Stanisław Szukalski i „Rogate Serce” – prawdziwy enfant terrible polskiej historii sztuki
Stanisław Szukalski był charyzmatycznym polskim artystą, który większość życia spędził w USA. Jego radykalne poglądy i konflikty z krytykami sztuki sprawiły, że wielu współczesnych traktowało go bardziej jako buntownika niż artystę. Z drugiej strony, nawet najbardziej zagorzali wrogowie nie wątpili w jego talent. W rezultacie dorobek jednego z najważniejszych polskich artystów modernistycznych pozostaje w dużej mierze nieznany.
Spis treści: Nastolatek w Akademii Sztuk Pięknych Szukalski, artysta totalny Rogate Serce Bombardowanie Warszawy Zermatyzm Stanisław Szukalski urodził się w Warcie, nieopodal Sieradza w 1893 jako drugie dziecko Dionizego Szukalskiego i Konstancji z Sadowskich. Ojciec artysty, zawodowo pracujący jako kowal, a przede wszystkim obieżyświat, heretyk i uczestnik wojen burskich w Afryce Południowej, wyemigrował do USA w nadziei na zarobek umożliwiający utrzymanie rodziny. Stanisław wraz z matką dołączyli do niego, gdy chłopiec miał 12 lat. Nastolatek w Akademii Sztuk Pięknych W tamtych czasach Chicago było ważnym ośrodkiem amerykańskiej sztuki. Stanisław przejawiał talent artystyczny od najmłodszych lat. Był na tyle utalentowany, że trafił do Art Institute of Chicago. Od początku wyróżniał się łatwością tworzenia i niezwykle precyzyjnym warsztatem. Tam odnalazł go Antoni Popiel, rzeźbiarz i profesor, który przekonał rodziców Stanisława, by wyrazili zgodę na pobyt syna w Krakowie i uczęszczanie do słynnej krakowskiej Akademii Sztuk Pięknych. Chociaż wykładowcy ASP byli bez wątpienia przychylni młodzikowi, on sam szybko zaczął pokazywać swoją rogatą duszę. Ponoć gdy rzeźbiarz Konstatny Laszczka chciał sprawdzić talent chłopca i polecił mu wyrzeźbić postać pozującej modelki, Szukalski wyrzeźbił tylko jej kolano. Jednak zrobił to tak dobrze, że Laszczka, doświadczony wykładowca, zgodził się przyjąć go na studia. Jego edukacja nie trwała długo, a relacje z wykładowcami były napięte. Po trzech latach Szukalski wrócił do Chicago i rozpoczął najważniejszy okres swojej twórczości, który trwał do 1939 roku. W tym czasie opublikował dwie duże monografie: „The Work of Szukalski” (1923) oraz „Projects in Design” (1929). W 1925 roku wziął udział w Międzynarodowej Wystawie Nowoczesnych Sztuk Dekoracyjnych w Paryżu, gdzie otrzymał Grand Prix, dyplom honorowy oraz złoty medal. Jego osobowość, twórczość oraz skrajnie antyinstytucjonalne i indywidualistyczne poglądy miały znaczący wpływ na życie artystyczne Chicago. Szukalski, artysta totalny Stanisław Szukalski parał się rzeźbą, malarstwem, rysunkiem oraz teoriami naukowymi. Mieszkał zarówno w Stanach Zjednoczonych, jak i w Polsce. Jednak tak naprawdę czuł się obywatelem świata, a jednocześnie patriotą bez ojczyzny. Był modernistą, na którego wpływ wywarli Auguste Rodin oraz Michał Anioł. Jego styl można interpretować jako połączenie elementów mitologicznych i erotycznych z domieszką surrealizmu. W początkowych latach inspirował się nowoczesnością „Młodej Polski”, natomiast później fascynowała go sztuka starożytnych cywilizacji, zwłaszcza kultura Mezoameryki. W jego pracach dominuje często zdeformowane i traktowane fragmentarycznie ludzkie ciało. Szukalski przejawiał niezwykłą zdolność łączenia stylów różnych epok i kultur. Na przykład zestawiał sztukę rdzennych mieszkańców Ameryki z elementami słowiańskimi. Choć jego sztuka wydawała się kosmopolityczna, nieustannie dążył do stworzenia nowej formy sztuki polskiej. Aby tego dokonać, powołał grupę artystyczną „Rogate Serce”. Powstała w 1929 roku w ramach spotkań towarzyszących wystawie Szukalskiego w Pałacu Sztuki w Krakowie. Rogate Serce Stanisław Szukalski wyznawał romantyczną ideę mówiącą, że jeden człowiek może reprezentować naród. Oczywiście to siebie widział w roli narodowego geniusza. Wokół niego zgromadziła się grupa artystów poszukujących inspiracji w kulturze dawnych ziem słowiańskich. Mottem grupy było: „Miłość, walka”. Grupa działała przez siedem lat, organizując liczne wystawy w całej Polsce oraz publikując artykuły w czasopismach i własnym periodyku „KRAK”. W tym czasie do głosu doszedł silny antysemityzm i antykatolicyzm Szukalskiego i jego podopiecznych. Twierdził, że ci, którzy nie podziwiają jego twórczości, są Żydami. W latach 30. Polska nadal była krajem silnie związanym z tradycyjnym katolicyzmem. Szukalski uważał katolików za niewolników. Według niego tylko osoby niereligijne były prawdziwymi Polakami i patriotami. Jego biograf, Lechosław Lameński, twierdził również, że w tym okresie zaczął wykazywać objawy schizofrenii, które miały go prześladować przez całe życie. Nacjonalizm Szukalskiego dobrze widać w rzeźbie z 1932 roku zatytułowanej „Remussolini”, stworzonej dla Benito Mussoliniego. Inspiracją dla dzieła była rzymska wilczyca kapitolińska, jednak artysta zastąpił ją postacią Mussoliniego ukazanego jako połączenie człowieka i zwierzęcia. Hybryda ta wykonuje charakterystyczny faszystowski gest. W ten sposób artysta przekształcił wizerunek bohaterskiego Duce w figurę przypominającą matkę karmiącą potomstwo. Bombardowanie Warszawy Około 1935 roku powrócił do Polski, gdzie otrzymał od władz pracownię. W tym okresie stworzył między innymi rzeźbę Bolesława Chrobrego oraz Pomnik Górnika. W przedstawieniu króla ukazał scenę zabójstwa biskupa, wyraźnie akcentując swoje antykatolickie przekonania. Kres tym poglądom przyniosła druga wojna światowa. Bombardowanie Warszawy doprowadziło do zniszczenia jednej trzeciej miasta, w tym pracowni artysty. Cały jego dorobek został zniszczony, a on sam przez dwa dni pozostawał uwięziony pod ruinami. Po tym doświadczeniu wyjechał do Stanów Zjednoczonych. Trafił tam bez swoich dzieł i bez środków do życia. Jego ostatnie dzieło, wykonane w 1979 roku, zatytułowane „Katyń – ostatni oddech”, nawiązuje do zbrodni katyńskiej. Rzeźba przedstawia brutalne egzekucje polskich oficerów i przedstawicieli inteligencji dokonane przez Sowietów. Artysta zawarł w niej swój gniew wobec doświadczeń wojennych, a także wyraźną niechęć wobec komunizmu i silne przywiązanie do własnego narodu. Zermatyzm W 1940 roku osiadł w Los Angeles i żył w skromnych warunkach. Pod koniec życia stworzył pseudonaukową teorię „Zermatyzmu”, nazwaną od szwajcarskiego miasta Zermatt. Według niej ludzkość wywodzi się z Wyspy Wielkanocnej oraz była kontrolowana przez hybrydy ludzi i „yeti”. Teoria ta nie ma żadnych podstaw naukowych. Szukalski analizował sztukę pierwotną różnych kultur, próbując rozszyfrować język symboli. Napisał ponad 40 tomów poświęconych pochodzeniu ludzkości i języka. Podczas pobytu w Kalifornii Szukalski zaprzyjaźnił się z ojcem Leonardo DiCaprio. Sam Leonardo traktował go jak dziadka. W 2018 roku sfinansował film „Struggle: The Life and Lost Art of Stanisław Szukalski” i stał się kolekcjonerem jego dzieł. Szukalski zmarł w 1987 roku w Los Angeles, a jego prochy rozsypano na Wyspie Wielkanocnej. Łącznie stworzył 174 rzeźby oraz setki obrazów i rysunków, z których większość nie przetrwała, a część ocalałych prac trafiła do kolekcji w USA. Film o Stanisławie Szukalskim można znaleźć w serwisie Netflix. Nasza autorka Ewelina Zambrzycka-Kościelnicka Dziennikarka i redaktorka zajmująca się tematyką popularnonaukową. Pisze przede wszystkim o eksploracji kosmosu, astronomii i historii. Związana z Centrum Badań Kosmicznych PAN oraz magazynami portali Gazeta.pl i Wp.pl. Ambasadorka Śląskiego Festiwalu Nauki. Współautorka książek „Człowiek istota kosmiczna”, „Kosmiczne wyzwania” i „Odważ się robić wielkie rzeczy”.
Anunnaki mają być sumeryjskimi bogami z kosmosu. Według tej teorii zbudowali zigguraty
Anunnaki, w odróżnieniu od innych mitologicznych bóstw, doczekali się dość oryginalnych interpretacji. Nie brakuje teorii, według których sumeryjscy bogowie mają mieć kosmiczne powiązania. Przypisuje się im nie tylko stworzenie człowieka, ale i dalszy wpływ na kultury czy architekturę.
Spis treści: Anunnaki – dlaczego jest o nich coraz głośniej? Anunnaki – wygląd w mitologii Anunnaki a Biblia Anunnaki w Polsce Teorie o Anunnaki kontra nauka Anunnaki – ta nazwa większości z nas pewnie niewiele mówi. A jednak nie jest to żaden współczesny wymysł, a termin studiowany przez pasjonatów historii alternatywnej (i nie tylko) już od bardzo dawna. Ale po kolei. Anunnaki to starożytna grupa bóstw wywodzących się z mitologii Sumerów. Sumerowie, gwoli przypomnienia, to oczywiście mieszkańcy Mezopotamii, czyli dzisiejszych terenów Iraku, i twórcy pierwszej zaawansowanej cywilizacji ludzkiej. Anunnaki – dlaczego jest o nich coraz głośniej? Zarówno postaci z mitologii greckiej czy rzymskiej, jak i bogowie Egiptu, do dziś odgrywają znaczącą rolę w popkulturze. Powszechnie znane są też atrybuty i pochodzenie najbardziej popularnych bóstw. Ostatnio jednak większym zainteresowaniem cieszy się temat Anunnaków. To niewątpliwie zasługa produkcji filmowych i teorii z zakresu paleoastronautyki, które sugerują związki sumeryjskich bóstw z pozaziemskimi cywilizacjami. I tak na przykład w 2024 roku premierę miał film dokumentalny „Legend of the Anunnaki” poświęcony rzekomym interakcjom tych istot z ludźmi oraz ich wpływowi na rozwój cywilizacji. Film podsyca teorie mówiące, że Anunnaki to kosmici, którzy mieli stworzyć ludzkość na swoje podobieństwo. Jest to też coraz częściej powielany wątek w literaturze pseudoarcheologicznej i popkulturze. Tematyka alternatywnej archeologii zyskała rozgłos dzięki serialowi „Prehistoryczna apokalipsa”, który jest dostępny na Netfliksie. Graham Hancock przedstawia w nim teorię, według której przed ostatnią epoką lodowcową istniała zaawansowana cywilizacja. O jej rzekomej obecności mają świadczyć ślady w mitach, monumentach i tradycjach kultur starożytnych. Hancock sugeruje, że wiele z tych dowodów konwencjonalna nauka zlekceważyła​. Twórca „Prehistorycznej apokalipsy” nie odnosi się co prawda bezpośrednio do Anunnaków, ale jego tezy o globalnej cywilizacji inspirują miłośników paleoastronautyki do reinterpretowania sumeryjskich mitów. Zwolennicy alternatywnej archeologii łączą Anunnaków z ideą zaawansowanej rasy, która mogła mieć wpływ na rozwój ludzkich społeczności. Według tych teorii Anunnaki mieli być odpowiedzialni za budowę monumentalnych struktur takich jak zigguraty w Mezopotamii. Anunnaki – wygląd w mitologii W tradycyjnych tekstach sumeryjskich Anunnaki byli potomkami boga nieba An i bogini ziemi Ki. W mitach przedstawiano ich jako potężne istoty, często mające decydować o losach ludzi. Bóstwa te były też uważane za stwórców człowieka. Reliefy i pieczęcie cylindryczne z tego okresu ukazują ich jako humanoidalne postacie, czasem z elementami symbolicznymi, takimi jak skrzydła czy rogate korony. W niektórych wyobrażeniach trzymali obiekty przypominające współczesne torby lub narzędzia, co jest interpretowane jako dowód na ich technologiczną przewagę. Anunnaki a Biblia Niektórzy badacze próbują łączyć opisy Anunnaków z biblijnymi historiami, takimi jak wzmianki o Nefilimach w Księdze Rodzaju. Według teorii alternatywnych Nefilimowie – opisani jako „synowie Boga, którzy weszli do córek ludzkich” – mogą być interpretowani jako odniesienie do Anunnaków. Jednak tradycyjna biblistyka traktuje te fragmenty jako metaforyczne lub mitologiczne, niezwiązane z sumeryjskimi wierzeniami. Anunnaki w Polsce W Polsce Anunnaki są znani głównie z książek i materiałów poświęconych alternatywnej archeologii, w tym prac Zecharii Sitchina. Według jego teorii Anunnaki pochodzili z hipotetycznej planety Nibiru i mieli ingerować w rozwój genetyczny ludzi. Ta koncepcja, mimo krytyki ze strony naukowców, zyskała popularność także w polskich mediach związanych z zagadnieniami ezoterycznymi i tajemnicami starożytności​. Teorie o Anunnaki kontra nauka Anunnaki pozostają jedną z najbardziej fascynujących grup bóstw starożytnego świata, wzbudzającą zainteresowanie zarówno naukowców, jak i miłośników teorii alternatywnych. Choć nie ma dowodów na ich kosmiczne pochodzenie, bogata symbolika i wpływ ich mitologii na rozwój kultury Sumerów czynią z nich ważny element w badaniach nad dawnymi cywilizacjami. Koncepcja Anunnaków jako istot pozaziemskich jest krytykowana przez środowiska naukowe. Archeolodzy i historycy wskazują, że tradycyjne interpretacje mitów sumeryjskich wystarczają do wyjaśnienia ich genezy i znaczenia, a odwoływanie się do teorii o kosmitach czy zaginionych nie jest do niczego potrzebne. Źródło: National Geographic Polska
Strefa 51 przez kilkadziesiąt lat była tajemnicą USA. Amerykanie twierdzą, że na miejscu bada się Obcych
Strefa 51 od dziesięcioleci przyciąga badaczy UFO. To tajemnicze miejsce dobrze zna też każdy miłośnik teorii spiskowych. Ile jest prawdy w historiach o kosmitach i tajnych eksperymentach? Odkrywamy fakty i mity na temat Strefy 51.
W tym artykule: Gdzie jest Strefa 51 Strefa 51 długo była ukrywana przed światem Dlaczego Strefa 51 wzbudza kontrowersje? Strefa 51 w popkulturze Strefa 51 zyskała rozgłos i wzbudziła pierwsze kontrowersje w 1955 roku, kiedy to rząd USA wybrał ten teren jako miejsce testów dla nowo rozwijanych technologii lotniczych, m.in. tajnych samolotów zwiadowczych U-2. W kolejnych dekadach pustynny obszar cieszył się coraz większym zainteresowaniem wśród miłośników teorii spiskowych. W dobie internetów i mediów społecznościowych Strefa 51 przykuwa uwagę kolejnych pokoleń – już nie tylko Amerykanów. Kilka lat temu jeden z użytkowników Facebooka stworzył wydarzenie „Wbiegamy na Strefę 51. Wszystkich nas nie zatrzymają”. Choć internauta wytłumaczył, że akcja była tylko żartem, usłyszał o niej cały świat. Zainteresowanie wykazały 2 miliony osób. Internauci wierzyli, że im ich będzie więcej, tym większe będą mieli szanse na poznanie prawdy o bazie na pustkowiu w Nevadzie. Gdzie jest Strefa 51? Strefa 51 to jedna z najbardziej tajemniczych baz Sił Powietrznych Stanów Zjednoczonych. Zlokalizowana nad wyschniętym jeziorem Groom Lake, około 135 km na północ od Las Vegas, skrywa działania ściśle tajne. Dostępu do bazy strzegą uzbrojeni strażnicy oraz tablice ostrzegawcze rozmieszczone wokół jej terenu. Jedynie zdjęcia satelitarne zdradzają pewne szczegóły – można na nich dostrzec długie na około 3,7 km pasy startowe, lecz na tym kończą się możliwości podglądu dla ciekawskich. Przestrzeń powietrzna nad bazą jest zamknięta, co uniemożliwia przeloty zarówno samolotów, jak i dronów. Strefa 51 sąsiaduje z dwoma innymi terenami wojskowymi: Nevada Test Site, gdzie niegdyś testowano broń nuklearną, oraz Nevada Test and Training Range – obszarem szkoleniowym dla amerykańskich sił zbrojnych. Strefa 51 długo była ukrywana przed światem Przez wiele lat istnienie Strefy 51 pozostawało tajemnicą, znaną jedynie nielicznym. Kompleks założono w 1955 roku, w szczytowym okresie zimnej wojny między USA a Związkiem Radzieckim, jako miejsce testów zaawansowanych samolotów zwiadowczych, takich jak U-2 i SR-71 Blackbird. Część prawdy ujrzała światło dzienne dopiero w sierpniu 2013 roku, kiedy CIA oficjalnie potwierdziła istnienie tego tajemniczego obszaru wojskowego w Nevadzie. Kilka miesięcy później, w grudniu, Barack Obama został pierwszym amerykańskim prezydentem, który publicznie wspomniał o Strefie 51. To, że Strefa 51 pojawiła się w świadomości całego świata, wcale nie oznacza, że o działaniu bazy dowiedzieliśmy się więcej. Według oficjalnych informacji, a tych jest jak na lekarstwo, na zamkniętym terenie opracowuje się najnowsze technologie lotnicze. W obiekcie ma być zatrudnionych około 1500 osób. Jak dostają się do pracy na odludziu? Część z nich przylatuje czarterowymi samolotami z Las Vegas. Annie Jacobsen, znawczyni historii Strefy 51, powiedziała w wywiadzie dla BBC, że ośrodek dysponuje najbardziej zaawansowanymi technologiami szpiegowskimi na świecie. Możliwości Amerykanów ewoluowały od samolotów U-2 w latach 50. ubiegłego wieku do dronów. Tajemnicza aura otaczająca Strefę 51 stała się pożywką dla miłośników teorii spiskowych. Najpopularniejsze dotyczą kosmitów. To akurat nie jest wielkim zaskoczeniem, biorąc pod uwagę, że większość Amerykanów wierzy w istnienie Obcych. I tak niektórzy twierdzą na przykład, że na terenie bazy wojskowej ukryto statek kosmiczny (razem z załogą), który miał rozbić się w 1947 r. w Roswell w Nowym Meksyku. Nie brakuje też osób, które twierdzą, że widziały tajemnicze latające obiekty w pobliżu Strefy 51. Swoją drogą, w Polsce również nie brakuje miejsc, które rzekomo mieli odwiedzać Obcy. Na pamiątkę jednej z takich wizyt, w Emilcinie w woj. lubelskim stoi nawet osobliwy pomnik. Dlaczego Strefa 51 wzbudza kontrowersje? W 1989 r. głośnym echem odbiło się wyznanie Roberta Lazara. Mężczyzna twierdził, że pracował w Strefie 51 i widział fotografie kosmitów. Jego zdaniem rząd USA miał prowadzić na miejscu badania nad obcymi i ich technologiami. Jacobsen tłumaczy, że doniesienia o kosmitach w Strefie 51 mogły być celowo wykorzystywane jako przykrywka dla szpiegowskich działań. Kiedy w latach 50. Amerykanie po raz pierwszy zobaczyli samoloty zwiadowcze U-2, również uznali je za statki kosmiczne. Teorie o Obcych na pewno pomogły lokalnej turystyce. W sklepikach przy trasie Nevada State Route 375 można kupić gadżety z wizerunkiem kosmitów. Strefa 51 w popkulturze Spowita tajemnicą baza jest regularnie przedstawiana w filmach, serialach, książkach i grach wideo. To jeszcze bardziej podsyca teorie o zatajonych przez rząd USA kontaktach z Obcymi. Jednym z najbardziej znanych przykładów jest film „Dzień Niepodległości”, w którym Strefa 51 jest miejscem przechowywania rozbitego statku Obcych. Motyw ten zyskał szerokie uznanie i umocnił skojarzenia ze Strefą 51 jako kryjówką kosmicznych tajemnic. W podobny sposób w serialu „Z Archiwum X” Strefa 51 została ukazana jako miejsce, gdzie agenci FBI badają ślady obcych oraz rządowych spisków. Innym przykładem obecności tajemniczej strefy w popkulturze jest gra „Area 51” z 2005 roku. Gracze eksplorują w niej bazę wojskową pełną mutantów i sekretnych laboratoriów. Strefa 51 jako zjawisko w popkulturze symbolizuje ciekawość względem nieznanego. To także synonim ukrytych przez władzę tajemnic, które często przybierają formę teorii spiskowych. Źródło: BBC Nasz autor Mateusz Łysiak Dziennikarz zakręcony na punkcie podróżowania. Pierwsze kroki w mediach stawiał w redakcjach internetowej i papierowej magazynu „Podróże”. Redagował i wydawał m.in. w gazeta.pl i dziendobrytvn.pl. O odległych miejscach (czasem i tych bliższych) lubi pisać nie tylko w kontekście turystycznym, ale też przyrodniczym i społecznym. Marzy o tym, żeby zobaczyć zorzę polarną oraz Machu Picchu. Co poza szlakiem? Kuchnia włoska, reportaże i pływanie.
Lenin był grzybem? Ta teoria nie tak dawno temu podzieliła Rosjan
„Lenin był grzybem” – ta niezwykła miejska legenda narodziła się w Rosji, kiedy to satyryk Siergiej Kuriochin w programie telewizyjnym przekonywał, że przywódca rewolucji październikowej nie był człowiekiem, lecz halucynogennym grzybem. Co kryje się za tym żartem?
Spis treści: Czy Lenin był grzybem? Mistyfikacja-halucynacja Kim był Włodzimierz Lenin? Wszyscy znamy miejskie legendy Ze swoją bogatą kulturą, imperialnymi zapędami i zróżnicowanym demograficznie społeczeństwem – od oligarchów po rdzenne ludy do dziś żyjące na dalekiej północy – Rosja od wieków uchodzi za krainę nietuzinkową. Obecnie z wiadomych powodów jest to polityczna persona non grata. Starsi mieszkańcy tzw. bloku wschodniego wciąż pamiętają wiele dziwacznych, a nawet absurdalnych historii pochodzących z dawnego ZSRR i postradzieckiej Rosji. Według jednej najbardziej absurdalnych, a jednocześnie najpopularniejszych, Lenin był grzybem. Czy Lenin był grzybem? Miejska legenda zaczęła być powtarzana przez Rosjan na początku lat 90. ubiegłego wieku. Przyczynił się do tego Siergiej Kuriochin. Rosyjski muzyk wystąpił w 1991 r. w programie telewizyjnym „Piąte koło”, w którym to stosując mieszankę pseudonaukowego żargonu, ironii oraz teorii spiskowych, stwierdził, że Włodzimierz Lenin przez lata spożywał halucynogenne grzyby. W efekcie sam miał stać się jednym z nich (ostała się jedynie ludzka powłoka). Teoria, według której Lenin był grzybem, miała na celu wyśmianie nadmiernej wiary w teorie spiskowe oraz przesadnej powagi radzieckiej propagandy. Kuriochin, znany z prowokacyjnych performansów, stworzył tę historię, opierając się na absurdalnych powiązaniach między Leninowskim kultem a grzybami. Na wizji zaprezentował rzekome dowody na to, że Lenin spożywał grzyby halucynogenne, co ostatecznie spowodowało, że jego organizm przeszedł niemożliwą transformację. Zestawił zdjęcia komunisty z ilustracjami grzybów, a także przytoczył fragmenty dzieł literackich i naukowych. Powoływał się również na sfingowanie badania, które miał przeprowadzić w Ameryce Środkowej, oraz nieistniejących ekspertów: Carlosa Castanedę i Konstantina Ciołkowskiego. Mistyfikacja-halucynacja Przyzwyczajona do powagi przekazów medialnych rosyjska publiczność miała trudności z odróżnieniem żartu od faktów. To doprowadziło do szybkiego rozprzestrzenienia się historii. Rosjanie byli zdezorientowani do tego stopnia, że słali listy do regionalnego komitetu Komunistycznej Partii Związku Radzieckiego w ówczesnym Leningradzie (dzisiejszy Petersburg). Członkowie komitetu ustosunkowali się do niepokoi w oficjalnym oświadczeniu. Podkreślili w nim, że „Lenin nie mógł być grzybem, ponieważ ssak nie może być rośliną”. Niedługo potem Siergiej Szołochow, dziennikarz związany z radziecką telewizją opublikował artykuł w gazecie „Smiena”, w którym potwierdził dementi Komitetu Regionalnego KPZR. Dodał jednak, że z naukowego punktu widzenia grzyby nie należą do królestwa roślin i stanowią odrębne królestwo biologiczne. Za swoje naukowe wyjaśnienia w 1998 r. Szołochow został nagrodzony „Złotym piórem” dla „Dziennikarza roku”. Co ciekawe, to właśnie on w 1991 r. przeprowadził głośny wywiad z Kuriochinem o „Leninie-grzybie”. Wcześniej został wtajemniczony w mistyfikację. Jak w każdej legendzie i tu można znaleźć ziarenko prawdy. Włodzimierz Lenin faktycznie miał zamiłowanie do zbierania grzybów, co potwierdzają listy jego żony, Nadieżdy Krupskiej. W korespondencji z matką Krupska pisała, że Lenin przejawiał niemal obsesję na punkcie grzybobrania​. Nie ma jednak żadnych informacji ani dowodów, które wskazywałyby, że spożywał grzyby halucynogenne. Opowieść o „Leninie-grzybie” zdobyła popularność głównie w Rosji, gdzie szybko stała się symbolem krytyki oficjalnych narracji politycznych i środków masowego przekazu. Po upadku Związku Radzieckiego i w czasie dynamicznych zmian społecznych podobne absurdy były przejawem nieufności wobec władzy oraz narzędzi propagandowych, które przez dziesięciolecia kształtowały społeczeństwo radzieckie. Kim był Włodzimierz Lenin? Włodzimierz Lenin, właściwie Władimir Iljicz Uljanow, był kluczową postacią w rewolucji październikowej w 1917 roku oraz twórcą i pierwszym przywódcą Związku Radzieckiego. Jego idee stały się podstawą systemu komunistycznego, który zdominował Rosję i wiele innych krajów przez większość XX wieku. Lenin zmarł w 1924 roku, ale jego kult przetrwał dekady. Ciało polityka zostało zmumifikowane i wystawione na widok publiczny w mauzoleum na Placu Czerwonym w Moskwie. Właśnie kult jednostki stał się jednym z elementów, które Kuriochin parodiował na wizji. Wszyscy znamy miejskie legendy Miejskie legendy to nieodłączny element współczesnej kultury. Podobne historie pojawiają się na całym świecie. Jedną z najbardziej znanych w Polsce jest legenda o czarnej wołdze, która krążyła w krajach bloku wschodniego w latach 70. XX w. Według ówczesnych przekazów nieznany kierowca czarnej Wołgi porywał dzieci. Często był on utożsamiany ze służbami wywiadowczymi. Bohaterem innej znanej legendy jest Slenderman, fikcyjna postać, która rzekomo poluje na dzieci i młodzież. Slenderman powstał w internecie, ale szybko przeniknął do masowej wyobraźni i stał się inspiracją dla autorów książek, gier oraz filmów. Wiele miejskich legend ma globalny zasięg. Choćby ta o Trójkącie Bermudzkim. To miejsce na Atlantyku, gdzie z niewyjaśnionych przyczyn miało zaginąć wiele statków i samolotów. Każda z tych legend, podobnie jak historia o „Leninie-grzybie”, ma swoje korzenie w społecznych obawach, kulturze i specyficznych okolicznościach historycznych. Źródło: National Geographic Polska Nasz autor Mateusz Łysiak Dziennikarz zakręcony na punkcie podróżowania. Pierwsze kroki w mediach stawiał w redakcjach internetowej i papierowej magazynu „Podróże”. Redagował i wydawał m.in. w gazeta.pl i dziendobrytvn.pl. O odległych miejscach (czasem i tych bliższych) lubi pisać nie tylko w kontekście turystycznym, ale też przyrodniczym i społecznym. Marzy o tym, żeby zobaczyć zorzę polarną oraz Machu Picchu. Co poza szlakiem? Kuchnia włoska, reportaże i pływanie.
Zakon Iluminatów doprowadził do rewolucji francuskiej? Po latach łączy się z nim polityków i gwiazdy pop
Mimo że Zakon Iluminatów czasy swojej świetności ma już bardzo dawno za sobą, niektórzy twierdzą, że tajemnicze stowarzyszenie elit działa do dziś.
W tym artykule: Oświecenie było wskazówką dla Iluminatów Iluminaci mieli tysiące sympatyków i wrogów Czy Zakon Iluminatów przetrwał rozpad wieki temu? O Iluminatach głośno zrobiło się około 2010 r., po premierze filmu "Anioły i demony" opartego na książce Dana Browna. Potem internauci masowo komentowali na YouTube teledyski gwiazd pop, twierdząc, że ich twórczość jest kontrolowana przez kontrowersyjny Zakon. Wówczas oberwało się między innymi Lady Gadze i Katy Perry. Z czasem miłośnicy teorii spiskowych zaczęli łączyć historie o Iluminatach z głowami państw, w tym z Barackiem Obamą. Skąd takie porównania? Prawdopodobnie z błędnej interpretacji rzekomych symboli i niewielkiej wiedzy na temat zakonu. Nie bez znaczenia była też chęć szukania sensacji. Oświecenie było wskazówką dla Iluminatów Skupmy się na faktach. Historia zakonu iluminatów sięga końca XVIII w. Historyczne tajne stowarzyszenie Bawarscy Iluminaci zostało założone 1 maja 1776 r. w Bawarii przez Johanna Adama Weishaupta. Pierwotnie Zakon Iluminatów nazywano Perfectibilists (Przymierzem Doskonałości). Weishaupt wzorował się na systemie stopni z masonerii. Jego misją było szerzenie Oświecenia, czyli ruchu intelektualnego i filozoficznego opartego na pogoni za wiedzą zdobywaną dzięki rozumowi i zmysłom. Promowanymi wartościami były też: ludzkie szczęście, braterstwo, wolność, tolerancja, rozdział Kościoła i państwa. Na symbol grupy członkowie założyciele wybrali Sowę Ateny (Minerwy). Każdy przybrał też nowy pseudonim, i tak Weishaupt został Spartakusem, Massenhausen Ajaksem, Bauhof Agathonem, Merz Tyberiuszem, a Suton Erazmem. Główny założyciel rekrutował kolejnych członków w loży masońskiej, gdzie promował Iluminatów jako grupę ludzi dążących do „doskonalenia ludzkiej natury”. Szczególnie podatni na dołączenie do Iluminatów byli przedstawiciele wykształconych klas. Chętnie rekrutowano też bogatych mężczyzn, którzy mieli wpływy lub pozycję w społeczeństwie i lożach masońskich. Cenieni byli chrześcijanie. Wykluczano natomiast Żydów, pogan, mnichów i kobiety. Początkowo członkostwo w zakonie dzieliło się na trzy stopnie wtajemniczenia: Nowicjusz, Minerwal i Oświecony Minerwal. Po reformie w 1782 r. wyróżnione nowe klasy i stopnie masońskie: uczeń, towarzysz i mistrz. Niewyjaśnione zjawisko foo fighter. UFO, pioruny kuliste, a może coś innego? Zjawisko foo fighter do dziś rozpala wyobraźnię naukowców i zwolenników teorii spiskowych. To jedna z największych zagadek XX wieku. Iluminaci mieli tysiące sympatyków i wrogów W 1784 r. Zakon Iluminatów zrzeszał nawet do 2500 osób, licząc rzekomo kontrolowane loże masońskie. Organizacja była wspierana przez znanych i wpływowych dobroczyńców, między innymi: Karola Augusta, księcia Ferdynanda Brunszwiku-Wolfenbüttel i hrabię Pálffy von Erdöd, kanclerza Węgier. Weishauptowi zależało na tym, aby o Iluminatach nie dowiedziała się inna tajna grupa Różokrzyżowców. Ruch promował mistycyzm i tradycje gnostyckie. Oświecone loże niedługo działały jednak w ukryciu. Konkurencja nazwała ich sektą, która chce zniszczyć chrześcijaństwo ateistycznymi ideami. Masonerię porównano do systemu politycznego z tendencjami rewolucyjnymi. Mimo to Iluminaci rośli w siłę. Przejęli masonerię i rozszerzyli działalność poza Bawarię. Ryzyko rozpadu Zakonu zawisło w powietrzu po tym, jak założyciel zaczął coraz częściej kłócić się z wewnętrznymi Radami Prowincjałów. Tych, którzy się z nim nie zgadzali, oczerniał i nazywał wrogami. To jednak nie napięcia, a niedyskrecja doprowadziła do upadku stowarzyszenia. Krytykując monarchię członkowie, ujawnili najważniejsze nazwiska Zakonu. Iluminatów oskarżono również o publikacje antyreligijne i inne wywrotowe treści, co w 1784 r. doprowadziło do delegalizacji tajnych stowarzyszeń przez elektora Karola Filipa Teodora Wittelsbacha. Po ogłoszeniu edyktu Weishaupt uciekł z Bawarii, zostawiając dokumenty Zakonu i wewnętrzną korespondencję. Pisma skonfiskowano i upubliczniono w 1787 r. Sam założyciel do śmierci tworzył prace poświęcone iluminizmowi. Czy Zakon Iluminatów przetrwał rozpad wieki temu? Zakon Iluminatów działał stosunkowo krótko. Zdążył jednak zapisać się na kartach historii. Już kilka lat po rozpadzie stowarzyszenia pojawiły się pierwsze plotki i teorie dotyczące wznowienia jego działalności. Wierzono na przykład, że to właśnie członkowie Zakonu byli inicjatorami rewolucji francuskiej. Nie ma na to jednak żadnych potwierdzonych dowodów. Tajemnicza aura do dziś towarzyszy Iluminatom. Niektóre współczesne organizacje powołują się na działalność Zakonu, choć tak naprawdę nie mają z nim żadnych historycznych powiązań. Przykładem są Iluminaci Thanaterosa, grupa okultystów zajmująca się tzw. magią chaosu. Oprócz sowy Ateny, innym popularnym symbolem Iluminatów było Oko Opatrzności. To właśnie układanie dłoni w kształt trójkąta i zakrywanie jednego oka miało być dowodem na to, że niektórzy artyści należą do reaktywowanego Zakonu. Beyonce odniosła się do pomówień i zdementowała je w utworze „Formation”.
Niewyjaśnione zjawisko foo fighter. UFO, pioruny kuliste, a może coś innego?
Zjawisko foo fighter do dziś rozpala wyobraźnię naukowców i zwolenników teorii spiskowych. To jedna z największych zagadek XX wieku.
W tym artykule: Foo fighter, czyli nierozwiązana zagadka II wojny światowej Tajemnicza bitwa o Los Angeles Skąd taka nazwa? Próby wytłumaczenia foo fighter Fani mocniejszych brzmień z pewnością kojarzą założony przez Dave Grohla (były perkusista kultowej Nirvany) zespół Foo Fighters. Kapela zawdzięcza swoją intrygującą nazwą niewyjaśnionemu do dziś zjawisku. Chodzi o tajemnicze świetliste kule zaobserwowane przez żołnierzy, marynarzy oraz lotników alianckich podczas II wojny światowej. Foo fighter, czyli nierozwiązana zagadka II wojny światowej Historycy do dziś próbują rozwiązać zagadki z czasów II wojny światowej, a jedną z nich na pewno jest zjawisko foo fighter. Jako pierwsi niepokojące światła na niebie zaobserwowali członkowie załogi polskiego statku „SS Pułaski” podczas rejsu przez Ocean Indyjski. Marynarze informowali o „dziwnym globusie świecącym zielonkawym światłem”. Jak twierdzili, obiekt miał być wielkości połowy księżyca. W kolejnych latach wojskowi z innych krajów donosili o podobnych odkryciach. „Dwa światła pędzące z dużą prędkością, mogące szybko zmieniać kierunek” widziano między innymi nad Belgią i Holandią. O zdarzeniu poinformował Charles R. Bastien z 8 Armii Powietrznej. Jak dowiedział się podczas przesłuchania, nie tylko on widział nietypowe zjawisko. Podobne zgłoszenie odebrano od pilotów dwóch nocnych myśliwców. Niemal nigdy tajemnicze światła nie były widoczne na radarach. Świadków jednak nie brakowało. Rysunki z Nazca – największa tajemnica Peru Rysunki z Nazca układają się w w geometryczne wzory i kształty zwierząt. Na przestrzeni lat stały się inspiracją dla wielu teorii. Oto co o nich wiemy, a co pozostaje niewiadomą. Tajemnicza bitwa o Los Angeles Do największej zbiorowej obserwacji zjawiska foo fighter miało dojść w 1942 r. Wówczas 25 lutego nad Los Angeles pojawiły się niezidentyfikowane świecące obiekty. Amerykanie obawiali się japońskiego nalotu, ale po otworzeniu ognia żołnierze nie zestrzelili żadnych samolotów. Spadające odłamki pocisków uszkodziły za to kilka budynków. W tzw. bitwie o Los Angeles trzy osoby zmarły na nawał wywołany nagłą i silną paniką. Co naprawdę wydarzyło się tej nocy w Kalifornii? Tego nie wiadomo do dziś. Oficjalnie był to fałszywy alarm. Opisy świadków wskazują na to, że nad Los Angeles mogło pojawić się foo fighter. Skąd taka nazwa? Nazwa zjawiska słusznie wzbudza zainteresowanie. W języku angielskim nie ma bowiem słowa „foo”. Zostało one spopularyzowane w latach 40. XX wieku za sprawą komiksu „Smokey Stover”. Tytułowy główny bohater często powtarzał zdanie „where there's foo, there's fire". Sam autor komiksów – Bill Hollman – tłumaczył po latach, że zapożyczył nic nieznaczący zwrot z chińskiej figurki. Zwrot foo fighter w kontekście niewyjaśnionych znaków świetlnych na niebie został z kolei użyty po raz pierwszy przez operatora radaru Donalda J. Meiersa w listopadzie 1944 r. Opuszczone wsie – jedna z najciekawszych atrakcji Puszczy Kampinoskiej Puszcza Kampinoska kusi przez cały rok nie tylko przyrodą, ale również bogatą historią. Co warto zobaczyć w podwarszawskich lasach? Próby wytłumaczenia foo fighter Po czym wiadomo, że konkretne doniesienia z lat 40. ubiegłego wieku dotyczyły właśnie foo fighter? Z relacji świadków wyłaniają się pewne stałe fakty. Przede wszystkim świetliste kule zawsze występowały w grupach, nigdy pojedynczo – to wyklucza tłumaczenie, jakoby były piorunami kulistymi. Światła towarzyszyły samolotom przez dłuższy czas, po czym nagle zmieniały kierunek. Tylko jedna osoba twierdzi, że słyszała odgłosy towarzyszące charakterystycznym znakom na niebie. Warto dodać, że obserwowane przedmioty różniły się od siebie kształtem i kolorem, co może wskazywać na to, że foo fighter nie jest jednorazowym wydarzeniem, a grupą podobnych zjawisk. Do dziś nie wiadomo, czym były światła obserwowane przez wojskowych podczas II wojny światowej. Na przestrzeni lat pojawiło się wiele mniej lub bardziej kontrowersyjnych teorii i wyjaśnień. Część z nich, tak jak wspomniane porównanie do piorunów kulistych, została już obalona. Specjaliści odrzucili również tezy o wystrzeliwaniu rac i ogniach świętego Elma (zjawiska optyczno-akustyczne zapowiadające burzę). Wierzący w życie pozaziemskie są przekonani, że światła pochodziły z kosmosu. Nie ma jednak dowodów na potwierdzenie tego tłumaczenia. Obecnie naukowcy i historycy skupiają się na zbadaniu teorii mówiącej o efektach zjawisk piezoelektrycznych, które mogły być następstwem powtarzających się bombardowań i ruchów tektonicznych. Źródło: „Air Space Mag”
Pamiętacie klimatycznych denialistów? Są też tacy, którzy zaprzeczają pandemii i mogą nam bardzo zaszkodzić
Gdy rozum śpi budzą się demony. W czasie pandemii jednym z najgorszych, bo wprowadzających agresję i lęk, jest demon dezinformacji. Zwycięska walka z COVID-19 odbywa się w szpitalach i laboratoriach. Niestety w mediach społecznościowych przewagę, co pokazują eksperci, zyskują fałszywi prorocy i miłośnicy teorii spiskowych.
Kilku popularnych użytkowników Twittera może wywołać lawinę, przekonują specjaliści z kanadyjskiego uniwersytetu Reyersona. Działający tam ośrodek badań Social Media Lab w prowadzonym przez siebie serwisie poświęconym ”fake news” na temat koronawirusa opisał narodziny szkodliwego mema skupionego wokół hasztaga #FilmYourHospital (ang. sfilmuj swój szpital). View oEmbed on the source website View oEmbed on the source website Od 28 marca miłośnicy teorii spiskowych, ludzie zaprzeczający istnieniu pandemii SARS-CoV-2 zachęcają tym zwrotem – kluczem podobnych sobie, wątpiących w realność zagrożenia, by odwiedzali oni szpitale w swoich miastach i robili tam zdjęcia pustych parkingów i poczekalni. Fakt, że miejsca postojowe są puste a na recepcji siedzą tylko pracownicy ma dowodzić, że wszystko to o czym słuchamy od miesięcy – tysiącach ludzi umierających w Chinach, Włoszech czy USA – to bardzo skomplikowana mistyfikacja władz wymierzona w obywateli celem ograniczenia ich wolności. Konieczne środki bezpieczeństwa - Parkingi i poczekalnie szpitali mogą być puste. Z konieczności dyrekcje większości placówek zakazała wstępu gościom a lekarze musieli ograniczyć wykonywanie medycznych procedur do tylko tych najbardziej pilnych. Chodzi o uwolnienie zasobów, ludzkich i sprzętowych. Dokładnie to zalecają eksperci Centrum Kontroli i Zapobiegania Chorób czy organów administracji państwowej – zauważa na portalu The Conversation prof. Anatoliy Gruzd z uczelni Ryersona. Kolejna sprawa, to nakazywana wszelkim placówkom medycznym przyjmującym pacjentów z COVID-19 segregacja przypadków i tworzenie osobnych, szczególnie chronionych wejść i poczekalni dla chorych. Nie są one dostępne dla postronnych osób, a jedynie odpowiedniego personelu. Oddziały ratunkowe pozostawia się otwarte dla “tradycyjnych” spraw, jak złamane kości czy zawały. Inna sprawa, że zamknięci w domach ludzie robią sobie mniej krzywdy, więc i liczba niezwiązanych z wirusem przypadków zmalała. – Ta teoria o pustych szpitalach to kolejny punkt na długiej liście fake newsów dotyczących COVID-19. Wiązano z nią technologię bezprzewodowego transferu danych 5G, zachęcano do picia zawieszonych w wodzie cząsteczek srebra czy wody z cytryną. Oczywiście w żaden sposób nie pomagają na koronawirusa – podkreśla prof. Gruzd. Kłamstwo z hasztaga Social Media Lab uczelni Reyersona skupia się na śledzeniu trendów i propagacji nieprawdziwych informacji w mediach społecznościowych. Pierwsze, czego się szuka, to boty. Konta zarządzane przez algorytmy udające ludzi z krwi i kości. Odpowiednio złożony kod operujący jako użytkownicy np. Twittera jest w stanie z dużą dozą autonomii prowadzić sam ze sobą interakcję wyglądającą dla kogoś z zewnątrz jako ciekawa, warta śledzenia a nawet włączenia się. W ten sposób jakaś dyskusja może sztucznie zostać wypromowana jako szczególnie ciekawa lub istotna dla społeczności. - Taka forma manipulacji, gdy jej nie powstrzymać, może w publicznym dyskursie wytworzyć gniew w miejscu, gdzie go faktycznie nie ma, zdusić głosy rozsądku czy uniemożliwić rzeczową debatę. Taka taktyka odbiera obywatelom możliwość dochodzenia do konsensusu – wyjaśnia Philip Mai, także pracujący w Social Media Lab. Teoria zaprzeczająca samemu istnieniu pandemii wzięła się od jednego wpisu z 28 marca ze skasowanego już konta @22Centurybsv. Użytkownik zadał jedno pytanie: #FilmYourHospital Can this become a thing? (ang. #SfilmujSwójSzpital Czy to może stać się popularne?) Analiza mediów Od 28 marca do 9 kwietnia pracownicy Social Media Lab zebrali 100 tys. twittów i odpowiedzi z hasztagiem #FilmYourHospital wytworzonych przez 43 tys. kont na Twitterze. Analiza tych treści pokazała, że choć ta kampania medialna jest pełna nieprawdziwych, mylących treści, największe konta uczestniczące w promocji akcji nie są botami. To prawdziwi ludzie, blogerzy i komentatorzy polityczni znani z konserwatywnych, prawicowych i ultra-prawicowych poglądów aktywnie wspierających prezydenta Donalda Trumpa. Prowadzili oni między sobą działania skoordynowane, choć ewidentnie czynione ad hoc. Według ekspertów z uczelni Reyersona, bezpodstawna teoria o pandemii stała się dla niektórych z tych graczy bronią politycznej walki ze swoimi oponentami. Co ciekawe, po pierwszej fali roznoszenia się akcji #FilmYourHospital wśród wyborców Trumpa i generalnie, amerykańskich użytkowników Twittera, hasztag przechwycono za granicą. Szczególnie popularny stał się wśród Brazylijczyków z obozu wsparcia kontrowersyjnego prezydenta Jaira Bolsonaro, przywódcy często porównywanego do Trumpa. Miej świadomość Kazik śpiewał przed laty ”Kreujesz rzeczywistość na swoje żądanie / Lecz uważaj, niech niewolą innym się nie stanie”. I jak rymował w utworze ”Świadomość” rockowy bard, tak też mówią współcześni badacze mediów społecznościowych: trzeba mieć świadomość zarówno swoich słów, jak i tego, co stoi za słowami wypowiadanymi przez innych. Szczególnie, gdy nakłaniają one do ryzykownych zachowań. W normalnych czasach moglibyśmy pokręcić głową na takich korona-zaprzeczaczy, ale za szerzenie nieodpowiedzialnych poglądów obecna rzeczywistość może nam wystawić rachunek liczony ludzkim życiem. - Tu widzimy jak teoria spiskowa zdołała narodzić się z jednego wpisu na Twitterze. Choć z dezinformacją można walczyć weryfikując fakty i wskazując ludziom sprawdzone źródła, to ciężko zwalczyć fałszywe i wprowadzające w błąd twierdzenia za którymi stoi polityczny interes wsparty nie wiedzą, a silnymi przekonaniami – podkreślają eksperci z Social Media Lab uniwersytetu Reyersona. Jan Sochaczewski