W Chinach odnaleziono urządzenie, które przypomina muszlę klozetową. Ma ponad 2200 lat
Podczas wykopalisk archeologicznych w ruinach pałacu w chińskim mieście Yueyang naukowcy odkryli starożytną muszlę klozetową. Ma ponad 2000 lat, co czyni ją jedną z najstarszych toalet, które umożliwiały spłukiwanie odchodów.
W tym artykule: Naukowcy twierdzą, że odkryli pierwszą w historii Chin, starożytną toaletę Wynalazek ma ponad 2200 lat Kto wynalazł muszlę klozetową? Naukowcy z Instytutu Archeologii Chińskiej Akademii Nauk Społecznych prowadzili badania w ruinach pałacu dynastii Han w mieście Yueyang. Podczas wykopalisk w jednej części budynku archeolodzy dokonali intrygującego odkrycia. W pierwszej chwili nie wierzyli w to, co widzą. Kierownik wykopalisk stwierdził nawet, że badacze „wybuchli śmiechem”, gdy zobaczyli przedmiot, który przypominał współczesną muszlę klozetową. Naukowcy twierdzą, że odkryli pierwszą w historii Chin, starożytną toaletę – Kiedy bliżej przyjrzeliśmy się toalecie, byliśmy pod wrażeniem tej konstrukcji. Urządzenie wyglądało na niezwykle innowacyjne, jak na tamte czasy, ze względu na system odprowadzania wody z wnętrza – mówi w rozmowie z chińską gazetą Global Times, Fan Mingyang, historyk i ekspert w dziedzinie starożytnych innowacji. Naukowcy stwierdzili, że muszla klozetowa ma ok. 2200–2400 lat. Oznacza to, że została zaprojektowana w tzw. Okresie Walczących Królestw. To epoka w historii Chin, która trwała od 480 do 221 r. p.n.e. Był to czas konfliktów i wojen kilku królestw i dynastii, które władały różnymi regionami ówczesnego Państwa Środka. Średnie i małe państwa, takie jak Qin, Han, Zhao, Yan i Qi, rywalizowały ze sobą o kontrolę nad terytoriami i walczyły o większe wpływy. Wynalazek ma ponad 2200 lat Okres Walczących Królestw doprowadził do wzrostu militarnej potęgi niektórych krajów oraz do rozwoju w dziedzinie wojskowości. Jednym z największych wygranych było Qin, które doprowadziło do zjednoczenia Chin i powstania Cesarstwa Chińskiego w 221 r. p.n.e., a pierwszym cesarzem państwa został Qin Shi Huangdi. Władcy zawdzięcza się zunifikowanie pisma, miary, wagi, administracji, gospodarki i armii. Starożytne Chiny – kultura, sztuka i wynalazki. Jak wyglądało życie w starożytnych Chinach? Starożytne Chiny były miejscem, w którym rozwinęła się jedna z najstarszych i najdłużej istniejących cywilizacji. To właśnie dawnym mieszkańcom tego kraju zawdzięczamy wiele wynalazkó... <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/starozytne-chiny-kultura-sztuka-i-wynalazki-jak-wygladalo-zycie-w-starozytnych-chinach-fot-china-photos-getty-images-9fcbfd1.jpeg" width="938" height="626" alt="Starożytne Chiny - kultura, sztuka i wynalazki. Jak wyglądało życie w starożytnych Chinach? (fot. China Photos/Getty Images)" title="Starożytne Chiny - kultura, sztuka i wynalazki. Jak wyglądało życie w starożytnych Chinach? (fot. China Photos/Getty Images)" /> Naukowcy potwierdzili, że na pozostałości toalety składają się: muszla, kilka połamanych części oraz rura, która miała odprowadzać zanieczyszczenia do specjalnego dołu znajdującego się na zewnątrz urządzenia. – Naszym zdaniem był to luksusowy przedmiot, z którego korzystała wyłączenie elita, która mieszkała w pałacu – mówi Fan Mingyang. – Jest to pierwsza i jedyna toaleta, którą odnaleziono w Chinach. Znalezisko jest niezwykle wyjątkowe, ponieważ dotychczas wynalezienie podobnych muszli klozetowych przypisywano Anglikom z czasów wiktoriańskich – twierdzi Liu Rui, członek zespołu archeologicznego, który prowadził wykopaliska. Kto wynalazł muszlę klozetową? Badacze zastanawiają się, jak dokładnie mogło działać to urządzenie. Jednak wszystko wskazuje na to, że konstrukcja była relatywnie prosta. – Po każdym użyciu prawdopodobnie wlewano wodę, aby „przepłukać” wnętrze toalety. Na pewno nie robiła tego osoba, która z niej korzystała. Naszym zdaniem za każdym razem przychodził służący z wiadrem lub miską z wodą i wlewał ją do środka – sugeruje Liu Rui. Na razie warto się wstrzymać z jednoznacznym stwierdzeniem, że to przełomowe odkrycie. Kolejne badania mogą rozstrzygnąć, czy urządzenie w rzeczywistości było jedną z pierwszych toalet w historii. Sumerowie opracowali wiele wynalazków. Ich ślady do dziś widzimy w rolnictwie, matematyce i astronomii Cywilizacja sumeryjska wywarła ogromny wpływ na dzieje Eurazji. Do dziś korzystamy z wynalazków, których autorami są Sumerowie. <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/sumerowie-opracowali-wiele-wynalazkow-ich-slady-do-dzis-widzimy-w-rolnictwie-matematyce-i-astronomii-fot-photo12-universal-images-group-via-getty-images-94e3d18.jpg" width="938" height="594" alt="Sumerowie opracowali wiele wynalazków. Ich ślady do dziś widzimy w rolnictwie, matematyce i astronomii (fot. Photo12/Universal Images Group via Getty Images)" title="Sumerowie opracowali wiele wynalazków. Ich ślady do dziś widzimy w rolnictwie, matematyce i astronomii (fot. Photo12/Universal Images Group via Getty Images)" /> Pierwsza udokumentowana i potwierdzona muszla klozetowa została wynaleziona w Wielkiej Brytanii w XVII wieku. W roku 1596 John Harington opisał i opatentował wynalazek, który nazwał wówczas „Ajax”. Toaletę zainstalował w swoim domu w Kelston, a następnie zaprezentował ją swojemu kuzynowi, królowi Anglii, Jakubowi I Stuartowi. Urządzenie nie było jeszcze w pełni funkcjonalne, a patent nie zyskał popularności. W XVIII wieku Alexander Cummings ulepszył toaletę Haringtona, dodając do niej zapachowy słoik, który miał zapobiegać nieprzyjemnym zapachom. Z kolei w XIX wieku, Thomas Crapper, brytyjski hydraulik i przedsiębiorca, dokonał wielu ulepszeń muszli klozetowej, m.in. ulepszony system spłukiwania, co przyczyniło się do spopularyzowania urządzenia na całym świecie. Źródło: Chińska Akademia Nauk Społecznych Nasz ekspert Jakub Rybski Dziennikarz, miłośnik kina niezależnego, literatury, ramenu, gier wideo i dobrego rocka. Wcześniej związany z telewizją TVN24 i Canal +. Zawodowo nie boi się podejmować żadnego tematu, prywatnie bardzo zainteresowany polityką. Autor bloga na Instagramie "Mini Podróże".
Toalety muszą się zmienić, by pasować do nowych czasów. Jakie będą w przyszłości?
Podłączone do ścieków i oczyszczalni toalety nie nadążają za wyzwaniami współczesności. Naukowcy szukają więc alternatyw, które zapewnią ograniczenie zużycia wody, optymalizację opieki zdrowotnej, a nawet zmniejszanie nierówności społecznych.
W tym artykule: Toalety muszą zużywać mniej wody Istnieją też toalety, które w ogóle nie zużywają wody Toalety mogą wytwarzać energię z odchodów Toaleta może pomagać w diagnostyce chorób Kanalizacja ściekowa to również źródło problemów Toalety powinny być dostępne dla każdego Przyszłość to gospodarka obiegu zamkniętego W ceramicznej toalecie, na której codziennie zasiadamy, tkwi wiele sprzeczności. Z jednej strony jest to urządzenie, które zmniejszając ilość chorób pomogło znacznie wydłużyć ludzkie życie. Z drugiej strony toaleta, jaką dziś znamy, jest w użyciu od XIX w. i nie nadąża za błyskawicznie postępującymi współcześnie zmianami. Miasta rozrastają się obecnie szybciej niż sanitarna infrastruktura. A ta jest nie tylko kosztowna, ale i zależna od coraz trudniej dostępnej wody. Co więcej, nie wszędzie się sprawdza. Wciąż tylko 3,4 mld ludzi (czyli mniej niż połowa globalnej populacji) ma dostęp do bezpiecznych systemów sanitarnych. W 2015 r. w odpowiedzi na to, że około jedna trzecia ludności świata wciąż żyje w niebezpiecznych dla swojego zdrowia i życia warunkach sanitarnych światowe rządy zobowiązały się, że do 2030 r. dostęp do odpowiednio funkcjonujących toalet będzie powszechny na całym świecie. Ma to wielowymiarowy sens. Każdy dolar zainwestowany w dostępność odpowiednich warunków sanitarnych oznacza (dzięki zmniejszeniu kosztów opieki zdrowotnej i zdrowszej a przez to bardziej produktywnej sile roboczej) średni zwrot wysokości 5,5 dolara. Można się jednak spodziewać, że nawet jeśli kiedyś uda się wszystkim na świecie umożliwić dostęp do toalet, to w małym stopniu będą one przypominały te, które znamy ze swoich domów. Ze względu na wyzwania, jakie stawia przed nami katastrofa klimatyczna, przyrost demograficzny, a także pędząca gospodarka także nasze sanitariaty będą musiały przejść transformację. Jak zatem będzie wyglądała toaleta przyszłości i jakim wyzwaniom musi sprostać? Toalety muszą zużywać mniej wody Zmniejszenie zużycia wody to jeden z głównych celów inżynierów pracujących nad usprawnieniem funkcjonowania sanitariatów. Nie bez przyczyny. „Używając alternatywnych toalet można by zaoszczędzić 15 tys. litrów wody na osobę rocznie. W przypadku czteroosobowej rodziny daje to 60 tys. litrów” – pisze Chelsea Wald w książce „Pipe Dreams”: The Urgent Global Quest to Transform the Toilet”. W konstruowaniu obywających się bez wody i kanalizacji toalet od lat wspierają inżynierów Bill i Melinda Gates. Wśród nagrodzonych przez nich grantami projektów znalazł się m.in. system zamieniający ekskrementy w surowiec przypominający węgiel drzewny, a także sanitariat spłukiwany uryną. Czy można nabawić się infekcji w publicznej toalecie? Nowe badanie Znany sposób chronienia się przed zakażeniami może okazać się nieskuteczny. Zaawansowana technika nie jest jednak niezbędnym warunkiem oszczędzania wody. Dowodem na to są proste toalety kompostujące, które nie tylko pozwalają oszczędzać wodę, ale też generować nawóz. „Gdybyśmy mogli odzyskać ze ścieków wszystkie składniki odżywcze, to według jednego z szacunków, moglibyśmy zrekompensować około 13 proc. światowego zapotrzebowania na składniki nawozu, przy przychodach wysokości prawie 14 mld dolarów” – pisze w swojej książce Wald. I wskazuje, że w ciągu roku przeciętny Amerykanin pozbywa się w toaletach ilości ekskrementów, która pozwoliłaby nawieźć 50-metrowy ogródek. Oprócz kup i moczu (oraz znajdującego się w nim azotu), do zrobienia kompostu potrzebne są mikroby. Przy każdym użyciu kompostującej toalety powinno się to, co w niej zostawiamy, zasypać bogatym w węgiel materiałem roślinnym, który usprawnia proces rozkładu. Badania wykazują, że pozostałości po prawidłowo funkcjonującej toalecie kompostującej zawierają znikome ilości patogenów. Istnieją też toalety, które w ogóle nie zużywają wody Suche, czyli nie używające wody toalety mogą przyjmować bardzo różne formy. Arborloo to ruchoma toaleta, w której ekskrementy zbiera się w płytkim rowie. Gdy ten się zapełni, toaletę przenosi się w inne miejsce, a w wypełnionym nawozem rowie sadzi się drzewo. Transparentne toalety publiczne. Nowa atrakcja Tokio W jednej z najpopularniejszych dzielnic Tokio pojawiła się ostatnio bardzo niezwykła atrakcja – dwa zestawy całkiem przezroczystych publicznych toalet. Mimo że pomysł brzmi ryzykownie, w rz... W miejscach, gdzie kopanie rowów, a tym bardziej tworzenie systemów kanalizacyjnych jest niemożliwe – np. w haitańskich czy kenijskich slumsach – można załatwić się do plastikowej torebki. Potem się ją wyrzuca. Również i te „latające toalety” doczekały się dziś ulepszeń. Organizacja PeePoo dostarcza potrzebującym specjalne zamykane i higieniczne torebki. Panujące w nich warunki chemiczne pozwalają w ciągu kilku dni zabić znajdujące się w odchodach drobnoustroje. Torebki wraz z zawartością są następnie odbierane i kompostowane. W wykluczaniu wody z toalet pomagają też nowoczesne technologie. Urządzenia próżniowe wsysają zawartość toalet bez lub przy użyciu minimalnej ilości wody. Zawartość muszli przechodzi najpierw przez pompę próżniową, skąd wpompowywana jest do zbiornika. Toalety mogą wytwarzać energię z odchodów Nasze odchody są jedynym surowcem, którego zasoby zwiększają się wraz z rosnącą populacją. Zamiast robić z tego pożytek, spuszczamy je do ścieków. Ignorujemy fakt, że można by z nich pozyskać całkiem spore ilości energii. Instytut Wody, Środowiska i Zdrowia ONZ próbuje ten trend odwrócić. Promuje pomysł, aby do globalnego bilansu energetycznego włączyć energię pochodzącą z ludzkich odchodów. Eksperci ONZ oceniają, że około 1 mld ludzi na świecie robi kupę pod gołym niebem. Gdyby poddać te odchody odpowiedniemu rozkładowi, można by uzyskać konkurencyjne dla węgla paliwo. Dałoby ono energię wartą ok. 350 mln dolarów rocznie i umożliwiającą oświetlenie 10–18 mln domów. Biogaz wytworzony z całości ludzkich odchodów miałby zaś według ekspertów wartość 9,5 mld dol. rocznie i zapewniłby zieloną energię do oświetlenia 138 mln domów. Światowy Dzień Toalet - tak, jest taki i nie jest to wcale dowcip. Chodzi o słuszną sprawę W 2001 roku sprawa takiego dnia po raz pierwszy pojawiła się w Singapurze, a 12 lat później podchwycił ją ONZ. Co roku 19 listopada Światowy Dzień Toalet ma być okazją do dyskusji nad pop... Nic więc dziwnego, że zainspirowani tymi liczbami inżynierowie podejmują wyzwanie stworzenia generującej energię toalety. Pochodzący z Korei Południowej profesor inżynierii miejskiej i środowiskowej Cho Jae-weon skonstruował toaletę o nazwie BeeVi. Podłączył ją do laboratorium przerabiającego ekskrementy na biogaz i nawóz. Koreański profesor przekonuje, że z 500 gramów odchodów jest w stanie uzyskać 50 litrów metanu. Gaz ten może zaś generować 0,5 kWh energii elektrycznej lub posłużyć do jazdy samochodem elektrycznym przez około 1,2 km. System pozwalający zamieniać odchody w biogaz stworzyła również firma Loowatt. Został on przetestowany na brytyjskich barkach mieszkalnych, a nawet wdrożony w publicznej toalecie w Antananarywie – stolicy Madagaskaru. W urządzeniach Loowatt odchody zamiast spływać do ścieków przechowywane są w biodegradowalnej folii. Następnie trafiają do komory fermentacyjnej, w której powstaje biogaz. W ten sposób w ciągu jednego dnia powstaje ilość gazu wystarczająca na ogrzanie wody na 20 gorących pryszniców albo na naładowanie 1 tys. telefonów. Toaleta może pomagać w diagnostyce chorób O tym, że tego, co zostawiamy w toaletach, nie należy lekceważyć, wiedzą nie tylko naukowcy, ale i światowi przywódcy. Kiedy stojący na czele Korei Północnej Kim Dzong Un spotkał się w 2018 r. w Singapurze z prezydentem USA Donaldem Trumpem, wziął ze sobą swoją toaletę. Powód? Nie chciał, aby ktoś niepożądany dotarł do szczegółów na temat jego stanu zdrowia. Nasze odchody są bowiem nieocenionym źródłem informacji na jego temat. Dlatego systemy sanitarne modyfikuje się również pod kątem ich pozyskiwania. Pomysł na to, żeby za pośrednictwem toalety komunikować się z lekarzem, narodził się pod koniec XX w. w Japonii. Inteligentne toalety TOTO były jednak za drogie i nigdy nie weszły na rynek. "Za sprzątanie własnego domu człowiekowi grozi ostracyzm". Misja "Czyste Indie". [REPORTAŻ] Prawie miliard ludzi, z czego ponad połowa w Indiach, codziennie wypróżnia się na dworze. Wskutek tego miliony umierają albo cierpią na ciężkie choroby. Problem nie polega po prostu na brak... Obecnie szuka się tańszych rozwiązań. Za jednym z nich stoi zespół z Uniwersytetu Kalifornijskiego pod kierownictwem inżyniera Vikrama Kashyapa. W czasie swojej choroby Kashyap przekonał się, że amerykański system zdrowia nie dba o obywateli proaktywnie. Stwierdził więc, że monitorowaniem swojego zdrowia powinien zająć się sam. Z myślą nie tylko o sobie, ale i o rosnącej populacji seniorów i przeciążonych szpitalach skonstruował więc urządzenie, które ma to umożliwiać. Pierwszym osiągnięciem założonego przez niego przedsiębiorstwa Toi Labs było zminiaturyzowanie testów diagnostycznych stolca i moczu. Następnie zamontowano je w nakładanym na toaletę urządzeniu o nazwie TrueLoo. Wykorzystuje ono technologię czujników do analizy ludzkich odchodów. Wykonuje pomiary, opierając się na optyce. Analizuje odchody pod kątem potencjalnych chorób. W ten sposób pomaga seniorom w monitorowaniu zaburzeń układu moczowego i trawiennego. Nad narzędziem zbierającym informacje o naszym zdrowiu na podstawie tego, co wydalamy, pracują również naukowcy z Uniwersytetu Stanforda. Ma ono wykrywać takie schorzenia jak zapalenie pęcherza, a nawet rak jelita grubego. Podobnie jak TrueLoo, ma wykorzystywać czujniki medyczne. Użytkownicy mają być jednak dodatkowo identyfikowani po tzw. odcisku analnym (z ang. analprint). Opisuje on unikatowe cechy ludzkiego odbytu. Kanalizacja ściekowa to również źródło problemów Awarie, niewydolność i koszt utrzymania systemów kanalizacyjnych to kolejne wyzwanie, przed którym stają dziś twórcy toalet przyszłości. W celu pompowania i napowietrzania ścieków używa się w nich olbrzymich ilości energii. Są też bardzo podatne na awarie wywoływane coraz częściej pojawiającymi się powodziami i suszami. W czasie tych pierwszych ścieki wzbierają. W przypadku niedoborów wody służby miejskie zmuszone są walczyć ze smrodem i korozją spowodowaną przez ściekowe gazy. Brak wody w kanalizacji grozi też poważnymi zatorami, takimi jak na przykład ten, który nastąpił w 2018 r. w południowoafrykańskim mieście Cape Town. Z powodu suszy mieszkańcy zmuszeni byli wówczas oszczędzać wodę. Udało im się zmniejszyć jej zużycie o połowę, ale zaowocowało to potężnym wyzwaniem dla służb obsługujących kanalizację. W rurach powstały bowiem zatory. W rezultacie czego zarządzano tzw. royal flashes. O określonych porach dnia mieszkańcy miasta musieli równocześnie spuszczać wodę w swoich toaletach, żeby przepchnąć nieczystości do oczyszczalni. Dlaczego po kawie od razu chce się biec do toalety? Naukowcy wyjaśniają Wiele osób na całym świecie nie wyobraża sobie rozpoczęcia dnia bez kawy. Jednak zanim czarny napój zacznie działać pobudzająco, najpierw to nasze jelita zaczynają intensywniej pracować ... Zapobiegać takim sytuacjom mogą podciśnieniowe przewody kanalizacyjne. Taki przewód funkcjonuje na największej sztucznej wyspie na świecie Palma Jumeirach w Dubaju. Wykorzystuje się w nim podciśnienie powietrza – nieczystości są zasysane, a nie przepychane strumieniem wody. Problemem dosłownie zalegającym w rurach kanalizacyjnych jest też papier toaletowy. Pochodząca z niego celuloza stanowi około dwóch trzecich wszystkich stałych nieczystości trafiających do oczyszczalni. Holendrzy postanowili zrobić z niego podwójny użytek. Odzyskują papier z kanałów, dzięki czemu odciążają jedną ze swoich oczyszczalni. Uzyskany materiał przerabiają na komponenty asfaltu i ścieżek rowerowych. W wielkich miastach, takich jak Nowy Jork czy Austin, od lat działa scentralizowana infrastruktura kanalizacyjna. Teraz coraz częściej zachęca się mieszkańców do montowania w piwnicach i na dachach mniejszych i niezależnych systemów oczyszczania wody. Toalety powinny być dostępne dla każdego W swojej książce Chelsea Wald podkreśla, że twórcy toalet przyszłości będą brali pod uwagę nie tylko dobro środowiska. Ważne są też potrzeby wszystkich członków społeczności. Ponieważ aż 90 proc. kolejek do toalet tworzą kobiety, które chcą zrobić siusiu, w wielu miejscach w celu wyrównywania czasu czekania przydziela się im w toaletach więcej kabin. Jak bardzo jest to słuszne, pokazuje przykład stadionu w Chicago. Po tym, jak w USA dało się słyszeć męskie głosy sprzeciwu wobec przydzielania kobietom większej liczby kabin, w odnowionym stadionie Soldier Field przerobiono pięć żeńskich toalet na męskie. Efekt? Kobiety musiały czekać dwa razy dłużej niż średnio mężczyźni. Toalety, dzięki którym niwelowane są nierówności, nie muszą być więc technologicznie zaawansowane. W przypadku kobiet, które spędzają na czynnościach toaletowych więcej czasu wystarczy, że będzie ich więcej. NASA dowiezie na ISS nową kosmiczną toaletę. Astronauci przeprowadzą „test zapachu” i funkcjonalności Nowy model toalety, przystosowanej do używania w warunkach o zerowej grawitacji, ma trafić na Międzynarodową Stację Kosmiczną, aby pracujący tam astronauci mogli sprawdzić jego działanie. ... <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/astronauci-z-iss-przetestuja-nowa-toalete-zanim-trafi-ona-do-statkow-nowej-generacji-fot-getty-images-55cbc16.jpeg" width="938" height="527" alt="Astronauci z ISS przetestują nową toaletę, zanim trafi ona do statków nowej generacji (fot. Getty Images)" title="Astronauci z ISS przetestują nową toaletę, zanim trafi ona do statków nowej generacji (fot. Getty Images)" /> Naukowcy i architekci stojący za projektem Stalled! walczą zaś o to, żeby ogólnodostępne toalety przyszłości nie wykluczały osób niebinarnych lub niespełniających powszechnie uznawanych cech przypisywanych danej płci. Toaleta zainstalowana przez nich w Gallaudet University zamiast oddzielnych kabin dla mężczyzn i kobiet mieści kabiny dostępne dla wszystkich. Zamiast znakami pokazującymi płeć, oznaczone są symbolami takimi jak toalety, krany czy akcesoria dla osób z niepełnosprawnościami. Takie znaki informują o tym, co w danej kabinie można robić. Przyszłość to gospodarka obiegu zamkniętego Być może więc już niebawem z jednej strony na dobre pożegnamy się z symbolami kółek i trójkątów na toaletach. Z drugiej strony będziemy zmuszeni kompostować swoje odchody, gotować na pochodzącym od nich gazie i jeść z talerzy powstałych z odzyskanego ze ścieków papieru toaletowego. – Zasoby wody zdatnej do picia i pierwiastków do produkcji nawozów nie są nieskończone. Z pewnością więc czeka nas zmiana spojrzenia na gospodarkę sanitarną i agrokulturę. Strumienie ścieków będą traktowane jako ich cenne źródła – mówi dr hab. inż. Bartosz Kaźmierczak z Wydziału Inżynierii Środowiska Politechniki Wrocławskiej. – Na naszym wydziale opracowywana jest technologia produkcji nawozu z moczu i wykorzystania go w uprawie hydroponicznej. Staramy się równocześnie uświadamiać o konieczności bardziej zrównoważonego podejścia. Promujemy pomysł zamknięcia obiegu między gospodarką sanitarną a uprawą roślin.
Czy można nabawić się infekcji w publicznej toalecie? Nowe badanie
Znany sposób chronienia się przed zakażeniami może okazać się nieskuteczny.
Na wstępie ustalmy jedno: wszyscy przez to przechodziliśmy przynajmniej raz, będziemy o tym rozmawiać bez tabu. Pojawia się potrzeba, psychika wysyła komunikat, że „spotkanie z kupą jest w portkach” (źródło: "Chłopaki nie płaczą") i nie pozostaje nic innego jak gorączkowo zacząć szukać toalety. Wpadamy w końcu do pierwszej lepszej, spoglądamy na deskę i wtedy dopada nas groza oraz powaga sytuacji: kropelki pozostałe po naszym poprzedniku (lub poprzedniczce). Pytanie, które pojawia się gdzieś na końcu naszej świadomości staje się dylematem godnym greckiej tragedii: siadać bez przejmowania się czy kucać „na Małysza” (charakterystyczna pozycja ograniczająca kontakt z deską przypomina zjeżdżających ku krawędzi skoczni skoczków narciarskich, stąd nawiązanie do polskiego mistrza tej dyscypliny)? Co zrobić? W takiej sytuacji często zdrowy rozsądek może przegrać z porywem chwili. Czy jednak rzeczywiście możemy się jakkolwiek obronić przed bakteriami w ten sposób? Mikroby są absolutnie wszędzie, a nasze funkcjonowanie w świecie jest wieczną relacją własnego mikrobiomu z innymi. Większość ludzi ma w sobie około kilograma mikroorganizmów: bakterii, grzybów, roztoczy, czasem pasożytów i wielu innych. Badania pokazują, że nasz jelitowy mikrobiom to od 25% do nawet 54% składu masy kałowej. Ludzkie odchody przenoszą całą gamę patogenów: C. jejuni, E. coli, solmonellę, paciorkowce, pałeczki dżumy, bakterie powodujące czerwonkę, wirusy, rotawirusy i wiele innych „pasażerów”. Na początek uspokajamy, nabawienie się infekcji od deski w publicznej toalecie jest bardzo rzadkie. Znacznie bardziej niebezpieczne jest zapominanie o myciu rąk po skorzystaniu z łazienki: najszybszą drogą dla bakterii jest trasa z dłoni do ust. Z tego samego powodu tak ważne jest zachowanie higieny podczas przygotowania posiłków (i zwracania na nią uwagę, gdy kupujemy coś w restauracji, sklepie, ulicznym barze itp.). Ludzka skóra pokryta jest warstwą ochronną z własnym mikrobiomem, który stanowi pierwszą barierę dla chcących przeniknąć do wnętrza intruzów. Zatem samo siadanie na desce nie jest zawsze ryzykowne, za to kucanie, według fizjoterapeutki Brianne Grogan, może prowadzić do kłopotów ze stawami. W tym czasie napięcie mięśni rozlokowanych w miednicy, brzucha i pleców jest wyjątkowo silne. W skrajnych przypadkach może prowadzić nawet do wypadania odbytnicy oraz innych urazów. Znacznie bardziej niebezpieczna niż deska sedesowa potrafi być klamka drzwi toalety – na niej przecież gromadzi się cała kolekcja bakterii od wychodzących. Co prawda w większości krajów rozwiniętych toalety publiczne są regularnie czyszczone, jednak nigdy nie można zrzucać odpowiedzialności na czynniki zewnętrzne lub cudze obowiązki. Zawsze można także wrzucić do torebki chusteczki higieniczne do przeczyszczenia siedzenia, któremu nie ufamy. Badanie z 2011 roku pokazało, że od samych sedesów (które są często myte) o wiele więcej zagrożeń może czaić się na klamkach, drzwiach oraz miejscach przy papierze toaletowym. Na koniec jeszcze jedno, najnowsze zagrożenie, z którego często nie zdajemy sobie sprawy. Korzystacie w toalecie ze smartfonów? No właśnie. Badania pokazują, że robi to około 75% osób, tymczasem eksperci stanowczo to odradzają. Istnieje badanie, którego wyniki szokują: obudowy naszych telefonów są do dziesięciu razy brudniejsze niż deski sedesowe. Źrodło: Science Alert Błażej Grygiel
"Za sprzątanie własnego domu człowiekowi grozi ostracyzm". Misja "Czyste Indie". [REPORTAŻ]
Prawie miliard ludzi, z czego ponad połowa w Indiach, codziennie wypróżnia się na dworze. Wskutek tego miliony umierają albo cierpią na ciężkie choroby. Problem nie polega po prostu na braku toalet, ale raczej na braku takich, z których ludzie chcieliby korzystać.
65-letni Moolchand, siwy mężczyzna o krzywych, pałąkowatych nogach, bez wysiłku wstaje przed świtem na polowania. Wprost je uwielbia. – Chowam się przy drodze, z latarką – opowiada cichym, podekscytowanym głosem, pokazując na główną drogę biegnącą przez wieś Gaji Khedi w indyjskim stanie Madhya Pradesh. – Rozglądam się za ludźmi idącymi z lota. Lota to naczynie na wodę tradycyjnie wykonywane z mosiądzu, choć dziś częściej plastikowe. Dostrzeżone wczesnym rankiem na dworze w zasadzie jednoznacznie świadczy, że jego właściciel idzie załatwić naturalną potrzebę w polu albo koło drogi, a woda służy do mycia. – Gonię takich – oznajmia Moolchand. – Gwiżdżę gwizdkiem i wylewam wodę z lota, a czasami zabieram je i palę. – Moolchand uważa, że broni z trudem osiągniętego zaszczytu: władze dystryktu ogłosiły jego wioskę „wolną od wypróżniania się na dworze”. – Ludzie się złoszczą, gdy im przeszkadzam – mówi. – Ale władze bardzo pomogły mieszkańcom naszej wsi, byśmy postawili sobie ubikacje, więc nie ma wymówki. Wypróżnianie się na dworze jest stare jak ludzkość. Dopóki gęstość zaludnienia była mała i ziemia była w stanie bezpiecznie wchłaniać ludzkie odchody, cała kwestia stwarzała niewiele problemów. Ale gdy miasta zaczęły gromadzić coraz więcej ludzi, stopniowo poznawaliśmy związek higieny ze zdrowiem, a zwłaszcza fakt, jak ważne jest unikanie kontaktu z odchodami. Dziś coraz mniej mieszkańców globu wypróżnia się na dworze, ale wciąż robi to na co dzień prawie 950 mln ludzi, z tego ok. 569 mln w Indiach. Wystarczy pospacerować wzdłuż przecinających ten kraj torów kolejowych czy wiejskich dróg, a zaraz napotka się dowody tego faktu. W 2015 r. ONZ wezwała, aby do roku 2030 całkowicie wyeliminować wypróżnianie się na dworze. Wielkie kroki są możliwe. Na przykład w Wietnamie w ciągu paru dekad udało się niemal zupełnie wykorzenić ten obyczaj. Osiągnięcie szóstego z wymienionych na ONZ-owskiej liście Celów Zrównoważonego Rozwoju przyniosłoby radykalną poprawę zdrowia publicznego w skali świata: choroby spowodowane przez złe warunki sanitarne i brudną wodę zabijają ok. 1,4 mln dzieci rocznie, czyli więcej niż odra, malaria i AIDS razem wzięte. Pomogłoby też w walce z ubóstwem i głodem oraz poprawiło poziom wykształcenia: chore dzieci nie chodzą do szkoły, podobnie jak dziewczęta w czasie menstruacji – te, w których szkołach nie ma czystej, bezpiecznej toalety. Odsetek Hindusów wypróżniających się na dworze w ostatnich dekadach znacznie zmalał. Lecz liczba ludności szybko rośnie i dane statystyczne wskazują, iż obecnie większość mieszkańców Indii żyje w miejscach, w których są bardziej, a nie mniej niż dawniej narażeni na kontakt z odchodami innych ludzi. Premier Modi w 2014 r., czyli zanim ONZ wyznaczyła swój cel na rok 2030, obwieścił zamiar ambitniejszy: wykorzenienia wypróżniania się na dworze w Indiach do 2 października 2019 r., kiedy to przypadnie 150. rocznica urodzin Gandhiego. Przydzielił ponad 40 mld dolarów na budowę ubikacji i kampanię nawołującą do zmiany zachowań pod nazwą Swachh Bharat Abhiyan (Misja „Czyste Indie”), na którą Bank Światowy dorzucił jeszcze 1,5 mld dolarów w formie pożyczek. Modi zmierza do wybudowania do 2019 r. ponad 100 mln nowych ubikacji na samych obszarach wiejskich. Czy mu się uda, to jedno. Osobną kwestią pozostaje, czy istnienie owych przybytków znacząco zmieni sytuację. Indyjskie rządy od co najmniej 30 lat budowały tanie ubikacje. Wiejski krajobraz upstrzyły miliony prostych, wolno stojących konstrukcji. Tyle że w Indiach głęboko zakorzenione postawy są być może większą przeszkodą na drodze poprawy sytuacji higienicznej niż niedostatek rur oraz szamb. Na podwórku z boku każdej lepianki w osadzie Jawda, położonej kilka godzin drogi na południowy zachód od wsi Moolchanda, stoi lśniący nowością betonowy budyneczek rozmiarów dużej budki telefonicznej, pomalowany na łososiowy róż. Wewnątrz biały, ceramiczny lej do kucania kieruje zmywane wodą z wiadra czy lota nieczystości przez rurę do metrowej głębokości dołu. Woda w kolanku rury zatrzymuje nieprzyjemną woń i uniemożliwia dostęp do dołu owadom. Jedną z głównych dróg powrotu do ludzi grożących zakażeniem patogenów są muchy, które żywią się kałem i w nim rozmnażają. Zakażają nas poprzez pory skóry albo skażoną żywność i wodę. Biegunka co roku zabija w Indiach ponad 117 tys. dzieci w wieku poniżej pięciu lat. Miliony zmaga się z chronicznymi zakażeniami jelit, które nie wchłaniają składników odżywczych czy leków tak, jak powinny. Niedola przekazywana jest z pokolenia na pokolenie: cierpiące na niedowagę kobiety rodzą cierpiące na niedowagę dzieci, które są bardziej podatne na zakażenia, mniej – na działanie szczepień, częściej bywają opóźnione w rozwoju. W 2016 r. 39 proc. indyjskich dzieci poniżej 5. roku życia rozwijało się wolniej niż normalnie. W ramach Misji „Czyste Indie” każde gospodarstwo domowe otrzymuje ok. 190 dolarów na zbudowanie ubikacji z szambem – to znacznie więcej, niż wydają na ten cel inne kraje rozwijające się. Tylko że w Jawdzie nikt nie używa toalet. – To dobre do prania albo kąpieli – ocenia kobieta odpoczywająca w cieniu na łóżku z plecionych sznurów. – Mamy mnóstwo otwartej przestrzeni. Dlaczego mielibyśmy z niej nie korzystać? Jej wieś otaczają zielone pola dzikimi kwiatami. W badaniach ankietowych przeprowadzanych w całych północnych Indiach, w ogromnej części wiejskich, gdzie wypróżnianie się pod chmurką jest powszechniejsze niż na południu, ludzie preferują załatwianie naturalnych potrzeb na dworze. Mówią, że to zdrowsze. Że naturalne, a nawet cnotliwe. Wielu mieszkańców indyjskich wsi uważa, że ubikacja, choćby najczystsza, jest źródłem skażenia w sensie religijnym; przydomowa toaleta wydaje im się bardziej nieczysta niż wypróżnianie się 200 m dalej. Tak się jednak składa, że muchy są w stanie przelecieć ponad 1,5 km. W dystrykcie Khargone w południowo-zachodniej części stanu Madhya Pradesh chodzę po nieutwardzonych drogach pewnej wioski w towarzystwie Nichili Srivastavy, który prowadzi badania na potrzeby polityki, pod egidą RICE (Instytutu Badawczego na rzecz Ekonomii powiązanej ze Współczuciem). To nienastawiona na zysk instytucja kierowana przez dwoje Amerykanów, Diane Coffey i Deana Spearsa, wysyłająca w teren amerykańskich i indyjskich naukowców, aby badali jakość życia ubogich Hindusów, ze szczególnym uwzględnieniem dzieci. Przestępuję nad cuchnącym strumyczkiem, w którym taplają się charakterystyczne larwy z długimi cienkimi ogonkami; za mną podążają bose dzieciaki. Wchodzę do starannie zamiecionego obejścia. Spotykamy się tam z Jagdishem, emerytowanym kierowcą autobusu, który wydał ostatnio 50 tys. rupii (ok. 780 dolarów) na wykopanie dwumetrowej głębokości szamba, choć rząd zaleca, by było głębokie na trochę ponad metr – i jeszcze wykończył budyneczek ubikacji niebieskimi kafelkami w delfiny. – To dla mojej żony i synowej – powiada. Sam tak jak wielu jego sąsiadów woli chodzić pod górkę, w krzaki, i tam załatwiać swoje potrzeby. Na indyjskiej wsi takie postępowanie uważa się za męskie. W tego rodzaju myśleniu pośrednio utwierdza ludzi kampania na rzecz budowy toalet, która bywa prowadzona w patriarchalnym duchu. Prosi się mężczyzn o budowę ubikacji nie przez wzgląd na zdrowie całej rodziny, ale dla ochrony ich żon i córek przed molestowaniem seksualnym w krzakach oraz wstydem związanym z podnoszeniem sari na otwartej przestrzeni. A jednak, jak widziałam w Jawdzie, wiele wiej-skich kobiet ignoruje kampanię i z własnej woli wychodzi na dwór. Być może nie mają ochoty zrywać z tradycją, a może w ubikacji czują się uwięzione. Niektóre mogą także cenić sobie okazję do spędzenia paru chwil z przyjaciółkami. Ludziom Zachodu może się to wydawać dziwne, ale wypróżnianie się na dworze stwarza młodym kobietom wyczekiwany powód do wyjścia poza cztery ściany domu, spod nadzoru teściów i mężów. Jagdish jest dumny ze swojej ubikacji, którą zbudował dzięki dofinansowaniu ze Swachh Bharat oraz własnym oszczędnościom. Żałuje tylko, że nie wykopał jeszcze głębszego dołu. – Mógłby mieć ze 4–5 m – powiada. Bo szamba mają tę wadę, że się wypełniają. Zamiast opróżniać dół łopatą czy wynajmować szambiarkę albo (co jeszcze łatwiejsze i stanowi rutynowe posunięcie w innych krajach) wykopywać nowy dół, indyjscy wieśniacy często wolą nie budować żadnej ubikacji. Trzy lala temu badacze z RICE zebrali dane na temat korzystania z toalet od ponad 22 tys. mieszkańców indyjskich wsi. Okazało się, że w 40 proc. gospodarstw domowych mających ubikacje przynajmniej jeden członek rodziny nadal załatwiał naturalne potrzeby pod chmurką. Że ludzie, którym ubikacje zafundowało państwo, dwukrotnie częściej wypróżniali się na dworze niż ci, którzy postawili je własnym sumptem. Wreszcie – że rodziny niemające żadnej ubikacji twierdziły, iż nie stać ich na postawienie takiej, z jakiej chciałyby korzystać. Instytut RICE stwierdził też, że szamba skonstruowane z prywatnej inicjatywy miały cztero-pięciokrotnie większą pojemność niż zalecane przez Światową Organizację Zdrowia 1,4 m3. – To rozmiary stosowane na całym świecie – tłumaczy Srivastav. – Sześcioosobowa rodzina zapełni taki dół dopiero po pięciu latach. Skąd ta obsesja na punkcie rozmiarów? – Mniejsze szambo wypełniłoby się w pięć miesięcy – tłumaczy mylnie Jagdish. – Musiałbym potem wzywać jakiegoś dalita, żeby mi je opróżnił. (Dalit to osoba z niskiej kasty). – A nie mógłby pan zrobić tego sam? – pyta Srivastav. Jagdish kręci głową. – Nasza społeczność by się temu sprzeciwiała – wyjaśnia. – Za sprzątanie własnego domu człowiekowi grozi ostracyzm. To ostatnie zdanie wyjaśnia zagadkowy problem z kanalizacją w Indiach. Dlaczego w tym państwie w porównaniu z innymi krajami rozwijającymi się znacznie większy odsetek ludzi wypróżnia się na dworze, chociaż to Indie są zamożniejsze, mają niższy poziom analfabetyzmu i mniej kłopotów z dostępem do wody? Przynajmniej według instytutu RICE wyróżnikiem Indii są wierzenia tamtejszych wieśniaków związane z pojęciami czystości, skażenia oraz kasty. Od tysięcy lat dalitom, dawniej znanym pod nazwą pariasów albo niedotykalnych, nie wolno pić z tych samych studni ani modlić się w tych samych świątyniach co przedstawicielom wyższych kast, a nawet nosić w ich obecności butów. Nowoczesne prawa zabraniające takiej dyskryminacji rzadko bywają egzekwowane, a ubóstwo i akty przemocy nadal zmuszają dalitów do wykonywania brudnych zajęć. Tymczasem Hindusi z wyższych kast utrzymują swój status i domniemaną wyższość, m.in. unikając jakiegokolwiek związku z tak poniżającymi pracami. W ostatnich latach walczący o równość dalitowie zaczęli jednak unikać prac tradycyjnie wykorzystywanych do usprawiedliwiania ucisku, jakiemu są poddawani. Skutkiem takiej postawy był wzrost cen za opróżnienie szamba, ponieważ popyt na tę usługę przewyższył podaż pracowników gotowych ją wykonać. Nic dziwnego, że w pełnym napięć otoczeniu społecznym i ekonomicznym niektórzy indyjscy wieśniacy oszczędzają na budowę ogromnego szamba, by nigdy nie musieli go opróżniać. Albo że setki milionów spośród nich woli załatwiać naturalne potrzeby na wolnym powietrzu, choć większość byłoby stać na prostą ubikację. Większość ludzi, którzy wypróżniają się na dworze, żyje na wsi. W Indiach wzrasta jednak liczba ludzi żyjących w slumsach miast, którzy też tak robią. Populacja się rozrasta, a wieśniacy migrują do miast, w których jest za mało ubikacji, nie mówiąc już o sieci kanalizacyjnej czy oczyszczalniach ścieków. Dziś 157 mln mieszkańców indyjskich miast, to jest 37 proc., nie ma dostępu do bezpiecznej prywatnej toalety. – Łatwiej doprowadzić do zmiany zachowań w slumsach, bo tam jej potrzeba jest ewidentna, aż krzyczy – mówi Pragya Gupta z organizacji charytatywnej WaterAid India, która zajmuje się sanitariatami. Odwiedzam z Guptą slumsy Safeda Basti w Geeta Colony, części East Delhi. W wąskich uliczkach kwitnie handel, sprzeczają się dzieci, kobiety zmywają w otwartych wejściach byle jak skleconych domostw. Z przewodów elektrycznych zwiesza się pranie, niemowlęta raczkują centymetry od odkrytych studzienek. Ludzie nie mają tam własnych ubikacji, więc albo załatwiają naturalne potrzeby na śmietniskach, albo idą do pobliskiego kompleksu komunalnych toalet. Kobiety powszechnie spotykają się tam z przemocą słowną. – Musimy stać w długiej kolejce, bo ubikacji jest za mało – mówi pewna matka – i przez to dzieci spóźniają się do szkoły. – Są bójki – wtrąca jej sąsiadka. – Po zmroku dziewczęta są napastowane. Okazało się także, że leje do kucania są brudne, krany popsute, nie ma mydła. Niektóre z publicznych toalet nie mają dachów, co jest uciążliwe w porze monsunowej. W części nie ma elektryczności. Na domiar złego komunalne toalety są płatne, a do tego od 23 do 4 albo 5 rano są zamknięte. W nocy ludzie robią to, co muszą. Odganiając muchy, idę wzdłuż ulicznego rynsztoka, który poszerza się, aż w końcu trafia do cuchnącego kanału na skraju osiedla. Takie rynsztoki wypełniają się też śmieciami, resztkami jedzenia oraz moczem i kałem dzieci, które nie dotrą do publicznych toalet, bo te są dla nich za daleko. Na niektórych odcinkach szarozielonkawa woda prawie nie płynie, wydobywają się z niej bąbelki metanu, do domostw wkrada się odór zgniłych jaj – to siarkowodór. Na osiedlu żyje blisko siebie tak wielu ludzi, którzy wydalają tyle odchodów, że wcale mnie nie dziwi, gdy miejscowa pracownica służby zdrowia mówi, że do głównych problemów zdrowotnych mieszkańców tych slumsów należą biegunka i pasożyty. W innych slumsach Delhi rynsztoki przepełniają się podczas ulewnych deszczów. Sięgająca do wysokości połowy łydki woda wlewa się na podłogi pomieszczeń, gdzie śpią ludzie. Odwiedzam kilka takich miejsc i słyszę powtarzające się jak mantra słowa: – Chcemy kanalizacji, chcemy mieć własne toalety. – To aspiracje znacznie przekraczające to, co buduje rząd, czyli proste ubikacje bez wody. W wielu slumsach mieszkańcy są jednak zbyt stłoczeni, żeby założyć kanalizację, albo ich domostwa mają za słabą konstrukcję, by to zrobić. Poza tym władze niechętnie myślą o zapewnieniu usług komunalnych tym, których uznają za nielegalnych mieszkańców terenu mogącego trafić w ręce prywatnych firm budowlanych. Czy jest jakaś nadzieja na lepsze jutro? Water-Aid India oraz Centre for Urban and Regional Excellence, organizacji pozarządowej z Delhi, udało się przedrzeć przez gąszcz biurokracji i pozyskać 28 tys. dolarów na położenie krótkiego odcinka rur kanalizacyjnych wzdłuż jednej z uliczek Safeda Basti. Ukończona w 2015 r. rura uchodzi do szerszej, na granicy slumsów. W ciągu kilku miesięcy 62 gospodarstwa domowe wyposażyły się w ubikacje, niektóre z nich stoją na dachach domostw. Nagle znikły, jak się wydawało, trudne do wykorzenienia tabu kulturowe: mieszkanie blisko ubikacji okazało się w porządku. Według słów Gupty wyzwanie w postaci skanalizowania indyjskich miast jest mniej więcej odwrotne niż problemy występujące na wsi: w mieście względnie łatwo doprowadzić do zmiany ludzkich zachowań, trudno zaś zapewnić odpowiednią infrastrukturę i zachowywać ją we właściwym stanie. Bezwada Wilson z Delhi, obrońca praw człowieka walczący o poprawę pozycji społecznej dalitów, mówi, że toaleta z bieżącą wodą to jedyna droga do emancypacji. Nie widzi sensu promowania ubikacji z szambami nawet na wsi. – Więcej ubikacji bez wody oznacza więcej osób zmuszanych do ich ręcznego czyszczenia – oznajmia. Toalety z prawdziwego zdarzenia są jednak nie tylko kosztowne, ale wymagają bieżącej wody, której w wielu rejonach Indii do tej pory nie ma. Może w tym pomóc technika. Opracowywane są niewymagające wody toalety, które dzięki energii słonecznej mają sterylizować gromadzące się wewnątrz nieczystości, tak że będzie można bezpiecznie używać ich jako nawóz albo opał. Tańszym, prostszym i już dostępnym rozwiązaniem są toalety kompostujące, z dwoma szambami wkopanymi w odległości mniej więcej metra. Po zapełnieniu się pierwszego szamba, nieczystości kierowane są do drugiego. Na długo przed zapełnieniem się tego drugiego, zawartość pierwszego wysycha, patogeny giną, a suchymi resztkami, bogatymi w azot, fosfor i potas, można bezpiecznie nawozić pola. Mimo wszystko trzeba to wykopać – i właśnie z tego powodu ubikacje z dwoma dołami rozpowszechniają się w Indiach w mocno ograniczonym zakresie. – Wieśniacy mówią: „Żeby to było nie wiadomo jak suche, mimo wszystko to gnój. Jak go wybiorę, stanę się niedotykalnym. Ludzie nie będą chcieli palić ze mną nargili” – relacjonuje Srivastav z instytutu RICE. Zdaniem Diane Coffey z RICE właśnie te uprzedzenia stanowią sedno indyjskiego problemu. Mówi, że ważne jest nauczenie ludzi, że normalne szambo wypełnia się po kilku latach, a nie miesiącach; potrzebne są niedrogie pompy, dzięki którym opróżnianie szamb stałoby się bardziej higieniczne i mniej obrzydliwe. Ale najważniejsze, co mogą zrobić Indie, by ich obywatele przestali załatwiać naturalne potrzeby na dworze, to według niej „przeciwstawienie się kastowemu myśleniu, według którego normalne na całym świecie szambo jest nie do zaakceptowania”. Parameswaran Iyer, sekretarz ds. wody pitnej i kanalizacji Indii, przyznaje, że system kastowy odgrywa wielką rolę w problemach z tym drugim. – Jednak Misja „Czyste Indie” naprawdę pomaga w przełamywaniu barier – przekonuje. – Wieś nie może być uznana za wolną od wypróżniania się na dworze, jeśli nie są takie jej poszczególne części. Na taki tytuł musi zapracować cała wspólnota. – 100 tys., tyle wynosi w tej chwili liczba wsi wolnych od wypróżniania się na dworze. Zauważam, że zostało 540 tys., na trzy lata przed upływem ustalonego przez Modiego terminu. Iyer pozostaje niewzruszony. Rząd nagradza wsie oficjalnie uznane za wolne od wypróżniania się na dworze, przesuwając je na początek kolejki tych, które czekają na drogę albo lepsze zaopatrzenie w wodę pitną. Uruchomił również kolejną kampanię reklamową, która wychwala postaci będące maskotkami Swachh Bharat, np. 106-letnią kobietę z Chhattisgarh, która sprzedała siedem kóz, żeby zbudować dwie toalety. Reklamy nie wspominają o kwestii opróżniania szamb. Tymczasem wieśniacy, którym zależy na tym, żeby ich miejscowość miała status wolnej od wypróżniania się na dworze, podejmują działania przeciwko tym, którzy wyłamują się z nowego zwyczaju – Moolchand ścigający podejrzanych niosących lota to tylko jeden przykład. Przywódcy wioski mogą nawet aresztować sprawców takiego wykroczenia albo ukarać mandatem w wysokości 500 rupii, czyli ponaddwukrotnej dziennej stawki robotnika rolnego. Ludzie stojący na czele dystryktu mogą pozbawić ich rządowych racji ryżu, pszenicy, cukru, oleju czy nafty. Według Iyera wszystkie wymienione środki zaczynają wywierać realny wpływ. – Nawet jeżeli istnieją sięgające setek lat wstecz zwyczaje i wierzenia, myślę, że się trochę zmieniają. Sprawy nabrały rozpędu. Może to i prawda, jednak krytycy powiadają, że rządowe analizy tego, co jeszcze pozostało do zrobienia, są zbyt optymistyczne. Statystyka prowadzona przez ONZ wskazuje, że w latach 1990–2015 odsetek Hindusów wypróżniających się na dworze zmalał z 75 do 44 proc. Szacunki te są jednak tylko odzwierciedleniem liczby postawionych ubikacji – a nie liczby tych, których stale używają wszyscy członkowie rodziny. Wczesnym rankiem we wsi leżącej na północ od Bhopalu na otwartym terenie gromadzi się ponad setka ludzi. Santoshi Tiwari, nieprzebierająca w słowach pracownica regionalnej organizacji Samarthan, na początek pyta ich, z czego, co znajduje się w ich wsi, są najbardziej dumni. Bez wahania odpowiadają, że ze świątyni. A czego najbardziej się wstydzą? Ludzkich ekskrementów leżących wzdłuż dróg. Następnie Tiwari, jak pani nauczycielka, prowadzi wieśniaków obok ich świątyni na niedawno zaorane pole, gdzie zatrzymuje się i nagle, pokazując na ziemię, pyta groźnie: – Co to jest?! Paru wesołków rzuca różne potoczne nazwy znaleziska. Tiwari pyta, czy ekskrementy można zidentyfikować: czy wydalił je mężczyzna, kobieta, czy może dziecko, i do jakiej ta osoba należała kasty. – Do niższej – stwierdza jedna z kobiet – bo tu mieszkają członkowie niższej kasty. – A ile osób mieszka w waszej wsi? – pada następne pytanie z ust Tiwari. – Około 1500! – woła młody mężczyzna. Tiwari wyjaśnia, że każdy człowiek wydala dziennie ponad 200 g kału, co oznacza, że cała wieś wytwarza go rocznie około 135 ton. Robi z kolei poważną minę i opowiada o tym, jak kał krąży po wsi na odnóżach much, w wodzie oraz pyle. Otwiera butelkę wody, nalewa trochę do plastikowego kubka, wypija łyk. Potem wyrywa sobie jeden z długich włosów, przeciąga go po leżących u jej stóp odchodach, po czym wkłada ubrudzony włos do kubka i miesza. Zgromadzeni cofają się, wykrzywiając się z obrzydzenia. – Wypilibyście tę wodę? – pyta Tiwari, wystawiając naprzód rękę z kubkiem. – To tylko jeden włos. Muchy mają po sześć odnóży – rzuca. Wywoływanie obrzydzenia poprzez określanie rozmieszczenia i ilości odchodów oraz zanurzanie zanieczyszczonych włosów w wodzie pitnej to charakterystyczna metoda podejścia nazywanego „całkowitą higienizacją z inicjatywy wspólnoty”. Przypisuje mu się zasługę zmniejszenia odsetka osób wypróżniających się na dworze w społecznościach, w których nie występuje problem podziału na kasty. Dzisiejsze zebranie to pierwszy energiczny krok: Tiwari wyczuwa zdecydowanie mieszkańców tej wsi i obiecuje wrócić, żeby pomóc im złożyć odpowiednie dokumenty potrzebne do uzyskania rządowego dofinansowania, zakupić cegłę oraz przyuczyć murarzy do budowy szamb. Nawet jeżeli zawartość szamba zostanie po prostu wylana do jakiegoś odległego rowu, i tak będzie stanowiła mniejsze zagrożenie dla zdrowia niż pojedyncze ekskrementy rozsiane po pobliskich drogach i polach. Samarthan i inne organizacje pomocowe promują ubikacje z dwoma szambami i nieszkodliwy nawóz, który dzięki nim powstaje. Po prezentacji Tiwari pytam członka wiejskiej starszyzny, nie-dalita, co by zrobił, gdyby jego szambo się zapełniło. – To będzie podobne do błota, więc nie będzie nam przeszkadzało opróżnienie szamba przez nas samych – odpowiada. Chciałabym mu wierzyć. Wielu innych, we wsiach teoretycznie „wolnych od wypróżniania się na dworze”, mówiło mi, że w razie potrzeby wezwą dalita. Po powrocie do centrum miejscowości Tiwari przypomina słuchaczom o związku pomiędzy kałem a przewlekłą biegunką i oblicza, że ich wieś wydaje rocznie dziesiątki tysięcy rupii na lekarstwa. Tiwari apeluje jeszcze do godności słuchaczy. Zawstydza ich, mówiąc, że wydają swoje pieniądze na telefony komórkowe albo na tysiąc potraw na stypę zamiast na toalety. Podnosi wszystkie argumenty. W końcu, po godzinnym kazaniu, pyta: – Czy powinno się to zmienić? – Tak! – odkrzykuje tłum. – Kto skończy z załatwianiem się na dworze?! – krzyczy Tiwari. Odpowiedzią jest las rąk. Tekst: Elizabeth Royte Zdjęcia: Andrea Bruce
Dwa damskie na każdy męski. Eksperci doradzają taką proporcję... toalet
Brytyjskie stowarzyszenie przekonuje, że problem jest poważny i dotyczy osób chorych oraz takich, które przez kłopoty z dostępem do łazienek nie chcą wychodzić z domu.
Raport na ten temat opublikowało Royal Society for Public Health. Przekonuje w nim, że dzięki pisuarom kolejek w męskich toaletach prawie nie ma. Co innego w damskich, gdzie funkcjonują tylko kabiny. Raport RSfPH krytykuje rząd i lokalne administracje za zamknięcie setek publicznych toalet i tym samym ograniczenie dostępu do takiej usługi. Problem dotyczy przede wszystkim osób niepełnosprawnych, starszych i chorych. Część z nich w obawie przed kłopotami ze znalezieniem odpowiedniego miejsca poza domem po prostu rezygnuje z wychodzenia gdziekolwiek. Publiczne toalety według brytyjskich ekspertów „powinny być rozpatrywane jako kluczowe, tak samo jak światła uliczne, drogi czy pojemniki na śmieci”. Problem w tym, że trudno znaleźć chętnego do sfinansowania takiego projektu. Badanie przeprowadzone na 2000 osobach na potrzeby raportu pokazało, że 2 na każde 5 osób, które z powodów zdrowotnych często korzystają z toalety, nie chcą wychodzić z domu. Czują się „na smyczy” własnej toalety. Problem dotyczy na przykład osób z zespołem drażliwego jelita. Według wyliczeń BBC w Wielkiej Brytanii w 2010 roku działało 5159 publicznych toalet, a osiem lat później – 4486. Do tego w aż 37 badanych obszarach takich udogodnień w ogóle nie było. Raport zwraca uwagę (Czy naprawdę trzeba to jeszcze komukolwiek przypominać?) na to, że publiczna defekacja oraz brak odpowiednich nawyków higienicznych wpływa na sytuację epidemiologiczną. Zatem problem publicznych toalet dotyczy wszystkich. Obecnie rozkład płciowy toalet w Wielkiej Brytanii wynosi 1:1, ale i tutaj eksperci mają coś do powiedzenia. Według nich wprowadzenie stosunku 2:1 na korzyść toalet kobiecych wyrówna funkcjonalne nierówności między kabinami i pisuarami.
Światowy Dzień Toalet - tak, jest taki i nie jest to wcale dowcip. Chodzi o słuszną sprawę
W 2001 roku sprawa takiego dnia po raz pierwszy pojawiła się w Singapurze, a 12 lat później podchwycił ją ONZ. Co roku 19 listopada Światowy Dzień Toalet ma być okazją do dyskusji nad poprawieniem światowych warunków higieny
Temat jest dla ciebie nieciekawy, niewygodny albo śmieszny? Jesteś w błędzie. Z powodu nieodpowiednich warunków sanitarnych umiera co roku wiele osób. Brak odpowiednich toalet to choćby doskonałe warunki do rozprzestrzeniania się chorób. Między innymi dlatego ONZ przyjęło w swoich wytycznych, że do 2030 każdy człowiek na świecie ma mieć zapewniony dostęp do czystej toalety. Jest co zmieniać – nawet jeśli sam masz doskonałe warunki – zobacz jakie bywają w różnych częściach świata. Źródło: National Geographic News
Temat trudny do wyobrażenia, krępujący? - pyta Janina Ochojska. Brak toalet to problem, z którym zmaga się codziennie jedna trzecia ludzkości
2,5 miliarda osób, nie ma dostępu do odpowiedniej infrastruktury sanitarnej, w tym toalet i latryn, co niesie dramatyczne konsekwencje dla ludzkiego zdrowia, godności i bezpieczeństwa. Ponad miliard ludzi na całym świecie jest zmuszonych do wypróżniania się w otwartej przestrzeni. W takich warunkach nie ma mowy o utrzymaniu właściwej higieny, a ryzyko rozprzestrzeniania się chorób takich jak biegunka, cholera, jaglica, polio, czy pasożytnica jelitowa, wzrasta drastycznie. Społeczne skutki braku dostępu do toalet również są ogromne – dziewczynki przestają chodzić do szkoły, gdy wchodzą w okres dojrzewania, bo brakuje tam prywatnego miejsca, gdzie mogłyby dbać o higienę. Kobiety zmuszone do wypróżniania się w miejscach publicznych są narażone na ryzyko ataków na tle seksualnym. Mimo, że dostęp do odpowiednich warunków sanitarnych jest jednym z praw człowieka, świat wciąż podejmuje za mało działań, aby to prawo zagwarantować. Każdy z nas może pomóc, a zacząć należy od przerwania milczenia i szerzenia świadomości o tych problemach wśród swojego otoczenia.