Tel Awiw stał się najdroższym miastem na świecie
Drugie pod względem wielkości miasto Izraela wyprzedziło w rankingu Paryż, który był dotychczasowym liderem. Z analizy wynika, że wpływ na tę zmianę miała pandemia.
W tym artykule: Pandemia wpłynęła na wynik Co jeszcze wynika z rankingu? Według analizy dziennikarzy brytyjskiego magazynu The Economist, 2021 rok był bardzo trudny ze względu na pandemię. Wstrzymane łańcuchy dostaw, zmiana potrzeb konsumentów i postępująca inflacja znacznie zwiększyły koszty życia w wielu miastach na całym świecie. Najnowszy ranking jest o tyle zaskakujący, że Tel Awiw, który obecnie znalazł się na pierwszym miejscu najdroższych miast, w ubiegłorocznym plebiscycie zajął miejsce 5. W tym roku na drugim miejscu uplasował się Paryż, na równi z Singapurem. Pandemia wpłynęła na wynik Worldwide Cost of Living Index, który opublikował The Economist Intelligence Unit (EIU) ocenia 173 miasta na podstawie cen w oparciu o ponad 200 produktów i usług. Ranking publikowany jest już od ponad 30 lat. Tel Awiw po raz pierwszy w historii, znalazł się na pierwszym miejscu. Izraelska waluta pozostała wyjątkowo mocna w stosunku do dolara amerykańskiego, co miało wpływ na awans izraelskiego miasta. Na czwartym miejscu znalazł się Zurych, a na piątym Hongkong. Kolejne miejsca pierwszej dziesiątki zamykają kolejno Nowy Jork, Genewa, Kopenhaga, Los Angeles i Osaka. Według autorów publikacji z The Economist na obecne dane mocno wpłynęła pandemia. EIU podaje, że ceny towarów i usług wzrosły średnio o 3,5% od ubiegłego roku. Jest to jednocześnie najwyższy wzrost w ciągu ostatnich pięciu lat. Dla porównania, w zeszłym roku było to 1,9%. The Economist zaznacza, że duże problemy z międzynarodowym łańcuchem dostaw były jedną z przyczyn takiego stanu rzeczy. Pandemia koronawiursa i lockdown, który był wprowadzany przez poszczególne państwa nadal wpływa na produkcje i handel na całym świecie. CNN zwraca uwagę na to, że nowy wariant wywołuje sporą panikę, przez co problemy nie znikną, a mogą nawet być jeszcze większe. Dodatkowym aspektem są rosnące ceny ropy naftowej. Wzrost cen benzyny bezołowiowej wynosi już nawet 21%. Co więcej podrożały również produkty użycia codziennego. Co jeszcze wynika z rankingu? Według EIU w 2021 najbardziej drożejącym miastem była stolica Iranu. Teheran w porównaniu z ubiegłym rokiem przeskoczył inne kraje aż o 50 pozycji. Z 79 na 29. To efekt licznych sankcji nakładanych na irański rząd przez Stany Zjednoczone. Z kolei stolica Syrii, Damaszek, po raz kolejny znalazła się na ostatnim miejscu rankingu. Wynika to z bardzo słabej waluty. Należy jednak pamiętać, że to kraj, który od 2011 roku jest pogrążony w wojnie domowej. Dziennikarze brytyjskiego magazynu zwracają również uwagę, że Damaszek i Teheran wrz z Caracas i Buenos Aires bardzo ucierpiały w wyniku bardzo wysokiej tegorocznej inflacji. W oświadczeniu przewodniczącej Worldwide Cost of Living czytamy, że „pomimo faktu że gospodarki na całym świecie zaczynają powoli się odradzać, wciąż mamy duży wzrost nowych przypadków Covid-19. Pomimo szczepień, kraje decydują się na kolejne obostrzenia. W roku 2022 spodziewamy się dalszego wzrostu kosztów życia. Mamy jednak nadzieję, że banki centralne będą ostrożnie podnosić stopy procentowe, aby skutecznie walczyć z wszechobecną inflacją.”
Tel Awiw, jako pierwsze miasto na świecie, wprowadza elektryczną drogę
Trolejbusy 2.0 nie wymagają kabli. Podobnie jak nowe telefony komórkowe da się je zasilać bezprzewodowo. Odpowiednią do tego infrastrukturę zaczęło pilotażowo wdrażać izraelskie miasto Tel-Awiw.
Partnerami technologicznymi są ElectReon (zapewnia urządzenia do ładowanie pojazdów w ruchu) oraz Dan Bus Company (zapewnia autobusy). Fundusze na projekt pochodzą po części z budżetu metropolii Tel Awiw – Jafa, a po części z rąk prywatnych. Nie ujawniono jednak szczegółowego kosztorysu. View oEmbed on the source website Testowy odcinek zaczynać się będzie przy pokazanej na zdjęciu powyżej stacji kolejowej koło uniwersytetu a kończyć niespełna dwa kilometry dalej, przy stacji Klatzkin. W ramach tego eksperymentalnego odcinka drogi część z ładowaniem bezprzewodowym ciągnąć się będzie na nieco ponad 500 metrach. System ElectReonu składa się m.in. z umieszczonych pod asfaltem miedzianych cewek podłączonych do miejskiej sieci elektrycznej. Z nich energia przekazywana jest odpowiednio przystosowanym do tego autobusom. Odbiorniki w ich podłogach przekazują energię do baterii zasilających układ napędowy. View oEmbed on the source website Przebudowa nawierzchni trwała kilka dni. Przez kolejne tygodnie potrwają testy wydajności i bezpieczeństwa, a dopiero później (najpewniej za dwa miesiące) uruchomiona zostanie regularna usługa transportu miejskiego. Jeżeli cały projekt okaże się wart zachodu, władze Tel Awiwu-Jafa będą chciały uruchomić bezprzewodowe ładowanie w innych częściach metropolii. - Poleganie na bezpośrednim ładowaniu pojazdów z drogi znosi konieczność konstrukcji i serwisowania stacji ładowania koło lub między terminalami autobusowymi – zauważył Meital Lehavi, wiceburmistrz odpowiedzialny za sprawy transportu.
Jaka jest naprawdę Ziemia Obiecana? Jej duszę poznasz na plaży
Tu nie ma rynku, jest plaża. To ona jest bijącym sercem izraelskiego miasta i kopalnią wiedzy o jego mieszkańcach. Najbardziej ekscytującym fragmentem biblijnej Ziemi Obiecanej.
Stukot matkota zna każdy mieszkaniec Tel Awiwu. I często się także do niego przyczynia! Bo matkot to nieoficjalny sport narodowy, któremu oddają się na plażach tysiące Izraelczyków. Ja pierwszy raz miarowe odbijanie piłeczek usłyszałem, idąc ku morzu ulicą Aarona Gordona. Grały między sobą po dwie, czasem trzy osoby, a indywidualiści mieli za partnera ścianę hotelu Sheraton. Suma uderzeń sprawiała, że hałas słychać było z daleka. Na brazylijskiej Copacabanie ta sama gra jest znana jako frescobol, ale w Tel Awiwie mówi się o niej po prostu „rakietki”, czyli matkot właśnie. Uwaga! Chodząc po piasku, trzeba mieć oczy dookoła głowy, bo w każdej chwili któraś z piłeczek może nas trafić. A uderzenie bywa bolesne – piłka ma wielkość pingpongowej, ale jest od niej twardsza. Na dodatek wiele osób do gry podchodzi naprawdę serio: walą z całych sił paletkami w piłkę, jakby walczyli o życie. Dosłownie. Gdy kiedyś na Aszdod, miasto położone o 25 km na południe od Tel Awiwu, spadły rakiety wystrzelone z palestyńskiej Strefy Gazy, następnego dnia mieszkańcy tłumnie wylegli nad morze. Kiedy spytałem jednego z nich, dlaczego nie siedzi w schronie, lecz gra w matkot, odparł: – Im właśnie o to chodzi, żebyśmy się ukryli. A my staramy się żyć pełną piersią. Tylko bez paniki! Tel Awiw leży poza zasięgiem prowizorycznych rakiet wystrzeliwanych z Gazy. Na początku lata trzeba tutaj jedynie uważać na olbrzymie meduzy – gatunek inwazyjny, który przywędrował na Morze Śródziemne przez Kanał Sueski z Morza Czerwonego. Coroczny masowy napływ galaretowatych stworzeń wielkości miednic zagraża nadmorskim elektrowniom – zatykając ich filtry. I jest także niebezpieczny dla kąpiących się, bo grozi poparzeniem. Telawiwczycy nie osiadają jednak na piasku. Jak nie matkot, to siatkówka, surfing, bieganie, piłka nożna albo przynajmniej forsowny spacer ze stoperem w ręku... Tuż przy zejściu na plażę Gordona stoją urządzenia siłowni pod chmurką – stepery, rowerki, atlasy. Zawsze przez kogoś zajęte. Podobne gratisowe kluby fitness są dostępne także na innych plażach miasta, na przykład w okolicach arabskiej części – Jafy. Tam z takim samym zacięciem ćwiczą, okutane od stół do głów w czarne szaty muzułmanki. W takich strojach wiele Arabek kąpie się w morzu. Seksmisja i szabas Tel Awiw-Jafa jest najbardziej „zachodnim” miastem Izraela, jego centrum biznesowym, finansowym, kulturalnym i rozrywkowym. Koncerty światowych sław są tu na porządku dziennym, niczym w Nowym Jorku czy Londynie. Co nie oznacza, że nie ma tu egzotycznych dla przybysza z Europy czy Stanów Zjednoczonych miejsc. Aby poczuć tę różnorodność, najlepiej przejść się (cały dzień) albo przejechać na dwóch kółkach (wte i wewte dwie, do trzech godzin) wzdłuż telawiwskiego wybrzeża. Rower – zielony, bardzo szykowny, możemy wziąć z jednej z wielu samoobsługowych wypożyczalni rozsianych po całym Tel Awiwie. Ruszamy z plaży Gordona (od nazwy ulicy, która do niej prowadzi) do parku Jarkon na północy miasta. Tam czekają nas ogrody botaniczne, skalne, ptaszarnia, sztuczne jezioro, a na malowniczej rzece – kajaki i rowery wodne. Ale najciekawsza jest sama droga. Tuż za nadmorskim basenem, palmowym skwerkiem i portem jachtowym natrafiamy na wysoki drewniany płot. To kąpielisko, na którym obowiązuje segregacja płci. Mężczyźni i kobiety mają tu wyznaczone odrębne dni wstępu – zgodnie z zasadami judaizmu, który zakłada rozdzielenie płci w różnych sytuacjach publicznych. Ponoć nie ma tam obyczajowego rygoryzmu. Jeśli tylko panie mają ochotę, bez przeszkód mogą wystawiać do słońca swoje wdzięki topless w siostrzanej atmosferze à la Seksmisja. Za segregowanym kawałkiem wybrzeża kolejna niespodzianka. Idąc wzdłuż brzegu, spotykam opalające się pary homoseksualne oraz sporo osób z psami. Plaża, którą upatrzyli sobie geje i lesbijki, jest jednocześnie jedyną, na którą oficjalnie wolno wejść z czworonogiem. Jednak nie dajmy się zwieść pozorom – na innych miejscach psy także swobodnie hasają i kąpią się wraz z ludźmi, bowiem Izraelczycy mają raczej pobłażliwy stosunek do przepisów. Jeśli traficie do Tel Awiwu w piątkowe popołudnie, idźcie na tzw. plażę bębniarzy niedaleko dawnego delfinarium. Co tydzień gromadzi się tam barwne towarzystwo, by pląsać w rytm dźwięków wybijanych dłońmi na dżembach i kongach. Na ogół ogromne w tym miejscu fale rozbijają się o głazy, ochlapując od czasu do czasu część uczestników zabawy. Wiele osób popija piwo, niektórzy siedząc na piasku, palą fajki wodne. Warto w tej scenerii zobaczyć choć jeden zachód słońca… Oto jak w Tel Awiwie może rozpocząć się szabas! W centrum tego niezwykłego miasta – inaczej niż w równie magicznej, lecz krańcowo różnej, na wskroś religijnej Jerozolimie – część sklepów i lokali jest otwartych przez całą dobę. Nawet w czasie żydowskiego święta, które trwa od zachodu słońca w piątek do zmierzchu w sobotę. Smak Karmelu Dosłownie pięć minut od plaży bębniarzy pyszni się bazar Ha-Karmel. Bądźcie gotowi na orgię smaków i zapachów: soczystych owoców, świeżych warzyw i pęków aromatycznych ziół – od tak dobrze wam znanych jak mięta czy bazylia po miejscowe specjały, jak zatar. Przy jednej z głównych alejek targowiska nie przegapcie kobiety w chuście, która na blasze piecze cieniutkie podpłomyki, a potem smaruje je kwaskowym serkiem labneh, z dodatkiem zataru właśnie. Do tego, przy innym stoisku, sok z ręcznej wyciskarki (polecam mieszankę granatu i pomarańczy) i można wracać na plażę. Tam za wszystko zapłacilibyście o wiele więcej. Na Karmelu znajdziecie nawet wieprzowinę. Jest wprawdzie objęta religijnym tabu i nie wolno jej spożywać, ale „swininą” otwarcie handlują przybysze z byłego ZSRR, których po rozpadzie byłego komunistycznego imperium przyjechało do Izraela ponad półtora miliona. Zmienili ten kraj nie do poznania. Rosyjski jest dziś słyszalny na każdym kroku. W tym języku wychodzą lokalne gazety, są radio i telewizja. W Bat Jam (hebr. „córka morza”), położonym na wybrzeżu, tuż za Jafą, z trudem wręcz można znaleźć kogoś, kto po rosyjsku nie mówi. Mój wygląd sprawia, że wszyscy najpierw zagadują mnie w tym języku, biorąc za swojaka. Najzabawniejsze, że robią to nawet czarnoskórzy Falasze, czyli przybysze z Etiopii. Bat Jam jest godne uwagi także z tego powodu, że oferuje wspaniałe kąpielisko. Wszystko dzięki temu, że wielki, wydzielony niby-basen jest odgrodzony od otwartego morza falochronem. Podczas gdy na innych plażach fale są tak duże, że da się na nich jedynie poskakać, tu można swobodnie popływać. Biel Bauhausu Dzień na plażach warto zwieńczyć wieczorną wizytą w Jafie. Stąd, skąd biblijny prorok Jonasz wyruszył w morską podróż, w trakcie której miał zostać połknięty przez wielką rybę, rozciąga się najpiękniejsza panoram Tel Awiwu – z rozświetlonymi wieżowcami ciągnącymi się wzdłuż brzegu, aż po horyzont. Za wyjątkiem Jafy – z jej urzekającą starówką, pchlim targiem, wieżą zegarową i katolickim kościołem św. Piotra (są tu też msze po polsku) – w zaledwie stuletniej metropolii trudno mówić o zabytkach. A jednak Tel Awiw-Jafa trafił na listę światowego dziedzictwa UNESCO. Dlaczego? Z powodu „Białego Miasta”. To największe w świecie skupisko kilku tysięcy zachowanych budynków w stylu Bauhaus, pochodzących z pierwszej połowy XX w. Zadecydowały o tym dwa czynniki. Po pierwsze w nowo powstającym żydowskim mieście było wielkie zapotrzebowanie na tanie, funkcjonalne domy. Po wtóre nazistowska gorączka w Niemczech i Austrii w latach 30. sprawiła, że żydowscy propagatorzy modernizmu musieli stamtąd uciekać. Znaleźli pracę i miejsce do życia w Tel Awiwie, czyli na „wzgórzu wiosny”, bo tak właśnie należy tłumaczyć tę nazwę. Najciekawsze budynki modernistyczne napotkamy wzdłuż bulwaru Rothschilda i w okolicach ulicy Dizengoffa. Mieszkałem tam i ja. W klasycznym apartamencie Bauhausu. Choć maleńki, był arcywygodny, bo świetnie zaprojektowany. Tu zresztą mieści się także Centrum Bauhausu, nieopodal owalnego placu Ziny Dizengoff. Tuż przy nim Centrum Kabały, którego renowację sfinansowała Madonna, zafascynowana żydowskim mistycyzmem. Zawitawszy do Tel Awiwu, nie zgrzeszcie pominięciem mojej ulubionej dzielnicy Neve Tzedek (nie tylko dlatego, że znajduje się tu prywatne muzeum matkota, założone przez fascynata tej gry, Amnona). To tu w końcu XIX w. powstały pierwsze żydowskie domy poza granicami Jafy. Paradoksalnie miasto, a potem też całe państwo, które w założeniu miały być przecież jednolite etnicznie i religijnie, od razu stawały się wielokulturowym tyglem. Osiedlali się tu bowiem Żydzi z całego świata, tak różni od siebie, jak odmienni byli mieszkańcy Europy Wschodniej i Afryki Północnej. Łączy ich jedno: prawie wszyscy telawiwczycy chcieliby mieszkać tu, gdzie narodziło się ich miasto: w małych domkach spowitych egzotyczną roślinnością pełną uroczych kafejek i stylowych restauracji. Lecz mało kogo na to stać. Młodzi artyści wzdychają do sielanki Neve Tzedek, ale żyją w sąsiedniej dzielnicy Florentine pełnej fabrycznych budynków i warsztatów stolarskich. Za sąsiadów miałem reżysera filmów dokumentalnych, perkusistę zespołu rockowego, szefa pozarządowej organizacji pomocowej... A także młodego aktora Boaza, który miał rower ze stelażem na deskę surfingową. Uśmiał się do łez, gdy zapytałem, czy przygotowuje się do roli w filmie o surferach. – Deska jest dla mnie wszystkim, dzięki niej ciągle mogę być na fali. Zresztą bez tego morza chyba byśmy już dawno wszyscy oszaleli – podsumował.
Za nami Tel Aviv Calling! Impreza promująca to izraelskie miasto była wypełniona wspaniałymi historiami oraz bliskowschodnimi smakami i zapachami
W Izraelu mówi się, że Tel Awiw jest do zabawy, Hajfa do pracy, a Jerozolima do modlitwy. Na plażach Tel Awiwu zawsze świeci słońce. Są fantastyczne knajpki i zabawa 24 godziny na 7 dni w tygodniu. Takimi słowami Michał Piróg, prowadzący wydarzenie Tel Aviv Calling, podsumował zalety Izraela. Impreza promująca Tel Awiw jako wakacyjny kierunek odbyła się 13 listopada w warszawskim klubie Pure Sky Club. Podczas wydarzenia odkrywano smak izraelskiego jedzenia, a także aromat wykwintnego wina z Bliskiego Wschodu. Ponadto zaprezentowano ciekawe opowieści z kraju o niezwykłej historii i kulturze. Spotkanie zostało przygotowane przez Izraelskie Rządowe Centrum Turystyki IGTO oraz izraelskie linie lotnicze El Al, jako jedna z cyklu imprez organizowanych przez Pure Sky Club.
Wielkanoc to najważniejsze święto chrześcijańskie. Dobrze znamy polskie tradycje i obrzędy związane z tym okresem. A jak jest w innych państwach? Święta spędzone za granicą to szansa nie tylko na wypoczynek, ale także na poznanie innych tradycji rozwijających się w obrządku chrześcijańskim.
Izrael Jerozolima to miasto odwiedzane przez pielgrzymów z całego świata. Łączy się tu tradycja trzech największych religii monoteistycznych. Od wieków wpływają one na kulturę i architekturę tego miejsca. W okresie wielkanocnym najsilniej wyczuwamy tu obecność chrześcijan. W obrębie miasta znajduje się ponad 40 miejsc kultu - m.in. Bazylika Grobu Świętego, w której zobaczyć można symboliczny grób Chrystusa. Ciekawym doświadczeniem dla osób odwiedzających Jerozolimę może być także wizyta w dzielnicy muzułmańskiej czy żydowskiej. Choć od terenów chrześcijan dzieli je zaledwie kilka kroków, mamy wrażenie, że przenieśliśmy się do zupełnie innego świata. Wizyta w Jerozolimie to nie tylko przeżycia duchowe. Kąpiel w położonym o 1,5 godziny jazdy samochodem od miasta Morzu Martwym działa jak naturalne SPA. Chcąc spędzić tu święta wielkanocne najlepiej polecieć do Tel Awiwu. Na stronie Internetowego Centrum Podróży eSKY.pl można zakupić bilety do stolicy Izraela za 1500 zł oraz zarezerwować nocleg w jednym z tamtejszych hoteli. Przykładowa cena za noc w trzygwiazdkowym hotelu Golden Beach Tel Aviv to 350 zł. Włochy W Europie również jest wiele miejsc, w których obchody Wielkanocy wiążą się z silnymi przeżyciami duchowymi. Jednym z nich jest Rzym oraz oczywiście Watykan. Uroczystości związane z celebracją święta Zmartwychwstania Pańskiego poprzedza Wielki Tydzień. Wierni z całego świata przyjeżdżają tu już w Niedzielę Palmową by uczestniczyć we Mszy Męki Pańskiej, przed którą odbywa się poświęcenie palm i uroczysta procesja. Największe znaczenie mają wydarzenia związane z Triduum Paschalnym. W Wielki Czwartek, podczas Mszy Wieczerzy Pańskiej, Papież myje nogi dwunastu dostojnikom kościelnym, natomiast dzień później w rzymskim Koloseum odbywa się tradycyjna Droga Krzyżowa. W dniu Zmartwychwstania Chrystusa nie można opuścić mszy świętej na placu Św. Piotra, podczas której Papież udziela błogosławieństwa Urbi et Orbi – Miastu i światu oraz składa świąteczne życzenia w 63 językach. Bilet do Rzymu, kupiony poprzez Internetowe Centrum Podróży eSKY.pl, kosztuje ok. 500 zł, natomiast jeden nocleg w czterogwiazdkowym hotelu Aris Garden to cena od 266 zł. Rezerwacja biletów również na: http://tanielatanie.odyssei.com