National Geographic
type: channel
link: https://www.national-geographic.pl
date: 2026-07-07T13:28:07.000Z
update period: hourly
update frequency: 1
update base: 2000-01-01T12:00+00:00
items: Mogą zatruć morza, ale bez nich nie byłoby tlenu. Sinice zmieniły historię życia na Ziemi
items: Dlaczego płazom odrastają kończyny, a ssakom nie? Naukowcy odkryli, że można to zmienić
items: Licząca 400 milionów lat ziemska roślina potrafi wytwarzać „kosmiczną” wodę
items: Naukowcom udało się uzyskać wodę i tlen z księżycowego regolitu. Użyli tylko światła słonecznego
items: Odkryto nieznane dotąd źródło tlenu na dnie oceanu. To przełom w nauce o Ziemi
items: Tlen na Ziemi to zasługa wulkanów? Nowa teoria japońskich naukowców
items: W atmosferze Wenus jest tlen. Czy to oznacza, że może tam być również życie?
items: Tlen na Marsie. Eksperyment MOXIE wytwarza dziennie tyle tlenu, co niewielkie drzewko
items: Atmosfera Ziemi się zmienia. Jaki był jej skład w przeszłości? Jaki będzie w przyszłości?
items: To był kluczowy moment w historii świata, ale kiedy do niego doszło?
items: Kiedy i skąd na Ziemi wziął się tlen?
items: NASA wyprodukowała tlen na Marsie. Wystarcza na 10 minut oddychania

Mogą zatruć morza, ale bez nich nie byłoby tlenu. Sinice zmieniły historię życia na Ziemi
type: item
date: 2026-07-07T13:28:01.000Z
creator: Magdalena Rudzka
subject: Przyroda
subject: biologia
subject: ewolucja
subject: sinice
subject: tlen
subject: życie
description: Sinice kojarzą nam się z zamkniętymi kąpieliskami i zielonym kożuchem na wodzie. Ale te mikroskopijne organizmy mają też drugie oblicze. Zawdzięczamy im powietrze pełne tlenu, powstanie roślin i ewolucję wielokomórkowego życia na Ziemi.
encoded: Spis treści: Sinice: architekci atmosfery i najstarsze organizmy na Ziemi Nie do końca bakterie, prawie rośliny – osobliwa budowa sinic Pływające mistrzynie łapania azotu Sinice to tysiące różnorodnych gatunków Światowy problem zakwitów wód – największe zagrożenie ze strony sinic Od suplementów po loty w kosmos. Wielki potencjał sinic Sinice (cyjanobakterie) to jedna z najbardziej fascynujących i kluczowych grup organizmów na Ziemi. Są to samożywne bakterie, które jako pierwsze organizmy w historii naszej planety wykształciły zdolność do fotosyntezy. Choć początkowo uważano je za należące do roślin glony, współczesna nauka klasyfikuje je jako prokarionty, czyli pozbawione jądra komórkowego, jednokomórkowe mikroorganizmy. Bez sinic nie byłoby na Ziemi ani tlenu, ani roślin. Mimo, że słyszymy o nich głównie w kontekście toksycznych zakwitów wód, np. Bałtyku, sinice są fascynującymi, wszechstronnymi organizmami. Trwają badania nad wykorzystaniem ich m.in. jako biopaliw, żywności, nawozów a nawet w podróżach kosmicznych. Sinice: architekci atmosfery i najstarsze organizmy na Ziemi Sinice są uznawane za najstarsze znane formy życia. Zachowały się w zapisach kopalnych w postaci tzw. stromatolitów, datowanych na ponad 3,5 miliarda lat. Ich rola w kształtowaniu ziemskiej biosfery jest absolutnie kluczowa. Około 2,4 miliarda lat temu, dzięki ciągłej produkcji tlenu jako produktu ubocznego fotosyntezy, doprowadziły do tzw. katastrofy tlenowej. Proces ten przekształcił pierwotną, beztlenową atmosferę Ziemi w powietrze, jakie znamy dzisiaj, co pchnęło ewolucję na zupełnie nowe tory i ostatecznie doprowadziło do powstania organizmów wielokomórkowych. Kolejnym fundamentalnym wkładem sinic w historię życia jest endosymbioza. Uważa się, że chloroplasty w roślinach i glonach powstały w wyniku wchłonięcia wolno żyjących sinic. Dowodzą tego liczne podobieństwa strukturalne i genetyczne, takie jak obecność własnego, kolistego DNA i rybosomów typu bakteryjnego wewnątrz chloroplastów. Cz…

sinice-8e44998.jpeg
width: 3070
height: 2068

Dlaczego płazom odrastają kończyny, a ssakom nie? Naukowcy odkryli, że można to zmienić
type: item
date: 2026-04-13T07:56:52.000Z
creator: Jonasz Przybył
subject: Nauka
subject: biologia
subject: genetyka
subject: medycyna
subject: regeneracja
subject: tlen
description: Dlaczego salamandra potrafi odtworzyć całą nogę po jej utracie, a człowiek kończy z trwałą blizną? Choć dzielimy z płazami wiele wspólnych genów, nasza zdolność do odbudowy tkanek wydaje się zablokowana. Najnowsze badanie opublikowane w czasopiśmie „Science” przez zespół pod kierownictwem dr. Cana Aztekina z EPFL wyjaśnia, że kluczowy w tej ewolucyjnej układance jest... tlen, a konkretnie sposób, w jaki nasze komórki go wykrywają. Czy więc możemy to zmienić?
encoded: Proces regeneracji kończyny zawsze zaczyna się tak samo – od gojenia rany. U płazów, takich jak aksolotle czy kijanki żab, komórki w miejscu urazu błyskawicznie zmieniają swój charakter, przekształcając się w typy zdolne do budowy nowej tkanki. U ssaków proces ten ulega zatrzymaniu na bardzo wczesnym etapie. Zamiast regeneracji pojawia się powolne bliznowacenie, które fizycznie blokuje jakiekolwiek szanse na odrost. HIF1A: molekularny czujnik tlenu Naukowcy zauważyli istotną różnicę środowiskową: larwy płazów rozwijają się w wodzie, gdzie poziom tlenu jest znacznie niższy niż w powietrzu. Ssakom, żyjącym w atmosferze bogatej w ten pierwiastek, tlen towarzyszy na każdym kroku – także podczas urazu. Zespół dr. Aztekina postanowił sprawdzić, czy to właśnie ten czynnik nie decyduje przypadkiem o zdolnościach regeneracyjnych. Badacze skupili się na białku o nazwie HIF1A, które pełni rolę komórkowego czujnika. W warunkach niskiego poziomu tlenu (hipoksji), HIF1A staje się stabilne i aktywuje programy genetyczne niezbędne do regeneracji. U ssaków, w środowisku bogatym w tlen, białko to jest szybko degradowane, co „wyłącza” możliwość odbudowy tkanek. Eksperyment: budzenie ukrytego potencjału Aby potwierdzić swoją teorię, naukowcy przeprowadzili pionierskie porównanie. Pobrali fragmenty rozwijających się kończyn kijanek żab oraz embrionów myszy, a następnie hodowali je w kontrolowanych warunkach laboratoryjnych, manipulując poziomem tlenu. Wyniki były zdumiewające: gdy obniżono poziom tlenu wokół embrionalnych tkanek myszy, ich komórki zaczęły przełączać się w „tryb płaza”. Rany goiły się znacznie szybciej, a komórki skóry stały się bardziej mobilne i zaczęły wykazywać aktywność genów typową dla aktywnych programów regeneracyjnych. Pod wpływem niskiego poziomu tlenu u myszy nastąpił również wyraźny metaboliczny zwrot. Komórki ssaków przestały polegać na tradycyjnym oddychaniu tlenowym, przestawiając się na glikolizę, czyli beztlenowe pozyskiwanie energii. Zmiany te objęły ta…

FABRIC-KOLAZ-32-2026-04-10T144646.622-b65a0e9.jpg
width: 2813
height: 1875

Licząca 400 milionów lat ziemska roślina potrafi wytwarzać „kosmiczną” wodę
type: item
date: 2025-11-18T10:05:05.000Z
creator: Ewelina Zambrzycka-Kościelnicka
subject: Przyroda
subject: chemia
subject: rośliny
subject: tlen
subject: woda
description: Equisetum laevigatum to wyrastająca współcześnie do nawet półtora metra wysokości roślina z rodziny skrzypów. Analizujący ją amerykańscy badacze zauważyli, że jest ona naturalnym destylatorem, generującym wzorce izotopowe uznawane dotąd za niemożliwe do uzyskania na Ziemi w sposób naturalny. Przefiltrowana przez skrzyp woda najbardziej przypomina... tę pochodzącą z meteorytów.
encoded: – To metrowej wysokości cylinder z milionem równomiernie rozmieszczonych otworów, prawdziwy cud inżynieryjny. Nie dałoby się stworzyć czegoś takiego w laboratorium – mówi o Equisetum laevigatum, czyli skrzypie gładkim prof. Zachary Sharp z Wydziału Nauk o Ziemi i Planetach Uniwersytetu Nowego Meksyku w USA. Prof. Sharp jest głównym autorem badania opublikowanego niedawno na łamach „Proceedings of the National Academy of Sciences”, jednego z najbardziej prestiżowych i najczęściej cytowanych czasopism naukowych na świecie. W artykule „Extreme triple oxygen isotope fractionation in Equisetum” grupa badaczy pod jego przewodnictwem opisuje skrzypy – rośliny o pustych łodygach, istniejące na Ziemi od ponad 400 mln lat. Badacze odkryli, że woda przemieszczająca się przez te rośliny ulega naturalnej filtracji tak intensywnej, iż jej sygnatury izotopowe zaczynają przypominać te obserwowane w meteorytach i innych pozaziemskich materiałach. Naturalny destylator z Rio Grande Izotopy tlenu pełnią funkcję „znaczników” pozwalających ustalić źródła wody, procesy transpiracji oraz właściwości wilgoci atmosferycznej. Cięższe izotopy są rzadkie, co utrudnia przewidywanie zmian ich proporcji w rzeczywistych warunkach środowiskowych. Chcąc zbadać ten proces, zespół Sharpa zebrał skrzypy gładkie rosnące wzdłuż Rio Grande w Nowym Meksyku. Śledzono zmiany wartości izotopowych od dolnych części łodyg do ich szczytów. Najwyższe próbki wykazały ekstremalne wartości, które wcześniej wydawały się wykraczać poza jakikolwiek znany ziemski zakres. Autorzy badania wyjaśniają, że skrzypy działają jak naturalne wieże destylacyjne, wytwarzając niezwykle nietypowe sygnatury izotopowe tlenu – bardziej ekstremalne niż jakiekolwiek dotąd zarejestrowane na Ziemi, czasem przypominające wodę z meteorytów. – Gdybym znalazł próbkę takiej wody poza skrzypem, powiedziałbym, że pochodzi z meteorytu – stwierdził Sharp. 400 milionów lat zmian ziemskiego klimatu Ale odkrycie nie jest tylko ciekawostką. Przede wszyst…

skrzyp-filtruje-wode-513698b.jpg
width: 1802
height: 1200

Naukowcom udało się uzyskać wodę i tlen z księżycowego regolitu. Użyli tylko światła słonecznego
type: item
date: 2025-07-18T11:30:57.000Z
creator: Ewelina Zambrzycka-Kościelnicka
subject: Kosmos
subject: chemia
subject: księżyc
subject: loty w kosmos
subject: tlen
subject: woda
description: Zespół naukowców z Chin odkrył metodę pozwalającą wydobyć z księżycowych skał i pyłu niezbędną do życia wodę oraz tlen. W dodatku pokazali, jak dokonać tego w tylko jednym kroku. Czy ta sama metoda zadziała poza laboratorium oraz czy będzie opłacalna dla przyszłych lunonautów?
encoded: Spis treści: 23 tys. dolarów za litr wody Jak zrobić księżycowy metan? Próbki księżycowe pobrane przez Chang’e 5 Możliwość szybkiego i taniego pozyskiwania wody oraz tlenu jest jedną z głównych zagwozdek programu Artemis. Ze względu na odległość od Ziemi oraz koszty wynoszenia ładunków, baza księżycowa musi być możliwie niezależna od dostaw z naszej planety. A najbardziej kluczowe są tlen oraz woda. Właśnie dlatego odkrycie chińskich badaczy może być absolutnie przełomowe dla obecności człowieka na Księżycu. 23 tys. dolarów za litr wody – Największym zaskoczeniem dla nas był namacalny sukces tego zintegrowanego podejścia. Jednoetapowa integracja ekstrakcji wody księżycowej i fototermicznej katalizy dwutlenku węgla może zwiększyć efektywność wykorzystania energii oraz zmniejszyć koszty i złożoność rozwoju infrastruktury – napisał w oświadczeniu członek zespołu Lu Wang, chemik z Chińskiego Uniwersytetu w Hongkongu. Analizy wykazały, że transport jednego litra wody z Ziemi na Księżyc kosztowałby około 23 tys. dolarów, a każdy lunonauta potrzebowałby dziennie przynajmniej 4 litrów wody. Na całe szczęście zarówno badania prowadzone na powierzchni Księżyca, jak i te z orbity wykazały, że na Księżycu jest dużo wody, chociaż nie jest to od razu widoczne. Woda, która trafiła na Księżyc w wyniku uderzeń komet, planetoid i mikrometeorytów, a nawet wiatru słonecznego, kryje się w stale zacienionych kraterach na biegunach księżycowych, uwięziona w minerałach takich jak ilmenit. Samo wydobycie wody pitnej jest stosunkowo łatwe i istnieje wiele technologii opisujących, jak można to zrobić. Jedną z opisywanych wcześniej metod jest również ogrzewanie księżycowego regolitu poprzez skupienie na nim promieni słonecznych. Jednak chiński zespół był w stanie pójść o krok dalej. Jak zrobić księżycowy metan? – Chińska metoda zakłada wykorzystanie gleby księżycowej jako katalizatora do rozkładu cząsteczek dwutlenku węgla i połączenia ich z wydobywaną wodą w celu wytworzenia metanu – powiedzi…

tlen-woda-ksiezyc-f2067b9.jpg
width: 1000
height: 563

Odkryto nieznane dotąd źródło tlenu na dnie oceanu. To przełom w nauce o Ziemi
type: item
date: 2025-05-07T08:54:00.000Z
creator: Mateusz Łysiak
subject: Nauka
subject: Przyroda
subject: biologia
subject: geologia
subject: przyroda
subject: tlen
subject: Travel
subject: Wolny czas
subject: życie
description: Odpowiedź na pytanie, skąd bierze się tlen na Ziemi, okazuje się mniej oczywiste, niż dotąd przypuszczano. Naukowcy odnaleźli bowiem nieznane wcześniej źródło tlenu. To odkrycie zmienia sposób, w jaki rozumiemy naszą planetę.
encoded: W tym artykule: Nieznane źródło tlenu na naszej planecie Guzki polimetaliczne a elektroliza wody morskiej Jak nie zniszczyć cennych ekosystemów? Rozpuszczony tlen jest kluczowy dla przetrwania wielu zwierząt morskich, roślin wodnych i mikroorganizmów. Bez odpowiedniego poziomu tlenu, życie w wodzie staje się niemożliwe. Niestety, zjawisko kurczenia się tych zasobów jest coraz poważniejszym zagrożeniem nie tylko dla ekosystemów, ale też zależnych od nich ludzi. Nieznane źródło tlenu na naszej planecie Tym bardziej cieszy odkrycie naukowców opisane na łamach czasopisma naukowego „Nature Geoscience”. Autorzy dowodzą, że minerały metaliczne znajdujące się na dnie oceanu mogą wytwarzać tlen na głębokości 4000 metrów pod powierzchnią. To obszary, do których nie dociera światło słoneczne. Nowa wiedza podważa dotychczasowe ustalenia dotyczące źródeł tlenu na Ziemi. Przełomowego odkrycia dokonał Andrew Sweetman ze Szkockiego Stowarzyszenia Nauk o Morzu (SAMS). Prowadził badania terenowe na Pacyfiku, a dokładnie w regionie górzystego grzbietu na dnie w strefie Clarion-Clipperton. Jak podkreśla, odkrycie to zmienia nasze rozumienie początków życia tlenowego na Ziemi. Do tej pory uważano, że tlen na naszej planecie pochodził jedynie z organizmów fotosyntetyzujących. Odkrycie „ciemnego tlenu” wskazuje, że mógł być dostępny w głębinach oceanicznych już na wczesnym etapie rozwoju życia. Podczas pobierania próbek z dna morskiego, zespół Sweetmana początkowo podejrzewał, że czujniki były uszkodzone. Dotychczas w głębinach morskich obserwowano bowiem jedynie zużycie tlenu, a nie jego produkcję. Po ponownym skalibrowaniu czujników i otrzymaniu tych samych wyników przez 10 lat naukowcy potwierdzili nieznane do tej pory źródło tlenu na naszej planecie. Guzki polimetaliczne a elektroliza wody morskiej Latem 2023 r. Sweetman skontaktował się z Franzem Geigerem, profesora chemii w Weinberg College of Arts and Sciences w Northwestern. To on wcześniej ustalił, że rdza w połączeniu ze słoną w…

zrodlo-tlenu-1a4ae83.jpg
width: 6000
height: 3375

Tlen na Ziemi to zasługa wulkanów? Nowa teoria japońskich naukowców
type: item
date: 2025-03-11T15:53:36.000Z
creator: Szymon Zdziebłowski
subject: Nauka
subject: Przyroda
subject: dwutlenek węgla
subject: erupcja wulkanu
subject: geologia
subject: powietrze
subject: prehistoria
subject: tlen
subject: wulkany
subject: ziemia
description: To aktywność wulkaniczna miliardy lat temu przygotowała grunt pod bogatą w tlen atmosferę, od której zależy całe życie na Ziemi – to nowa koncepcja japońskich badaczy.
encoded: Spis treści: Jak „narodził się” tlen na Ziemi? Wulkaniczna koncepcja na temat początków tlenu Model numeryczny prawdę ci powie Oddychanie jest dla nas czymś automatycznym i nieustannym. Oddychamy nawet wtedy, gdy nie myślimy, że mamy to robić. Kluczowym składnikiem życiodajnego powietrza, które wdychamy do płuc, jest tlen. Stanowi jedynie 21 proc. jego mieszanki. Ale nie zawsze tak było. Podczas kilku masowych wymierań w dziejach naszej planety skład mieszanki gazów ulegał dramatycznym zmianom. Około 3 miliardy lat temu tlen prawie w ogóle nie istniał. Jak „narodził się” tlen na Ziemi? Do tej pory sugerowano występowanie przed miliardami lat przejściowych epizodów natlenienia atmosfery, znanych jako „podmuchy tlenu” (ang. whiffs of oxygen). Ich natura i przyczyny pozostawały niejasne. Naukowcy uważali, że te „podmuchy” poprzedzały Wielkie Natlenienie (GOE), czyli pierwsze znaczące zwiększenie się ilości tlenu w atmosferze około 2,5–2,2 miliarda lat temu. Wulkaniczna koncepcja na temat początków tlenu Zespół japońskich badaczy z Uniwersytetu Tokijskiego opublikował właśnie artykuł na łamach „Communications Earth & Environment”, w którym przedstawił nową koncepcję na temat pojawienia się tlenu na Ziemi. W jej myśl to erupcje superwulkanów (w ramach jak to określono „rozległych prowincji magmowych”) mogły przyczynić się do przejściowych epizodów natlenienia, które trwały nawet kilka milionów lat. Do takiego wnioski badacze doszli wykorzystując model biogeochemiczny. Takie epizody natlenienia mogły otworzyć drzwi dla wzrostu liczby mikroorganizmów zdolnych do przeprowadzania fotosyntezy. Stało się to 2,5 mld lat temu. – Aktywność mikroorganizmów w oceanie odegrała kluczową rolę w ewolucji tlenu atmosferycznego. Uważamy jednak, że nie doprowadziłoby to natychmiast do natlenienia atmosfery, ponieważ ilość składników odżywczych, takich jak fosforany w oceanie w tamtym czasie była ograniczona, co limitowało aktywność cyjanobakterii – grupy bakterii zdolnych do fotosyntezy –…

narodziny-tlenu-c978af8.jpg
width: 1000
height: 667

W atmosferze Wenus jest tlen. Czy to oznacza, że może tam być również życie?
type: item
date: 2023-11-27T07:59:17.000Z
creator: Ewelina Zambrzycka-Kościelnicka
subject: Kosmos
subject: National Geographic Site
subject: chemia
subject: Gwiazdy
subject: kosmos
subject: planety
subject: tlen
subject: układ słoneczny
subject: wenus
description: Wyewoluowaliśmy w warunkach środowiska bogatego w tlen. Jeśli więc przyjąć, że życie na innych planetach mogło wyewoluować w analogiczny sposób, atmosfera danego ciała niebieskiego musi zawierać tlen. Niedawno naukowcy poinformowali, że udało im się wykryć w atmosferze Wenus tzw. tlen atomowy.
encoded: W tym artykule: Wenusjański tlen atomowy Tlen powstał dzięki Słońcu Między warstwami atmosfery Wenus Czego nie wiemy o Wenus Tlen stanowi około 21 procent ziemskiego powietrza. Pozostała część atmosfery składa się głównie z azotu. Pierwsze życie na naszej planecie było beztlenowe. Jednak po okresie tzw. katastrofy tlenowej, która miała miejsce około 2,4–2 mld lat temu, wyewoluowały organizmy, dla których tlen jest niezbędny. W tym, w dalszej kolejności, my. Ale historia naszej kosmicznej piekielnej siostry, czyli Wenus, jest zupełnie inna. Gęsta i trująca dla nas atmosfera Wenus jest zdominowana przez dwutlenek węgla – aż 96,5 proc. Reszta to azot i gazy śladowe. Tlen wydawał się nieobecny. Ale ostatnie dane zdają się temu przeczyć. Wenusjański tlen atomowy Naukowcy skorzystali z instrumentu znajdującego się na pokładzie obserwatorium lotniczego SOFIA. Czyli samolotu Boeing 747SP, zmodyfikowanego do przenoszenia teleskopu na podczerwień. W ten sposób wykryli tlen atomowy w cienkiej warstwie wciśniętej pomiędzy dwie inne warstwy atmosfery Wenus. Projekt jest wynikiem współpracy NASA i Niemieckiego Centrum Lotnictwa i Kosmonautyki. Życie na Wenus jednak nie istnieje? Media obiegła informacja mająca kwestionować badania sprzed 2 lat Przez ostatnie 2 lata próbowaliśmy wyjaśnić nietypową chemię związków siarki obserwowanych w chmurach Wenus. Prowadziliśmy badania sprawdzające, czy obecność życia możne wytłumaczyć... <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/zycie-na-wenus-jednak-nie-istnieje-media-obiegla-informacja-majaca-kwestionowac-badania-sprzed-2-lat-fot-getty-images-e3fe8ac.jpeg" width="938" height="563" alt="Życie na Wenus jednak nie istnieje? Media obiegła informacja mająca kwestionować badania sprzed 2 lat (fot. Getty Images)" title="Życie na Wenus jednak nie istnieje? Media obiegła informacja mająca kwestionować badania sprzed 2 lat (fot. Getty Images)" /> Tlen atomowy składa się z pojedynczego atomu tlenu. Różni się od tlen…

w-atmosferze-wenus-jest-tlen-czy-to-oznacza-ze-moze-tam-byc-rowniez-zycie-ryc-shutterstock-ac4613d.jpg
width: 1000
height: 417

Tlen na Marsie. Eksperyment MOXIE wytwarza dziennie tyle tlenu, co niewielkie drzewko
type: item
date: 2022-09-03T10:57:18.000Z
creator: Ewelina Zambrzycka-Kościelnicka
subject: Kosmos
subject: National Geographic Site
subject: Gwiazdy
subject: kosmos
subject: łazik marsjański
subject: mars
subject: misja na marsa
subject: tlen
subject: układ słoneczny
description: Sześć gramów dziennie – tyle tlenu jest w stanie wygenerować z marsjańskiej atmosfery zaprojektowane przez naukowców z MIT urządzenie MOXIE. Duża i wydajniejsza wersja MOXIE może zostać wysłana na Marsa przed misją załogową, aby produkować tyle tlenu, co kilkanaście drzew.
encoded: W tym artykule: Tlen na Marsie w tempie 6 gramów na godzinę Musimy wiedzieć, jak wykorzystać kosmiczne zasoby Jak powstaje tlen na Marsie Prowadzony przez MIT Mars Oxygen In-Situ Resource Utilization Experiment (MOXIE) z powodzeniem produkuje tlen na Marsie. Uzyskuje go z bogatej w dwutlenek węgla atmosfery Czerwonej Planety od lutego 2021 r. Wtedy wylądował na powierzchni Marsa w ramach misji łazika Perseverance NASA. Tlen na Marsie w tempie 6 gramów na godzinę W badaniu opublikowanym w sierpniu tego roku w czasopiśmie „Science Advances” naukowcy donoszą, że do końca 2021 roku MOXIE wyprodukował tlen we wszystkich siedmiu seriach eksperymentalnych. Odbywały się one w różnych warunkach atmosferycznych, w tym w ciągu dnia i nocy, oraz w różnych marsjańskich porach roku. W każdym przebiegu instrument osiągnął swój cel produkcji sześciu gramów tlenu na godzinę. To mniej więcej w tyle, ile na Ziemi może wygenerować przez godzinę niewielkie drzewko. To oczywiście niewiele. Dorosły człowiek zużywa w ciągu godziny 35 gramów tlenu. Mimo wszystko specjaliści z MIT odnieśli sukces, a wydajność urządzenia daje nadzieje na więcej. Zanim na Marsa trafi pierwsza misja załogowa, do czego dojdzie najwcześniej w połowie 2035 roku, wydajność urządzenie może zostać znacznie zwiększona. Zdaniem badaczy wyniki aktualnie prowadzonego eksperymentu pokazują, że powiększona wersja MOXIE powinna generować wystarczającą ilość tlenu, aby utrzymać przy życiu załogę misji marsjańskiej. A nawet wytworzyć tlen niezbędny do napędzania rakiety dla powracających na Ziemię astronautów. Łazik marsjański. Jak działał Opportunity i inni kosmiczni zwiadowcy? Łaziki są naszymi pozaziemskimi oczami i uszami, zwiadowcami przemierzającymi inne ciała niebieskie. Chociaż łazik marsjański porusza się wolniej niż żółw, to na razie jedyny sposób na... <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/lazik-marsjanski-jak-dzialal-lazik-marsjanski-curiosity-i-inni-kosmiczni-zwiadowcy-fot-…

tlen-na-marsie-eksperyment-moxie-wytwarza-dziennie-tyle-tlenu-co-niewielkie-drzewko-fot-nasa-jpl-caltech-c4a6390.jpg
width: 2000
height: 1335

Atmosfera Ziemi się zmienia. Jaki był jej skład w przeszłości? Jaki będzie w przyszłości?
type: item
date: 2022-04-17T07:04:26.000Z
creator: Magdalena Salik
subject: Kosmos
subject: National Geographic Site
subject: Przyroda
subject: chemia
subject: dwutlenek węgla
subject: Edukacja
subject: geografia
subject: tlen
subject: ziemia
description: Naszą planetę otacza atmosfera Ziemi. To mieszanina gazów, głównie tlenu i azotu. Tlen stanowi około jedną piątą składu atmosfery. Jednak nie zawsze tak było.
encoded: W tym artykule: Skład atmosfery Ziemi Atmosfera Ziemi – warstwy Jak się zmieniała atmosfera Ziemi? Jak atmosfera Ziemi zmieni się w przyszłości? Po co nam atmosfera Ziemi? Na co dzień jej nie widzimy i rzadko zdajemy sobie sprawę z jej obecności. Atmosfera Ziemi to warstwa gazów, która otacza całą naszą planetę. Co ciekawe, atmosfera obraca się wraz z nią, choć niekoniecznie w tym samym tempie. Niekiedy powietrze porusza się względem powierzchni Ziemi. Mówimy wówczas, że wieje wiatr. Obecność atmosfery zawdzięczamy sile grawitacji. To ona sprawia, że powietrze nie ulatuje w kosmos, ale jest związane z Ziemią siłą ciążenia. Czyste powietrze jest przezroczyste i nie ma zapachu. Jeśli po wyjściu z domu czujemy wiele różnych woni, to efekt obecności w powietrzu różnych związków chemicznych wytworzonych przez rośliny, zwierzęta lub nas samych. W na tyle dużym stężeniu, by zarejestrował je nasz zmysł węchu. Skład atmosfery Ziemi Najwięcej w atmosferze Ziemi jest azotu. Stanowi on nieco ponad 78 proc. ziemskiej atmosfery. Drugim najczęściej występującym pierwiastkiem jest tlen (prawie 21 proc.). Trzecim – argon (blisko 1 proc.). W atmosferze znajdują się też dwutlenek węgla (0,03–0,04 proc. atmosfery). Inne składniki, występujące w mniejszych ilościach to: metan, wodór, hel, neon, ksenon, krypton. To był kluczowy moment w historii świata, ale kiedy do niego doszło? Pojawienie się na Ziemi pierwszych form życia zdolnych do fotosyntezy doprowadziło do wzrostu tlenu w powietrzu. Naukowcy szacują, że dopiero po 400 milionach lat życie na naszej planecie mog... Ile waży atmosfera Ziemi? Jej masa jest ogromna – to 5 biliardów ton (czyli 5 * 1015 ton). To jednak zaledwie jedna milionowa masy całej Ziemi. Tlen znajdujący się w atmosferze pochodzi z dwóch głównych źródeł. Pierwszym są drzewa. Produkują one rocznie 25 mld ton tlenu - mniej więcej połowę tego, ile zawiera atmosfera. Źródłem drugiej połowy są oceany, a dokładniej żyjący w nich plankton. Atmosfera Ziemi – warstwy Atmos…

atmosfera-ziemi-sie-zmienia-jaki-byl-jej-sklad-w-przeszlosci-jaki-bedzie-w-przyszlosci-fot-getty-images-e786a0a.jpeg
width: 2058
height: 1456

To był kluczowy moment w historii świata, ale kiedy do niego doszło?
type: item
date: 2021-10-04T09:35:11.000Z
creator: Mateusz Łysiak
subject: National Geographic Site
subject: Przyroda
subject: bakterie
subject: ewolucja
subject: sinice
subject: tlen
subject: Travel
subject: Wolny czas
subject: ziemia
description: Pojawienie się na Ziemi pierwszych form życia zdolnych do fotosyntezy doprowadziło do wzrostu tlenu w powietrzu. Naukowcy szacują, że dopiero po 400 milionach lat życie na naszej planecie mogło w pełni rozkwitnąć.
encoded: W tym artykule: Życie na Ziemi przed katastrofą tlenową Sinice kluczem do zrozumienia ewolucji Oddychanie to jedna z podstawowych czynności życiowych. Niedziwne więc, że nie wyobrażamy sobie życia bez tlenu. Co prawda przez pierwsze dwa miliardy lat istnienia Ziemi na naszej planecie brakowało tego pierwiastka, ale to nie oznacza, że nie było na niej żadnych istot żywych. Funkcjonowały jednak inaczej niż obecnie. Kiedy i skąd na Ziemi wziął się tlen? Rosja inwestuje w Północną Drogę Morską Topniejące lody Arktyki otwierają nowe możliwości żeglugowe. Chce to wykorzystać Rosja tworząc swój odpowiednik Kanału Sueskiego. Życie na Ziemi przed katastrofą tlenową Pojawienie się na Ziemi pierwszych form życia zdolnych do fotosyntezy doprowadziło do wzrostu tlenu w powietrzu. Naukowcy szacują, że dopiero po 400 milionach lat życie na naszej planecie mogło w pełni rozkwitnąć. Zmiany w środowisku zakończyły się katastrofą tlenową około 2,4 – 2 miliardy lat temu. To jeden z najważniejszych momentów w historii ewolucji Ziemi. Jego bliższa data nadal nie jest pewna, ale najnowsze badania naukowców zostawiają coraz mniej miejsca dla wątpliwości. Geolodzy i biolodzy badają dwie tezy tłumaczące fotosyntezę wśród pierwotnych bakterii. Według pierwszej z nich proces przekształcania światła słonecznego w energię pojawił się bardzo wcześnie, jednak postępował powoli. Drugi scenariusz zakłada z kolei, że fotosynteza wyewoluowała później, ale szybko odegrała ogromną rolę w ewolucji Ziemi. Niezgodności wynikają z różnic w interpretacji zapisu kopalnego. Na skutek pożarów australijskiego buszu sprzed kilku lat doszło do niezwykłego rozkwitu alg Dym z pożarów dotarł nad ocean i dostarczył algom żelaza, co spowodowało ich masowy rozkwit. Sinice kluczem do zrozumienia ewolucji Naukowcy pod kierownictwem geobiologa Grega Fourniera z Massachusetts Institute of Technology ustalili, że w niektórych przypadkach bakterie dziedziczą geny nie od swoich rodziców, a od innych, daleko spokrewnionych gatu…

sinice-w-morzu-baltyckim-a8fe9f7.jpeg
width: 4000
height: 3000

Kiedy i skąd na Ziemi wziął się tlen?
type: item
date: 2021-09-01T12:01:58.000Z
creator: Mateusz Łysiak
subject: National Geographic Site
subject: Przyroda
subject: tlen
subject: Travel
subject: Wolny czas
subject: wulkany
subject: ziemia
description: Przed tzw. katastrofą tlenową mogło dochodzić do innych, mniejszych skoków tlenu. Naukowcy odkryli jeden z nich.
encoded: W tym artykule: Początki tlenu na Ziemi Kolejne pytania bez odpowiedzi Niemal wszystkie organizmy na świecie potrzebują do życia tlenu. Jak ustalili naukowcy, pierwsze znaczące ilości tego pierwiastka zaczęły pojawiać się w ziemskiej atmosferze około 2,4 miliarda lat temu. 100 milionów lat wcześniej miało jednak dojść do pierwszego uwolnienia tlenu na Ziemi. Co wywołało to zjawisko? Wieloletni lód w Arktyce topi się coraz szybciej Niezwykły układ wiatrów sprawił, że stary arktyczny lód morski znalazł się w niepewnej sytuacji już zimą 2020 roku. Teraz, w ocieplających się wodach na których się znalazł, duże po... Początki tlenu na Ziemi Według najnowszych badań to wulkany mogły doprowadzić do pierwotnego natlenienia ziemskiej atmosfery. Naukowcy doszli do takich wniosków po analizie zapisów z australijskiej formacji skalnej Mount McRae Shale. Ta ukształtowała się jeszcze przed tzw. katastrofą tlenową około 2,4 miliarda lat temu. Poziom rtęci w skałach wskazuje na erupcje wulkanów, będące źródłem bogatej w minerały lawy i popiołu. Cenne związki miały dostać się do wody i tam umożliwić rozwój sinicom oraz innym organizmom jednokomórkowym, a tym samym rozpocząć pompowanie tlenu. – Nasze badanie dowodzi, że wyższy poziom tlenu wynikał ze wzrostu jego produkcji, a nie zmniejszenia zużycia przez skały lub inne nieożywione formy – tłumaczy Roger Buick, geolog z Uniwersytetu Waszyngtońskiego – To ważne, ponieważ tlen ma fundamentalne znaczenie w atmosferze, jest największym motorem ewolucji życia – dodaje. Kolejnym potwierdzeniem dla tezy naukowców mają być ślady procesów wietrzenia skał. Wraz ze wzrostem poziomu rtęci, doprowadzały do zwiększenia stężenia fosforu, uważanego za kluczowy pierwiastek w aktywności biologicznej. – Podczas wietrzenia świeże skały bazaltowe rozpuszczały się, uwalniając jednocześnie cenny fosfor. To pozwoliło wyżywić drobnoustroje żyjące w płytkich wodach. Produktem ubocznym procesów biologicznych było nagłe podwyższenie poziomu tlenu w atmosferze …

wulkan-tungurahua-d5f16a0.jpeg
width: 2121
height: 1414

NASA wyprodukowała tlen na Marsie. Wystarcza na 10 minut oddychania
type: item
date: 2021-04-22T09:29:27.000Z
subject: Kosmos
subject: National Geographic Site
subject: Nauka
subject: dwutlenek węgla
subject: łazik marsjański
subject: łazik Perseverance
subject: mars
subject: nasa
subject: Technologia
subject: tlen
description: NASA ogłosiła, że sześciokołowy robot zmienił dwutlenek węgla z marsjańskiej atmosfery w tlen. Pierwszy raz coś takiego udało się zrobić na innej planecie niż Ziemia. Dokonano tego przy użyciu aparatu wielkości akumulatora do samochodu o nazwie MOXIE (Mars Oxygen In-Situ Resource Utilization Experiment) umieszczonego w przedniej części łazika po jego prawej stronie.
encoded: Piękne zdjęcia, czy nawet pierwszy lot drona na Czerwonej Planecie nie robią takiego wrażenia (no, może dron trochę robi), jak wyprodukowanie tlenu. Zdjęcia i autonomiczny lot „zwiadowcy”, którego łazik Perseverance miał na „grzbiecie” nie niosą za sobą takich skutków, jak stworzenie elementu krytycznego dla sukcesu załogowej misji. NASA ogłosiła, że sześciokołowy robot zmienił dwutlenek węgla z marsjańskiej atmosfery w tlen. Pierwszy raz coś takiego udało się zrobić na innej planecie niż Ziemia. Dokonano tego przy użyciu aparatu wielkości akumulatora do samochodu o nazwie MOXIE (Mars Oxygen In-Situ Resource Utilization Experiment) umieszczonego w przedniej części łazika po jego prawej stronie. Przed MOXIE jeszcze wiele pracy, ale udana demonstracja tej technologii faktycznie "przybliża ludzi do Marsa". O2 nie jest tam tylko potrzebne do oddychania, bez niego nie może działać paliwo rakietowe. Jeżeli nie chcemy, by pierwsza załogowa misja na Marsa była wycieczką w jedną stronę, eksploratorzy Czerwonej Planety muszą mieć możliwość wyprodukowania tlenu na miejscu. Według wyliczeń NASA, żeby zespół 4 astronautów zdołał opuścić powierzchnię Marsa i wrócić na Ziemię konieczne będzie około 7 ton paliwa rakietowego i 25 ton tlenu. Co ciekawe, pracując przez rok na Marsie ta sama czwórka zużyłaby oddychając jedną tonę metryczną tlenu, czytamy w informacji prasowej. Wysłanie na Marsa 25 ton tlenu jest koszmarnie skomplikowanym zadaniem. Bardziej opłaca się wysłać ważący jedną tonę konwerter 100 razy większy od MOXIE. Biorąc pod uwagę, że atmosfera Marsa to w 96 proc. dwutlenek węgla, jest z czego czerpać. A MOXIE rozdziela atomy tlenu od atomów węgla tak jak robi to drzewo., Pozostaje tlen i tlenek węgla. Potrzeba do tego sporo ciepła, bo temperatury rzędu 800 stopni Celsjusza. Dlatego instrument zbudowano z wytrzymałych na rozgrzewanie komponentów m.in. ze stopów niklu czy aerożelu. View oEmbed on the source website Złota warstwa pokrywająca MOXIE z zewnątrz zatrzymuje prom…

instrument-moxie-na-laziku-perseverance-7b1da78.jpeg
width: 1280
height: 854