Świat zakupów ma nowego lidera. Kiedyś Paryż, dziś… zupełnie inny kontynent
Przez dziesięciolecia Paryż uchodził za najważniejszy punkt na mapie światowej mody, a podróżni przyjeżdżali tu po rzeczy, których nie dało się kupić nigdzie indziej. Dziś ten porządek wyraźnie się zmienia. Rosnąca siła marek z Azji i tempo, w jakim rozwijają się tamtejsze miasta, sprawiają, że to właśnie one stają się nowym centrum zakupowych trendów – bardziej dynamicznym, nowocześniejszym i bliższym temu, czego szukają współcześni trendsetterzy.
Najnowsze wyniki plebiscytu „Condé Nast Traveler” pokazują, że ranking najlepszych miast na zakupy wygląda dziś inaczej, niż jeszcze kilka lat temu. W tegorocznym zestawieniu aż połowę miejsc zajmują metropolie Azji Południowo-Wschodniej i Wschodniej, czyli regionu, który w ostatniej dekadzie wyznaczył kierunek zmian w modzie, handlu i trendach konsumenckich. To tam rozwijają się dzielnice skupiające młode marki, innowacyjne domy towarowe i targowiska, które przyciągają zarówno lokalnych twórców, jak i międzynarodowe brandy. W efekcie to właśnie Azja zaczyna dominować w zestawieniach miejsc, w których zakupy stają się doświadczeniem samym w sobie, a Paryż – choć wciąż ważny – stopniowo traci pozycję niekwestionowanego lidera. Najlepsze miasta na świecie dla miłośników zakupów W tegorocznym zestawieniu pierwsze miejsce zdobył Seul. To właśnie tu tradycja spotyka się z futurystyczną innowacją, co sprawia, że stolica Korei jest dziś jednym z najbardziej dynamicznych punktów na mapie światowej mody. Na słynnym targu Gwangjang, między straganami pełnymi jedwabiu i lokalnych wyrobów, można obserwować codzienny rytm miasta. Tymczasem kilka kilometrów dalej, w Seongsu-dong (dzielnicy określanej czasem „koreańskim Brooklynem”) powstają koncepty, w których zakupy łączą się z prezentacjami nowych kosmetyków i lokalnych marek. Z kolei w Myeongdong (najpopularniejszej dzielnicy handlowej Seulu) w sklepie Olive Young oferta zmienia się niemal z tygodnia na tydzień, a marka prezentuje odwiedzającym najnowsze trendy pielęgnacyjne. To właśnie taka różnorodność sprawia, że Seul stał się kierunkiem, do którego wielu turystów przylatuje z niemal pustą walizką. Drugie miejsce zajął Singapur, słynący z perfekcyjnie zorganizowanej infrastruktury handlowej. Orchard Road (najważniejsza ulica zakupowa miasta) przyciąga wielopoziomowymi domami towarowymi i luksusowymi butikami, które oferują chwilę wytchnienia od tropikalnego klimatu. W dzielnicy Chinatown działają pracownie rzemieślnicze odnawiające elementy architektury, a w Kampong Gelam funkcjonują atelier tworzące tradycyjne stroje Peranakanów. Co więcej, gdy zapada wieczór, Singapur zamienia się w miasto nocnych zakupów – można tu znaleźć liczne stoiska z jedzeniem, jak i całodobowe centra handlowe w Little India. Trzecie miejsce przypadło Tokio, które od lat zachwyca szerokością oferty – od luksusowych marek po unikatowe sklepy vintage. Ginza (najbardziej prestiżowa dzielnica handlowa miasta) słynie z flagowych butików największych światowych marek, Harajuku przyciąga miłośników mody ulicznej i młodych projektantów, a Koenji i Shimokitazawa stały się zagłębiem butików sprzedających starannie wyselekcjonowaną odzież z drugiej ręki. Tokio oferuje również niezwykle rozwinięty segment rzemiosła – od małych sklepów z ręcznie robioną ceramiką, po zakłady, w których od lat wytwarza się tradycyjne akcesoria. To właśnie to połączenie nowoczesności z tradycją sprawia, że miasto utrzymuje pozycję jednego z najciekawszych miejsc na zakupy na świecie. Światowe centra zakupów. Jak wypadły kolejne miasta w rankingu? Choć w pierwszej trójce dominują miasta azjatyckie, w dalszej części zestawienia pojawiają się kierunki o zupełnie innym charakterze. Hongkong (zajmujący czwarte miejsce) łączy futurystyczne galerie handlowe z targami ulicznymi, dzięki czemu zakupy stają się tu doświadczeniem angażującym wszystkie zmysły – od luksusowych butików, po nocne bazary pełne jedzenia i drobnych wyrobów rzemieślniczych. Paryż, który przez dekady nie miał sobie równych jako stolica mody, nadal przyciąga miłośników klasyki i rzemiosła, lecz w tej edycji rankingu ustąpił miejsca azjatyckim metropoliom. Wysokie pozycje Singapuru, Tokio i Seulu sprawiły, że francuska stolica znalazła się poza podium – głównie dlatego, że to tam rozwijają się dziś dzielnice młodych marek, innowacyjne domy towarowe i koncepty zakupowe, które coraz mocniej kształtują globalne trendy. W pierwszej dziesiątce utrzymał się również Madryt, doceniany za połączenie innowacji z tradycją oraz rozbudowaną ofertą sklepów vintage, które stały się jedną z wizytówek miasta. Bangkok z kolei imponuje skalą – od ogromnych centrów handlowych po weekendowe targi przypominające niewielkie miasteczka, co sprawia, że zakupy stają się tu doświadczeniem o intensywności trudnej do porównania z jakimkolwiek innym miejscem. W zestawieniu znalazł się również Londyn (na ósmym miejscu), gdzie historyczne ulice i dzielnice o własnej tożsamości nadal kształtują charakter miasta, a także Kapsztad i Dublin, które zyskują na znaczeniu dzięki lokalnemu rzemiosłu i niezależnym markom. Razem tworzą one obraz świata, w którym zakupy dawno przestały być prostą transakcją – stały się sposobem odkrywania kultury, historii i miejskiej tożsamości. Źródło: Condé Nast Traveler Nasza ekspertka Sabina Zięba Podróżniczka i dziennikarka, wcześniej związana z takimi redakcjami, jak m.in. „Wprost”, „Dzień Dobry TVN” i „Viva”. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o ciekawych kierunkach i turystyce. Miłośniczka dobrej lektury i wypraw na koniec świata. Uważa, że Mark Twain miał słuszność, mówiąc: „Za 20 lat bardziej będziesz żałował tego, czego nie zrobiłeś, niż tego, co zrobiłeś. Więc odwiąż liny, opuść bezpieczną przystań. Złap w żagle pomyślne wiatry. Podróżuj, śnij, odkrywaj”.
Zbliża się nowa atrakcja Tokio. Japońska stolica zyska nowy, unikatowy park rozrywki nawiązujący do kultowej kreskówki
Japonia pełna jest nietypowych i tematycznych atrakcji, które rocznie ściągają miliony turystów z całego świata. W najbliższym czasie zrodzi się kolejny pretekst do odwiedzenia „kraju kwitnącej wiśni”. W szczególności zadowoleni będą fani marki Pokémon.
Otwarcie parku PokéPark Kanto planowane jest na luty 2026 roku. To wtedy fani serii o łowcach stworów po raz pierwszy będą mogli przekroczyć wrota pierwszego stałego parku tematycznego marki Pokémon. Co oznacza nazwa parku? Nazwa nawiązuje do początków istnienia marki Pokémon. W pierwszych grach z serii (tj. „Pokémon Red” i „Pokémon Blue”) gracz poruszał się po fikcyjnym regionie Kanto. To właśnie od tego miejsca swoją nazwę wziął powstający park rozrywki. Atrakcja ma przenieść odwiedzających do świata znanego z kultowych gier. Wybór akurat tych części jako motywów przewodnich parku nie dziwi. Ikoniczne pierwsze edycje gier sprzedały się w liczbie ponad 31 milionów kopii na całym świecie i doczekały się wielu kontynuacji – zarówno growych, jak i filmowych czy komiksowych. „Złap je wszystkie!” – czy będzie to możliwe w nowym parku? Najpopularniejsze hasło promujące gry Pokémon nawołuje graczy do samodzielnego chwytania fikcyjnych stworzeń. W przyszłości zobaczenie Pokémonów będzie możliwe nie tylko w grach, ale i w prawdziwym życiu. PokéPark Kanto ma być podzielony na dwie strefy: Pokémon Forest – leśny szlak z postaciami Pokémonów w naturalnych sceneriach, Sedge Town – miasteczko z atrakcjami i fontanną. Całość zostanie zaprojektowana tak, aby odwiedzający mogli najpierw przejść szlakiem pełnym figurek fikcyjnych stworzeń, a później spędzić czas w miasteczku, w którym dostępne będą punkty gastronomiczne i sklepy tematyczne. W parku zaplanowano również wiele atrakcji okazjonalnych, takich jak parady i widowiska sceniczne. Zasady zwiedzania PokéParku Park rozrywki związany z Pokémonami powstaje na terenie istniejącego kompleksu Yomiuri Land, położonego w zachodniej części Tokio. 21 listopada rusza sprzedaż pierwszej puli biletów, dzięki którym będzie możliwe zwiedzenie PokéParku w okresie od 5 lutego do 31 marca 2026 roku. Dla zwiedzających dostępne są dwa typy biletów: Trainer’s Pass: od ¥7 900 (ok. 185 zł) za wstęp do obu stref (Pokémon Forest + Sedge Town), Ace Trainer’s Pass: od ¥14 000 (ok. 330 zł) z dodatkowymi korzyściami. Pokémon – fenomen, który przetrwał dekady Pierwsze gry z serii Pokémon trafiły do japońskiej sprzedaży w 1996 roku. Od tego czasu marka rozprzestrzeniła się po całym świecie, trafiając do graczy na wszystkich zamieszkanych kontynentach. Pierwsze edycje zostały stworzone na konsolę Game Boy, umożliwiając graczom wymienianie się złapanymi stworami. Prawdziwa rewolucja dla marki nadeszła w 2016 roku wraz z pojawieniem się mobilnej gry „Pokémon Go”. Aplikacja, w której użytkownicy mogli kolekcjonować, walczyć i rozwijać swoje Pokémony w prawdziwym świecie, szybko osiągnęła status najpopularniejszej aplikacji mobilnej globu. „Pokémon Go” nadało marce nowy impet i umocniło jej popularność. W ostatnich latach pojawiły się m.in. kolejne edycje gier oraz pełnometrażowy film ukazujący losy najważniejszego Pokémona – Pikachu. Inne bajkowe parki w Japonii Choć PokéPark będzie pierwszym stałym parkiem związanym z Pokémonami, w Japonii istnieje wiele innych atrakcji bazujących na kultowych animacjach. Przykłady: Sanrio Puroland – tokijski park rozrywki inspirowany postaciami Sanrio, m.in. Hello Kitty, Ghibli Park – tematyczne miasteczko nawiązujące do twórczości Hayao Miyazakiego, Moomin Valley Park – odwzorowana Dolina Muminków z fińskiej bajki Tove Jansson. Źródło: Tokyo Cheapo Nasz autor Olaf Kardaszewski Absolwent Instytutu Stosowanych Nauk Społecznych na Uniwersytecie Warszawskim. Obecnie student magisterskiego kierunku Studiów Miejskich na tej samej uczelni. Interesuje się społecznymi i kulturowymi aspektami zmieniającego się świata, o czym chętnie pisze w swoich pracach. Współprowadzący projekt „Podziemna Warszawa” w National Geographic Polska. Uwielbia podróże, w trakcie których zawsze stara się obejrzeć mecz lokalnej drużyny piłkarskiej.
Podróżni wybrali najpiękniejsze miasta świata. W tegorocznym rankingu nie zabrakło zaskoczeń
W świecie przepełnionym nowoczesnością podróżni coraz częściej szukają miejsc, które mają duszę. Najnowszy ranking najpiękniejszych miast świata to dowód, że autentyczność staje się nowym luksusem.
Spis treści: Najpiękniejsze duże miasta świata w 2025 roku Te małe miasta zachwyciły podróżnych w 2025 roku Ponad 757 tysięcy czytelników „Condé Nast Traveler” wzięło udział w 38. edycji prestiżowego plebiscytu Readers’ Choice Awards, wybierając miejsca, które w ostatnim roku zachwyciły ich najbardziej. Wyniki ankiety pokazują, jak zmienia się sposób, w jaki podróżni postrzegają miasta – okazuje się, że coraz częściej doceniają nie tylko ich atrakcje, lecz także atmosferę, kulturę i jakość codziennego życia. Tegoroczny ranking ujawnił, które metropolie na świecie stały się synonimem stylu, gościnności, a także inspirujących doświadczeń. Najpiękniejsze duże miasta świata w 2025 roku W tegorocznym zestawieniu dużych miast czytelnicy „Condé Nast Traveler” najwyżej ocenili Tokio, czyli miejsce, w którym tradycja i nowoczesność tworzą niezwykłą harmonię. Stolica Japonii urzeka równowagą pomiędzy dynamiką metropolii a spokojem świątyń i ogrodów, zachwycając podróżnych różnorodnością wrażeń. To również kulinarna stolica świata, z największą liczbą restauracji wyróżnionych gwiazdkami Michelin. Od aromatycznego ramenu w Kikanbo po rzadkie odmiany japońskiej whisky w Barze Ben Fiddich – Tokio potrafi zamienić każdy posiłek w doświadczenie pełne zmysłowości i kunsztu. Drugie miejsce zajęło Kioto, często nazywane duchową stolicą Japonii. Dawne miasto cesarskie wciąż pozostaje żywym świadectwem tradycji – wśród ponad tysiąca świątyń, starannie pielęgnowanych ogrodów i wąskich uliczek, gdzie wciąż można spotkać gejsze i mistrzów rzemiosła. Jednocześnie Kioto nie boi się nowoczesności. To tutaj powstała firma Nintendo, a tutejszy bambus posłużył Thomasowi Edisonowi do stworzenia pierwszego żarnika żarówki. Miasto zachwyca równowagą między historią a współczesnością – od spokojnego gaju Arashiyama po tętniące życiem ulice Pontocho. Trzecie miejsce w rankingu przypadło Kapsztadowi, czyli miastu o niezwykłej energii i zapierających dech w piersiach krajobrazach. Położony u stóp Góry Stołowej, nad brzegiem Atlantyku, Kapsztad łączy naturalne piękno z wyrafinowaną kulturą. Obok kolonialnych rezydencji powstają tu nowoczesne galerie i hotele, a wśród nich wyróżnia się imponujące Muzeum Sztuki Współczesnej Zeitz. Miasto przyciąga zarówno miłośników plaż i wina, jak i tych, którzy chcą lepiej poznać jego historię – wystarczy wizyta na Robben Island, gdzie przez 18 lat więziony był Nelson Mandela. Ranking najpiękniejszych metropolii na świecie w 2025 roku: Tokio (Japonia) Kioto (Japonia) Kapsztad (RPA) Singapur Seul (Korea Południowa) Paryż (Francja) Vancouver (Kanada) Edynburg (Szkocja) Montreal (Kanada) Phnom Penh (Kambodża) Te małe miasta zachwyciły podróżnych w 2025 roku Z kolei tytuł najpiękniejszego małego miasta świata otrzymała Victoria w Kanadzie – elegancka stolica Kolumbii Brytyjskiej położona na malowniczej wyspie Vancouver. To miejsce, w którym widać wpływy brytyjskiej kultury, ale też niezwykłe bogactwo natury. Podróż promem przez zatokę Swartz już na wstępie zapowiada wyjątkowy charakter miasta, czyli m.in. spokojny rytm życia i zielone parki. Victoria zachwyca kameralnością, a popołudniowa herbata w jednej z lokalnych herbaciarni pozostaje symbolem jej niezmiennego uroku. Wystarczy jednak krótki wypad poza miasto, by odkryć dzikie lasy i zatoki, w których natura wciąż zachowuje swoją pierwotną formę. Puerto Vallarta w Meksyku, które zajęło drugie miejsce, to miasto, gdzie kultura kolonialna spotyka się z luzem nadmorskiego kurortu. Urok brukowanych uliczek Starego Miasta i bielonych domów przeplata się z zapachem oceanu i dźwiękami lokalnej muzyki. Największe wrażenie robi jednak to, co kryje się poza utartym szlakiem – spokojne zatoczki, restauracje dostępne jedynie od strony morza i plaże, na których można zapomnieć o pośpiechu. Wśród nich wyróżnia się plaża Yelapa, gdzie czas płynie wolniej, a prostota życia nabiera wyjątkowego smaku. Na trzecim miejscu znalazła się Florencja, perła Toskanii i kolebka renesansu. Miasto artystów i rzemieślników od wieków przyciąga miłośników sztuki, ale dziś zachwyca także nowoczesnym podejściem do kultury. Obok katedry Santa Maria del Fiore i słynnej Galerii Uffizi można znaleźć niewielkie galerie sztuki współczesnej, pracownie perfumiarzy i konceptualne przestrzenie, takie jak Gucci Garden. Florencja łączy przeszłość z teraźniejszością w sposób naturalny i pełen elegancji – tu historia nie jest wspomnieniem, lecz żywą częścią codzienności. Lista najlepszych miast na świecie w 2025 roku: Victoria (Kanada) Puerto Vallarta (Meksyk) Florencja (Włochy) Lucerna (Szwajcaria) San Miguel de Allende (Meksyk) San Sebastián (Hiszpania) Galway (Irlandia) Palma (Hiszpania) Valletta (Malta) Hobart (Tasmania, Australia) Źródło: Condé Nast Traveler Nasza ekspertka Sabina Zięba Podróżniczka i dziennikarka, wcześniej związana z takimi redakcjami, jak m.in. „Wprost”, „Dzień Dobry TVN” i „Viva”. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o ciekawych kierunkach i turystyce. Miłośniczka dobrej lektury i wypraw na koniec świata. Uważa, że Mark Twain miał słuszność, mówiąc: „Za 20 lat bardziej będziesz żałował tego, czego nie zrobiłeś, niż tego, co zrobiłeś. Więc odwiąż liny, opuść bezpieczną przystań. Złap w żagle pomyślne wiatry. Podróżuj, śnij, odkrywaj”.
Japonia nareszcie tania. „Zjadłem sushi i ramen za 24 złote”
Spadający kurs japońskiej waluty sprawia, że po Japonia nareszcie staje się dla turystów w Polski atrakcyjna cenowo. Największym wydatkiem pozostaje podróż lotnicza. Jedzenie, zakupy i noclegi bywają są już za to tańsze lub przynajmniej podobne do cen europejskich.
Spis treści: Tokio: miasto, które cię zaskoczy Asakusa – zakupy i historia Shinjuku – dzielnica rozrywki i biznesu Tsukiji – smakowita stolica świata Tokio – miasto, które wiecznie się odbudowuje Tokio – informacje praktyczne Od kiedy w 2016 roku otwarto bezpośrednie połączenie LOT-em z Warszawy do Tokio, coraz więcej turystów z naszego kraju zaczęło podróżować do Kraju Kwitnącej Wiśni. Dopiero jednak w ostatnich dwóch latach można mówić o „taniej Japonii”. Niski kurs jena sprawia, że za jedzenie w tokijskich restauracjach i zakupy w lokalnych sklepach zapłacimy mniej niż nad Wisłą. Warto rozglądać się za lokalnymi sieciami, takimi jak Sushiro. W tej popularnej wśród japońskich nastolatków sieci można zjeść kilka porcji sushi, zupę udon i deser za niecałe 900 jenów, czyli ok. 24 zł. Poniżej nasz krótki przewodnik po Japonii dla oszczędnych. Tokio: miasto, które cię zaskoczy Tokio – miasto pełne kontrastów Tokio, największa metropolia świata, to miasto pełne kontrastów. Z jednej strony ogromne wieżowce i szybkie pociągi, z drugiej – wąskie uliczki pełne kabli, tradycyjnych sklepików i lokalnych restauracji. Jak zauważa wielu odwiedzających, Tokio może wydawać się chaotyczne, bez centralnego punktu, co sprawia, że każdy spacer po mieście to unikatowa przygoda. Miasto łączy w sobie setki mniejszych dzielnic, które razem tworzą niepowtarzalną mozaikę kultury i życia codziennego. Nowoczesność i tradycja Tokio Tokio to także miasto, które nieustannie się odnawia. Po licznych pożarach, trzęsieniach ziemi i zniszczeniach wojennych, zawsze było odbudowywane od nowa, zmieniając swoje oblicze. Dziś można tam znaleźć zarówno nowoczesne budynki, jak i miejsca pełne historii, takie jak świątynie, stare targi czy tradycyjne bary izakaya. Spacerując po Tokio, można poczuć zapach szaszłyków z grilla, zielonej herbaty i esencjonalnego curry, co dodaje miastu niezwykłego uroku. Asakusa – zakupy i historia Świątynia Sensō-ji i jej otoczenie Asakusa to jedna z najbardziej znanych dzielnic Tokio, która zachowała swój historyczny charakter. To tutaj znajduje się najstarsza świątynia w Tokio – Sensō-ji, założona w 628 roku. Według legendy, dwaj rybacy wyłowili z rzeki Sumida niewielki złoty posążek bogini miłosierdzia Kannon, co zostało uznane za znak i zainspirowało budowę świątyni. Dziś świątynia przyciąga tłumy turystów, ale równie popularna jest ulica Nakamise, gdzie można kupić tradycyjne kimona, figurki buddyjskie, a także spróbować słynnych japońskich słodyczy, takich jak gofry z nadzieniem ze słodkiej fasoli. Kultura mieszczańska i tradycyjne sklepy Asakusa to nie tylko świątynia, ale także miejsce, które oferuje wgląd w dawne życie mieszczańskie Tokio. Wzdłuż ulicy Nakamise znajdziesz setki małych kramów, gdzie można nabyć wszystko – od pluszowych pokemonów po porcelanowe miseczki i reprinty starych drzeworytów. Dzielnica ta była kiedyś centrum handlowym miasta, gdzie sprzedawano wodorosty i inne towary. Dziś Asakusa nadal tętni życiem, przyciągając zarówno turystów, jak i mieszkańców, którzy pragną poczuć atmosferę starego Edo. Shinjuku – dzielnica rozrywki i biznesu Zachodnia i wschodnia strona Shinjuku Shinjuku to jedno z najbardziej ruchliwych i dynamicznych miejsc w Tokio, które dzieli się na dwie części – zachodnią i wschodnią. Zachodnia strona Shinjuku to obszar pełen szklanych wieżowców, luksusowych hoteli i miejskich urzędów, gdzie można podziwiać panoramę miasta z 45. piętra Tokyo Metropolitan Government Building. Z kolei wschodnia część to kolorowe neony, reklamy, a także dzielnica rozrywki z klubami karaoke, jazzowymi kafejkami i barami otwartymi całą dobę. Nocne życie w Shinjuku – Golden Gai Golden Gai to jedno z najbardziej charakterystycznych miejsc w Shinjuku, które zachowało ducha starego Tokio. Składa się z siedmiu wąskich uliczek pełnych małych barów, często mieszczących tylko kilka osób. W latach 50. była to dzielnica artystów i marzycieli, gdzie spotykali się ludzie, których stać było tylko na tanią sake i długie rozmowy. Dziś Golden Gai to miejsce, które przyciąga zarówno miejscowych, jak i turystów, oferując autentyczną atmosferę i niezapomniane doświadczenia. Tsukiji – smakowita stolica świata Targ rybny Tsukiji: miejsce dla koneserów Tsukiji to dzielnica słynąca z największego targu rybnego na świecie, gdzie można zobaczyć aukcje tuńczyka i spróbować najlepszych owoców morza. Ryby są tak świeże, że nie mają zapachu, a sushi z Tsukiji uznawane jest za jedno z najlepszych na świecie. W restauracji Sushi Daiwa można spróbować zestawu szefa kuchni, który składa się z dziesięciu specjalnie wybranych kawałków sushi, co stanowi prawdziwą ucztę dla podniebienia. Sushi w Tsukiji – gdzie zjeść najlepiej? Tsukiji przyciąga nie tylko miłośników sushi, ale i tych, którzy chcą doświadczyć autentycznego smaku Tokio. Można tu znaleźć restauracje oferujące zarówno trzygwiazdkowe posiłki, jak i uliczne jedzenie za niewielkie pieniądze. To miejsce, gdzie spotykają się różne światy – od biznesmenów z roleksami na nadgarstkach po turystów z plecakami. Tokio – miasto, które wiecznie się odbudowuje Katastrofy, pożary i odbudowa Historia Tokio to historia odbudowy. Miasto wielokrotnie stawało w obliczu katastrof – od pożarów, przez trzęsienia ziemi, aż po zniszczenia wojenne. Jednak za każdym razem było odbudowywane na nowo, co sprawiło, że Tokio jest miastem, które nigdy nie przestaje się zmieniać. Największe trzęsienie ziemi w 1923 roku zabiło ponad 140 tysięcy ludzi, a bombardowania z 1945 roku zniszczyły większość miasta, ale Tokio znowu powstało z popiołów. Historia Tokio od Edo do współczesności Tokio, które kiedyś nazywało się Edo, zyskało na znaczeniu w XV wieku, a w 1603 roku stało się nową stolicą Japonii za sprawą szogunów Tokugawa. Miasto wielokrotnie płonęło i było odbudowywane, co za każdym razem zmieniało jego architekturę i układ. Dziś Tokio to dynamiczna, nowoczesna metropolia, która wciąż czerpie z bogatej historii i kultury. Tokio – informacje praktyczne Tokio to miasto, które nie da się zamknąć w jednej definicji. To miejsce pełne sprzeczności – jednocześnie nowoczesne i tradycyjne, dynamiczne i spokojne. Aby naprawdę zrozumieć Tokio, trzeba dać się zgubić w jego labiryncie uliczek i pozwolić sobie na odkrywanie go na nowo, za każdym razem tworząc inną, unikatową mapę tego fascynującego miasta. Do Japonii można dolecieć bezpośrednio z Polski LOT-em. Podróż trwa ok. 15 godzin. Ceny biletów zaczynają się od 2300 zł w dwie strony. Samoloty lądują na lotnisku Narita pod Tokio. W Tokio jest duża baza hotelów różnych o różnych standardach. Dla rodzin z dziećmi planujących odwiedzić Disneyland w Tokio polecamy Oriental Hotel Tokyo Bay, skąd łatwo dotrzeć zarówno do resortu, jak i do centrum miasta. Jeden z popularniejszych hoteli z fantastycznym widokiem na Zatokę Tokio to Hilton Odaiba Bay. Źródło: National Geographic Traveler
Tokio jest tak zatłoczone, że władze Japonii planują zapłacić mieszkańcom miliony za wyprowadzkę
Japonia chce wypłacać rodzinom pieniądze za wyprowadzkę z Tokio. Każda rodzina otrzyma milion jenów (ok. 34 tysięcy złotych) na dziecko, jeśli zdecyduje przenieść się do innego, mniej zaludnionego regionu.
W tym artykule: W aglomeracji Tokio żyje nawet 37 milionów ludzi Miliony jenów rządowego wsparcia Japonia zmaga się z największym kryzysem demograficznym od lat Już w kwietniu, wraz z początkiem nowego roku podatkowego, rząd Japonii ma zamiar wypłacić milion jenów (ok. 34 tysięcy złotych) na dziecko, pod warunkiem, że rodzina zdecyduje się na wyprowadzkę z Tokio. Chociaż w ciągu ostatnich kilku lat populacja stolicy kraju nieznacznie się zmniejszyła, władze uważają, że należy zrobić więcej, aby miasto nie było tak zatłoczone. W aglomeracji Tokio żyje nawet 37 milionów ludzi Rząd Japonii ma nadzieję, że w ten sposób do 2027 roku z Tokio wyprowadzi się nawet 10 tysięcy osób. Obecnie w stolicy Japonii mieszka prawie 14 milionów ludzi. Z kolei populacja całej aglomeracji to nawet 37 milionów osób. Warto zaznaczyć, że to kolejna próba przekonania tokijczyków do wyprowadzki z miasta. Dotychczas japońskie władze wypłacały po 300 tysięcy jenów, czyli ok. 10 tysięcy złotych, na dziecko. Wsparcie dla rodzin przysługuje na każde dziecko, które ma mniej niż 18 lat. Dzieciom, które osiągnęły pełnoletność lub są starsze, ale wciąż chodzą do szkoły średniej, również przysługuje zapomoga. Władze Japonii chcą, żeby młodzi ludzie pili więcej alkoholu. Dlaczego? Odpowiedź jest prosta Główny urząd podatkowy Japonii ogłosił konkurs, który ma zachęcić młodych Japończyków do picia alkoholu. Od początku pandemii w Kraju Kwitnącej Wiśni sprzedaje się dużo mniej napoj.. Drugim warunkiem wypłaty miliona jenów na dziecko, jest wyprowadzka do gminy, która uczestniczy w programie relokacyjnym. To dlatego, że projekt jest w 50% finansowany ze środków rządowych, a w pozostałej części z funduszy gmin. W sumie w programie bierze udział ok. 1,3 tys. gmin. Miliony jenów rządowego wsparcia Co ciekawe, program relokacji mieszkańców zakłada, że przez 5 kolejnych lat nie można wrócić do mieszkania w Tokio. W przeciwnym razie korzystający ze wsparcia będą musieli zwrócić otrzymane pieniądze. Ponadto, rodzic powinien zatrudnić się w małej lub średniej firmie w miejscu nowego zamieszkania, otworzyć tam własny biznes lub kontynuować prace w stolicy, ale w formie zdalnej. Do tej pory Japończycy otrzymywali podstawowe wsparcie, które wynosiło od 1 do 3 milionów jenów. Japonia zmaga się z największym kryzysem demograficznym od lat Stolica Japonii zmaga się z wieloma problemami, które wpływają na kryzys demograficzny. Koszty życia są bardzo wysokie, a w szkołach i przedszkolach brakuje miejsc dla dzieci. Od kilkudziesięciu lat ludzie z całego kraju przeprowadzali się z prowincji do największych miast. Młodzi Japończycy przyznają, że nie chcą mieć dzieci, ponieważ nie mieli by ich z kim zostawić. Tokio ma najniższy współczynnik dzietności spośród wszystkich 47 prefektur w kraju. Doszło do sytuacji, w której miasta jak Tokio i Osaka, stały się przeludnione, a niektóre wsie i miasteczka święcą pustkami. Japonia zmaga się również z dużym kryzysem demograficznym. To społeczeństwo, które szybko się starzeje. Liczba ludności kraju w 2017 roku wynosiła 128 milionów mieszkańców. 4 lata później populacja zmniejszyła się do 125,7 milionów. W 2021 roku Liczba urodzeń w Japonii spadła o 3,5% roku względem 2020 i wyniosła 811 604. Oznacza to, że kraj zanotował najniższy przyrost naturalny od 1899 roku. Szacuje się, że w 2065 roku Japonię będzie zamieszkiwać od 82 do 88 milionów ludzi. Co więcej, W Japonii w 2050 roku na każde 100 osób płacących składki może przypadać nawet 81 emerytów. Źródło: CNN Nasz ekspert Jakub Rybski Dziennikarz, miłośnik kina niezależnego, literatury, ramenu, gier wideo i dobrego rocka. Wcześniej związany z telewizją TVN24 i Canal +. Zawodowo nie boi się podejmować żadnego tematu, prywatnie bardzo zainteresowany polityką. Autor bloga na Instagramie "Mini Podróże".
Podążaj śladami samurajów na starożytnym szlaku Tōkaidō
Po tym, jak Japonia ponownie otworzyła swoje granice, nastał najlepszy czas na odkrywanie Tōkaidō, głównego gościńca, który był inspiracją do stworzenia humorystycznych przewodników turystycznych w stylu mangi oraz jednego z najsłynniejszych dzieł sztuki w kraju.
W tym artykule: Ryōi Asai był prekursorem klasycznych japońskich przewodników Wielka droga ery Edo Kultura gościńca przetrwała dzięki stacjom pocztowym Tokaido kiedyś i dziś Niektóre odcinki Tōkaidō wciąż przywołują wspomnienia sprzed 400 lat W drugiej połowie XVII wieku buddyjski duchowny wraz ze swym towarzyszem wyruszyli z Tokio, miasta, które znane było wówczas jako Edo, na kilkusetkilometrowy spacer wzdłuż japońskiej drogi Tōkaidō, aż do Kioto. Tak, jak wielu pielgrzymów, para wędrowała najważniejszym szlakiem dawnej epoki, przez nierówne wybrzeża, zalesione góry oraz nad rwącymi rzekami. Po drodze próbowali lokalnych przysmaków i podziwiali słynne zabytki: świątynie, kapliczki, zamki oraz niezwykle symetryczne piękno góry Fuji. Nie zawsze było tak kolorowo i nie obyło się bez komplikacji. Pewnego razu ścigał ich agresywny pies z zakręconym ogonem... Jednak w przeciwieństwie do innych podróżników, ci dwaj mężczyźni... nie istnieli. Byli to główni bohaterowie składającego się z sześciu tomów fabularyzowanego przewodnika, „Tōkaidō Meishoki” (tłum. red. słynne miejsca wzdłuż Tōkaidō). Tokaido stało się inspiracją Hiroshige Utagawy do stworzenia drzeworytu „Pięćdziesiąt trzy stacje na gościńcu Tōkaidō” Ryōi Asai był prekursorem klasycznych japońskich przewodników Jego autor, Ryōi Asai, stworzył humorystyczną opowieść, aby w przystępny sposób pokazać czytelnikom lokalną kulturę, zwyczaje i historię, które związane są ze szlakiem. Ilustracją przewodnika były proste rysunki, które przypominają dzisiejszą mangę. Ryōi Asai chciał w ten sposób, aby czytelnicy zeszli z tatami i wyruszyli na szlak Tōkaidō. Wraz z rozwijającym się przemysłem drukarskim i wzrostem liczby piśmiennych Japończyków, Tōkaidō Meishoki wraz z resztą ówczesnych przewodników, jak Tōkaidōchū Hizakurige, przyczynił się do spopularyzowania podróżowania w epoce Edo (1603–1868). To zaś położyło podwaliny pod kolejne pokolenia utworów literackich, książek i dzienników podróżniczych. Kto tu raz przyjechał, będzie musiał wrócić. Japonia – kraj kwitnącej wiśni Japonia jest fascynującym i nie zawsze zrozumiałym krajem dla Europejczyków. Położenie geograficzne, cechy polityki państwa i starożytne tradycje jej mieszkańców doprowadziły do częścio... Jak pisał Nicole Fabricand-Person w swojej książce „The Tōkaidō Road: Journeys through Japanese books and prints in the collections of Princeton University” – ilustrowane powieści z okresu 300 lat oraz późniejsze drzeworyty, stworzyły i umocniły przekonanie, że Tōkaidō było czymś więcej niż jedynie drogą wzdłuż wschodniego wybrzeża kraju. Było celem samym w sobie. Chociaż Tōkaidō nie jest już jedynym, głównym szlakiem, to jego dziedzictwo kulturowe jest wciąż żywe. Wszystko to, co Tōkaidō przez lata stworzyło i rozwinęło, począwszy od kuchni, poprzez swoją gościnność i sztukę, aż po literaturę, wciąż możesz doświadczyć, wędrując tą drogą. Wielka droga ery Edo Tōkaidō było najważniejszą i najczęściej odwiedzaną spośród pięciu centralnie zarządzanych arterii epoki Edo. Wszystkie łączyły dawne Tokio z imperialnym Kioto i innymi ważnymi regionami Japonii. Te trasy miały kluczowe znaczenie dla handlu, pielgrzymek i komunikacji. Były to zresztą jedyne powody, dla których większość Japończyków mogła w ogóle podróżować. Drogi te ułatwiały politykę sankin-kōtai, dzięki której szogunowie rodu Tokugawa uważnie przyglądali się potencjalnym rywalom. Żądali od ponad dwustu daimyō, czyli panów feudalnych i władców ziemskich, aby co dwa lata osiedlali się w Edo. Ich rodziny pozostawały w stolicy jako „zakładnicy”, co było formą swoistego zabezpieczenia i kontroli. Wzdłuż Tōkaidō utworzono 53 stacje pocztowe (przypominających małe wioski lub przysiółki z tamtych czasów). Miały one obsłużyć cały ruch, zająć się końmi oraz pomóc podróżnym znaleźć schronienie, jedzenie, a być może nawet odrobinę rozrywki. Skromne zajazdy stały się prekursorami luksusowego, tradycyjnego ryokanu, który cieszy się dziś olbrzymią popularnością. To miejsca, w których goście zrzucają codzienny strój, aby przywdziać wygodną yukatę. Chodzą po przestrzeni wyłożonej tatami, zanurzają się w naturalnych gorących źródłach i delektują się wykwintnymi, wielodaniowymi posiłkami. Kultura gościńca przetrwała dzięki stacjom pocztowym Stacje pocztowe prawdopodobnie pomogły rozwinąć japońską kulturę omiyage (pamiątek). Fabricand-Person zauważa, że „każda z 53 stacji pocztowych miała swój własny charakter i oryginalne, lokalne specjały (meibutsu)”. Prawie każda wioska, miasteczko i duże miasto w Japonii ma swoje meibutsu. To właśnie dzięki przewodnikom, zarówno tym z epoki Edo, jak i współczesnym, podróżni doskonale wiedzą, jakie (niemalże obowiązkowe) pamiątki przywieść rodzinie i bliskim. Władze Japonii chcą, żeby młodzi ludzie pili więcej alkoholu. Dlaczego? Odpowiedź jest prosta Główny urząd podatkowy Japonii ogłosił konkurs, który ma zachęcić młodych Japończyków do picia alkoholu. Od początku pandemii w Kraju Kwitnącej Wiśni sprzedaje się dużo mniej napoj.. Llewelyn Thomas, dyrektor zarządzający Walk Japan, firmy, która organizuje wycieczki z przewodnikiem po szlaku Tōkaidō uważa, że meibutsu, które najbardziej zbliżają nas do czasów Asaia Ryōia, to lokalna kuchnia. – Kultura i dusza szlaku przetrwały dzięki sklepom i jedzeniu. W pewnym sensie Tōkaidō stało się miejscem postojowym, gdzie możesz próbować lokalnych przysmaków – twierdzi Thomas. – Gdy spojrzysz na część Tōkaidō – Yui (która w przeszłości była stacją pocztową nr 16) – w prefekturze Shizuoka, która dziś jest prawdopodobnie najlepszym miejscem na spacery do spacerów, zobaczysz, że słynie głównie z krewetek sakura-ebi – kontynuuje Thomas. – Natomiast jeśli ruszysz do następnej stacji pocztowej, Okitsu, skosztujesz tamamadai. Następnie zawitasz do Abekawy, gdzie zjesz ciastka ryżowe abekawa-mochi. Aż w końcu dotrzesz do Mariko i słynnej restauracji Choji-ya, w której od ponad 400 lat serwuje się tororojiru (zupę z tarty) – podsumowuje Thomas. Tokaido kiedyś i dziś W pobliżu Choji-ya widoczne jest również inne dziedzictwo szlaku. Billboard wyświetla jeden z 55 drzeworytów Hiroshige Utagawy z cyklu „Pięćdziesiąt trzy stacje na gościńcu Tōkaidō” z 1834 roku. Niezwykle wpływowa seria dzieł szczegółowo ukazuje chwile na każdej z 53 stacji pocztowych oraz punktów początkowych i końcowych Tōkaidō w Edo i Kioto. „Pięćdziesiąt trzy stacje na gościńcu Tōkaidō”, Hiroshige Utagawy W tym przypadku znak Mariko przedstawia dwóch podróżujących mężczyzn, którzy znajdują się w samotnej herbaciarni pokrytej strzechą (to oryginalna Choji-ya), w której pracuje kobieta niosąca na plecach dziecko. Obecna Choji-ya również jest pokryta strzechą oraz zachowała rustykalny wystrój. Z tą różnicą, że współcześnie dawna stacja pocztowa Mariko nie jest już miejscem, które wyróżnia tę okolicę. Dziś jest to spokojna i wiejska część przedmieść miasta Shizuoka, położna wzdłuż oryginalnej trasy Tōkaidō. W okolicy jest na tyle cicho, że gdy trasa na chwilę odbiegnie z dala od rzeki, dokładnie słychać bzyczenie owadów. Na niektórych domach wiszą torby i kosze z owocami i warzywami na sprzedaż w tzw. systemie zaufania. Wędrując trasą Tōkaidō na wschód od Mariko w kierunku Tokio, natkniesz się na zupełnie inne oblicza Japonii. Shizuoka to tętniące życiem miasto, ale idąc dalej, krajobraz znów zmienia się w malownicze szlaki przybrzeżne. A następnie przeobraża się w cytrusowe gaje na zboczach wzgórz i rozlewiska. W niektórych miejscach nowoczesna linia kolejowa Tōkaidō wraz z drogą ekspresową potrafią zagłuszać szum oceanu. Znajduje się tam więcej punktów widokowych rodem z drzeworytów Hiroshige’a. W tym m.in. góra Fuji pokryta chmurami i widziana z przełęczy Satta. To nic innego jak doświadczenie tradycyjnego szlaku turystycznego. Niektóre odcinki Tōkaidō wciąż przywołują wspomnienia sprzed 400 lat Najbliżej szlaku przyrodniczego Tōkaidō znajduje się Hakone Hachiri. To odcinek, który przez ok. 32 km łączy miasto Mishima (na wschód od Shizuoka) z miastem zamkowym Odawara w prefekturze Kanagawa (graniczącym z Tokio). Hakone jest znane w kraju ze względu na jezioro Ashinoko, kąpiele w onsenach, noclegi w ryokanie oraz bliskie widoki na górę Fudżi. To kwintesencja wycieczki do Tokio. Jednakże Hakone Hachiri znajduje się niejako poza typowym turystycznym szlakiem. To trzeba zobaczyć w Japonii! Las Bram w Kioto Tysiące portali stoją tak blisko siebie, że tworzą jaskrawoczerwony surrealistyczny tunel. Oplatają zbocza góry, na której rozpościera się Fushimi Inari Taisha, najpiękniejszy kompleks ś... Odcinki takie jak ten są tylko niewielkim fragmentem oryginalnego wielkiego gościńca, ale jest to wciąż podróż w czasie. – Tōkaidō jest pomieszaniem przeszłości i teraźniejszości. A Hakone – jednym z miejsc, które przywołują wspomnienia sprzed 400 lat – mówi urodzony w Hakone Shin Kaneko, dyrektor generalny i główny przewodnik firmy turystycznej Explore Hakone. – Nie znajdziesz tam dobrze zachowanych stacji pocztowych, ale niewielkie, tradycyjne wioski. Jezioro Ashi i góra Fuji praktycznie nie zmieniły się, odkąd ludzie przemierzali te tereny w epoce Edo – twierdzi Kaneko. – Gościniec nadal prowadzi przez wysoki las cedrowy oraz przez historyczne, brukowane fragmenty szlaku. Po stromej wspinaczce natrafisz na 400-letnią herbaciarnię Amazake-chaya – kontynuuje przewodnik. – Czujesz, że męczysz się i pocisz tak samo, jak wędrowcy z dawnych lat. Opracowanie: Jakub Rybski
Największe miasta świata. Gdzie żyje najwięcej ludzi?
W każdej z tych gigantycznych metropolii żyje przynajmniej 20 milionów ludzi. Oto aktualna lista 5 największych miast świata.
W tym artykule: Tokio (Japonia): 37 435 191 mieszkańców Delhi (Indie): 29 399 141 mieszkańców Szanghaj (Chiny): 26 317 104 mieszkańców São Paulo (Brazylia): 21 846 507 mieszkańców Meksyk (miasto): 21 671 908 mieszkańców W 2022 roku przyjdzie na świat 8-miliardowy mieszkaniec lub mieszkanka Ziemi. Najprawdopodobniej stanie się to w jednym z największych miast świata. Liczba ludności naszej planety stale rośnie. Dzieje się tak przede wszystkim dlatego, że żyjemy coraz dłużej. Zmienia się też otoczenie, w jakim żyjemy. Masowa przeprowadzka do miast zaczęła się w XIX i XX wieku. Tymczasem 200 lat temu mniej niż 3 proc. mieszkańców naszej planety żyło w miastach. Dziś już prawie 60 proc. ludności świata urodziło się lub mieszka w ośrodkach miejskich. Sto jeden z największych miast jest domem dla 11 proc. światowej populacji. Z opracowania przygotowanego na Uniwersytecie Toronto wynika, że pod koniec naszego stulecia centrum światowego życia przeniesie się z Dalekiego Wschodu do Afryki, gdzie miasta rozwiną się w gigantyczne światowe metropolie. Odpowiedź na pytanie o największe miasta świata w 2022 roku również nie jest jednoznaczna. Wszystko zależy od tego, czy pod uwagę bierze się powierzchnię miasta, gęstość zaludnienia czy liczbę mieszkańców. Palma pierwszeństwa może przypaść nie tylko miastu, ale i całej aglomeracji. Ponadto, największe miasta świata intensywnie się rozwijają. Wzrasta zaludnienie, powierzchnia, rozwija się przemysł. Lista najludniejszych miast ulega stałym zmianom. Oto 5 największych miast świata według liczby ludności. Tokio (Japonia): 37 435 191 mieszkańców W stolicy Japonii mieszka co dziesiąty obywatel Japonii. Jeśli dodatkowo uwzględni się większy obszar metropolitarny obejmujący Kanagawę, Saitamę i Chibę, całkowita populacja Tokio sięga aż 42 milionów ludzi. To więcej niż wszyscy mieszkańcy Polski razem wzięci. Co ciekawe, codziennie w ciągu godzin pracy populacja Tokio zwiększa się o kolejne 2,5 miliona ludzi, którzy dojeżdżają tu z okolicznych gmin. Tokio jest zatłoczone właściwie o każdej porze. Słynne skrzyżowanie w dzielnicy Shibuya uznaje się za najbardziej ruchliwe skrzyżowanie na świecie. Na tle innych największych metropolii na świecie Tokio jest miastem wyjątkowo monoetnicznym w znacznej większości zamieszkiwanym przez Japończyków i Japonki. Zaledwie mniej niż 3% mieszkańców stolicy Japonii stanowią obcokrajowcy. Cudzoziemcy zazwyczaj pochodzą z Korei, Japonii, Filipin, Wielkiej Brytanii i Stanów Zjednoczonych. Naukowcy przypadkiem odkryli zaginiony skarb Montezumy W 1981 r. w stolicy Meksyku odnaleziono wyjątkową złotą sztabkę. Czy tam właśnie może być ukryty skarb Montezumy i Azteków? Kim był Montezuma II i w jaki sposób przepadł jego legendarn... Delhi (Indie): 29 399 141 mieszkańców W stolicy Indii toczy się polityczne i kulturalne życie kraju. To tu również dociera najwięcej turystów. Miasto administracyjnie jest podzielone na 12 stref. Obecnie zajmuje powierzchnię 1 483 km². To trzy raz więcej niż wynosi powierzchnia Warszawy. Miasta szczególnie szybko zaczęło się rozwijać wraz z początkiem XXI wieku, kiedy w wyniku migracji i zwiększenia liczby narodzin, populacja Delhi wzrosła o 285 tys. ludzi. W ten sposób Delhi stało się jednym z najszybciej rosnących miast świata. Niestety za wzrostem nie nadążają warunki społeczne i sanitarne. Około 49% populacji Delhi żyje w slumsach w nieludzkich warunkach. Według raportu opublikowanego przez Dusib (Delhi Urban Shelter Improvement Board) aż 22% mieszkańców miasta wypróżnia się na ulicy. Większość delhijczyków (81%) posługuje się językiem hindi. Poza tym w stolicy Indii można również usłyszeć język pendżabski, urdu i bengalski. Prawie każdy mieszkaniec miasta jest również w stanie porozumieć się po angielsku. Szanghaj (Chiny): 26 317 104 mieszkańców Czterech na dziesięciu mieszkańców największego miasta Chin urodziło się poza Szanghajem. Migranci pochodzą przede wszystkim z prowincji Anhui (29,0%), Jiangsu (16,8%), Henan (8,7%) i Syczuan (7,0%), a 79% pochodzi z obszarów wiejskich. To właśnie migrantom Szanghaj na nowo zawdzięcza wzrost demograficzny, który jeszcze w roku 2010 był najniższy na świecie. 98,2% mieszkańców Szanghaju to Chińczycy Han. Według statystyk prowadzonych przez władze miejskie w 2009 roku w mieście było oficjalnie zarejestrowanych zaledwie 150 tys. obcokrajowców – przede wszystkim Japończyków, Amerykanów i Koreańczyków. Średnia długość życia mieszkańców Szanghaju 83 lata i jest najwyższa w Chinach kontynentalnych. To tutaj też stoi kilka z najwyższych budynków świata. São Paulo (Brazylia): 21 846 507 mieszkańców Szacuje się, że w największym mieście Brazylii, a jednocześnie największym portugalskojęzycznym mieście świata i największym w Zachodniej Hemisferze, mieszka aż 110 grup etnicznych. Za taki stan odpowiada wielowiekowa tradycja otwarcia miasta na migrantów z całego świata. Żyje tu także około 5 tys. potomków przybyszów z ziem polskich. São Paulo to miasto dynamiczne i młode. Autorzy Encyklopedii Britannica określają je jako „metropolię, która łączy w sobie wszystko co najlepsze i najgorsze w nowoczesnych megamiastach". Przez swoich mieszkańców São Paulo jest pieszczotliwie nazywane Sampą. Od zawsze miasto miało opinię pracowitego i przedsiębiorczego. Brazylijskie powiedzenie mówi, że „zarabia się w São Paulo, aby można było bawić się w Rio de Janeiro". Wraz z rozwojem XXI wieku życie społeczne São Paulo zostało znacznie ożywiona. W zrewitalizowanym centrum mnożą się modne restauracje i modne kluby. Największe miasta w Polsce pod względem liczby ludności – ranking TOP 15 Warszawa i Kraków to niezmiennie od lat największe miasta w Polsce pod względem liczby ludności. Awans na trzecią pozycję w ostatnim czasie zanotował Wrocław, który z zepchnął z podium .. Meksyk (miasto): 21 671 908 mieszkańców Strefę metropolitalną miasta Meksyk tworzy aż 60 gmin ze stanu Meksyk i jedna z sąsiedniego stanu Hidalgo. Mieszka tu nie tylko najwięcej ludzi w całej Ameryce Północnej, ale jest to także obszar o największej gęstości zaludnienia. Wbrew powszechnemu przekonaniu większość gmin w stanie Meksyk ma wysoki wskaźnik rozwoju społecznego. Mimo to wciąż istnieje ogromny kontrast między bogatymi dzielnicami obszaru metropolitalnego, a ubogimi przedmieściami. Większość mieszkańców miasta (82%) uznaje się za katolików. W mieście Meksyk żyją też ogromne społeczności migrantów zarówno z Ameryki Północnej (z Kanady i USA), jak i z Ameryki Południowej (przede wszystkim z Argentyny i Kolumbii). Co ciekawe, w stolicy Meksyku znajduje się największe na świecie skupisko obywateli Stanów Zjednoczonych poza USA. Szacuje się, że mieszka tu prawie pół miliona Amerykanów. Źródło: World Population Review Nasz ekspert Łukasz Załuski Redaktor naczelny „National Geographic Polska". Uważny obserwator zmieniającego się świata i nowych trendów w technologiach. Miłośnik tenisa i europejskich stolic.
Po 50 latach SEGA opuszcza rynek salonów gier w Japonii. Jaka przyszłość czeka słynną Akihabarę?
To koniec pewnej epoki. Słynny producent gier wideo SEGA rezygnuje z dalszego prowadzenia salonów z grami arcade na monety. Czy kultowe automaty jeszcze powrócą?
W tym artykule: SEGA wycofuje automaty do gier. To koniec pewnej epoki arcade Japonia, czyli ostatni bastion salonów gier Historia firmy SEGA sięga lat 40. XX wieku Problemy z kultowymi salonami gier arcade zaczęły się już w 2020 roku, wraz z wybuchem pandemii koronawirusa. Ze względu na bezpieczeństwo i restrykcje, ludzie byli zobowiązani do pozostania w domach. Spotkania towarzyskie zostały ograniczone, a miejsca publiczne zamknięte. Szczególnie ucierpiała na tym właśnie SEGA, która dwa lata temu sprzedała 85% swoich udziałów w branży automatów do gier firmie Genda. Teraz pozbyła się pozostałych 15% i oficjalnie wycofała się z rynku. Młoda samica makaka japońskiego przeprowadziła pucz i stanęła na czele stada. Jak doszło do zwierzęcego matriarchatu? Młoda samica makaka japońskiego, 9-letnia Yakei, przeprowadziła pucz, podczas którego w brutalny sposób obaliła samca alfa. Tym samym została pierwszą w historii rezerwatu Takasakiyama kró... SEGA wycofuje automaty do gier. To koniec pewnej epoki arcade W praktyce oznacza to, że firma SEGA nie będzie już miała wpływu na jakość i funkcjonowanie salonów gier. "Obszar działalności centrów rozrywki jest silnie dotknięty przez pandemię COVID-19, a frekwencja w nich znacznie spadła. To spowodowało znaczną stratę przychodów w pierwszym kwartale 2021 r." - głosi komunikat firmy. Tym samym Sega Entertainment stanie się firmą Genda GiGO Entertainment. O sprawie poinformował już na Twitterze prezes Gendy, Hisashi Kataoka. "Zmieniamy nazwy salonów SEGA w całym kraju na GiGO. Chcemy wyrazić naszą wdzięczność i podziękowanie za 56 lat historii firmy. Pragniemy dalej być oazą gier" - czytamy. View oEmbed on the source website W Japonii powstał nietypowy szlak. To upamiętnienie tsunami sprzed 10 lat Fala tsunami uderzyła w Japonię 10 lat temu. Mieszkańcy najbardziej zniszczonych miasta do dziś borykają się z traumą. Ciekawe jest to, jaka przyszłość czeka teraz japońską kulturę gier wideo w salonach. Sega zapowiada, że chociaż nie będzie zarządzać już automatami, to dalej zamierza produkować kolejne maszyny i gry. Być może jest to koniec pewnej epoki. Epoki, która w Japonii jest ewenementem na skalę światową. Ryżowa wojna o wyspy. Japońskie danie stało się symbolem konfliktu terytorialnego Kontrowersyjne danie składa się z ryżowych kopczyków otoczone „morzem” z sosu curry. W jeden z nich wbito japońską flagę. Japonia, czyli ostatni bastion salonów gier Japonia jest jedną z ostatnich ostoi rynku automatów z grami arcade. W Tokio znajduje się słynna dzielnica Akihabara, która jest swoistym centrum kultury otaku, stolicą gier wideo, anime, mangi i wszelkiej elektroniki. Nikogo nie dziwi tam widok ludzi grających w kultowe gry, takie jak Sonic the Hedgehog, Pokemon, Mario, czy Pac-Man. Można odnieść wrażenie, że pomimo zaawansowanego rozwoju technologicznego Kraju Kwitnącej Wiśni, innowacyjności i nowoczesności, w tym przypadku, czas poniekąd stanął w miejscu. Ulice Akihabary żyją życiem wirtualnym, brzmią automatami do gier i japońskim popem. Zewsząd zerkają na przechodniów postaci z bajek, a dookoła są sklepy, w których możemy kupić wszelkiego rodzaju tematyczne gadżety i zabawki. Biorąc pod uwagę, że tak kultowa firma, jak SEGA wycofała się z Akihibary, pojawia się pytanie, co dalej z kulturą gier w Japonii. Być może to pierwszy krok w kierunku większych zmian. Historia firmy SEGA sięga lat 40. XX wieku Sega jest japońskim producentem i wydawcą gier wideo. Przedsiębiorstwo zostało założone w 1940 roku w Kaliforni jako Standard Games, a później Service Games. Na początku firma dostarczała automaty na monety, z których korzystali amerykańscy żołnierze. W 1951 roku gry zostały przeniesione do Tokio, a 14 lat później założono spółkę Sega Enterprises. Firma wydała za takie gry jak: „Sonic the Hedgehog, Tetris, Football Manager, czy serię Virtua Fighter. Źródło: Eurogamer
Transparentne toalety publiczne. Nowa atrakcja Tokio
W jednej z najpopularniejszych dzielnic Tokio pojawiła się ostatnio bardzo niezwykła atrakcja – dwa zestawy całkiem przezroczystych publicznych toalet. Mimo że pomysł brzmi ryzykownie, w rzeczywistości jest częścią innowacyjnego projektu, którego celem jest zmiana postrzegania komunalnych toalet przez ludzi.
W tym artykule: Nadchodzi więcej dizajnerskich toalet Zaprojektowane przez nagradzaną firmę architektoniczną Shigeru Ban Architects, dwa nowe zestawy przezroczystych toalet zostały zainstalowane w dwóch parkach w Shibuya – Yoyogi Fukamachi Mini Park i Haru-no-Ogawa Community Park. Fot. Satoshi Nagare/The Nippon Foundation "Są dwie rzeczy, o które się martwimy, wchodząc do publicznej toalety, szczególnie znajdującej się w parku" – mówi oświadczenie na oficjalnej stronie projektu Tokyotoilet.jp. – "Pierwsza to czystość, a druga – to, czy ktoś jest w środku." Projekt firmy Shigeru Ban Architects rozwiązuje te dwa problemy za jednym zamachem, oferując toaletę ze szklanymi ścianami, która pozwala na obejrzenie jej stanu z zewnątrz. Oczywiście, kiedy człowiek wchodzi do toalety i zamyka za sobą drzwi, ściany stają się nieprzejrzyste, by zapewnić prywatność. "To pozwala użytkownikom sprawdzić czystość i czy ktoś korzysta z toalety już z zewnątrz" – mówi oświadczenie – "A w nocy obiekt oświetla park jak piękna latarnia". Częścią dreszczyku emocji jest to, że po wejściu do środka nie wiadomo, czy szkło aby na pewno robi się nieprzezroczyste, czy też nie. Ściany między pomieszczeniami mają zainstalowane lustra, co dodatkowo potęguje dziwne uczucie bycia wystawionym na widok publiczny. Oznacza to, że niezwykle ważne jest, aby pamiętać o zabezpieczeniu zamka drzwi, który znajduje się znacznie poniżej klamki. W obu obiektach parkowych znajduje się toaleta damska, toaleta męska i toaleta wielofunkcyjna. Nadchodzi więcej dizajnerskich toalet Wspomniane dwa nowe obiekty są częścią nowo uruchomionego projektu Tokio Toilet Project, który chce na nowo zdefiniować ideę publicznych toalet. Założony przez Nippon Foundation, która jest prywatną organizacją charytatywną, koncentrującą się na społecznych innowacjach, Tokyo Toilet Project współpracuje z największymi nazwiskami z branży architektonicznej i kreatywne, by wspólnie stworzyć 17 nowych toalet publicznych w okolicach Shibuya. "Korzystanie z publicznych toalet w Japonii jest ograniczone ze względu na stereotypy, że są one ciemne, brudne, śmierdzące i przerażające. Aby rozwiać te błędne przekonania, fundacja we współpracy z władzami miasta postanowiła wyremontować 17 publicznych toalet znajdujących się w Shibuya w Tokio" – mówi komunikat prasowy Nippon Foundation – "Te toalety są projektowane przez 16 wiodących twórców, którzy będą używać zaawansowanych rozwiązań, aby były one dostępne dla każdego, bez względu na płeć, wiek czy niepełnosprawność – w celu pokazania możliwości zintegrowanego społeczeństwa". Do tej pory otwarto pięć takich obiektów, w tym dwie przezroczyste toalety. Pozostałe trzy obiekty to "Nowoczesna Kawaja (chata rzeczna)" autorstwa wielokrotnie nagradzanego Masamichi Katayama i jego pracowni projektowania wnętrz Wonderwall Inc. Projekt składa się z 15 losowo rozmieszczonych betonowych ścian, inspirowanych tradycyjnym dizajnem nadrzecznej chaty toaletowej. Nowoczesna Kawaja, fot. Satoshi Nagare/The Nippon Foundation Fumihiko Maki, inny wyróżniony nagrodą Pritzkera architekt, stworzył projekt toalety, która mieści się na placu zabaw dla dzieci, znanym jako "Park Ośmiornicy”. Toaleta publiczna przy placu zabaw w “Parku Ośmiornicy”, fot. Satoshi Nagare/The Nippon Foundation Projektant Nao Tamura stworzył zaś inspirowaną przez Origata (tradycyjne japońskie opakowanie dekoracyjne) toaletę, która ma na celu zwiększenie świadomości na temat społeczności LGBTQ+. Toaleta nawiązująca do Origata, fot. Satoshi Nagare/The Nippon Foundation W okresie od 31 sierpnia do lata 2021 r. pojawi się kolejnych dwanaście toalet publicznych. Wszystkie obiekty zostaną zbudowane przez Daiwa House Group, największego dewelopera w Japonii, z wyposażeniem od znanego japońskiego producenta toalet TOTO Ltd.
W Tokio powstał pierwszy dom grozy drive-thru
Japońska firma specjalizująca się w tworzeniu domów grozy i scenografii rodem z horrorów wpadła na oryginalny pomysł. Kiedy w związku z pandemią koronawirusa zamknięto zwykłe domy strachu, właściciel firmy postanowił otworzyć… garaż grozy.
Kenta Iwana, założyciel i właściciel firmy Kowagarasetai zajmującej się tworzeniem nawiedzonych domów, wpadł na pomysł nietypowego przedsięwzięcia, gdy przeczytał, że działalność wznawiają kina samochodowe. To podsunęło mu rozwiązanie – stworzenie nawiedzonego garażu. Klienci Kowagarasetai mogą przyjechać na miejsce własnym samochodem (cena „wizyty” to ok. 75 dolarów) lub wypożyczyć samochód na miejscu (za dodatkowe 10 dolarów). Prawo jazdy nie jest konieczne, ponieważ w czasie całej atrakcji auto stoi zaparkowane, a silnik jest wyłączony. Każdy może też zdecydować się na bardziej krwawą wersję horroru – taki dodatkowy pakiet to koszt kolejnych 9 dolarów. View oEmbed on the source website Klienci wjeżdżają do nieoznakowanego krytego garażu w centrum Tokio i na starcie otrzymują głośniki bluetooth. Kiedy brama za nimi się zamyka, a pojazd i pasażerowie znajdują się w niemal całkowitej ciemności, z głośników rozlega się kobiecy głos opowiadający o losach nawiedzonego miejsca, w którym właśnie się znaleźli. A to zaledwie wstęp do całego przedstawienia, w trakcie którego przebrani za duchy i krwawe zombie aktorzy uderzają o szyby, błagają o pomoc, kołyszą samochodem czy mażą krwią szyby i drzwi. Nie brakuje też potępieńczych jęków, śmiechów i przerażających klątw. Nietypowe widowisko trwa około 17 minut. Potem duchy się rozbiegają, a wokół robi się jasno. View oEmbed on the source website Przed opuszczeniem garażu grozy klienci mogą liczyć na mycie i dezynfekcję auta. Tak, aby uniknąć ryzyka, że któryś z aktorów-zombie pozostawi na karoserii cząsteczki koronawirusa. Jeśli goście decydują się na wypożyczenie auta, jego wnętrze również jest czyszczone, dezynfekowane i wykładane czystą folią po każdym kliencie. Kontakt między aktorami a klientami jest praktycznie zerowy, a ryzyko przeniesienia wirusa – ograniczone do minimum. Takie środki ostrożności byłyby niemożliwe do zachowania w tradycyjnych nawiedzonych domach, gdzie pełno jest zakamarków, wyskakujących z szaf trupów, potworów i pająków. Właściciel Kowagarasetai, twierdzi, że jego garaż to pierwsza tego rodzaju atrakcja na całym świecie. – Wiedziałem, że przy koronawirusie nie będzie możliwe posiadanie tradycyjnego nawiedzonego domu, w małej, ograniczonej przestrzeni – mówi Iwana w rozmowie z CNN Travel. Domy horroru cieszą się w Japonii ogromną popularnością, a dowodem na to jest fakt, że bilety do garażu grozy na cały lipiec wyprzedały się w ciągu jednego dnia. W sierpniu ze względu na wysokie temperatury i brak klimatyzacji w hali, gdzie odbywają się krwawe przestawienia, sprzedaż wejściówek wstrzymano. Jednak Iwana planuje wznowić działalność we wrześniu. Lista oczekujących na skorzystanie z atrakcji przekracza już 1000 osób. View oEmbed on the source website Iwana mówi, że „duchy są dla niego jak Pokemony”. Już od 3. roku życia oglądał z rodzicami horrory i obserwował jak grają w Resident Evil. Sześć lat temu postanowił porzucić edukację i studia, żeby połączyć pasję ze sposobem na życie. Tak powstała firma Kowagarasetai – powołująca do życia koszmary wszędzie tam, gdzie zapragną żądni wrażeń klienci.
Tokio: doświadczenie z innej planety [JOANNA BATOR]
Zapomnijmy o europejskich ideałach piękna, a tym bardziej o orientalnych fantazjach z Hollywood. Otwórzmy zmysły na inność. Tokio to doświadczenie z innej planety.
Tokijskie pociągi są srebrzyste, nowoczesne i niezawodne. Zatrzymały się raz: po wielkim trzęsieniu ziemi z 11 marca 2011 r. Zdezorientowani i przerażeni ludzie wędrowali pod szarym niebem, patrzyli na rozchwiane wieżowce i drżące we wstrząsach wtórnych małe domki. Mimo iż ziemia kichała jak szalona, żaden z pociągów się nie wykoleił. Bez pociągów nie byłoby Tokio. Moim sposobem na oswojenie Tokio było właśnie jeżdżenie pociągami i wysiadanie na przypadkowych stacjach. Potem szłam, gdzie mnie niosły oczy. A czasem uszy, bo słyszałam bicie świątynnych bębnów. A także nos, gdy zwabiony został interesującym zapachem egzotycznego curry. W Tokio nie da się zgubić. Prędzej czy później wędrowiec trafi na jakąś stację, z której dojedzie do większej, i jeszcze większej. W samym środku metropolii jest niedostępny dla śmiertelników las otoczony murem, w którym stoi pałac cesarza. Centrum otacza pętla kolejki Yamanote. Poruszając się tylko tą jedną linią, można dojechać do najciekawszych miejsc w stolicy. Ale przyjemna jest również sama podróż, bo pociąg jedzie głównie po powierzchni miasta. Zapomnijmy o europejskich ideałach piękna, a tym bardziej o orientalnych fantazjach z Hollywood. Trzeba otworzyć zmysły na inność. Tokio to doświadczenie z innej planety, gdzie nawet po kilku latach nie mija cudowne uczcie zdziwienia. A co dopiero po kilku dniach! Tzw. Tęczowy Most nad Zatoką Tokijską. Najlepiej wygląda – rzecz jasna – nocą. (Fot. Getty Images) Kostium miasta Przez wielką stację Shinjuku przewija się codziennie ponad 3 mln ludzi. Wychodzimy w kierunku domu towarowego Takashimaya. Na lewo droga prowadzi do parku Shinjuku, gdzie są zadbane ogrody, herbaciane pawilony i miejsca na piknik. Kierując się na prawo, dojdziemy do tokijskiej Notre Dame, monumentalnej siedziby władz miejskich zaprojektowanej przez Kenzo Tange. Z prawie 50-piętrowych wież widać miasto moloch, które rozlewa się po horyzont z każdej strony jak szara organiczna substancja. Ale jeśli chcemy coś przekąsić, skierujmy się najpierw na wprost. Na najniższym poziomie domu towarowego znajduje się elegancki sklep spożywczy. Tu nawet po obfitym posiłku z miejsca stajemy się głodni! Najlepiej kupić jakiś szalony deser w jaskrawozielonym kolorze albo lukrowaną krewetkę, która wygląda, jakby zastygła w tanecznym pas. Winda zawiezie nas na sam dach, gdzie jest mały skwer. To bardzo typowe dla Tokio – na dachach są boiska, place zabaw, pola golfowe, świątynie. Dzielnica Shinjuku słynie ze swego intensywnego życia nocnego. Warto wieczorem udać się na drugą stronę stacji, by poczuć zapach piwa i sake. Alkohol płynie tu strumieniami, a każdy kobiecy uśmiech ma swoją cenę. A także wiele męskich, bo znajduje się tutaj nie tylko skupisko gejowskich barów, lecz także lokali, w których swe wdzięki oferują kobietom młodzi panowie. Albo kobiety przebrane za chłopców. Bo w Tokio, zgodnie z zasadą japońskiej kultury, wszystko podlega wyrafinowaniu i ulepszeniu, zaś kostium ma moc przekształcania człowieka w kogoś zupełnie innego. Rozrywkowa część Shinjuku nie śpi do rana. Wtedy z barów i klubów, mrużąc oczy i lekko się zataczając, wychodzą ci, którzy czekali na przebudzenie pociągów. Tokijska ulica fascynuje nie tylko strojami, ale i sposobem bycia. (Fot. Getty Images) Wzgórze miłości Ulubione miejsce spotkań tokijczyków to pomnik Hachiko, wiernego psa, który czekał tu na swego pana jeszcze długo po jego śmierci. W dzielnicy Shibuya nie ma zabytków, jest życie – rozedrgane, bujne, pełne energii. Koło słynnego domu towarowego 109 tłoczą się dziewczyny. Uwaga, nie każda gimnazjalistka o słodkiej buzi i opadających skarpetach jest tym, kim się wydaje! Pulsujące uliczki zaprowadzą nas na wzgórze hoteli miłości. Nawet jeśli nie miłość nam w głowie, warto je odwiedzić, by obejrzeć kiczowate pałace, twierdze, kurorty z plastikowymi palmami. W Japonii, gdzie młodzi mieszkają z rodzicami często aż do ślubu, lokale są małe, a ściany akustyczne, hotele z pokojami na godziny to złoty interes. Korzystają z nich poza tym, jak wszędzie, profesjonalistki i pary, które muszą swoją miłość ukrywać przed światem. Obsługa jest na ogół automatyczna, a ceny konkurencyjne. Cudzoziemcy dawno już odkryli, że można tu po prostu przenocować taniej niż w normalnym hotelu. Dodatkową atrakcją może być łóżko wodne, niezawodne w przypadku trzęsienia ziemi. Między wspomnianymi dwiema dzielnicami leży Harajuku, kolejne miejsce na linii kolejki Yamanote, którego przegapić nie wolno. Harajuku i sąsiednia Aoyama to serce modnej Japonii. To stąd promieniuje na świat Japan style, japoński styl, którego mniej lub bardziej nieudolne podróbki możemy kupić na całym świecie. Aoyama jest dostojniejsza, wykwintna i elegancka. Tu znajdują się najdroższe butiki dizajnerów, między innymi słynny Comme des Garçons. Harajuku jest natomiast jak japońska nastolatka. Szalona, zmienna w nastrojach, goniąca za najnowszymi trendami, które rozkwitają i przemijają szybko jak kwiaty wiśni. Trzeba przespacerować się Takeshita Dori, zamkniętą dla ruchu uliczką pachnącą świeżymi naleśnikami, gdzie zobaczymy młodzież w konsumpcyjnym szale. To jedno z nielicznych miejsc, gdzie można znaleźć się tak blisko trzymających z natury dystans Japończyków. Nie przegapmy detali: fantazyjnych skarpetek, butów nie z tej ziemi, fryzur, makijaży i biżuterii, które tu wkrótce będą passé, a w Europie staną się dopiero hitem sezonu. Uczestniczki festiwalu tanecznego w Tokio. Stroje te same, telefony w ulubionych kolorach. (Fot. Getty Images) Teren chłopaków Harajuku i Shibuya uchodzą na dzielnice dziewczyńskie i kobiece. Za to Akihabara, do której również dowiezie nas kolejka Yamanote, to świat chłopaków. A dokładnie tych, którzy – choć czasem są po czterdziestce – nigdy nie chcieli dorosnąć. Tu mijają mnie niemal wyłącznie osobnicy płci męskiej. Na ogół w pojedynkę, choć mają skłonność do nagłego zbijania się w grupki jak owady albo ptaki. Na przykład przed wejściem do sklepiku, przed którym stoi wycięta z kartonu Ayanami Rei z kultowego anime Neon Genesis Evangelion. To członkowie potężnej subkultury otaku, a dzielnica Akihabara jest ich ojczyzną. Są fanatycznymi fanami japońskiej kultury popularnej. Spędzają życie na oglądaniu filmów animowanych, czytaniu komiksów, kolekcjonują figurki ulubionych postaci. Są singlami. Za każdym razem, gdy włóczę się po tej okolicy, mam wrażenie, że znalazłam się w czyimś pokoju, gdzie zaproszeni zostali tylko ci, którzy mają wspólne hobby. Dziś aż 80 proc. sklepów w tej dzielnicy sprzedaje gadżety otaku. Realne kobiety niemal stąd znikły. Bohaterki wirtualne wabią klientów z reklam, a wejścia do piwnicznych sklepików oblepione są plakatami z wizerunkami pięknych dziewcząt, androidów, potworów. Gdy otaku zgłodnieje lub zechce napić się kawy, czekają na niego specjale kawiarnie. Obsługują tam kelnerki w strojach francuskich pokojówek z japońskich komiksów. Czasem tak samo ubrane dziewczyny można spotkać także na ulicach dzielnicy Akihabara. Rozdają ulotki i słodkie uśmiechy. Zastygają w wystudiowanych pozach, a otaku fotografują je z pasją. Śladem Murakamiego Warto poznać trochę zwykłego życia Tokio. Jiyugaoka to dzielnica o atmosferze leniwej i hedonistycznej. Zawsze ktoś siedzi na ławce, pije herbatę, coś tam zajada. Ramię w ramię rozkoszują się słońcem mamy z małymi dziećmi, staruszkowie, studenci i robotnicy. Dodatkowa frajda dla fanów Harukiego Murakamiego, bo to tutaj mieszkała Aomame, bohaterka trylogii 1Q84. Gdzie dokładnie? Nie wiadomo, ale podczas spaceru można pobawić się w zgadywanie. Może w tym bloku, gdzie tylko na jednym z balkonów nie ma dziś prania, a mieszkanie sprawia wrażenie od dawna pustego? Spacer do kolejnej stacji dostarcza przyjemności obcowania z codziennym życiem miasta. Wystarczy pójść pasażem kwitnących wiśni w kierunku przeciwnym niż stacja Jiyugaoka. Zielona droga wiedzie wśród niewielkich zadbanych domów. Widać, jak mieszkańcy Tokio zagospodarowują przestrzeń: pranie suszy się piętrowo, piętrowe są też ogrody wzniesione z doniczek i pojemników. A przy jednym z domów zamiast ogrodu jest miniaturowe pole golfowe, na którym staruszek ubrany odpowiednio do okoliczności trenuje uderzenia bez piłeczki. Jego ruchy są precyzyjne i piękne jak w teatrze kabuki. Opiekun podróżnych Kamakura, dawna stolica Japonii, leży nad oceanem, 50 km na południowy zachód od Tokio. To przystanek obowiązkowy dla każdego, kto chce zrozumieć historię tego kraju. Trasa wiedzie od świątyni do świątyni, a tokijczycy potrafią długo dyskutować, która jest najpiękniejsza. Moja rada: porzućcie nadzieję, że zobaczycie wszystkie z nich. Zamknijcie przewodniki, niech was prowadzi intuicja. Turyści ciągną do Wielkiego Buddy na drugim końcu miasteczka. Ten gigantyczny (ponad 13 m i 93 tony) posąg nigdy nie robił na mnie takiego wrażenia jak rzadziej odwiedzane, ciche świątynie tonące w zieleni. To tam można poczuć smak minionych epok i doświadczyć buddyjskiego wyciszenia. Do moich ulubionych należy Kenchō-ji uznawana za najważniejszą z pięciu wielkich świątyń buddyjskich Kamakury. Po karmie duchowej czas dla ciała. Dla zaostrzenia apetytu przed kolacją warto popróbować japońskich kiszonych warzyw, którymi hojnie częstują sprzedawcy na głównej uliczce handlowej przy stacji. Rzodkiew z krążkami bardzo ostrej papryczki smakuje naprawdę wyśmienicie. Nikko to główny rywal Kamakury, jeśli chodzi o jednodniowe wypady za miasto. Oferuje nie tylko zabytki (więcej świątyń oczywiście!), ale również bogactwo onsenów, czyli gorących źródeł. A bez zanurzenia się w ukropie nie poczujemy na własnej skórze, czym jest życie po japońsku. Po kilku godzinach zwiedzania nie ma nic lepszego. Zabytki Nikko związane są z rodem Tokugawów, który przez 250 lat wydawał kolejnych szogunów rządzących Japonią. Imponująca i nieco zbyt ozdobna jak na japoński gust świątynia sintoistyczna Tōshō-gu poświęcona jest Ieyasu, pierwszemu z Tokugawów. Tu znajdziemy trzy małpki, które nie widzą, nie mówią, nie słyszą. To symbol Nikko. Znajdująca się w pobliżu świątynia Yōmei-mon jest bardziej chińska niż japońska w swoim estetycznym rozpasaniu. W Nikko warto jeszcze odwiedzić otchłań Kanmangafuchi, gdzie w melancholijnym rzędzie wpatrują się w rzekę figurki w czerwonych czapeczkach. To Jizo, opiekun podróżnych, również tych, którzy udają się w zaświaty. Podobno Jizo z Kanmangafuchi są niepoliczalni. Za pierwszym razem doliczyłam się 70, za kolejnym już 73. Tak czy inaczej każdemu przyda się przychylność Jizo. Brama sintoistycznego chramu Meiji. Jedna z najważniejszych świątyń Tokio leży tuż obok modnej i mało uduchowionej dzielnicy Harajuku. (Fot. FPM) Warto wiedzieć: Yuko Kawano, pracownik biurowy, a także projektantka reklam Prawdziwych tokijczyków spotkasz… W Nishiogikubo, dzielnicy na zachodzie Tokio (JR chuou-line). To miejsce zupełnie nieodkryte przez turystów. Autentyczne, w dobrym guście, gdzie można kupić japońskie antyki, a także świetnie zjeść. Mówią o nas, tokijczykach, że… Jesteśmy wiecznie zajęci, ale szybko się męczymy. Koniecznie spróbuj... Przepysznej japońskiej herbaty w herbaciarniach Cha Ginza. Najbardziej rozrywkowy wieczór spędzisz w... Niestety tym razem nie pomogę. Zupełnie nie jestem imprezowa. Na pamiątkę kup... Edokiriko, czyli szklanki, wazoniki, talerzyki z kolorowego, ręcznie ciętego szkła. A także mamegen, czyli przeróżne przekąski z fasoli. NO TO W DROGĘ: ■ Położenie: nad Oceanem Spokojnym, na Honsiu, największej z japońskich wysp. ■ Ludność: 13 mln w samym Tokio. Tzw. Wielkie Tokio to metropolis liczące 35 mln. ■ Języki: japoński. Znajomość angielskiego w Japonii jest wy­jątkiem, a nie zasadą. Również w urzędach czy szpitalach. ■ Religie: rdzennie japońskie religie to sinto oraz buddyzm. W obrządku sinto zawiera się śluby, a pogrzeby zwykle są buddyjskie. System moralny Japończyków ukształtowała przede wszystkim myśl konfucjańska. ■ Waluta: jen; 100 JPY= 3,8 zł. KIEDY ■ Najlepsza pora na wyprawę to kwiecień–maj oraz październik–listopad. Dla tych, którzy dobrze znoszą upały, przyjemny może być także lipiec–sierpień, gdy już skończyła się pora deszczowa, a jeszcze nie nastała pora wrześniowych tajfunów. ■ W trzeci weekend maja w Tokio w dzielnicy Asakusa odbywa się Sanja Matsuri, wielkie i malownicze święto z paradą mikoshi (przenośnych ołtarzy). Późne lato to czas na O-bon, czyli święto zmarłych, które jednak nie ma ponurego nastroju. Na ulicach miast stają stragany z jedzeniem i piciem, a kobiety w yukatach tańczą tradycyjne tańce. WIZA ■ Polacy nie potrzebują wizy, jeśli pobyt nie przekracza 90 dni. DOJAZD ■ Przelot z Warszawy do Tokio i z powrotem kosztuje od 3 tys. zł. Są loty bezpośrednie ■ Ci, którzy mają naprawdę dużo czasu, mogą dostać się do Japonii koleją transsyberyjską (z Moskwy do Władywostoku), potem promem (do portu Niigata w Japonii). KOMUNIKACJA ■ Najtańszy bilet na krótkiej trasie metra w Tokio to niewiele ponad 100 jenów, czyli ok. 4 zł. BEZPIECZEŃSTWO ■ Tokio należy do bardzo bezpiecznych miast. ZDROWIE ■ Nie są wymagane szczepienia. Nie ma zagrożeń epidemiologicznych. Poziom higieny jest niezwykle wysoki. Wszystkie podstawowe leki bez recepty dostępne są bez problemu. NIEPEŁNOSPRAWNI ■ Wszystkie znane mi tokijskie stacje mają windy. Obsługa zawsze gotowa jest do pomocy. Są podjazdy dla wózków. Jedynie w czasie szczytu poruszanie się po mieście może być problemem. WARTO WIEDZIEĆ ■ W japońskich lokalach nie ma zwyczaju dawania napiwków. ■ Japończycy lubią płacić gotówką, a nie kartami. Nawet w dużym hotelu może nie być terminalu, a bankomaty należą do rzadkości (najpewniejsze miejsce to poczta). ■ Warto dostosować się do japońskiej powściągliwości w okazywaniu uczuć i emocji w miejscach publicznych. ■ Lepiej nie próbować się kłaniać, bo i tak zrobimy to źle. Poza tym Japończycy są bardzo wyrozumiali wobec gaf cudzoziemców. ■ Podczas zwiedzania świątyń, wizyt domowych, a nawet w niektórych restauracjach będziemy musieli zdjąć obuwie. Warto sprawić sobie buty łatwe do ciągłego zdejmowania i nakładania. ■ Warto zajrzeć do sklepów, gdzie wszystko kosztuje 100 lub 99 jenów, czyli około 3,40 zł. Dostaniemy tam dosłownie wszystko – od artykułów gospodarstwa domowego, przez bieliznę i skarpety, po produkty żywnościowe. Np. eleganckie „japońskie zestawy do sushi” sprzedawane na Zachodzie skompletowane są z rzeczy dostępnych właśnie tam. Joanna Bator
To jedyna potrawa, której zabroniono spożywać japońskiemu cesarzowi. Mogła go zabić
Zjedzenie fugu może spowodować śmierć w męczarniach. Ale nie musi. Jeśli ryba jest przyrządzana przez wytrawnego kucharza, pozostaje po prostu najsmaczniejszym daniem japońskiej kuchni. Oto 49. z 50 podróży, które trzeba w życiu odbyć
Takifugu, lepiej znana jako fugu czy rozdymka, to przysmak ceniony w Kraju Kwitnącej Wiśni od bardzo dawna. Obgryzione ości znalezione na jednej z wysp liczą ponad 2 tys. lat. Kości ludzkich przy nich nie było. Chyba już wtedy umiano radzić sobie z jej filetowaniem. Bo perwersyjny urok ryby polega na tym, że ma wyjątkowo smaczne mięso, ale w jej organach wewnętrznych znajduje się neurotoksyna o nazwie tetrodoksyna, która jest 1200 razy bardziej śmiertelna od cyjanku. Nie jest to wina samej ryby, ale bakterii Pseudomonas, które w niej żyją. Zakazane jest więc spożywanie wątroby i jajników fugu, w których trucizny jest najwięcej. Śmierć poprzez zatrucie tetrodoksyną jest wyjątkowo bolesna – najpierw sparaliżowane zostają mięśnie, a potem ofiara umiera przez uduszenie. Odtrutka? Na razie nie jest znana. Swoją drogą fugu było jedyną w historii potrawą, której zabroniono spożywać japońskiemu cesarzowi. Poddani jednak lubią igranie ze śmiercią. Wciąż znajdują się osoby gotowe zaryzykować życiem, by przeżyć przyjemność, jaką daje niewielka ilość trucizny umieszczona na języku. To podobno specyficzne odczucia kłucia i drętwienia języka oraz warg. Klasyczne fugu podaje się w formie sashimi, czyli przezroczystych, cieniutkich płatków ryby, przez które powinno być widać wzór namalowany na talerzu. Ze względu na niebezpieczeństwo, jakie niesie ze sobą konsumpcja ryby, mogą ją przygotowywać i sprzedawać jedynie licencjonowani kucharze. Aby nim zostać, trzeba przejść kilkuletni trening, a potem zdać urzędowy egzamin. Tak trudny, że dyplom dostaje zaledwie co trzeci aplikant. Uznaje się więc, że jedzenie ryby w płatkach jest bezpieczne (i tylko tę polecamy). Eksperymenty z organami wewnętrznymi pozostają domeną kulinarnych desperatów. (MQ) NO TO W DROGĘ: GDZIE ■ Np. w restauracji Tsukiji Yamamoto w Tokio (2-15-4 Chuo-Ku). Można tu dostać 13-daniowe menu z fugu w roli głównej, m.in. cieniuteńkie jak papier płatki fugu ułożone w kształt chryzantemy plus odpowiednio przygotowana skórka i płetwa ogonowa, zupę gotowaną na głowie ryby oraz stek marynowany w whisky i sosie sojowym. Cena: około 440 dol. od osoby. Restauracja działa od października do marca.
Pitna woda na wagę złota – w tych miastach może jej zabraknąć [GALERIA]
Problem z zasobami tego, jak się okazuje, najcenniejszego surowca nie dotyczy tylko miast ubogiego południa. Pitnej wody może za chwilę zabraknąć nawet w wysokorozwiniętych miastach Europy czy Stanów Zjednoczonych.
Obecnie to Kapsztad ma największe problemy z pitną wodą, ale to zaledwie szczyt góry lodowej jeśli chodzi o problem z zasobami wody w miastach na całym świecie. Nasza planeta nie jest tak obfita w słodką wodę, jak mogłoby się wydawać. To zaledwie 3% wszystkich zasobów wody na świecie. Ponad miliard ludzi na świecie prawie nie ma dostępu do pitnej wody, a 2.7 miliarda naszej populacji nie ma dostępu do wody, łącznie przez ponad miesiąc w skali roku. Badania z 2014 pokazują, że spośród 500 największych miast na świecie, aż 25% z nich ma problemy z dostarczaniem wody mieszkańcom. Jak podaje ONZ zapotrzebowanie na wodę przekroczy nasze zasoby tego surowca o 40% do 2030 roku. Jak to możliwe? Winą należy obarczać przede wszystkim globalne ocieplenie, działalność człowieka i przyrost naturalny, czyli w skrócie – nas samych. Oto 11 miast, które mają największe problemy z pitną wodą: Zobacz galerię>>>
Tokio się zmienia! Do 2020 stanie się miastem przyszłości
Większość Europejczyków odwiedzających to miasto nie może wyjść z zachwytu. „Miasto przyszłości”, „nie z tej Ziemi” - to najczęstsze zdania, które padają na początku takich relacji. Teraz jednak i one mogą nie wystarczyć – stolica Japonii przechodzi metamorfozę by przygotować się na dwie wielkie międzynarodowe imprezy sportowe w 2020 roku.
Tokio można porównać do symbolu yin-yang, wciąż miesza się w nim nowoczesność z tradycją. Jeśli planujecie podróż do tego miejsca powinniście zarezerwować więcej czasu by zobaczyć obie strony. Tradycja Przygodę rozpoczynamy od dzielnicy Shinjuku, która jeszcze w XIX była podmiejską wsią, a dziś przez jej ogromny dworzec kolejowy codziennie przechodzą trzy miliony ludzi. Ruszając szlakiem japońskiej tradycji nie można ominąć znajdującej się w parkowej części dzielnicy Sanktuarium Meiji. To największe sanktuarium shinto w mieście i zarazem jego duchowe serce. Odbywa się tu wiele ceremonii ślubnych, a w pięknej zieleni otaczającego parku można poszukać wewnętrznego spokoju. Po takiej uczcie dla ducha warto wybrać się na nocny spacer Shinjuku, które tętni życiem po zmroku. W ciekawych knajpkach znajdziemy wiele ciekawych smaków, których w Europie nie da się znaleźć. Fot. Getty Images Kolejnym przystankiem jest dzielnica Chiyoda, w której znajdziecie Pałac Cesarski. Wzniesiony na miejscu dawnego Zamku Edo gmach z otaczającym go zespołem parkowym jest siedzibą cesarza Japonii i swoim rozmiarem dorównuje Central Parkowi w Nowym Jorku. Sam pałac dostępny jest dla zwiedzających dwa razy w roku, jednak część terenu jest dostępna dla zwiedzających, którzy mogą oglądać między innymi Most Podwójny czy Basztę Fushimi. Trzecią atrakcją tokijskiej tradycyjnej ścieżki może być świątynia Sensō-ji. To buddyjskie miejsce kultu poświęcone bogini miłosierdzia, Kannon. To najstarsza świątynia w Tokio, której historia sięga siódmego wieku naszej ery. Rocznie odwiedza ją około 30 milionów turystów i wiernych z całego świata. Obok niej wznosi się imponująca pięciopiętrowa pagoda, która jest świątynią shinto. Nowoczesność Japonię należy poznawać „z dwóch stron”, a skoro mamy za sobą tę dostojną i tradycyjną, czas przejść do dynamicznej i zaskakującej nowoczesności. Między kolejnymi przystankami warto poruszać się koleją, która sama w sobie jest w Japonii atrakcją: różne modele superszybkich pociągów przypominają statki kosmiczne. Wśród nowych skarbów Tokio nie można przegapić Tęczowego Mostu, który swoją malowniczością i światłami urzeka turystów oraz twórców. To właśnie na nim rozgrywały się sceny z popularnych filmów, takich jak choćby „Między Słowami”. W dzień most jest biały, w nocy rozświetlony na wszystkie kolory tęczy dzięki napędzanym energią słoneczną reflektorom. W pogodny dzień można z niego zobaczyć piękny widok na górę Fuji. Fot. Getty Images Jeśli oglądaliście kiedykolwiek filmy rozgrywające się Tokio z pewnością zwróciliście uwagę na jeden szczegół krajobrazu, który zawsze jest obecny. Tak jak Wieża Eiffla w Paryżu, czy Big Ben w Londynie, tak i Tokio ma swój symbol, a jest nim wieża radiowo-telewizyjna Tōkyō-tō. Pod względem konstrukcji wzorowana jest na paryskiej i posiada punkt widokowy na szczycie. Znajdziecie ją w parku Shiba, w dzielnicy Minato. W dzielnicy Shibuya nie znajdziecie zabytków, za to doskonale poczujecie atmosferę tego miasta. Wybierzcie się na spacer w okolice domu towarowego 109 i po prostu dajcie się porwać barwnemu tłumowi. Następne przystanki to dzielnice Harajuku i Aoyama, które uznaje się za stolicę stylu Japonii. Jeśli chcecie dowiedzieć się, co będzie modne w Europie za pięć lat, na miejscu to podejrzycie. Trendy w modzie i technologii zaczynają się tutaj. Akihabara to następne miejsce, którego nie można przegapić. Tutaj znajdziecie wszystko co fan japońskiej popkultury powinien znać, zobaczyć lub mieć. To prawdziwy raj dla miłośników japońskiej animacji, sztuki komiksu, gier video i zabawek. Fot. Getty Images Tu można zakończyć etap teraźniejszości, choć bądźmy szczerzy – to ułamek tego, co warto obejrzeć. Czas jednak ruszać dalej – w przyszłość. Przyszłość Przyszłość Tokio zaczyna się już teraz, jednak jej kluczową datą jest rok 2020. Miasto będzie gospodarzem dwóch imprez sportowych o międzynarodowym zasięgu: Igrzysk Olimpijskich oraz Igrzysk Paraolimpijskich. To też okazja aby połączyć zwiedzanie z kibicowaniem Reprezentacji Polski, która ma wyjątkowo dużo szans medalowych. Jednak 2020 rok to nie pierwszy raz, gdy stolica Japonii gości u siebie tego typu imprezy. W 1964 miała tu miejsce igrzyska, powstała wioska olimpijska. Już wtedy Japonia zaskoczyła świat rozmachem przygotowań. Z okazji zawodów ruszyła pierwsza na świecie superszybka kolej Shinkansen, transmisje poszczególnych dyscyplin były realizowane w kolorze, a sędziowie używali najnowocześniejszych urządzeń pomiarowych, znacznie przewyższających dokładnością poprzednie. Pięćdziesiąt pięć lat później Tokio znów zamierza zadziwić świat i zapowiada technologiczne sensacje. Znicz olimpijski ma zostać zapalony z pokładu latającego samochodu. Unosząca się 10 metrów nad ziemią maszyna ma mieć możliwość rozpędzenia się do 100 kilometrów na godzinę i trzeba przyznać, że trudno o lepszą reklamę dla jej konstruktora, którym jest Toyota, niż uczestnictwo w takiej ceremonii. Fot. Getty Images Spodziewając się prawdziwych tłumów kibiców, którzy zasilą i tak ogromną populację tłoczącą się w Tokio organizatorzy chcą usprawnić ruch i wstęp na obiekty, dlatego zamiast biletów zapowiadają wprowadzenie systemu identyfikującego twarze oraz specjalne elektroniczne opaski. Jednym ze sposobów usprawnienia transportu w mieście ma być wprowadzenie autonomicznych taksówek. Pojawiły się także zapowiedzi otwarcia kolei maglev czyli opartej na lewitacji magnetycznej. Jej maksymalna prędkość może dochodzić nawet do 600 km/h. Jakby to było mało, wśród zapowiedzi można znaleźć także informacje o planowanym wprowadzeniu transmisji w rozdzielczości 8k, robotów do obsługi kibiców i turystów oraz dostępnej dla wszystkich aplikacji potrafiącej w czasie rzeczywistym tłumaczyć język japoński na angielski i odwrotnie. Maskotki olimpijskie na 2020 rok / Getty Images Na koniec chyba najbardziej spektakularna zapowiedź. Start-up ALE zapowiedział, że z okazji igrzysk zamierza umieścić na orbicie swojego sztucznego satelitę. Koszt takiego przedsięwzięcia to około 9 milionów dolarów. Nie jest to jednak kolejny satelita komunikacyjny. Celem firmy jest przygotowanie niesamowitego spektaklu dla widzów igrzysk – sztucznego deszczu meteorytów. Satelita ma wypuszczać kulki zawierające imitację kosmicznego pyłu. Gdy kapsułki będą opadać, ściągane grawitacją Ziemi, zapalą się w atmosferze tworząc dla obserwujących piękny widok deszczu „spadających gwiazd”. Twórcy projektu zapowiadają, że będzie go widać nawet przy zachmurzonym niebie, w promieniu 200 kilometrów. Nawet jeżeli nie jesteście fanami sportu, warto śledzić to co dzieje się i powstaje w Tokio. Po pierwsze dlatego, że wiele z tych technologii w kolejnych dekadach może stać się codziennością (także u nas), a po drugie ze względu na imponujący rozmach estetyczny. Spektakl na nocnym niebie, gdzie sceną jest kosmos? To będzie naprawdę ciężko przebić każdemu następnemu gospodarzowi jakichkolwiek igrzysk.
Odwiedzasz Japonię? Tych 7 miejsc nie możesz przegapić
Japonia nie przestaje nas fascynować. Od kiedy powstało bezpośrednie połączenie lotnicze między Warszawą a Tokio można śmielej myśleć o takiej podróży. Poznaj 7 miejsc, które trzeba tam zobaczyć
Miejsca wybrała dla nas Katarzyna Boni, reporterka, pisarka, autorka między innymi książki "Gabare! Warsztaty umierania". Poznajcie 7 wyjątkowych miejsc w Japonii
Tsukiji to największy targ rybny świata. Każdego dnia w wąskich uliczkach tokijskiej dzielnicy Tsukijishijo sprzedawanych jest ponad 2 tysiące ton świeżych ryb.
Japończycy to wielcy smakosze i najbardziej wybredny naród świata. Aby ryba sprzedała się właśnie na tym targu musi być najwyższej jakości. Bowiem tylko tu osiągnie kilkudziesięciokrotne przebicie ceny za jaką została kupiona od rybaka. fot. Dariusz Roman Od razu po przypłynięciu kutra do portu japońscy kupcy selekcjonują połów. I nie ma znaczenia czy są to wybrzeża Kanady czy okolice Bostonu. W portach całego świata lotni testerzy separują okazy, które za moment załadowane zostają do samolotu. Wszystkie inne sposoby transportu są za wolne do utrzymania świeżości produktu. Ryba trafia na japoński stół najpóźniej w ciągu 48 godzin od wyciągnięcia z wody lub pozostaje jej być zjedzoną przez inne, mniej wybredne narody świata. Zakupowe szaleństwo rozpoczyna się wielką aukcją każdego roboczego dnia tygodnia o 5 rano. Najlepsze sztuki tuńczyka osiągają cenę nawet dziesięciu tysięcy dolarów, a chętnych nigdy nie brakuje. Wszystko co zostanie sprzedane na aukcji trafia do mniejszych kramów targowiska, gdzie ryby są porcjowane. Dopiero wtedy mogą je kupić restauracje oraz każdy, kto odwiedzi targ. W mniejszych i większych pudłach wypełnionych wodą pływa wszystko, co znaleźć można w stanie wolnym w oceanie. Od rekinów i tuńczyków, a skończywszy na żółwiach morskich i ośmiornicach. To, jak zręcznie sprzedawcy szykują do sprzedaży te morskie stworzenia, mrozi krew w żyłach. Zasada zawsze jest taka sama - nic się nie może zmarnować. fot. Dariusz Roman Obok stołów z rybami na kupujących patrzą małe oczka ukryte w jeszcze mniejszych kramach. Owe oczka biegają z niesamowitą prędkością pomiędzy stosami karteczek a wyświetlaczem kalkulatora. Kierownicy ledwo widoczni za swoich kierowniczych kwater dowodzenia są czujni, a każda sprzedaż znajduje swoje miejsce na owych kartkach. Co chwila coś krzyczą, co chwila dostają kolejne karteczki i tak przez wiele godzin. Wszystko jednak według zasady - sprzedać jak najwięcej i jak najszybciej. Cztery godziny porannego handlu całkowicie czyszczą sklepowe półki. Nie zostaje nic za wyjątkiem tego co mimo starannej selekcji nie znalazło nabywcy. Odpady trafiają do specjalnie przygotowanych wózków. Rozpoczyna się wielkie sprzątanie. Hektolitry wody wylewane są na chodnikowe płytki. Nieważne czy ktoś akurat przechodzi. Nie ma czasu na uprzejmości. fot. Dariusz Roman W uliczkach pomiędzy straganami swoje umiejętności doskonalą operatorzy małych wózków widłowych, którzy z jakąś nadludzką precyzją poruszają się pomiędzy straganami a kupującymi nie rozjeżdżając nikogo ani niczego. Z wielkich ciężarówek wyciągane są ogromne bloki lodu, które za chwile będą chronić kupione ryby zanim te trafią do nabywcy. Po kilku minutach panuje tu atmosfera jak w wesołym miasteczku, z tą jednak różnicą, że tutaj można stracić życie: wpaść pod wózek wypełniony rybami, stracić równowagę na mokrym podłożu, uderzyć głową o chodnik, czy nadziać się na latające dookoła noże. fot. Dariusz Roman Kiedy targ już pustoszeje, ludzie przenoszą się do pobliskich sklepików i restauracji. Kolejki do malutkich pomieszczeń ustawiają się bardzo szybko, a na wejście do kilku barów sushi trzeba czekać kilkadziesiąt minut. Ja wchodzę już po blisko półtorej godzinie i choć mam już tego czekania dosyć, nie zapomniałem o dobrych radach Japończyków – po prostu muszę tu wejść na sushi. Jestem bardzo ciekawy tego, co zobaczę i skosztuję. W czasie pobytu na wyspie jadłem różne dania. Jedne lepsze, drugie gorsze. To co zaserwowano w tej malutkiej, bo kilkumetrowej, restauracji to był majstersztyk japońskiej kuchni. Smaku dopiero co złowionej ryby i tak przyrządzonej jak tam, nie da się porównać z czymkolwiek innym. Choć tutejsze ceny są ponad dwa razy wyższe niż w większości japońskich restauracji, warte są każdego Jena. Ryba rozpływa się w ustach, a serwowanym rodzajom posiłków nie ma końca. Można spróbować kilkudziesięciu gatunków ryb i zup. Po kilkunastu minutach zdrowy rozsądek mówi dosyć. Łakomstwo i fakt, że nieprędko tu wrócę nie pozwala jednak podnieść się z wysokiego stołka ustawionego może 30 centymetrów od genialnego kucharza. Gdyby nie całkowity brak miejsca na umieszczenie kolejnej ryby w swoim brzuchu, nigdy bym stamtąd nie odszedł. W drodze powrotnej nie kusiły mnie już fantastyczne mini kurczaczki przyrządzane na straganach tuż przy ulicy. Obojętnie przechodziłem obok mniej lub bardziej okazałych restauracji z sushi. Nie chciałem sobie popsuć tego smaku, który nie powtórzył się aż do końca pobytu w Japonii. Choć minęło od pobytu na Tsukiji już dobrych kilka tygodni, wspomnienie świeżej ryby pozostanie w moich kubkach smakowych na zawsze, a to miejsce będę polecał wszystkim smakoszom kuchni japońskiej. Dariusz Roman
Oto 5 lotnisk, na których chciałbyś mieć przesiadkę (nawet długą!)
Tropikalny ogród, motylarium, pole golfowe, kino, lodowisko, a nawet sześciometrowy wodospad – dzięki takim atrakcjom oczekiwanie na dalszy ciąg podróży na niektórych lotniskach jest przyjemnością.
Życie w Japonii: kilka słów o spełnianiu marzeń
O pierwszych inspiracjach krajem kwitnącej wiśni, współpracy z teatrem kabuki i życiu w Tokio. Przeczytaj rozmowę z Polką, która od lat mieszka w Japonii
Joanna Shigenobu pewnego dnia rzuciła wszystko i postanowiła zaryzykować. W imię czego? Potrzeby realizowania marzeń. O pasji, Japonii i magii teatru opowiedziała Magdalenie Jabłońskiej. Magdalena Jabłońska: Co skłoniło Panią do podjęcia współpracy z teatrem kabuki? Joanna Shigenobu: Zacznę od tego, że uwielbiam japońską sztukę, w każdym wydaniu. Nawet parzenie herbaty i sposób jej podawania w kraju tajfunów i wulkanów jest swego rodzaju sztuką. Nie wspomnę o ikebanie, gdzie każdy kwiat, liść, łodyga harmonijnie układają się w jedną perfekcyjną całość. Ta fascynacja trwa już od czasów szkoły średniej. Pamiętam dokładnie jak w moim rodzinnym mieście Bydgoszczy, miała miejsce wystawa prac japońskiego grafika Mitsuo Katsui. Był to czas kiedy rozpoczynałam naukę w liceum, a zainteresowanie krajem Kwitnącej Wiśni nawet nie raczkowało, ciężko było w tym czasie o jakiekolwiek wystawy czy wydarzenia związane z tą tematyką. I tu nagle w Bydgoszczy taki powiew egzotyki prosto z Japonii. To było coś niesamowitego. Stojąc przed obrazami Pana Katsui czułam się wyjątkowo, ciężko to opisać. Ale chyba wtedy po raz pierwszy coś mnie pociągnęło w tamtym kierunku. W Japonii mieszkam już osiem lat, a więc na tyle długo żeby zdążyć ją polubić i na tyle krótko, żeby nie przestać się jej cały czas uczyć. A wracając do teatru, to grupę teatralną Hibiki Family poznałam krótko po moim przylocie do Japonii, a współpracę zaczęliśmy jakieś trzy lata temu. Japoński teatr to zupełnie inny świat, to przede wszystkim przepiękne stroje, maski i nieodzowny biały makijaż, który w pierwszej chwili może nam się wydać dziwny albo co najmniej straszny. Wtedy już pisałam swoją debiutancką powieść "Mr Fugu". Myślę, że to też pewnego rodzaju szczęście, kiedy gotową już historię z książki streściłam założycielowi grupy Panu Akito Hibiki. A on zareagował na to jednym słowem "Robimy to!". Tak zaczęła się moja przygoda, napisałam scenariusz, i znalazłam się w magicznym i zaczarowanym świecie japońskiego teatru, gdzie zapach białego pudru unosi się ponad garderobami, a kimona szpalerem niczym drzewa w parku ukazują swoje piękno. M.J.: Proszę opowiedzieć o kulisach pracy w japońskim teatrze. J.S.: Próby mamy praktycznie codziennie. Przed zbliżającymi się występami nie ma taryfy ulgowej. Całość musi być dopracowana do perfekcji. To w jaki sposób aktor posuwa się po scenie, ułożenie nóg i całego ciała, nawet to jak trzyma w ręce wachlarz czy katanę (japoński miecz), w którą stronę czy pod jakim kątem jest nachylony, to wszystko ma istotne znaczenie. Dla nas, laików, jest to nie do wyłapania podczas przedstawienia, jednak aktorzy którzy grają w teatrze czasami i od urodzenia (teatr to często pasja z pokolenia na pokolenie), taki błąd traktują bardzo poważnie. Ważną rolę odgrywają też kostiumy, które na potrzeby przedstawienia nierzadko są specjalnie projektowane czy zamawianie. Jedwabne kimona, często ręcznie malowane lub haftowane, są też męskie spodnie hakama które świetne prezentują się w scenach walk. Na potrzeby teatru hakama często jest szyta z mocnych i żywych kolorów. Mi osobiście, z czego bardzo się cieszę udało do wizerunku aktorów przemycić troszkę elementów i wzorów kojarzących się z Polską. Ważnym uzupełnieniem aktora na scenie i postaci, w którą się wciela, są na pewno włosy, i tutaj także na zamówienie przygotowywane są peruki, które idealnie muszą pasować do rozmiaru głowy. Nie ma mowy, żeby peruka była za luźna czy niedopasowana. Proszę więc sobie wyobrazić jak ważne jest zebranie tych wszystkich punktów w jeden, aby aktor wyglądał wiarygodnie, bo to on potem poprzez swoją grę sceniczną, mimikę twarzy, strój czy makijaż opowiada nam pewną historię. Historię, która albo nas poruszy i oczarowani razem z nim wkroczymy do tego zaklętego świata, albo nas zniechęci i po pierwszym akcie opuścimy salę. Sama pamiętam taki moment, jak jednego dnia, będąc na przedstawieniu i widząc w półmroku sceny Yukę tańczącą smutny taniec miłości, by na koniec kochanek obwiązał ją pasem obi i szarpiąc na oczach widowni, porzucił. Poczułam dreszcze. Tam też po raz pierwszy zobaczyłam wyraźnie głównych bohaterów swojej książki, Isao i Nicole. Jak przemykali po scenie, jak szeptali do siebie, widziałam w ich twarzach coś niepokojącego, pewne nieszczęście, ból, smutek które były gdzieś pomiędzy nimi. Teraz wraz z grupą staliśmy się sobie bliżsi, teatr to taka jakby rodzina, spędzamy ze sobą dużo czasu, a to w jakiś sposób cementuje. Dla mnie to też dobra lekcja jeśli chodzi o poznanie Japonii i Japończyków, a także ich kultury, bo teatr skłania się właśnie ku temu. Fot. Mitsuo Shigenobu: wskazowki mistrza, Joanna Shigenobu z Akito Hibiki. M.J.: Jak osoba Mr Fugu, bohatera Pani książki, którego postać zaistniała na deskach teatru, przekłada się na rzeczywiste postrzeganie mężczyzn w Japonii? J.S.: Wytłumaczę najpierw dlaczego tytuł nosi taką, a nie inną nazwę. Otóż fugu oprócz tego, że jest w Japonii najchętniej spożywaną rybą, jest również bardzo niebezpieczna. To ze względu na wysokie stężenie trucizny, którą w sobie zawiera. W ten sposób źle przyrządzona ryba może po prostu zabić. To troszkę taka aluzja i przydomek odnoszący się do głównego bohatera, który do aniołków nie należy. To typowy konserwatywny przedstawiciel męskiego pokolenia w Japonii. Zżyty ze swoją kulturą, tradycją, krajem. Dla niego jedwab kimona, ale tego malowanego ręcznie, jest wyznacznikiem luksusu i władzy. Z wyższością patrzącego na przedstawicielki płci pięknej, traktującym je przedmiotowo i na pewno surowo. Jest również szefem potężnej firmy w Tokio, a jego żoną jest blondwłosa Europejka. I tu zaczyna się tak naprawdę cała ta opowieść o miłości, nienawiści i bólu. Myślę, że małżeństwa międzynarodowe nie mają łatwo. I nie chodzi mi tu wcale o to, że ja akurat na swojego bohatera wybrałam Japończyka. Małżeństwo międzynarodowe to w pewien sposób wyzwanie, któremu nie wszyscy są w stanie podołać. Dlatego w swojej historii skupiłam się przede wszystkim na przemianie głównego bohatera. Jako ciekawostkę dodam, że obecnie co drugi męski obywatel Kraju Kwitnącej Wiśni, lubi wracać do korzeni i utożsamia się z legendą dawnych samurajów. Już samo to powinno dać obraz tego, że przemiana łatwym wyczynem nie będzie. Chciałam pokazać, jak ktoś, dogłębnie zakorzeniony w swojej kulturze, potrafił jednak zmienić swój sposób myślenia, zachowania i postrzegania miłości, bo nawet ta, w kraju Kwitnącej Wiśni jest inna. Myślę, że Mr Fugu to taka troszkę baśniowa historia o poszukiwaniu miłości i nadziei w kraju wciąż zdominowanym przez mężczyzn, gdzie kobieta cały czas jeszcze ma mało do powiedzenia. M.J.: Czy tematyka spektaklu to utożsamienie relacji damsko-męskich z realiami spotykanymi w Japonii? Jak się ona odnosi do rzeczywistości? J.S.: Po części tak, ale nie dosłownie. Teatr daje nam tę możliwość, że przekraczamy pewne granice wyobraźni. Tym bardziej japoński teatr, gdzie wszystko jest jakby zaczarowane, a tym samym przekaz również. Widz porusza się razem z aktorami, balansuje po cieńkiej linii nierealności, utożsamiając ją ze światem realnym. W spektaklu Mr Fugu, dużą rolę odgrywa muzyka naszego rodaka Fryderyka Chopina. Myślę, że akurat w tym przypadku publiczność czyta przesłanie historii rozgrywającej się na scenie, również poprzez muzykę. Oglądamy spektakl nie tylko oczami, ale i sercem. Widzimy dwójkę głównych bohaterów, ale czujemy też wyraźnie ich smutek, strach, ból i tragedię, która za moment gdzieś tam się wydarzy, pomimo tego, iż wiemy, że to tylko aktorzy utożsamiamy się z nimi, wołamy ich imiona, staramy się im pomóc, płaczemy razem z nimi, a to oznacza rzeczywistość. Tę najprawdziwszą i nie naciąganą. Ważną rolę w sztuce odgrywa maska demona tengu, pomysł powstał przy współpracy z japońską rysowniczką Yukari Fukudome, która właśnie na ilustracjach w książce zakryła nią twarz głównego bohatera. Tengu we wierzeniach japońskich to demony lasu, takie złośliwe istoty, które wręcz idealnie nadają się do odegrania czarnego charakteru. W ten sposób nasz bohater stał się z miejsca negatywną postacią, a widz od samego początku obserwując spektakl wierzy w to, że przy końcu maska spadnie i zobaczy prawdziwą twarz Mr Fugu. Za każdym razem publiczność reaguje zupełnie inaczej, to też jest w pewien sposób niesamowite. Ale nawet dla mnie, pomimo tego, że stworzyłam tę postać, każde kolejne przedstawienie to jakby nowe odkrywanie tajemniczego Pana Fugu i jego złożonej natury. Uważam, że historia ta w realia japońskie wpisuje się bardzo dobrze, opowiada wszak o tym, czego w Japonii tak naprawdę nie ma: namiętności i bliskości pomiędzy sobą. M.J.: Jak spektakl odbierany jest przez mieszkańców Japonii? J.S.: Premiera odbyła się dokładnie 21 listopada 2013 roku w Ambasadzie RP w Tokyo, czyli rok temu. To było dla nas chyba największe wyzwanie i sprawdzian jednocześnie. W tym dniu bowiem Ambasadę odwiedziło wielu zacnych japońskich i polskich gości. Od tamtego czasu przedstawienie nabrało całkiem nowej formy. Ale wracając do tamtego dnia, reakcja publiczności była niesamowita, wiele osób na samym końcu nie kryło łez wzruszenia. Cisza, skupienie i łzy, a dopiero potem lawina braw. Teraz przedstawienia odbywają się przeważnie dwa razy w miesiącu w tokiyskim Hoptopia Hall. Zawsze jest komplet, nie ma ani jednego pustego krzesła. To chyba dla nas największa nagroda, której powiem szczerze się nie spodziewałam. Obecnie pracujemy nad nową fabułą przedstawienia. Będzie gra świateł i tancerze w maskach tengu, a to nie wszystko. Pomysły czasami zupełnie spontaniczne pojawiają się na próbach i to jest piękne. Mam jeszcze takie jedno skryte marzenie, aby spektakl Mr Fugu pokazać polskiej widowni. Fot. Mitsuo Shigenobu: Yuka, Kazuma i Akito Hibiki M.J.: Japończycy dużą wagę przykładają do symboliki stroju. Jak postrzegane jest Kimono i inne elementy stroju japońskiego w codziennym życiu? J.S.: Kimono jest na pewno ważną częścią kultury japońskiej. W czasach Edo kimono było jedynym noszonym strojem. Teraz, kiedy Japonia również się zmieniła, kimono zostało jakby troszkę zepchnięte na drugi plan i spełnia rolę bardziej symboliczną niż codzienną. Młodzi Japończycy wolą ubrać się w luźne, kolorowe ciuchy, które bez problemu można założyć niż trzić się podczas dlugiego procesu ubierania kimona, który do łatwych nie należy. Często przy ubieraniu kimona potrzebne są dwie lub nawet trzy osoby. Największym wyzwaniem jest jednak założenie pasa obi, gdyż tutaj również ważny jest sposób w jaki zostanie on zawiązany. Jest to jednak długi i złożony temat, gdyż jaki typ kimona, struktura materiału, kolor, długość rękawów, wybieramy do niego odpowiednio pasujący pas obi, zori czyli sandałki noszone do kimona czy nawet ozdoby do włosów. Pomimo całej tej złożoności Japończycy hołdują tradycji i ubierają kimono na ważne uroczystości czy święta. Na pocieszenie zostaje jeszcze teatr, gdzie kimono można zobaczyć codziennie i niech to się nie zmienia. M.J.: Teatr Kabuki, który został wyróżniony na światowej liście dziedzictwa niematerialnego UNESCO, wykorzystuje specjalny sposób malowania twarzy pozwalający na odczytanie charakteru bohaterów. Czy to nie zdradza przedwcześnie konwencji przedstawienia? J.S.: Myślę że nie. Choć czasami forma spektaklu jak i jego treść są bardzo przewidywalne, to jednak nadal dużo zależy od aktora na scenie, od jego osobowości, gestów, tonacji głosu, sposobu poruszania czy mimiki twarzy. Makijaż to atrakcyjny dodatek, nie zapominajmy o tym. Fot. foto Mitsuo Shigenobu: makijaz sceniczny, ceremonia malowania M.J.: Jak wygląda codzienne życie Polki/kobiety w Tokio? J.S.: Zacznę może od siebie, bo ciężko wypowiadać się za inne osoby. Jako matka, żona, staram się godzić pracę w teatrze z obowiązkami rodzinnymi, co czasami nie jest łatwe. Tym bardziej, że Japonia jest tak skonstruowanym krajem, że wszystko tutaj musi odpowiadać pewnym z góry ułożonym normom, których złamać nie wypada. Albo wszyscy razem stoimy w szeregu, albo, no właśnie, nie wypada. Ostatnio okazało się, że mój sześcioletni syn Lauri również złapał bakcyla teatralnego i od dwóch miesięcy jeździ ze mną na próby. A od kilku spotkań naśladuje ruchy aktorów i robi dokładnie to co oni. Jest pojętym uczniem i z każdym dniem widzę jak duże postępy robi. Do niczego go jednak nie zmuszam, teatr to ciężka praca i zrozumię kiedy zakomunikuje mi, że więcej już nie pojedzie. A jeśli chodzi o życie w Japonii czy samym Tokio, no cóż to zawsze inny kraj, inna kultura, wierzenia i ludzie. Początki nie były łatwe, musiałam najpierw odnaleźć w sobie pewnego rodzaju harmonię, żeby nie powiedzieć siłę która pozwoliła zrozumieć mi ten kraj, polubić go do tego stopnia, żeby móc tu żyć, oddychać pełną piersią nawet w zatłoczonym metrze. Teraz już z większą łagodnością patrzę nawet na to co mi się tutaj nie podoba czy zdenerwuje. Najważniejsze dla mnie jest jednak to, że mam tutaj swoją rodzinę, przyjaciół, teatr i pasję, a to każdego dnia daje mi pokłady nowej, pozytywnej energii. Każdego dnia dziękuję też temu na górze, za to co dostałam.
10 najpopularniejszych miast świata [RANKING]
Miniony rok należał do Azji. Żaden region świata nie zaliczył tak imponującego wzrostu liczby turystów – wynika z corocznego rankingu MasterCard’s Global Destination Cities Index.
RANKING: 10 miast cieszących się największą popularnością MasterCard ogłosił właśnie ranking miast, które w minionym roku cieszyły się najwięcej popularnością turystów. W badaniu MasterCard’s Global Destination Cities Index uwzględniono ponad 130 miast z całego świata. Wzięto pod uwagę liczbę osób, które odwiedziły je w 2016 roku. To jednocześnie wskaźnik najlepiej rozwijających się miast - odwiedzający je turyści zostawiają tu najwięcej pieniędzy. W rankingu o pozycję lidera od lat walczą Londyn i Bangkok. Tegoroczna roszada potwierdza trend: miniony rok pod względem turystycznym należał do Azji. Więcej o tegorocznym zwycięzcy przeczytasz w lutowym numerze National Geographic Traveler.
Do Japonii bez gotówki i karty kredytowej? To możliwe
Turyści podróżujący po Japonii będą mogli płacić... odciskiem palca.
Olimpijskie udogodnienia Ten rewolucyjny sposób płatności zamierzają wprowadzić w życie władze Japonii. Kiedy? Jeszcze przed rozpoczęciem igrzysk olimpijskich w Tokio w 2020 roku. Uruchomienie takiego systemu ma być sposobem na kieszonkowców. Turyści nie będą musieli nosić przy sobie portfela ani dokumentów. Nowy bezgotówkowy system pozwoli dokonać płatności w restauracjach, hotelach, czy sklepach, zapłacimy też w ten sposób za większość atrakcji turystycznych. Dla każdego By nadać "płatniczą moc" swoim palcom, wystarczy, że turyści wjeżdżający do kraju kwitnącej wiśni, zeskanują swoje odciski we wskazanym do tego miejscu (prawdopodobniej punkty będą dostępne na lotniskach) . Twórcy zapewniają niedowiarków, że system oparty na identyfikacji linii papilarnych jest praktycznie bezbłędny. Pojawia się tylko pytanie, czy w ten sposób nie będziemy wydawać pieniędzy… lekką ręką.
LOT rozwija skrzydła! Nowe połączenia do Azji
Polskie Linie Lotnicze LOT zapowiedziały uruchomienie w 2016 r. trzech nowych połączeń do Azji.
Bezpośrednio z Warszawy dolecimy już nie tylko do Pekinu, ale także do Tokio, Bangkoku oraz Seulu. A to nie koniec dobrych informacji,bo przewoźnik planuje jeszcze dwa kolejne dalekie loty do Azji. Po otwarciu łącznie pięciu nowych kierunków, już w przyszłym roku LOT będzie miał dwa razy większą siatkę połączeń długodystansowych niż obecnie. W systemach rezerwacyjnych pojawiły się już nowe połączenia europejskie: Wenecja, Kluż – Napoka i Lublana. LOT wraca także na niektóre trasy, które musiał zawiesić stosując wymagane przez Komisję Europejską środki kompensacyjne w zamian za otrzymanie pomocy publicznej. Są to: Ateny, Barcelona, Nicea, Zurich i Bejrut. Od stycznia 2016 wrócą także: Belgrad, Dusseldorf, Erywań, Kiszyniów, Zagrzeb oraz Gdańsk – Kraków, które są zawieszone od lipca tego roku w ramach ostatniej puli wymaganej kompensacji. – mówi Sebastian Mikosz, Prezes PLL LOT.
O podróży do Japonii marzyłam od zawsze. Miałam kilka sekund, żeby się na nią zdecydować
Kto nie pragnął, żeby choć raz odwiedzić Kraj Kwitnącej Wiśni, wziąć udział w magicznej ceremonii parzenia herbaty i poczuć niezwykłą mieszankę tradycji i nowoczesności. Na przeszkodzie stały jednak koszty. Skorzystałam jednak z niewiarygodnej promocji włoskich linii Alitalia. Za bilet lotniczy na trasie Wenecja–Osaka–Tokio–Mediolan zapłaciłam niewiele ponad 67 euro. Nie minął miesiąc, jak siedziałam w samolocie, ściskając w dłoni przewodnik po kraju, w którym toalety śpiewają, a śmieci przed wyrzuceniem należy umyć i wysuszyć. Neony, kraby i salony gier Z Polski do Włoch można się dostać za grosze. Wybrałam przelot tanimi liniami do Bolonii, a stamtąd pojechałam koleją do Wenecji. A potem już bye-bye, Europo... Kiedy dotarłam z lotniska do centrum Osaki, było już południe, a wyjazd do Kioto miałam następnego dnia rano. Od razu więc ruszyłam na podbój tego trzeciego pod względem wielkości miasta Japonii. Jako priorytet obrałam zobaczenie najstarszej buddyjskiej świątyni w kraju. Niestety żaden z jej fragmentów nie jest dziś oryginalny, a jedyny element przypominający o pradawnych korzeniach to strzegąca wejścia brama torii pochodząca z XIII w. Kolejnym ważnym punktem na mojej liście w Osace był zamek zwany złotym lub brokatowym. Jego budowa rozpoczęła się w 1583 r. na miejscu dawnej świątyni Ishiyama Hongan-ji, która została zniszczona 13 lat wcześniej. W tamtych czasach był to największy zamek w Japonii. Obecna konstrukcja została zbudowana w 1931 r. i cudem przetrwała naloty w czasie II wojny światowej. Aktualnie we wnętrzach zamku jest muzeum. Z niego skierowałam się prosto do Dotonbori – dzielnicy teatrów, restauracji, kasyn i nocnych klubów. Bijące po oczach neony, kolorowe billboardy, ruszające się na fasadach restauracji kraby, gwar, śmiech, elektroniczna muzyka płynąca z salonów gier – to kwintesencja tego najbarwniejszego miejsca Osaki. Właśnie tam zjadłam najlepsze w moim życiu sushi, które pomyłkowo (przypomina proszek wasabi) przyprawiłam zieloną herbatą. Wracałam po zmroku. Nigdy wcześniej w żadnym mieście nie czułam się tak bezpiecznie. A przecież to właśnie w Osace w latach 20. XX w. powstała najbardziej znana organizacja przestępcza (yakuza) – Yamaguchi-gumi. Podczas gdy Osaka to stolica przedsiębiorczości, Kioto – przesiąknięte historią, jest skarbnicą kulturalną Japonii. W dawnej stolicy Japonii jest aż 17 obiektów wpisanych na listę światowego dziedzictwa UNESCO. Nie było mi zatem łatwo wybrać te najbardziej interesujące. Spacerując uliczkami w dzielnicach Gion i Higashiyama, dotarłam do bram świątyni Yasaka. Datowana na 1350 r. jest odwiedzana przez wielu turystów. Entuzjaści staroci powinni udać się na ulicę Shinmonze w dzielnicy Gion. Są tu sklepy z parawanami, porcelaną, wyrobami z brązu i laki. Prawdziwy raj dla kolekcjonerów. Po zmroku przeszłam tunelem z setek bram torii na terenie Fushimi Inari Taisha – Świątyni Lisa. Zbudowano ją w IX w. na cześć tego zwierzęcia, które jak uważają rolnicy, jest posłańcem boga plonów. Warto też zobaczyć wzniesiony w 1603 r. zamek Nijo – siedzibę pierwszego szoguna okresu Edo (1603–1867) – Tokugawy Ieyasu. Wieczorem byłam już na Dworcu Kioto, skąd odjeżdżał mój nocny autobus do Tokio. Budynek wzniesiono z okazji 1200-lecia ustanowienia tam stolicy. Został otwarty w 1997 r. i jest uznawany za jeden z wybitniejszych przykładów współczesnej architektury kolejowej. Atmosfera megalopolis Mój autobus do Tokio był bardzo wygodny – podróżowałam niemal w leżącej pozycji. Następny dzień rozpoczął się wcześnie, ale dzięki temu miałam okazję zobaczyć zwykle zabieganą stolicę Japonii w nieco innej odsłonie: trochę uśpioną i powolną. Spotkałam się z poznanym poprzez stronę www.tokyofree­guide.com przewodnikiem. Pokazał mi miejsca, z których słynie miasto: Pałac Cesarski, świątynię Meiji Jingū, gwarną i barwną dzielnicę Harajuku, ulubione miejsca młodzieży reprezentującej przeróżne japońskie subkultury. Potem przyszedł czas na wieżę widokową Tokyo Skytree i Roppongi – najbardziej rozrywkową część miasta. Kolejnego dnia odwiedziłam świątynię Sensō-ji oraz pasaż handlowy Akamise, gdzie kupiłam pamiątki i skosztowałam słodyczy wyrabianych z mączki ryżowej z nadzieniem z zielonej fasoli. Nocleg i wieczorną rozrywkę w stolicy zapewnił mi Japończyk poznany przez portal www.couch­surfing.com. Dzięki jego uprzejmości spędziłam w Tokio niezapomniane chwile, a przy okazji dowiedziałam się, że Japończycy nie mają potrzeby zamykania swoich mieszkań. W tym kraju nikomu nie przyjdzie do głowy, że ktoś może ich okraść. To zachowanie niegodne Japończyka! Z Tokio wybrałam się do pobliskiej Kamakury (stolica Japonii w latach 1192–1333). Atmosferę tego miejsca, nazywanego Kioto Wschodu, tworzą cisza i spokój świątyń. Jest też odlany z brązu posąg Wielkiego Buddy. Ale to położone nad Pacyfikiem miasteczko słynie też z kiszonek. W sklepikach dostaniemy więc przeróżne marynowane warzywa. Po powrocie do Tokio żegnałam się z Japonią, spacerując po słynnym skrzyżowaniu w dzielnicy Shibuya, gdzie pasy dla pieszych przebiegają nawet po skosie. I chłonęłam tę niezwykłą atmosferę gigantycznego, kolorowego miasta, w którym kobiety chodzą w zbyt dużych butach, a siorbanie podczas jedzenia oznacza, że było ono smaczne. Warto wiedzieć: Edyta Siedlecka - chemik z Warszawy Edyta Siedlecka (Fot. Archiwum prywatne) Wybrałam to miejsce, bo: Drzeworyty z górą Fudżi w tle, Godzilla, nowoczesne samochody, manga, Czarodziejka z Księżyca – to wszystko układało się w obraz Japonii, który tkwił w mojej głowie. Moja podróż jest wyjątkowa, bo: Udowadnia, że bycie obieżyświatem nie jest kwestią zasobności portfela, a tylko pewnej dozy kreatywności i niewyczerpanych pokładów spontaniczności. Mój patent: Tani bilet lotniczy jest najważniejszy, dlatego warto śledzić promocje. Japonia nie jest tanim krajem, ale przy odrobinie rozsądku nie musi też być droga. Jednorazowe ceny biletów komunikacji miejskiej w większych miastach nie różnią się znacznie od cen np. w Warszawie. Dodatkowo da się zmniejszyć ten koszt, kupując bilety całodzienne. Można też pokonywać krótsze odcinki pieszo.
Romek Zańko z synem Jonaszem od siedmiu lat co roku wyruszają w świat. Pierwsza była wyprawa ze Świnoujścia na Hel, gdy Jonasz miał sześć lat. W kolejnych latach pojechali autostopem do Francji, Szkocji, Indii, Mongolii, Tybetu i Japonii.
Z podroży piszą maile do wszystkich, którzy wyrażą na to zgodę, również do nieznajomych. Do nas też. W trasie sprzedają swoje rysunki, za co w Syrii trafili do więzienia. Na co dzień Romek Zańko prowadzi w Szczecinie fundację Pod Sukniami, promującą twórczość osób z niepełnosprawnością umysłową. NGT: Gdzie się pan z synem wybiera w te wakacje? Romek Zańko: Do Albanii. NGT: Przygotowania trwają? Romek Zańko: Właściwie to ja się specjalnie nie przygotowuję do wypraw. Chyba że wizy są potrzebne albo jedziemy w bardzo trudne warunki. Zwykle po prostu zerkamy z Jonaszem na mapę i dzień przed wyjazdem z paniką wrzucamy rzeczy do plecaka. NGT: Idzie pan na żywioł. Ryzykowne przy podróży z dzieckiem. Romek Zańko: Podróżujemy od lat i zawsze dajemy sobie radę. Ale absolutnie nie namawiam nikogo, żeby mnie naśladował. Szczerze mówiąc, odradzam wchodzenie na fora internetowe w poszukiwaniu informacji. Są bardziej szkodliwe niż pomocne. Ludzie chcą na nich zaistnieć, więc wypisują rożne bzdury. Na przykład, że w Rosji nie działa autostop. Potem ileś osób na to odpowie jeszcze większe głupoty. I po co to komu? NGT: Czy są jakieś wiarygodne fora internetowe? Romek Zańko: Nie wiem. Dwa, trzy razy na takie strony zajrzałem. I przed tym przestrzegam. NGT: Gdzie więc szuka pan informacji przed podróżą? Romek Zańko: Studiowałem religioznawstwo i mam pojęcie o Azji. W podróżowaniu najbardziej interesują mnie spotkania z ludźmi, kulturą. Jeśli ktoś jedzie do jakiegoś kraju, powinien poznać jego religię i kulturę. To wystarczy. NGT: Naprawdę sama znajomość religii wystarczy? A formalności, wizy, szczepienia? Romek Zańko: Informacje o wizach sprawdzam na stronach internetowych ambasad. A szczepienia? Nie szczepię się. Wiem, że to dyskusyjna sprawa i nie chcę się nad tym rozwodzić. Nie chcę wyjść na luzaka i idiotę, który się niczym nie przejmuje. Przejmuję się i jest to dla mnie problem. NGT: Rusza pan w drogę. Czyli po prostu wychodzi na wylotówkę i razem z Jonaszem zatrzymujecie samochody. Nie boi się pan wsiadać do aut zupełnie obcych ludzi? Romek Zańko: Czasem się boimy, zastanawiamy się – wsiadać czy nie wsiadać. Ale zwykle nie mamy wątpliwości. W Azji dużo większym dla nas problemem jest dogadać się z kierowcą, żeby – mimo najlepszych chęci – nie wywiózł nas w miejsce o wiele gorsze niż to, z którego właśnie nas zabiera. Takie, z którego ciężko będzie się wydostać, bo nie zatrzymują się tam samochody i nie da się złapać kolejnego stopa. NGT: Jak się pan dogaduje w drodze? Romek Zańko: Hmm. Trochę mówię po rosyjsku. Angielskiego właściwie nie znam, posługuję się 200–300 słowami, Jonasz jest już w tym lepszy ode mnie. Ale jeździmy do krajów, w których nasz angielski doskonale się sprawdza. Miejscowi mówią podobnie jak my. Zdarza się, że turysta mówi bardzo dobrze po angielsku, ale ma problemy, żeby się dogadać, bo używa zbyt trudnych i poprawnych wyrażeń. Dlatego nasze „ja chcieć jeść” sprawdza się o wiele lepiej niż wyrafinowane sformułowania. Poza tym zawsze uczymy się paru zwrotów w języku lokalnym. Jednym z najważniejszych dla nas jest: „Nie mam pieniędzy”. W wielu krajach darmowy autostop nie funkcjonuje, tubylcy podwożą się za opłatą. A tu trzeba od razu powiedzieć, że my bez pieniędzy. NGT: Świat się wali, brakuje pieniędzy na powrót do domu, wiza się kończy, a pan w mailach do znajomych i nieznajomych z błyskotliwym humorem opisuje wasze przygody. Romek Zańko: Naszymi wzorami podróżników są Bolek i Lolek, Muminki, Koziołek Matołek i Kubuś Puchatek. Nie chcemy przynudzać. NGT: Mama Jonasza też to czyta... Nie denerwuje się? Romek Zańko: Jest przyzwyczajona i nam kibicuje. Problem mieliśmy raz. Zatrzymała nas w Syrii policja, gdy rysowaliśmy na sprzedaż rysunki. Pierwszą noc spędziliśmy na komisariacie, potem posłali nas do sądu, do regularnego więzienia, a później do więzienia deportacyjnego. Siedzieliśmy siedem dni. Ostatnie pieniądze ukradła nam policja. A tam nawet jedzenie kupuje się od klawiszy. W końcu posiłkiem podzielili się z nami współwięźniowie. Przemycili też telefon. Ucieszyliśmy się, bo chcieliśmy wreszcie powiadomić kogoś w Polce, że nas zamknęli. Tylko kogo? Jonasz znał tylko numer do siebie, do mnie i mamy. Ja miałem pustkę w głowie. Załamka. Przecież nie powiadomimy mamy, że siedzimy w więzieniu. To była jedyna sytuacja, gdy nie było sensu do niej pisać. Wreszcie przypomniałem sobie numer jednego kolegi i do niego wysłałem SMS-a. NGT: Pomógł? Romek Zańko: Chcieliśmy, żeby ktokolwiek wiedział, gdzie jesteśmy. Bo Syryjczycy na pytania, kiedy wyjdziemy, co z nami będzie, odpowiadali: „Inszallah”, wszystko w rękach Boga. NGT: Co pan wtedy czuł? Romek Zańko: Na początku złość, że nas przyłapali i pokrzyżowali nam plany. Wiedziałem, że jakoś się z tego wykręcimy. NGT: Jonasz miał wtedy 12 lat? Nie bał się? Romek Zańko: Bał się. W więzieniu ja też się bałem, najbardziej o niego. Ludzie skuci łańcuchami, brudno, kraty. Potworni klawisze i więźniowie w podartych drelichach... To na każdym robi wrażenie. Obawialiśmy się, że zechcą nas rozdzielić. Musiałem jednak dawać wsparcie Jonaszowi. NGT: Dla dziecka podróż autostopem nawet bez nieplanowanej wizyty w więzieniu to duży stres. Nie ma dobrego jedzenia, noclegu. Co pan robi, żeby Jonaszowi jakoś to ułatwić? Romek Zańko: Fajne pytanie. Ludzie zwykle myślą, że z dzieckiem podróżuje się łatwiej. Właśnie że nie. Gdy jeździłem sam, spałem gdziekolwiek. Z Jonaszem zawsze dbam, żeby było czysto, sucho, bezpiecznie, żeby miał co jeść. NGT: Czy zawsze macie z Jonaszem taką samą ochotę wyruszyć na kolejną wyprawę? Romek Zańko: Nie. Musimy długo rozmawiać i się przekonywać. NGT: Kto chce bardziej? Romek Zańko: To zależy, ile czasu dzieli nas od wyprawy. Gdy do wyjazdu jeszcze daleko, Jonasz bardzo chce jechać. Najtrudniejsze są ostatni tydzień przed wyprawą i pierwsze dni w drodze. Trzeba zrezygnować z komfortu, z łóżka, ciepłego posiłku, komputera w domu. I ta świadomość, że nie wiadomo, co się wydarzy. NGT: I jak go pan wtedy namawia? Romek Zańko: On już świetnie zna moje sztuczki. Mówię: „Jonasz, mamy wizy do Wietnamu, ale spróbujmy – może Rosja, Kazachstan? W razie czego zawrócimy”. A on mi na to: „Dobrze wiesz, że w tym Kazachstanie nie będę chciał zawrócić i pojedziemy dalej”. NGT: Ale on tak mówi, bo nie chce jechać? Przekomarza się? Romek Zańko: Trochę się przekomarza, trochę się boi. Dla mnie też pierwszy dzień jest bardzo trudny, ale trzeba zacisnąć zęby. Jonasz mówi wprost, że chce zawrócić. Kiedyś najciężej było po zachodzie słońca, bardzo tęsknił. Potem jest super zabawa. NGT: Nie ma pan wtedy poczucia, że może nie należy jechać? Że spełnia pan głównie własne marzenia? Romek Zańko: Ta sytuacja w czasie wyprawy się odwraca. Pod koniec naszej trasy on chce jechać dalej, a ja – wracać. Mówię: „Jonasz, jestem zmęczony...”. Wtedy on wyciąga mapę i mówi: „Tu pojedźmy!”. NGT: Teraz Jonasz ma 14 lat. Romek Zańko: Formuła naszego wspólnego jeżdżenia się wyczerpuje. Spędziliśmy ze sobą siedem wakacji po dwa-trzy miesiące, czasem dłużej. Jonasz potrzebuje innych doświadczeń, z kolegami, z mamą. Dlatego w tym roku jedziemy tylko do Albanii. NGT: Przed wyjazdem rozbija pan skarbonkę? Romek Zańko: Na co dzień mam kłopoty finansowe. To jest stan permanentny. Parę dni przed podróżą Jonasz się pyta: „Mamy jakieś pieniądze?”. „Jeszcze nie, ale pewnie coś będzie” – odpowiadam. I zwykle ktoś przynosi jakieś 100 dolarów, czasem 200. NGT: Kto przynosi? Romek Zańko: Znajomi. Raz przyniosą, a raz nie. To taka niewiadoma. NGT: Niektórzy nie potrafi ą przyjmować tego, co ludzie im dają. Nie chcą zobowiązań i okazywania wdzięczności. Romek Zańko: Zawsze dziękuję w mailach. Przed wielu laty zastanawiałem się, czemu ktoś daje mi kasę? Ludzie przychodzą i po prostu mówią, że chcą uczestniczyć w czymś fajnym. Że też by pojechali, ale nie mogą się wyrwać z pracy. Po jakimś czasie zrozumiałem, że wszystkim dziękujemy, dając uśmiech. Uśmiechają się ludzie w azjatyckich miastach, gdy patrzą na nasze rysunki. Piszemy zabawne maile z podróży. W hospicjach i szpitalach dla dzieci robię darmowe pokazy z wyjazdów. NGT: Praca w fundacji Pod Sukniami jest rodzajem zadośćuczynienia? Pomaga pan rozwijać się niepełnosprawnym. Romek Zańko: Absolutnie nie pomagam. Wiem, że zawsze jak to mówię, strzelam sobie gola, bo używanie haseł: „niepełnosprawni, pomoc, bieda” ułatwia zdobywanie pieniędzy. My tego nie robimy. Na co dzień muszę żebrać, żeby utrzymać fundację. Prowadzę galerię, jeżdżę po Polsce i szukam osób z nurtu sztuki naiwnej. Organizuję im wystawy nie dlatego, że są niepełnosprawni, tylko dlatego, że robią świetną sztukę. Jeśli dziennikarz w krótkiej notatce trzy razy powtarza słowo „niepełnosprawny”, to proszę go, żeby w ogóle tego nie pisał. My po prostu pokazujemy, że tacy ludzie są. Nie można robić sensacji z tego, że ktoś jest niepełnosprawny. NGT: W jaki sposób pracuje pan ze swoimi podopiecznymi? Romek Zańko: Robimy razem rzeczy różne, od wydawałoby się banalnych, jak wspólne gotowanie, po teatr, malowanie czy muzykowanie. Podczas warsztatów grupa zawsze nierówno gra na instrumentach. Pewnie mogliby nauczyć się grać równo. Ale po co? My, sprawni, zamiast skupiać się na ich nierównym graniu, powinniśmy nauczyć się dostrzegać emocje tych ludzi. Zauważyć ich pomysły, radość, siłę. I je docenić. NGT: To wymaga pracy nad sobą. Romek Zańko: Tak. Wszyscy się zmieniamy. I my, i oni. NGT: Jak duże mogą to być zmiany? Romek Zańko: Ogromne. Do pracowni od kilku lat przyjeżdża na wózku Eunika Wachuta. Powiedziała, że chce robić zdjęcia. Wymyśliliśmy projekt – profesjonalni, sprawni artyści z niepełnosprawnymi będą robić zdjęcia szczecińskich bram. Eunika ręce ma powykręcane tak, że gdy pierwszy raz chciała zrobić zdjęcie, dłoń do migawki wędrowała jej dwie minuty i nie trafi ała. Pracowała głównie z Adamem Ptaszyńskim. Dał jej stary aparat z szerokim obrazkiem. Dzięki temu mogła zobaczyć kadr z góry, a do ręki wziąć wężyk od migawki. Potem próbowaliśmy z aparatem małpką stawianym na desce. Różnie to wychodziło... NGT: W fotografowaniu ważne jest kadrowanie... Romek Zańko: Ujęcia Euniki z roku na rok są coraz lepsze. Ale najciekawszy był ten pierwszy etap, gdy uczyła się wyrażania własnej woli. Do tej pory zawsze musiała przyjmować, co jej podadzą. Fotograf radził jej, jak zrobić zdjęcie, a ona sama wskazywała obiekt. Dowiedziała się, że można w życiu wybierać. NGT: Sam pan prowadzi fundację? Romek Zańko: Tak, pomagają mi wolontariusze. Latem moi podopieczni jadą na turnusy rehabilitacyjne i mam czas na wyjazdy. NGT: Jak pan to ogarnia? Romek Zańko: Nie ogarniam. Jestem bałaganiarzem. W fundacji rzeczy organizacyjne leżą. Podobnie jak podczas moich wyjazdów. Ale ja w życiu stawiam na poznawanie ludzi. W fundacji jeżdżę do przysłowiowej zabitej dechami wioski. Tam ktoś niedoceniany przez najbliższych walczy z własnym ciałem i na skrawku papieru tworzy niesamowite rzeczy. Spotkanie z nim jest tak mocne i niesamowite, że aż ciary przechodzą. Z kolei podczas podróży, w takich Chinach na przykład, wszystkie miasta są takie same. Ktoś powie, że to nic ciekawego. A przecież tam są tysiące ludzi, każdy inny! Nieważne zabytki, stare, nowe, plastikowe. Uwielbiam te spotkania. NGT: Ale czy takie krótkie kontakty z ludźmi na wyprawach nie są zbyt powierzchowne? Romek Zańko: Z nich też można czerpać. Korzystam z chwili tu i teraz. Nie budowałbym jednak na nich jakiejś głębszej filozofii, bo mogą być złudne. Na podstawie jednego spotkania nie powiem, że ludzie w Azji są super szczęśliwi, bo byli uśmiechnięci. Mają swoje problemy, podobnie jak my. Jednak ta chwila spędzona razem jest bardzo cenna. Staram się przekazywać to Jonaszowi. Chyba już to załapał.
Aż ciarki mnie przeszły. Samiec goryla, tzw. silverback, spojrzał mi prosto w oczy, a zrobił to tak ludzko, że spłoszona spuściłam wzrok. Zresztą nie powinno się prowokować tych zwierząt wyzywającym spojrzeniem, bo przywódca stada będzie musiał mi pokazać, gdzie jest moje miejsce. A tego bym z pewnością nie chciała... Spotkanie z gorylami górskimi w Rwandzie do dziś uważam za jedno z najwspanialszych doświadczeń w moim życiu. Grupa przyjęła mnie przyjaźnie, pozwoliła się obserwować, a łagodność tych stworzeń i finezja, z jaką się poruszają, zupełnie mnie zadziwiły – przecież to zwierzę może ważyć nawet 200 kg, a jego siła pozwoliłaby na zabicie człowieka jednym uderzeniem! A jednak to my stanowimy większe zagrożenie dla tych cudownych istot niż one dla nas... Podobieństwo małp do ludzi jest fascynujące – mimika twarzy, ruchy sprawnych rąk, dbanie o potomstwo, które przypomina nasze noworodki. Może dlatego każda małpa, a szczególnie człekokształtna, wzbudza w nas fascynację. Ludzie i szympansy są najbardziej zbliżeni pod względem genetycznym – mamy przecież w 98–99 proc. identyczne DNA. Poza tym szympansy tak jak my potrafią się uczyć, myśleć logicznie, planować. Autorzy tekstu Bardzo kulturalne szympansy ze str. 88 udowadniają też, że małpy zamieszkujące tereny Konga przekazują sobie wiedzę o konstruowaniu narzędzi do pozyskiwania pożywienia. Ale jest jeszcze inna rzecz, która sprawia, że jesteśmy do siebie podobni: szympansy to także jeden z niewielu gatunków zwierząt, który, tak jak człowiek, potrafi zabijać dla przyjemności.
Spis treści nr 3/2010 Nazca Ogromne rysunki na peruwiańskiej pustyni długo były tak tajemnicze, że ich autorstwo chętnie przypisywano kosmitom. Okazuje się jednak, że pochodzenie rytów można racjonalnie wyjaśnić. Rośliny mięsożerne Kwiat zastawiający pułapkę na owada, a potem rozkładający go na substancje pokarmowe, wydaje się zjawiskiem przeczącym porządkowi natury. I właśnie dlatego jest ono tak fascynujące. Szanghaj Chiny przygotowują się do objęcia roli największego supermocarstwa. A Szanghaj zamierza być tej potęgi najważniejszą metropolią. Szympansy Są jeszcze na świecie (a przynajmniej były do niedawna) wielkie małpy, które nigdy nie widziały człowieka. Co odkryli prymatolodzy, którzy się na nie natknęli? Góra Waszyngtona Nie jest przesadnie wysoka, ale wietrzna jak diabli. Średnio 120 dni w roku powyżej progowej prędkości huraganu – to robi wrażenie! Tylko dla prenumeratorów: Dystrykt mody Nowojorskie fabryki odzieży ubierały kiedyś całe Stany Zjednoczone, dając zatrudnienie milionom emigrantów. Dziś modowy przemysł, jeden z symboli miasta, usiłuje sprostać wyzwaniom globalizacji.
Romek Zańko z synem Jonaszem co roku wyruszają na wycieczki po świecie. Gdy Jonasz miał 6 lat, przeszli pieszo ze Świnoujścia na Hel bez namiotu i pieniędzy.
W kolejnych latach autostopem pojechali do Francji, Szkocji, Indii, Mongolii i Tybetu. W 2007 r. wybrali się do Japonii. Ich trasa prowadziła przez Ukrainę, Syberię, Sachalin i zakończyła się w Szanghaju. Na wyprawy zabierają setki pluszaków, które dostają od znajomych i nieznajomych. – Zabawki wieziemy, żeby dać je na pamiątkę komuś w dalekim świecie – mówi Romek. W podróży piszą maile – otrzymywać je może każdy, kto wyrazi na to ochotę. Publikujemy skróconą korespondencję z ostatniej wyprawy, z której pomogliśmy im wrócić, sponsorując bilety lotnicze. Szczecin, 17.07.2007 Co roku jadąc na wycieczkę, stawiamy sobie cele. W ubiegłych latach chcieliśmy m.in. spotkać słonia, uwolnić misia. Jonasz dorasta 11 lat – poważna sprawa, więc i nasze wypady muszą być poważniejsze. W związku z tym postanowiliśmy, że tegoroczna wycieczka będzie wyprawą naukową. Obywatel Japonii, gdy ucieknie mu pociąg, nie rozpacza, tylko korzysta z kapsuł hotelowych. Naszym celem jest zbadanie, czy Romek (czyli ja) zmieści się w kapsułowym hotelu. Ale to nie jedyny cel, w który chcemy wcelować w Japonii. Jonasza mocno poruszyła informacja, że podobno w japońskim języku nie ma brzydkich wyrazów. Zaniepokojony wyznaczył nam cel ambitny: sprawdzić, czy Japończycy mówią brzydko. Sam jestem ciekawy, jak to zrobi. Jeśli ktoś chce nam wysłać swego pluszaka, to zapraszamy na zbiórkę Pod Sukniami. Jonasz i Romek, i pierwsze misie Szczecin, 23.07.2007 Tradycyjnie mamy opóźnienia ze startem. Im dłuższa trasa, tym później wyjeżdżamy. Zobaczycie, jak późno wyjedziemy, gdy będziemy jechać do Australii. Przesunęliśmy start na środę. Dziś dołączyły kolejne misie. Budżet wycieczki w chwili obecnej wynosi 120 euro dzięki uprzejmości pana Ryszarda. Jonasz i Romek z gromadką misiów Warszawa, 26.07.2007 Wyruszyliśmy! To wcale nie takie łatwe, bo plecak ciężki, bo może by tak jeszcze jeden dzień w domu, bo już tak bardzo tęsknimy. Tradycyjnie za miasto wywiózł nas Piotrek. Przez dłuższy czas nic się nie zatrzymywało. Jonasz zaczął dezerterować, wykrzykując, że jak coś nie „stanie”, to on zaraz wróci do domu. Ja udawałem twardziela, ale w duchu uciekałem w stronę własnego łóżeczka i ciepłej kolacji. W końcu ruszyliśmy. Jonasz wśród kierowców popularyzuje wiedzę o Japonii, opowiadając o Godzilli. Jeden z nich gdy usłyszał, dokąd jedziemy, powiedział, że z niego żartujemy i wysadził nas w Skwierzynie. Jonasz i Romek z podróży z misiami Lublin, 28.07.2007 Szlak do Japonii wiedzie przez Warszawę i Lublin. Przy czym Warszawa musi być bliżej Japonii, bo spotkaliśmy tam więcej Japończyków. W stolicy było ich dwoje, a w Lublinie – żadnego. W ambasadzie indyjskiej spotkała nas niespodzianka: od niedawna nie ma bezpłatnych wiz i trzeba na nie długo czekać. Nie dość, że zeżrą pół budżetu, to będziemy musieli tyle dni czekać. Na szczęście uprosiliśmy, kogo trzeba i dano nam wizę następnego dnia. Dziś chcemy przekroczyć granicę w Dorohusku, potem kierunek Kijów, Charków i do Rosji Saratow, Samara, Ufa w stronę Uralu. Jonasz i Romek z podróży z misiami Samara, 05.08.2007 Ciężko było. Mimo, że stop szedł początkowo bardzo szybko, nasza kondycja jest kiepska. Jonasz cały czas namawiał do odwrotu. Któregoś ranka wybuchnął płaczem: – Ja chcę do Mamy – nie przerywając płaczu – albo do Japonii! Nastrój wyraźnie poprawił się za Uralem, gdzie przy paskudnie obdrapanym postumencie (ciekawe, czy tak go obdrapali Europejczycy, czy Azjaci) wyznaczającym granicę kontynentów, stwierdził: – Odwrót nie ma już sensu. Patronat nad naszą wycieczką objęła łada, w każdej postaci i na każdy sposób: pięknie wytuningowana, stara, z dziurami w podłodze i nówka sztuka (na liczniku miała 17 km, była cała ofoliowana i unosił się w niej zapach świeżego plastiku). Na razie jednym z najtrudniejszych momentów było spotkanie z misjonarzem. Stoimy od paru godzin pod Samarą, upał, nic nie bierze, zero cienia. Podjeżdża na rowerze misjonarz i gdy dowiaduje się, że my z Polszy, objawia nam, że nas w 44. i 45. wyzwolili. I że źle na świecie się dzieje, bo w szkole już nie uczą o Leninie. Idziemy w upale z ciężkimi plecakami, on za nami na rowerze. Ale nawet najgorsze rzeczy kiedyś się kończą. Czas i kasa też już nam się kończą. Jonasz i Romek z podróży z misiami. Jesteśmy w Irkucku. Ogromnie spóźnieni. Idziemy do polskiego kościoła poprosić o nocleg. Jeśli się uda, to za trzy godziny coś więcej napiszemy, jeśli nie, to gnamy dalej i chyba dopiero z Sachalina lub Japonii się odezwiemy. Mateuszu! Jeśli teraz czytasz, to poproś Martę, by przez swoje kontakty sprawdziła, co będzie, jak spóźnimy się na granicę 3 dni. Co należy zrobić? – o przedłużaniu wizy nie ma mowy, bo trwa to parę dni. Postaramy się napisać wieczorem. Jonasz i Romek Irkuck, 09.08.2007 Nie najlepiej nam idzie. Początkowo pędziliśmy, a od paru dni idzie wolno. Nie martwilibyśmy się zbytnio, gdyby nie fakt, że 13. kończy się nam wiza rosyjska. Czasami wpadamy w jakąś „czarną dziurę” i nic nas nie bierze, a jak już weźmie, to klamot jakiś, którego wszyscy prześcigają, albo który się zepsuje, albo trafia się korek. Cały czas „coś”, na nudę nie możemy narzekać. Mimo zmęczenia Jonasz nieźle się trzyma i nawet groźba awantury na granicy nas nie zraża. W najtrudniejszych momentach dostajemy głupawki i Jonasz opowiada w kółko te same kawały. RATUNKU! Następny dostęp do Internetu może być za 5 dni. Jonasz i Romek PS: Może kto napisze jakiś kawał dla Jonasza, bo on mnie zamęczy. Dotarliśmy wreszcie do morza. Jesteśmy w porcie Wanino. Drogą z Czyty do Chabarowska jechaliśmy 4 dni: 2 200 km, 1 500 km bez asfaltu. Kierowcy wybierają tę trasę, bo Putin obwieścił w telewizji, że zrobił nową drogę. Niestety, wszyscy śmigają na zachód, „goniąc” zakupione we Władywostoku japońskie auta. W naszą stronę, na wschód, jedzie „coś” raz na dwie godziny. Piszę bardzo krótko, bo za chwilę mamy prom na Sachalin, który płynie 14 godzin. Lądujemy w Cholmsku, gdzie podobno sprawdzają paszporty. Potem ok. 100 km do portu Korsakowo, skąd dwa razy w tygodniu płynie prom na Hokkaido. (Jeśli się nie odezwiemy w ciągu 4 dni, to nas posadzili. Przyślijcie wtedy cebulę; Jonasz życzy sobie czekoladę). Na granicy będziemy spóźnieni jakieś 4–5 dni. Dzięki za kawały. Wstępując na pokład, Jonasz i Romek Cholmsk, 17.08.2007 Przypłynęliśmy na Sachalin. Tu jest 4.00 rano (8 godz. różnicy w stosunku do Polski). Pan sprawdzający paszporty odłożył nasze na bok, powiedział, że jesteśmy spóźnieni i kazał czekać. Po półgodzinie tłumaczenia, dokąd jedziemy, oddał je nam. W Korsakowie, porcie na granicy, okaże się, co dalej. Siedzimy teraz do ósmej na morskim wagzale (dworcu), aż przyjedzie autobus do Jużnosachalińska. 90. Z naszych wyliczeń wynika, że 90 aut przewiozło nas ze Szczeci na do Wanino, gdzie wsiedliśmy na prom. Przez 18 dni byliśmy na drogach byłego Związku. Migające przez okna samochodów kraj- obrazy pozornie się nie zmieniały. Zarośnięte pola. Im bardziej na wschód, tym więcej lasów. Czasami wzgórza. Dierewnie (wioski) z przygarbionymi do ziemi chałupkami podpieranymi przez naszykowne na zimę sterty porąbanego drewna i babuszki, które życie spędzają na przydrożnym handlu. To zawartość ich wiaderek, kubełków, koszyków i straganików pokazywała, że coraz bardziej oddalamy się od domu. Gdy jesteśmy bardzo zmęczeni, zachodzimy do przydrożnych „Kafe”. Często, zanim się o coś zapytam, Pani błyska złotym zębem, krzycząc: ZAKRYTE! I powtarza to za każdym razem, gdy próbuję się czegoś dowiedzieć. W innym miejscu Pani miewa złote serce i gdy zamawiamy najtańsze kartoszki, obdarowuje nas wieloma potrawami. Jonaszowi szczególnie smakują rosyjskie naleśniki – blincziki. Zapowiadają nasz autobus. Jonasz i Romek z podróży z misiami Zaczęło się. Pojechaliśmy do Korsakowa. Doczłapaliśmy się do portu i w okienku usłyszeliśmy wrzask: obiad! Gdy uprosiliśmy obiadowiczkę o informację, ta przerwała swoją przerwę na obiad, którego i tak nie jadła, i powiedziała, że promy do Japonii to z północnego portu. Tam o żadnym promie nikt nie słyszał. Po naszych naleganiach okazuje się, że jednak działa tu jakiś przewoźnik. Niestety, nikogo nie ma w biurze. Pół godziny później przychodzi Pan i mówi, że za pół godziny będzie Pani, a prom odpływa dopiero we wtorek. Jesteśmy załamani, a to dopiero początek! Okazuje się, że nie sprzedadzą nam biletu bez ważnej wizy. Dzwonią do biura migracyjnego, po czym nas tam wiozą. Pan mówi, że musimy pojechać do ich głównej siedziby na wyspie w Jużnosachalińsku, a wyrobienie wizy potrwa około tygodnia. I żebyśmy jechali taksówką, bo niedługo zamykają biuro. Jonasz dostał szału. Taksówka wypompowała z nas 500 rubelków. W biurze miała na nas czekać Pani, ale gdzieś poszła. Wreszcie w którymś z pokojów na nasz widok krzyczą: Polaki! Czyli już o nas słyszeli. Bez jakiegoś sztrafu i zawrotnych kwot się nie obędzie, bo złamaliśmy zakon, przepisy. Przyglądamy się, jak próbują załatwić tym „zakonem“ biznesmena zatrudniającego obcokrajowców. Ale on się nie daje i im tym samym „zakonem“ równie ładnie przykłada, aż urzędnikowi wystąpiły krople potu na czole. Naczelnik, gdy się pojawił, zapytał, czy chcemy zostać, czy wyjechać. Gdy się dowiedział, stwierdził, że możemy wyjechać bez wizy. Tylko coś zapłacimy, a on wystawi nam bumagę (papier). Podpisałem jakieś papiery, przepisując z kartki: Ruskim jazykom władaju. Jutro o 10.00 mamy się stawić na Komuniczestkijskim prospekcie, gdzie nałożą na nas grzywnę, podobno 2 000 rubli (40 dolarów). Jonasz i Romek z misiami PS Dobrze, że nie powiedzieliśmy im nic o misiach, bo mogliby na każdego nałożyć po 2 000 rubli! Jużnosachalińsk, 19.08.2007 Zostałem osądzony (nie osadzony). O 10.00 rano przed sądem czekał na nas pracownik biura emigracyjnego. Powiedział, że będzie wnioskował o 2 000 rubli i zakaz wjazdu do Rosji na 5 lat. I pewnie spokojnie sobie wyjedziemy. Ale jak to, aż przez 5 lat nie wjeżdżać do Rosji. Tylko nie to! Może być inna kara. Mogę papierki pozbierać, wykonać jakiś budujący napis z szyszek albo kapsli. Ale przez pięć lat nie oglądać Rosji? Na to się nie mogłem zgodzić. Przekonałem pracownika biura emigracyjnego, że jestem niewinny, a on po wykonaniu telefonu do naczelnika zgodził się karę złagodzić do sztrafu w wysokości 2 000 rubelków. Ukryliśmy Jonasza na korytarzu. On nie był sądzony, jakby w ogóle go tam nie było, jakby nie przebywał na terenie Federacji Rosyjskiej i nie przekroczył terminu wyjazdu. Sąd sądzący mnie był rodzaju żeńskiego. Zapytał mnie, czy rozumiem po rosyjsku, pouczyłem sąd, by nie mówił do mnie bystro, to go zrozumiem. Na co sąd pouczył mnie o moich prawach. Ciekawe, czy ktoś z was ma prawo do tłumacza, bo ja mam. Osądził mnie sprawnie, ale niesprawnie czekaliśmy na papierowy wyrok. Potem pojechaliśmy do banku i zapłaciliśmy 2 000 rubli plus 70 rubli opłaty manipulacyjnej (strasznie manipulują). Nie za bardzo jest tu gdzie spać, więc poszukaliśmy hotelu. Pierwszej nocy płaciliśmy połowę ceny, tj. 440 rubli i mogliśmy spać siedem godzin. Ale gdy przyszliśmy następnej nocy, recepcjonistka powiedziała, że nie przyjmie inostrańców i to nielegalnych. Przez dwie godziny szturmowaliśmy hotel, tzn. siedzieliśmy przed nim (w innych hotelach ceny 3–4-krotnie wyższe i brak miejsc), a przechodzący Rosjanie pytali, co robimy tu na zewnątrz. Wyjaśnialiśmy, że zawsze znajdujemy sobie jakiś fajny hotel, pod którym sobie śpimy. Wtedy oni zaczynali szturmować hotel, a recepcjonistka z ochroniarzem wykrzykiwali, że im nie lzja inostrańców. Szturmujący kwitowali: takaja Rasija i odchodzili. Proceder powtarzał się kilkakrotnie, aż sam ochroniarz zaczął wypowiadać kwestię takaja Rasija. Szturmy w końcu skruszyły recepcjonistkę. Noc ją bardzo odmieniła. Młoda, szczupła blondynka postarzała się o jakieś 20 lat, przytyła, włos jej zrudział i się zmierzwił. Także w środku coś się z nią stało, bo bez problemu sprzedała nam pokój na następną noc. Czechow, który zwiedzał ten koniec świata, pisał, że Cejlon jest rajem, a Sachalin piekłem. Jak widać, w piekle też cuda się zdarzają. Rozpoczęliśmy działania artystyczne i sprzedajemy nasze rysunki (dorabiamy w ten sposób w podróży), idzie dość przyzwoicie, mamy na hotel, kartoszki i Internet. Nie pisałem o promie, którym tu dopłynęliśmy. Złom i rdza. W naszych kajutach 3 klasy, głęboko pod pokładem, gorąc, hałas, brud, wszystko skrzypiało. Strach tam było spać. Większość czasu spędziliśmy na pokładzie. Bar ze zwiędłymi kwiatami na stolikach należał do miejscowych atrakcji, jednak zamykano go o 21.00 (prom przypływał o 4.00). Gdy ktoś próbował wejść, Pani ze znaną nam uprzejmością wrzeszczała: – Zakryte! Okrzyknęliśmy to naszym ulubionym okrzykiem. Zakryte!!! Jonasz i Romek z podróży z misiami. ... Cały dzień zajęło nam załatwianie wizy, chcieli ją nam dać za 2–3 dni, ale udało się, już ją mamy. Niestety, nie zdążyliśmy kupić biletu. Spróbujemy jutro w porcie. Następny prom w sobotę. Jonasz na samą myśl, że mamy tu zostać do soboty, jest zrozpaczony, nie ukrywam, ja też. Poza tym chodzą słuchy, że Japończycy mogą nas nie wpuścić bez środków na koncie. Po kupieniu biletów (8 500 rubli) zostanie nam jakieś 90 dolarów. Myślimy, żeby podawać się za współpracowników jakiejś redakcji. Ale nie stworzyliśmy sobie takich papierów w Polsce. Trzymajcie za nas kciuki. Jonasz i Romek 21.08.2007 Nie udało się. W porcie w agencji był ten sam facet, który w piątek zrobił nam awanturę o wizy. Straszny typ. Powiedział, że wymagają od nas jakiegoś potwierdzenia z Japonii, np. rezerwacji hotelowej. Następny prom dopiero w sobotę. Jonasz kompletnie załamany. Ale gdy zaproponowałem, że się wycofamy, przez łzy powiedział, że nie ma mowy. 1) Może ktoś z was ma jakiegoś znajomego Japończyka, który w razie telefonu potwierdziłby, że nas przyjmie. Nie muszę pisać, że wcale się u niego nie pokażemy. 2) Może ktoś mógłby pogrzebać w Internecie i znaleźć hotel, gdzie zrobią rezerwację bez opłaty albo z możliwością zwrotu opłaty po rezygnacji? Proponuję Sapporo, Tokio, Hiroszimę – żeby było to spójne z naszą gadką na granicy. 3) Próbujemy wcisnąć kit o współpracy z mediami i o służbowym charakterze wyjazdu. Andrzej i Maciej coś już kombinują. Może ktoś ma jeszcze jakiś pomysł na potwierdzenie służbowego celu wyjazdu? Pierwsze rozwiązanie jest jednak najpewniejsze. Potrzebne dla Jonasza kawały o Leninie. C.D. Prom jest w piątek, nie w sobotę. Do czwartku, około 16.00–-17.00, czyli gdzieś do 8.00 rano polskiego czasu, musimy załatwić papiery. Jakiś Japończyk z adresem byłby najlepszy. Śpimy w katolickim kościele, księdzem jest Koreańczyk, Amerykanin, którego nie spotkaliśmy. Jest tu też siostra z Polski – rozmawialiśmy z nią przez telefon, mówiła, że spróbuje adres jakiegoś kościoła w Japonii załatwić, ale żeby za bardzo na to nie liczyć. Byliśmy w biurze przedstawiciela przewoźnika, Pani była bardzo niemiła, piętrzyła przeszkody. Radziła, żebyśmy polecieli samolotem, wtedy nie potrzeba żadnych poświadczeń. Co ciekawe, Rosjanie na promie mogą żądać lekarskich zaświadczeń. Przy wyjeździe! Jonasz i Romek C.D. C.D Podobno problem jest tylko z tym przejściem, na innych takich cyrków nie ma. Tutaj jest tylko jeden przewoźnik i robi, co chce. Mówi się, że kiedyś facet opuścił Rosję, a nie wpuścili go do Japonii i tak sobie pływał. Teraz w ten sposób próbują robić odprawę graniczną. Jonaszowi pływanie tam i z powrotem bardzo się podoba. Jutro wybierzemy się do japońskiego konsulatu. Nie wiem, czy to dobrze rozdmuchiwać sprawę, ale nie mam lepszego pomysłu. Idziemy spać. U nas 21.10. 22.08.2007 Na razie tylko dwie osoby mają jakiegoś Japończyka. Ale to nic konkretnego. A czas leci. Musimy coś mieć do jutra (czwartku) rano waszego czasu. Wiem, że Andrzej wysłał z radia faksy do agencji turystycznej i konsulatu. Miał też Maciej wysyłać, ale nie mam żadnej informacji. Pozdrawiamy, Jonasz i Romek Jużnosachalińsk, 23.08.2007 Miasto znamy do złudzenia. Czyste, szerokie ulice, na planie kwadratu. Budownictwo nam i wam znajome. Gdy w latach 70. przyjechać miał tu Breżniew, w prezencie dla niego zburzono wszystkie japońskie budynki. Więc teraz jest ładnie. Mieszkańcy twierdzą, że mają tu chyba największego na świecie Lenina. Ale, jak wiadomo, każdy Lenin jest największy. Małych Leninów nie ma. Jonasz się uczy. Zajęcia praktyczne. Marmurowy cokół pomnika wodza rewolucji zionął pustką. Ani jednego słowa, ani jednej literki, nawet jednego maleńkiego bazgrołka nie uświadczysz. Jakże to tak? Jonasz, ukrywając się za czerwoną parasolką, czarnym markerem z wielkim przejęciem wykonał napis: tu robi się ser dla ZSRR. Tak mu to się spodobało, że za rok chce objechać z markerem cały Kraj tak mu bardzo Rad. Jonasz i Romek z podróży z misiami Hakodate i Hokkaido, 28.08.2007 Czas najwyższy pożegnać Rosję. Jonasz denerwował się, że mówiąc do niego, wtrącam rosyjskie słowa. Da. Jeszcze w rosyjskim porcie odbyło się pierwsze spotkanie z Japonią. Stoję w kibelku przy pisuarze, obok starszy Japończyk uśmiecha się do mnie i pokrzykuje: – Uaaaa, wyraźnie zadowolony. Czy to są te brzydkie wyrazy, których Jonasz szuka? Grupa starszych Japończyków płynących promem zaprasza nas do swego grona i podejmuje gościnnie. Słodycze, soczki, piwo, prezenty (dostaliśmy szkło powiększające i ręczniczek). Pan Oagata zostawia nam swój numer, żebyśmy zadzwonili do niego w Sapporo. Podczas japońskiej odprawy pytano nas, gdzie będziemy mieszkać. I zabrano pomidora: nie wolno wwozić. Może był za czerwony? Spytano o mięso. Gdy powiedziałem: wegetarianie, Pan wybuchnął śmiechem, ale pomidora nie oddał. Jonasz uznał, że każdemu coś zabierają i robią sobie z tego drugie śniadanie. W Sapporo wylądowaliśmy w centrum, pod wieżą telewizyjną, która jest skarlałą wersją wieży Eiffla. Skorzystaliśmy z telefonu do pana Oagaty. Zjawił się i zaprosił nas do hotelu. Jeszcze nigdy w takim nie byliśmy. Błysk, dywany, obsługa się kłania, wszystko na jakieś przyciski. Malutka Japonka w hotelowym uniformie szarpie się z naszymi plecakami, nakładając je na wózek. My szarpiemy się z nią, żeby nie szarpała się z naszymi plecakami. Podczas szarpaniny wymieniamy grzecznościowe ukłony. Kolejną noc spędziliśmy w parku. Z Hokkaido chcemy przepłynąć do portu Omo. Jonasz i Romek z misiami Hakodate, 29.08.2007 Gdy zbliżaliśmy się do Hakodate, Jonasz wymyślił, że zamiast spać w plenerze, pójdziemy do kościoła, który odnalazł na mapie. Gdy dotarliśmy tam około 21.00, w kościele nikogo nie było. Za to przed kościołem – tłum pielgrzymów. Podobnych budowli było tu mnóstwo – Hakodate to jedno z pierwszych miejsc otwartych po okresie izolacji szogunów. Panuje tu pełny ekumenizm: nieczynna cerkiew rosyjska, protestancki zbór, a obok świątynie buddyjskie. Zdecydowaliśmy się zanocować pod schodami Japońskiego Kościoła Episkopalnego. Długo tam miejsca nie zagrzaliśmy, bo zostaliśmy zaproszeni do salki katechetycznej. Kolejną noc spędziliśmy w hotelu zwącym się z angielska „ładny dzień“ i tak przespaliśmy ładny dzień. Za 3 tys. jenów (ok. 50 zł) dostaliśmy jedno łóżko (redukcja kosztów). Dziś płyniemy do portu Oma. Planujemy jechać wschodnim wybrzeżem w stronę Tokio. Nie wiadomo, kiedy będzie Internet, przez 3–4 dni możemy się nie odzywać. Jonasz i Romek ... Przepraszam wszystkich za brak kontaktu. Znowu był problem ze znalezieniem Internetu. W wypasionych kafejkach typu „Internet plus komiksy mangi” nie otwiera się nasza poczta. Poza tym – super. Na przedmieściach Tokio poprosiliśmy kogoś na ulicy, żeby wpuścił nas na kompa. Jesteśmy strasznie padnięci po ciężkiej nocy na parkingu pod Tokio. Noclegu spróbujemy poszukać w kościele u dominikanów. Dotarliśmy do klasztoru Dominikanów. Okazało się, że ksiądz z Polski wyjechał wczoraj do Izraela. Wróci za miesiąc. Przełożony klasztoru, Japończyk fadertanaga, w ogóle nie chciał z nami rozmawiać. Nawet nie pozwolił skorzystać z prysznica. Powiedział, że nie praktykuje takich zwyczajów. Wierzący niepraktykujący. Wsiadł do taksówki i odjechał. Udało mi się przekonać Panią na recepcji, by na chwilę wpuściła nas na komputer. Jonasz załamany. Ale mamy jeszcze na dwie noce w kapsułach (jeśli pozwolą nam spać w jednej). Idziemy szukać. Jonasz niezdeklarowany i Romek praktykujący niewierzący z Tokio Poprzedni mejl wysłaliśmy od Świadków Jehowy, którzy nas zaczepili, gdy rano ledwie żywi szukaliśmy Internetu. Pytali, w czym mogą nam pomóc. Gdy się żegnaliśmy, Pani powiedziała: – Armagedon wery kłykli. Skąd oni to wiedzą? Naradzamy się nad powrotem. W Japonii mamy plany na jakieś 14 dni. Podróż w okolice Indii, Pakistanu lub Nepalu może nam zająć kolejnych 12 dni i zrobi się już październik. Nie wiadomo, czy Agnieszka (mama Jonasza) to przeżyje, bo się denerwuje o szkołę. Wyjść mamy kilka. Albo trafimy na jakiś tani bilet z Japonii (na razie nic nie znalazłem), albo szybciej stąd wyjedziemy, albo później wrócimy. Tokio, 05.09.2007 Pierwszą noc na Honsiu spędziliśmy w łódce wyciągniętej na plażę w porcie Oma. Przeczytaliśmy, że jednym z najświętszych miejsc w Japonii jest Osorezan. Dawniej wybuchł tu wulkan, obecnie spotyka się tu duchy zmarłych. Święte miejsce poczuliśmy z daleka. Smród zgniłych jaj, siarki i innych wspaniałości. Zaraz wskoczyliśmy do gorących źródeł. W drewnianych domkach urządzono baseniki z żółtozieloną gorącą wodą. Usnęliśmy pod wiatą przy restauracji dla pielgrzymów, w sąsiedztwie duchów, w jajkowych oparach. A rano Pani z budki z pamiątkami dała nam kanapki z jajkami... Kolejną noc spędziliśmy na plaży Jodogahama. To bardzo miła zatoczka ze skalnymi wysepkami, porośniętymi drzewami. Ku rozpaczy Jonasza nad ranem popsuła się pogoda i nie wykąpał się, choć zdążył zamoczyć ubranie. Bo „nie zauważyłem tej fali”. Jesteśmy w Tokio, w dzielnicy Shibuja. Jak pisałem, po spotkaniu z gościnnym fadertanagom, udaliśmy się do kapsułkowatego hotelu. Nie przekonaliśmy obsługi, by zgodziła się na jedną kapsułę dla nas dwóch. Cena jednej 3 700 jenów. Postanowiliśmy rysować, by sfinansować nocleg. Sprzedaliśmy dwa rysunki i spadł deszcz. Zwijając się w pośpiechu, rozważaliśmy kolejnego pecha. I gdy już tylko wystawał fragment kartki z napisem Koniczila, zatrzymało się dwóch samurajów. Przeczytali całą kartkę i, śmiejąc się, sypnęli garść monet do naszego kubka. Postawili nam dwie zgrabne kapsułki. Jonasz prowadzi swoje badania ligwistyczne. Polski jest podobny do japońskiego. Sajonara (do widzenia) brzmi przecież jak: nara. To nara – Sajonara. Jonasz i Romek Tokio, 06.09.2007 Pewien Niemiec szukał dla nas tanich biletów z Japonii. Wszystko poza naszym zasięgiem (ok. 1 500 euro za nas dwóch). Z Szanghaju jest tylko trochę taniej. O wiele taniej – z Indii i Tajlandii (ok. 600 euro za nas dwóch). Zobaczymy. Jonasz skłania się do szybszego wyjazdu z Japonii, w stronę Indii. Na dziś zapowiadają tajfun w Tokio. Jonasz nie może się doczekać. Od wczoraj pada. Mocno i krótko, jak przestaje, to od razu robi się duszno. Pada, więc nie za wiele rysowaliśmy. Ale spotkaliśmy samurajów z Niemiec i Szkocji – walczą tutaj dla jakiejś zagranicznej korporacji. Bardzo nam pomogli. Jonasz i Romek z podróży z misiami Tokio, 08.09.2007 Jonasz poważnie zabrał się do swoich badań lingwistycznych. Okazuje się, że Japończycy potrafią brzydko, i to bardzo brzydko, mówić. Pewna Pani raz tak brzydko powiedziała, że nie wiem, czy mogę to napisać. Jonasz opowiadał jej długo i dogłębnie, że są takie sytuacje, w których człowiekowi same wychodzą wyrazy, o których dorośli mówią, że są brzydkie. Gdy ucieknie autobus, albo gdy przy wbijaniu gwoździ człowiek uderzy się młotkiem w palec. Na koniec zapytał ją, co ona w takich sytuacjach mówi. Tu wszystkich przepraszam, może wrażliwsi niech nie czytają. Pani odpowiedziała: Ajmnospikinglisz! Jeszcze dwa dni będziemy w Tokio i ruszamy dalej. Na jutro mamy bilet na otwarcie jesiennego sezonu sumo. Nadal nie wiemy, jak wracamy. Jonasz zaczyna tęsknić i chyba jest zmęczony tą niepewnością powrotu. Jonasz i Romek z podróży z misiami [ Tokio, 10.09.2007 Z jednej strony areny wisiała czerwona flaga, którą ktoś zamalował na biało, zostawiając tylko czerwone kółko, z drugiej strony wisiała całkiem inna flaga, cała biała z czerwoną kropka. W sumie sumo to wiele różnych zawodów sportowych. Jedną z konkurencji są zawody w zamiataniu – panowie z miotełkami latają po ringu. Inna konkurencja to dziwne śpiewanie z jednoczesnym wygrażaniem wachlarzem. Nam najbardziej podobały się zawody w klepaniu się po pupach i poprawianiu majtek. Jonasz i Romek z podróży z misiami Kioto. Który to dzisiaj dzień? Dotarliśmy do Kioto o 4 rano. Kierowca, który nas wiózł, ani słowa nie mówił po angielsku. Zadzwonił do Roberta z pytaniem, gdzie ma nas zawieźć i zjechał ze swojej trasy spory kawałek. Aż boimy się wyjechać, tak przyzwyczailiśmy się do tych wygód w Japonii. Szkoda tylko, że nie zobaczyliśmy Fuji. Chcieliśmy chociaż popatrzeć na nią z daleka. Niestety jechaliśmy nocą i dostrzegliśmy tylko tablicę z informacją, w którym kierunku trzeba patrzeć na Fuji. No i jeszcze w sklepie na stacji benzynowej była Fuji na pudełku czekoladek. Bardzo ładna. Nocleg dostaliśmy u Roberta, który na tutejszym uniwersytecie się doktoryzuje. Poznaliśmy go podczas pamiętnego szukania japońskich adresów. Nawet nie wiemy, kto nas skontaktował. Kompletnie rozleniwieni zwiedzamy Kioto. Na każdym kroku stoją stare świątynie i pagody. Wszędzie sklepy i pasaże handlowe; podziemne, naziemne, jedne się kończą, zaczynają kolejne. Gubimy się. Kto z tego korzysta? Postanowiliśmy być trendy i zajęliśmy się szoppingiem. Spodobały mi się buciki – japonki całe drewniane, z dwoma drewnianymi obcasami. Pani w sklepie szmatką wyszorowała mi stopiska. Wtedy zaczęły się sceny jak z Kopciuszka. Pani z całej siły wciskała na moją nóżkę japonkę. Niestety, bez sukcesu. Chyba trzeba by było mi uciąć część nogi, ale Pani nie miała pod ręką żadnego ostrego narzędzia. No cóż, obędę się bez japonek. Niech żyją Polki! Jonasz zapragnął mieczy samurajskich. Cena dość przystępna, co daje do myślenia, że to gadżet pamiątkowy. Jonaszowi to nie przeszkadza, bo nie zamierza żadnych głów ścinać. Ciekawe, jak się zabierzemy z tymi mieczami. Spodobały mu się też kimona we wspomnianym wcześniej hotelu w Sapporo. Dla Jonasza było kimono za duże, dla mnie za małe. Wtedy w niedopasowanych kimonach poszliśmy w kimono. Jonasz w za dużym kimonie i Romek bez japonek Hiroszima Dużo się działo. Lecz nie mieliśmy dostępu do internetu, a jak był, to się nie otwierał. Z Kioto sprawnie dostaliśmy się na wyspę Sikoku. To najmniejsza z czterech głównych wysp Japonii. Słynie z 88 buddyjskich świątyń, do których pielgrzymuje się, okrążając wyspę. Widzieliśmy paru pątników z kijami, którzy w białych szatach i słomianych kapeluszach wędrowali po oświecenie. Nas najbardziej interesowała dolina Iya słynącą z wiszących mostów zrobionych z lian. Obecnie mosty wzmacniane są stalowymi linami. Przeszliśmy po takim moście w ciemnościach w ulewie, objuczeni plecakami. Noc spędziliśmy na opustoszałym polu namiotowym, pod wiatą stołówkową. Kierowca, który nas podwiózł, obdarował nas jedzeniem. Okazało się, że to parówki. Jonasz był zdeterminowany, zarzekał się, że je zje. Przy latarce usiedliśmy do kolacji. Japońsko-rybi zapach parówek sprawił, że stracił determinację. W kompletnych ciemnościach dochodziły do nas tylko odgłosy płynącej rzeki i deszczowej ulewy, jakoś nie mogliśmy zasnąć. Najlepszym tematem do rozmowy stały się strachy. Gdy Jonasz wyczerpał już wszystkie, od wodników po „straszenie spowiedzią”, w końcu usnął. A ja jeszcze jakiś czas sam siebie straszyłem, czy w tej okolicy są niedźwiedzie i czy te parówki ich do nas zaproszą. Następnego dnia też lało, przeczytaliśmy wszystko, co było do przeczytania, nawet opakowanie od parówek. Po kąpieli pod wodospadem w górskiej dolinie udaliśmy się po letnie słońce na wybrzeże, na plażę Kazurahama. Tym razem zasnąć nie pozwoliło nam szczekanie foki w pobliskim akwarium. Kolejna noc przegadana. Rano przyszedł czas na ocean. Wysokość fal Jonasz mierzył w „jonaszach”. „O! ta ma dwa jonasze, a ta trzy!”. Już po sezonie, więc się kąpiemy sami, a tubylcy – jak to Japończycy – nas fotografują. Fale takie, że nie wchodzimy do wody za daleko, tylko siadamy i czekamy na nie. A potem jazda, fala nas pcha i szorujemy czasami po przyjemnym żwirku ze 30 m. Największą radość sprawia Jachowi, jak ktoś podejdzie blisko i nieoczekiwanie podcięty przez fale i ląduje z aparatem w wodzie. Już mieliśmy wychodzić, gdy przyszła kolejna fala. Nagle poczułem, że lecę, nogi mi się w coś zaplątały i nie mogę się ruszyć. Siedzę chyba na jakiejś górce piachu? Szukam Jonasza, nigdzie go nie ma, zniknął. Jonasz wspomina to nieco inaczej: – „Rzuciło mną i nagle poczułem, że nie mogę wstać, chyba wieloryb na mnie usiadł. Strasznie się bałem”. Tym wielorybem byłem ja. Pocieszałem go, że jego imiennik siedział we wnętrzu wielkiej ryby aż trzy dni. Jonasz, mimo że solidnie najadł się strachu, nadal był głodny, więc poszliśmy na lody. Naskrobiemy coś wieczorem. Jonasz i Romek Hiroszima, 20.09.2007 Dziś będzie krócej, bo sytuacja bardzo nietypowa. Straszny upał. Na dodatek pokłóciliśmy się (zmęczenie daje znać o sobie). Wszystkie pomniki stoją na półwyspie między rzekami. Przez mostek wchodzimy na wielki pasaż handlowy. W dużym sklepie z elektroniką jest chłodno. Można odpocząć, sprawdzamy pocztę, piszemy. Wybuch był parę metrów stąd 600 m nad ziemią. Za chwilę wracamy pod pomnik z żurawiem (symbolem długowieczności). Dziewczynka chora na białaczkę wierzyła, że jak zrobi 1 000 origamowych żurawi, to będzie żyła. Nie zdążyła. Teraz żurawie robią za nią inni i przynoszą tutaj. Jonasz, nie zachowując kanonów japońskiej sztuki składania papieru, wygniata z kawałka papieru swojego żurawia. Papierowych ptaków gromadzi się tu tyle, że co jakiś czas są zbierane, mielone i z tej masy powstają notesy i inne gadżety. Dziś był dzień zbierania żurawi. Jonasz jest cały mokry od tachania wielkich worków z żurawimi. Panowie, z którymi Jachu pracował, pozwalają nam kilka żurawi zabrać. Przyjadą z nami do Polski. Jonasz i Romek z podróży Hiroszima, 20.09.2007 Pan, u którego mieliśmy mieszkać, przyjechał po nas na dworzec, zamachał ręką i zapakował nas do auta. Przez całą drogę się nie odezwał. Chyba się na nas obraził, pomyśleliśmy. W domu „pod zieloną gwiazdą esperanto” – podobnie. Pokazał cały dom, pokój, gdzie będziemy spali. Gdy się rozgościliśmy, włączył telewizor, ustawił japońską kreskówkę na DVD i usiadł przed telewizorem na podłodze. – Tajmumaszyn – wyjaśnił tylko, gdy bohaterowie przenieśli się w czasy dinozaurów. Ożywił się, gdy zobaczył naszą Godzillę (prezent od jednego z Japończyków). Wziął ją, obejrzał i posadził koło siebie, by mogła razem z nami oglądać bajkę. Po bajce zaczął coś w kuchni pichcić. My szeptem między sobą zastanawiamy się, o co chodzi. Żona jego w pracy i Jonasz dochodzi do wniosku, że na pewno to ona tu rządzi. Podczas obiadu, zwracając się do Jonasza (bo jeśli już się odzywał, to do Jonasza) powiedział: – Majłajf przyjdzie za trzy godziny i z nami pogada. Wzruszające było to wyznanie człowieka mówiącego w ten sposób o swej żonie. Żona nie tylko była majłajf męża, ale też nauczycielką w szkole podstawowej. I zaproponowała Jonaszowi, żeby ją odwiedził. Zachęcam go do tego, bo mama stale pisze, że się denerwuje o jego szkołę. Ale Jonasz mówi, że do japońskiej szkoły też nie pójdzie i wszystko nadrobi po powrocie. Rano Pan obudził nas, trzaskając garami, jakby wołał: – „Nie spać, zwiedzać, zdjęcia robić, pamiątki kupować”. I zaprosił nas na morniglancz. Dziwni ci Japończycy – na śniadania jadają lancze. Że im się nie znudzi, rano lancz, w południe lancz, a co wieczorem? Przy porannym lanczu Pan się rozgadał i przemawiał, używając słów japońskich, angielskich i esperanto. O dziwo, mimo że to nasz pierwszy kontakt z esperanto, coś dało się zrozumieć. Wiwat Zamenhof! Napisał na kartce, jakim autobusem mamy wrócić i wywiózł nas do miasta. Jeszcze tylko przeliterował swoje nazwisko, oczywiście Jonaszowi, przeciągając długo „o”. „Oooo-siooo-ka”, powtórzył kilkakrotnie. Na co Jonasz odpowiedział oczywiście do mnie: „W sumie miły ten Pan. Tylko chyba bardzo się wstydzi. Ale bardzo fajnie wymawia „o”. Za dwa dni powinniśmy być w Nagasaki. Jeszcze nigdy nie było nam tak żal opuszczać jakiś kraj. Jooo-nasz i Rrooo-mek z podróży z misiami … Czas wracać. Mama śle listy poważne. Pokrzyżowały nam się plany. Chyba nic nie wyjdzie z drogi do Pakistanu przez Karakorum. Myślimy, jak szybciej się stąd wydostać. Lądem szybko nie da rady, bo załatwienie wizy do Rosji lub Iranu potrwa 10 dni. Przedostanie się w obszar tańszych biletów z Szanghaju zajmie nam około 12 dni. Chyba że coś się uda kupić w Szanghaju. Będziemy tam za około 4 dni (zależy kiedy złapiemy prom w Nagasaki). Parę osób deklarowało pomoc przy zakupie biletu, jeśli to aktualne, to potwierdźcie, jeśli nie, to spoko. Jonasz i Romek Tubylcy pięknie się wam kłaniają. Haj! PS Misie już się nie mogą doczekać, kiedy wysiądą na chińskiej ziemi. Szanghaj, 27.09.2007 Z Hiroszimy udaliśmy się w stronę wyspy Kiusiu. Dostaliśmy się tam na piechotę, podziemnym tunelem. Potem, dzięki Babci Wandzie, świętowaliśmy Jonasza imieniny w japońskiej odmianie „restauracji innej niż wszystkie”. Menu się zgadzało, tylko do „mięciutkich, plastikowych” bułeczek dodany był chrzan wasabi. W Nagasaki okazało się, że promów do Chin od jakiegoś czasu nie ma. Więc dawaj z powrotem przez pół Japonii do Osaki, bo stamtąd 25 września odpływa prom, a następny jest za dwa tygodnie. Dojechaliśmy na pół godziny przed. Ale się okazało, że większość kasy mamy w euro, a tu nie ma gdzie wymienić. Obsługa była dość niemiła i dopiero negocjacje pewnej Japonki sprawiły, że sprzedali nam bilet. Jonasz płakał: – „Chcę do Mamy albo do Japonii”. Statek płynął 2 dni, ja rozważałem, czy dobrze wydaliśmy ostatnie euro. Kapitan Chińczyk starał się być miły, cały czas nas obserwował, z uśmiechem zaglądał nam w chińską zupkę. A my również z uśmiechem odpowiadaliśmy mu, żeby zaglądał sobie gdzie indziej. Potrzebujemy trochę aklimatyzacji, a tu nie ma czasu. Jeśli kiedyś będziecie chcieli odwiedzić Chiny i Japonię, to najpierw Chiny, potem Japonia. Śmieci i śmierdząca rzeka płynie między drapaczami chmur, podświetlona neonami i reklamami. Rzetelność i uprzejmość. W hostelu próbowaliśmy skorzystać tylko z jednego łóżka, Pani prawie nas wyrzuciła i nakrzyczała na nas, że mamy takie głupie pomysły. W kafejce poprzedni tekst pisaliśmy trzy godziny, próbowałem też odpisać na wasze listy, ale żaden się nie wysłał. Poszły za to wszystkie juany i jeszcze zabrakło. Udało nam się dzięki naszym rysunkom zapłacić za Internet i zjeść kolację. Jonasz i Romek Szanghaj, 30.09.2007 Będziemy świętować proklamowanie republiki. Od poniedziałku przez trzy dni oficjalnie, a nieoficjalnie przez tydzień (taki długi weekend). W ramach świętowania na ulice wylała się ludzka rzeka, jeszcze większa od codziennej, bo świąteczna. Władze były tak miłe, że zamknęły ruch uliczny, by można było się przechadzać z chorągiewkami w dłoni, kupować baloniki i inne świąteczne akcesoria, jeść szaszłyki. Armia narodowowyzwoleńcza w tych dniach czuje silną potrzebę prężenia się przed swym ludem, którego zbrojnym ramieniem jest. Pręży się więc przed wystawami, reklamami i neonami. Na Jachu świąteczne przygotowania zrobiły takie wrażenie, że sam dobrowolnie poddał się reedukacji i, zabrawszy napotkanemu śmieciarzowi szczotkę, zaczął zamiatać ulicę. Jonasz i Romek z podróży z misiami … Właśnie dostaliśmy list od Macieja, że pismo National Geographic Polska zainteresowane jest naszą wycieczką i za udostępnienie naszych zdjęć gotowe jest włączyć się w naszą drogę do domu. Jeśli nic się nie zmieni, to w czwartek w nocy lądujemy w Wiedniu lub Warszawie. Przestaliśmy biegać za biletami. I świętujemy! Na ulice wyległ chyba miliard Chińczyków i choćby każdy krzyknął choć jeden raz, i każdy zjadłby choć jeden raz i każdy rzucił choć jeden raz pod siebie śmiecia (i znów trochę pokrzyczał, zjadł, wyrzucił, pokrzyczał, zjadł, wyrzucił), to nie udźwigniesz, taki to ciężar. Szanghaj, 4.10.2007 Dziękujemy wszystkim, którzy przyśpieszyli naszą podróż do domu. Jutro lecimy. Na lotnisko podobno jedzie się kolejką, która rozpędza się do 400 km/godz., czyli nie tak pomału. Potem polecimy samolotem, ale najpierw zapraszamy was na lot kapsułką. Jak pamiętacie, Jonasz miał prowadzić badania na temat występowania brzydkich wyrazów na japońskich ustach, ja natomiast sprawdzić miałem, czy przeciętny Romek zmieści się w kapsułce. Wynik badań kapsułkowych przeszedł najśmielsze oczekiwania. Okazało się, że w kapsułkę wchodzę z luzem. Z dużym luzem. Niemożliwe. To jakaś filozofia, że tak małe jest tak duże, że tak duże jest tak małe, że im więcej ciebie, tym mniej więcej... Udaliśmy się na kolację, podejrzewając, że dieta stosowana w ostatnich czasach może fałszować wyniki badań. O zgrozo, po kolacji też się zmieściłem. Kapsułka, zwana przez nas rakietą, okazała się bardzo komfortowa do lotów w oniryczny kosmos. Wyposażona w telewizor, lampkę nocną, półeczkę, okrycie i poduszeczkę. Jest jeden minus. Kapsułki nie są koedukacyjne. Naukowcy Jonasz i Romek z podróży z misiami