelki wypadek pizzę zamawiajcie tu jednak z porządnym dodatkiem czosnku. No to w drogę U Palownika Transylwanię, jak zresztą całą Rumunię, najwygodniej jest zwiedzać własnym samochodem – ceny benzyny i oleju napędowego są porównywalne z polskimi. W zależności od standardu, ceny wahają się od 12 euro za dwójkę ze śniadaniem w gospodarstwie agroturystycznym (warto negocjować) do 50 euro w dobrym hotelu. W okolicach zamku Bran znajduje się mnóstwo pensjonatów i kwater. Warto polecić „Pestisorul auriu” (Złota Rybka) w Moeciu de Jos nr 558, gdzie córka gospodarzy mówi po angielsku – w Rumunii to ciągle rzadkość. W sadzie jest mały staw, a zimą można wynająć do jazdy w zaprzęgu psy husky. W pobliskim Braszowie znajduje się znany ośrodek narciarski. Bilety - Wstęp do obiektów turystycznych – zamków, muzeów itp. – kosztuje od 1 do 5 euro. Za zrobienie zdjęć i filmowanie trzeba dodatkowo zapłacić. - Warto mieć przy sobie papierosy i cukierki, którymi można podziękować za pozowanie do zdjęć fotografowanym mieszkańcom. Transylwania to kraina pizzerii. - W barach i restauracjach trzeba spróbować tutejszych zup, mamałygi i grillowanych ryb. Obiad z dwóch dań to wydatek rzędu 3–4 euro w restauracji o średnim standardzie. - W palinkę oraz domowe sery zaopatruje-my się u ludzi sprzedających je przy niemal wszystkich drogach.