Tragiczny początek czerwca w Tatrach. Ofiary śmiertelne pod Rysami i Staroleśnym Szczytem
Początek miesiąca w Tatrach po stronie polskiej i słowackiej naznaczyły tragiczne wypadki, które zakończyły się śmiercią dwóch osób. Słowacka służba HZS prowadziła wielogodzinne poszukiwania młodego taternika pod Staroleśnym Szczytem, a ratownicy TOPR w trudnych warunkach walczyli o życie turystki ciężko rannej w wyniku upadku w rejonie Rysów. Jej towarzysz zginął.
Tatry, mimo kalendarzowej wiosny, zaprezentowały swoje najgroźniejsze oblicze. Zmienna pogoda z gęstą mgłą, opadami deszczu i niską podstawą chmur, przyczyniła się do dwóch tragicznych wypadków i znacząco utrudniła działania ratownicze po obu stronach granicy, wykluczając w wielu momentach użycie śmigłowców. Zaginięcie polskiego turysty pod Staroleśnym Szczytem Informacja o zaginięciu polskiego taternika wpłynęła do słowackiego Górskiego Pogotowia Ratunkowego (Horská Záchranná Služba) 6 czerwca ze strony polskiego TOPR. Mężczyzna samotnie zdobył Staroleśny Szczyt, znany również jako Bradavica, co udokumentował zdjęciem przesłanym rodzinie. Po tej wiadomości kontakt z nim się urwał, a bliscy zaalarmowali służby. Słowaccy ratownicy rozpoczęli akcję poszukiwawczą. We współpracy z policją sprawdzono parkingi u podnóża gór, odnajdując samochód zaginionego w miejscowości Tatrzańska Polanka. Działania prowadzono w gęstej mgle, która drastycznie ograniczała pole widzenia. Mimo użycia nowoczesnego sprzętu, w tym drona, zaginionego taternika udało się zlokalizować dopiero w niedzielę, 7 czerwca rano. Ciało mężczyzny znajdowało się w Kwietnikowym Żlebie. Zginął w wyniku obrażeń odniesionych po upadku z wysokości około 300 metrów. Zwłoki przekazano funkcjonariuszom policji w Starym Smokowcu, a przedstawiciele Horskiej Záchrannej Služby złożyli oficjalne kondolencje rodzinie zmarłego. Dramat 2 osób w rejonie Rysów Po polskiej stronie Tatr także zginął turysta. Akcja poszukiwawcza rozpoczęła się 4 czerwca o godzinie 14:15, po zgłoszeniu o wypadku w rejonie wylotu Żlebu Rysa. Świadkowie odnaleźli tam dwie osoby: mężczyznę bez oznak życia oraz kobietę w ciężkim stanie. Z powodu fatalnej pogody, która uniemożliwiła użycie śmigłowca, 30 ratowników TOPR musiało dotrzeć na miejsce pieszo. Ranna turystka została wcześniej prowizorycznie zabezpieczona przed utratą ciepła przez innych turystów, którym TOPR złożył podziękowania za pomoc. Ranną kobietę opuszczono na linach około 370 metrów niżej do tzw. Kamienia, skąd podczas chwilowej poprawy widoczności została podebrana przez śmigłowiec i przewieziona do szpitala w Zakopanem. Według informacji TOPR, turystka była w stanie ciężkim, z obrażeniami głowy, kręgosłupa, klatki piersiowej i kończyn. Ciało zmarłego turysty przetransportowano drogą powietrzną w kolejnym locie spod Buli pod Rysami. TPN ostrzegał przed trudnymi warunkami O złej pogodzie w górach informował Tatrzański Park Narodowy, ostrzegając turystów że warunki na szlakach są trudne i wymagają dobrego przygotowania. Zła pogoda utrzymywała się od końca maja, kiedy to przyczyniła się do śmierci młodego turysty pod Zawracikiem. „Na szlakach jest mokro, ślisko i błotniście, a wyżej, głównie w Tatrach Wysokich, w żlebach, miejscach zacienionych i na północnych stokach – wciąż zalega śnieg. Raki, czekan, kask – wraz z umiejętnością obsługi – oraz doświadczenie w zimowej turystyce górskiej konieczne. Niski pułap chmur i mgła mogą utrudniać orientację w terenie, dlatego sprawdzajcie komunikat turystyczny i prognozy pogody oraz wybierajcie trasy rozsądnie” – napisano w komunikacie. Źródła: Tatrzański Park Narodowy, Horská Záchranná Služba, TOPR Nasza autorka Magdalena Rudzka Redaktorka i wydawczyni National-Geographic.pl. Wcześniej związana m.in. z National Geographic Traveler i magazynem pokładowym PLL LOT Kaleidoscope. Z wykształcenia humanistka (MISH i SNS PAN), ale to przyroda stanowi jej największą pasję. Szczególnie bliskie są jej ekosystemy słodkowodne, a prawdziwym „konikiem” są ryby. W National-Geographic.pl pisze o swoich przyrodniczych pasjach, nauce i medycynie. Prywatnie ceni sobie podróże po nieoczywistych kierunkach, ze szczególnym sentymentem do Europy Środkowej i Wschodniej.
Wypadek w Tatrach – młody turysta nie wrócił z wyprawy, ciało znaleziono pod Zawracikiem
Wypadek w Tatrach zakończył się tragedią. Ratownicy TOPR dostali w czwartek rano zgłoszenie od siostry młodego turysty, który nie wrócił z wycieczki. Po analizie zdjęć wytypowano rejon Zawraciku i Zawratu Kasprowego. Ciało mężczyzny znalazł pracownik TPN. Turysta zginął prawdopodobnie po upadku z ok. 30 metrów.
Spis treści: Dramatyczny finał poszukiwań w Tatrach. Ciało odnalazł pracownik parku Jeden fałszywy krok i przepaść. Oto trzy największe zagrożenia na szlaku Czarna statystyka Tatr W Tatrach doszło do kolejnego śmiertelnego wypadku z udziałem młodego turysty. W godzinach porannych do ratowników Tatrzańskiego Ochotniczego Pogotowia Ratunkowego (TOPR) wpłynęło dramatyczne zgłoszenie od siostry mężczyzny, która poinformowała, że jej brat nie wrócił z wyprawy w góry. Zgłaszająca przesłała ratownikom zdjęcia z ostatniej wycieczki turysty, co okazało się kluczowe dla powodzenia całej operacji. Dramatyczny finał poszukiwań w Tatrach. Ciało odnalazł pracownik parku „Po przeanalizowaniu zdjęć do poszukiwań wytypowano rejon Zawraciku oraz Zawratu Kasprowego. W trakcie organizowania wyprawy pieszej do poszukiwań włączono załogę śmigłowca, co nie przyniosło jednak żadnego rezultatu. W międzyczasie do ratowników zadzwonił pracownik Tatrzańskiego Parku Narodowego, który będąc w okolicy znalazł pod ścianami Zawraciku ciało bez oznak życia” – czytamy w komunikacie TOPR. To fragment Tatr o bardzo surowej rzeźbie terenu. Strome ściany, urwiska i żleby nie wybaczają tam potknięć. W tym rejonie niezwykle łatwo jest pomylić właściwą ścieżkę i nieświadomie wejść w eksponowany, niebezpieczny teren. W takich warunkach nawet pozornie błaha pomyłka orientacyjna może doprowadzić do tragedii – zwłaszcza gdy turysta decyduje się na opuszczenie wyznaczonego szlaku. Ratownicy wyposażeni w specjalistyczny sprzęt do ewakuacji udali się na miejsce wypadku. Ze względu na wybitnie eksponowany teren, działania wymagały użycia technik linowych. Po opuszczeniu i przetransportowaniu ciała do szlaku turystycznego, przewieziono je dalej samochodem do Kuźnic, gdzie zostało przekazane pracownikom zakładu pogrzebowego. W całych działaniach wzięło udział łącznie 19 ratowników TOPR, co obrazuje skalę logistyczną i koszty takich akcji. Turysta znajdował się poza znakowanym szlakiem tatrzańskim. Śmierć nastąpiła prawdopodobnie na skutek około 30-metrowego upadku z wysokości. Jeden fałszywy krok i przepaść. Oto trzy największe zagrożenia na szlaku Tatry, choć powierzchniowo niewielkie i łatwo dostępne dzięki rozwiniętej infrastrukturze, posiadają pełny charakter alpejski. Oznacza to, że zagrożenia obiektywne (niezależne od człowieka) oraz zagrożenia subiektywne (wynikające z błędów ludzkich) są tożsame z tymi, które spotyka się w znacznie wyższych górach Europy. Do najczęstszych przyczyn wypadków śmiertelnych w Tatrach należą: Upadki z wysokości: najczęściej spowodowane poślizgnięciem na mokrej skale, płacie zmrożonego śniegu lub utratą równowagi na kruchym, trawiasto-kamienistym podłożu. Zgubienie szlaku (pobłądzenia): zejście z oficjalnej ścieżki w tzw. teren „perciowy” często kończy się tzw. założeniem – sytuacją, w której turysta utyka na stromej ścianie i nie jest w stanie wykonać żadnego bezpiecznego ruchu ani w górę, ani w dół. Gwałtowne załamania pogody: tatrzański klimat charakteryzuje się ekstremalną dynamiką. Burze z piorunami w okresie letnim, nagłe mgły drastycznie ograniczające widoczność oraz gwałtowne spadki temperatury prowadzą do hipotermii i paniki, która upośledza logiczne myślenie i ocenę sytuacji. Czarna statystyka Tatr Dane Tatrzańskiego Ochotniczego Pogotowia Ratunkowego jednoznacznie pokazują, że ruch turystyczny w Tatrach bije rekordy, a wraz z nim rośnie liczba interwencji. Kilka dni temu pisaliśmy o bezmyślnym influencerze, którzy wjechał samochodem aż nad Morskie Oko. W uśrednionych statystykach rocznych TOPR notuje: udziela się pomocy od około 900 do ponad 1200 osobom rocznie, w zależności od sezonu i natężenia ruchu turystycznego; W polskich Tatrach dochodzi zwykle do kilkunastu – dwudziestu kilku wypadków śmiertelnych rocznie; Śmigłowiec ratowniczy „Sokół” startuje do akcji średnio ponad 250 razy w roku. Najczęstsza przyczyna: ponad 80% wszystkich wypadków w Tatrach wynika bezpośrednio z czynników subiektywnych, czyli braku odpowiedniego przygotowania kondycyjnego i technicznego, lekceważenia prognoz pogody, nieodpowiedniego obuwia oraz – tak jak w przypadku opisywanego zdarzenia – świadomego schodzenia ze znakowanych szlaków. Poza wytyczonym przez TPN przebiegiem tras znika naturalna ochrona i pewność, że podłoże jest stabilne. Skały pokryte zwodniczym mchem lub luźny piarg potrafią w ułamku sekundy odebrać kontrolę nad własnym ciałem. Źródło: Tatrzańskie Ochotnicze Pogotowie Ratunkowe Nasz ekspert Łukasz Załuski Od ponad 20 lat opowiada o świecie – jego historii, nauce i miejscach, do których warto wyruszyć z otwartą głową. Jest redaktorem naczelnym „National Geographic Polska” oraz National-Geographic.pl. Wcześniej kierował m.in. „Focusem”, „Focusem Historia” czy „Sekretami Nauki”, konsekwentnie rozwijając tematykę popularnonaukową i podróżniczą. Jest inicjatorem projektu pierwszej naukowej rekonstrukcji wizerunków władców z dynastii Jagiellonów. Po godzinach miłośnik gimnastyki sportowej, książek kryminalnych i europejskich stolic.
Tatry, które słuchają. O partnerstwie TOPR i Plusa, dzięki któremu pomoc jest zawsze blisko
W Tatrach cisza bywa złudna – to nie tylko kojąca przestrzeń między krokami, lecz także subtelny sygnał, że krajobraz właśnie przygotowuje się do zmiany. Bywa zapowiedzią pękającej płyty śnieżnej, która za chwilę runie w dół, cieniem nadciągającego zmroku, albo nagłym oddechem wiatru zwiastującym pogodowy zwrot. W tym milczeniu droga może w jednej chwili stać się pułapką. A ci, którzy znajdą się w tarapatach, wiedzą wtedy jedno: ktoś po nich przyjdzie. Od ponad wieku tym „kimś” są ratownicy Tatrzańskiego Ochotniczego Pogotowia Ratunkowego – ludzie, dla których góry są żywą przestrzenią odpowiedzialności, a niesienie pomocy jest misją, której nie odmawiają.
Toprowcy dziś, tak jak dawniej, polegają na swoim doświadczeniu i odwadze, ale wspiera ich także nowoczesna technologia, która pozwala działać szybciej, precyzyjniej i skuteczniej. To właśnie dlatego od 2000 roku TOPR współpracuje z siecią Plus – by każda minuta spędzona w drodze do potrzebujących nie była czasem straconym, lecz minutą, która realnie może uratować życie. Tradycja zrodzona z potrzeby serca TOPR powstał w 1909 roku, gdy seria tragicznych wydarzeń uświadomiła mieszkańcom Podhala i miłośnikom gór, że Tatry potrzebują czegoś więcej niż dobrej woli – potrzebują zorganizowanej, wyspecjalizowanej służby, która stanie między człowiekiem a bezwzględną siłą natury. Mariusz Zaruski i legendarny przewodnik Klimek Bachleda, inicjatorzy tej formacji, marzyli o grupie ludzi, którzy wyruszą na pomoc niezależnie od tego, jak nieprzystępne stają się góry: gdy śnieg zamyka przełęcze, mgła połyka ścieżki, a wiatr odbiera orientację. Od pierwszych dni TOPR tworzyli ludzie, dla których Tatry były bliskie jak własne podwórko, a czasem nawet bliższe – pełne historii, obowiązków i odpowiedzialności. Dla nich niesienie pomocy nigdy nie było tylko zadaniem. Było instynktem, zobowiązaniem silniejszym niż strach. To oni, z ciężkimi noszami na ramionach, przecierając drogę w śnieżnych zadymkach, w mroku i w ciszy, gdzie słychać tylko własny oddech, tworzyli standard ratownictwa, który dziś inspiruje służby górskie w różnych zakątkach świata. I choć technologia zmienia się dynamicznie, przynosząc nowe narzędzia i nowe możliwości, fundament TOPR pozostał taki sam od ponad wieku: niezachwiana gotowość, odwaga, która nie ustępuje nawet burzy śnieżnej, oraz determinacja, która każe iść dalej, kiedy inni nie mają już sił. „Sokół” – skrzydła niosące nadzieję Gdy nad tatrzańskimi dolinami rozbrzmiewa charakterystyczny pomruk wirnika, wiadomo, że „Sokół” rusza na pomoc. Legendarny PZL W-3A „Sokół” od lat jest symbolem bezpieczeństwa w górach – dociera tam, gdzie nie prowadzi żadna ścieżka, gdzie liczą się sekundy, a kapryśna pogoda potrafi zmienić los całej akcji. Pierwszy „Sokół” trafił do TOPR w 1993 roku i od tego momentu uczestniczył w tysiącach wypraw: lawinowych, wysokościowych, poszukiwawczych. Umiejętności pilotów i współpraca z ratownikami sprawiły, że stał się kluczowym elementem tatrzańskiego systemu niesienia pomocy. W Tatrach każdy wylot śmigłowca to także spotkanie z delikatnym, wymagającym szacunku światem przyrody. Dlatego „Sokół” pojawia się w powietrzu tylko wtedy, gdy jest to naprawdę konieczne – by ratować życie, nie naruszając gór więcej, niż wymaga tego sytuacja. Technologia, która odmieniła ratownictwo Partnerstwo TOPR z Plusem rozpoczęło się w 2000 roku – z jasnym, niezmiennym celem: sprawić, by ratownicy mogli szybciej i skuteczniej docierać do tych, którzy najbardziej potrzebują pomocy. W górach, gdzie czas potrafi kurczyć się do pojedynczych minut, a warunki zmieniają się jak w kalejdoskopie, niezawodna komunikacja staje się narzędziem równie ważnym jak lina czy czekan. Przełomowy moment przyszedł w 2003 roku, kiedy uruchomiono specjalny górski numer ratunkowy 601 100 300 – linię działającą w całym paśmie polskich gór. Ten prosty ciąg cyfr stał się dla wielu turystów drogą do ocalenia, często decydując o tym, że pomoc ruszała natychmiast, zanim sytuacja zdążyła wymknąć się spod kontroli. Od jego powstania przyjęto już kilkanaście tysięcy zgłoszeń, a w pierwszych latach funkcjonowania systemu aż 70 procent akcji TOPR i GOPR zaczynało się właśnie od telefonu pod 601 100 300. To liczby, za którymi kryją się realne historie: odnalezieni w nocy turyści, uratowani narciarze po lawinach, ludzie, którzy dzięki jednemu połączeniu dostali drugą szansę. Góry uczą pokory. Technologia daje wsparcie W czasach rekordowej popularności Tatr ratownicy mają dziś więcej pracy niż kiedykolwiek. Coraz większy ruch na szlakach, różne poziomy przygotowania turystów, kapryśna aura – wszystko to sprawia, że pomoc bywa potrzebna częściej. TOPR działa nieprzerwanie od ponad 116 lat. Plus wspiera ich misję od ponad dwóch dekad. Razem tworzą system, który codziennie daje odwiedzającym góry coś bezcennego – świadomość, że nie są w nich sami. Bo tam, gdzie każda sekunda może decydować o życiu, najważniejsze jest jedno: by po drugiej stronie ktoś odpowiedział na wezwanie. A dzięki numerowi 601 100 300 ta pomoc jest zawsze w zasięgu ręki. W Tatrach każdy krok jest spotkaniem z naturą, która potrafi być łagodna jak letni świt i wymagająca jak zimowy grań. Ratownicy wiedzą o tym najlepiej – wyruszają tam, gdzie inni tracą orientację, niosąc pomoc z pokorą wobec gór i ogromnym szacunkiem dla ich delikatnego ekosystemu. Dlatego ich praca to nie tylko technika, profesjonalizm i odwaga. To także świadomość, że każde działanie – nawet to ratujące życie – musi pozostawić możliwie lekki ślad. TOPR przypomina, że góry nie są sceną spektakularnych akcji, lecz miejscem, które trzeba chronić. A każdy lot „Sokoła”, choć bywa koniecznością, jest ostatecznością – ingerencją w tatrzańską ciszę, która wymaga rozwagi i odpowiedzialności. Gdy więc stajemy na szlaku, warto pamiętać: bezpieczeństwo w górach to wspólna odpowiedzialność. Ratownicy zrobią wszystko, by dotrzeć tam, gdzie pomoc jest potrzebna. Technologia zadba o to, by dało się ich wezwać. A my – turyści – możemy zadbać o to, by jak najrzadziej musieli ryzykować własne życie. Bo Tatry, ze swoją potęgą i kruchością, uczą jednego: szacunek dla natury i ludzi, którzy jej strzegą, jest najwyższą formą wdzięczności. Materiał promocyjny marki Plus
Škoda świętuje 20-lecie współpracy z Tatrzańskim Ochotniczym Pogotowiem Ratunkowym
Wartością łączącą Škodę i Tatrzańskie Ochotnicze Pogotowie Ratunkowe jest propagowanie bezpieczeństwa. Tegoroczny jubileusz partnerstwa to ważny moment zarówno dla samej marki, jak i załogi TOPR-u.
Producent samochodów wspiera wymagającą pracę ratowników i wyposaża ich zespół w niezawodne, przestronne oraz dysponujące najnowocześniejszymi systemami bezpieczeństwa auta już od 20 lat. Obecnie flotę TOPR zasilają egzemplarze SUV-a Enyaq, które zapewniają załodze niezbędną pomoc w codziennych obowiązkach, a dzięki cichemu, elektrycznemu napędowi robią to w harmonii z tatrzańską przyrodą. Przez lata marka zrealizowała także różne działania promujące bezpieczeństwo oraz ciężką pracę ratowników górskich. Przykładem jest ostatnia, wielotorowa kampania letnia pt. „Odkryj najtrudniejszy szlak z ratownikami TOPR”. 20-letnie partnerstwo to dowód niezawodności, bezkompromisowości i wszechstronności modeli marki Škoda. Wsparcie z napędem elektrycznym Jednym z ważnych etapów wieloletniej współpracy był rok 2021, gdy Škoda zasiliła flotę Tatrzańskiego Ochotniczego Pogotowia Ratunkowego egzemplarzami modelu Enyaq z napędem elektrycznym. Był to ważny krok w kierunku zrównoważonej i odpowiedzialnej opieki nad środowiskiem naturalnym polskich Tatr. Przekazane przez Škodę auta wykazują się imponującym przyspieszeniem, ułatwiającym ratownikom szybkie reagowanie w niebezpiecznych sytuacjach awaryjnych. Kluczowy w trudno dostępnych terenach górskich jest także znakomity zasięg modelu Enyaq, ponieważ umożliwia długotrwałą służbę bez konieczności częstych postojów na ładowanie. Dzięki zdolności rekuperacji energii, samochody z napędem elektrycznym mogą także ograniczyć jej zużywanie, np. podczas pokonywania stromych i długich zboczy. Przestronne wnętrze auta zapewnia załodze wysoki komfort jazdy oraz miejsce niezbędne do przechowywania sprzętu potrzebnego zarówno do wspinaczki górskiej, jak i czynności ratunkowych. W rezultacie przekłada się to na lepszą wydajność załogi TOPR-u, a co za tym idzie - większe bezpieczeństwo turystów. – Rozszerzając flotę TOPR-u o w pełni elektryczne pojazdy nie tylko wyposażyliśmy ratowników w zaawansowane technologicznie narzędzia, ale również potwierdziliśmy nasze zaangażowanie w ochronę środowiska naturalnego. Rezygnacja z tradycyjnych silników spalinowych zmniejsza emisję zanieczyszczeń powietrza, co ma kluczowe znaczenie dla ochrony dzikiej przyrody i zachowania równowagi istniejących ekosystemów. Hałas może zakłócać naturalne rytmy życia zwierząt, a wykorzystywanie modeli elektrycznych, charakteryzujących się bardzo cichą pracą, minimalizuje to zagrożenie. W ten sposób flota elektrycznych SUV-ów Škody nie tylko spełnia wymagania TOPR-u związane z funkcjonalnością i wydajnością, ale także pomaga chronić naturalne piękno i ekosystem polskiej części Tatr – mówi Klaudyna Gorzan, Kierownik ds. PR marki Škoda. – Z marką Škoda łączy nas propagowanie szeroko pojętego bezpieczeństwa - nasze partnerstwo ma więc dla nas bardzo duże znaczenie. W ciągu 20 lat trwania współpracy wielokrotnie przekonaliśmy się o niezawodności, bezpieczeństwie oraz imponujących możliwościach jej uterenowionych modeli, które wspierają nas w codziennej pracy. Dzięki wyposażonym w najnowocześniejsze systemy bezpieczeństwa i jednostki napędowe pojazdom Škody nasze codzienne obowiązki stają się łatwiejsze. Jesteśmy w stanie komfortowo i bezpiecznie dotrzeć w trudno dostępne miejsca - aby dbać o naszą sprawność i jak najlepiej nieść pomoc wszędzie tam, gdzie może być zagrożone ludzkie życie. Z przyjemnością świętujemy tegoroczną rocznicę partnerstwa i nie możemy doczekać się kolejnych – mówi Jan Gąsienica Roj z Tatrzańskiego Ochotniczego Pogotowia Ratunkowego. Odkryj góry oczami ratowników – wyjątkowy jubileusz W ramach tegorocznej, letniej kampanii jubileuszowej pt. „Odkryj najtrudniejszy szlak z ratownikami TOPR”, ratownicy wyposażeni w kamery nagrywające w technologii 360 zabrali widzów na patrol jednego z najtrudniejszych i najbardziej niebezpiecznych szlaków turystycznych po polskiej stronie Tatr – Orlą Perć. Ich wyprawa rozpoczęła się od Schroniska Murowaniec na Hali Gąsienicowej. Ratownicy podążyli stąd niebieskim szlakiem na przełęcz Zawrat, przez Zawratowy Żleb, zdobywając szczyt Zmarzłe Czuby. Zwieńczeniem wyprawy był widok na Zamarłą Turnię i powrót przez Kozią Przełęcz, a na nagraniu można podziwiać również panoramę z Doliną Pięciu Stawów. Specjalnie przygotowane wideo z patrolu dostępne jest na dedykowanej stronie internetowej marki pod LINKIEM. Krótki spot z wyprawy ratowników jest także prezentowany do 15 września w kinach w całej Polsce. W ramach wspomnianej kampanii odbyły się również dwa wyjątkowe eventy w Sopocie i Zakopanem. Chętni mieszkańcy i turyści mogli odwiedzić stanowisko marki Škoda, aby obejrzeć zapierające dech w piersiach nagranie z patrolu przy pomocy okularów VR. Wykorzystanie tej technologii umożliwiło pokazanie Tatr z perspektywy, której większość osób nigdy nie miała możliwości doświadczyć. Nagrania prezentują jednak nie tylko piękno górskiej natury, ale również niebezpieczeństwa, z jakimi na co dzień mierzy się załoga TOPR-u w trosce o bezpieczeństwo turystów. Więcej informacji na temat współpracy marki Škoda i Tatrzańskiego Ochotniczego Pogotowia Ratunkowego dostępnych jest pod LINKIEM.
Lód na Morskim Oku załamał się pod turystami. Chętnych na ryzykowny spacer nie brakuje
Na nic zdały się ostrzeżenia ratowników i strażników tatrzańskiego parku. Turyści nadal spacerują po zamarzniętej tafli Morskiego Oka. Dla kilku z nich taki spacer niemal skończył się tragedią, gdy lód pod nimi się załamał.
Lód załamał się około 10 metrów od brzegu, pod grupą młodych turystów z Ukrainy. Na szczęście nie doszło do tragedii, a poszkodowanym udało się samodzielnie wyjść na brzeg – poinformowała Paulina Kołodziejska z Tatrzańskiego Parku Narodowego. Taka lodowata kąpiel może być jednak śmiertelnie niebezpieczna – przestrzegają ratownicy. Do wypadku doszło w sobotę. Straż Tatrzańskiego Parku Narodowego informuje, że tego dnia zaledwie w ciągu godziny upomniano blisko 100 osób, które wchodziły na zamarznięte Morskie Oko. W większości były to młode osoby, ale nie brakowało też rodzin z dziećmi. – Nie było czasu na karanie tych turystów mandatami, bo było ich po prostu zbyt wielu, a chodziło o bezpieczeństwo – powiedział Edward Wlazło, komendant Straży Parku w rozmowie z „Tygodnikiem Podhalańskim”. View oEmbed on the source website Dodał, że gdy strażnicy interweniowali ws. jednej grupy turystów, prosząc ich o zejście z lodu, kolejna grupa wchodziła na taflę w innym miejscu. "Lód nadal jest bardzo cienki. Wielu turystów narażało jednak swoje życie i zdrowie, ignorowało tablice informacyjne i wchodziło na taflę, aby zrobić sobie zdjęcie" - czytamy w serwisie tygodnika. Mimo apeli TPN, specjalnych tablic informacyjnych, a nawet groźby mandatu turyści nagminnie wchodzą na taflę zamarzających tatrzańskich jezior. Pracowity weekend TOPR W miniony weekend w Tatrach zeszła też lawina, która porwała troje turystów. Lawina, która zeszła z Wrót Chałubińskiego, nie była na tyle duża, aby przysypać wspinaczy, jednak jedna z poszkodowanych osób doznała poważnego urazu miednicy i uda – podaje RMF FM. Kolejny wypadek miał miejsce w rejonie grani Ornaku i Siwej Przełęczy. Mężczyzna doznał urazu kolana, gdy w trakcie wspinaczki, został zepchnięty ze szlaku przez bardzo silny wiatru. Z kolei w rejonie Przełęczy Krzyżne grupa czterech turystów zabłądziła i zeszła ze szlaku na trudny teren. Ratownikom udało się skierować turystów na właściwy szlak bez konieczności wysyłania patrolu. TOPR przypomina, że w Tatrach panują obecnie trudne warunki. Na szlakach zalega śnieg, miejscami zmieniający się w lód. Część szlaków jest zasypana i trudno dostępna, oblodzenie sprawia, że jest ślisko. Obowiązuje także drugi, umiarkowany, stopień zagrożenia lawinowego. Ratownicy odradzają wybieranie się na szlak osobom bez odpowiedniego doświadczenia i sprzętu.
„Dramat nad Morskim Okiem”. Turyści spacerują po lodzie, ratownicy ostrzegają
W sieci pojawiła się fotografia przedstawiająca grupę osób spacerujących po zamarzniętej tafli Morskiego Oka. „Czy musi dojść do tragedii?” - pytają internauci oburzeni zachowaniem turystów i nie przebierają w słowach.
Zdjęcie z Morskiego Oka opublikowano na fanpage’u Aktualna sytuacja w Tatrach, facebookowym profilu Portalu Tatrzańskiego. Widać na nim kilkanaście osób stojących na lodzie. „Dramat nad Morskim Okiem. Lód ma 5 do 6 cm grubości, a na lodzie masa ludzi. Co roku te same apele. Czy to już tradycja, że musi dojść do tragedii i kiedy do niej dojdzie... Drodzy turyści, bardzo Was prosimy o rozsądek...” - napisano pod fotografią. W komentarzach pod postem internauci zamieszczali kolejne zdjęcia przedstawiające m.in. dzieci bawiące się na tafli Czarnego Stawu Gąsienicowego, porysowaną warstwę lodu na Morskim Oku oraz – co też wydaje się już należeć do smutnych tatrzańskich zwyczajów – turystów przemierzających zaśnieżone szlaki w adidasach czy na obcasach. „Pełno ludzi dziś stało na lodzie, kładli się, ślizgali, rozbierali i robili sesje zdjęciowe” - napisała pod postem jedna z komentujących. „Dziś po Stawie Gąsienicowym śmigali wzdłuż i wszerz jak na łyżwach” - napisał inny internauta. Tatrzański Park Narodowy przypomina, że lód jest zbyt słaby, aby można było po nim bezpiecznie chodzić. Tafla w każdej chwili może się załamać, a nierozważni turyści mogą wpaść do lodowatej wody, co jest śmiertelnie niebezpieczne. Choć w poście znalazł się jedynie spokojny apel do turystów odwiedzających Morskie Oko, to w komentarzach nie brakuje ostrych słów. Internauci nie stronią też od uszczypliwości. „Ludzie sami proszą się o kłopoty, a nawet i o to, by doszło do jakiejś tragedii. Na głupotę nie ma lekarstwa”. „Grunt to strzelić sobie fotę na tafli jeziora, które jest miejscem do którego i na które absolutnie nie wolno wchodzić!” „Ja bym się tym nie przejmował. Jeśli ktoś nie reaguje na informacje to następuje selekcja naturalna” - pisali komentujący. Wielu z nich apelowało o ukaranie lekkomyślnych odwiedzających wysokimi mandatami tak, aby odstraszyć kolejnych chętnych do pozowania na lodzie Morskiego Oka.
Natura człowieka „Nic nie szkodzi, jeśli teraz nawet umrzemy z głodu, najważniejsze, że jesteśmy bezpieczni. To najlepsza chwila mojego życia” – wyznała jedna z bohaterek reportażu Życie po ISIS (str. 66), gdy udało jej się wraz z mężem i dziećmi uciec z zajętego przez siły Państwa Islamskiego Mosulu, gdzie przeżyli piekło. Te słowa przypomniały mi pewną historię z przeszłości. Byłam wtedy dzieckiem, to był piękny beztroski dzień, cieszyliśmy się słońcem w zaśnieżonym ogrodzie przed domem. I nagle zobaczyłam łzy w oczach mojej babci. Podbiegłam do niej i zapytałam, dlaczego płacze – babcia płakała rzadko. To, co wówczas powiedziała, mocno mną wstrząsnęło: – Przeżyłam dwie wojny światowe i kolejnej nie przeżyję, nie dam rady. To była jej reakcja na stan wojenny ogłoszony w niedzielę 13 grudnia 1981 r. Dla kobiety, która doświadczyła tego, co moja babcia, co wszyscy wówczas, był to jeden z najtragiczniejszych dni w życiu. Po latach odbudowywania wiary w przyszłość, w to że ludzkość wyciągnęła wnioski, jej świat po raz kolejny miał się zawalić. Szczęśliwie tak się nie stało. Moje dzieciństwo przesiąknięte było historiami dziadków. O strachu, głodzie, śmierci i rozpaczy. Wiedziałam, że wojna jest największym złem, że niszczy ludzi psychicznie, odbiera im dobytek, godność, nadzieję, życie. A jednak wiek XXI nie jest wolny od wojen, konfliktów i nienawiści. Można wręcz odnieść wrażenie, że ludzkość znów zmierza w tę stronę. Oby historia ISIS przyniosła opamiętanie. Ale przed naszym gatunkiem stoją kolejne trudne wyzwania – właśnie dokonuje się rewolucja w możliwościach manipulowania DNA. Naukowcy odkryli sposób, jak je modyfikować, aby osobniki potomne automatycznie dziedziczyły pożądane cechy rodziców. Dzięki temu będzie można wyeliminować ciężkie genetyczne choroby albo tak zmodyfikować geny np. komarów, by nie przenosiły wirusów malarii czy zika. Choć może się to okazać jednym z największych przełomów w medycynie, ta metoda budzi też uzasadnione obawy. Teraz to nasza wola być może będzie decydować o ewolucji gatunków. Mimo że cele modyfikacji DNA są szczytne, otwierają one również furtkę np. do tworzenia „dzieci z katalogu”. Któż nie chciałby mieć potomka geniusza o wyglądzie Brada Pitta i sile Arnolda Schwarzeneggera? A to już zabawa w Boga. Jej efekty mogą być trudne do wyobrażenia.
34 - Rewolucja DNA Władzę nad światem natury, dzięki metodzie szybkiego wprowadzania zaprojektowanych zmian w genomie do całej populacji gatunku, mamy na wyciągnięcie ręki. Rzecz w tym, że prócz niebywałego postępu w leczeniu chorób może też przynieść skutki, których nawet nie jesteśmy w stanie przewidzieć. Tekst Michael Specter Zdjęcia Greg Girard 56 - Zmiany klimatu Na Ziemi jest już 7 mld ludzi i wszyscy chcą korzystać z dobrodziejstw cywilizacji. Dlatego potrzebujemy ogromnych ilości energii, a jej pozyskiwanie najbardziej zmienia nasz klimat. Wielu ludzi wątpi w realność tego problemu, ale to nie jest żaden naukowy spisek. Czy tego chce, czy nie, ludzkość czeka radykalne przeorganizowanie sposobu życia. 66 - Życie po Isis Państwo Islamskie, które opanowało znaczne obszary pogrążonego w powojennym chaosie Iraku, teraz cofa się pod naporem sił międzynarodowej koalicji. Pozostawia po sobie obrazy szalonej, brutalnej destrukcji, która – co najdziwniejsze – dotyka nie tylko przeciwników ISIS, ale także jego zwolenników. Tekst James Verni Zdjęcia Moises Saman 88 - Łąki dla krwawiących serc Dżelady – jedyne na świecie trawożerne małpy – mają się nieźle na sawannach regionu Menz-Guassa w Etiopii. Jak ten bogaty ekosystem przetrwał w drugim pod względem populacji kraju w Afryce, zaorującym wciąż nowe grunty? Dzięki niezwykłej wielowiekowej umowie społecznej. Tekst Craig Welch Zdjęcia Jeffrey Kerby i Trevor Beck Frost 112 - Modele Chaosu Jak wyglądałyby nasze miasta po kataklizmie, który unicestwiłby ludzkość? Jak natura brałaby je we władanie? Lori Nix i Kathleen Gerber próbują to pokazać w swoich zminiaturyzowanych dioramach będących połączeniem poglądowych makiet i dzieł sztuki. Tekst Jeremy Berlin Zdjęcia Lori Nix i Kathleen Gerber
Ekipa ratowników Tatrzańskiego Ochotniczego Pogotowania Ratunkowego rozszerzyła swoją flotę o nowe wsparcie techniczne
Tym razem mowa o samochodach: ŠKODA Octavia Combi i Yeti Outdoor - oba z napędem 4x4. W ubiegłym tygodniu Katarzyna Misztal, Specjalista ds. marketingu i PR, wręczyła klucze do aut Naczelnikowi TOPR, Janowi Krzysztofowi. - Przekazane auta powstały z myślą o przemieszczaniu się w wymagających warunkach, cieszymy się więc, że będą mogły sprostać niejednemu wyzwaniu, jednocześnie przyczyniając się do wzrostu bezpieczeństwa w górach – powiedziała przedstawicielka marki ŠKODA. -Jesteśmy dumni z tego, że od 11 lat możemy wspierać Tatrzańskie Ochotnicze Pogotowie Ratunkowe tworząc jego flotę.Setki razy w roku wyruszamy na akcje ratownicze po górskich bezdrożach. Zapoznaliśmy się już z nowymi modelami, jesteśmy pewni, że sprawdzą się w wymagających warunkach naszej pracy - mówi Naczelnik Tatrzańskiego Ochotniczego Pogotowia Ratunkowego, Jan Krzysztof. Wybór modeli nie był przypadkowy. Ratownicy doceniają off-roadowy styl ŠKODY Yeti, jej przestronne wnętrze oraz oszczędny i dynamiczny silnik. Pomocna będziem także Octavii Combi, której napęd został skonstruowany tak, by sprawdzić się zarówno na nieutwardzonych lub śliskich drogach, jak też górskich serpentynach. ŠKODA Polska wspiera działania TOPR od 2003 roku. Pierwszymi autami, jakie zostały przekazane były Octavia w wersji 4x4 i Octavia Scout. Aktualnie we flocie TOPR jest 8 samochodów marki, gotowych ułatwiać pracę ratownikom, a co najważniejsze - nieść pomoc w najtrudniejszych warunkach górskich.
W ramach akcji „Lawinowe ABC” ukazała się ulotka „Uwaga, lawiny”. Jest ona dostępna nieodpłatnie w Punkcie Informacji Turystycznej Tatrzańskiego Parku Narodowego oraz punktach sprzedaży biletów wstępu do TPN
Ulotka jest tłumaczeniem szwajcarskiego oryginału, wydanego przez Zarząd Zespołu Szkoleniowego „Zapobieganie lawinom w sportach śnieżnych”, w którego skład wchodzą takie instytucje, jak m.in. Instytut Badania Śniegu i Lawin w Davos, Szwajcarski Klub Alpejski, Federalny Urząd Sportu (BASPO) Szwajcarski Związek Przewodnicki, Armia Szwajcarska, Szwajcarski Związek Narciarski. Wydawcą polskiego przekładu jest Tatrzański Park Narodowy. Polska wersja ulotki powstała dzięki zaangażowaniu Tatrzańskiego Ochotniczego Pogotowia Ratunkowego (tłumaczenie z jęz. niemieckiego: Piotr Konopka – ratownik TOPR, opracowanie merytoryczne: Piotr Konopka, Jan Krzysztof – TOPR). Treść ulotki skonsultowana została przez Służbę Lawinową TOPR i Polskie Stowarzyszenie Przewodników Wysokogórskich oraz dostosowana do warunków tatrzańskich, tzn. wzbogacono ją o zdjęcia tatrzańskie oraz informacje i numery telefonów przydatne w Tatrach. Stanowi kompendium wiedzy na temat lawin, zasad bezpieczeństwa zimą w górach oraz postępowania w razie wypadku lawinowego. Ulotka nie powinna być jedynym źródłem informacji dla użytkowników gór. Wiedza na temat lawin i bezpiecznych zachowań zimą w górach powinna być pogłębiana w teorii i praktyce przez lata, najlepiej pod okiem fachowców. Ulotkę można nieodpłatnie pobierać z Punktu Informacji Turystycznej TPN przy ul. Chałubińskiego 44 (rondo Jana Pawła II, tzw. rondo kuźnickie). Jest także dostępna w punktach sprzedaży biletów TPN oraz dystrybuowana poprzez partnerów akcji „Lawinowe ABC”. Dla wszystkich chętnych ulotka do pobrania znajduje się na www.lawinoweabc.pl. Ulotka została wydana w ramach akcji Lawinowe ABC, której celem jest promocja bezpiecznych zachowań zimą w górach. Akcja składa się z szeregu zróżnicowanych działań, głównie o charakterze edukacyjnym. Ideą akcji jest uświadomienie odbiorcom, że działanie zimą w górach wiąże się z koniecznością ciągłego zdobywania wiedzy, doświadczenia i umiejętności. Organizatorzy: Tatrzański Park Narodowy, TOPR. Partnerzy: PZU, Mammut, Pieps, Polskie Stowarzyszenie Przewodników Wysokogórskich, Fundacja Ratownictwa Tatrzańskiego TOPR, Urząd Miasta Zakopane. Opieka medialna: Teleexpress, RMF, RMX Maxxx, Gazeta Wyborcza, Góry, Wspinanie.pl, Hivermag, SkiMagazyn.
Ratownik TOPR wyniósł turystkę "na barana"
O tym, ze w górach nie ma żartów, ratownicy przestrzegają każdego roku. Wciąż jednak nie brakuje wypadków. Przyczyną większości z nich jest brak wyobraźni u turystów
Jakub Brzosko - Ratownik TOPR dwa dni temu przeprowadził dość nietypową akcję. Do dyżurki TOPR na szczycie Kasprowego trafiła zdenerwowana dziewczyna. Okazało się, że jest córką turystki, która utknęła na śliskim szlaku wiodącym z Hali Gąsienicowej. - Turystka nie miała kijków, raków, ubrała buty o płaskiej podeszwie i nie mogła się ruszyć. Najpierw dałem jej kijki i próbowałem asekurować, ale to nic nie dało. W końcu musiałem wziąć ją "na barana" i wynieść na górę. Ta nietypowa akcja powinna uświadomić turystom, że zimą na wyżej położone szlaki koniecznie trzeba zabierać raki i kijki - powiedział Tygodnikowi Podhalańskiemu Jakub Brzosko, tatrzański przewodnik i ratownik TOPR. Nietypowa akcja ratunkowa w Tatrach zakończyła się szczęśliwe, jednak nie zawsze jest taki finał. Turystka wraz z córką bezpiecznie zjechały z Kasprowego kolejką.
Zachowaj zimną krew Słońce, góry, biały puch – co się może złego zdarzyć? Otóż wszystko. Co robić, gdy trzeba wezwać pomoc?
Najwięcej wypadków w górach ma miejsce w pogodne dni. Ludzie czują się wtedy bezpiecznie i ponosi ich fantazja. Częstym powodem jest też brak doświadczenia. Wybierając się zimą na szlak, powinieneś wiedzieć, co oznaczają stopnie zagrożenia lawinowego, potrafić dobrać trudność trasy do swoich umiejętności, umieć udzielić pierwszej pomocy. Jeśli nie masz o tym pojęcia, lepiej zostań w schronisku. Przed wyjściem w góry: Sprawdź prognozę pogody i stopień zagrożenia lawinowego. Sprawdź numery alarmowe górskich służb ratunkowych i zapisz je w pamięci telefonu. Naładuj telefon. Upewnij się, że detektor lawinowy jest ustawiony w trybie nadawania sygnału. Zostaw w schronisku informację, jaką trasą pójdziesz i o której planujesz wrócić. W Polsce turysta nie zwraca ani złotówki za akcję ratowniczą GOPR-u czy TOPR-u. Nie musi być też ubezpieczony. Jesteśmy wyjątkiem, bo za granicą interwencje górskich służb ratunkowych są płatne, zaś ubezpieczenie górskie – obowiązkowe. Ubezpieczyć się można m.in. w Alpenverein – stowarzyszeniu zrzeszającym miłośników gór. www.alpenverein.com.pl Pamiętaj: Nie wychodź w góry samotnie! Gdy pogoda się psuje, zawróć ze szlaku. Bateria szybko się wyczerpuje, kiedy telefon szuka zasięgu. W grupie część osób powinna wyłączyć komórki. Na przybycie ratowników możesz czekać wiele godzin, zwłaszcza gdy warunki są ciężkie, np. pada śnieg i wieje silny wiatr. Najwięcej osób ginie przy II i III stopniu zagrożenia lawinowego. Nie wystarczy, że będziesz mieć przy sobie sprzęt lawinowy. Musisz wiedzieć, jak się nim posługiwać (tę wiedzę zdobędziesz podczas kursów lawinowych – patrz obok). Nie warto wykupywać tanich polis do drogich krajów. Żadna polisa nie będzie ważna, jeżeli spowodowałeś wypadek, będąc pod wpływem alkoholu albo innych używek! Przed wyjazdem w polskie góry w twoim interesie leży wykupienie ubezpieczenia NNW (od następstw nieszczęśliwych wypadków), a jeżeli zamierzasz korzystać z przygotowanych stoków – także OC (od odpowiedzialności cywilnej), na wypadek gdybyś kogoś staranował. Polisa na wyjazd w góry poza granicami Polski (Tatry słowackie, Alpy) powinna zawierać ubezpieczenie od kosztów akcji ratowniczych z udziałem śmigłowca. Najlepiej, gdyby były wymienione poszczególne jej składowe, czyli jaka część kwoty jest przeznaczona na akcję, jaka na leczenie itd. Polisy na sporty ekstremalne, takie jak wspinaczka, ski-touring, ski-alpinizm, free-ride czy heli-ski, są zawsze dużo droższe od normalnych ubezpieczeń. Im dalej od przygotowanych stoków chcesz jeździć, tym lepsze powinno być twoje ubezpieczenie. 601 100 300 To numer ratunkowy w polskich górach (także w Jurze Krakowsko-Częstochowskiej). Dzwoń pod niego tylko w sytuacji zagrożenia zdrowia lub życia. Połączenie jest automatycznie przekierowywane do właściwej grupy GOPR-u lub TOPR-u. Gdy system będzie miał problem ze zlokalizowaniem ciebie, sam wybierzesz góry, w których przebywasz. Bezpośredni kontakt z ratownikami górskimi skraca czas rozpoczęcia akcji, ale nie zawsze jest możliwy. Jeśli nie masz zasięgu sieci (np. Era ma słabe pokrycie w Tatrach), dzwoń pod numer 112 (European Emergency Number). Gdy nie możesz wezwać pomocy przez telefon, zastosuj sygnał międzynarodowy. Jakikolwiek sygnał optyczny (np. błysk latarki) lub akustyczny (krzyk, dźwięk gwizdka) powtarzaj sześć razy na minutę (co 10 s.), po czym zrób minutę przerwy. Potwierdzeniem, że zostałeś zrozumiany, jest sygnał powtarzany trzy razy na minutę, po którym następuje minuta przerwy. Do komunikacji ze śmigłowcem stosuj międzynarodowy sygnał: obie ręce w górze = potrzebna pomoc; lewa podniesiona, prawa opuszczona = pomoc niepotrzebna. TOPR +48 18 20 63 444 www.topr.pl GOPR 985 www.gopr.pl Horská Záchranná Služba (Słowacja) 18 300 www.hzs.sk Nie igraj z lawinami Najniebezpieczniejsza jest tzw. deska śnieżna (nawiany na zbocze śnieg pęka i gwałtownie się osuwa). Obyś nigdy się z nią nie spotkał. Nie da się dokładnie określić, gdzie lawina zejdzie na pewno. Zagrożenie jest oceniane na podstawie jakości śniegu i prawdopodobieństwa samoistnego lub wyzwolonego przez człowieka wystąpienia lawiny. Wychodzić w góry powyżej schronisk można przy maksymalnie trzecim stopniu zagrożenia (w skali pięciostopniowej). W terenie sygnałem alarmowym są przede wszystkim deski śnieżne spontanicznie spadające z bardzo stromych stoków, a także pęknięcia na śniegu i dobiegające z niego głuche bębniące odgłosy. Jeżeli znajdziesz się w lawinie, uruchom ABS, wypuść kijki i odepnij wiązania nart ( jeśli zdążysz), zbliż ramiona do twarzy i spróbuj wytrzymać w takiej pozycji. Większość wypadków zdarza się w miejscach stromych, zacienionych i wklęsłych. Ryzyko zejścia lawiny jest większe, jeśli zadziała czynnik ludzki, np. gdy podczas zjazdów narciarze nie zachowają odstępów. W Polsce lawiny zdarzają się w Tatrach i Karkonoszach, przeważnie na stokach północnych, północno-wschodnich i północno-zachodnich. Najczęściej – poza siłami natury – wywołują je turyści piesi. W Alpach są to narciarze pozatrasowi (free-ride'owcy), a w Stanach Zjednoczonych – skutery śnieżne. Kluczowe dla uratowania osoby pod śniegiem jest pierwszych 15 min, dlatego najskuteczniejszą, bo najszybszą pomoc może przynieść dobrze wyszkolony towarzysz. Istnieją dwa systemy lawinowe: Recco i LVS. Pierwszy jest używany przez ratowników i sprawdza się w ośrodkach narciarskich. Jeżeli w odzieży zasypanego jest wszyta specjalna płytka (tzw. lustro), ratownik chodzący po lawinisku z radarem Recco „usłyszy” ją w słuchawkach. System LVS stosują ratownicy, turyści i narciarze. Składa się on z żelaznego zestawu: detektora lawinowego, sondy i łopatki lawinowej. Z detektorem nastawionym na „search” możesz samodzielne szukać zasypanych. Jeżeli jest ustawiony na „send”, masz pewność, że zostaniesz znaleziony. Podczas szkoleń Never Stop Exploring Safely (to cykl kursów lawinowych odbywających się w tatrzańskich schroniskach; www.kursylawinowe.pl) ratownicy TOPR-u uczą obsługi detektorów LVS oraz sposobów przeszukiwania lawiniska. – Joanna Stachowiak SPRZĘT LAWINOWY Komplet lawinowy (detektor, sonda, łopatka) kosztuje 1–2 tys. zł. Możesz go wypożyczyć w niektórych sklepach sportowych (ok. 50 zł za komplet).
Rekordy są dla mnie odkrywaniem siebie, poznawaniem granic możliwości ludzkiej fizjologii i psychiki - mówi Krzysztof Starnawski, taternik, narciarz, żeglarz, zaliczany do ścisłej światowej czołówki nurków jaskiniowych.
Eksperyment na samym sobie Spotkaliśmy się w podtatrzańskim Małem Cichem – dziś, wbrew nazwie, głośnym i tłocznym. Góralska wioseczka przemieniona w wielki parking, gniot pod taśmociągiem porywającym co parę sekund kolejne czwórki narciarzy. Na szczycie też bardzo piknie, auto przy aucie, od południa landszafcik z odległymi Granatami, Krzyżnem i Wołoszynem, ale mało kto spojrzy, tylko kijami mocno i – heja! – w dół. Krzysztof Starnawski – popularnie zwany Starnasiem – zasiada na drewnianej ławie przed dyżurką Tatrzańskiego Ochotniczego Pogotowia Ratunkowego. Z pozoru odprężony, nieustannie wsłuchuje się w trzeszczący radiotelefon. Zimą ma mniej pracy instruktorskiej, a zatem więcej czasu poświęca ratownictwu. Od ostatniego naszego spotkania parę lat temu Starnaś prawie się nie zmienił. A już z pewnością zachował poczucie humoru. Nie chciałby jednak, jak mówi, występować publicznie jako zjawisko folklorystyczne, ponieważ to, co parę lat temu było wesołe, teraz, gdy dobija czterdziestki, może wydać się śmieszne. Dziś co innego stanowi istotę jego życia, niemniej legenda o rezydencji z basenem i pojeździe stanowiącym w pełni urządzony i wyposażony dom ekstremalisty pozostała i przytaczana jest irytująco konsekwentnie. Otóż zbudował dom w podwarszawskiej Bartoszówce, daleko od miasta, w ciszy i głuszy. Chałupa skromna, ale wystarczająca na potrzeby gospodarza, wyszła całkiem niedrogo. Basen, długi na dwa metry i szeroki na metr, służy jako podręczne laboratorium do eksperymentowania z techniką nurkową. Autko? Owszem, sypialne, mieści pełne wyposażenie ze sprzętem nurkowym, wspinaczkowym, rowerem i kajakiem górskim, i zawsze dociera tam, gdzie trzeba. Przed laty sporo wędrował. Motocyklem, starą jak świat „emzetką” zajechał na Nordkapp, rowerem objechał Skandynawię, Szkocję i Anglię, stamtąd do Francji i przez Alpy wrócił do kraju. W Skandynawii zauroczył go surowy klimat północy, cudowne połączenie wody, skał, zieleni. I ludzie: – Ciągle spotykałem się z życzliwością. Doceniali to, że podróżuję sam – opowiada. Czasem łączył z kimś swoja ścieżkę na kilka dni, ale nigdy nie rezygnował z niezależności: – Partner wymaga wzajemnego dostosowywania. A sam, chcę, to śpię, chcę, to napieram. Lubi nocować na łące, pod skalnym okapem czy w opuszczonym szałasie. Czy jest samotnikiem? Zaprzecza: – Robię coś solo, bo mi to z różnych powodów po prostu odpowiada, a potem schodzę na dół lub wychodzę do góry i mam potrzebę napić się piwa w dobrym towarzystwie. Ale wspólne picie piwa to nie to samo co wspólne nurkowanie: – Czasem trudno byłoby dźwigać dodatkowy ciężar odpowiedzialności za kogoś. Lubię nurkować sam, ponieważ czuję się wtedy bezpieczniej i mogę się maksymalnie skoncentrować na działaniu. Przekonuje, że urodził się co najmniej o 200 lat za późno, gdy wielcy odkrywcy dotarli już do najodleglejszych lądów, następcom pozostawiając jedynie zakamarki. Mając naturę eksploratora, Starnaś nadaje wielkie znaczenie chwilom, w których zostawia ślady stopy w dziewiczym terenie. A sens nurkowania w jaskiniach zawiera się w powiedzeniu,że jaskini jest tyle, ile jej odkryto. Po raz pierwszy zszedł do nich w roku 1990, po dwóch latach ambitnej wspinaczki skalnej i udanych próbach wspinaczki lodowej. Zastanawia się przez chwilę: – Normalnie to chyba jest odwrotnie, z jaskiń, gdzie jest za ciemno, za mokro, za trudno, wychodzi się na powierzchnię. Nie przestraszył się widocznie mrocznych i mokrych klimatów, wkrótce bowiem rozpoczął nurkowanie w zalanych przestrzeniach. A w Tatrach było wiele do zrobienia, gdyż droga na skalne salony prowadziła przez ciasne, zalane korytarze. Tylko nieliczni znajdowali w sobie dość mocy, by do nich dotrzeć. Wrocławscy speleolodzy – nurkowie, ze swym liderem, nieżyjącym już Wiktorem Bolkiem, eksplorowali w jaskini Wielkiej Śnieżnej tzw. Syfony Krakowskie, w Miętusiej Ciasne Kominy, Krzysztof zaś w Miętusiej Wielkie Kominy i jaskinię Kasprową Niżnią. Mozolnie, z wielkim ryzykiem, dokonywali dzieła odkrywania nowych przestrzeni. Mimo że od tamtej pory minęło kilkanaście lat, do dziś nikt nie poszedł dalej od nich. Krzysztof, starannie ważąc słowa, próbuje wytłumaczyć, dlaczego: – Potrzeba na to wielkiej determinacji. Do jaskiń tatrzańskich trudno się dostać, a wewnątrz panują okropne warunki: woda jest bardzo zimna, ręce drętwieją, telepie tobą całym, oddychasz zimnym powietrzem, które masz w ograniczonej ilości. W zmąconej wodzie poruszasz się po omacku, zahaczając sprzętem o skałę. Gdy coś nie dzieje się tak, jak planowałeś, ogarnia cię stres graniczący z paniką. Wtedy jedna błędna decyzja może doprowadzić do tragedii. W głębokiej na ponad 200 metrów czeskiej jaskini Hranicka Propast, gdzie odkryto komorę mogącą swobodnie pomieścić warszawski hotel Marriott, nie musiał się przeciskać między skałami. Już rok wcześniej zdobył nagrodę Kolosa za wyczyn roku, schodząc w niej na rekordową głębokość 130 metrów. Wspomina dramaturgię nurkowania na 181 metrów w rok później: – Wszystko układało się jak najgorzej, łącznie z pogodą i przeziębieniem. Z grupką oddanych kumpli wlekliśmy przez błoto, a następnie zwoziliśmy w dół na linie setki kilogramów sprzętu nurkowego i alpinistycznego. W depresyjnej szarudze sypialiśmy po 4 godziny na gołej ziemi. Śniadanie robiliśmy sobie o zmierzchu, gdy kończyliśmy robotę. Kończyła się forsa i zgoda na nurkowanie. W wodzie natomiast wszystko szło jak z płatka. Do 140 metrów osiągniętych dwa dni wcześniej nie miał większych obaw, głębiej zaczynała się wielka niewiadoma. Cztery lata wcześniej, właśnie w tejże Propasti, na 50 metrach dopadła go narkoza azotowa. Świat rozjechał mu się w konturach, myślał i działał w zwolnionym tempie. Od tamtej chwili wiele się nauczył, zaczął używać do nurkowania trymiksu, czyli mieszaniny tlenowo-helowo-azotowej, wchłonął całą dostępną wówczas wiedzę na temat dekompresji (stosowania przy wynurzaniu przystanków, podczas których następuje wypłukanie azotu z krwi) w tego typu nurkowaniach. Zagrożeń mogących zakłócić plan nurkowania było znacznie więcej. Eksperymentował na sobie i wiedział, że jeśli nie wykona w odpowiednim czasie którejkolwiek z wielu czynności, zostanie. Na 181 metrach panowało pięć razy większe ciśnienie niż w oponie samochodowej. Na wyświetlaczach czterech z pięciu komputerów obliczających parametry nurkowania widniał napis: ERROR. Nie wytrzymały głębokości. Co wówczas czuł? Odpowiada ze spokojem: – Bałem się bardzo przed nurkowaniem. W momencie wejścia do wody strach zastąpiła pełna koncentracja – kontrolowałem każdy ruch, każdą decyzję. Powrót na powierzchnię, zgodnie z planem dekompresji, trwał 4,5 godziny. Musiał cierpliwie czekać na podzielenie się z chłopakami radością. – Fleszy i kamer na brzegu nie było. Wracając, nie mieli nawet forsy na porządny obiad. Starnawski lubi się ścigać. Konkurencja wspaniale go mobilizuje. Ale ważniejsze od rekordów jest dla niego odkrywanie siebie, granic możliwości fizjologii, psychiki. Ale wbrew pozorom oszołomem nie jestem – śmieje się – wszystkie swoje projekty nurkowe konsultuję z lekarzami z Instytutu Medycyny Hiperbarycznej. Od rekordowego nurkowania w Hranickiej Propasti Krzysztof Starnawski nie próbował zanurzać się głębiej. Zajmował się szkoleniem, nurkował w jaskiniach i na bałtyckich wrakach. To one stały się jego kolejną wielką pasją. Na dnie Bałtyku leży mnóstwo jednostek, wśród nich: Goya, Steuben i Wilhelm Gustloff, na których doszło do wielkich tragedii z tysiącami ofiar. Goya jest dramatycznym rekordzistą. Statek storpedowany w ostatnich chwilach II wojny światowej poszedł na dno z siedmioma i pół tysiącem niemieckich uciekinierów z Prus Wschodnich. Opowiada o nim: – Wygląda, jakby zatonął przed rokiem, widać konstrukcje – sterówka z kołem sterowym, kompasami, na pokładzie działka przeciwlotnicze... I oni tam są! Ogromna ilość kości ludzkich w ładowniach. Bałtyk znakomicie konserwuje drewno, tkaniny, skórzane buty. Można mieć wrażenie, że statek zatonął nie 60 lat temu, a najwyżej rok. Krzysztof filmuje pod wodą, bo to jego zdaniem jedyny sposób wynoszenia na powierzchnię tajemnic bez naruszenia ciszy i spokoju spoczywających na dnie ofiar. Ideą, którą od kilku lat rozwija konsekwentnie, są długotrwałe nurkowania na średnich głębokościach. Pewnego dnia Leszek Czarnecki, równie doświadczony nurek, zaproponował Krzysztofowi wyprawę do Meksyku. Starnaś nie miał wątpliwości: – Nie wahałem się ani przez chwilę, wiedziałem, że razem możemy zdziałać naprawdę wiele. W efekcie ogromnego logistycznie i technicznie przedsięwzięcia, płynąc na zmiennej głębokości od 20 do 40 metrów, w sześć godzin pokonali 14 kilometrów między jaskiniami (cenotes) systemu Dos Ojos na Jukatanie. Pobili rekord świata w dystansie nurkowania. Krzysztof nie wynik ceni jednak najwyżej: – Eksperymentowaliśmy sami ze sobą, nie wiedząc wielu rzeczy. Chcieliśmy zbadać, czy jesteśmy w stanie wykonać tak długotrwałe i skomplikowane logistycznie nurkowanie. Teraz mamy za sobą pierwszy krok do długotrwałej eksploracji czy skomplikowanego działania ratowniczego. Bo Starnaś odchodzi już od bicia rekordów. Teraz usiłuje wnieść coś nowego i być może znaczącego do wiedzy o ratownictwie w zalanych jaskiniach. To również jest bardzo daleka, pasjonująca, a przy tym nadzwyczaj odkrywcza podróż.