Co kryje się pod lodem Antarktydy? Naukowcy odsłaniają ukryty krajobraz kontynentu
Międzynarodowy zespół naukowców przedstawił efekt swoich rewolucyjnych badań nad antarktyczną pokrywą lodową. Stworzona mapa ukazuje niesamowity i różnorodny krajobraz ukryty pod grubymi warstwami zamrożonej wody. Badacze wykorzystali kompletnie nową technikę, która pozwala na zanurzenie się w nieodkryty dotąd świat.
Antarktyda stanowi przedmiot zainteresowania badaczy już od czasów starożytności, kiedy to rzymski kartograf Pomponiusz Mela umieścił na swoich mapach legendarny kontynent Terra Australis – „Nieznany Południowy Ląd”. Okres najliczniejszych dyskusji i badań nad południowym kontynentem przypadł jednak na XIX wiek. W trakcie tamtego stulecia rosyjska wyprawa – pod kierownictwem Fabiana Bellingshausena – po raz pierwszy okrążyła „szósty kontynent”, oficjalnie odkrywając nieznane wcześniej tereny. Mimo upływu wieków i kolejnych prac naukowych wiedza na temat Antarktydy wciąż pozostaje fragmentaryczna. Ostatnio opublikowane badania odkrywają kolejne tajemnice lodowego lądu – tym razem zaglądając pod jego powierzchnię. Góry, kaniony i doliny schowane pod pokrywą lodową Antarktyda pokryta jest największą na świecie pokrywą lodową, która łącznie zajmuje ok. 14 milionów kilometrów kwadratowych. Dla porównania: powierzchnia lądowa Polski zajmuje nieco mniej niż 312 tysięcy km², a Europy – 10,5 miliona km². Nic więc dziwnego, że tak gigantyczna struktura skrywa pod sobą wiele tajemnic związanych z ukształtowaniem tego południowego kontynentu. Badanie przeprowadzone m.in. przez naukowców z Uniwersytetu Edynburskiego ujawniło nieznane dotąd elementy rzeźby terenu, które wpływają na przepływ antarktycznego lodu. Wśród odkryć znajduje się ponad 30 tys. wzgórz, których wysokość sięga co najmniej 50 metrów. Tyle samo mierzy głębokość odnalezionego przez badaczy kanionu. Skryta pod lodem dolina cechuje się ponadto 6-kilometrową szerokością oraz 400-kilometrową długością. Innowacyjna metoda eksploracji Do tej pory podczas mapowania struktur znajdujących się pod antarktycznym lodem wykorzystywano specjalne radary, ciągnięte za skuterami śnieżnymi lub podwieszane pod samolotami przelatującymi nad południowym kontynentem. Taka metoda, choć skutecznie ukazuje to, co znajduje się bezpośrednio pod badaczem, ma swoje ograniczenia polegające na fragmentarycznej eksploracji. Radar potrafi uchwycić bardzo szczegółowe detale, jednak robi to jedynie na określonym skrawku terenu, nad którym aktualnie przebiega trasa badania. Nowa metoda daje zdecydowanie obszerniejszy obraz. Badacze – aby zbadać podlodowe struktury – połączyli zdjęcia satelitarne powierzchni Antarktydy z fizycznymi danymi na temat ruchu lodu. Uzyskane wyniki pozwoliły oszacować ukrytą topografię, która następnie została poddana symulacjom komputerowym w celu obliczenia pełnego kształtu krajobrazu schowanego pod antarktycznym lodem. Na koniec naukowcy porównali otrzymane modele z tymi wykonanymi podczas wcześniejszych prac radarowych. Ekologiczne znaczenie badań Badania nad antarktyczną pokrywą lodową mogą przysłużyć się ograniczaniu negatywnych skutków zmian klimatycznych. Kształt podlodowej topografii wpływa bowiem na ruch zamarzniętej wody, która wraz z ociepleniem trafia do oceanu. Poznanie dokładnych struktur znajdujących się pod Antarktydą pozwoli oszacować tempo, w jakim lód będzie docierać do otwartych wód oraz podnosić ich poziom. Ponieważ Antarktyda przechowuje około 70% całej słodkiej wody na Ziemi, szacunki te mogą okazać się kluczowe dla planowania adaptacji do podnoszącego się poziomu mórz i oceanów. Źródło: Smithsonian Nasz autor Olaf Kardaszewski Absolwent Instytutu Stosowanych Nauk Społecznych na Uniwersytecie Warszawskim. Obecnie student magisterskiego kierunku Studiów Miejskich na tej samej uczelni. Interesuje się społecznymi i kulturowymi aspektami zmieniającego się świata, o czym chętnie pisze w swoich pracach. Współprowadzący projekt „Podziemna Warszawa” w National Geographic Polska. Uwielbia podróże, w trakcie których zawsze stara się obejrzeć mecz lokalnej drużyny piłkarskiej.
Alpy mogą stracić niemal wszystkie lodowce do końca stulecia. Naukowcy biją na alarm
Nowe badanie ETH Zurich ujawnia niepokojące prognozy: przy ociepleniu o 4°C w Alpach może pozostać jedynie 20 lodowców do końca wieku. Apogeum rocznej utraty może nastąpić już w latach 2033–2041.
Międzynarodowy zespół naukowców, kierowany przez badaczy z ETH Zurich, opublikował 15 grudnia 2025 roku w czasopiśmie „Nature Climate Change” przełomowe badanie dotyczące przyszłości lodowców na świecie. Główny autor, Lander Van Tricht z ETH Zurich, wraz z zespołem obliczył, ile lodowców może przetrwać do końca XXI wieku w zależności od scenariuszy ocieplenia klimatu. Wyniki są alarmujące. Przy globalnym wzroście temperatury o 4°C do 2100 roku, na całym świecie przetrwa jedynie około 18 tys. lodowców. Dla porównania, scenariusz ograniczający ocieplenie do 1,5°C przewiduje pozostanie około 100 tys.lodowców. Szczególnie niepokojące są dane dla Alp, gdzie liczba lodowców może zmniejszyć się drastycznie już w ciągu nadchodzących dwóch dekad. Ile lodowców przetrwa w Alpach do 2100 roku? Badacze wykorzystali trzy globalne modele lodowcowe oraz kilka scenariuszy klimatycznych, aby prognozować przyszłość lodowców w Alpach. W 2025 roku w tych górach znajduje się około 3 tys. lodowców. W zależności od scenariusza ocieplenia: przy +1,5°C do 2100 roku przetrwa około 430 lodowców (12%), przy +2,0°C – około 270 lodowców (8%), przy +2,7°C – około 110 lodowców (3%), przy +4,0°C – zaledwie około 20 lodowców (1%). Tak dramatyczna redukcja liczby lodowców oznacza niemal całkowity zanik tych formacji w Alpach. Znane lodowce, takie jak Rhône czy Aletsch, mogą zredukować się do niewielkich fragmentów lub zniknąć całkowicie. Kiedy tempo zaniku lodowców osiągnie apogeum? Naukowcy z ETH Zurich wprowadzili nowy termin – „Peak Glacier Extinction” – oznaczający moment, w którym w ciągu jednego roku zniknie największa liczba lodowców. Zgodnie z badaniem: przy ociepleniu o +1,5°C, apogeum nastąpi około 2041 roku – zniknie wtedy około 2 tys. lodowców; w scenariuszu +4,0°C, szczyt nastąpi około 2055 roku – zniknie aż 4 tys. lodowców. W przypadku Alp szczyt rocznej utraty lodowców może wystąpić jeszcze wcześniej – między 2033 a 2041 rokiem. Tempo zaniku jest tak intensywne, że większość małych lodowców może zniknąć w ciągu najbliższych 10–20 lat. Co oznacza zanik lodowców dla Europy Środkowej, turystyki i gospodarki? Zanik lodowców to nie tylko problem środowiskowy, ale również kulturowy i ekonomiczny. Lodowce są kluczowe dla turystyki w regionach alpejskich, a ich zniknięcie wpłynie bezpośrednio na dochody z tego sektora. Mniejsze lodowce, choć nie wpływają znacząco na poziom mórz, pełnią ważną rolę w lokalnym zaopatrzeniu w wodę oraz przyciągają turystów. W Europie Środkowej, gdzie obecnie znajduje się około 3 tys. lodowców, ich liczba może spaść do zaledwie 110 w scenariuszu +2,7°C – co stanowi jedynie 3% obecnej liczby. Taki ubytek może prowadzić do znaczących zmian w gospodarce regionu i sposobie życia lokalnych społeczności. Jak globalne ocieplenie wpłynie na lodowce na całym świecie? Badanie objęło nie tylko Alpy, ale również inne regiony świata, w tym Kaukaz, Góry Skaliste, Andy, Azję Centralną oraz góry Afryki. Wyniki pokazują, że: w Górach Skalistych: przy +1,5°C przetrwa około 4 400 lodowców (25%), przy +4,0°C – tylko 101; w Andach: przy +1,5°C przetrwa 43% lodowców, przy +4,0°C – tylko 950; w Azji Centralnej: przy +1,5°C przetrwa 43%, przy +4,0°C – około 2 500 lodowców (spadek o 96%). Każdy dodatkowy stopień ocieplenia przyczynia się do utraty tysięcy lodowców. Co więcej, nawet regiony wcześniej uznawane za względnie stabilne – jak Karakorum – są obecnie zagrożone zanikiem lodowców. Badanie zostało przeprowadzone przez naukowców z ETH Zurich, Swiss Federal Institute for Forest, Snow and Landscape Research (WSL) oraz Vrije Universiteit Brussel. Współautorem jest profesor Daniel Farinotti z ETH Zurich. Badanie powstało dzięki modelowaniu komputerowemu i wsparciu m.in. Europejskiej Rady ds. Badań Naukowych oraz NASA. Źródło: ETH Zurich
Oto, co kryje się pod powierzchnią Grenlandii. Naukowcy zbadali to po raz pierwszy
Naukowcy z Uniwersytetu w Ottawie przeprowadzili szczegółowe badania geologiczne struktury znajdującej się pod powierzchnią Grenlandii. Ich wyniki dostarczają nowych informacji, które mogą pomóc lepiej prognozować przyszłe zmiany klimatu.
Grenlandia to największa wyspa na świecie, położona między Oceanem Arktycznym a Atlantykiem. Formalnie należy do Królestwa Danii, ale w praktyce posiada szeroką autonomię. Wyróżnia ją surowy, arktyczny klimat oraz fakt, że niemal całą jej powierzchnię pokrywa ogromna pokrywa lodowa, która tworzy jeden z najbardziej spektakularnych krajobrazów na naszej planecie. Co kryje się pod lodem Grenlandii? Lodowa wyspa spoczywa na jednych z najstarszych skał na Ziemi. Ma fragmenty skorupy liczące nawet ponad 3,5 miliarda lat. To część tzw. tarczy kontynentalnej, zwanej również krystaliczną. Ziemia Grenlandii z kolei zawiera złoża m.in. żelaza, niklu, miedzi, uranu czy metali ziem rzadkich, dlatego obszar ten od dawna wzbudza zainteresowanie nie tylko geologów, ale także polityków. Pamiętamy przecież plany Donalda Trumpa, który otwarcie mówił o przejęciu wyspy. W wielu miejscach pod grenlandzkim lodem znajduje się również podwyższony strumień ciepła z wnętrza Ziemi, który wpływa na tempo topnienia lodowca od spodu. Od dłuższego czasu ta aktywność była obiektem zainteresowania części naukowców, którzy w końcu postanowili dokładnie przyjrzeć się tym zjawiskom. Badacze z Uniwersytetu w Ottawie opublikowali właśnie swoje badania na łamach czasopisma „Proceedings of the National Academy of Sciences”. „Grenlandia jest interesująca ze względu na jej oddziaływanie z islandzkim punktem aktywnym oraz ze względu na pokrywę lodową, która już teraz i w przyszłości będzie jednym z głównych czynników przyczyniających się do globalnego wzrostu poziomu mórz” – podkreślają autorzy. W badaniu wykorzystano różne zestawy danych satelitarnych i naziemnych oraz przeprowadzono setki tysięcy symulacji na zasobach obliczeniowych o wysokiej wydajności. Boczne wahania w strukturze termicznej Na podstawie analizy wyników tych obliczeń naukowcy doszli do wniosku, że w strukturze termicznej ziemi pod Grenlandią zachodzą znaczące „boczne wahania”. To miejscowe różnice temperatury w skałach na tej samej głębokości, spowodowane różnymi warunkami geologicznymi. „Przejście Grenlandii nad islandzkim punktem aktywnym jest dobrze udokumentowane, choć dokładna trajektoria tej ścieżki wciąż budzi dyskusje. Nasze wyniki wskazują na silną boczną zmienność struktury termicznej, która jest zgodna z rekonstrukcjami sugerującymi migrację punktu aktywnego z zachodu na wschód przez centralną Grenlandię.” – napisali w artykule badacze. Przyspieszenie procesu topnienia lodu – Te zmiany pomagają nam lepiej interpretować historię tektoniczną Grenlandii i jej wpływ na właściwości geofizyczne skał podłoża – powiedział Glenn Milne, główny autor badania i profesor zwyczajny w Katedrze Nauk o Ziemi i Środowisku Uniwersytetu w Ottawie. – Badania pogłębiają naszą wiedzę na temat wewnętrznej struktury Ziemi pod Grenlandią. Wahania temperatury bezpośrednio wpływają na interakcje między pokrywą lodową a podłożem skalnym. Muszą one zostać jednak określone ilościowo, aby zinterpretować obserwacje ruchu lądu i zmian grawitacji – dodaje badacz. Milne twierdzi, że odkrycie to wskazuje, jak pokrywa lodowa reaguje na ocieplenie klimatu. Lokalnie te wahania w strukturze termicznej mogą wpływać na tempo topnienia lodu na Grenlandii, a przez to pośrednio wpływać na podnoszenie poziomu mórz. – Ta praca dobrze ilustruje, jak nasza wiedza o Ziemi zwiększa nasze możliwości zrozumienia systemu klimatycznego” – mówi Milne. – Poprawiając sposób modelowania interakcji lód-ziemia, możemy lepiej prognozować przyszły wzrost poziomu morza i odpowiednio planować działania – podsumowuje badacz. Źródło: Proceedings of the National Academy of Sciences Nasz autor Jakub Rybski Dziennikarz, miłośnik kina niezależnego, literatury, ramenu, gier wideo i dobrego rocka. Wcześniej związany z telewizją TVN24 i Canal+, obecnie pracuje w RMF FM. Zawodowo nie boi się podejmować żadnego tematu. Pisze przede wszystkim o archeologii i przyrodzie. Prywatnie bardzo zainteresowany polityką.
Katastrofa w szwajcarskich Alpach. Ta urokliwa wioska już nie istnieje
Kolejny lodowiec w Alpach kończy swój żywot katastrofą. Szwajcarska miejscowość Blatten została niemal doszczętnie zniszczona przez masy lodu, które oderwały się od lodowca Birch. Kilka dni wcześniej mieszkańców na szczęście ewakuowano.
Spis treści Bezprecedensowa katastrofa w Alpach zniszczyła całą wioskę Co było przyczyną katastrofy? To nie pierwszy raz, gdy rozpada się alpejski lodowiec To nie pierwsza i niestety zapewne nie ostatnia bardzo niebezpieczna katastrofa, której przyczyną jest topniejący lodowiec w Alpach. Wiele z nich kurczy się w szybkim tempie z powodu ocieplenia klimatu. Coraz więcej staje się przez to niestabilnych i grozi podobnymi incydentami. Bezprecedensowa katastrofa w Alpach zniszczyła całą wioskę W kantonie Valais w Szwajcarii doszło do katastrofy naturalnej, która wstrząsnęła całym regionem. Z lodowca Birch oderwała się ogromna masa lodu, skał i zmrożonego śniegu, szacowana na ponad 3,5 miliona metrów sześciennych. Fragmenty lodowca runęły na położoną poniżej wioskę Blatten, w dolinie Lötschental. Siła osuwiska była tak potężna, że fala błota i gruzu o długości 2 km zniszczyła około 90% zabudowy miejscowości. Zniszczyło ono nie tylko zabudowania – zablokowało też koryto rzeki Lonza, tworząc potencjalnie niebezpieczne, powiększające się rozlewisko. View oEmbed on the source website Na szczęście, dzięki wcześniejszym ostrzeżeniom geologów i władz, około 300 mieszkańców oraz ich zwierzęta zostało ewakuowanych kilka dni przed katastrofą. Jedna osoba – 64-letni mężczyzna – pozostaje zaginiona. Służby ratunkowe wspierane przez wojsko i drony z kamerami termowizyjnymi prowadzą poszukiwania. Burmistrz Blatten, Matthias Bellwald, zapowiada odbudowę wsi. Katastrofa ta jest jedną z największych w historii szwajcarskich Alp, a skala zniszczeń jest bezprecedensowa. Co było przyczyną katastrofy? Przyczyny katastrofy są badane. Christian Huggel z Uniwersytetu w Zurychu wskazuje, że najprawdopodobniej są one złożone. Niestabilność lodowca nie zaczęła się w nim samym, a w okolicznych skałach. Czy grało tu rolę tylko ocieplenie klimatu i topnienie fragmentów, które wcześniej zawsze były zamarznięte? Na razie nie ma pewności. To nie pierwszy raz, gdy rozpada się alpejski lodowiec 3 lipca 2022 roku we włoskich Dolomitach także doszło do katastrofy, której przyczyną były masy lodu. Ze słynnego lodowca Marmolada oderwał się ogromny blok lodu, który spadł na popularny szlak turystyczny. Lawina śniegu, lodu i skał zabiła wówczas 11 osób, a kilka zostało rannych. Przyczyną tragedii było najprawdopodobniej rekordowe ocieplenie, które osłabiło strukturę lodowca. Katastrofa stała się symbolem skutków topnienia lodowców w Alpach. Teraz dołącza do niej, niestety, kolejna. Źródło: Reuters Nasza autorka Magdalena Rudzka Dziennikarka „National Geographic Traveler" i „Kaleidoscope". Przez wiele lat również fotoedytorka w agencjach fotograficznych i magazynach. W National-Geographic.pl pisze przede wszystkim o przyrodzie. Lubi podróże po nieoczywistych miejscach, mięso i wino.
Woda z topniejących lodowców zapełniłaby 3 baseny olimpijskie w sekundę. Niepokojące badania
Francuscy naukowcy obliczyli, że każdego roku topnieje ok. 300 miliardów ton lodu na całym świecie. Nowe badanie wykazało, że od 2000 roku lodowce straciły 5% swojej pierwotnej objętości.
Spis treści: Dramatyczna sytuacja lodowców na świecie Od 2000 roku poziom mórz wzrósł o 18 mm Do 2100 roku zniknie połowa powierzchni lodowców na świecie Wyobraźcie sobie, że trzy baseny olimpijskie są po brzegi wypełnione wodą. Domyślacie się zapewne, że jest to bardzo dużo wody. A teraz wyobraźcie sobie, że woda z tych trzech basenów trafia do oceanów. Nie, nie jednorazowo. Co sekundę. Każdego dnia. Tak właśnie dzieje się od 25 lat według najnowszych badań naukowców z Francuskiego Centrum Badań Naukowych (CNRS). Dramatyczna sytuacja lodowców na świecie Badacze przeprowadzili analizę globalnej ewolucji lodowców (z wyłączeniem czap lodowych na Antarktydzie i Grenlandii) w latach 2000–2023. Uczeni podkreślają, że badanie po raz pierwszy oparte było o połączenie różnych metod pomiarów terenowych i obserwacji satelitarnych. Analizę przeprowadziła grupa składająca się w sumie z 35 zespołów badawczych, a wnioski opublikowano w prestiżowym czasopiśmie „Nature”. Wyniki wskazują, że od 2000 roku stopniało niemal 300 miliardów ton lodu ze wszystkich lodowców na naszej planecie. Oznacza to spadek o 5% objętości od początku tego tysiąclecia. To nie wszystko. Naukowcy zaobserwowali również rekordową utratę masy lodowców w latach 2022 i 2023, a więc wtedy, kiedy odnotowano wiele rekordów związanych z ociepleniem klimatu. Badanie wykazało, że w tym czasie europejskie lodowce w Alpach i Pirenejach straciły około 40% swojej objętości. To oznacza, że stopniały najbardziej spośród wszystkich lodowców świata. – Spodziewaliśmy się, że lodowce topnieją. Jednak ilość lodu utraconego w ciągu ostatnich kilku lat jest szokująca nawet dla nas, naukowców – powiedział główny autor badania Michael Zemp, profesor na Uniwersytecie w Zurychu i dyrektor World Glacier Monitoring Service. – Przez ostatnie 20 lat zyskaliśmy mnóstwo narzędzi do szacowania zmian masy lodowca – tłumaczy naukowiec. Od 2000 roku poziom mórz wzrósł o 18 mm W badaniu naukowcy podkreślili, że woda z topniejących lodowców spowodowała od 2000 roku wzrost globalnego poziomu mórz o 18 milimetrów. – To o 2,5 mm więcej, niż przyczynia się do tego topniejąca pokrywa lodowa Grenlandii od lat 90. XX wieku – napisali autorzy w artykule. Ale badacze zwracają uwagę na to, że wzrost poziomu mórz to nie jedyna zła wiadomość. – Lodowce są niezbędnymi i swoistymi „zapasami” słodkiej wody, szczególnie dla lokalnych społeczności w Azji Środkowej i Andach Środkowych – twierdzi współautorka badania Inés Dussaillant Lehmann, glacjolog z Uniwersytetu w Zurychu. – Malejące rezerwy słodkiej wody z lodowców mogą zagrozić bezpieczeństwu wodnemu w tych regionach – dodaje uczona. Do 2100 roku zniknie połowa powierzchni lodowców na świecie Naukowcy zwracają uwagę, że to pierwsze tak dokładne badania, które pokazują skalę problemu. Problemu, który niestety będzie postępował, narastał i przyspieszał coraz szybciej, wraz ze zwiększeniem globalnego ocieplenia. Bo właśnie globalne ocieplenie jest głównym powodem, dlaczego lodowce na świecie topnieją. – W ciągu 25 lat XXI wieku powierzchnia lodowców na całym świecie zmniejszyła się o 5%. Jednak to tylko ułamek tego, co może się wydarzyć w ciągu następnych dekad – podkreślają badacze. Co ciekawe, jedno z poprzednich badań wykazało, że do 2100 roku lodowce utracą aż 25% swojej powierzchni, nawet jeśli już teraz podjęlibyśmy próbę ograniczenia emisji gazów cieplarnianych. A dobrze wiemy, że zatrzymanie tej gigantycznej machiny jest nie tyle trudne, co właściwie niewykonalne w obecnej sytuacji. Z drugiej strony prof. Zemp podkreśla, że lodowce mają opóźnioną reakcję na zmiany klimatu. To co dzieje się teraz, jest konsekwencją tego, co wydarzyło się kilka, a nawet kilkanaście i kilkadziesiąt lat temu. Prawdopodobnie skutki rekordów, które odnotowujemy w ostatnich latach, odczuje nasza planeta dopiero w połowie tego stulecia. Co więcej, zakładając, że modele opracowane przez zespół naukowców i zaprezentowane w najnowszej pracy, są najbliżej rzeczywistości, nasza planeta straci nie 25%, lecz połowę powierzchni lodowców do 2100 roku. Źródło: Nature Nasz autor Jakub Rybski Dziennikarz, miłośnik kina niezależnego, literatury, ramenu, gier wideo i dobrego rocka. Wcześniej związany z telewizją TVN24 i Canal +. Zawodowo nie boi się podejmować żadnego tematu, prywatnie bardzo zainteresowany polityką. Autor bloga na Instagramie "Mini Podróże".
Perito Moreno jest jednym z największych lodowców na świecie. Wycieczka po nim to niezapomniane przeżycie
Argentyński lodowiec Perito Moreno przez wiele lat rósł. Teraz i on zaczyna się kurczyć. Takie są skutki globalnych zmian klimatu.
Spis treści: Marsz przez Perito Moreno Wycieczka po wschodniej stronie lodowca Perito Moreno – ciekawostki Dojazd do Perito Moreno Wbijam raki w lód i szukam słów potrafiących opisać ten chropowaty poszczerbiony cud, na którym stoję. Rozjarzony kolorami: akwamaryną, oślepiającą bielą, jasną szarością, grafitem i wreszcie nieziemskim, fluorescencyjnym błękitem. Argentyński lodowiec Perito Moreno. Zastygłe pole chłodu i migoczących barw. – Pamiętajcie o rękawiczkach – upomina Jorge, nasz przewodnik. – Jeżeli się potkniecie i oprzecie gołymi dłońmi o lód, nie wyjdziecie stąd bez pociętej skóry. Powierzchnia lodu wygląda gładko. Wystarczy jednak przesunąć po niej palcem, by przekonać się, że to złowroga tarka. Twarda i ostra jak szkło. Potęga jednego z najbardziej spektakularnych lodowców Ameryki Południowej wydaje się niezagrożona. Niewykluczone jednak, że jesteśmy ostatnim pokoleniem, które ma szansę zobaczyć Perito Moreno w pełnej okazałości. Marsz przez Perito Moreno Idziemy, rozstawiając nienaturalnie szeroko nogi. Raki założone na buty ułatwiają podejścia, ale spowalniają nasz marsz. Jorge kluczy, zmienia trasę, wybiera przejścia. Pomaga przy przekraczaniu wąskich szczelin. Jest skupiony. Perito Moreno nigdy nie zastyga. Wciąż się zmienia, lód napiera, cofa się. Każdego dnia trasy wycieczek trzeba wytyczać od nowa. Tam, gdzie wczoraj dało się przejść bez trudu, dziś jest już zbyt wielkie ryzyko. Tam, gdzie trzy dni temu ziała szczelina, dziś jest gładka powierzchnia. Brnę przed siebie, myśląc o tym, że jestem w miejscu, które jakimś cudem wymykało się globalnym procesom. Podczas gdy 95 proc. ziemskich lodowców cofało się, kurczyło w zatrważającym tempie, Perito Moreno, będący najjaśniejszą gwiazdą mającego ponad 7 tys. km kw. Parque Nacional Los Glaciares w Patagonii, był w doskonałej kondycji. Przybierał na masie. Każdej doby rósł o dwa metry – najszybciej z wszystkich lodowców świata. Spływa z Andów i ciągnie się 30-kilometrowym jęzorem po jeziorze Argentino. Zasilany andyjskim śniegiem przesuwał się do przodu, po drodze zrzucając z siebie bryły wielkości samochodu. Ten marsz kończył się, gdy czoło lodowca docierało do półwyspu oddzielającego jeziora Argentino i Lago Roca. Jednak od 2020 r. także Perito Moreno zaczął się kurczyć. Wycieczka po wschodniej stronie lodowca Po dwugodzinnym błąkaniu się po Perito Moreno wciąż miałem niedosyt. Wycieczka pozwoliła mi poczuć pod stopami jakieś niewyobrażalne ilości zamrożonej wody i śniegu. W narzuconym tempie marszu i w kilkunastoosobowej grupie nie potrafiłem jednak do końca zmierzyć się z jego potęgą. Dlatego następnego dnia w lekko zacinającym deszczu wyruszam na samotną włóczęgę po drewnianych kładkach wijących się po wschodniej stronie lodowca. Biegną zakosami, trzymając się Perito Moreno, nie wcinając się jednak w jego serce. Stawiam ostrożnie kroki. Słyszę tępe dudnienie pracującego lodu. Niski dźwięk przemieszcza się gdzieś w głębi, narasta, oddala się i zbliża. Przysiadam na ławce. Patrzę. Jesteśmy sami. Tylko ja i on. To poszarpane pole lodowe jest trzecim pod względem wielkości rezerwuarem pitnej wody na świecie. Wydaje się wieczne, jego potęga może okazać się jednak złudna. Jak długo jeszcze uda mu się opierać globalnym zmianom temperatury? Perito Moreno – ciekawostki Perito Moreno ma 258 km kw. powierzchni i 30 km długości. To trzeci największy lodowiec na świecie. Początkowo lodowiec nazwano „Francisco Gormaz”, potem „Bismarck”. Nazwę „Perito Moreno” nosi od 1899 r. Wycieczki trekkingowe po Perito Moreno mają dwa warianty: półtoragodzinny i pięciogodzinny. Perito Moreno znany jest z wyjątkowego zjawiska. Co dwa do czterech lat wielki łuk niebieskiego i białego lodu z hukiem wpada do jeziora Argentino. Około połowy marca turyści gromadzą się, aby zobaczyć ten spektakl. Park Narodowy Los Glaciares, na terenie którego znajduje się lodowiec, zajmuje powierzchnię około 600 tys. ha. Leży w południowo-zachodniej części prowincji Santa Cruz. Został założony już w 1937 roku, a w 1981 roku wpisano go na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO. Dojazd do Perito Moreno Z Warszawy do Buenos Aires w <a href="https://www.national-geographic.pl/traveler/oto-10-rzeczy-ktore-trzeba-zrobic-w-argentynie/https:/www.national-geographic.pl/traveler/oto-10-rzeczy-ktore-trzeba-zrobic-w-argentynie/https:/www.national-geographic.pl/traveler/oto-10-rzeczy-ktore-trzeba-zrobic-w-argentynie/https:/www.national-geographic.pl/traveler/oto-10-rzeczy-ktore-trzeba-zrobic-w-argentynie/https:/www.national-geographic.pl/traveler/oto-10-rzeczy-ktore-trzeba-zrobic-w-argentynie/">Argentynie dolecisz z przesiadką we Frankfurcie linią Lufthansa. Dalej musisz dotrzeć do El Calafate – najwygodniej samolotem (np. Airlines Argentina). Z El Calafate do lodowca Perito Moreno codziennie rano jadą autobusy. Dojazd trwa mniej niż 2 godziny. Źródło: archiwum NG.
Topnienie czap polarnych wydłuża dobę. Nie jest to jednak dobra informacja
Opublikowane niedawno badania pokazują, że topnienie polarnych czap lodowych spowalnia obrót naszej planety. To sprawia, że w bezprecedensowym tempie wydłuża się ziemski dzień. A nawet milisekundowe zmiany mogą wywołać wielkie problemy w naszym stechnicyzowanym świecie.
W tym artykule: Topnienie spowalnia obrót Ziemi Kształt Ziemi ulega zmianie Spowolnienie ruchu obrotowego Każda milisekunda ma znaczenie Zmiany klimatu obserwujemy niemal każdego dnia. Widzimy je przede wszystkim w nasileniu się ekstremalnych zjawisk pogodowych: częstszych huraganach, temperaturze dochodzącej na obszarach międzyzwrotnikowych do 50 stopni Celsjusza, gwałtownych, niszczycielskich burzach. Wzrost temperatury przyspieszył też topnienie lodowców i polarnych czap lodowych, co doprowadziło wzrostu poziomu mórz. Topnienie spowalnia obrót Ziemi Zdaniem naukowców ze słynnej Politechniki Federalnej w Zurychu (Eidgenössische Technische Hochschule Zürich, ETHZ) oraz Laboratorium Napędu Odrzutowego NASA (JPL/NASA) topnienie mas lodowych wzmaga transport masy od bieguna do równika. Spowalnia to obrót naszej planety wokół jej osi, a tym samym wydłuża dobę. – Ten proces można przyrównać do wykonywania piruetów przez łyżwiarkę. Jeśli zaczyna je kręcić z rękoma złożonymi blisko ciała, a następnie wyciąga ręce, to obrót staje się wolniejszy. Dzieje się tak, ponieważ masy oddalają się od osi obrotu, zwiększając bezwładność fizyczną – wyjaśnia dr Benedikt Soja z ETH Zurich, współautor omawianego badania. W analogiczny sposób wzrost poziomu mórz wpływa na kulę ziemską. Podkreślmy jednak, że Ziemia tak naprawdę nie jest kulą. Trafniejszym określeniem jest spłaszczona sferoida. Jest nieco wypłaszczona na biegunach, za to wybrzusza się wokół równika. Przypomina swoim kształtem mandarynki satsuma. Kształt Ziemi ulega zmianie Jakby tego było mało, kształt Ziemi regularnie się zmienia. Wpływają nań nieustanne pływy morskie wywołane oddziaływaniem grawitacyjnym Ziemi z Księżycem i Słońcem, długoterminowe skutki dryfu płyt tektonicznych oraz nagłe, gwałtowne zmiany spowodowane trzęsieniami ziemi i erupcjami wulkanów. Aby połączyć to wszystko, naukowcy wykorzystali różnorodne techniki obserwacyjne. Wśród nich interferometrię bardzo długiej linii bazowej. Badacze mogą zmierzyć różnicę w czasie potrzebnym sygnałom radiowym z kosmosu na dotarcie do różnych punktów na Ziemi i wykorzystać to do wnioskowania o różnicach w orientacji planety i długości dnia. Te dane połączono z innymi, pochodzącymi z Globalnego Systemu Pozycjonowania (GPS), który mierzy obrót Ziemi z dokładnością do około jednej setnej milisekundy. Aby móc przyjrzeć się zmianom w możliwie jak najdłuższej linii czasowej, zanalizowano nawet starożytne zapisy zaćmień Słońca i Księżyca sięgające tysiące lat wstecz. Miliony lat temu Antarktyda była podmokła i panowały na niej umiarkowane temperatury. Kontynent przecinały potężne rzeki Kolejne badania potwierdzają, że miliony lat temu przez Antarktydę płynęły rzeki. Naukowcy ogłosili znalezienie największego tamtejszego systemu rzecznego, który łączył dzisiejszą Anta... <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/miliony-lat-temu-antarktyda-byla-podmokla-i-panowaly-na-niej-umiarkowane-temperatury-kontynent-przecinaly-potezne-rzeki-1429409.jpg" width="933" height="700" alt="Miliony lat temu Antarktyda była podmokła i panowały na niej umiarkowane temperatury. Kontynent przecinały potężne rzeki" title="Miliony lat temu Antarktyda była podmokła i panowały na niej umiarkowane temperatury. Kontynent przecinały potężne rzeki" /> Spowolnienie ruchu obrotowego Wyniki? Od roku 1900 do dnia dzisiejszego klimat spowodował, że dni wydłużyły się o około 0,8 milisekundy. W najgorszym scenariuszu utrzymania wysokich emisji gazów cieplarnianych sam klimat byłby odpowiedzialny za wydłużenie do roku 2100 dni o 2,2 milisekundy w porównaniu z tym samym poziomem bazowym. Oczywiście to nie wszystko, bo wciąż najbardziej znaczącą przyczyną spowolnienia jest przyciąganie grawitacyjne Księżyca. To właśnie ono przyciąga oceany w procesie zwanym tarciem pływowym. Wywołało ono stopniowe spowolnienie ruchu obrotowego Ziemi o 2,40 milisekundy na stulecie przez miliony lat. Ale naukowcy z ETHZ oraz z JPL/NASA przekonują, że już niedługo to emisja gazów cieplarnianych będzie miała większy wpływ na obrót Ziemi wokół własnej osi niż Księżyc. Każda milisekunda ma znaczenie Z drugiej strony rozważamy zmiany milisekundowe. Dla przypomnienia: milisekunda to jedna tysięczna sekundy. Czy naprawdę taka wielkość może mieć wpływ na nasze życie? Okazuje się, że tak. Stechnicyzowany, oparty na technologiach kosmicznych współczesny świat potrzebuje wyjątkowo precyzyjnych parametrów orientacji Ziemi. Odchylenie nawet o jedną milisekundę może stanowić problem na przykład dla powszechnie używanych systemów GPS. Ma też ogromne znaczenie dla startów rakiet kosmicznych i wyznaczania trajektorii wynoszonych przez nie sond. Naukowcy zauważyli też, że spowolnienie obrotu planety zwiększa ryzyko występowania dużych trzęsień ziemi. Jak widać, nawet jedna tysięczna sekundy może mieć ogromne znaczenie. Źródła: Sciencealert, PNAS. Nasz ekspert Ewelina Zambrzycka-Kościelnicka Dziennikarka i redaktorka zajmująca się tematyką popularnonaukową. Związana z magazynami portali Gazeta.pl oraz Wp.pl. Współautorka książek „Człowiek istota kosmiczna”, „Kosmiczne wyzwania” i „Odważ się robić wielkie rzeczy”.
Miliony lat temu Antarktyda była podmokła i panowały na niej umiarkowane temperatury. Kontynent przecinały potężne rzeki
Kolejne badania potwierdzają, że miliony lat temu przez Antarktydę płynęły rzeki. Naukowcy ogłosili znalezienie największego tamtejszego systemu rzecznego, który łączył dzisiejszą Antarktydę Zachodnią i Wschodnią.
W tym artykule: Co wiemy o rzekach na Antarktydzie Nowe wnioski o rzekach Antarktydy Góry i rzeki Antarktydy Zmiany klimatu a lodowce Antarktydy – Trudno sobie wyobrazić Antarktydę inaczej niż jako piekielnie zimny, pokryty lodem świat. Jednak miliony lat temu to było podmokłe środowisko o umiarkowanych temperaturach – opowiada Yani Najman z Uniwersytetu Lancaster. Najman jest współautorką najnowszej pracy o przeszłości Antarktydy. Artykuł został opublikowany w czasopiśmie „Science Advances”. Powstał dzięki polarnej ekspedycji do Zachodniej Antarktydy odbytej w 2017 r. na lodołamaczu „Polarstern”. Członkowie ekspedycji znaleźli dowody, że kiedyś Antarktydę przecinał potężny system rzeczny. Tamtejsze rzeki mogły mieć ponad tysiąc kilometrów. Co wiemy o rzekach na Antarktydzie Samo stwierdzenie, że na szóstym kontynencie płynęły kiedyś rzeki, nie jest niczym nowym. W zeszłym roku wykazał to zespół badaczy kierowany przez Stewarta Jamiesona z Uniwersytetu w Durham. Naukowcy opracowali wówczas mapę obszaru o powierzchni 32 tys. km kw, znajdującego się pod Wschodnim Lądolodem Antarktycznym. Pomogły w tym zdjęcia satelitarne, na których uchwycono niewielkie pofałdowania pokrywy lodowej. Na tej podstawie odtworzono, co znajduje się pod spodem, a wnioski potwierdzono dzięki radarowi. Badania prof. Jamiesona wykazały, że kilkanaście milionów lat temu przez badany teren przepływały trzy rzeki. Rejon składał się z wyżyn pociętych głębokimi rzecznymi korytarzami. Dopiero później na wiele milionów lat przykrył go dobrze znany lód. Który – nota bene – topiąc się, sam jest dzisiaj źródłem rzek. Rok temu okazało się, że pod lądolodem w zachodniej części Antarktydy płynie rzeka długości 460 km. Nowe wnioski o rzekach Antarktydy Co nowego dodają do tego obrazu najnowsze badania? Przede wszystkim członkowie ekspedycji na „Polarsternie” pozyskali nowe dane do analizy. Dotarli na Morze Amundsena i pobrali próbki osadów z jego dna. Pochodziły z okresu, gdy Antarktyda ciągle jeszcze stanowiła część superkontynentu Gondwany. I chociaż znajdowała się w okolicach południowego bieguna, aż do końca eocenu, czyli do 34 mln lat temu, panował na niej umiarkowany klimat. Przez Antarktydę zaś płynęły rzeki. I to nie byle jakie. Badanie osadów z Morza Amundsena wykazało, że większość tworzących je minerałów i skał wcale nie pochodzi z Zachodniej Antarktydy. Tylko z Gór Transantarktycznych, długiego łańcuch górskiego przecinającego szósty kontynent na część wschodnią i zachodnią. Góry Transantarktyczne dzieli od Morza Amundsena 1,5 tys. kilometrów. Czy da się uratować „Lodowiec Zagłady”? Tak, ale trzeba by wydać aż 50 mld dolarów Naukowiec wpadł na radykalny pomysł, jak uratować słynny Lodowiec Zagłady. Chce umieścić pod wodą długie na sto kilometrów kurtyny. Góry i rzeki Antarktydy Co ciekawe, po wwiereniu się 30 m w morskie dno, naukowcom udało się pobrać próbki osadów z dwóch okresów. W osadach sprzed 85 mln lat znajdowały się skamieniałe korzenie, zarodniki i pyłki roślin charakterystyczne dla lasów deszczowych, które wówczas porastały Antarktydę. Osady ze średniego i późnego eocenu (czyli sprzed 40-30 mln lat) zawierały już głównie piasek. Układał się w warstwy typowe dla delt rzek. W próbkach znaleziono też ślady molekuł charakterystyczne dla cyjanobakterii żyjących w słodkich wodach. Wnioski? Przez Antarktydę musiały płynąć niegdyś wielkie rzeki. Góry Transantarktyczne wypiętrzyły się w późnym eocenie. Ich powstanie i erozja było źródłem skalnego materiału, który dziś składa się na osady z Morza Amundsena. Naukowcy wnioskują, że odległość między górami a dzisiejszym morzem materiał ten pokonał właśnie dzięki rzekom. Zmiany klimatu a lodowce Antarktydy To największy system rzeczny opisany dotychczas dla szóstego kontynentu. Naukowcy przyrównują go do dzisiejszych rzek: Rio Grande i jej doliny albo Renu przecinającego Nizinę Górnoreńską. „Istnienie takiego transkontynentalnego systemu rzecznego pokazuje, że – inaczej niż obecnie – duże części Antarktydy Zachodniej musiały być położone nad poziomem morza jako rozległe, płaskie równiny przybrzeżne” – czytamy w oświadczeniu prasowym. „Pod koniec eocenu Antarktyda Zachodnia była nadal wolna od lodu, podczas gdy górzyste regiony Antarktydy Wschodniej już dotykało zlodowacenie”. Czy to wszystko to wyłącznie ciekawostki dla specjalistów? Niekoniecznie. – Jeśli myślimy o potencjalnie poważnej zmianie klimatu w przyszłości, musimy wyciągnąć wnioski z okresów w historii Ziemi, w których takie zmiany już następowały – mówi „portalowi Live Science” Johann Klages, współautor pracy z niemieckiego Instytutu Alfreda Wegenera. I przypomina, że 30-40 mln lat temu, gdy rozpoczynało się zlodowacenie, Ziemię dotknęły potężne zmiany klimatyczne. Źródła: Science Advances, Lancaster University, Live Science Nasz ekspert Magdalena Salik Dziennikarka naukowa i pisarka, przez wiele lat sekretarz redakcji i zastępczyni redaktora naczelnego magazynu „Focus". Wcześniej redaktorka działu naukowego „Dziennika. Polska, Europa, Świat”. Pasjami czyta i pisze, miłośniczka literatury popularnonaukowej i komputerowych gier RPG. Więcej: magdalenasalik.wordpress.com
Naukowcy odkryli gigantyczne wirusy na lodowcu w Grenlandii. Te organizmy są kluczowe dla naszej przyszłości
Od lat naukowcy alarmują: lodowiec na Grenlandii topi się coraz szybciej. Jest to związane z rosnącymi temperaturami. Tempo topnienia wzmagają glony. A te są zainfekowane – jak się właśnie okazało – przez gigantyczne wirusy.
W tym artykule: Grenlandia: lód utracony Nadzieja w wirusie gigancie Niewidzialni giganci Jak wykorzystać gigantycznego wirusa? Grenlandia jest największą wyspą na świecie. Położona jest na oceanie Atlantyckim i staje się coraz częstszym celem wycieczek. Turyści doceniają przepiękną i dziewiczą przyrodę. Jednak krajobraz wyspy dramatycznie się zmienia. Grenlandia: lód utracony W ostatnich latach naukowcy sygnalizują, że tempo topnienia lądolodu na Grenlandii przyspieszyło. A warto pamiętać, że pokrywy lodowe Antarktydy i Grenlandii zawierają łącznie ponad 99% słodkowodnego lodu na Ziemi. Należy dbać o to, żeby nie zniknęły, bo gdyby tak się stało, poziom oceanów podniósłby się o ponad 67 metrów. Obecnie lód pokrywa około 80% Grenlandii. Lodowiec topi się pod wpływem zjawiska globalnego ocieplenia. Ten proces wzmagają glony, które rozpoczynają kwitnienia na wiosnę. Objawia się to zaczernieniem dużych połaci lodu. Kiedy lód ciemniej, zmniejsza się jego zdolność do odbijania promieni słonecznych. To z kolei przyspiesza topnienie lodu. Nadzieja w wirusie gigancie Naukowcy pod kierunkiem dr Laury Perini z Wydziału Nauk o Środowisku na Uniwersytecie w Aarhus w Danii pobrali próbki z lodowca w Grenlandii. Na zdjęciach dokumentujących to wydarzenie widać ciemnobrunatną wodę w worku foliowym. Następnie w laboratorium przeanalizowano skład cieczy. – Zarówno w ciemnym lodzie, jak i czerwonym śniegu (barwa ta to świadectwo pobytu specyficznego gatunku alg – przyp. red.) znaleźliśmy sygnatury aktywnych gigantycznych wirusów. Po raz pierwszy znaleziono je na powierzchni lodu i śniegu zawierającego dużą ilość pigmentowanych mikroalg – mówi dr Perini. Wielkie wirusy odkryto w 1981 roku w oceanie – infekowały w nim algi. Później okazało się, że są obecne nawet w glebie na lądzie, a nawet – wśród ludzi. Wirusy są z reguły znacznie mniejsze niż bakterie. Zwykłe wirusy mierzą 20–200 nanometrów, podczas gdy typowa bakteria ma 2–3 mikrometry. Innymi słowy, normalny wirus jest około 1000 razy mniejszy od bakterii. Tymczasem gigantyczne wirusy osiągają rozmiar 2,5 mikrometra. To więcej niż większość bakterii. Genom wielkich wirusów jest też znacznie większy niż zwykłych wirusów. Długo sądzono, że lodowce są martwe, pozbawione żywych organizmów. Nowe badania wskazują, że oprócz glonów zasiedlają je m.in. bakterie, grzyby nitkowate i inne oraz gigantyczne wirusy. Niewidzialni giganci Mimo że nowo odkryte wirusy są gigantyczne, nie można ich zobaczyć gołym okiem. Dr Laura Perini nie widziała ich jeszcze nawet pod mikroskopem. Jak zatem doszła do wniosku, że istnieją? – Sposób, w jaki odkryliśmy wirusy, polegał na analizie całego DNA w pobranych próbkach. Przeszukując ten ogromny zbiór danych w poszukiwaniu określonych genów markerowych, znaleźliśmy sekwencje o wysokim podobieństwie do znanych gigantycznych wirusów – wyjaśnia badaczka. Sprawdź swoją wiedzę o Grenlandii. Jakie gatunki zwierząt tam żyją? Zwierzęta Grenlandii żyją w wyjątkowo niesprzyjającym miejscu, gdzie temperatury tylko miejscami osiągają wartości dodatnie, przez cały rok wieje silny wiatr, a pokrywa lodowa jest stałym... Aby upewnić się, że DNA wirusów nie pochodzi z dawno wymarłych mikroorganizmów, ale z żywych i aktywnych wirusów, wyodrębniono również całe mRNA z próbki. W ten sposób uzyskano potwierdzenie. Jak wykorzystać gigantycznego wirusa? Gigantyczne wirusy są nadal słabo rozpoznanymi organizmami i niewiele o nich wiadomo. W przeciwieństwie do większości innych wirusów mają one wiele aktywnych genów, które umożliwiają im naprawę, replikację, transkrypcję i translację DNA. Jak i dlaczego to się dzieje – nie jest to do końca jasne. Naukowcy muszą ustalić, jakie organizmy są infekowane przez wirusy. Zapewne część celuje w glony, inne w protisty – te ostatnie to organizmy eukariotyczne obejmujące jednokomórkowce grzybopodobne. Eksperci liczą, że dzięki analizom wirusów będą mogli znaleźć sposób na kontrolowanie wzrostu alg śnieżnych – i być może w dłuższej perspektywie – ograniczenie topnienia części lodowca. Odkryte wirusy zapewne żywią się algami śnieżnymi i mogą działać jako naturalny mechanizm kontrolujący zakwity alg. Źródło: Microbiome Nasz ekspert Szymon Zdziebłowski Dziennikarz naukowy, z wykształcenia archeolog śródziemnomorski. Przez wiele lat był związany z Serwisem Nauka w Polsce PAP. Opublikował m.in. dwa przewodniki turystyczne po Egipcie, a ostatnio – popularnonaukową książkę „Wielka Piramida. Tajemnice cudu starożytności” o największej egipskiej piramidzie.
Czy da się uratować „Lodowiec Zagłady”? Tak, ale trzeba by wydać aż 50 mld dolarów
Naukowiec wpadł na radykalny pomysł, jak uratować słynny Lodowiec Zagłady. Chce umieścić pod wodą długie na sto kilometrów kurtyny.
W tym artykule: Wzrost poziomu morza Co to jest „Lodowiec Zagłady”? Czy „Lodowiec Zagłady” da się uratować? Ile będzie kosztować ratowanie „Lodowca Zagłady”? John Moore, glacjolog i geoinżynier z University of Lapland, wymyślił, jak powstrzymać rozpadanie się „Lodowica Zagłady”. To gigantyczny fragment lądolodu Antarktydy, który rozpada się w niebezpiecznie szybkim tempie. Jak powstrzymać ten proces? Moore proponuje radykalne rozwiązanie. Chce przyczepić do dna Morza Amundsena bardzo długie kurtyny. Miałyby one uniemożliwić podmywanie dolnych części lodowca przez ciepłą oceaniczną wodę. Kosztowałoby to jednak niebagatelną kwotę. Całe przedsięwzięcie wymagałoby wyłożenia aż 50 mld dolarów. To tyle samo, ile wynosi ok. 1/3 rocznego budżetu Polski (w 2023 r. dochody naszego kraju wyniosły, w przeliczeniu na dolary, 140 mld). Wzrost poziomu morza Z powodu zmian klimatu poziom oceanów podnosi się coraz szybciej. Na podstawie pomiarów satelitarnych NASA wyliczyła, że obecnie jest to 3,4 mm na rok. WMO – czyli Światowa Organizacja Meteorologiczna – podaje nieco wyższą wartość dla lat 2013–2022: 4,6 mm rocznie. W dekadzie 1993–2002 było to 2,27 mm. Na pozór takie wielkości nie wydają się groźne. Jednak stopniowe podnoszenie się poziomu morza może mieć fatalne skutki. Gdyby poziom morza wzrósł o 60 cm, dotknęłoby to aż 100 mln ludzi na całym świecie. Życie w dzisiejszych miastach na wybrzeżach albo stałoby się niemożliwe, albo byłoby drastycznie trudne. 60 cm to całkiem sporo, biorąc pod uwagę, jak ogromna jest Ziemia. Jednak o tyle podniósłby się poziom morza, gdyby zniknął tylko jeden lodowiec. To Lodowiec Thwaites, nazywany chwytliwie „Lodowcem Zagłady”. Co to jest „Lodowiec Zagłady”? Lodowiec Thwaites to ogromny fragment lądolodu Zachodniej Antarktydy. Przezwisko „Lodowiec Zagłady” zawdzięcza swoim gigantycznym rozmiarom, niestabilności oraz coraz szybszemu topnieniu. Powierzchnia tego lodowca wynosi ok. 190 tys. km2. To odpowiada połowie powierzchni naszego kraju. Lodowiec Thwaites topi się w niebezpiecznie szybkim tempie. Już w tej chwili jego topnienie odpowiada za wzrost poziomu morza o 0,2 mm rocznie. To największe pojedyncze źródło dodatkowej wody w oceanie. „Ze względu na ocieplenie klimatu (a przede wszystkim oceanu), [lodowiec ten – przyp.red.] być może wszedł w fazę samonapędzającego się rozpadu, którego nic nie zatrzyma” – ostrzega dr Jakub Małecki na portalu Nauka o Klimacie. Jakie byłyby tego skutki? Jego całkowite stopienie podniosłoby poziom morza właśnie o 65 cm. Jednak zniknięcie Lodowca Thwaites negatywnie wpłynęłoby również na sąsiednie części antarktycznego lądolodu. Gdyby się rozpadły, poziom morza wzrósłby aż o 2–3 metry. Na szczęście najprawdopodobniej trwałoby to co najmniej kilka stuleci. Wpłynęli pod „Lodowiec Zagłady”. Jest gorzej niż sądzono Uzyskane po raz pierwszy „od spodu” dane na temat topnienia lodowca Thwaites, zwanego przez część klimatologów Lodowcem Zagłady, pokazały większy niż zakładano przepływ ciepłej wody. Czy „Lodowiec Zagłady” da się uratować? Z uwagi na ogromne rozmiary Lodowca Thwaites, naukowcy od dawna zastanawiają się, jak powstrzymać jego rozpad. John Moore już wcześniej sugerował, by sięgnąć po rozwiązania geoinżynieryjne. W 2018 r. proponował, by na dnie morskim wznieść potężny mur. Podobnie jak kurtyny, miałby on zapobiec podmywaniu lodowca przez cieplejsze wody. Teraz jednak Moore twierdzi, że kurtyny to bezpieczniejsze rozwiązanie. Gdyby np. okazało się, że negatywnie wpływają na środowisko naturalne, łatwo można by je usunąć. – Jakakolwiek interwencja to powinno być coś, co da się odwrócić, gdy zmienisz zdanie – mówi glacjolog portalowi Science Alert. Ile będzie kosztować ratowanie „Lodowca Zagłady”? Na razie Moore wraz z naukowcami z Univeristy of Cambridge pracuje nad prototypem kurtyn. Badacze testują ich wersję długości 90 cm w akwarium. Jeśli technologia sprawdzi się w małej skali, przeniosą się z powiększonym prototypem na rzekę Cam. Następny krok to dwuletni test na którymś z norweskich fiordów. Oczywiście wraz ze skalą rosną też koszty. W tym roku badacze wydali na testy 10 tys. dol. Szacują, że opracowanie technologii będzie wymagało 10 mln dol. Zaś zainstalowanie kurtyn na Morzu Amundsena – 50 mld. Jak mówi Moore – może się wydawać, że to niezwykle dużo. Jednak tyle będą wynosiły roczne koszty ochrony wybrzeży na każdy metr wzrostu poziomu mórz. Bogate rejony będzie stać na ich ponoszenie, biedne – nie. – Jedną z najważniejszych dla nas motywacji jest kwestia sprawiedliwości społecznej – mówi Moore. – [Ratowanie Lodowca Thwaites – przyp.red.] to bardziej sprawiedliwy sposób radzenia sobie ze wzrostem poziomu morza niż zwykłe stwierdzenie: „Powinniśmy wydać te pieniądze na adaptację” – dodaje naukowiec. Źródła: Science Alert, Nauka o klimacie, NASA, WMO, Prawo.pl. Nasz ekspert Magdalena Salik Dziennikarka naukowa i pisarka, przez wiele lat sekretarz redakcji i zastępczyni redaktora naczelnego magazynu „Focus". Wcześniej redaktorka działu naukowego „Dziennika. Polska, Europa, Świat”. Pasjami czyta i pisze, miłośniczka literatury popularnonaukowej i komputerowych gier RPG. Więcej: magdalenasalik.wordpress.com
Alpiniści na pomoc badaczom zmian klimatu. Spektakularna ekspedycja w Grenlandii
Widoki zapierające dech w piersiach. Dziewicze góry, surowa aura i majestatyczne lodowce. A wśród nich ekspedycja badawcza, której pomaga światowej sławy wspinacz. Poznajcie spektakularną ekspedycję do Grenlandii.
W tym artykule: Odpowiedzi zaklęte w skałach Ekspedycja na szklanym ekranie Naukowe dane uzyskane dzięki ekspedycji Naukowcy nie mają wątpliwości, że do obecnie obserwowanych gwałtownych zmian klimatu przyczynia się człowiek. Jednak nadal potrzebują odpowiedzi na mnóstwo pytań. Jak szybko temperatury będą rosły? Jakie jest tempo topnienia lodowców? Kiedy trzeba będzie ewakuować miasta położone nad oceanami? Odpowiedzi zaklęte w skałach Naukowcy co prawdą dysponują modelami, które dają nam wgląd w procesy związane z kryzysem klimatycznym. Jednak wiele pytań pozostaje otwartych. Potrzebne są dane, które można uzyskać tylko w terenie, czasem na obszarach niedostępnych i nietkniętych ręką człowieka. Glacjolożka dr Heidi Sevestre postanowiła pozyskać próbki skał z bardzo niegościnnych obszarów wschodniej Grenlandii. Grenlandia uznawana jest bowiem za „punkt zero” kryzysu klimatycznego, gdzie kumulują się jego negatywne skutki. Badaczka nie byłaby w stanie dotrzeć tam bez wsparcia alpinistów. Na czele ekspedycji stanął więc światowej słynny amerykański wspinacz – Alex Honnold. Zyskał sławę dzięki przejściom bez asekuracji w najtrudniejszych miejscach na świecie. Film „Free Solo”, opowiadający o jego solowym wejściu bez liny na El Capitan, czyli formację skalną o ponad kilometrowej wysokości położoną w dolinie Yosemite, w środkowej Kalifornii w USA, został nagrodzony Oscarem w 2018 r. Ekspedycja na szklanym ekranie Zmagania członków ekspedycji można prześledzić w trzyodcinkowym miniserialu „Alex Honnold: misja na Grenlandii”. Premiera odbędzie w niedzielę 11 lutego o godz. 21:00 na kanale National Geographic. Czego się spodziewać? Przede wszystkim zapierających dech w piersiach landszaftów. Surowe, ale przepiękne widoki są absolutnie spektakularne. Na potrzeby produkcji wykorzystano również drony, dlatego ujęcia są naprawdę przepiękne. Członkowie ekspedycji – jak w każdym dobrym filmie przygodowym – walczą z przeciwnościami losu: marznącym deszczem w czasie wspinaczki po niemal pionowej ścianie, gigantycznymi soplami lodu spadającymi na głowy, mrozem, a nawet nagłymi burzami. Teren ten znany tez jest z obecności niedźwiedzi, dlatego śmiałkowie mają ze sobą broń. Czy będą musieli jej użyć? – Mam ze sobą wiele narzędzi, aby pozyskać dane dla naukowców z całego świata. Wschodnia Grenlandia to jedna z najbardziej odległych i najmniej zbadanych części Arktyki. To czyni ją bardzo ważną z naukowego punktu widzenia – opowiedziała dr Sevestre. Naukowe dane uzyskane dzięki ekspedycji Zdobyte przez ekspedycje Honnolda informacje pozwolą klimatologom zrekonstruować przeszłość tego obszaru i lepiej zrozumieć, dlaczego pokrywa lodowa cofa się aż tak szybko. – To są naprawdę przełomowe dane. Te rdzenie powiedzą nam, jak szybko Grenlandia straci swoje lodowce, jak szybko wody będą się podnosić. Oraz kiedy takie miejsca, jak Nowy Jork czy Miami znajdą się pod wodą – mówi dr Sevestre w czasie pobierania próbki na ścianie skalnej. Gdzie jechać w góry? Najlepsze pomysły na wyjazd dla miłośników górskich wędrówek Polska jest krajem niezwykle zróżnicowanym, jeśli chodzi o ukształtowanie terenu. Znajdziemy tutaj przepiękne jeziora, majestatyczne parki narodowe, bory i lasy oraz kilka pasm górskich. Mił... Po obejrzeniu serialu nie będziecie mieli wątpliwości, co ma wspólnego wspinaczka wysokogórska z badaniem zmian klimatu. I że alpiniści mogą nie tylko realizować swoje ambicje, ale też wspierać projekty ważne dla całej ludzkości. Ten piękny wizualnie obraz to coś zdecydowanie więcej niż tylko kolejna szalona wspinaczka.
Olbrzymia góra lodowa oderwała się od Antarktydy. Jest trzykrotnie większa niż powierzchnia Warszawy
Góra lodowa o powierzchni ok. 1550 km kw. oderwała się od szelfu lodowego Brunt na Antarktydzie. Naukowcy twierdzą jednak, że to wydarzenie nie ma związku z topnieniem lodowców i zmianami klimatycznymi. Co zatem się stało?
W tym artykule: Od szelfu Antarktydy oderwała się góra lodowa wielkości Londynu To już druga góra lodowa, która oderwała się w tym regionie Antarktydy Gdzie powstają góry lodowe? Antarktyda, kontynent wiecznej zimy oraz bezkresnego śniegu i lodu, już od kilku lat przykuwa uwagę całego świata. To dlatego, że ten region położony prawie w całości na południe od koła podbiegunowego i otoczony przez Ocean Południowy, topnieje w historycznie szybkim tempie. Według badaczy, jeśli proces ten się nie zatrzyma, poziom oceanów może podnieść się niedługo nawet o kilkadziesiąt centymetrów. Już teraz topniejące lodowce Antarktydy odpowiadają za kilka procent globalnego wzrostu poziomu mórz. Od szelfu Antarktydy oderwała się góra lodowa wielkości Londynu Pod koniec ubiegłego roku naukowcy odkryli, że pod antarktycznym lądolodem znajduje się rzeka o długości 460 km. Płynie pod powierzchnią lądolodu w zachodniej części kontynentu, a uczeni sugerują, że jej obecność znacznie przyspiesza topnienie pokrywy lodowej. W tym tygodniu z kolei British Antarctic Survey poinformowało, że od szelfu Antarktydy oderwała się wielka góra lodowa. Zwierzęta Antarktydy - jakie gatunki tam żyją? Antarktyda - najdalej wysunięty na południe kontynent - to jedno z najbardziej tajemniczych miejsc na Ziemi. Południowy biegun zimna jest jedynym kontynentem nieeksploatowanym gospodarczo i niez... Nowa góra lodowa jest większa niż Londyn i ponad trzykrotnie większa niż Warszawa. Ma powierzchnię ok. 1550 km2. Jednak w przeciwieństwie do ostatnich zmian na Antarktydzie, oderwanie zwartej bryły lodu nie ma związku z ocieplaniem klimatu. – Wydarzenie cielenia od lodowca jest częścią naturalnego zachowania szelfu lodowego Brunt i nie jest związane ze zmianami klimatu – twierdzi Dominic Hodgson, glacjolog z British Antarctic Survey. To już druga góra lodowa, która oderwała się w tym regionie Antarktydy Badacze, którzy monitorowali Brunt, od lat wiedzieli już, że wkrótce może dojść do oderwania się bryły. Już 35 lat temu doszło do pęknięcia w 150-metrowej warstwie lodu, które nazwano Chasm-1. Od 2015 pęknięcie stawało się coraz większe. W związku z tym stacja badawcza Halley musiała rok później przenieść się o 23 kilometry w głąb Antarktydy. W końcu 22 stycznia, po 8 latach, góra lodowa oderwała się od szelfu. Co więcej, to już drugie wycielenie w ciągu ostatnich 2 lat. W 2021 roku oderwała się mniejsza góra A-74. Naukowcy ze stacji Halley twierdzą, że nowe wycielenie sprawia, że stacja prawdopodobnie znowu będzie musiała się przenieść. Badacze przewidują, że w ciągu kolejnych kilku lat może dojść do oderwania kolejnej dużej bryły lodu. Obecnie na stacji przebywa 21 pracowników, którzy pracują nad utrzymaniem dostaw prądu i urządzeń, dzięki którym eksperymenty naukowe działają przez całą zimę. Będą tam do 6 lutego, a następnie zostaną zabrani samolotem. Badacze z British Antarctic Survey twierdzą, że nowa góra lodowa będzie przemieszczać się podobną drogą jak A-74, czyli wzdłuż Antarktycznego Prądu Okołobiegunowego do Morza Weddella. Oficjalnie zostanie nazwana przez amerykańskie Narodowe Centrum Lodowe (NIC). Naukowcy z BAS będą teraz stale monitorować jej ruch. Gdzie powstają góry lodowe? Pływające góry lodowe przemieszczają się z różną prędkością. Wpływ na to ma m.in. działanie poruszającej się wody i powietrza. Ruch oderwanego fragmentu lądolodu zależy od: kierunku, prędkości i pionowego zasięgu prądu morskiego, kierunku i prędkości wiatru, stosunku wielkości części zanurzonej i wynurzonej, głębokości zbiorników wodnych. Piramidy na Antarktydzie: Skąd się wzięły tajemnicze struktury na szóstym kontynencie? Kiedy w 2016 roku fotografie tajemniczego obiektu na Antarktydzie obiegły świat, pojawiło się wiele pytań. Ogromny stożek jako żywo przypominał egipskie piramidy z płaskowyżu w Gizie. Czy... Spotyka się je na otwartych morzach w strefach polarnych półkuli północnej i południowej. Ich źródłem są lodowce zachodniej części Grenlandii i Antarktydy. Jednak to kontynent położony najbardziej na południe Ziemi odpowiada za 90% tych obiektów. Największą znaną górą lodową jest B-15. Oderwała się w kwietniu 2000 roku. W chwili powstania miała 275 km długości i 40 km szerokości, a jej powierzchnia wynosiła ok. 11 000 km². Góry lodowe od zawsze stanowiły zagrożenie dla statków. W 1912 roku doszło do najsłynniejszego zderzenia jednostki morskiej z górą lodową. Brytyjski transatlantyk Titanic zderzył się z takim obiektem i zatonął. Dopiero ta katastrofa sprawiła, że znowelizowano zasady bezpieczeństwa morskiego. Od 1914 roku prowadzone są obserwacje na obszarach szlaków żeglugowych. Zajmuje się tym m.in. Międzynarodowy Patrol Lodowy i instytucje takie jak British Antarctic Survey. Źródło: BAS. Nasz ekspert Jakub Rybski Dziennikarz, miłośnik kina niezależnego, literatury, ramenu, gier wideo i dobrego rocka. Wcześniej związany z telewizją TVN24 i Canal +. Zawodowo nie boi się podejmować żadnego tematu, prywatnie bardzo zainteresowany polityką. Autor bloga na Instagramie "Mini Podróże".
Poprzednie modele klimatyczne były błędne. Grenlandia topnieje znacznie szybciej, niż przypuszczano
Najnowsze badania wykazały, że poprzednie modele klimatyczne i szacunki dotyczące topnienia Grenlandii były nieprawidłowe. W rzeczywistości największa wyspa na świecie topnieje nawet 100 razy szybciej, niż przypuszczaliśmy.
W tym artykule: Poprzednie badania dotyczące Grenlandii były niedoszacowane Duży wpływ na topnienie Grenlandii ma przepływ ciepłej wody pod lądolodem Grenlandia topnieje nawet 100 razy szybciej, niż przypuszczaliśmy W ostatnich latach naukowcy już kilkakrotnie publikowali dane dotyczące sytuacji klimatycznej na Grenlandii. Dwa lata temu na łamach czasopisma „Communications Earth & Environment” pojawił się artykuł, który wskazywał, że nawet 3 mln ton wody dziennie wpływało w 2019 roku do oceanów na skutek topniejącej pokrywy lodowej wyspy. Poprzednie badania dotyczące Grenlandii były niedoszacowane Rok później czasopismo „Cryosphere” informowało o tym, że Grenlandia topnieje w ekstremalnym tempie. Tylko w ciągu kilku tygodni stopniała ilość lodu, która powierzchnią odpowiadała niemalże całej Florydzie. Chodzi o 170 km2 i 8,5 miliarda ton. Naukowcy wskazali wówczas, że od połowy lat 90. na całym świecie zniknęło aż 28 bilionów ton lodu – najwięcej w Arktyce, na lądolodzie Grenlandii. Grenlandia wyglądała zupełnie inaczej. Naukowcy zrekonstruowali ekosystem sprzed 2 milionów lat 2 miliony lat temu Grenlandia przypominała bardziej zalesioną, zieloną krainę, niż mroźną, pokrytą śniegiem wyspę, którą znamy dziś. Takiego odkrycia dokonali naukowcy na podstawie an... Najnowsze badania naukowców z Uniwersytetu Teksańskiego wykazały, że wszystkie analizy i modele, które stworzono do tej pory, były niedoszacowane. Badacze stwierdzili, że w pracy ich poprzedników wkradło się kilka błędów. Największym był ten, że przenoszono wzorce z Antarktydy na lodowce i lądolód Grenlandii. Duży wpływ na topnienie Grenlandii ma przepływ ciepłej wody pod lądolodem Naukowcy stwierdzili jednak, że sytuacja lądolodu antarktycznego znacznie różni się od tego, co prognozowano. Autorzy najnowszej publikacji twierdzą, że jednym z większych problemów Grenlandii jest topnienie, które odbywa się pod warstwą lądolodu (tzw. submarine melting). Takie podwodne topnienie jest niezwykle trudne do zmierzenia. Pomiary strefy, która znajduje się poniżej lądolodu, wymagają stosowania nowoczesnych technologii. Załogowe ekspedycje zazwyczaj są zbyt niebezpieczne, aby można było w ogóle myśleć o ich przeprowadzeniu. Dopiero w 2019 roku naukowcy rozpoczęli badania najtrudniej dostępnych miejsc Grenlandii. W tym celu skorzystali z autonomicznych łodzi. Grenlandia topnieje nawet 100 razy szybciej, niż przypuszczaliśmy Badacze swoje pomiary połączyli z najnowszymi modelami klimatycznymi i dotychczasowymi danymi o topnieniu tej części Arktyki. Okazało się, że Grenlandia topnieje nawet 100 razy szybciej, niż przewidywały poprzednie analizy. – Przez lata ludzie korzystali z modelu tempa topnienia dla antarktycznych lodowców szelfowych i stosowali je do pokrywy lodowej Grenlandii – wyjaśniają autorzy. – To było najlepsze, co mogliśmy zrobić, biorąc pod uwagę ograniczone obserwacje. Teraz mamy do dyspozycji coraz więcej dowodów na to, że tradycyjne metody pomiaru wykazują zbyt niskie wskaźniki tempa topnienia – dodają naukowcy. Grenlandia była zieloną wyspą znaczniej dłużej niż dotychczas sądzono, wynika z odtajnionych badań US Army Dzięki tajemnemu projektowi amerykańskiej armii naukowcy odkryli, że Grenlandia pokryła się lodem później, niż sądziliśmy. Odkryto skamieliny roślin. Eksperci przyznają, że to sytuacja bez precedensu. Arktyka bowiem ociepla się nawet czterokrotnie szybciej niż reszta świata. Niektórzy badacze uważają, że Grenlandia już teraz przekroczyła punkt krytyczny, a do 2035 roku lądolód może zniknąć. Według szacunków, gdyby tak się stało, poziom wody na całym świecie podniósłby się nawet o 7 metrów. Co więcej, topniejące lodowce mogą uwolnić nieznane bakterie i radioaktywne związki. Taka sytuacja mogłaby być bardzo niebezpieczna dla życia i zdrowia wszystkich ludzi na naszej planecie. Źródło: Geophysical Research Letters. Nasz ekspert Jakub Rybski Dziennikarz, miłośnik kina niezależnego, literatury, ramenu, gier wideo i dobrego rocka. Wcześniej związany z telewizją TVN24 i Canal +. Zawodowo nie boi się podejmować żadnego tematu, prywatnie bardzo zainteresowany polityką. Autor bloga na Instagramie "Mini Podróże".
Lodowce się rozpuszczają wskutek globalnego ocieplenia. Topniejące górskie szczyty mogą zabić tysiące osób. Co na to nauka?
W Alpach naukowcy starają się wprowadzić systemy ostrzegające ludzi i informujące o osuwiskach i powodziach spowodowanymi rozpadaniem się lodowców przez zmiany klimatyczne.
W tym artykule: Nadciągająca katastrofa Niewidzialne zagrożenie Na najbardziej śmiercionośnej górze Europy Nawet najbardziej doświadczeni wspinacze mieli problemy Ludzie ciągle są nieświadomi Na majestatycznej Marmoladzie, królowej włoskich Dolomitów, pierwsza niedziela lipca była pięknym dniem dla turystów. Niebo prawie bezchmurne i ciepłe 27 stopni Celsjusza. Wtedy z lodowca, największego w paśmie górskim, oderwał się odcinek wielkości dwóch boisk piłkarskich. Lód i gruz pędził z siłą zapadającego się wieżowca. Jedenaście osób, w tym dwóch doświadczonych przewodników górskich, już nie wróciło do domów. – Widziałem zdjęcia tego, jak to wyglądało przed upadkiem i zabrałbym tam tego dnia własnego syna – mówi Alberto Silvestri, włoski przewodnik. Dla alpinistów i mieszkańców tragedia była przerażającym przypomnieniem tego, jak bardzo piękno gór maskuje związane z nimi ryzyko. Pasma górskie obejmują jedną czwartą całej Ziemi. Miliony ludzi, którzy nazywają je domem, zawsze żyły z poczuciem zagrożenia. Teraz to zagrożenie jest większe przez zmiany klimatyczne. Temperatura rejonów górskich wzrosła o 50% szybciej niż temperatura na świecie. Przez to podczas zdobywania szczytów Himalajów alpiniści porzucają teraz kombinezony ekspedycyjne na rzecz lżejszych kurtek. Takie kurtki jednak nie posiadają odpowiedniego zabezpieczenia, co dla alpinistów stanowi niebezpieczeństwo. Naukowcy obliczający ryzyko klęsk żywiołowych w górach, tacy jak Perry Bartlet z Federalnego Instytutu Badań nad Lasami, Śniegiem i Krajobrazem w Szwajcarii, musieli zaktualizować swoje modele. – Skala tego, co obliczamy, zmieniła się całkowicie. Wydarzenia są znacznie większe – mówi badacz. Na początku października kolejny lodowiec zawalił się w Patagonii, a w Kirgistanie w lipcu. Gdy wieczna zmarzlina się rozmraża, skała i gleba, przyzwyczajone kiedyś do temperatur poniżej zera, osuwają się. Wędrowcy na wysokości i mieszkańcy u podnóża zmagają się z istotnym pytaniem: Jak mogą nadal być bezpieczni, kiedy coraz częściej dochodzi do osunięć? Nadciągająca katastrofa To pytanie, które nęka Roberto Rotę, burmistrza górskiej wioski Courmayeur. Jest ona położona po włoskiej stronie Mont Blanc, najwyższego szczytu Europy Zachodniej. Niestabilne zbocze Monte de la Saxe mogłoby uwolnić tyle skał i gleby, że zostałoby to zarejestrowane przez sejsmografy na całym świecie. Nad przysiółkiem Planpincieux, z dwóch niepewnie zawieszonych lodowców może spaść tyle lodu, ile by wypełniło dwa Empire State Building. W najgorszym przypadku, zdaniem Roty, całkowicie zniszczyłoby to cały Planpincieux. Na Rocie spoczywa ogromna odpowiedzialność. Były instruktor narciarski czasem się zastanawia, czy podjął słuszną decyzję o pracy za biurkiem. Ale wierzy w skuteczność systemów, które są ciągle ulepszane. Naziemny radar skierowany do niestabilnych szczytów i zboczy mierzy ruch lodu przez całą dobę. Jeśli prędkość wzrośnie, rośnie również szansa, że lodowiec się zawali. Analizowane są również zdjęcia satelitarne i z dronów. Rota otrzymuje codziennie maila o godz. 14 z danymi i analizami. W dobre dni widzi żółtą tabelkę wskazującą na zagrożenie zawaleniem się lodowców średniego poziomu. W najgorsze dni tabelka jest mocno czerwona. Miejscowi, tacy jak Guiliana Patellani pamiętają jedną sytuację. Dwa lata temu sygnalizacja świetlna wzdłuż drogi do Planpincieux zmieniła się na czerwoną, powstrzymując ludzi przed przejściem do strefy potencjalnej katastrofy. Na telefonach osób w zagrożonych obszarach pojawiły się alerty. Zaniepokojeni ratownicy zapukali do drzwi kamiennego domu, instruując Patellani i jej rodzinę, aby spakowali swój najcenniejszy dobytek i przenieśli się na awaryjne miejsce ewakuacji. Po dwóch nocach, gdy niebezpieczeństwo ustąpiło, wprowadzili się z powrotem. Tego lata otrzymała informację, że mieszkanie tam w czasie upałów jest już zbyt niebezpieczne. Ale nikt tu się nie martwi. Miejscowi widzieli już lawiny i osunięcia skalne, mówi Patellani. Dom, który jej babcia zbudowała w 1936 roku, nigdy nie został dotknięty. – I mamy system monitorowania – mówi jej nastoletnia wnuczka Cecilia, która spędziła lato zbierając grzyby i jagody. Niewidzialne zagrożenie Ale nie wszystkiemu można zapobiec. W potoku ,zaledwie kilkaset metrów od ich domu rodzina pokazuje mi zniszczenia spowodowane osuwiskiem, wywołanym ulewnym deszczem w piątkowy wieczór tego roku. 21-metrowa ściana skał i głazów zburzyła dwa mosty, odcinając przysiółek. Rozbiła też akwedukt, pozostawiając 30 tys. osób bez wody pitnej. – Nigdy nie będzie stuprocentowego bezpieczeństwa – mówi Fabrizio Troilo z Secure Mountain Foundation. W jego siedzibie radary monitorują dolinę Aosty i zbocze Monte de la Saxe. W górnej części doliny Daniele Giordan, geolog z włoskiej Narodowej Rady ds. Badań Naukowych, spędziła ostatnie 10 lat na doskonaleniu systemu monitorowania lodowców. Prognozy i scenariusze są teraz tak precyzyjne, że on i jego koledzy są przekonani, że jest to jeden z najlepszych systemów na świecie. Być może wzór do naśladowania dla innych. Regularnie latają helikopterami nad 180 lodowcami regionu. Wypatrują nowych szczelin. Aktualizują katalog zdjęć, aby monitorować ich ewolucję i wędrują do jezior polodowcowych, które mogą zostać zniszczone. Nie wszystko da się jednak przewidzieć. Roztopiona woda gromadząca się wewnątrz lodowca jest poważnym problemem. Tylko tego lata stopiło się z kilka metrów grubości lodowców Alp. Była to ilość tak dramatyczna, że znacznie przekroczyła najgorsze prognozy naukowców do tej pory. – To wszystko są obserwacje powierzchni. Są procesy, których nie widzimy, ponieważ zachodzą wewnątrz lodowca – mówi Giordan. Po francuskiej stronie Mont Blanc Jean-Marc Peillex, burmistrz kurortu Saint Gervais wie, ile zniszczeń może spowodować ukryta woda roztopowa. W 1892 roku woda wewnątrz lodowca Tête Rousse nabrała tak dużego ciśnienia, że przebiła lód jak balon. Fala o długości prawie 40 metrów niosła lód, śnieg i gruz, zabijając 200 osób. Tylko szkoła podstawowa została nietknięta. Po katastrofie władze niemal co roku zaczęły wiercić otwory w lodowcu, mając nadzieję, że nadmiar wody spłynie. Przez dziesięciolecia nic się nie wydarzyło. W 2009 roku naukowcy, którym zadaniem było sprawdzenie projektu stwierdzili, że po prostu wiercono zbyt wysoko. Głębiej znajdowało się 80 tys. metrów sześciennych wody, wystarczających do wypełnienia 32 basenów wielkości olimpijskiej. Ten zbiornik mógł ponownie rozerwać lodowiec. – To było czyste szczęście, że znaleźliśmy to na czas – mówi Peillex. Woda jest teraz regularnie odprowadzana we właściwych miejscach. A jeśli to się nie powiedzie, czujniki zwisające z lin nad lodowcem uruchomią nowy system alarmowy. Miejscowi mieliby 15 minut na ucieczkę na wyższe wzniesienie. Na najbardziej śmiercionośnej górze Europy Utrzymanie bezpieczeństwa dla 20 tys. osób, które każdego roku próbują zdobyć Mont Blanc, było drugim bólem głowy Peilleksa. Postrzegany jako łatwa wędrówka, szczyt zamienił się w pozycję z listy rzeczy do zrobienia dla niedoświadczonych turystów. Posiada również rekord śmiertelności na górach kontynentu, a każdego roku umiera tam około 100 osób. Kiedy tego lata nawet nocne temperatury na szczycie były powyżej zera, osunięcia się skał stały się jeszcze częstsze. Góra stała się zbyt nieprzewidywalna. Lokalne stowarzyszenia przewodników odwołały wyjazdy na szczyt, a władze wydały ostrzeżenia. Peillex zaproponował, aby każdy, kto nadal próbuje zdobyć szczyt, zdeponował 15 tys. euro, co wystarczy na pokrycie działań ratunkowych i pogrzebu. To rozwiązanie jednak nie zostało wprowadzone. Przed końcem lipca zamykano wysokogórskie schroniska, takie jak ostoja Goûter na wysokości 3814 metrów n.p.m. Bez schronienia i przewodników dwudniowa wycieczka stała się prawie niemożliwa. Jednak około tuzina osób dziennie wciąż próbowało – mówi Tsering Sherpa z „Brigade Blanche”. To zespół rozmieszczony przed Saint Gervais w celu patrolowania tras na szczyt. Wędrowcy bez raków, czekanów czy ciepłych kurtek byli zmuszeni zawrócić. 10 najbardziej niebezpiecznych gór świata [RANKING] Majestatyczne, niedostępne, a przez to jeszcze bardziej kuszące. Te wysokie szczyty zbierają wśród wspinaczy największe żniwo. Kiedy odwiedziłam to miejsce na początku września, pogoda uspokoiła się, a schroniska właśnie zostały ponownie otwarte – mówi Tsering Sherpa. W biurze Saint Gervais Mountain Guide Company, jednej z najstarszych firm tego typu na świecie, grupa młodych lekarzy ze Szpitala Uniwersyteckiego w Montpellier planowała ostatnie przygotowania do zdobycia szczytu. Byli zachwyceni, że mogą dostać się na górę. Wzięli udział w czterodniowym kursie przygotowawczym. Tam zaaklimatyzowali się oraz ćwiczyli używanie czekanów lodowych i chodzenie z rakami. Takie kursy cieszą się coraz większą popularnością. Przewodnicy twierdzą, że zauważają, że klienci są bardziej świadomi ryzyka. Nawet najbardziej doświadczeni wspinacze mieli problemy Ale tego lata warunki były tak niestabilne, że nawet doświadczeni alpiniści odczuwali trudy wspinaczki. Alpejskie organizacje ratownicze miały więcej pracy i zgłoszeń niż kiedykolwiek. Często znajdowali już tylko ciało wspinacza, który ginął przez osunięcie się kamieni kilka dni uznanych za stabilne. W samej prowincji Salzburg w Austrii odnotowano w tym roku 24 zgony w wysokich górach. – To więcej zgonów niż kiedykolwiek mieliśmy. Nawet dla najbardziej profesjonalnych wspinaczy warunki stały się bardzo trudne – mówi ratowniczka górska i treserka psów Maria Riedler. Niepisane zasady, które przez pokolenia zapewniały alpinistom bezpieczeństwo, już nie obowiązują. Przeprawa przez odcinek Grand Couloir Mont Blanc, czyli 30-sekundowe przejście przez niestabilne skały, była uważana za najbezpieczniejszą wczesnym rankiem. W lipcu tego roku głazy spadały tam przez całą dobę. – Zdecydowanie góry będą stawały się coraz bardziej niebezpieczne – mówi Pietro Picco, przewodnik, który dorastał u podnóża masywu Mont Blanc. Niektóre trasy nie są już do przejścia. W przypadku innych wzrósł wymagany poziom umiejętności, w wyniku czego przewodnicy przyjmują coraz mniejsze grupy. – Jeśli chcesz wspiąć się na szczyt, będziesz musiał być w 100 procentach gotowy na zmianę planów – mówi Picco. On i inni przewodnicy przewidują, że sezon wspinania się na szczyty takie jak Mont Blanc zakończy się w lipcu i być może ponownie rozpocznie się jeszcze przez kilka tygodni we wrześniu. Coraz częściej, gdy szczyt nie jest bezpieczny, wędrowcy będą musieli wybrać alternatywne zajęcia. Np. zdecydować się na jazdę na rowerze, wspinaczkę skałkową lub kanioning. Ludzie ciągle są nieświadomi W Courmayeur burmistrz Rota pracuje nad nowym zestawem piktogramów, które ostrzegałyby ludzi. Zazdrości burmistrzom nad włoskim wybrzeżem, gdzie jedna czerwona flaga trzyma turystów z dala od wody. Lodowiec wielkości połowy Polski roztapia się w błyskawicznym tempie. Co to oznacza dla poziomu mórz? Lodowiec zagłady, bo tak również jest nazywany, roztapia się w znacznie szybszym tempie, niż przewidywali to naukowcy. Nowe badania wykazały, że wkrótce może całkowicie zsunąć się do ... Peillex również chciałby, aby ryzyko zostało potraktowane poważniej. System alarmowy dla lodowca kosztował 7 milionów dolarów, ale gdy przypadkowo włączył się alarm spowodowany przez burzę, ewakuowano tylko około jedną piątą mieszkańców. – Po tych wszystkich wysiłkach na rzecz ochrony ludzi, nie robią ostatniego kroku, aby się chronić – mówi. Stoi przed dziesiątkami nowych domów zbudowanych w obszarze, gdzie lawina lodu i śniegu z 1892 roku była wyższa niż szczyt tsunami w Japonii w 2011 roku. Dziś zabiłaby nie 200, ale 2000 osób. – Musimy zrozumieć, że natura jest silniejsza od nas. I że to my musimy zmienić nasze postępowanie – dodaje Peillex.
Naukowcy się tego nie spodziewali. Pod antarktycznym lądolodem odkryto rzekę o długości 460 km
Rzeka płynie pod powierzchnią lądolodu w zachodniej części Antarktydy. Naukowcy twierdzą, że w jej obecność przyspiesza topnienie pokrywy lodowej.
W tym artykule: Dlaczego Antarktyda topnieje w tak szybkim tempie? Rzeki subglacjalne mają duży wpływ na lądolody i lodowce Wzrost poziomu mórz nawet o ponad 4 metry Od wielu lat naukowcy z całego świata biją na alarm. Antarktyda topnieje w zatrważającym tempie. Badania wykazują, że jeśli proces ten się nie zatrzyma, poziom mórz na Ziemi może podnieść się wkrótce nawet o kilkadziesiąt centymetrów. Eksperci twierdzą, że na zmiany klimatyczne i topnienie szczególnie narażone są lodowce Pine Island i Thwaites. Proces ablacji tego drugiego już dziś odpowiada za ok. 4% globalnego wzrostu poziomu mórz. Dlaczego Antarktyda topnieje w tak szybkim tempie? Topnienie Antarktydy to jednak problem bardzo złożony. Szczególnie narażona na ten proces jest jej zachodnia część. Eksperci zwracają uwagę na to, że w przeciwieństwie do wschodu, gdzie lądolód opiera się na górach, zachód za oparcie ma jedynie dno morskie. Oznacza to, że topnieje o wiele szybciej, ponieważ pod zachodni lądolód wpływa ciepła woda. A tej, wraz ze zmianami klimatu, jest coraz więcej. Teraz naukowcy z uniwersytetów w Wielkiej Brytanii, Belgii, Malezji oraz Kanady odkryli kolejny problem, który zagraża stabilności kontynentu, nazywanego czasem pustynią lodową. Badacze zidentyfikowali rzekę subglacjalną o długości 460 km. Uczeni twierdzą, że obecność rzeki sprawia, iż ta część Antarktydy może być dużo bardziej podatna na zmiany klimatu. Odkrycie zostało opublikowane na łamach czasopisma naukowego „Nature Geoscience”. Rzeki subglacjalne mają duży wpływ na lądolody i lodowce – Gdy po raz pierwszy odkryliśmy jeziora subglacjalne pod lądolodem Antarktyki, sądziliśmy, że są od siebie odizolowane. Teraz dopiero zaczynamy rozumieć, że pod powierzchnią tego kontynentu znajdują się całe systemy, które połączone są ze sobą rozległymi sieciami rzecznymi – twierdzi Marti Siegert, profesor z Instytutu Grantham w Imperial College London, który jest współautorem badania. Topnienie lodowców postępuje w rekordowym tempie. Spełniają się najgorsze scenariusze Zmiany klimatu są coraz bardziej widoczne i nie ulega wątpliwości, że będą także coraz dotkliwiej odczuwalne przez społeczeństwa i gospodarki na całym świecie. Skutkiem globalnego ociepl... Dotychczas eksperci podejrzewali tylko, że głęboko pod warstwą lodowców i lądolodu Antarktydy, kryją się sieci rzek lodowcowych. Do tej pory nie przeprowadzono jednak badań, które ujawniłyby dokładną skalę tego zjawiska. Subglacjalne systemy wodne chronione są przez pokrywę lodu, który znajduje się powyżej. Eksperci twierdzą jednak, że woda subglacjalna może pojawić się również poprzez topnienie u podstawy lądolodu. Badacze uważali jednak, że problem topnienia podstawy lądolodu nie dotyczy w dużym stopniu Antarktydy, gdyż na kontynencie tym jest wciąż relatywnie bardzo zimno. Najnowsze odkrycie pokazuje, że pogląd ten był błędny i naprawdę jest się czym martwić. Wzrost poziomu mórz nawet o ponad 4 metry To, co wydaje się najbardziej niepokojące, to potencjalne konsekwencje obecności rzeki subglacjalnej. Naukowcy twierdzą, że badany przez nich region zawiera wystarczającą ilość lodu, który w wypadku roztopienia może podnieść poziom mórz nawet o ponad 4 metry. Rzekę udało się odkryć dzięki nowoczesnym badaniom radarowym, które zostały przeprowadzone z powietrza. Dzięki temu naukowcy mieli możliwość „zajrzeć” pod powierzchnię lodu i stworzyć model hydrologiczny lądolodu. Badacze skupili się głównie na obszarze, który jest jeszcze w dużej mierze niezbadany. – Odkrycie tak dużego systemu rzecznego dowodzi, jak wciąż mało wiemy o Antarktydzie – przyznaje dr Christine Dow, współautorka badań z Uniwersytetu w Waterloo. Badaczka twierdzi, że do tej pory wiadomo było, iż niektóre regiony kontynentu topnieją dużo szybciej niż inne. – Odkryta rzeka może być brakującym ogniwem pasującym do całego schematu. Jej obecność powoduje przyspieszenie procesu ablacji – dodaje uczona. I zwraca uwagę, że tylko mając kompletną wiedzę o tym, jak i dlaczego Antarktyda topnieje, będziemy mogli przewidywać dalsze skutki globalnego ocieplenia i wzrostu poziomu mórz. – Rzeka, która płynie kilkaset kilometrów w gąd lądu, ma duży wpływ na całą Antarktydę. Musimy lepiej zrozumieć te mechanizmy, bo zrozumienie zjawisk zachodzących na tym kontynencie, to zrozumienie skutków dla całej planety - podsumowują autorzy. Źródło: Nature Geoscience Nasz ekspert Jakub Rybski Dziennikarz, miłośnik kina niezależnego, literatury, ramenu, gier wideo i dobrego rocka. Wcześniej związany z telewizją TVN24 i Canal +. Zawodowo nie boi się podejmować żadnego tematu, prywatnie bardzo zainteresowany polityką. Autor bloga na Instagramie "Mini Podróże".
Lodowiec wielkości połowy Polski roztapia się w błyskawicznym tempie. Co to oznacza dla poziomu mórz?
Lodowiec zagłady, bo tak również jest nazywany, roztapia się w znacznie szybszym tempie, niż przewidywali to naukowcy. Nowe badania wykazały, że wkrótce może całkowicie zsunąć się do oceanu. Czy mamy się czego obawiać?
W tym artykule: Thwaites cofa się w zaskakująco szybkim tempie Lodowiec zagłady jest bacznie monitorowany od kilkudziesięciu lat Thwaites utrzymuje się jedynie na „paznokciach” Lodowiec Thwaites to jeden z największych lodowców Antarktydy. Jego długość wynosi 120 kilometrów, a powierzchnia to ok. 170 tysięcy km2. To oznacza, że odpowiada niemalże połowie naszego kraju. Od wielu lat lodowiec jest czujnie monitorowany przez naukowców, ponieważ jego potencjalne roztopienie może doprowadzić do znacznego wzrostu poziomu mórz na świecie. Thwaites cofa się w zaskakująco szybkim tempie Najnowsze badania wykazały, że w ciągu ostatnich trzech dekad tempo zsuwania się lodowca Thwaites do oceanu jest dwukrotnie większe, niż dotychczas przewidywano. Co ważne, już teraz topnienie lodowca odpowiada za 4-procentowy wzrost poziomu mórz na całym świecie. Co to zatem oznacza? W tym tygodniu na łamach czasopisma naukowego „Nature Geoscience” ukazał się artykuł, w którym naukowcy szczegółowo opisali proces topnienia lodowca. Badacze przeanalizowali historię Thwaites z ostatnich dwustu lat i odkryli, że pewnym momencie nastąpił bardzo szybki proces regresji, czyli cofania się lodowca. Lodowiec zagłady jest bacznie monitorowany od kilkudziesięciu lat Czoło lodowca oderwało się od grzbietu dna morskiego i obecnie tempo regresji jest dwukrotnie większe, niż wynikało to z badań z lat 2011–2019. W tym momencie wynosi on ponad 2 kilometry rocznie. – Nasze badania sugerują, że impulsy bardzo szybkiego cofania się pojawiły się w prawdopodobnie jeszcze w połowie XX wieku – twierdzi główny autor badania Alastair Graham z Uniwersytetu Południowej Florydy. Topniejące lodowce to nasz wspólny problem. Jakie są powody i skutki topnienia lodowców? Topniejące lodowce to jedna z oznak postępującego globalnego ocieplenia. Jak wygląda skala problemu? W latach 80. naukowcy odkryli, że skoro lodowiec jest osadzony na dnie morza, a nie na suchym lądzie, ciepłe prądy oceaniczne mogą topić go także od spodu. Dopiero w XXI wieku naukowcy zauważyli, jak szybko Thwaites się zsuwa. W badaniach z 2001 roku wykazano, że Thwaites cofał się w tempie 1 kilometra rocznie. Dziewiętnaście lat później naukowcy odkryli, że ciepła woda znacznie roztapia czoło lodowca, powodując znaczne pęknięcia i szczeliny. Przypomnijmy, że w 2014 roku przewidywano, że Thwaites może zawalić się dopiero w ciągu dopiero 200–1000 lat. Thwaites utrzymuje się jedynie na „paznokciach” – Lodowiec Thwaites utrzymuje się dziś zaledwie na „paznokciach” i spodziewamy się, że wkrótce może czekać nas bardzo dużo zmian w krótkim czasie. Już nawet mały kopniak mógłby wywołać niepożądaną reakcję – mówi Robert Larter, geofizyk morski i jeden z autorów badania. – Badania wykazały, że lodowiec szelfowy, który po stronie wschodniej utrzymuje lodowiec Thwaites, może całkowicie pęknąć w ciągu nawet 5 lat. Autorzy twierdzą, że dane satelitarne pokazują, jak duże już teraz są pęknięcia. Jeżeli dojdzie do takiej sytuacji, to „lodowiec zagłady” zacznie zsuwać się do oceanu w błyskawicznym tempie. Zsuwanie się lodowca mogłoby również wpłynąć na sytuację innych lodowców Antarktydy. W najgorszym scenariuszu do oceanów dostałoby się wówczas jeszcze więcej lodu, a wówczas poziom mórz na całym świecie podniósłby się gwałtownie. Eksperci mówią tutaj nawet o kilkudziesięciocentymetrowym wzroście. Naukowcy zgodnie przyznają, że wkrótce może czekać nas katastrofa. Oznacza to, że mogą nas czekać coraz częstsze powodzie, wzrost ekstremalnych zjawisk klimatycznych, a nawet spadek w dostępności wody pitnej. Ponadto lodowce są siedliskiem dla wielu gatunków zwierząt, które mogą wyginąć. W najbliższych miesiącach i latach planowana jest dalsza analiza sytuacji lodowca. Źródło: Nature Geoscience Nasz ekspert Jakub Rybski Dziennikarz, miłośnik kina niezależnego, literatury, ramenu, gier wideo i dobrego rocka. Wcześniej związany z telewizją TVN24 i Canal +. Zawodowo nie boi się podejmować żadnego tematu, prywatnie bardzo zainteresowany polityką. Autor bloga na Instagramie "Mini Podróże".
Fiordy – gdzie je znajdziemy i jak powstają? Najważniejsze informacje i ciekawostki o fiordach
Fiordy kojarzą nam się głównie z Norwegią, ale te zatoki pochodzenia lodowcowego występują tak naprawdę na całym świecie. Sprawdź, gdzie jeszcze znajdują się fiordy?
W tym artykule: Co to są fiordy? Jakie są najpiękniejsze fiordy Norwegii? Gdzie na świecie znajdziemy fiordy? Co oznacza słowo „fiord"? Największe fiordy na świecie Kiedy słyszymy o Norwegii, jedną z pierwszych rzeczy, która przychodzi nam na myśl, są fiordy. Te polodowcowe zatoki są niewątpliwie nieodłącznym elementem tego skandynawskiego kraju. Skojarzenie to jest uzasadnione i ma swoje potwierdzenie w liczbach. To właśnie w Norwegii znajdziemy ponad 1730 fiordów, z czego niektóre należą do największych i najgłębszych na świecie. Co ciekawe, linia brzegowa Norwegii ma długość ok. 29 000 km i jej większą część zajmują właśnie fiordy. Tylko na odcinku 2500 km nie znajdziemy tych polodowcowych zatok. Co to są fiordy? Wyglądają majestatycznie i przepięknie, ale czym właściwie są? Otóż fiord jest rodzajem głębokiej, długiej i wąskiej zatoki, która wcina się w głąb lądu. Charakteryzują je strome zbocza lub klify, które zostały utworzone przez lodowce. Powstały podczas ostatniego plejstoceńskiego zlodowacenia ponad 12000 lat temu. Norweskie fiordy jeszcze bardziej w zasięgu ręki. Wkrótce otwarcie nowej atrakcji turystycznej W regionie Sogn og Fjordane, znanym z najdłuższego i najbardziej znanego fiordu Norwegii - Sognefjord, zostanie otwarta nowa atrakcja turystyczna. Od 20 maja 2017 roku na turkusowe wody i skalne... Ich kształt zawdzięczamy lodowcom, które sukcesywnie pogłębiały i żłobiły ląd. Dno doliny przypomina kształtem literę U. Jest ono bardzo płaskie, a jej zbocza są niezwykle strome. Dolina z czasem została zalana wodami oceanu, którego poziom wzrósł na skutek roztapiających się lodowców. Co ważne, fiordy, które widzimy to zaledwie jedna trzecia ich głębokości. W rzeczywistości są one dużo głębsze. Jakie są najpiękniejsze fiordy Norwegii? Jest w czym wybierać, ponieważ to tam znajduje się najwięcej fiordów na całym świecie. Norwegia na każdym kroku przypomina kadry z popularnego serialu „Wikingowie”. Znajdziemy tam zarówno olbrzymie i spektakularne zatoki, jak i niewielkie, czasem zapomniane, lecz równie piękne fiordy. Na szczególną uwagę na pewno zasługują Geirangerfjord i Nærøyfjorden. Obydwa zostały wpisane na listę światowego dziedzictwa UNESCO w 2005 roku. Ten pierwszy znajduje się w południowo-zachodniej Norwegii, w pobliżu miast Stranda, Geiranger i Hellesylt. Ma długość 15 kilometrów i otoczony jest skalistymi zboczami, po których spływają liczne wodospady. Na wzgórzach natomiast znajdziemy stare i opuszczone farmy. Wszystko to sprawia, że można się poczuć tam, jak w nordyckiej baśni. Norweski przepis na szczęśliwe życie. Poznajcie filozofię „friluftsliv” Życie na świeżym powietrzu jest dla Norwegów jedną z największych wartości. Czy friluftsliv sprawdzi się w innych miejscach świata? Kluczem jest zrozumienie zrozumienie natury i traktowani... Nærøyfjorden również położony jest w południowo-zachodniej części kraju, w gminie Aurland. Jest o 3 kilometry dłuższy od Geirangerfjord. Na zachodnim brzegu fiordu znajduje się maleńka miejscowość Bakka, w której znajduje się zabytkowy kościół z 1859 roku. Kolejnym fiordem, który koniecznie trzeba zobaczyć, jest Sognefjorden. To drugi co do długości fiord na świecie i najdłuższy w Norwegii i Europie. Zaczyna się ok. 72 km na północ od miasta Bergen i ciągnie się 203 km w głąb lądu, aż do wsi Skjolden. W okolicach fiordu jest co zwiedzać, znajduje się tam bowiem m.in. najstarszy norweski kościół, wieś Wikingów i dolina Aurlandsdalen, która zwana jest czasem norweskim Wielkim Kanionem. Kolejny przepięknym fiordem jest Hardangerdfjord. Jest to drugi pod względem wielkości fiord w Norwegii i piąty najdłuższy na świecie. Znajduje się w hrabstwie Vestland i rozciąga się 179 kilometrów od Oceanu Atlantyckiego wzdłuż płaskowyżu Hardangervidda. Co ciekawe, miejsce to jest istnym rajem dla rowerzystów. Wokół jest bardzo dużo ścieżek, które prowadzą do urokliwych wiosek, skalnych zatok i przepięknym wodospadów. Nie tylko zima. Norwegia dla zimno i ciepłolubnych Pogoda w Norwegii przywodzi na myśl grube czapki, swetry, zalegający śnieg i sople zwisające z dachu. Wyobrażenie o bardzo surowym klimacie zniechęca wiele osób, które chciałyby na własne... Ostatnim, lecz nie mniej ciekawym fiordem, który warto odwiedzić, jest Lysefjorden. W porównaniu do poprzednich dwóch, ten jest bardzo skromny. Ma zaledwie 42 km długości. To, co go jednak najbardziej wyróżnia, to malownicze widoki i krajobrazy, które przyciągają wielu turystów z kraju i całego świata. Ukształtowanie terenu okolic fiordu są mało przyjazne dla ludzi i przez to słabo zaludnione. Zbocza klifów są zbyt strome do jazdy samochodem, dlatego głównym środkiem transportu są tam łodzie. Ta dziewiczość jednak nadaje temu miejscu niezwykłego uroku. Gdzie na świecie znajdziemy fiordy? Jednak nie zapominajmy, że fiordy to nie tylko Norwegia. Te malownicze krajobrazy możemy zobaczyć w wielu innych miejscach na Ziemi. Tak, w Norwegii jest ich najwięcej, ale np. w Grenlandii znajduje się najdłuższy na świecie fiord – Kangertittivaq (Scoresby Sund). Położony jest we wschodniej części wyspy i ma 350 km długości. Gdzie jeszcze możemy znaleźć zjawiskowe fiordy? To między innymi: Alaska Antarktyda Kolumbia Brytyjska Chile Dania Niemcy Grenlandia Wyspy Owcze Islania Irlandia Kamczatka Labrador Nowa Zelandia Rosja Wielka Brytania Co oznacza słowo „fiord"? Nazwa „fiord” pochodzi od norweskiego słowa „fjrðr”. Jest ono pochodzenia staronordyckieckiego rzeczownika, który oznacza „akwen podobny do jeziora” oraz jest blisko spokrewnione z innym nordyckim rzeczownikiem „ferð”, który ma różne znaczenia m.in. przepływ, przeprawa czy przejście. Norwegia widziana z kajaka. Dzięki tym zdjęciom poczujecie, jakbyście tam byli! - National Geographic Świetny pomysł Polaka (i realizacja). Ta skandynawska nazwa jest również źródłem dla bliskoznacznych germańskich słów np. szwedzki „ fjärd” (wąska zatoka morska powstała przez zalanie doliny lodowcowej) czy szkocki „ firth” (szkockie określenie pewnego rodzaju morskiej zatoki) oraz angielskie słowo „ford”, które oznacza bród, miejsce, w którym można przeprawić rzekę, ze względu na płytki odcinek koryta rzecznego. Od norweskiego fiordu pochodzi również inne angielskie słowo „fare”, które oznacza przejazd oraz „ferry”, czyli po prostu prom. Największe fiordy na świecie Jeżeli rozpatrujemy fiordy w kontekście wielkości, należy rozróżnić dwie wartości: głębokość i długość. Wspomnieliśmy już, że najdłuższymi fiordami na świecie są kolejno: Kangertittivaq (350 km), Sognefjorden (203 km) i Hardangerfjord (179 km), który zamyka podium. Z kolei czwarty najdłuższy fiord świata również znajduje się w Grenlandii. To Independence Fjord, który położony jest u północno-wschodnich wybrzeży wyspy. Wcina się w ląd na długość ok. 200 km. Znajduje się na obszarze Parku Narodowego Grenlandii. Na piątym miejscu z kolei jest rosyjski Matoczkin Szar o długości ok. 125 km. To cieśnina, która oddziela od siebie dwie główne wyspy archipelagu Nowej Ziemi – Wyspę Północną i Wyspę Południową. Fiord łączy Morze Barentsa z Morzem Karskim. Są na świecie również fiordy, które mogą poszczycić się spektakularną głębokością. Najgłębszym fiordem na świecie jest antarktyczny Skelton Inlet, który ma 1933 metry. Co ciekawe, drugim najgłębszym fiordem jest również najdłuższy na świecie Kangertittivaq. Ma 1450 metrów głębokości. Trzecie miejsce należy do norweskiego Sognefjorden, gdzie pomiary wykazały nawet 1308 metrów.
W azjatyckim lodowcu odkryto nieznane wcześniej mikroorganizmy. Eksperci ostrzegają, że mogą wywołać nową pandemię
Zmiany klimatyczne powodują, że coraz częściej i coraz szybciej lodowce na świecie topnieją. W niektórych znajdują się mikroorganizmy, które mogą być niebezpieczne dla człowieka. Co się stanie, gdy wydostaną się z lodu?
W tym artykule: Po raz pierwszy dokonano sekwencjonowania mikroorganizmów z lodowców Drobnoustroje uwięzione w lodowcu były w większości nieznane Zmiany klimatyczne powodują topnienie lodowców, z których mogą wydostać się niebezpieczne wirusy i bakterie Za najnowsze odkrycie odpowiadają naukowcy z Chińskiej Akademii Nauk. Badacze pobrali próbki z 21 lodowców, które znajdują się na Wyżynie Tybetańskiej. To wyżyna, która leży w Azji Centralnej, głównie na terytorium Chin. Podczas analizy uczeni odkryli obecność ponad 900 mikrobów, których nigdy wcześniej nie znano. Po raz pierwszy dokonano sekwencjonowania mikroorganizmów z lodowców Po wykryciu drobnoustrojów naukowcy postanowili zsekwencjonować ich DNA. Następnie udało im się skatalogować informację genetyczną o poszczególnych mikrobach. Spis ten nazwano TG2G. Co ciekawe, to pierwszy raz w historii, kiedy stworzono sekwencje mikroorganizmów, które pochodzą z lodowca. Badacze odkrycie opisali na łamach czasopisma naukowego „Nature Biotechnology”. Topniejące lodowce mogą uwolnić nieznane bakterie i radioaktywne związki Amerykanie z centrum badawczego Camp Century na Grenlandii pozbywali się odpadów radioaktywnych, które zostały pod warstwą lodu. Nikt nie spodziewał się, że tak szybko zaczną stanowić zag... Chińscy uczeni opisują, że wśród łącznie 968 mikroorganizmów większość stanowiły bakterie. Naukowcom udało się jednak zidentyfikować również różne rodzaje glonów i grzybów oraz archeony, czyli drobne jednokomórkowce, które zaliczamy do prokariontów. Drobnoustroje uwięzione w lodowcu były w większości nieznane Tym, co najbardziej zaskoczyło odkrywców, był fakt, że większość mikrobów była całkowicie nieznana nauce. – W lodowcach warunki środowiskowe są niezwykle ekstremalne. Temperatury są bardzo niskie, a poziom promieniowania słonecznego wysoki. Regularnie dochodzi do zamrożenia i rozmrażania powierzchni lodu – piszą w artykule naukowcy. Oto największa bakteria, jaką naukowcy znaleźli na Ziemi. Zgadniesz, ile mierzy? W karaibskich lasach namorzynowych kryje się bakteria gigant. Jej dokładne badanie zakwestionowało naszą wiedzę o organizmach jednokomórkowych, ich rozmiarach i sposobach rozmnażania. <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/naukowcy-znalezli-najwieksza-bakterie-na-ziemi-zgadniesz-ile-mierzy-fot-jean-marie-volland-9ce8283.jpeg" width="938" height="380" alt="Naukowcy znaleźli największą bakterię na Ziemi. Zgadniesz, ile mierzy? (fot. Jean-Marie Volland)" title="Naukowcy znaleźli największą bakterię na Ziemi. Zgadniesz, ile mierzy? (fot. Jean-Marie Volland)" /> – To wszystko sprawia, że organizmy mogą przeżyć w tych warunkach wiele lat, a życie to niekiedy jest bardzo zróżnicowane – dodają. Badacze nie są jednak pewni, ile lat mogą mieć najstarsze spośród odnalezionych mikrobów. Od kilkudziesięciu lat naukowcy obserwują tendencję coraz szybszego topnienia lodowców. Co więcej, najnowsze modele klimatyczne wskazują, że do połowy XXI wieku wiele z nich utraci znaczną część swojej powierzchni. A co za tym idzie, uwolnią się z nich nie tylko olbrzymie objętości wody, ale również mikroby uwięzione od setek, a nawet tysięcy lat. Zmiany klimatyczne powodują topnienie lodowców, z których mogą wydostać się niebezpieczne wirusy i bakterie Autorzy odkrycia podkreślają, że ze względu na zmiany klimatyczne szanse, że niebezpieczne mikroorganizmy wydostaną się na powierzchnię Ziemi i wywołają nowe, nieznane wcześniej choroby, są coraz większe – Uwięzione w lodzie chorobotwórcze mikroby mogą doprowadzić do nowej epidemii lub pandemii – podkreślają badacze. Pod ziemią jest cały nowy świat. "Dookoła są niesamowite i niespodziewanie niecodzienne organizmy" Naukowcy odkryli ogromne ilości bakterii, które funkcjonują na granicy życia i śmierci. Mikroorganizmy żyją bardzo głęboko pod ziemią, a ich odkrycie zmienia sposób patrzenia nauki na ca... Żeby zwiększać nasze szanse na powstrzymanie negatywnych skutków ubocznych procesów topnienia lodowców, warto dowiedzieć się, z jakimi drobnoustrojami możemy mieć do czynienia. Wstępna analiza naukowców z Chińskiej Akademii Nauk wykazała, że wśród mikrobów znajduje się ok. 27 tysięcy czynników wirulencji. Ta nazwa odnosi się do zdolności wniknięcia, namnożenia się oraz uszkodzenia tkanek zainfekowanego organizmu. Co więcej, o prawie połowie nie ma danych, jak groźne dla człowieka mogą być. Naukowcy ostrzegają również, że pomimo tego, iż nieznana jest żywotność poszczególnych nowych mikrobów, to nawet jeśli umrą zaraz po wydostaniu się z lodu, mają zdolność np. do wymiany swojego DNA z innymi wirusami. Uczeni twierdzą, że taka interakcja również może być szkodliwa. W jej efekcie mogą bowiem powstać nowe patogeny. Źródło: Nature Biotechnology
Topniejące lodowce to nasz wspólny problem. Jakie są powody i skutki topnienia lodowców?
Topniejące lodowce to jedna z oznak postępującego globalnego ocieplenia. Jak wygląda skala problemu?
W tym artykule: Dlaczego topnieją lodowce? Skutki topnienia lodowców Co skrywają topniejące lodowce? Topnienie lodowca na Antarktydzie Jak zatrzymać topniejące lodowce? Topniejące lodowce w górach Topniejące lodowce wywołują falę konsekwencji przyrodniczych na całym świecie. Przede wszystkim zwierzęta zamieszkujące bieguny północny i południowy tracą środowiska naturalne. Część z nich już jest zmuszona do migracji, a to zaburza utrwalane przez wieki łańcuchy pokarmowe. Topnienie lodowców przyczynia się też do podnoszenia się poziomu mórz. To z kolei zwiększa erozję wybrzeży. Co więcej, podnoszące się temperatury powietrza i oceanów powodują częstsze i intensywniejsze sztormy przybrzeżne, w tym huragany i tajfuny. Obecnie pokrywa lodowa Grenlandii znika cztery razy szybciej niż w 2003 r. i już odpowiada za 20% obecnego wzrostu poziomu morza. Dlaczego topnieją lodowce? Od początku XX wieku wiele lodowców na całym świecie gwałtownie topnieje. Eksperci wskazują, że ogromny wpływ na to niepokojące zjawisko ma działalność człowieka. Od czasu rewolucji przemysłowej emisje dwutlenku węgla i innych gazów cieplarnianych podniosły temperatury na biegunach. Nawet jeśli znacznie ograniczymy emisje w nadchodzących dziesięcioleciach, ponad jedna trzecia pozostałych lodowców na świecie stopi się przed rokiem 2100. Jeśli chodzi o lód morski, 95% najstarszego i najgrubszego lodu w Arktyce już zniknęło. Obecne tempo, w jakim postępują zmiany klimatu, jeszcze bardziej przyspiesza topnienie lodowców. Naukowcy przewidują, że jeśli emisje będą coraz wyższe, a temperatury oceanów i powietrza będą nadal gwałtownie rosły, Arktyka może być wolna od lodu już latem 2040 r. To właśnie stężenie atmosferyczne dwutlenku węgla i innych gazów cieplarnianych (GHG) wytwarzanych przez przemysł, transport, wylesianie i spalanie paliw kopalnych, między innymi przez działalność człowieka, ogrzewa planetę i ma największy wpływ na topnienie lodowców. Patagonia rośnie o 4 cm rocznie. To efekt szybkiego topnienia pola lodowego. Co to oznacza dla świata? Badania sejsmiczne wykazały, że proces wypiętrzania w Patagonii nabrał gwałtownie szybkiego tempa. Wszystko dlatego, że pole lodowe topnieje w tempie dużo szybszym niż dotychczas szacowano. Skutki topnienia lodowców Wraz z topnieniem lodu morskiego i lodowców, prądy oceaniczne będą się ocieplać, co z kolei zakłóci wzorce pogodowe na całym świecie. Szczególnie odczują to branże opierające się na rybołówstwie. To dlatego, że cieplejsze wody zmienią miejsce i czas tarła ryb. Kolejnym zmartwieniem będą coraz częstsze powodzie. Nadbrzeżne miasta już teraz przygotowują strategie radzenia sobie z podtopieniami. Problem ten dotyczy nie tylko wysp, ale też między innymi Trójmiasta. Z danych Polskiej Akademii Nauk wynika, że za 100 lat centrum Gdańska może zostać zalane. Wśród innych skutków wymienia się również: Coraz bardziej ekstremalne zjawiska pogodowe na całym świecie; Wyginięcie wielu gatunków, gdyż lodowce są naturalnym siedliskiem wielu zwierząt, zarówno lądowych, jak i wodnych; Spadek dostępności wody pitnej. NASA zakończyła 6-letnią misję na Grenlandii. Co nowego wiemy o topnieniu lodowców? Nie wszystkie modele klimatyczne uwzględniają jeden z najważniejszych czynników przyspieszających topnienie lodowców, czyli ciepłą wodą oceaniczną. Misja NASA rzuca nowe światło na zmia... Co skrywają topniejące lodowce? Topniejące lodowce mogą uwolnić nieznane bakterie i toksyczne związki. Niedawne badania wykazały, że lody „są bogate” między innymi w rtęć i arsen. Jak to wytłumaczyć? Od czasu rozpoczęcia testów jądrowych w latach 50. ubiegłego wieku, szkodliwe odpady wyrzucano właśnie w Arktyce. Inwazyjna działalność człowieka jest widoczna gołym okiem na Wyspie Zwodniczej u wybrzeży Antarktydy. Opustoszałe miejsce nazywa się „polarnymi Pompejami”. Do dziś stoją tam chaty, silosy, elementy maszyn czy widoczne z daleka kotły grzewcze. Z kolei topniejące norweskie lodowce odkrywają skarby pozostawione przez wikingów. Po stopnieniu pokrywy lodowej lodowca Lendbreen, pracujący na miejscu archeolodzy dokonali wielu ciekawych odkryć. Jedno z ich znalezisk to doskonale zachowana drewniana skrzyneczka z przymocowanymi skórzanymi pasami. Datowanie radiowęglowe wykazało, że przedmiot ma około 500 lat. Topnienie lodowca na Antarktydzie Topniejące lodowce niepokoją naukowców. Największe obawy wywołuje tak zwany Lodowiec Zagłady. Komitet Doradczy ds. Nazw Antarktycznych nazwał lodowiec imieniem Fredrika T. Thwaitesa (1883–1961), geologa lodowcowego, geomorfologa i emerytowanego profesora Uniwersytetu Wisconsin–Madison. Jego ojcem był historyk Reuben Gold Thwaites. Lodowiec znajduje się na Antarktydzie i jest jednym z największych lodowców tego kontynentu. Jego długość to 120 km. Badania z wykorzystaniem pomiarów satelitarnych i modeli komputerowych przeprowadzone na Uniwersytecie Waszyngtońskim w 2014 r., przewidują, że lodowiec Thwaites będzie stopniowo topniał. Doprowadzi to do jego nieodwracalnego zawalenia się w ciągu najbliższych 200–1000 lat. Według najnowszych badań prehistorycznych osadów morskich prognozy są jeszcze mniej optymistyczne. Thwaites topnieje w najszybszym tempie od ponad 5 tysięcy lat. To podnosi ryzyko katastrofalnego wzrostu poziomu mórz. Odkrycie naukowców zostało opisane na łamach czasopisma „Nature Geoscience”. Nepal planuje przenieść bazę pod Mount Everest. Lodowiec topnieje i na miejscu robi się niebezpiecznie Droga na Mount Everest prowadzi przez bazy obozowe. Jedna z nich musi zostać przeniesiona niżej. Powód? Zmiany klimatu. Jak zatrzymać topniejące lodowce? Podsumowując, lodowce to jedne z najważniejszych źródeł wody pitnej dla ludzi. Dodatkowo zapobiegają przegrzaniu naszej planetu, czyli najgorszemu scenariuszowi globalnego ocieplenia. Półkula północna jest bardziej podatna na wpływ zmian klimatycznych spowodowanych przez człowieka. Najlepszym sposobem zapobiegania topnienia lodowców i pogłębiania zmian klimatu jest podjęcie działań w celu zmniejszenia śladu węglowego na osobę. To zadanie w głównej mierze dla przemysłu. Jednak indywidualne działania również mają ogromne znaczenie. O czym pamiętać? Oto podstawowe kroki: rozsądne zużycie prądu i wody, zmiana paliw kopalnych na energię wiatrową lub słoneczną, korzystanie z transportu publicznego lub roweru, recykling odpadów, szerzenie wiedzy na temat roli lodowców w regulowaniu klimatu. Topniejące lodowce w górach Naukowcy monitorują topniejące lodowce nie tylko na biegunach północnych i południowym, ale też w górach, w tym w Himalajach. Na początku 2022 r. badacze z Uniwersytetu Maine odkryli, że lodowiec South Col (Mount Everest) stracił ponad 54 m grubości w ciągu ostatnich 25 lat. W ciągu ostatnich czterech dekad pokrywy lodowe w Himalajach topniały 10 razy szybciej niż w ciągu poprzednich siedmiu stuleci. Jak wynika z badań opublikowanych w czasopiśmie „Scientific Reports”, topnienie górskich lodowców zagraża rolnictwu i dostawom wody dla milionów ludzi w Azji Południowej. Tu również naukowcy są zgodni co do przyczyny niepojącego tempa topnienia. Winni są ludzie przyspieszający globalne ocieplenie.
Makabryczne zwyczaje arktycznych gąbek. Żerują na padlinie sprzed 3 tysięcy lat
Gąbki arktyczne zamieszkują podwodną górę ukrytą w wodach Oceanu Arktycznego. Naukowcy z Instytutu Maxa Plancka sprawdzili, jak to możliwe, że w tak surowych warunkach mogą dorastać do ogromnych rozmiarów i z powodzeniem się rozmnażać. Odkryli, że gąbki arktyczne skrywają pewną makabryczną tajemnicę.
W tym artykule: Gąbki arktyczne mogą przetrwać w trudnych warunkach Gąbki arktyczne żywią się padliną sprzed 2 tys. lat Gąbki arktyczne w symbiozie z bakterią Na gąbki arktyczne naukowcy natrafili, badając obszar zwany Grzbietem Langsetha. Grzbiet to rodzaj podwodnej oceanicznej góry powstałej ze skały wulkanicznej. Szczyt Langsetha znajduje się ok. 500–600 metrów pod powierzchnią Oceanu Arktycznego, gdzie temperatura wody tylko nieznacznie przekracza zero stopni Celsjusza. Na tych podwodnych zimnych zboczach naukowcy znaleźli tysiące gąbek zamieszkujących obszar powierzchni 15 km2. Uwagę badaczy zwróciła nie tylko liczebność populacji, lecz także fakt, że niektóre z nich osiągnęły naprawdę imponujące rozmiary, dorastając do metra średnicy. Co więcej, wiele gąbek aktywnie się rozmnażało, wykazując „znaczne pączkowanie”. Takie zachowanie gąbek w zimnym środowisku zaskoczyło naukowców. Postanowili więc sprawdzić, co stoi za ich „sukcesem przetrwania”. Jakie organizmy kryją się głębinach? Nie znamy ponad połowy form życia w oceanach Dna oceanów pokrywa wiele mikrosiedlisk. Wciąż nie do końca wiemy, co w nich mieszka. Gąbki arktyczne mogą przetrwać w trudnych warunkach Naukowcy wykorzystali sieć kamer i czujników o nazwie Ocean Floor Observation and Batymetry System do nagrywania, fotografowania gąbek arktycznych oraz pozyskania innych danych nt. populacji. W badaniach pomógł też zdalnie sterowany robot nurkujący – Nered Under-Ice. Z jego pomocą badacze zdołali pobrać próbki tkanek gąbek oraz próbki ich otoczenia, w tym wody i podłoża. – Główne pytanie, jakie sobie stawialiśmy, brzmiało: w jaki sposób taka społeczność może przetrwać w tym trudnym obszarze? Postawiliśmy hipotezę, że gąbki mogły wykorzystywać lokalne źródło pożywienia – mówi główna autorka badania Teresa Morganti, mikrobiolożka z Instytutu Maxa Plancka w Bremie. Większość znanych populacji gąbek żyje w okolicy tzw. kominów hydrotermalnych. To szczeliny w powierzchni skorupy ziemskiej, przez które wydostaje się ciepła woda geotermalna. Kominy zapewniają ciepło i składniki odżywcze niezbędne do przeżycia. Jednak na Grzbiecie Langsetha ich aktywność ustała tysiące lat temu. Nie ma też silnych prądów oceanicznych, które mogłyby przynosić pokarm dla gąbek z innych rejonów. Czym więc się żywią? Tak wygląda dno Oceanu Spokojnego. Zobacz świat niedostępny dla każdego [GALERIA] Tam pod wodą, w krętych korytarzach rafy, trwa wielobarwny festiwal. To świat niedostępny dla każdego. Chcesz do niego zajrzeć? Gąbki arktyczne żywią się padliną sprzed 2 tys. lat Badania próbek dostarczonych przez robota głębinowego wykazały, że gąbki arktyczne odkryły obfite i bogate w składniki odżywcze źródło pożywienia. To cmentarzysko wymarłych przed setkami lat podwodnych stworzeń, głównie rurkoczułkowców i małży. W próbkach podłoża naukowcy odkryli gęstą biomasę złożoną głównie z białkowo-chitynowych rurek, w których żyły rurkoczułkowce. Autorzy twierdzą, że zwierzęta wymarły, gdy ustała aktywność wulkaniczna napędzająca działanie miejscowych kominów hydrotermalnych. Miało to miejsce ok. 2000–3000 lat temu. Co ciekawe, ślady pozostawione przez gąbki arktyczne na już skamieniałych i opróżnionych „cmentarzyskach” sugerują, że żerują w tym miejscu od setek lat. Wiele zbadanych gąbek liczy ponad 300 lat. Zwierzęta morskie zaczęły pływać w kółko. Naukowcy nie wiedzą dlaczego Wieloryby, rekiny, pingwiny i żółwie zaczęły kręcić podwodne kółka, i zdaniem międzynarodowych ekspertów, w sumie nie wiadomo, dlaczego to robią. Gąbki arktyczne w symbiozie z bakterią Jak to możliwe, że gąbki arktyczne przeżyły setki lat żywiąc się resztkami sprzed tysięcy lat? Po pierwsze niskie temperatury zachowały pozostałości padłych zwierząt w dobrym stanie, nie pozwalając im zamienić się w skamieniałość, ani ulec rozkładowi. Po drugie gąbki mają wyjątkowo wolne tempo metabolizmu, więc nawet niewielka ilość pożywienia wystarcza im na długi czas. Po trzecie i najważniejsze, gąbki arktyczne mogą liczyć na pomoc symbiotycznych bakterii z gromady Chloroflexi. Autorzy badania uważają, że te właśnie bakterie odgrywają najważniejszą rolę w trawieniu starożytnych szczątków i pozyskiwaniu z nich rozpuszczonej materii organicznej, która utrzymuje gąbki w dobrej kondycji. Choć gąbki arktyczne mogłyby ucztować na zwłokach swoich przodków co najmniej kolejne 300 lat, to najprawdopodobniej nie będzie im dane przetrwać tak długo. Zmiany klimatyczne mogą bowiem doprowadzić do ich wymarcia. Powierzchnia oceanu nad Grzbietem Langsetha jest zwykle pokryta warstwą lodu, jednak na skutek globalnego ocieplenia lód topnieje, a do wody dostaje się więcej składników odżywczych. To z kolei może przyciągnąć w ten rejon inne gatunki morskie, które zniszczą lub wyprą gąbki. Źródło: Nature Communications.
Topniejące lodowce mogą uwolnić nieznane bakterie i radioaktywne związki
Amerykanie z centrum badawczego Camp Century na Grenlandii pozbywali się odpadów radioaktywnych, które zostały pod warstwą lodu. Nikt nie spodziewał się, że tak szybko zaczną stanowić zagrożenie dla świata.
W tym artykule: Radioaktywne odpady i bakterie w lodowcach Realne zagrożenie dla świata Zmiany klimatyczne w różnym stopniu dotykają całego świata. Oprócz oczywistych zagrożeń, takich jak pożary czy zalania nadmorskich miast, naukowcy wskazują na inne ryzyko. Topniejące lody Arktyki mogą uwolnić niebezpieczne chemikalia i materiały radioaktywne pochodzące z czasów zimnej wojny. Coraz szybciej znikająca wieczna zmarzlina może też „odbezpieczyć” zamrożone tysiące lat temu wirusy i bakterie. Współcześni ludzie nie znają tego typu drobnoustrojów, co oznacza, że najprawdopodobniej są one odporne na antybiotyki. Linie lotnicze chcą osiągnąć zerową emisję CO2 do 2050 r. Nie wszyscy przewoźnicy byli na „tak” Osiągnięcie postanowionego celu będzie wymagało współpracy nie tylko całej branży, ale także rządów państw. Radioaktywne odpady i bakterie w lodowcach Autorzy badań przeanalizowali setki prac swoich poprzedników. Dzięki temu mogli skatalogować zagrożenia mikrobiologiczne w topniejącej Arktyce. Okazało się, że lody „są bogate” między innymi w rtęć i arsen. Jak to możliwe? Od czasu rozpoczęcia testów jądrowych w latach 50. ubiegłego wieku, szkodliwe odpady wyrzucano właśnie w Arktyce. Wysoki poziom odpadów radioaktywnych w glebie i wiecznej zmarzlinie to pozostałości po zimnej wojnie między Stanami Zjednoczonymi i Związkiem Radzieckim. W latach 1959-1991 Związek Radziecki dokonał serii detonacji na archipelagu Nowaja Ziemia, wówczas uwolniono 265 megaton energii jądrowej. Rosjanie zatopili też ponad 100 wycofanych z użycia atomowych okrętów podwodnych – wyrzucony wtedy radioaktywny pluton i cez do dziś można wykryć w lodowcach. Amerykanie z centrum badawczego Camp Century na Grenlandii pozbywali się odpadów radioaktywnych, które zostały pod warstwą lodu. Nikt nie spodziewał się, że tak szybko zaczną stanowić zagrożenie. Po rozbiciu się amerykańskiego bombowca na Grenlandii w 1968 r. w pokrywie lodowej zostały kolejne związki uranu i plutonu. Tajemniczy trójkąt na Babiej Górze. Fotograf uwiecznił niecodzienny widok Na szlakach warto mieć oczy szeroko otwarte. Oprócz malowniczych widoków możemy dostrzec również ciekawe zjawiska na niebie i gry świateł. Realne zagrożenie dla świata Nie tylko zimna wojna zostawiła po sobie szkodliwe ślady w lodowcach. Śladowe ilości rtęci, arsenu i niklu to też efekt dziesięcioleci prac wydobywczych w Arktyce. Topnienie lodów może doprowadzić do poważnej katastrofy, ale naukowcy alarmują, że szkodliwe związki chemiczne już teraz zagrażają zwierzętom i ludziom zamieszkującym Alaskę, Kanadę, Skandynawię i północą Rosję. Identyfikacja zanieczyszczeń w wiecznej zmarzlinie to dopiero pierwszy krok w walce zagrożeniem. Kluczowe jest przewidzenie cyklu topnienia lodowców. Jak na razie naukowcy nie są jednak w stanie określić wysokości ryzyka poszczególnych związków. To dlatego, że liczące kilka tysięcy lat drobnoustroje są nam obce i nie wiemy, jak mogą oddziaływać na ludzi i ekosystemy ogólnie. – Zrobimy wszystko, co w naszej mocy, żeby powstrzymać wieczną zmarzlinę – podsumowuje Kimberley Miner, główna autorka badań. Źródło: Nature Climate Change
Ośrodek narciarski w Alpach Szwajcarskich próbuje niekonwencjonalnych metod by ratować tamtejsze lodowce
Pracownicy ośrodka narciarskiego w Szwajcarii, pracowali pracowali przez całe lato, przykrywając lodowiec specjalnymi, poliestrowymi kocami, aby zablokować promienie słoneczne powodujące jego topnienie.
W tym artykule: 90% lodowców w szwajcarskich Alpach może stopnieć przed końcem stulecia Rozwiązanie wydaje się być skuteczne Pokrywanie lodowca ochronną poliestrową włókniną działa w bardzo prosty sposób: energia słoneczna jest odbijana z powrotem do atmosfery, co zapobiega topnieniu lodu, oraz chroni śnieg, który spadł na lodowiec poprzedniej zimy. Przed następnym sezonem narciarskim pracownicy kurortu zdejmują rozłożoną powłokę i wykorzystują zachowany pod nią śnieg do wypełnienia wszelkich pęknięć i ubytków w powierzchni lodowca. 90% lodowców w szwajcarskich Alpach może stopnieć przed końcem stulecia Przetrwanie pokrywającego góry lodu jest ważne również ze względu na to, że może on utrzymać leżący na nim śnieg przez okrągły rok. To, po pierwsze pozwala na przyjmowanie turystów spragnionych narciarskich wrażeń nawet w lecie, a po drugie, zapewnia rezerwuar śniegu na zimę, kiedy trzeba naśnieżać trasy które mają go zbyt mało. Góra Titlis, bo tam właśnie została przeprowadzona akcja, traci masy pokrywającego ją lodu już od kilku dekad. Dodatkowo, przyspieszający ostatnio proces wzrostu temperatur sprawił, że według prognoz do 2050 roku cały lód jaki pokrywa jej zbocza może zniknąć. To już nie pierwszy raz, gdy lodowiec jest chroniony w okresie letnim w ten sposób. W tym roku jednak, powierzchnia jaką przykryto wynosi niemal 100 000 metrów kwadratowych. To nie jedyny kurort narciarski w Alpach, który może wkrótce stracić rację bytu. Rząd Szwajcarii ogłosił, że nawet 90% z ponad tysiąca lodowców w szwajcarskich Alpach może po prostu stopnieć przed końcem obecnego stulecia, jeżeli globalne ocieplenie i powodujące je emisje gazów cieplarnianych nie zostaną ograniczone. Rozwiązanie wydaje się być skuteczne Badanie przeprowadzone w 2019 roku wykazało, że całe Alpy mogą stracić około dwóch trzecich swojej pokrywy lodowcowej do 2100 roku, jeśli emisje gazów cieplarnianych zostaną zmniejszone. Inne badanie opublikowane w tym roku alarmuje, że lodowce górskie topnieją w bezprecedensowym tempie na całym świecie. Najszybsze tempo kurczenia się wysokogórskich lodowców obserwuje się na Alasce i właśnie w Alpach. Działania jakie podejmuje ośrodek na górze Titlis nie są wyjątkowe. Jak podaje Szwajcarski Federalny Instytut Badań Lasu, Śniegu i Krajobrazu (WSL) w Szwajcarii po raz pierwszy skorzystano z tego rozwiązania już w 2004 roku, kiedy to na lodowcu Gurschenfirn rozłożono białą plandekę. Od tego czasu jeszcze siedem innych lodowców zostało pokrytych specjalnymi powłokami w Alpach Szwajcarskich. W przypadku lodowca w ośrodku Diavolezza lodowiec został nawet „przywrócony do życia" dzięki tej taktyce, jak podaje WSL. O tym, że jest to dobra strategia mówią też ostatnie badania przeprowadzone przez WSL, które wykazały, że przykrywanie na lato białymi materiałami mniejszych, lokalnych lodowców, pozwala uchronić je przed topnieniem. W Szwajcarii, lodowce przykryte specjalnymi powłokami straciły około 60 procent mniej lodu i śniegu niż inne lodowce w pobliżu. Jednak strategia ta nie jest opłacalna na szerszą skalę. Problem polega jednak na tym, iż jest to po prostu bardzo kosztowne przedsięwzięcie. Pokrycie wszystkich szwajcarskich lodowców kosztowałoby nieco ponad 1 mld dolarów rocznie. O ile więc jest to dobra strategia na krótką metę, i na ograniczonym obszarze, najważniejsze po raz kolejny, okazuje się ograniczenie emisji gazów cieplarnianych w skali globalnej.
Topnieje najwyższy szczyt Szwecji. Tak niski nie był jeszcze nigdy
Globalne ocieplenie stale o sobie przypomina. Topnieją już nie tylko lądolody Grenlandii i Antarktydy, ale też lodowce Szwecji.
W tym artykule: Globalne ocieplenie w Europie Rekordowo niskie pomiary Katastrofa klimatyczna to jeden z największych problemów współczesnej cywilizacji. Według niektórych specjalistów już teraz część zmian, jakie zaszły w przyrodzie, jest nieodwracalna. Skutki rosnących temperatur są coraz bardziej odczuwalne na całym świecie. Tylko w tym roku fala upałów na wybrzeżu Pacyfiku zabiła ponad miliard stworzeń morskich, a Grenlandia po raz kolejny doświadczyła ekstremalnego topnienia. Ekstremalne topnienie Grenlandii. Stopiony lodowiec mógłby pokryć Florydę Eksperci od lat powtarzają, że następstwa globalnego ocieplenia są coraz bardziej odczuwalne. To, co wydarzyło się na Grenlandii, nie napawa optymizmem. Globalne ocieplenie w Europie Z perspektywy Europejczyka topnienie lodowców może wydawać się odległym problemem. Niesłusznie. Topniejące lądolody obu biegunów podnoszą poziom wód w oceanach. Według prognoz w ciągu najbliższych kilkudziesięciu lat boleśnie odczują to mieszkańcy nadmorskich miast, w tym Gdańska. Ostatnie doniesienia ze Szwecji nie pozostawiają złudzeń, że globalne ocieplenie dotyczy całego świata – bez taryfy ulgowej dla Europy. Upały są podstępnym zabójcą Podczas fali upałów, która pod koniec czerwca nawiedziła amerykańskie stany Oregon i Waszyngton, zmarło około 600 osób więcej niż byłoby to typowe dla tego typu zjawisk, wynika z przegl.. Rekordowo niskie pomiary Kabnekaise, najwyższy szczyt Szwecji, w ciągu ostatniego roku skurczył się o 2 metry. Naukowcy nie mają wątpliwości co do tego, że góra topnieje z powodu postępujących zmian klimatycznych. Dodajmy, że jej południowy wierzchołek, czyli Sydtoppen jest poryty lodem. Kiedy w 1968 r. rozpoczęto jego pomiary, mierzył 2120 metrów. Wysokość wahała się nieznacznie w zależności od pory roku, ale tendencję spadkową zaobserwowano dopiero w latach 90. ubiegłego wieku. W 1996 r. południowy szczyt Kabnekaise mierzył 2118 metrów, a dwa lata później już 2110 metrów. Z najnowszych pomiarów udostępnionych przez naukowców z Uniwersytetu Sztokholmskiego wynika, że Sydtoppen sięga obecnie tylko 2 094,6 m n.p.m. – To skutek ocieplającego się klimatu w Szwecji – tłumaczy glacjolog Per Holmlund ze Stacji Badawczej Tarfala. Badacze określają rekordowo niskie pomiary jako początek „nowej problematycznej sytuacji” nie tylko dla turystyki, ale ogólnie dla życia Szwedów. W całym kraju znajduje się ponad 230 lodowców o łącznej powierzchni 310 kilometrów kwadratowych. Ich topnienie może doprowadzić do tragedii. Niestety najbliższe prognozy nie są optymistyczne. Naukowcy szacują, że do połowy września tego roku Kabnekaise skurczy się o kolejne pół metra.
Topniejące lodowce w Rosji mogłyby zalać całą Holandię
Woda z roztapiających się archipelagów zapełniłaby 5 milionów basenów olimpijskich. Objętość jednego wynosi 3,5 miliona litrów.
W tym artykule: Czy Holandia zostanie zalana? Lodowce topnieją coraz szybciej Globalne ocieplenie dotyczy całej planety. Różne regiony doświadczają zmian klimatycznych w inny sposób. Przykładowo tego lata przez Europę Zachodnią przeszła fala intensywnych opadów i powodzi, a w tym samym czasie Stany Zjednoczone walczyły ze skutkami najcięższej od lat suszy. Niestety miejsca, które nagrzewają się najszybciej, m.in. Antarktyda, są kluczowe dla regulacji klimatu na Ziemi. Topniejące lodowce podnoszą poziom wody w oceanach. Mieszkańcy nadmorskich miast już teraz coraz częściej myślą o tym, jak przygotować się na coraz bardziej prawdopodobne zalania i podtopienia. Wirusy sprzed 15 tys. lat odkryte tybetańskim lodowcu Jak wynika z badań, większość z wirusów nie była wcześniej znana ludziom. Czy Holandia zostanie zalana? Niedawno pisaliśmy o ekstremalnym topnieniu Grenlandii. Ilość stopionego pod koniec lipca lodu odpowiada powierzchni stanu Floryda. To 170 kilometrów kwadratowych i 8,5 miliarda ton masy. Jak na razie trudno mówić o dobrych prognozach na przyszłość. Podczas gdy większość badaczy skupia się na lądolodach Antarktydy i Grenlandii, naukowcy z Uniwersytetu w Edynburgu przyjrzeli się dwóm archipelagom w rejonie rosyjskiej Arktyki: Nowej Ziemi i Ziemi Północnej. Jak ustalili, każdego roku oba tracą niepokojące ilości lodu. Topniejąca woda mogłaby zapełnić 5 milionów (!) basenów olimpijskich. Objętość jednego wynosi 3,5 miliona litrów. Tylko w latach 2010-2018 Nowa Ziemia i Ziemia Północna traciły rocznie około 14 miliardów ton lodu. Takie roztopy mogłyby przykryć całą Holandię dwumetrową warstwą wody. To porównanie nie jest przypadkowe. Jedną czwartą powierzchni Holandii zajmują depresje. Takie ukształtowanie terenu zwiększa ryzyko zalania. Topniejące norweskie lodowce odkrywają skarby pozostawione przez wikingów Przez co najmniej 500 lat lodowiec Lendbreen skrywał tajemnice wikingów. Teraz jego lodowa pokrywa stopniała, a pracujący na miejscu archeolodzy dokonali wielu ciekawych odkryć. <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/a3a964c7a227f485f72afc3cd228f21ba9e04f18-85ad3c7.jpeg" width="938" height="528" alt="Wśród tysięcy znalezionych artefaktów jest wiele grotów strzał, ale nie brkuje też narzędzi, odzieży czy przedmiotów codziennego użytku (fot. Secrets Of The Ice)" title="Wśród tysięcy znalezionych artefaktów jest wiele grotów strzał, ale nie brkuje też narzędzi, odzieży czy przedmiotów codziennego użytku (fot. Secrets Of The Ice)" /> Lodowce topnieją coraz szybciej Naukowcy tłumaczą, że powodem tak drastycznych topnień jest coraz cieplejsza woda w Oceanie Arktycznym. Analiza danych z satelity CryoSat-2 Europejskiej Agencji Kosmicznej i porównanie ich z wiedzą na temat zmian klimatycznych, wykazało związek między roztopami a ociepleniem. Opisana utrata lodu wpływa jednocześnie na inne lodowce w rejonie w sposób, który może przyspieszyć ich topnienie. Zebrane przez naukowców dane zostaną wykorzystane do prognozowania dalszych topnień i podnoszenia poziomu wód.
Ekstremalne topnienie Grenlandii. Stopiony lodowiec mógłby pokryć Florydę
Eksperci od lat powtarzają, że następstwa globalnego ocieplenia są coraz bardziej odczuwalne. To, co wydarzyło się na Grenlandii, nie napawa optymizmem.
W tym artykule: Ekstremalne topnienie Grenlandii Globalne ocieplenie coraz bardziej odczuwalne Zmiany klimatyczne dotyczą całej Ziemi, ale nie wszystkie regiony, jak na razie, doświadczają ich z równą intensywnością. Efekty globalnego ocieplenia najbardziej widać na Antarktydzie i w Arktyce. W tym roku topnienia lodowców szczególnie doświadcza Grenlandia. Tylko w ostatnich tygodniach ilość stopionego lodu odpowiada powierzchni stanu Floryda. To 170 kilometrów kwadratowych i 8,5 miliarda ton masy. Topniejące norweskie lodowce odkrywają skarby pozostawione przez wikingów Przez co najmniej 500 lat lodowiec Lendbreen skrywał tajemnice wikingów. Teraz jego lodowa pokrywa stopniała, a pracujący na miejscu archeolodzy dokonali wielu ciekawych odkryć. <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/a3a964c7a227f485f72afc3cd228f21ba9e04f18-85ad3c7.jpeg" width="938" height="528" alt="Wśród tysięcy znalezionych artefaktów jest wiele grotów strzał, ale nie brkuje też narzędzi, odzieży czy przedmiotów codziennego użytku (fot. Secrets Of The Ice)" title="Wśród tysięcy znalezionych artefaktów jest wiele grotów strzał, ale nie brkuje też narzędzi, odzieży czy przedmiotów codziennego użytku (fot. Secrets Of The Ice)" /> Ekstremalne topnienie Grenlandii Poprzednio ekstremalną utratę lodu na Grenlandii zarejestrowano w 2019 r. Dane zbiorcze są niepokojące. Wynika z nich bowiem, że w ciągu ostatniej dekady podobnych przypadków było aż trzy. View oEmbed on the source website Coraz częstsze topnienie lodowców to oczywiście następstwo postępujących zmian klimatycznych. Z badań opublikowanych na łamach czasopisma naukowego „Cryosphere” wynika, że tylko od połowy lat 90. do dziś na całym świecie zniknęło 28 bilionów ton lodu – najwięcej w Arktyce, na lądolodzie Grenlandii. Co prawda ostatnie topnienie nie było rekordowe w swojej skali, jednak częstotliwość tych zjawisk jest niepokojąca. Według Thomasa Slatera, glacjologa z Uniwersytetu w Leeds w Anglii, prognozy są dalekie od optymistycznych. „Atmosfera nad Grenlandią cały czas się ociepla, dlatego też wydarzenia takie jak wtorkowe ekstremalne topnienia staną się częstsze” – ostrzega ekspert. Nowa funkcja Google Earth pozwala cofnąć się do 1984 roku. I zobaczyć, jak zmienił się klimat na Ziemi Google Earth wprowadza nową funkcję Timelapse, dzięki której użytkownicy będą mogli przenieść się w czasie i przekonać się na własne oczy, jak na przestrzeni ostatnich 40 lat zmieni.. Globalne ocieplenie coraz bardziej odczuwalne Mimo że topnienie lodowców może nam, Europejczykom wydawać się czymś bardzo odległym, to musimy liczyć się z tym, że w najgorszym możliwym scenariuszu my również odczujemy skutki. Jeżeli tendencja się utrzyma, nadmorskim miastom na całym świecie grozić może zalanie. Naukowcy szacują, że topnienie Grenlandii może doprowadzić do tego, że poziom wód w morzach podniesie się od 2 do 10 cm do końca tego wieku. Na topnienie lodowców wpływa nie tylko wysoka temperatura powietrza, ale też coraz cieplejsza woda w morzach i oceanach. Jak wiemy, jedną z przyczyn globalnego ocieplenia są gazy cieplarniane, w tym CO2. Zależność jest bardzo prosta do wytłumaczenia. Ich emisja doprowadza do ogrzewania atmosfery na całej Ziemi. Wyższe temperatury roztapiają lód na powierzchni – biały, który skuteczniej odbija promienie słońca. Pod nim znajduje się ciemniejszy śnieg, pochłaniający więcej energii słonecznej. W efekcie szybciej topnieje. Cieplejsza woda wokół lodowych przybrzeży również sprzyja ich topnieniu.