Atrament z tatuażu trafia do węzłów chłonnych – i zostaje tam do końca życia. Co to robi z odpornością człowieka?
Choć atrament tatuażowy znika ze skóry, jego cząsteczki mogą na zawsze pozostać w organizmie. Najnowsze badania szwajcarskich naukowców ujawniają, że pigment gromadzi się w węzłach chłonnych, gdzie może wywoływać przewlekłe stany zapalne i osłabiać reakcje odpornościowe.
Spis treści: Jak atrament z tatuażu oddziałuje na układ odpornościowy? Reakcja immunologiczna na tatuaż: badanie, które zaskoczyło naukowców Atrament prawdopodobnie pozostaje w węzłach chłonnych przez całe życie Posiadanie tatuaży może wiązać się z realnym ryzykiem zdrowotnym. Niedawno informowaliśmy, że osoby z tatuażami mają podwyższone ryzyko rozwoju czerniaka – najgroźniejszej postaci nowotworu skóry, która jest ściśle powiązana z ekspozycją na promieniowanie UV. Stwierdzono, że posiadacze tatuaży są aż o 29% bardziej narażeni na czerniaka niż osoby bez tatuaży. Nie zaobserwowano natomiast związku między tatuażami a rakiem kolczystokomórkowym – również powiązanym z uszkodzeniami skóry wywołanymi przez promieniowanie UV, ale znacznie mniej agresywnym. Jak atrament z tatuażu oddziałuje na układ odpornościowy? To jednak nie koniec niepokojących ustaleń. Według badaczy z Uniwersytetu w Lugano w Szwajcarii atrament tatuażowy gromadzi się w węzłach chłonnych i może wpływać na układ odpornościowy, powodując potencjalnie trwałe zmiany w mechanizmach obronnych organizmu. Grupa badawcza pod przewodnictwem dr. Santiago Gonzáleza przeprowadziła eksperyment na myszach. U wytatuowanych gryzoni zaobserwowano przewlekły stan zapalny w węzłach chłonnych, zabarwionych przez atrament, oraz zmienioną odpowiedź przeciwciał na szczepionki. Naukowcy przebadali również próbki węzłów chłonnych pobrane od ludzi z tatuażami i także w nich zauważyli podobne objawy – nawet wiele lat po wykonaniu tatuażu. – Podczas tatuowania wprowadza się atrament bezpośrednio do organizmu. To nie tylko efekt kosmetyczny związany ze skórą. Wprowadzając atrament do organizmu, wpływamy również na układ odpornościowy. Problem polega na tym, że przewlekły stan zapalny ostatecznie wyczerpuje układ odpornościowy, a wtedy rośnie ryzyko infekcji lub niektórych rodzajów raka. Jest tu wiele otwartych pytań wymagających dalszych badań – twierdzi dr Santiago. Kwestia wpływu tatuaży na zdrowie człowieka staje się przedmiotem coraz szerszych analiz – co wiąże się z rosnącą popularnością tej formy sztuki ciała. Według danych WHO, w samej Europie żyje ponad 60 milionów osób z tatuażami. Tymczasem najnowsze badania, opublikowane wiosną tego roku, wykazały, że tusz tatuatorski może zawierać duże ilości metali, znacznie przekraczające poziomy uznawane za bezpieczne dla człowieka. Reakcja immunologiczna na tatuaż: badanie, które zaskoczyło naukowców Co ciekawe, dr González i jego zespół pierwotnie nie planowali badać wpływu tatuaży na układ odpornościowy. Podczas eksperymentów dotyczących stanów zapalnych u myszy, naukowcy zauważyli, że gryzonie wykazywały nietypowo silne reakcje zapalne po wykonaniu niewielkich tatuaży, które miały służyć wyłącznie do identyfikacji osobników. To właśnie te nieoczekiwane objawy skłoniły ich do głębszej analizy wpływu atramentu tatuażowego na organizm. Do tatuowania myszy badacze użyli standardowych, komercyjnych atramentów – czarnego, czerwonego i zielonego. Tatuaże o powierzchni 25 mm² wykonano na tylnych łapach kilkudziesięciu gryzoni. Następnie, za pomocą specjalistycznego sprzętu obrazującego, obserwowano, jak atrament przemieszcza się naczyniami limfatycznymi do pobliskich węzłów chłonnych. Okazało się, że transport tuszu następował niemal natychmiast, często już w ciągu kilku minut od tatuowania. Na miejscu badacze zauważyli, że makrofagi – komórki odpornościowe odpowiedzialne za usuwanie patogenów i martwych komórek – pochłaniały atrament, barwiąc węzły chłonne i wywołując ostry stan zapalny. Po około dobie makrofagi obumierały, uwalniając barwnik, który był przechwytywany przez kolejne makrofagi. Te z kolei również obumierały – i cykl się powtarzał. W efekcie powstał długotrwały stan zapalny, który utrzymywał się długo po zagojeniu samego miejsca tatuażu. Atrament prawdopodobnie pozostaje w węzłach chłonnych przez całe życie Na tym jednak eksperyment się nie zakończył. Kolejnym krokiem było wstrzyknięcie myszom szczepionek bezpośrednio w obszar wytatuowanej skóry. Wyniki były zaskakujące – pojawił się wyraźny rozdźwięk w odpowiedzi immunologicznej. Odpowiedź przeciwciał na szczepionkę przeciwko covid-19 (mRNA) była zauważalnie słabsza u wytatuowanych gryzoni w porównaniu z grupą kontrolną. Natomiast reakcja na szczepionkę przeciw grypie – opartą na białkach – była znacznie silniejsza. Naukowcy ustalili, że makrofagi w węzłach chłonnych były tak przepełnione atramentem, że wchłaniały mniej cząsteczek szczepionki przeciw covid-19, co negatywnie wpływało na efektywność odpowiedzi immunologicznej. Dla porównania, w przypadku szczepionki białkowej przeciw grypie, stan zapalny w miejscu tatuażu sprzyjał silniejszej reakcji odpornościowej, prawdopodobnie dlatego, że do skóry napływało więcej komórek układu odpornościowego. Aby lepiej zrozumieć to zjawisko, zespół badaczy przeanalizował również próbki węzłów chłonnych pobrane od ludzi z tatuażami, znajdujących się w pobliżu tychże węzłów. – Badane węzły chłonne były całkowicie wypełnione atramentem. Nawet dwa lata po wykonaniu tatuażu nadal zawierały widoczny pigment, upakowany w tych samych typach makrofagów co u myszy – mówi González. Co więcej, nawet usunięcie tatuażu ze skóry nie oznacza, że organizm się z niego oczyści. – Atrament prawdopodobnie pozostaje w węzłach chłonnych przez całe życie – sądzą badacze. Źródło: New Scientist Nasza autorka Ewelina Zambrzycka-Kościelnicka Dziennikarka i redaktorka zajmująca się tematyką popularnonaukową. Pisze przede wszystkim o eksploracji kosmosu, astronomii i historii. Związana z Centrum Badań Kosmicznych PAN oraz magazynami portali Gazeta.pl i Wp.pl. Ambasadorka Śląskiego Festiwalu Nauki. Współautorka książek „Człowiek istota kosmiczna”, „Kosmiczne wyzwania” i „Odważ się robić wielkie rzeczy”.
Tatuaże pod lupą naukowców. Nowe badania wskazują na ich związek z jednym z nowotworów
Czy pokrycie skóry tatuażem chroni ją przed szkodliwym promieniowaniem UV? Tak podpowiada zdrowy rozsądek – jednak badania pokazują co innego. Nowa analiza naukowców ze Szwecji dowodzi, że tatuaże niosą realne zagrożenie.
Nowe badanie sugeruje, że osoby z tatuażami mają podwyższone ryzyko czerniaka – najgroźniejszej postaci nowotworu skóry, powiązanej z ekspozycją na promieniowanie UV. Stwierdzono, że posiadacze tatuaży mieli aż o 29% większe ryzyko zachorowania na czerniaka niż osoby bez tatuaży. Nie zaobserwowano natomiast związku między tatuażami a rakiem kolczystokomórkowym, również związanym z uszkodzeniami spowodowanymi UV, ale dużo mniej agresywnym. Jak wyglądało badanie? Choć tatuaże są powszechne, to ich długoterminowy wpływ na zdrowie pozostaje słabo poznany. Naukowcy ze Szwecji zastosowali mieszane badanie kliniczno-kontrolne: zaczęli od osób już chorych na nowotwór skóry i porównali je z danymi osób zdrowych. Dane pozyskano z narodowych rejestrów medycznych, uczestnicy wypełnili też ankiety dotyczące tatuaży: ich wielkości, lokalizacji oraz wieku wykonania pierwszego tatuażu. W badaniu uwzględniono różne czynniki, w tym styl życia, mogący wpływać zarówno na decyzję o wykonaniu tatuażu, jak i ryzyko nowotworów skóry. Pod lupę wzięto na przykład: ekspozycję na słońce, korzystanie z solarium, palenie papierosów, wykształcenie, dochody, typ skóry i pigmentację. W ten sposób naukowcy starali się ograniczyć ryzyko błędnych wniosków. Wyniki dają do myślenia Jednak mimo wszystko związek między tatuażami a czerniakiem okazał się wyraźny. Co zaskakujące, większa powierzchnia tatuaży nie zwiększała ryzyka. To ciekawe, bo większa ilość tuszu to więcej substancji chemicznych wprowadzonych do skóry. Jak to wyjaśnić? Badacze sądzą, że makrofagi (jeden z rodzajów komórek odpornościowych organizmu) przenoszą cząstki tuszu do węzłów chłonnych, gdzie mogą one pozostawać latami. Być może prowadzi to do przewlekłego stanu zapalnego, który sprzyja nowotworzeniu. Tusz, układ odpornościowy czy styl życia? Naukowcy podkreślają, że pojedyncze badanie nie dowodzi jeszcze przyczynowości. Nie wiadomo, czy to tusz, reakcje immunologiczne, czy zachowania posiadaczy tatuaży odpowiadają za wzrost ryzyka. Poprzednie badania sugerujące wręcz ochronny efekt dużych tatuaży mogły być obarczone błędem, ponieważ nie uwzględniały kluczowych czynników, takich jak typ skóry czy ekspozycja na promieniowanie UV. Czy osoby z tatuażami mają powody do obaw? Jakie z tego wszystkiego wnioski? Osoby z tatuażami nie muszą wpadać w panikę, ale powinny szczególnie dbać o ochronę przeciwsłoneczną i regularnie obserwować skórę. NA pewno potrzebne są dalsze badania nad składem tuszów, ich interakcją ze światłem i mechanizmami obronnymi organizmu. Naukowcy sugerują też, że informacje o tatuażach zawsze powinny się znaleźć w kartotece medycznej pacjenta. Źródło: The Conversation Nasza autorka Magdalena Rudzka Dziennikarka „National Geographic Traveler" i „Kaleidoscope". Przez wiele lat również fotoedytorka w agencjach fotograficznych i magazynach. W National-Geographic.pl pisze przede wszystkim o przyrodzie. Lubi podróże po nieoczywistych miejscach, mięso i wino.
Składniki tuszu do tatuaży nie zawsze są bezpieczne. Sprawdzili to naukowcy
Jeśli marzysz o tatuażu, zastanów się nad jego wykonaniem dwa razy. Okazuje się, że skład tuszów do ich wykonywania bywa inny, niż podają producenci. A to może prowadzić do reakcji alergicznych i stanów zapalnych.
Tatuaże w ostatnich latach stały się bardzo popularne. Z badań CBOS z 2022 roku wynika, że może się nimi pochwalić 10 proc. Polaków. Niegdyś budziły negatywne skojarzenia z oznaczeniem hierarchii w więzieniach. Dziś komunikują różnego rodzaju informacje: przywiązanie do ojczyzny, członków rodziny, a nawet pupili. A ten katalog wydaje się być nieskończony. Czy na pewno wiesz, z czego powstaje tatuaż? Grupa naukowców z Uniwersytetu Flindersa w Australii postanowiła sprawdzić skład kilku komercyjnie dostępnych pigmentów służących do tatuowania ludzi. Te substancje wstrzykiwane w skórę mogą wywoływać reakcje alergiczne i stany zapalne, a nawet ogólnoustrojowe problemy zdrowotne. Dlatego tak ważna jest weryfikacja ich składu. Skład inny niż deklarowano W ramach badania przeprowadzonego na Uniwersytecie Flindersa przeanalizowano tusze o następujących barwach: cytrynowożółte, złocistożółte, nawłociowe i jaskrawopomarańczowe jednej z firm. Wnioski na ten temat opublikowano na łamach „Journal of Environmental Health”. Ekspertów zaskoczyły dwie rozbieżności: brak deklarowanych składników oraz obecność składników, które nie były wymienione na etykietach. Wśród „dodatkowych” składników były takie pierwiastki jak glin, sód i krzem. Czy jest się czego obawiać? Niezgodności ze składem deklarowanym na etykiecie oraz obecność niewymienionych składników, budzą poważne obawy zdrowotne i niosą ryzyko wywołania alergii i innych reakcji niepożądanych – zwracają uwagę australijscy badacze. – Te ukryte składniki rodzą poważne pytania dotyczące bezpieczeństwa konsumentów, regulacji i obecności pigmentów w organizmie – mówi doktorantka Batool Aljubran, która jest współautorką analizy. Problem z pigmentami jest poważny Profesor chemii Claire Lenehan z Wydziału Nauk Ścisłych i Inżynierii na Uniwersytecie Flindersa podkreśla, że problem składu tuszów jest szerszy. To nie pierwsza analiza, która wskazuje na rozbieżność podanego i faktycznego składu. Jednak zagrożeń związanych z tatuowaniem może być więcej. – Nasze wcześniejsze prace, prowadzone pod kierownictwem dr. Tristana Frasera, wykazały, że podczas tatuowania, starzenia się lub usuwania tatuażu mogą uwalniać się związki rakotwórcze i substancje chemiczne uszkadzające DNA – zauważa prof. Claire Lenehan, która jest również współautorką najnowszych analiz. O tym, że tatuowanie jest obarczone pewnym ryzykiem dla zdrowia informuje również sanepid. „Zazwyczaj tusz nie migruje zbyt daleko od miejsca wstrzyknięcia i zwykle pozostaje w warstwie skóry właściwej, jednak naukowcy odkryli, że składniki tuszu do tatuażu mogą podróżować po całym organizmie w postaci mikro i nanocząsteczek. Szczególnie niepokojący jest fakt, że stwierdzono, iż cząsteczki te docierają do węzłów chłonnych” – czytamy w komunikacie Powiatowej Stacja Sanitarno-Epidemiologicznej w Warszawie. Podano w nim również, że barwniki stosowane przy do tatuaży w swoim składzie mogą zawierać m.in. metale ciężkie (antymon, arsen, chrom, kobalt, beryl, ołów, nikiel), nanocząsteczki, ftalany i węglowodory. Te składniki które mogą oddziaływać szkodliwie na gospodarkę hormonalną, a niektóre z nich mają działanie kancerogenne. Źródło: Journal of Environmental Health, sanepid Nasz autor Szymon Zdziebłowski Dziennikarz naukowy i podróżniczy, z wykształcenia archeolog śródziemnomorski. Przez wiele lat był związany z Serwisem Nauka w Polsce PAP. Opublikował m.in. dwa przewodniki turystyczne po Egipcie, a ostatnio – popularnonaukową książkę „Wielka Piramida. Tajemnice cudu starożytności” o największej egipskiej piramidzie. Miłośnik niewielkich, lokalnych muzeów. Uwielbia długie trasy rowerowe, szczególnie te prowadzące wzdłuż rzek. Lubi poznawać nieznane zakamarki Niemiec, zarówno na dwóch kółkach, jak i w czasie górskiego trekkingu.
Nietypowe tatuaże na twarzy mumii sprzed 800 lat. To archeologiczna zagadka
Równoległe linie, wytatuowane na policzkach mumii z Ameryki Południowej, wprawiły naukowców w zdumienie. Takie zdobienia nie są znane z tej części świata. Inny zagadkowy wzór pojawił się też nadgarstku.
Spis treści: Archeologia magazynowa i jej ważne znaleziska Nowe metody – nowe wnioski Takich tatuaży dotąd z Ameryki Południowej nie znano Tatuaże znajdowane są na zmumifikowanych ciałach w różnych częściach świata – od Azji, przez Afrykę po Nowy Świat. Wykonywano je już tysiące lat temu. Ich znaczenie i funkcja były różne. Tatuaże wzbudzają duże zainteresowanie. Może wręcz stwierdzić: świat oszalał na ich punkcie. Jeszcze kilka dekad temu kojarzone były ze światem przestępczym, dziś zdobią ciała w zasadzie każdej grupy społecznej. Archeologia magazynowa i jej ważne znaleziska Miliony zabytków i innych obiektów wydobytych w czasie wykopalisk przechowywane są w przepastnych magazynach muzealnych. Tylko niewiele z nich jest eksponowanych na wystawach, a pewnie jeszcze mniej – dogłębnie przebadanych i przeanalizowanych. Tak też było z mumią kobiety znajdującą się w Muzeum Antropologii i Etnografii Uniwersytetu w Turynie we Włoszech. Niestety, nie jest znane jej dokładne miejsce znalezienia, ale wiadomo, że pochodzi z Ameryki Południowej. Była to kobieta, która żyła w Andach 800 lat temu. Dawne mumie z tego rejonu świata badała też ostatnio polska ekspertka. Nowe metody – nowe wnioski Mumii postanowił przyjrzeć się bliżej międzynarodowy zespół badaczy, który opublikował dogłębną analizę w czasopiśmie „Journal of Cultural Heritage”. Zastosowano różnorodne metody badawcze do uzyskania maksymalnie dużej liczby informacji na temat zdobień na skórze. Były to: reflektografia w podczerwieni – w celu zidentyfikowania obecności, liczby i lokalizacji tatuaży na ciele mumii, metody chemiczno-fizyczne, w tym spektrometria fluorescencji rentgenowskiej – aby poznać skład chemiczny tatuaży. Takich tatuaży dotąd z Ameryki Południowej nie znano Dzięki zastosowaniu szerokiej gamy metod, lepiej dostrzeżono kilka ciekawych tatuaży oraz szczegóły ich wykonania. Dodatkowo ujrzano też takie niewidoczne gołym okiem. Przede wszystkim badaczy zaskoczyły zdobienia na policzkach w postaci równoległych linii. Dodatkowo, na nadgarstku zmarłej kobiety znaleziono motyw przypominający literę S. Nietypowy okazał się też skład pigmentu zastosowanego do tatuowania. Stworzono go między innymi ze związków nieorganicznych na bazie żelaza i manganu. Nie było w nim węgla drzewnego – a takiego składnika spodziewano się, bo był najczęściej stosowany do takich celów. Wykryto też cynk, brom i siarkę, prawdopodobnie związane z dawnymi zabiegami konserwatorskimi (miały też zapobiec zagrzybieniu) zastosowanymi na mumii. Zagadką jest, co oznaczają te tatuaże. Ale ze względu na brak źródeł pisanych z czasów prekolumbijskich i unikatowość motywów dostrzeżonych na policzkach i nadgarstku mumii, zapewne nigdy nie poznamy ich funkcji. Źródło: Journal of Cultural Heritage Nasz autor Szymon Zdziebłowski Dziennikarz naukowy, z wykształcenia archeolog śródziemnomorski. Przez wiele lat był związany z Serwisem Nauka w Polsce PAP. Opublikował m.in. dwa przewodniki turystyczne po Egipcie, a ostatnio – popularnonaukową książkę „Wielka Piramida. Tajemnice cudu starożytności” o największej egipskiej piramidzie.
Igły cieńsze niż w dzisiejszych studiach tatuażu. Polka badała mumie sprzed 800 lat
Różnorodne tatuaże zdobiły ciała mieszkańców Peru w XIII wieku. Złożoność zdobień skóry dostrzeżono na mumiach dzięki laserowi. Okazało się, że czasem stosowano igły mniejsze niż te standardowo używane dzisiejszych studiach.
Spis treści: Laserem w tatuaż Precyzja tatuażystów sprzed setek lat Znaczenie tatuaży wśród Chancay Zdobienie ciała tatuażami jest praktyką znaną od co najmniej 5 tysięcy lat. Trudno wskazać miejsce, gdzie po raz pierwszy je wykonano, bo tradycja ta była znana zarówno w Europie, jak i w Azji czy Ameryce Południowej. Tatuażom wykonanym przez mieszkańców tego ostatniego kontynentu przyjrzeli się badacze w ramach nowych badań. Laserem w tatuaż Naukowcy postanowili zbadać tatuaże zachowane na zmumifikowanych szczątkach prekolumbijskiej ludności Chancay, która zamieszkiwała terytorium obecnego Peru. Mumie odkryto w 1981 roku podczas wykopalisk ratunkowych na cmentarzysku Cerro Colorado w dolinie Huaura w Peru. Obecnie są przechowywane w Muzeum Archeologicznym Arturo Ruiz Estrada. Chancay nie zasłynęli z budowy wielkich budowli czy wykwintnego rękodzieła, bo ich wyroby były proste. Jednak – jak czytamy w Encyklopedii Britannica – możemy docenić ich poczucie humoru. Na naczyniach zachowały się namalowane przez ich przedstawicieli „komiksy”, które nawet dzisiaj mogą wywołać uśmiech. Chancay znani są też ze zdobienia ciała tatuażami. Wiemy o tym, bo część ich zwłok zachowała się w formie mumii. Niedawno międzynarodowy zespół badaczy z Peru, USA, Hong Kongu i Polski (należy do niego Judyta Bąk z Instytutu Archeologii UJ) postanowił dokładnie przyjrzeć się tym zdobieniom z pomocą specjalistycznej aparatury. Wnioski opublikowano na łamach czasopisma naukowego „PNAS”. Naukowcy wykorzystali laserowo stymulowaną fluorescencję (LSF). Precyzja tatuażystów sprzed setek lat Naukowcy wzięli na warsztat około 100 mumii. Zachowały się na nich w sposób fragmentaryczny różne wzory tatuaży. Sporo było wzorów geometrycznych przywodzących na myśl łuski czy winorośle. Tatuowano również zwierzęta. Jednobarwne zdobienia wykonywano z pomocą czarnego barwnika, zapewne na bazie węgla. Zastosowanie LSF i jednocześnie ręcznych latarek generujących światło UV ujawniło szczegółowe elementy wzorów dostrzegalnych bez użycia specjalistycznego sprzętu. Poza tym tatuaże stały się zdecydowanie bardziej wyraźnie, bo udało się „usunąć” rozlany po skórze barwnik. Badacze dokonali ciekawego ustalenia. Okazało się, że niektóre tatuaże były wykonane pieczołowicie i dokładnie, a na większości zmarłych – dość niechlujnie. Oznacza to, że wykonywały je osoby o różnych poziomach umiejętności lub cel niektórych tatuaży był inny. Są też dowody na to, że umiejętności tatuażystów z XIII wieku były równie zaawanasowane jak dzisiejszych. Dzięki zastosowaniu lasera naukowcy dostrzegli, że do nakłuwania motywu na skórze wykorzystano bardzo drobne igły. Niektóre linie mają zaledwie od 0,1 do 0,2 mm szerokości, a zatem są nawet cieńsze niż te standardowo wykonywane w dzisiejszych salonach. Tak cienkie igły zostały wykonane z kości lub były to igły z kaktusa. W ocenie naukowców poziom wyrafinowania i precyzji tatuaży był wyższy niż w przypadku innych dzieł sztuki społeczności Chancay, takich jak ceramika, tekstylia i sztuka naskalna. Wskazuje to, że ludzie ci wkładali szczególny wysiłek w swoje tatuaże. Znaczenie tatuaży wśród Chancay Znaczenie „zdobienia” ciała zmienia się w zależności od kultury i okresu. Dziś coraz więcej osób posiada tatuaże i nie są one kojarzone z więziennymi dziarami jak jeszcze kilka dekad temu. A jak było w przypadku Chancay? Niestety, ta kultura nie wykształciła pisma, więc skazani jesteśmy na domysły. Zdaniem badaczy tatuaże odgrywały wśród tego prekolumbijskiego ludu znaczącą rolę. Była to forma ekspresji osobistej i kulturowej (nie zawsze były to po prostu ozdoby) oraz potencjalny wskaźnik statusu społecznego, rangi lub przynależności do grupy. Obecność zarówno zoomorficznych, jak i geometrycznych wzorów dodatkowo sugeruje złożoność tej formy sztuki wykraczającej poza prostą dekorację. Źródło: PNAS Nasz autor Szymon Zdziebłowski Dziennikarz naukowy, z wykształcenia archeolog śródziemnomorski. Przez wiele lat był związany z Serwisem Nauka w Polsce PAP. Opublikował m.in. dwa przewodniki turystyczne po Egipcie, a ostatnio – popularnonaukową książkę „Wielka Piramida. Tajemnice cudu starożytności” o największej egipskiej piramidzie.
Badacze sprawdzili, jak reagujemy na wytatuowane twarze u ludzi. Kto jest najbardziej przychylny?
Tatuaże, kiedyś oznaki przynależności plemiennej lub duchowej ochrony, dziś są formą wyrazu indywidualności. Jednak ich odbiór wciąż różni się w zależności od norm społecznych, doświadczeń osobistych czy historycznych uprzedzeń. Jak bardzo jesteśmy otwarci na taką formą ozdabiania ciała?
Spis treści: Tak tatuaże wracają do łask Co nauka mówi o atrakcyjności tatuaży? Tatuaże kiedyś i dziś Tatuaże, w pewnym grupach społecznych i wiekowych, nadal wzbudzają kontrowersje. Nie jest to jednak spowodowane wyłącznie względami estetycznymi. Bardzo często negatywne podejście ludzi do tatuaży może wynikać z uprzedzeń kulturowych lub historycznych. Prawdą jest, że tatuaże towarzyszą nam od wieków, jeśli nie dłużej. Nie zawsze pełniły one jednak funkcję wyłącznie ozdób na ciele. Przykładowo w kulturze polinezyjskiej wskazują na pochodzenie, status społeczny i rolę danej osoby w społeczności. Dobrze to ukazano między innymi w filmie Disneya „Vaiana”, w którym półbóg Maui jest niemal w całości pokryty „biograficznymi” tatuażami. Tak tatuaże wracają do łask Tatuaże zaczęły być negatywnie kojarzone dopiero w XX wieku. Przyczyniło się do tego m.in. tatuowanie numerów więźniom w obozach koncentracyjnych. Praktyka tatuowania była wóczas także popularna w tzw. półświatku kryminalnym. Tatuaże więzienne stały się symbolem marginesu społecznego, co wpłynęło na ich postrzeganie jako oznaki buntu czy przestępczości. Dopiero w latach 90. ubiegłego wieku odbiór tatuaży zaczął się zmieniać. Od tamtej pory coraz więcej osób traktuje je jako formę sztuki i indywidualnego wyrazu. W wielu miejscach na świecie – chociażby w Tajlandii – popularną pamiątką jest też przywożenie tatuaży z podróży. Z naukowego punktu widzenia związek między tatuażami a postrzeganiem piękna pozostaje niejasny. Niedawno przyjrzeli się temu badacze z Uniwersytetu Bundeswehry im. Helmuta Schmidta w Hamburgu. Efekty ich pracy opisano na łamach czasopisma naukowego „PLOS One”. Co nauka mówi o atrakcyjności tatuaży? Na potrzeby badania Selina M. Weiler i jej współpracownicy zrekrutowali 487 dorosłych Niemców. Ich zadanie było pozornie proste. Mieli ocenić zdjęcia modeli z różnym stopniem pokrycia ciała tatuażami: od ich braku, przez lekkie, umiarkowane, mocne, aż po ekstremalne, w tym także z tatuażami na twarzy. Projekty tatuaży bazowały na motywach naturalnych, geometrycznych i zwierzęcych. Aby ich przekaz był neutralny, nie zawierały treści religijnych, politycznych czy tekstowych. Uczestnicy badania oceniali fotografię w 7-punktowej skali Likerta. Najwyższe oceny przyznano modelom bez tatuaży, a najniższe osobom z tatuażami na twarzy. Wyniki wykazały również wpływ pewnych cech respondentów na ich oceny. Okazało się na przykład, że osoby poniżej 50. roku życia były bardziej przychylne wobec ekstremalnych tatuaży. Z kolei wytatuowani respondenci wyżej od pozostałych oceniali modeli z większym stopniem wytatuowania ciała. Profesjonalni tatuażyści wykazywali większą tolerancję wobec mocnych i ekstremalnych tatuaży, niż osoby bez doświadczenia w tej dziedzinie. Tatuaże na twarzy były jednak najniżej oceniane przez wszystkie grupy respondentów. Autorzy badania sugerują, że wzrost kulturowej akceptacji tatuaży mógł doprowadzić do spadku ich atrakcyjności jako czegoś nowego. Proponują też dalsze badania, uwzględniające więcej kategorii wiekowych, szerszą gamę projektów tatuaży oraz dodatkowe czynniki, takie jak np. orientacja seksualna. Jak podsumowują, reakcje na tatuaże zależą przede wszystkim od norm społecznych, indywidualnego doświadczenia i specjalistycznej wiedzy. Tatuaże kiedyś i dziś O tym, że tatuaże towarzyszą nam od bardzo dawna, świadczą liczne odkrycia archeologiczne. I tak na przykład w 2023 r. na cmentarzu w Ghazali w Sudanie odkryto, że jeden z pochowanych (1300 lat temu) miał na stopie tatuaż tworzący monogram imienia Chrystusa. To dopiero drugi znany przypadek tatuowania ciała pochodzący ze średniowiecznej Nubii. Dowody na to, że ludzie od wieków tatuują i ozdabiają ciała, pochodzą z różnych zakątków świata – także z Europy. Nietypowym przykładem jest odkrycie równoległych linii, pokrywały kości młodej kobiety pochowanej 4,5 tys. lat temu na teraz obecnej Ukrainy. Jej ciało złożono w kurhanie. Co ciekawe, naukowcy twierdzą, że „ozdobienia” dokonano już po śmierci i procesie rozkładu ciała. Współcześnie tatuaże również nie są tylko formą sztuki czy wyrazu siebie. W wielu kulturach nadal mają głębsze znacznie. Są to jednak tradycje, które powoli wymierają. To dotyczy między innymi tatuaży Deq z Kobane. To tradycyjna praktyka wśród kobiet kurdyjskich. Wzory nanoszone na skórę za pomocą mieszanki mleka (często matki dziewczynki) i sadzy lub popiołu, miały różnorodne znaczenia. Od ochrony przed złymi siłami, przez symbolikę zdrowia, płodności i tożsamości plemiennej, aż po osobiste „dzienniki” noszących je kobiet. Wzory mogły przedstawiać figury geometryczne, zwierzęta, a także symbole słońca czy księżyca, związane z dawnymi wierzeniami i estetyką. Dziś Deq przetrwały głównie w regionach, takich jak właśnie Kobane, ale praktyka ta zanika z powodu zmieniających się norm kulturowych i religijnych. Źródło: PLOS One Nasz autor Mateusz Łysiak Dziennikarz zakręcony na punkcie podróżowania. Pierwsze kroki w mediach stawiał w redakcjach internetowej i papierowej magazynu „Podróże”. Redagował i wydawał m.in. w gazeta.pl i dziendobrytvn.pl. O odległych miejscach (czasem i tych bliższych) lubi pisać nie tylko w kontekście turystycznym, ale też przyrodniczym i społecznym. Marzy o tym, żeby zobaczyć zorzę polarną oraz Machu Picchu. Co poza szlakiem? Kuchnia włoska, reportaże i pływanie.
Koniec z czepkami do EEG? Naukowcy wymyślili tatuaż, który mierzy aktywność mózgu
Naukowcy chcą zrewolucjonizować sposób mierzenia aktywności ludzkiego mózgu. Zamiast elektrod wraz z czujnikami, używanymi podczas standardowego badania EEG, proponują biokompatybilny atrament. Nanosi się go na skórę głowy tak jak tatuaż.
Spis treści: Jak wygląda badanie EEG? W jaki sposób nakłada się elektroniczny tatuaż? Co lepsze – elektrody czy tatuaż? Monitorowanie fal mózgowych to niezbyt wygodny i czasochłonny proces. Przynajmniej obecnie, ponieważ w przyszłości mogłaby go zastąpić futurystyczna technologia opisana w najnowszym numerze czasopisma naukowego „Cell Biomaterials”. Stanowi ją ciekły polimer, który można nanieść na skórę głowy, tworząc dowolny wzór. Działa on równie dobrze jak standardowe zestawy elektrod i czujników używane podczas badania EEG. Twórcy tego wynalazku są przekonani, że sprawdzi się on znakomicie wszędzie tam, gdzie z powodów naukowych lub medycznych mierzy się aktywność ludzkiego mózgu. Elektroniczne tatuaże – albo w skrócie e-tatuaże – mogą też spełniać funkcje interfejsu mózg-komputer. Czyli rejestrować aktywność mózgu, a następnie przekładać ją na sygnały pozwalające sterować komputerem. Jak wygląda badanie EEG? Elektroencefalografia (EEG) to bardzo ważne narzędzie naukowe i diagnostyczne. Lekarzom pomaga przyjrzeć się uważniej działaniu ludzkiego mózgu i ocenić jego sprawność w przypadku urazów, udarów albo epilepsji. W czasie standardowego testu technicy wpierw mierzą czaszkę, a następnie wybierają kilkanaście miejsc, do których zostają przyczepione elektrody. One z kolei biegną do urządzenia rejestrującego dane, podłączonego do komputera. Przeprowadzanie testu bywa pracochłonne. A także uciążliwe dla pacjenta, ponieważ może trwać nawet kilka godzin. Stąd wzięły się badania zespołu Nanshu Lu, profesorki Uniwersytetu Teksańskiego w Austin. Prof. Lu pracuje nad udoskonaleniem technologii elektronicznych tatuaży, pozwalających zbierać istotne dane biomedyczne bezpośrednio z naszego największego narządu: skóry. Naukowcy badali już ich kilka zastosowań. E-tatuaże były nakładane na przykład na klatkę piersiową pacjentów i rejestrowały pracę ich serc (EKG). Nadrukowywano je też na mięśniach, by mierzyć ich zmęczenie. W jaki sposób nakłada się elektroniczny tatuaż? Naukowcy wpierw nakładali atrament na warstwę przylepnego materiału, który następnie naklejany był na skórę. Nie działało to jednak najlepiej – z powodu naturalnego owłosienia. Dlatego właśnie zespół Lu opracował nową metodę nadrukowywania e-tatuażu. Atrament, który służy do jego zrobienia, składa się z przewodzącego polimeru. Nanoszony jest prosto na głowę. Stopniowo wnika w zagłębienia naskórka, po wyschnięciu zaś zamienia się w cienkowarstwowy czujnik. Jest on na tyle czuły, że pozwala rejestrować aktywność mózgu. Co lepsze – elektrody czy tatuaż? Jak sprawdza się nowatorskie rozwiązanie w porównaniu ze standardowym zestawem do testów EEG? Naukowcy zaprosili do badań pięć osób z krótkimi włosami. Następnie nałożyli im elektroniczne tatuaże i jednocześnie przyczepili do czaszek tradycyjne elektrody. Jak twierdzą, nałożenie tatuaży było bardzo proste: posłużyła do tego specjalna drukarka atramentowa, cały proces zaś był szybki i nie wymagał kontaktu ze skórą pacjenta. Obie metody rejestrowania aktywności mózgu okazały się – zdaniem badaczy – równie skuteczne. Jednak po sześciu godzinach tradycyjne elektrody zaczęły się odklejać. Wkrótce 1/3 przestała działać, zaś pozostałe mniej dokładnie wykrywały sygnał. Natomiast e-tatuaże pracowały również dobrze przez przynajmniej 24 godziny. Na razie w testach naukowcy używali jeszcze niewielkiego urządzenia połączonego kablami z e-tatuażem. Przymocowywano je do pleców ochotników. Jednak w przyszłości uczeni chcą w ogóle z niego zrezygnować. I wyposażyć e-tatuaż w bezprzewodowy nadajnik, który będzie przesyłał dane bezpośrednio do komputera. – Nasze badanie może zrewolucjonizować sposób, w jaki projektuje się nieinwazyjne interfejsy mózg-komputer – podsumował José Millán, jeden z naukowców zaangażowanych projekt e-tatuaży. Źródło: phys.org, Cell Biomaterials Nasza autorka Magdalena Salik Dziennikarka i pisarka, przez wiele lat sekretarz redakcji i zastępczyni redaktora naczelnego magazynu „Focus". Wcześniej redaktorka działu naukowego „Dziennika. Polska, Europa, Świat”. Autorka powieści z gatunku fantastyki naukowej, ostatnio wydała „Płomień” i „Wściek”. Więcej: magdalenasalik.wordpress.com
To dlatego Maui z „Vaiany” ma tatuaże na całym ciele. Tak hit Disneya oddaje hołd kulturze Oceanii
„Vaiana 2” to nie tylko kontynuacja kinowego hitu Disneya, ale także głęboki ukłon w stronę polinezyjskich tradycji. Dzięki postaci półboga Mauiego i jego wyjątkowym tatuażom widzowie poznają bogactwo kultury Oceanii, w tym święte rytuały tatuowania.
Spis treści: Kim jest Maui? Maui i jego tatuaże Niezwykła tradycja Oznaczenia przywódców Końcówka tego roku to prawdziwe święto kinomanów. Swoje premiery miały już wyczekiwane od dawna filmy, w tym „Konklawe” czy „Gladiator II”, a to oczywiście nie koniec nowości. 27 listopada do kin w Polsce trafiła nowa animacja Disneya. „Vaiana 2” to kontynuacja hitu z 2016 r. Pierwsza część doczekała się dwóch nominacji do Oscara i zarobiła ponad pół miliarda dolarów na całym świecie. Film został też doceniony przez widzów i krytyków za oddanie hołdu kulturom Oceanii. Jednym z głównych bohaterów filmów o Vaianie jest półbóg Maui. Figlarza z poczuciem humoru i sercem na dłoni, a także zestawem imponujących fajek, pomogli ożywić eksperci z całego Pacyfiku, w tym z wysp Fidżi, Tahiti i Samoa. Postać Mauiego ma głębokie korzenie w polinezyjskich mitach i folklorze. Z jego charakterystycznych tatuaży możemy dowiedzieć się więcej o praktykowanej do dziś tradycji tatuowania na wyspach Pacyfiku. Kim jest Maui? Maui zajmuje stałe miejsce w legendach wysp Pacyfiku jako półbóg. Jak podkreśla Su‘a Sulu‘ape Toetu‘u, tongański tatuator mieszkający na O‘ahu, przekazy dotyczące tej postaci są różne, ale mają jeden wspólny wątek. Maui miał być zdolny do wyławiania wysp. Jedna z najsłynniejszych legend o Mauim mówi o tym, że spowolnił ruch słońca. Udało mu się to, chwytając gwiazdę najbliższą Ziemi magiczną liną, co w efekcie pozwoliło ludziom pracować dłużej. Maui nawiązuje do tej historii w „Vaianie”, gdy śpiewa w oryginale „You’re Welcome”. – W kulturze Tonga Maui naprawia niepowodzenia i problemy wszystkich – mówi Toetu‘u. – Dla nas Maui był bohaterem klasy robotniczej. W legendzie Maorysów Maui i jego brat łowili ryby w łodzi, która jest obecnie Wyspą Południową Nowej Zelandii (Te Waipounamu). Używając haczyka wyjętego z kości szczęki swojej babci, Maui złowił gigantyczną rybę, znaną obecnie jako Wyspa Północna (Te Ika-a-Māui). Na Hawajach z kolei mówi się, że Maui wybrał się na ryby ze swoimi braćmi i wyciągnął hawajskie wyspy za pomocą swojego magicznego haczyka. – Możemy pochodzić z Tonga, Samoa, Hawajów lub Tahiti, ale wszyscy jesteśmy jednym ludem – mówi Toetu‘u. – Opowiadamy historie o Mauim naszym dzieciom w kółko. Dla nas jest prawdziwą osobą. Maui i jego tatuaże Pierwsza część przygód Vaiany trafiła do kin w 2016 roku, jednak przygotowania do produkcji rozpoczęły się kilka lat wcześniej. W 2011 roku filmowcy Disneya – John Musker i Ron Clements – wyruszyli w podróż badawczą po Polinezji. Ich wyprawa zaowocowała powstaniem Oceanic Trust, grupy historyków, antropologów, lingwistów i praktyków kultury, którzy odpowiadali za wiele szczegółów filmu. Wśród nich byli mistrz tatuażu Su‘a Peter Sulu‘ape i antropolog Dionne Fonoti. To oni odegrali kluczową rolę w uzyskaniu właściwych wzorów tatau (po samoańsku „tatuaż”). Su‘a należy do rodu samoańskich praktyków tatuażu – jednej z dwóch pozostałych rodzin praktykujących tę tradycję. Jak podkreśla, niektóre elementy tatau są święte. I to tak bardzo, że tylko nieliczni mają wiedzę na ich temat. Twórcom „Vaiany” zależało na tym, aby postacie miały cechy, które Samoańczycy rozpoznają jako własne. Tatuaże Mauiego zostały celowo zaprojektowane jako element narracji, a nie realistyczne lub dokładne przedstawienie tatau. To tyczy się na przykład słońca na jego klatce piersiowej. – W kulturze Samoa osiągnięcia nie są tak wyraźnie honorowane tatuażami. Samoańczycy mają dużo pokory. Nigdy nie chwalimy się w dosłownym sensie. Nawet nasz język i sposób wyrażania emocji jest bardzo metaforyczny – tłumaczy Fonoti. Toetu‘u, który był uczniem ojca Su‘a, Su‘a Alaiva‘a, podkreśla, że Maui nosi tatuaże „neopolinezyjskie plemienne”. To współczesny styl, którego początki sięgają końca lat 90. Jest połączeniem sztuki polinezyjskiej i azjatyckiej, graffiti oraz ilustracji, zmieszanych z plemiennymi wzorami. W całej Polinezji przyjęło się, że ludzie wszystkich grup etnicznych mogą nosić takie tatuaże. Z drugiej strony, tradycyjny tatatau (w języku tonga również „tatuaż”) wykonywany ręcznie przy użyciu narzędzi jest zarezerwowany wyłącznie dla osób o określonej przynależności etnicznej, pochodzeniu i randze. – Tatatu jest uduchowiony i święty, ponieważ jest głęboko zakorzeniony w dziedzictwie ludzi Oceanii – mówi Toetu‘u. – Niektóre symbole łączą nas z naszymi przodkami i elementami takimi jak fonua (ziemia), moana (ocean), langi (niebo) i ciała niebieskie, które są dla nas wskazówkami podczas żeglugi po rozległym oceanie. Niezwykła tradycja Kiedy Toetu‘u wykonuje tatatau, wchodzi do innego pokoju, przeznaczonego do tego typu prac. Podczas procesu tatuowania drzwi pozostają zamknięte. – To przysięga, którą składasz, aby się poddać i zobowiązać się wobec swoich ludzi – wyjaśnia. W trakcie tatuowania osoba otrzymująca tatatau jest wspierana przez rodzinę lub nawet całą wioskę. Sesje te mogą trwać tygodnie, a niekiedy i miesiące. Do tego wiążą się z bólem zarówno fizycznym, jak i psychicznym. Zakończenie tworzenia tatatau wieńczy ceremonia święceń, po której następuje uroczysta uczta organizowana przez rodzinę tatuowanego i wioskę. – Święcenia te symbolizują jego zobowiązanie i obowiązek służenia Bogu, przodkom, rodzinie i wiosce – mówi Toetu‘u. W filmie Maui ma również wytatuowaną małą wersję siebie, która nie dość, że ożywa na jego ciele, to ma też własną postawę i umysł. Mini Maui jest trochę jak postać Świerszcza z „Pinokia”. To sumienie, które pomaga mu podejmować właściwe decyzje. Tradycyjny hawajski tatuażysta Kalehua Krug mówi, że sumienie dotyczy również prawdziwych tatuaży. – Znaki pozostawione na twoim ciele są tam, aby przypominać ci o zobowiązaniu, które podjąłeś. Powinny pomóc ci kierować twoimi zachowaniami i decyzjami w roli, którą przyjąłeś w swojej społeczności. Na Hawajach maka uhi (tatuaż na twarzy) jest kolejnym symbolem władzy i statusu. Krug nosi wiele trójkątów biegnących od tyłu głowy do brody i grubego czarnego paska na ustach symbolizującego jego rolę mówcy ceremonialnego. – Pomysł umieszczania wzorów na skórze na stałe odzwierciedla koncepcję zaangażowania w Polinezji – mówi. – Kiedy przyjmujesz te wzory, jest to fizyczny przejaw umowy, którą zawarłeś ze sobą, swoimi przodkami i społecznością. Jest to znak kuleana (odpowiedzialności). Oznaczenia przywódców Ojciec i wódz Vaiany, Tui, nosi pe‘a. To skomplikowany tatuaż na ciele, tradycyjnie noszony przez samoańskich wodzów. Pe‘a mają charakterystyczne czarne paski, strzałki i kropki, rozciągające się od środka pleców do kolan, co symbolizuje gotowość noszącego do służby społeczności i przewodzenia z honorem. Każdy liniowy rząd różnicuje rodziny, rangi i zawód. – Ważne było, aby wziąć pod uwagę rangę Tui w Motunui, a także jego osobowość i sposób, w jaki przemawia do swojego ludu… pe‘a reprezentuje to, jakim jest człowiekiem – mówi Su‘a. – Jego pe‘a oznacza służbę, kuleana dla oceanu i ziemi. Pe‘a od razu zwrócił uwagę Su‘a Sulu‘ape Pili Mo‘o, innego tradycyjnego tatuatora. – Byłem bardzo szczęśliwy, widząc, że Disney zrobił to dobrze, dając ojcu Moany ten tatuaż zarezerwowany dla wodzów – mówi. Podobnie jak hawajskie maka uhi, proces tatuowania jest wyczerpujący. Zajmuje tygodnie, a nawet miesiące, i jest uważany za rytuał przejścia dla tych, którzy awansują na stanowiska przywódcze. Odmowa lub niepowodzenie w ukończeniu procesu tatuowania jest postrzegane jako oznaka słabości, nieprzystająca osobie sprawującej władzę. Niektóre wzory wodzów to święte motywy przeznaczone dla określonych części ciała, symbolizujące linię przodków. – Te tatuaże identyfikują rangę i przywództwo jako przysięgę służenia swoim terytorium – wyjaśnia Toetu‘u. W filmie „Vaiana 2” Su‘a po raz kolejny dołożył swoją cegiełkę. Tym razem był odpowiedzialny między innymi za wzory tatuaży Matangi, nowej postaci. On i Fonoti pomagali również Disneyowi w tworzeniu motywów samoańskich, które można zobaczyć w petroglifach, ubraniach i łodziach w filmie. – To była duża odpowiedzialność – mówi Su‘a. – Tatuaże są bardzo ważną częścią naszej kultury. Od początku chciałem mieć pewność, że jestem w stanie utrzymać naszą kulturę po właściwej stronie, że faktycznie opowiadamy właściwą i prawdziwą historię. Mam nadzieję, że byłem w stanie wydobyć naszą kulturę na światło dzienne dla widzów. Źródło: National Geographic Opracowanie: Mateusz Łysiak
Unikatowe odkrycie w Sudanie z czasów średniowiecza. Chrześcijański tatuaż na stopie sprzed 1300 lat
Złożony 1300 lat temu na cmentarzu w Ghazali w Sudanie zmarły miał tatuaż tworzący monogram imienia Chrystusa. To dopiero drugi znany przypadek tatuowania ciała pochodzący ze średniowiecznej Nubii.
W tym artykule: Średniowieczny cmentarz Niezwykły tatuaż ze średniowiecznej Nubii Tatuaż w miejscu, w którym Chrystus miał wbity gwóźdź Kompleks monastyczny w Ghazali Do odkrycia doszło w ramach badań Centrum Archeologii Śródziemnomorskiej (CAŚ) UW. W Ghazali znajduje się jeden z najlepiej zachowanych średniowiecznych kompleksów monastycznych w Sudanie. Położony jest w regionie Wadi Abu Dom na pustyni Bayuda, około 20 km od współczesnego miasta Karima. Średniowieczny cmentarz W latach 2012–2018 polsko-sudańska ekspedycja archeologiczna z CAŚ UW, pod kierunkiem prof. UW Artura Obłuskiego badała ten średniowieczny klasztor chrześcijański z VII–XIII w. oraz cztery cmentarzyska. Znajdują się tam setki grobów. Bioarcheolog dr Robert J. Stark i jego współpracownicy z CAŚ UW pracują nad odtworzeniem warunków życia pochowanych tam osób. Jeden z grobów dostarczył bardzo ciekawych i zaskakujących informacji Niezwykły tatuaż ze średniowiecznej Nubii Eksperci dostrzegli, że jeden ze zmarłych miał na prawej stopie tatuaż. Przedstawia chrystogram oraz greckie litery „alfa” i „omega”. Chrystogram to symbol łączący greckie litery „chi" i „rho”, tworzące monogram imienia Chrystusa. Symbolem Chrystusa są też litery alfa i omega, pierwsza i ostatnia w alfabecie greckim. Nawiązują do tego, że dla chrześcijan Bóg jest początkiem i końcem. – To było spore zaskoczenie, gdy nagle podczas dokumentowania kolekcji z Ghazali zobaczyłam coś, co wydało mi się tatuażem. Początkowo nie byłam przekonana, ale kiedy obrazy zostały komputerowo przetworzone, tatuaż stał się wyraźnie widoczny. To rozwiało początkowe wątpliwości – opowiada Kari A. Guilbault, która prowadziła te badania w związku z przygotowywaną pracą doktorską. Tatuaż w miejscu, w którym Chrystus miał wbity gwóźdź Naukowcy uważają, że lokalizacja tatuażu na prawej stopie może nie być przypadkowa. To tam Jezus mógł mieć wbity gwóźdź podczas ukrzyżowania – uważają Stark i Guilbault. Zmarły był zatem chrześcijaninem, ale nie jest jasne, czy był to mnich. Osoba ta nie została pochowana na tym samym cmentarzu, z którego korzystano na potrzeby klasztoru, tylko na nekropolii, której używali ludzie z żyjącej w pobliżu społeczności. Wówczas chrześcijaństwo w tym rejonie było powszechne. Datowanie radiowęglowe wskazuje, że zmarły z tatuażem żył pomiędzy 667 a 774 rokiem, a zatem około 1300 lat temu. W chwili śmierci miał 35–50 lat. – Wiemy ze źródeł historycznych, że tatuaże były w Nubii popularne, o czym pisali arabscy historycy. Tatuaże są również do tej pory popularne w sąsiedniej Etiopii. Jak często przekonują się archeolodzy, rzeczywistość opisywana w źródłach historycznych nie zawsze odpowiada temu, co zostało zapisane w annałach. I dlatego to jest ważne odkrycie – ocenił w rozmowie z National Geographic Polska prof. Obłuski. Podkreślił, że dekorowanie ciała czy to tatuażami, skaryfikacją czy malowaniem jest trudno uchwytne dla archeologów, bo rzadko się zachowuje. Egipskie mumie z tatuażami na lędźwiach. Dlaczego miały je tylko kobiety? Starożytny Egipt nadal kryje wiele tajemnic. W ich odkryciu pomagają między innymi egipskie mumie. Co zmumifikowane ciała kobiet mówią o codzienności mieszkanek Deir el-Medina? Kompleks monastyczny w Ghazali Ghazali jest jednym z dwóch znanych kompleksów sakralnych w średniowiecznej Nubii, które umiejscowione są poza doliną Nilu. Klasztor jest położony jest w Wadi Abu Dom. To czasowo wypełniana wodą dolina, która przecina pustynię Bajuda. Rejon ten niegdyś był najbardziej ruchliwym szlakiem handlowy w północno-wschodniej Afryce. Zespół CAŚ UW może pochwalić się licznymi ważnymi znaleziskami w tym miejscu. Wśród nich są doskonale zachowany zespół monastyczny, ponad 130 inskrypcji w Kościele Północnym czy figurki mnichów wykonane z wypalanej gliny. Już w XIX wieku miejsce to było obiektem zainteresowania podróżników, między innymi Linanta de Bellefondsa, Richarda Lepsiusa, Sir Johna Gardnera Wilkinsona czy Pierre Trémauxa. Pierwsze prace wykopaliskowe ruszyły tam dopiero w połowie XX wieku. Wówczas odsłonięto kościół oraz kilka towarzyszących mu pomieszczeń na terenie monastyru. Źródła: CAŚ UW Live Science ​​​​​​​Szukasz więcej fascynujących informacji na temat świata roślin i zwierząt, odkryć archeologicznych i nieskończonego Wszechświata? Zaprenumeruj magazyn „National Geographic Polska". Najnowszą ofertę znajdziesz na tej stronie. Nasz ekspert Szymon Zdziebłowski Dziennikarz naukowy, z wykształcenia archeolog śródziemnomorski. Przez wiele lat był związany z Serwisem Nauka w Polsce PAP. Opublikował m.in. dwa przewodniki turystyczne po Egipcie, a ostatnio – popularnonaukową książkę „Wielka Piramida. Tajemnice cudu starożytności” o największej egipskiej piramidzie.
Tatuaże Deq, czyli ginąca tradycja z Kobane. "Kiedyś uważano je za piękne" [FOTOREPORTAŻ]
Jesienią ubiegłego roku fotografka Jodi Hilton odwiedziła syryjskie obozy dla uchodźców w Turcji, po drugiej stronie granicy z Kobane w Syrii. Tam spotkała się z kobietami, które pokazały jej ostatnie dzieła zanikającej formy sztuki - tatuaże na twarzy nazywane Deq. Przeprowadziłam z nią wywiad na temat jej doświadczeń związanych z fotografowaniem kobiet, które noszą te znikające już dziś symbole.
COBURN DUKEHART: Gdzie spotkałaś te kobiety i co sprawiło, że chciałaś je sfotografować? JODI HILTON: Pracowałam w przygranicznym tureckim miasteczku znajdującym się po drugiej stronie granicy z Kobane, fotografując amerykańskie ataki powietrzne, przygraniczne wioski i pogrzeby bojowników, kiedy wpadłam na pomysł stworzenia tej serii portretów. Większość zdjęć wykonałam w obozach dla uchodźców w Suruc, ale kilka zrobiłam też w obozie w irackim Kurdystanie, innym miejscu, gdzie uchodźcy z Kobane znajdowali schronienie. Od dawna fascynują mnie regionalne tatuaże na twarzy, zwane Deq. Widziałam je w Turcj, zarówno wśród Arabów, jak i Kurdów, zwłaszcza w prowincji Urfa, ale dopiero konflikt w Kobane uświadomił mi, że tradycja ta w naturalny sposób rozszerzyła się przez granicę na Syrię. Po obu stronach granicy ludzi łączą język, plemię i tożsamość etniczna, więc ma to sens, że dzielą oni również inne wartości kulturowe. Amina Saleh z Kobane, 60 lat, w obozie dla uchodźców w Suruc, w Turcji. Matka szóstki dzieci, której twarz została wytatuowana, gdy miała około dziesięciu lat. PHOTOGRAPHS BY JODI HILTON Byłam ciekawa poszczególnych aspektów tradycji Deq, na przykład tego, dlaczego spotyka się je prawie wyłącznie u kobiet powyżej 60. roku życia. Dlaczego i kiedy ludzie zaprzestali tej praktyki? Poza tym, chciałam zrozumieć znaczenie linii i kształtów oraz dowiedzieć się, dlaczego są one najczęściej umieszczane między ustami a podbródkiem. W moich oczach tatuaże przypominały jakby nie zadbaną brodę, ale w przeszłości uważano je za szczyt atrakcyjności. COBURN: Możesz mi opowiedzieć trochę o historii tych tatuaży? JODI: Trudno znaleźć fakty historyczne na temat kurdyjskiej tradycji Deq. Możemy jednak przypuszczać, że tatuaże te nie są przypisane wyłącznie Kurdom lub temu konkretnemu regionowi, ale są rozpowszechnione w dużej części świata islamskiego. Wiele kobiet opowiadało, że były tatuowane przez "nomadę" lub "cygankę" i te podróżujące artystki tatuażu mogły przenieść tę tradycję na inne tereny. Niektóre z tych wzorów są jednak wyjątkowe, być może nawiązują do religii przedislamskich, które w pewien sposób nadal żyją w sercach niektórych Kurdów. Amina Abdel Majid Suleyman z Kobane, około 70 lat, w obozie dla uchodźców Rojava w Suruc w Turcji. Jest matką siedmiorga dzieci i opiekuje się dwoma wnukami, których matka zmarła. "Zostałam wytatuowana jako dziecko, prawdopodobnie w wieku około sześciu miesięcy" - mówi. PHOTOGRAPHS BY JODI HILTON Tatuaż twarzy jest wykonany z sadzy i mleka z piersi, a czasami z płynu z pęcherzyka żółciowego owcy lub kozy. Wzór jest rysowany na skórze, a następnie wykonuje się serię małych nakłuć igłą do szycia. Następnie na wzór rozprowadza się mieszankę, która pokrywa go strupkami i pozostawia tatuaż. Większość z nich wykonuje się w wieku od ośmiu do dwunastu lat. Jedna z kobiet wytatuowała nawet własne piersi, otaczając sutki cienką, okrągłą linią. COBURN: Jaka jest symbolika tych tatuaży? JODI: Powszechne symbole to odwrócone litery V; symbole Ziemi, takie jak słońce, księżyc i gwiazdy; kropki i pnącza, zwłaszcza na dłoniach; a czasami także motywy zwierzęce. Etnomuzykolog Fethi Karkecili pomógł mi zinterpretować te symbole. Jego zdaniem symbole roślinne odnoszą się do pożądania płodności, wydajności i siły. Symbole V są identyfikatorami plemiennymi, wielkość symbolu odpowiadaja wielkości grupy rodowej. Jedna z poznanych przeze mnie kobiet miała na brodzie bliźniacze gazele, prawdopodobnie w nawiązaniu do piękna i wdzięku zwierzęcia. Badiya Jelal Aqil, 33 lata, i jej córka Fatma Tamra, 12 lat. "Mojej córce podoba się mój tatuaż na twarzy i poprosiła o taki sam" - powiedziała Aqil, która uciekła z mężem i pięciorgiem dzieci z syryjskiego, kurdyjskiego miasta Kobane do obozu Arbet w irackim Kurdystanie. Mówi, że jej babcia zrobiła jej tatuaże, które mają postać trzech prostych kropek na twarzy i trzech na lewej ręce. Fatma ma tylko jedną kropkę między oczami. PHOTOGRAPHS BY JODI HILTON Często podawanym powodem, dla którego tatuaże są rysowane głównie od wargi do brody jest to, że dzięki nim z ust kobiety może wydobywać się słodycz, gdy mówi. Tatuaż między oczami zapewnia ochronę przed nazarem, czyli złym okiem. Księżyc obok oka może oznaczać, że kobieta lub jej rodzina przeszła z jazydyzmu na islam, ale nadal zachowuje niektóre z religijnych tradycji. Niektóre kobiety pokazywały mi również tatuaże w "sekretnych miejscach", na przykład na kostce, szyi, a nawet na piersiach. Przeważnie mówiły one, że poprzez tatuaż twarz kobiety była upiększana, ale niektórzy eksperci twierdzą, że naprawdę piękne kobiety czasami miały duże i mocne tatuaże wykonane w celu ukrycia ich piękna, aby chronić je przed złym okiem. Zubeyda Ali, 60 lat, która uciekła z Kobane z całą rodziną, w tym z dziesięciorgiem żonatych dzieci i 25 wnukami, została wytatuowana w wieku 13 lat. Ma duży tatuaż na lewej ręce i kilka małych tatuaży w kształcie odwróconego V na brodzie. Jej mąż, Nuh Shahin, mówi: "Wszyscy mężczyźni uwielbiali dziewczyny z tatuażami". Pobrali się, gdy ona miała 13 lat, a on 20. PHOTOGRAPHS BY JODI HILTON COBURN: Czy miałaś poczucie, że te kobiety były dumne ze swoich tatuaży? Czy może wstydziły się ich? JODI: Niektóre z kobiet, które fotografowałam wstydziły się swoich tatuaży. W późniejszym okresie życia zdały sobie sprawę, że zgodnie z islamem są one zakazane albo poczuły się staroświeckie. Ale większość kobiet chętnie mówiła o swoich tatuażach. Był to temat innym niż wojna, ponure życie uchodźcy, ból związany ze śmiercią w rodzinie i utratą domu. Jedna z kobiet z radością dzieliła się opowieściami o fascynacji męża jej tatuażami, opowiadając ze szczegółami jak całował wytatuowane miejsca na jej ciele, w tym szyję i wewnętrzną część ramienia. W innym przypadku, kobieta wyraźnie cieszyła się słysząc, jak jej mąż wspomina, jak od pierwszego wejrzenia zakochał się w swojej przyszłej żonie. Uważał, że zarówno ona, jak i jej tatuaże są piękne. Pięćdziesiąt lat później, kiedy dzielą oni ciasny namiot w obozie dla uchodźców, on nadal tak uważa. COBURN: Czy to wymierająca forma sztuki? Czy młodsze kobiety z tej kultury kontynuują tę tradycję? JODI: Tradycja Deq przestała być praktykowana, w większości przypadków około 50 lat temu. Jeśli w jakimkolwiek momencie spotykaliśmy kobiety poniżej 50. roku życia z tatuażami Deq, ich wzory były minimalistyczne, jak na przykład zwykła kropka na policzku, między oczami lub na brodzie. Prawie wszystkie kobiety, z którymi przeprowadzałam wywiady, były córkami wytatuowanych kobiet, ale prawie żadna z ich córek nie kontynuowała tej tradycji. Kiedy pytałem je dlaczego, najczęściej mówiły mi, że nie jest to "nowoczesne" lub jest to "staromodne". Adule Ali z Kobane, około 80 lat. "Kiedy byłam młoda, cyganka zrobiła mi tatuaże" - powiedział Adule. Była panną młodą w młodym wieku, a jej mąż był najwyraźniej tak zachwycony jej urodą, że gdy ją zobaczył, przypadkowo odciął sobie palec kosą, której używał do cięcia pszenicy. PHOTOGRAPHS BY JODI HILTON Doszłam do wniosku, że globalizacja w połączeniu z upowszechnieniem się islamskich wierzeń religijnych sprawiły, że kobiety są przekonane co do tego, że według islamu taka zmiana własnego ciała to haram. COBURN: Jakie masz nadzieje odnośnie tego, co osoby oglądające Twoje zdjęcia z nich wyniosą? JODI: Chciałam zrobić te zdjęcia w formie dokumentu historycznego, aby upamiętnić te kobiety i ich tatuaże, tak byśmy po ich odejściu mogli je nadal pamiętać. Chciałam również zwrócić uwagę na coś wyjątkowego w kulturze ludzi z Kobane, oprócz ich statusu uchodźców. Adule Imam Sheik Muhamad z Kobane, 60 lat, z dwójką swoich wnuków. "Nie chciałam tatuaży, bo ich wykonanie było bardzo bolesne, ale kiedy zobaczyłam efekty, spodobało mi się to. W naszych czasach uważano, że są one piękne, ale teraz już nie" - mówi. PHOTOGRAPHS BY JODI HILTON Jodi Hilton to amerykańska fotoreporterka, która od 2010 roku pracuje w Turcji i na Bałkanach. Wcześniej pracowała w Cambridge w stanie Massachusetts, jest absolwentką Missouri School of Journalism i współpracownikiem włoskiej agencji NurPhoto. Jej prace były publikowane na całym świecie w gazetach i czasopismach, w tym w National Geographic (Włochy) i National Geographic Traveler. Zobacz więcej jej prac na jodihilton.com, wejdź na jej blog, i śledź jej profil na Instagram. Źródło: NationalGeographic.com: The Last Tattooed Women of Kobane
To nie tylko ozdoba. "Święty tatuaż" ma moc [GALERIA]
Działa jak kamizelka kuloodporna i płaszcz przeciw problemom. Sak Yant, w dosłownym tłumaczeniu „święty tatuaż” pochodzi z angkor, starożytnego państwa Khmerów. Sprawia, że żołnierzy nie imają się kule, bokserów ciosy, a gwiazd filmowych Hollywood zawiść branży.
Mistrzem ceremonii powinien być buddyjski mnich. Ale nie musi. Siła tatuażu zawarta jest w jego wzorze i zapisanych mantrach, a nie w tym, kto go wykonuje. I tak wytatuowany hanuman, czyli bóg małpa, daje siłę wielkiego wojownika. Smok zapewnia odwagę i mądrość. A gekon sprawia, że kochasz i będziesz kochany. Podstawowe wzory mają nawet tysiąc lat. Mistrzowie od wieków dodają jednak nowe elementy, które objawiły im się w medytacjach. Nałożenie tatuażu to bardzo ważna chwila, która może zadecydować o całym życiu. Dlatego na ceremonię można zaprosić bliskich. Na początek mistrz miesza barwnik z wodą i sterylizuje we wrzątku bambusowe lub metalowe szpikulce. Te tradycyjne, używane w świątyniach mają nawet pół metra długości. W tym samym czasie artysta tłumaczy znaczenie wzoru i instruuje, jak należy się zachowywać przez następne dni. Aby tatuaż nie stracił mocy, po jego nałożeniu nie wolno rozmawiać z nikim przez trzy dni i trzy noce. Jeśli przerwie się milczenie, jedynym wyjściem, aby Sak Yant dalej działał, jest przestrzeganie pięciu buddyjskich abstynencji do końca życia: nie wolno oszukiwać, być pod wpływem alkoholu, ulegać pożądaniu seksualnemu, kraść i zabijać. Jeśli jednak wytrwa się w ciszy, i tak zabroniona jest arogancja, kradzież, posiadanie więcej niż jednej żony, jedzenie psiego mięsa oraz chodzenie pod domami zbudowanymi na palach. Inaczej magia przestaje działać. Kiedy tusz odpowiednio zgęstnieje, mistrz wyjmuje narzędzie z wrzątku i pociera końcówkę pociętymi cytrynami. Systematycznie, trochę jak maszyna do szycia nakłuwa skórę, wbijając w nią kropelki barwnika. Zaczyna od środka i rozprzestrzenia wzór na boki, nie przestając recytować mantr. Od czasu do czasu ściera szmatką wypływający ze skóry nadmiar atramentu. Gdy tatuaż jest gotowy, mistrz musi go jeszcze konsekrować. Zapala pięć świec i pięć kadzideł symbolizujących pięć inkarnacji Buddy. Tatuaże najpopularniejsze są wśród ludzi, którym na co dzień zagraża niebezpieczeństwo – żołnierzy, gwiazd tajskiego boksu, policjantów. Ludzie wierzą, że to dzięki Sak Yant uniknęli kuli w czasie strzelaniny i cało wyszli z wypadku samochodowego. W siłę świętych tajskich tatuaży wierzy też Angelina Jolie, która w świątyni w Tajlandii wytatuowała sobie na łopatce mantrę, zaś niżej na plecach tygrysa. Jest wyjątkiem. Kobiety zazwyczaj proszą o tatuaż niewidoczny, który wykonuje się poprzez wstrzyknięcie pod skórę bezbarwnego oleju. Od wieków wzory Sak Yant stosuje się także na tkaninach, a od niedawna na karoseriach samochodów. Też działają. Święty tatuaż można zrobić w wielu miejscach Tajlandii, Kambodży, Laosu, a ostatnio także Singapuru. Tajowie uważają jednak, że najlepiej przyjechać po niego do Wat Bang Phra, blisko tysiącletniej świątyni znajdującej się 50 kilometrów od Bangkoku. To tu raz do roku odbywa się festiwal tatuaży. Można zrobić sobie kolejny wzór, a także odnowić siłę zawartą w starym. Wielu uczestników popada wówczas w ekstazę. Tajowie przeistaczają się w syczące gekony, wrzeszczące małpy i ryczące smoki. Właśnie takie jakie noszą na skórze.
Ludzka skóra jest jak odzież ochronna dla mięśni i kości. Zabezpiecza przed wirusami, bakteriami i promieniowaniem UV. Umożliwia termoregulację organizmu, a także odbiór bodźców, takich jak ciepło, zimno, ból. Gdyby ją zdjąć i rozłożyć, zajęłaby około 2 m2 . Naga, pozbawiona owłosienia, może być również specyficznym „płótnem” dla mniej lub bardziej trwałych obrazów.
Człowiek zdobił ją od zawsze. Odnaleziony w lodzie Ötzi, który zmarł ponad 5000 lat temu w południowym Tyrolu, nosił tatuaże, które uchodzą za najstarsze. Było ich 50 i układały się w linie i krzyżyki. Powstały poprzez nacinanie skóry i wcieranie w rany węgla drzewnego. Gdy skóra jest tak ciemna, że nie widać na niej rysunków, rozwiązaniem jest modyfikacja jej faktury. Dla antropologów ludzkie ciało jest jak tekst, który zawiera informacje o kulturze danej społeczności. Swój socjokulturowy kontekst mają nie tylko tak ekstremalne ingerencje, jak tatuaże, skaryfikacje, przebijanie skóry czy zabiegi chirurgii plastycznej, ale także fryzury, malowanie ciała, strój, a nawet odchudzanie i rozwijanie muskulatury. Terence S. Turner, antropolog z Uniwersytetu Cornella, nazwał to „społeczną skórą”, która to koncepcja w takim samym stopniu odnosi się do współczesnych implantów, jak i do XIX-wiecznych gorsetów czy krążków w wargach mężczyzn z plemienia Kayapo z Amazonii, których obyczaje badał. Turner twierdzi, że skóra, owa zewnętrzna warstwa ciała, jest wszędzie na świecie traktowana jako granica w sensie biologicznym i granica społecznego „ja”. – U plemion żyjących w ekstremalnie trudnych warunkach, wymagających odwagi i umiejętności znoszenia bólu, inicjacja do dorosłości wiązała się zwykle z przejściem granicy cierpienia i pozostawieniem trwałych śladów na ciele: tatuaży lub skaryfikacji – mówi etnolog Robert Andrzej Dul. – U australijskich Aborygenów skaryfikacje otrzymywane podczas inicjacji były zarazem znakami tożsamości, bowiem każdy klan miał własny wzór kojarzony z określonym totemem. Ale zdeformowane ciało w pewnych kulturach zyskuje też na erotycznej atrakcyjności. Dekoracyjne blizny są popularne wśród wielu afrykańskich plemion. U Hotentotek ideałem jest tzw. fartuszek hotentocki, gdzie wargi sromowe mniejsze znacznie wystają spomiędzy warg sromowych większych. To cecha genetyczna zaobserwowana u członkiń plemion grupy Khoisan, ale efekt ten osiągano również sztucznie – cztero-, pięcioletnim dziewczynkom rozciągały genitalia ich dorosłe krewne. Cierpienie jest opłacalne. David Turton, antropolog z uniwersytetu w Oxfordzie, badacz kultury afrykańskiego plemienia Mursi, z dezaprobatą obserwował upokarzające sceny, gdy jego członkinie z groteskowymi krążkami wepchniętymi w wargi dla marnego zarobku pozowały turystom do zdjęć. – We wzajemnym kontakcie turystów i Mursi nie ma nic z „normalnego” społecznego współżycia – twierdzi Turton. Mursi żyją w południowo-zachodniej części Etiopii, w dolinie rzeki Omo. Jest ich niecałe 10 tys. To jedna z ostatnich grup w Afryce, której kobiety noszą w dolnej wardze ogromne drewniane lub ceramiczne krążki, zwane też kłódkami wargowymi (praktykuje to również sąsiednie plemię Suri). Ten zwyczaj uczynił z nich turystyczną atrakcję. Nie rezygnują z niego nawet mimo nacisków ze strony rządu. Dolna warga jest przecinana przez matkę lub inną kobietę z rodzinnej wsi, gdy dziewczynka ma 15–16 lat. W otwór wkłada się drewnianą zatyczkę, która pozostanie w nim, aż rana się zagoi. Przez kolejne miesiące wymienia się zatyczki na coraz większe, nawet codziennie. O ich rozmiarze decyduje sama dziewczyna. W skrajnych przypadkach talerzyk ma nawet do 30 cm średnicy. W podtrzymywaniu go pomaga wybicie czterech dolnych zębów, co następuje jeszcze w dzieciństwie. Antropolodzy nie mają pewności, jakie były powody powstania tej tradycji. David Turton twierdzi, że zapytane o krążki w wargach Mursi odpowiadają: „Bo to jest nasz zwyczaj”. Teorii jest kilka, każda prawdopodobna i każda do podważenia. Podobno rozciągnięta warga z wetkniętym krążkiem czyni dziewczynę piękną i podnosi jej wartość matrymonialną. Niektórzy badacze przyjmują wyjaśnienie, że kobieta, która go nosi, dowiodła swojej dzielności i wytrzymałości na ból, będzie zatem dobrą żoną. Narzeczony za taką pannę młodą zapłaci tym więcej krów, im okazalszy jest jej krążek. Z drugiej strony małżeństwa Mursi często aranżuje się już w dzieciństwie, jeszcze zanim dziewczęta zaczną nosić krążki... Inna teoria mówi, że ta specyficzna „ozdoba” pojawiła się w epoce kolonialnej i miała zniechęcać handlarzy niewolników. Dlaczego jednak tylko kobiety z doliny Omo broniły się przed nimi w ten sposób? Wargi panów pozostawały przecież całe. I dlaczego podobne krążki noszą starsi mężczyźni z plemienia Kayapo w Brazylii? Tuż po urodzeniu dziecka dziurawi się jego dolną wargę, przeciągając przez nią sznurek z koralikami. Po inicjacji chłopcy stopniowo powiększają otwór za pomocą drewnianych kołeczków. Dojrzały mężczyzna, ojciec licznej rodziny, ma prawo do „spodka” w wardze. Popularne do niedawna w Afryce (w chłodnym klimacie się nie rozpowszechniły, bo trudno byłoby je wyeksponować) skaryfikacje stają się coraz rzadszą formą ozdabiania ciała. Nadal takim zabiegom poddają się – dla urody – dziewczyny z plemienia Thembu w bantustanie Transkei, w południowej Afryce. Ich brzuchy pokryte są bliznami, które tworzą wzór zaczynający się pomiędzy piersiami, ciągnący się do pępka i na boki, a czasami przechodzący na plecy. Starsze, doświadczone kobiety najpierw zaostrzonym patyczkiem rysują im wzór na ciele. Potem podnoszą skórę igłą co kilka milimetrów i nacinają ją żyletką. Ciało spływa krwią. Gdy się ją zmywa, wzór staje się widoczny w całej okazałości. Świeże rany smarowane są krowim łajnem, które zabezpiecza przed dostępem powietrza, a tym samym przed zakażeniem. Po paru dniach usuwa się strupki, a rany zabliźniają się, formując guzki. Mangbetu z Konga aż do lat 50. XX w. krępowali główki niemowląt, żeby nadać ich czaszkom szlachetny w ich przekonaniu, wydłużony kształt. Z kolei kobiety z żyjącego w Birmie i Tajlandii plemienia Padaung od dziecka deformują ciało, by optycznie wydłużyć szyje nawet do 24 cm. W tym celu przez całe życie noszą na nich 10-kilogramowe mosiężne obręcze. W Chinach nikt już na szczęście nie łamie dziewczynkom kości stóp, by ukształtować je w „kwiat lotosu”, za to pełne ręce roboty mają chirurdzy plastyczni. To, z czego rezygnują plemiona pierwotne, starając się dołączyć do „cywilizowanego” świata, paradoksalnie pojawia się właśnie w nim. Salony piercingu i tatuażu nie narzekają na brak klientów, tuszem pokrywa się nawet gałki oczne. Jakby tego było mało, ludzie Zachodu sięgają już po to, co ich kulturze było dotąd obce – skaryfikacje i... piętnowanie. Tyle że znacznie częściej niż rozpalonego metalu używa się do tego laserów. Jak to się robi? W Beninie skaryfikację zwykle otrzymuje się przed osiągnięciem dojrzałości. Ceremonia jest krwawa. dzieciom wycina się na twarzach najczęściej taki sam wzór, jaki noszą ich ojcowie. u członków jednych plemion nacięcia mogą biec od nozdrzy pod brodę. u innych wykonuje się ich więcej lub mniej, przez skronie, czoło lub nos. Czytanie z kodu blizn W XVIII w. tereny dzisiejszego Beninu wrzały od międzyplemiennych konfliktów. To wtedy upowszechniła się tam skaryfikacja. skomplikowane wzory z blizn pokrywające ciała wojowników pozwalały podczas walki odróżnić swoich od wrogów. a także oddzielić ciała poległych członków własnego plemienia i pochować je zgodnie z obyczajami. uważa się, że blizny pomagały też uniknąć losu niewolnika, ponieważ dla handlarzy gładkie twarze i ciała oznaczały zdrowie. Pewne rodzaje blizn nosili wyznawcy konkretnych bóstw, czasem skaryfikacje wykonywano w podzięce dla nich. Na przykład kobiety, które poroniły, błagały bogów o szczęśliwe donoszenie ciąży. gdy dziecko przychodziło na świat, dla upamiętnienia nieżyjącego rodzeństwa na jego twarzy wycinano małą horyzontalną bliznę pośrodku lewego policzka. zakochane dziewczęta prosiły, by wykonać im na brzuchu skaryfikację zwaną puuwari, która była sygnałem, że chcą wyjść za mąż. młode mężatki z plemienia Bétamarribe zanim zajdą w ciążę po raz pierwszy, dokonują na pośladkach skaryfikacji w kształcie pionowych linii, co ma zapewnić poród bez komplikacji. Tradycja skaryfikacji w Beninie powoli zanika. ludzie nie chcą już kaleczyć swoich dzieci. obawiają się też zakażeń, bo narzędzia używane do świętego rytuału skaryfikacji nie bywają sterylizowane. Czarny uśmiech Przeprowadzone w 1938 r. przez Francuzów badanie wśród wietnamskiej ludności wykazało, że zęby czerni 80 proc. wieśniaków. Dziś lśniący czarny uśmiech widuje się rzadko – jedynie u kobiet ze starszego pokolenia. Barwienie zębów na czarno to rytuał, który jest dowodem, że dziewczyna dorosła i może wyjść za mąż. Zwykle odbywa się po pierwszej miesiączce, gdy wszystkie zęby są już stałe. „Lakier” aplikowany jest trzykrotnie, co drugi dzień przez tydzień. Przez ten czas nie można nic jeść, a pić tylko przez słomkę. Zabieg teoretycznie nie jest bolesny, ale zdarza się, że usta puchną, a dziąsła pieką przez wiele dni. Biorąc pod uwagę skład chemiczny „lakieru” – nic dziwnego. Czerwony szelak jest gumilaką uzyskiwaną z wydzieliny Laccifer lacca, pluskwiaka podobnego do mszycy. Wysysa on sok spod kory drzew zwanych szelakowymi, produkując w ten sposób ochronną skorupkę dla larw. Szelak służy za barwnik. Rozcieńcza się go sokiem z cytryny albo ryżowym alkoholem, trzyma w ciemności kilka dni, a potem taki lak nakłada na wszystkie zęby. Reaguje on z opiłkami żelaza lub żelazem z ałunu oraz taninami, uzyskując niebieskoczarną barwę i trwałość. Dlaczego to robiono? Uważano, że długie białe zęby mają tylko barbarzyńcy, zwierzęta i demony. Częściowo zatem zabieg miał zapobiegać wzięciu dziewczyny za złego ducha. W wietnamskich świątyniach można spotkać wyobrażenia mandarynów, którzy trzymają przed twarzą prostokątną tabliczkę. Zasłaniała ona usta mówiącego, gdy zwracał się do króla, który nie powinien widzieć zębów poddanego. Zwyczaj zasłaniania dłonią ust podczas rozmowy jeszcze gdzieniegdzie się zachował. Nie wypada pokazywać zębów, które wyglądają, jakby należały do dzikusa. W Japonii zwyczaj lakierowania zębów na czarno nosił nazwę ohaguro. Jego najstarsze świadectwa pochodzą z III w. n.e. Używano do tego roztworu o kwaśnym odczynie zmieszanego z opiłkami żelaza i taninami roślinnymi, którym zawdzięczał właściwości czerniące. Zabieg trzeba było powtarzać codziennie lub co kilka dni. Lakierowanie zębów, popularne nigdyś w całej Azji Południowo-Wschodniej, służyło nie tylko szczególnie pojmowanej urodzie – zapobiegało też próchnicy. Na wzór rekina Pigmeje z afryki Środkowej, m.in. z plemion: Aka, Baka, Mbuti, Efé i Twa, uważają piłowanie zębów za zabieg estetyczny, który zwiększa zainteresowanie płci przeciwnej. Rytuału dokonuje się za pomocą prymitywnych narzędzi, takich jak patyk, nóż, młotek. jest bardzo bolesny i czyni zęby bardziej podatnymi na urazy. Pacjent leży na plecach, w ustach ma patyk, który utrzymuje je w rozwarciu. „dentysta” przykłada do jego zęba nóż, w który uderza młotkiem, odłupując fragmenty i nadając rzeźbie zaostrzony stożkowaty kształt. Trwa to ok. 45 minut, po czym zabiera się za następny ząb. zabieg bywa krwawy. ofiara pogoni za pięknem przez kilka dni może jedynie pić. Nos na zatyczki Rozpoznanie etnicznej przynależności kobiet apatani długo nie stanowiło żadnego problemu. Przedstawicielki tego ludu żyjącego w indyjskiej prowincji arunaćal Pradeś nosiły bowiem tatuaże na twarzach i charakterystyczne zatyczki yaping hurlo w nosach. Co skłaniało plemię apatani do wtykania w nozdrza ogromnych (do 5 cm średnicy) zatyczek czyniących organ powonienia monstrualnie zniekształconym? Nie istnieją żadne historyczne świadectwa, które by to wyjaśniały. Niektórzy antropolodzy uznają teorię, według której owe antyozdoby miały służyć zniechęcaniu mężczyzn z sąsiednich plemion do porywania wyjątkowo urodziwych kobiet apatani. dziś dziewczyny z tego plemienia wolą wyglądać atrakcyjnie i nienaturalnie rozepchane nozdrza można zobaczyć już tylko u ich babek. W skórę wpisane Tatuaż całego ciała jest popularny w kulturach polinezyjskich. jego przyjęcie było elementem inicjacji. Tatuaż u maorysów, tzw. moko, powstający techniką rycia, był niczym dowód osobisty na twarzy – w jego spiralnych elementach zapisanych jest osiem informacji, w tym imię, zajęcie, siła duchowa, nazwa rodzinnej wioski, pozycja społeczna. mężczyzna z obliczem porytym moko wyglądał groźnie podczas walki z wrogiem, ale był też atrakcyjny w oczach kobiet, które z kolei tatuowały sobie głównie brody i języki. Na Nowej zelandii, gdzie ostatnio nastąpiło odrodzenie kultury i tożsamości maoryskiej, wybrane wzory tradycyjnego tatuażu przyjmują także biali mieszkańcy, którzy chcą podkreślić przynależność do rodzinnej ziemi. Twarze zdobią też kobiety z etnicznej grupy Czin. Większość członków tego ludu żyje na zachodzie Birmy, część w indiach. Kobiety Czin słynęły z tatuaży pokrywających całe twarze. Podobno oszpecały się w ten sposób, by zniechęcać do siebie birmańskich królów. jednak to tylko legenda. Pewne jest zaś, że przyjęcie tatuażu było elementem rytuału przejścia. zabieg był bardzo bolesny, dziewczynkom nakłuwano nawet powieki. Ten rytuał został zakazany w latach 60. xx w. i odtąd rzadko praktykowany. starsze kobiety, które noszą tradycyjne tatuaże, twierdzą, że dodają im one kobiecości i atrakcyjności. są też lukratywne, bo jako rzecz niezwykła przyciągają do wiosek turystów. Danuta Śmierzchalska
Tatuaż z podróży. Kto się odważy na taką pamiątkę?
W Tajlandii chętnych na "magiczny wzór" nie brakuje. Decydują się na tę trwałą pamiątkę pomimo bólu.
Pod cienką igłą nakłuwającą skórę rodzi się wzór pełen detali. Punkt po punkcie. Tatuowany mężczyzna milczy, zmrużywszy oczy i starając się nie poruszyć. Krople potu na jego czole zdradzają, że ze wszystkich sił próbuje walczyć z bólem. Wiem już, że w jego ślady raczej pójść się nie zdecyduję. Skupiony na swoim zadaniu artysta powtarza ruchy, które w tej części Azji wykonywane były już ponad 2 tys. lat temu. Sztuka tatuażu – jantra lub sak yant – przywędrowała do Tajlandii z Kambodży. Wzór wykonywany był za pomocą zaostrzonego bambusowego patyczka. Używa się ich do dziś, mocując jednak na zakończeniu jednorazową igłę. Tak wykonany tatuaż, pobłogosławiony przez odpowiednią osobę, zyskiwał moc amuletu. Ilość stosowanych wzorów jest w zasadzie nieskończona, te najbardziej klasyczne to diagramy, powtarzające się układy geometryczne, religijne sentencje oraz sylwetki zwierząt. Sporą popularnością cieszy się Hah Taew Yant, czyli pięć pionowych linii z tekstem buddyjskich modlitw. Rozsławiła go Angelina Jolie, przyozdabiając nim swoje plecy. Zrobienie tradycyjnego tajskiego tatuażu zajmuje sporo czasu. Igła prowadzona ręką jest jednak mniej inwazyjna niż maszynka, więc skóra goi się szybciej. A po dopełnieniu rytuału i modlitw znak ma szansę stać się czymś więcej niż tylko zwykłym wzorem na ciele. Ceny rysunków w Tajlandii zależą od ich wielkości. Przykładowo ten o wymiarach 10 x 10 cm to wydatek od ok. 450 zł. (mg)
Jak zrobić się na bóstwo? Zależy od kultury - poznajcie sposoby z całego świata
Ozdoby, zabiegi upiększające, zobacz jak ludzie na świecie zdobią swoje ciało.
1 Henna na ślub ■ Do malowania rąk henną zachęcał sam prorok Mahomet. W krajach arabskich, a także w Indiach i Pakistanie w wigilię ślubu organizuje się w domu panny młodej wieczór henny. Najczęściej zaprasza się specjalizującego się w tej sztuce artystę. Gośćmi są tylko kobiety. Hennę kładzie się na dłonie i stopy, łącznie z podeszwą. W krajach arabskich dominują motywy abstrakcyjne, w Indiach wzory roślinne. Henna ma przynosić szczęście, świetnie chroni też przed demonami, a z pewnością przed UVB i UVA (zabarwiona skóra się nie opala). 2 Blizny ślicznotek ■ Ozdoba znana już w neolicie. Blizny były (i wciąż są) dowodem męstwa, wytrzymałości, odwagi. Najpopularniejsze sposoby skaryfi kacji to nacinanie, zdrapywanie oraz wypalanie skóry. W Sudanie mężczyźni z grupy Dinka, także ci chodzący do pracy w graniturach, mają po trzy poziome nacięcia na czole. Ale blizny mogą być też bardzo kobiece. Po dwa pionowe sznyty na policzkach to znak kobiet Beja, też z Sudanu. Dziewczyny Mursi z Etiopii (na zdj.) zdobią natomiast swoje brzuchy i ramiona geometrycznymi wzorami. I to się chłopakom Mursi bardzo podoba. 3 Ciężar biżuterii ■ Duża, ciężka, misterna, świadcząca nie tylko o zamożności, ale często i kaście właścicielki. Indyjska biżuteria, zwłaszcza radżastańska, przebija wszelkie świecidełka Zachodu. Najciężej zdobione są ręce i stopy. Uważa się, że nadgarstki kobiet po ślubie nie powinny być wolne, bo i kobieta wolna już nie jest. Przykrywająca wierzch dłoni panja, czyli połączenie bransoletki z pierścionkiem, jest typową ozdobą ślubną. Bransoletki z rąk i nóg można zdjąć dopiero po śmierci męża. Wdowy nie powinny zresztą nosić żadnej biżuterii. Uwaga! O tym, czy kobieta jest zamężna, świadczy malutki i skromny pierścionek na drugim palcu u nogi. 4 Ale kolczyk! ■ Piercing liczy sobie 7 tys. lat. I ponownie przeżywa renesans. W Egipcie kolczyk w pępku mógł nosić tylko faraon. Ozdobione kolczykiem uszy podkreślały pozycję społeczną na Borneo i Alasce. Język przekłuwali szamani Azteków i Majów, wierząc, że ułatwi im to kontakt z bogami. Ale najbardziej pomysłowi byli rzymscy żołnierze, którzy wykorzystywali obręcze w sutkach jako punkty mocowania płaszczy. Dziś rekordzistką w piercingu jest Brytyjka Elaine Davidson, która nosi na ciele 6005 kolczyków (część pod skórą). Ozdoby ważą w sumie trzy kilogramy. 5 Tatuaż przodków ■ Te pozornie abstrakcyjne wzory mówią całkiem sporo o pozycji i rodzinie tego pana (to Roonui, słynny artysta tatuażu z Polinezji Francuskiej). Samo słowo „tatuaż” wywodzi się z samoańskiego tatau, czyli „naznaczać”. W Europie znak ryby lub krzyża tatuowali sobie już pierwsi chrześcijanie (koptowie w Egipcie wciąż to robią). Na Zachodzie popularniejsze od krzyża są dziś jednak wzory polinezyjskie. 6 Szyja żyrafy ■ Przeciętna mieszkanka wsi Mae Hong Son na północy Tajlandii nosi na szyi 6 kg mosiądzu. Pod wpływem ciężaru ma złamane obojczyki, stąd efekt wydłużonej szyi. Ponoć obręcze miały chronić kobiety plemienia Padaung przed atakującymi je tygrysami. Dziś zwyczaj praktykowany jest ze względu na zainteresowanie turystów, którzy są dla wsi głównym źródłem dochodu. 7 Tipsy od nowa ■ Dla jednych pole do popisu, dla innych szczyt obciachu. Tipsy, czyli nakładki z tworzywa sztucznego imitujące paznokcie, pojawiły się na rynku pod koniec XX w. I podbiły świat, a zwłaszcza Europę Środkową. Co odważniejsi kulturoznawcy doszukują się pierwowzoru tipsów w Chinach dynastii Ming, kiedy damy nakładały na palce spiczaste naparstki. 8. MAKIJAŻ ■ to wciąż najpopularniejszy sposób upiększania się na świecie. Co minutę tylko w USA sprzedajesię 1484 szminki. Ulubionymi kosmetykami kobiet na Zachodzie są maskara, czyli tusz do rzęs i podkład.
Burki, tatuaże, skaryfikacje. Rozmawiamy o nieuchwytnej istocie piękna
Jan Witold Suliga jest etnografem, antropologiem kultury, terapeutą, religioznawcą, literatem oraz znawcą zagadnień ezoterycznych i kultury Indii. Prowadzi etnograficzną galerię Etnik. Pasjonują go kabała i tarot, pisze haiku, maluje obrazy chińskim tuszem, interesują go japońskie ogrody. Uprawia taoistyczną gimnastykę medytacyjną, którą nazywa „chi kungiem dla łamagów”.
Danuta Śmierzchalska: Przed rozmową z panem pomyślałam, że piękno to taki przyjemny temat… Ale wtedy przypomniałam sobie książkę Lisy See Kwiat śniegu i sekretny wachlarz, która opisuje, jak małym Chinkom krępowano stopy. Zdeformowane i okaleczone budziły zachwyt. To samo robiono w Japonii, małe stopy uważano za śliczne. Są i inne bolesne zabiegi, które służą urodzie. Jan Witold Suliga: Czy piękno musi wiązać się z cierpieniem? W pewnym sensie próba uchwycenia, pokazania piękna kosztuje tego, który do tego dąży… Mękę twórczą artysty ma pan na myśli? Tak, ale nie tylko. Chciałbym przywołać przykład mistyków. Wielu z nich opisało, jak dążąc do uchwycenia istoty Boga, spotkania z Nim, odkryli piękno świata. Jednak ich życie wiązało się często z wieloletnią ascezą, wyrzeczeniami, wyostrzeniem zmysłów, śmiercią ducha… Pisał o tym święty Jan od Krzyża. Często towarzyszył temu fizyczny ból, stygmaty. Stwarzając świat biblijny, Bóg powiada o nim: „To jest dobre”, w znaczeniu, że to, co stwarza, jest nie tylko piękne, ale i doskonałe, jednak potem owa doskonałość ulega destrukcji i musi odzyskać swoją pierwotną postać. Proces ten wiąże się z cierpieniem i bólem przeistoczenia. Osiąganiu wszelkiego rodzaju doskonałości towarzyszy potężne cierpienie. Doskonałość to piękno? W antycznej Grecji i w Rzymie dążono do doskonałości – pomiędzy pięknem i doskonałością stawiano niemalże znak równości. W sztuce chińskiej, zwłaszcza w malarstwie tuszem, jest – przejęta i rozbudowana przez Japończyków – zasada niezachowania symetrii. Z europejskiego punktu widzenia taki obraz jest niedoskonały, a więc nie jest piękny. Ale doskonałość tego malarstwa tkwi w czymś innym – obraz powstaje za pomocą jednej kreski, jakby jednym pociągnięciem pędzla. Piękno jest tu efektem, mimo że nie dąży się do niego. Trzeba wiele lat ćwiczyć, żeby umieć kilkoma ruchami pędzla namalować kota, który siedzi, a większość obrazu zajmuje pustka. A ona jest ważniejsza niż forma, kot czy cokolwiek innego, co nigdy nie zajmowało punktu centralnego. Złamanie symetrii powoduje, że odkrywa się inny aspekt piękna. Poprzez dodanie tego, co nie jest do końca doskonałe, przekracza się niedoskonałość i dociera do piękna. A jednak próbowano piękno zmierzyć, obliczyć jego współczynnik. Mówiąc: piękno, myślimy: harmonia, proporcje. Myśląc o pięknej kobiecie, myślimy: Wenus, o mężczyźnie – Apollo. Za próbami ustalenia kanonu piękna stała myśl, że jest ono pojęciem i cechą obiektywną, zatem można ją badać różnymi narzędziami. Tymczasem piękno jest w swojej istocie ulotne, nie do uchwycenia. W europejskiej sztuce antycznej i renesansowej próby jego osiągnięcia były dążeniem do uzyskania pewnych proporcji. Z kolei w sztuce afrykańskiej czy azjatyckiej do różnego rodzaju zniekształceń. Zarówno Grecy i Rzymianie, jak i pozostali Europejczycy nie brali pod uwagę, że mogą istnieć zupełnie inne kanony piękna. Czy bogini Durga, która stoi ze skrwawionym mieczem, ma dziesięć rąk i depcze Śiwę, jest piękna? Hindus powie, że tak. Dla Europejczyka ona jest straszna. Jest jednak pewien rys wspólny dla ludzi ze Wschodu i z dawnej (bo dziś kojarzy się z kiczem) Europy: to upodobanie do intensywnych barw. Widać to w tkaninach, ubiorach, ale i w malarstwie. Pomalowane rzeźby hinduskie wydają nam się krzykliwe. Ale w gotyckich katedrach monochromatyczne teraz figury w XIV–XV w. też były jaskrawe. To się wtedy podobało. Porzućmy sztukę, bogów i porozmawiajmy o ludzkiej urodzie... Trudno mówić o jakichś cechach uznawanych powszechnie za piękne. Istnieją jedynie pewne podobieństwa. Na przykład posążki z okresu paleolitu przedstawiają Wielką Boginię o ogromnych piersiach. To jest cecha wspólna dla większości kultur pierwotnych i wynika z potrzeby rozmnażania się. W Indiach i dziś za piękną uważana jest kobieta o szerokich biodrach. Ale proszę zwrócić uwagę, że opisałem tu użyteczność, a nie piękno. Obfite kształty i dziś gdzieniegdzie uważane są za atrakcyjne. W typowo bollywoodzkich filmach, nie tych, które oglądamy w naszej telewizji, ale tych, które oglądają Hindusi, każdy aktor, który gra bohatera pozytywnego i jest uważany za pięknego, w naszym pojęciu jest pulchny, ma nalaną twarz i chuda, zwykle niedożywiona widownia zachwyca się nim. Hinduscy bogowie też są tłuści, chyba że uprawiają ascezę, jak Śiwa albo, w pewnym etapie życia, Budda, który w hinduizmie jest inkarnacją Wisznu. Dla ludzi Dalekiego i Środkowego Wschodu pełna sylwetka jest piękna. W Maroku na specjalnych farmach ciągle jeszcze tuczy się dziewczynki, nawet do 100 kg. Nawiasem mówiąc, te dzieci bardzo cierpią, bo karmione są na siłę i często wbrew ich woli. Tusza ma w tym przypadku oznaczać bogactwo. Podobnie jest w Indiach. Trzeba jednak pamiętać, że tam dążeniu do piękna bardziej służy strój. Muszę też przyznać, że tyle pięknie poruszających się kobiet, co w Indiach, to ja nie widziałem nigdzie. To się ćwiczy przez noszenie ciężarów na głowie. Kiedyś uczestniczyłem w budowie świątyni. Kobiety przenosiły na głowach kosze z ziemią, a ja do nich dołączyłem. Pamiętam, jaki wstyd czułem, że nie jestem w stanie unieść tego, co tamtejsza kobieta niosła na głowie, a widziałem, z jaką lekkością szła. Czy nie uważa pan, że obecnie za sprawą kultury masowej i powszechnie dostępnych mediów ideał urody się unifikuje? Każda cywilizacja i każda epoka tworzy własne kanony, chociaż w życiu nie muszą one odgrywać żadnej roli. Zachwycamy się zdjęciami aktorów, ale wcale nie dążymy do tego, żeby nasza najbliższa osoba była taka sama jak oni. Dla Hindusa czy Chińczyka z głębi kraju nasze kanony urody są równie obce jak tamte dla nas. W Iranie czy w państwach afrykańskich też liczą się inne kryteria. Kanon urody mężczyzny obowiązujący w Iranie czy Iraku to jest wąs. Ten ideał jest nam zresztą bardzo bliski. W Polsce szlacheckiej piękny był sumiasty wąs. Ba, jeszcze w XIX, a nawet w XX w. wąs to był obowiązujący kanon na wielu obszarach Europy. Potem jeszcze przetrwał jakiś czas na wsi. Czemu więc Japonki poddają się operacjom plastycznym oczu, żeby mieć takie jak Europejki? Widziałem też wiele Chinek i Japonek, które farbują włosy na blond. To zjawisko dotyczy bardzo cienkiej warstwy społecznej, i to młodych ludzi – i bardziej mody, być może chwilowej, niż faktycznego trendu. Czy wzorcem jest wygląd europejski? Gdybym żył w XIX w., odpowiedziałbym, że tak, ale żyję w XXI w. i myślę, że jest w tym raczej dążenie do zmiany tego, kim się jest, do wyróżnienia się. Gdybym chciał i mógł mieć dredy, nosiłbym je, żeby się wyróżnić. Uważam, że są ładne, ale to piękno odnosiłoby się tylko do kontekstu pewnej sfery społecznej – rasta. A gdyby pan sobie zrobił tatuaż? Często młodzi ludzie uważają, że tatuaż wyraża ich duszę. Pozwala też się wyróżniać. Są subkultury, których członkowie tatuują sobie jak największe powierzchnie ciała. Te subkultury są swoistego rodzaju współczesnymi plemionami. Tatuaż jest dla nich jakby odwoływaniem się do kanonów piękna z innych obszarów. Jednak zazwyczaj traci on cały kulturowy sens i staje się przede wszystkim ozdobą, ewentualnie jakimś prywatnym przesłaniem. To samo dotyczy kolczyków wkładanych w różne części ciała. Tatuaż polinezyjski miał być piękny i człowiek, który go nosił, stawał się w pewnym sensie dziełem sztuki. Ale sztuka u narodów etnicznych jest przede wszystkim przekazem, symbolem, nawet tworzona spontanicznie, jak np. ta, gdy Indianie północnoamerykańscy przygotowują się do tańca pow pow. To wyraz chwilowego nastroju, jakby obraz duszy tego człowieka, czy etapu, w którym on się znajduje. Jest to nie tylko kwestia piękna, to sztuka znacząca. Tatuaż, kolczykowanie, zakładanie obręczy na szyję. Skaryfikacja, czyli zdobienie ciała poprzez tworzenie na nim blizn. Okaleczając się, człowiek działa wbrew naturze. W pewnym sensie dotyczy to również chirurgii kosmetycznej. Oczywiście. Taką chirurgią, tylko w formie bardzo prymitywnej i brutalnej, było krępowanie stóp małych Chinek i Japonek albo jest wciąż wspomniane już tuczenie dziewcząt w Maroku. My nie jesteśmy istotami natury, jesteśmy istotami kultury. Claude Lévi-Strauss opisał, jak w czasie swojej podróży po Amazonii zetknął się z dwoma plemionami. Członkowie jednego z nich malowali się i tatuowali, pokrywali włosy rudą glinką, poświęcając wiele czasu na upiększanie ciała, a drugie ograniczało się do noszenia ozdób. Levi Strauss zadał wtedy pytanie tym pierwszym: Czemu to robicie? Odpowiedź brzmiała: Nie chcemy być jak zwierzęta. Czyli: podkreślamy, że nie jesteśmy zwierzętami. Nie jesteśmy częścią natury, jesteśmy częścią kultury. Ozdabianie ciała bardziej służy temu, żeby się wyróżnić, czy aby zwrócić uwagę seksualnego partnera? Z punktu widzenia strategii płodzenia nadmierne ozdabianie się, uwypuklanie swojego piękna i swojej inności nie jest potrzebne. Myślę, że odpowiedź na pytanie, dlaczego ludzie to robią, tkwi w potrzebie podkreślenia, że nie jesteśmy zwierzętami, chcemy być inni niż natura. A także że jesteśmy lepsi od innych. Proszę zwrócić uwagę na mundury czy ozdoby dawnych wojowników. Kiedyś były bajecznie kolorowe, im bardziej wojownik był widoczny, tym był lepszy od innych, co z punktu widzenia strategii walki wcale nie było potrzebne, a czasem wręcz przeszkadzało. Na przykład czerwone tuniki i płaszcze Spartan ukrywały rany, ale jednocześnie czerwień jest energetyczna. To kolor siły, potęgi. Piękny mężczyzna to mężczyzna silny. Czyli zdolny to reprodukcji i zatroszczenia się o rodzinę. Czynnik seksualno-rozrodczy odgrywa potężną rolę, zarówno w przypadku mężczyzn, jak i kobiet, bo on wynika z naszej biologicznej natury. Bez wątpienia ważne jest podkreślanie zdolności stworzenia poczucia bezpieczeństwa, wojowniczość. Za mundurem panny sznurem… Jest w tym coś atawistycznego i przez tysiąclecia wykorzystywane było przez mężczyzn dla podbudowania swojej atrakcyjności. Szata wojownika japońskiego czy muzułmańskiego była długa i podkreślała jego męskość. Piękne były zawsze mundury galowe. Czy są wspólne dla wszystkich kultur cechy ludzkiego piękna? Nie. Czyżby? A współczynnik proporcji piersi do bioder, wynoszący 0,7? A długie szyje? W Tajlandii w plemieniu o takiej nazwie na szyje kilkuletnich dziewczynek zakłada się pierścienie, co zaburza rozwój kości obojczykowych i wydłuża tę część ciała. A włosy bujne na przykład? Czy nie wszędzie uważane są z piękne? W wielu kulturach długie włosy u mężczyzn były oznaką siły, nosi je np. wielu świętych sufich czy derwiszy. Pozbawiony włosów Samson zostaje pokonany. Spartanie się nie strzygli, podobnie Żydzi. Ale to nie jest kanon piękna. U kobiety włosy są jednak ważnym atrybutem urody. Z europejskiego punktu widzenia piękno to coś, co wabi, ale nie jest do końca seksualne. Otóż włosy są absolutnie seksualne, toteż w innej kulturze czy kręgu religijnym mogą być wyłącznie czynnikiem pożądliwości, taką samą wstydliwą częścią ciała jak np. łono. Z punktu widzenia muzułmanów włosy są przede wszystkim czynnikiem pożądania. Są piękne, ale publicznie się ich nie odkrywa, bo to nieprzystojne. Jako mężczyzna, nie tylko antropolog, odkryłem, że przykrywanie włosów nie szpeci kobiety, wręcz przeciwnie, podkreśla jej urodę. ??? Może to kwestia zawiązania chusty, która lekko zasłaniając włosy, uwypukla ich piękno, które sobie wyobrażam. W krajach muzułmańskich wielokrotnie mówiono mi, że wiązanie chusty to misterium. Na wsi rosyjskiej, gdzie chustki są ciągle powszechnie noszone, a strój ludowy jest zapięty po szyję, słyszałem to samo, zresztą z ust kobiet. To jest teatr, gdy musisz ten strój, tę chustę zdjąć, czyli zedrzeć zasłonę, aby zobaczyć kolejne piękno – to, które jest nie dla każdego. My, ci wyzwoleni Europejczycy, którzy nago chodzimy po plaży, zapomnieliśmy o tym, że jest piękno, które może być coraz piękniejsze, ale to oznacza zdejmowanie zasłony, docieranie do głębi. Ale nie po to zakłada się chustę. Oczywiście, że nie, niemniej okazuje się, że zakrywając, podkreślasz. Coś, co miało służyć skromności, aseksualności, staje się piękne i seksualne. A dzieje się tak za sprawą wyobraźni, która pozwala zetknąć się z tajemnicą. Łatwiej nam zaakceptować chusty, często zresztą wiązane w bardzo zalotny sposób, ale burki już nie. Tu chodzi o podkreślenie skromności, która jest piękna, szanowana. W średniowieczu skromność była cnotą i stawiano ją na równi z pięknem. Burka paradoksalnie potrafi podkreślać piękno. To są barwy, brzęk biżuterii, gdy kobieta idzie, czasami także widocznej na stopach. To sposób poruszania się. Gdy przed laty przebywałem w Afganistanie, widywałem kobiety siedzące w przedniej części autobusu, by mężczyźni nie oglądali ich twarzy. One mogły wtedy odrzucić burki. I ten gest, ten ruch był piękny. Ale skoro mówimy o skromności, to porządny muzułmanin nie chodziłby w szortach ani w Pakistanie, ani Afganistanie, ani w Iranie – tam zawsze trzeba mieć długie spodnie. Porządny, skromny mężczyzna, a jednocześnie podkreślający swoją piękną męskość, musi mieć też coś na głowie. Tak jak w XIX w., a i u nas na wsi do niedawna nie wolno było wyjść z gołą głową. Piękny obyczaj. Tak, a teraz opowiem pani anegdotę. Trwa interwencja w Afganistanie i trzeba mediować pomiędzy dwoma plemionami. Przyjechali negocjatorzy amerykańscy. Starszyzna wsi siedzi pięknie, w długich szatach, turbanach. Podchodzi Amerykanin do przywódcy plemienia, przedstawia się imieniem i wyciąga rękę na powitanie. I negocjatorzy natychmiast stracili w oczach Afgańczyków, bo nie wypili najpierw herbaty, nie spytali o zdrowie, o członków rodziny, ale przede wszystkim podali rękę. Tak się tam nie wita z nowo poznanym człowiekiem, to można z przyjaciółmi. Zatem godne, właściwe zachowanie również jest piękne. Zatem czym jest piękno? Nagrodę Nobla z dziedziny estetyki dostałby ten, kto by odpowiedział na to pytanie. Ja myślę, że podłożem piękna jest miłość. Jeśli popatrzymy na coś lub kogoś przez pryzmat miłości, to okaże się, że brzydota może być pięknem. Jeżeli natomiast dążymy wyłącznie do osiągnięcia piękna, a nie będzie się za tym kryła miłość, to mamy dualizm – jest piękno i jest brzydota, jest okropieństwo i jest cudowność, jest doskonałość i niedoskonałość i tak dalej. Miłość jest trzecim elementem, który to wszystko spaja. Jeśli można w tym przypadku mówić o gradacji, to mamy doskonałość, piękno i miłość. Doskonałość wcale nie musi być pięknem, piękno wcale nie musi być doskonałością, a tym czymś, co je spaja i przekracza, to jest w naszym europejskim pojęciu miłość, a w przypadku, powiedzmy, kultur Dalekiego Wschodu może być to coś innego. W buddyzmie można mówić o współczuciu, a także o dotknięciu pustki, z której wynurzają się formy i w której te formy zanikają. Mam wrażenie, że mówi pan o nieosiągalnym ideale piękna. Z punktu widzenia wielu mistyków, o których wspomniałem, piękno stworzone przez człowieka nie było żadnym pięknem. Oni zachwycali się dziełem stworzenia Boga, czyli gwiazdami, górami, morzem… Wielki scholastyk, katolicki teolog Tomasz z Akwinu pod koniec swojego życia doświadczył wizji, spowodowanej zresztą chorobą, że dotarł do raju, skąd wróciwszy stwierdził, że to wszystko, co napisał i co na ziemi widział, jest miałkie i nijakie. Czyli dotknął piękna niebiańskich zaświatów. Nie wnikajmy w to, czy one istnieją rzeczywiście, czy nie. Ważne jest, że wielu tego rodzaju „podróżników” łączy wspólny ich odbiór. Twierdzą mianowicie, że w zaświatach są kolory i dźwięki, których tu nie ma – to jest ta słynna muzyka sfer, której nie daje się opisać – i że to jest piękne. Myślę więc, że poza tym pięknem, które możemy dostrzec zmysłami, istnieje gdzieś jeszcze rezerwuar piękna… Dla wybranych? Nie umarłem, więc nie wiem. W każdym razie do tego rezerwuaru niektórzy ludzie dotarli i następnie próbowali go opisać. Ich świadectwa, niezależnie od tego, czy jeden spotkał Matkę Boską, a drugi archanioła Metatrona, są podobne. Wspólna jest ich obserwacja, że oto spotkali piękno, które przewyższa wszelkie inne. Być może w człowieku istnieje tęsknota nie tylko za Bogiem, ale również za takim nieziemskim pięknem.
To pierwsze i jak dotąd jedyne takie muzeum w Polsce. W Gliwicach poznacie historię tatuażu
Zapraszamy was na wirtualną wycieczkę po gliwickim Muzeum Tatuażu. Kolejna tego typu placówka jest dopiero w Amsterdamie!
Źródło: Muzeum Tatuażu oraz Artur Budny / Artiframe
Cropp Tattoo Konwent - Kobieca twarz tatuażu
Nietypowy, podszyty nutą erotyzmu pokaz mody z udziałem wytatuowanych modelek wystylizowanych na porcelanowe lalki, to główne wydarzenia sceny artystycznej Cropp Tattoo Konwent
Impreza już po raz trzeci, w dniach 26-27 kwietnia odbędzie się w Browarze Mieszczańskim we Wrocławiu. W programie, poza wystawami ponad setki czołowych europejskich tatuatorów, koncerty muzyki niezależnej, wystawy graficzne i pokazy teatralne. Cykl wydarzeń organizowanych pod szyldem Cropp Tattoo Konwent to nie tylko najpopularniejsze w Polsce targi tatuażu, na których swój warsztat prezentują profesjonalni tatuatorzy z kraju i zagranicy. To także wyjątkowa w swojej formule impreza przyciągająca fanów alternatywnych brzmień i fascynujących występów. W tym roku na scenie artystycznej festiwalu zobaczymy piękne, kobiece projekty z pogranicza pokazów mody i teatralnych performensów. – Cropp Tattoo Konwent to najbardziej kolorowy festiwal w Polsce. Tutaj każdy znajdzie coś dla siebie, nawet jeśli nie planuje zrobienia sobie tatuażu, a jedynie chce się zainspirować lub posłuchać dobrej, niebanalnej muzyki i wziąć udział w pokazach, których nie zobaczy nigdzie indziej – przekonuje Marcin Pacześny, współorganizator i inicjator Cropp Tattoo Konwent. W tym roku twórcy postawili na wyjątkowo kobiecą odsłonę konwentu. Jednym z głównych wydarzeń sceny pokazowej będzie Dollhouse – autorski projekt fotografki Diany Błażków i Aniki Stanclik ze studia fryzur Cococabana. Artystki zabiorą widzów w świat dzieciństwa. Po scenie przejdą bowiem piękne, wytatuowane modelki, które wcielą się w rolę porcelanowych lalek. Alabastrowa cera modelek, oryginalne stroje projektu Diany Błażków i ekstrawaganckie fryzury stworzone przez Anikę Stanclik sprawią, że nie będzie można oderwać od nich wzroku. Dla autorek tego przedsięwzięcia będzie to trzeci pokaz na Cropp Tattoo Konwent we Wrocławiu. – Podkreślenie atrakcyjności dziewczyn poprzez dodanie im nieco pikanterii to główny cel organizowanych przez nas pokazów – mówi Diana Błażków. – DollHouse to intrygująca historia. W tym roku show uświetni występ tajemniczej postaci, która tchnie lalki do życia, a całość jak zawsze dopełni starannie dopracowana scenografia i muzyka – dodaje. Nietypowy pokaz mody to tylko część atrakcji przygotowanych przez organizatorów Wrocław Cropp Tattoo Konwent. Obowiązkowym punktem programu będzie elektryzujący pokaz znanej modelki i performerki scenicznej Lucky Hell, która specjalnie dla wrocławskiej publiczności przybędzie na konwent prosto z Finlandii. Jej podszyte nutką erotyzmu show łączące w sobie zmysłowy taniec z połykaniem mieczy i ognia z pewnością podniesie widzom pozom adrenaliny. Występ na Cropp Tattoo Konwent będzie pierwszą w Polsce okazją do zobaczenia pięknej, wytatuowanej Lucky Hell na żywo. Pokaz Dollhouse Diany Błażków i Aniki Stanclik odbędzie się pierwszego dnia konwentu, 26 kwietnia o godz. 18:00. Występu Lucky Hell będzie można podziwiać z kolei przez dwa dni festiwalu: 26 kwietnia o godzinie 19:50 i 18:00 oraz 27 kwietnia o godz. 16:00 i 18:00. Bilety na wszystkie atrakcje dostępne w przedsprzedaży w serwisie Biletin.pl w cenach: 30 zł – bilet jednodniowy, 40 zł – bilet dwudniowy i 200 zł – bilet VIP (w cenę biletu VIP wliczone są napoje, alkohol oraz t-shirt Cropp Tattoo Konwent). Więcej informacji na temat poszczególnych odsłoń Cropp Tattoo Konwent na stronie: http://www.tattookonwent.pl/ i na Facebooku: https://www.facebook.com/CroppTattoo
Tatuaże dawniej były związane z obrzędami rytualnymi, dzisiaj są nie tylko modne, ale stanowią swego rodzaju dzieła sztuki
Tatuaż ma niezwykle długą historię. Określenie jego początków jest dyskusyjne,dlatego, że skóra ulega całkowitej biodegradacji. Przypuszcza się jednak, że już 12000 lat przed naszą erą występowały tatuaże na wyspach polinezyjskich. Samo słowo tatuaż pochodzi z języka polinezyjskiego od „tatau” czyli „naznaczyć coś”. Etymologicznie natomiast wywodzi się od rdzenia „tu” czyli „bić”, „ryć”. Zmieniały się techniki i wzory tatuaży, a wszystko za sprawą rozwoju cywilizacyjnego. Początki trwałego zdobienia skóry były dość prymitywne: wcierano w wykute bądź nacięte rany, sadzę lub inne naturalne składniki barwiące głównie na czarno. Wzory najczęściej wykonywano przy użyciu ostrych szponów, pazurów dzikich zwierząt. Oprócz techniki, zmieniały się także motywy oraz podejście do tematu. Zdarzały się momenty w historii, gdy tatuaż był dostępny tylko dla wybranych wojowników oraz takie, kiedy uważano go za symbol pochodzenia z niższych sfer. Powracał i opuszczał salony, był modny, a potem schodził do podziemia, by wreszcie stać się sztuką samą w sobie. Obok piercingu, tatuaż jest jednym z elementów body art. Coraz mniej boimy się tatuować w widocznych miejscach, coraz chętniej to robimy. Jak ewaluowała sztuka zdobienia ciała? O tym opowiedziała mi Aleksandra 'SilentiumTenere' Lipowska, manager ze studia Rock'n'Roll Tattoo and Piercing Warszawa. Tatuaże od bardzo dawna są wpisane w naszą kulturę. Ich historia jest bardzo długa i nie chciałabym jej spłycać, ale czy nie jest trochę tak, że dzisiaj w pewnym sensie straciły na znaczeniu, a stały się głównie ozdobą? Mam wrażenie, że wcześniej wiązały się z głębszą symboliką. Czy dla większości klientów, którzy Was odwiedzają, znaczenie tego, co sobie tatuują jest najważniejsze, czy obecnie chodzi raczej o to, jak tatuaż wygląda? Ola ST: Nie można powiedzieć, ze symbolika całkowicie zaniknęła. Na pewno nie jest już w tak wielkim wymiarze jak kiedyś. Oczywiście, są osoby, które trzymają się tradycyjnych technik czy też inspirują się innymi kulturami, przywiązując do tego ogromną uwagę, ale dziś żyjemy w czasach zdominowanych przez trend, oryginalność, wyrażenie własnego ‘ja’. Tutaj polecam odnieść się do programu Mariusza Dzwonka – współzałożyciela polskiego rock’n’rolla pod zacnym tytułem „Rock’n’roll po polsku”. Tam możemy dowiedzieć się, że nawet symbolika tatuażu więziennego nie jest już tak wyrazista jak kiedyś. Druga forma to forma ozdobna, ale czy tego już nie było? Kobiety zawsze dążyły do zwiększenia atrakcyjności swojego wyglądu i wydaje mi się, ze wszelkie małe, subtelne motywy są traktowane, jako forma ozdabiania ciała w takim samym kontekście jak makijaż czy biżuteria. Ciężko stwierdzić czy Panowie kierują się tym samym. Z moich obserwacji wynika, że mężczyźni częściej tatuują sobie portrety – dziecka, partnerki, matki. Osobiście spotkałam się głównie z większymi motywami na ramię, łydkę, plecy daleko odbiegające od piórek, napisów czy nutek, aczkolwiek z tymi napisami też bywa różnie. Nie chcę oceniać, których tatuaży jest więcej. Raczej skłaniałabym się do odpowiedzi „co klient, inna potrzeba”. Patrząc na tatuaże różnych osób, można wysnuć wniosek, że są pewne wzory, motywy, które często się powtarzają. Co najczęściej sobie tatuujemy? Ola ST: Zdecydowanie się powtarzają. Paradoksalnie nieśmiertelny jest motyw czaszki, kwiatów, wszelakie napisy, a od jakiegoś czasu postać muerty jak i projekty w klimacie trash polki. U kobiet najczęściej przewijającym się pomysłem są łapacze snów, ptaszki, piórka, róże, a ostatnio nawet projekty w klimacie neotradycyjnym. Tutaj możemy śmiało powiedzieć, że ten styl jest odpowiedni to mniejszych tatuaży, ładnych, efektownych, a nawet bardzo kobiecych. Powoli udaje mi się przekonywać dziewczyny, że większy tatuaż wcale nie musi być wulgarny bądź nazbyt wyzywający. Na szczęście często działa argument „takich (nazwa wzoru) zrobiliśmy 8 w tym tygodniu!” A jak wiemy, kobiety nie lubią mieć tego samego, co ich koleżanka. (śmiech) fot. A.D Pancho - Rock'n'roll Tattoo and Piercing Katowice - 1 miejsce w Best of Day (sobota) na 1st Warsaw Tattoo Convention Coraz chętniej chyba decydujemy się na tatuaże kolorowe? Ola ST: nie byłabym tego taka pewna. W zasadzie nie ma na to reguły. W dalszym ciągu wiele osób trzyma się tatuaży w szarościach, aczkolwiek obecna technika umożliwia wykonanie coraz to ciekawszych, trwalszych, a zarazem atrakcyjniejszych projektów kolorowych. Myślę, że do tego trzeba się po prostu przekonać. Często żałujemy tego, że podjęliśmy decyzję o tatuażu i chcemy coś zmienić? Usunąć lub zrobić cover? Ola ST: Oj, niestety często się to pojawia, ale głównie wtedy, gdy decyzja o wykonaniu tatuażu była zbyt spontaniczna lub też wykonana u nieodpowiedniego artysty czy w salonie. Zgłaszają się do nas również osoby, które posiadają stary, wypłowiały tatuaż, wykonany kilka, kilkanaście lat temu, kiedy technika była zdecydowania mniej rozwinięta, więc i motywy były wykonane w bardzo uproszczony sposób. W takich przypadkach najczęstszą decyzją jest odpowiednio zaprojektowany cover, który będzie w stanie zakryć stary tatuaż, ale są również przypadki, kiedy konieczna jest wizyta z użyciem lasera. W tej sytuacji stary tatuaż jest albo rozjaśniany w celu większego umożliwienia nałożenia pożądanego wzoru albo też w miarę możliwości usunięty całkowicie. Należy pamiętać, że nigdy nie uzyskamy całkowitego efektu usunięcia tatuażu, zawsze zostaje mniejszy lub większy ślad. Zdarza się, że odradzacie wykonania jakiegoś wzoru, albo mówicie: "Tego nie zrobię"? Wydaje mi się, że to jest sztuka i nie wszystko pewnie chcecie wykonać "podpisując się" pod tym? Ola ST: Oczywiście, że tak. Pierwszym powodem jest argument, który przytoczyłaś. Kolejny to taki, kiedy proponowany przez klienta wzór jest technicznie niewykonalny bądź też skazany jest na porażkę. Spotykamy się nie raz z pomysłami zaczerpniętymi z Internetu, zdjęć, które niestety, niosą ze sobą pewne przekłamania. Należy pamiętać, że nie wszystko, co dobrze wygląda na papierze, czy monitorze, równie dobrze będzie wyglądało na skórze. Podstawowy problem to przede wszystkim wielkość. Bardzo pożądane stają się motywy malutkie, wręcz karykaturalnie nierealne, które z czasem (zwłaszcza w miejscach takich jak nadgarstek, palec, bok stopy) będą po prostu wyglądać nieestetycznie, ponieważ barwnik migruje lekko pod skórą, a dwa są to jednak miejsca, które podlegają ciągłemu ruchowi skóry, co za tym idzie, ‘wycieranie’ się tatuażu, co prowadzi do nieestetycznego wyglądu. Kolejna sprawa dotycząca odmowy – dotyczy się to miejsc na ciele. Dłonie, twarz, szyja, bok stopy czy palców - są dość ryzykowne i jak wspomniałam wcześniej, raczej odradzamy tego typu miejsca. Z kolei w tych bardzo widocznych: jak szyja, twarz, dłonie, jeżeli konkretny artysta wyrazi zgodę, wykonujemy taki tatuaż, ale najczęściej osobie, która już ich trochę posiada. Jesteśmy zdania, że do posiadania tatuażu trzeba się przyzwyczaić stopniowo, a te miejsca nie są dobrym wyborem na pierwszy raz. Co w sytuacji, kiedy ktoś przynosi gotowy projekt, który gdzieś podpatrzył i mówi, że chce dokładnie taki sam tatuaż? Wówczas taki projekt służy, jako inspiracja i tworzy się coś nowego? Ola ST: Nie powielamy wykonanych już projektów. Przyniesione traktujemy, jako inspirację, pewien wzór, aczkolwiek nie ukrywam, że wolimy, gdy klient przyniesie kilkanaście różnych elementów, z których zrobimy wspólny zlepek opierając się na pierwotnym zamyśle. Wiadomo, im więcej źródeł, tym więcej możliwości. Warto jednak skupić się na szukaniu poszczególnych elementów niż szukać konkretnego tatuażu, bo ciężko nam będzie znaleźć coś, co w 100% nas zadowoli. Chętnie udzielamy konsultacji, udostępniamy kontakt z nami praktycznie 7 dni w tygodniu, czy to w formie mailowej, telefonicznej, czy osobistej właśnie po to, żeby pomoc wybrać odpowiedni dla klienta wzór. Każda osoba z rock’n’roll Tattoo and Piercing team chętnie udzieli porady, także nie należy odmawiać sobie korzystania z konsultacji. Tatuator to artysta, który w pewnym sensie tworzy na ciele. Pewnie jest jakaś relacja między tym, kto tworzy, a tym, kto użycza swojego ciała w tym celu? Wraca się zwykle do tej samej osoby? ST: Ludzie przyzwyczajają się do osób, miejsc, które już znają i nie ma w tym nic nadzwyczajnego. Wiadomo, kilkugodzinna sesja skłania ku rozmowom, pewnego rodzaju więzi, która przez ten czas umacnia się, ale już w pierwszym etapie kontaktu, czyli mailu, czy rozmowie telefonicznej, ludzie lubią wiedzieć, z kim rozmawiają i świadomie lub też nie, przychodząc do studia oczekują odnalezienia osoby, z którą mieli przyjemność nawiązać pierwszy kontakt. Taka świadomość daje większe poczucie bezpieczeństwa i komfortu, zwłaszcza, że sam zabieg zdaje się być na swój sposób intymny i wymagający dobrej relacji między klientem a tatuatorem. Bardzo często pierwszy kontakt ma wpływ na wybór artysty przy kolejnych tatuażach. Czynnikiem zmiennym może pojawić się fakt, że kolejny tatuaż, jaki chcemy wykonać tematyką bardziej odpowiada specyfikacji innego artysty, ale dalej mamy tu na myśli postać z tego samego kręgu. Z moich doświadczeń jako managera studia wynika, że pierwszy kontakt, który odbył się ze mną niesie ze sobą dalsze postępowanie w kwestii doboru wzoru, miejsca, czy detali projektu odbywa się po konsultacji ze mną. Nie ukrywam, że jest to całkiem miłe doświadczenie, że ktoś od początku do końca polega na moich poradach. Właśnie: wraca się. Co takiego magicznego jest w tatuażach, że w momencie, gdy zaczynamy, trudno nam przestać? Ola ST: W mojej ocenie są tylko dwa warianty warunkujące rzekome „wciąganie” – pokonanie lęku podczas pierwszego zabiegu, kolejny następuje z nowym nastawieniem; drugi wydarzenie z życia, które chcemy upamiętnić na skórze. W każdym innym przypadku jest to po prostu pasja, która z biegiem czasu się rozwija. Nie sądzę, że osoba pasjonująca się sztuką tatuażu robiąc pierwszy tatuaż postanowiła zakończyć „karierę” na jednym. „Im dalej w las, tym więcej drzew” – konwenty tatuażu, praca, literatura, programy telewizyjne, postacie etc. – to wszystkie czynniki wpływające poszerzeniu wiedzy o nowe trendy, możliwości, spotkanie nowych artystów, co za tym idzie, chcemy doświadczyć czegoś nowego. Zdecydowanie jestem zwolenniczką doborów motywów tatuażu do swoich pasji, doświadczeń, symboli związanych z naszym życiem bądź osobowością, wtedy trudniej jest mówić, że tatuaż kiedyś się znudzi bądź tez przestanie być modny, jeżeli w ogóle można użyć słowa ‘modny’ do tatuażu, bo niby jak ma przestać być modny, skoro ogromna część populacji posiada obraz na swoim ciele. Być może usuwanie tatuażu stanie się kiedyś ‘modne’, wtedy wszyscy będziemy coś usuwać (śmiech).
Tatuaż kojarzy się z rozwiązłością seksualną
Tatuaż dawniej kojarzył się z więźniami, ludźmi z nizin społecznych, z mafią. Teraz tatuuje się każdy bez względu na status społeczny czy wykształcenie. Okazuje się jednak, że wciąż działa na naszą podświadomość
Samo słowo tatuaż wywiodzi się z języka polinezyjskiego od „tatau” czyli „naznaczyć coś”. Etymologicznie wywodzi się od rdzenia „tu” czyli „bić”, „ryć”. Trudno precyzyjnie określić początki tej techniki zdobienia ciała, ponieważ skóra ulega całkowitej biodegradacji. Można przypuszczać, że już 12000 lat przed naszą erą pojawiały tatuaże na wyspach polinezyjskich, gdzie do wykonania tatuażu uprawniało dopiero zabicie wroga i zdobycie jego (wytatuowanej) głowy. Jedno jest pewne: historia tatuowania ciał jest bardzo długa. Wzmianki na ten temat pojawiały się już w Piśmie Świętym. Jako symbol zjednoczenia, chrześcijanie naznaczali nadgarstki znakiem ryby, krzyża, jagnięcia lub inicjałami Jezusa Chrystusa. O tatuażach wśród starożytnych plemion celtyckich pisał Juliusz Cezar w 5 księdze dzieła "O wojnie domowej". Z upływem czasu zmieniały się techniki i wzory tatuaży. Początkowo wykonywano je przez wcieranie w nacięte rany, sadzy lub innych naturalnych składników barwiących głównie na czarno. Często do wykonywania wzorów na skórze używano ostrych szponów lub pazurów dzikich zwierząt. Pierwsze studio tatuażu powstało w Anglii w 1870 roku. a chwilę później opatentowano pierwszą maszynkę do tatuowania. W Europie i USA tatuaż uważany był za symbol zarezerwowany dla subkultury więziennej oraz światka przestępczego. Zwyczaje te znalazły poparcie w odniesieniu do wschodnich tradycji, w których tatuaż świadczył o klasyfikacji w hierarchii mafii. Dzisiaj jest inaczej. Tatuowanie urosło do rangi sztuki o czym świadczą liczne muzea poświęcone technice zdobienia ciała. Tatuaże mają wszyscy bez względu na status społeczny, wykształcenie. Najnowsze badania wykazały jednak, że wciąż wywołują u nas określone skojarzenia. Naukowcy z Université de Bretagne-Sud przeprowadzili ciekawy eksperyment na plaży. Poprosili atrakcyjne kobiety (11 wybrane z 58 uważanych za najładniejsze), by podczas opalania się nakleiły na swoje ciało tymczasowe tatuaże. Przez pewien czas pokazywały się na plaży także bez nich. Panie pojawiły się na plaży 20 razy: 10 razy z tatuażem w dolnej części kręgosłupa i 0 razy bez niego. Okazuje się, że mężczyźni dużo chętniej odzywają się do kobiet, które mają na ciele tatuaż. Uważają je za bardziej rozrywkowe i rozwiązłe seksualnie. - Mężczyźni uważają, że mają wówczas większe szanse na umówienie się na randkę oraz na seks - wyjaśniają badacze. Brakuje tylko informacji na temat tego, czy mężczyźni sugerują się w tej kwestii życiowym doświadczeniem czy stereotypami. Źródło: kulttattoo.pl, psychologie.hu-berlin.de