E-busy wracają nad Morskie Oko. Będą dostępne też w czasie majówki
Tatry stają się bardziej dostępne. Dzięki nowym e-busom TPN, osoby z niepełnosprawnościami, seniorzy i rodziny z dziećmi mogą łatwiej dotrzeć nad Morskie Oko. Pierwsze kursy ruszają w czwartek, 30 kwietnia, ale busy będą kursować również w czasie majówki. Liczba miejsc jest jednak ograniczona.
Tatrzański Park Narodowy to ulubiony cel turystów spragnionych górskich krajobrazów. Co roku odwiedza je około 5 milionów osób. Wiele z nich za punkt honoru obiera sobie wspięcie się na Giewont. Jednak dla mniej zaprawionych w boju celem jest Morskie Oko. Trasa do Morskiego Oka Szlak do Morskiego Oka, największego tatrzańskiego jeziora, wiedzie wzdłuż doliny. Dlatego jest to łatwa trasa. Po drodze można zobaczyć jeden z ładniejszych polskich wodospadów. Są to Wodogrzmoty Mickiewicza. Jednak problemem może być długość trasy. To około 9 km w jedną stronę, co dla osób starszych lub z niepełnosprawnościami może stanowić barierę nie do pokonania. A zdecydowanie warto choć raz w życiu zobaczyć to jezioro – szczególnie urzekające są jego barwy, które zmieniają się w zależności od pory dni i roku. Poza tym pojawiają się tam ciekawi goście. Ostatnio pisaliśmy o wizycie... bobra. Geneza i cele ekologicznej inicjatywy Inicjatywa wprowadzenia elektrycznych busów w Tatrach zrodziła się z potrzeby ograniczenia presji antropogenicznej na unikatowe środowisko przyrodnicze. W zamierzchłych czasach wjeżdżały tam nawet autobusy spalinowe, co miały negatywny wpływ na otoczenie. Morskie Oko, będące jednym z najpopularniejszych celów turystycznych, wymaga rozwiązań, które zrównoważą ruch turystyczny z wymogami ochrony środowiska. Projekt ma na celu nie tylko redukcję emisji spalin, ale przede wszystkim poprawę dostępności wysokogórskich terenów dla grup o ograniczonej mobilności. Jakie trasy i dla kogo Nowe e-busy TPN to oferta dla wszystkich, a w szczególności dla osób z niepełnosprawnościami, seniorów i rodzin. Oto jak wyglądają trasy: Trasa Zakopane – Morskie Oko jest dostępna wyłącznie dla osób z niepełnosprawnością i ich opiekunów całkowicie bezpłatnie. Istnieją dwie opcje biletów: dla osoby poruszającej się na wózku i bez. Trasa z Zakopanego do Włosienicy (dostępna dla wszystkich) kosztuje od 54,60 zł do 89 zł (w cenie wstęp do TPN), Trasa z Palenicy Białczańskiej do Włosienicy kosztuje od 40,60 zł do 69 zł. Jak widać, dojazd do Morskiego Oka nie jest dostępny dla wszystkich zainteresowanych – z Włosienicy trzeba jeszcze przejść około 1,5 km, ale jest to niewielki dystans, któremu powinna podołać większość osób. Powroty z Włosienicy kosztują od 40,60 zł do 78 zł. Dzieci do lat 4 jadą e-busem za darmo. Bilety – kupujmy szybciej Pamiętajmy, że biletów na e-busy nie kupimy u kierowcy – wymagana jest wcześniejsza rezerwacja online lub w punkcie TPN. A liczba kursów jest ograniczona, więc warto się pospieszyć z kupnem biletów i zrobić to w internecie, bo nie da się ich uzyskać u kierowcy. Źródło: TPN Nasz autor Szymon Zdziebłowski Dziennikarz naukowy i podróżniczy, z wykształcenia archeolog śródziemnomorski. Przez wiele lat był związany z Serwisem Nauka w Polsce PAP. Opublikował m.in. przewodniki turystyczne po Egipcie oraz popularnonaukowe książki: „Wielka Piramida. Tajemnice cudu starożytności” i „Bogowie Polski. Szamani, megality i zapomniane słowiańskie bóstwa”. Miłośnik niewielkich, lokalnych muzeów. Uwielbia długie trasy rowerowe, szczególnie te prowadzące wzdłuż rzek. Lubi poznawać nieznane zakamarki Niemiec, zarówno na dwóch kółkach, jak i w czasie górskiego trekkingu.
Rekordowa liczba niedźwiedzi w Tatrach. Nowy raport Instytutu Ochrony Przyrody PAN
W tatrzańskich lasach tupot wielkich łap słychać bardziej, niż kiedykolwiek w ostatnim stuleciu. Najnowsze analizy genetyczne, przeprowadzone na zlecenie Tatrzańskiego Parku Narodowego nie pozostawiają wątpliwości: populacja niedźwiedzia brunatnego w tej części Karpat wyraźnie rośnie. Choć te wielkie drapieżniki rzadko szukają kontaktu z człowiekiem, ich rosnąca liczba stawia przed przyrodnikami i turystami nowe wyzwania. Musimy koegzystować.
Z raportu przygotowanego przez Instytut Ochrony Przyrody PAN wynika, że w polskich Tatrach bytuje obecnie co najmniej 64 osobników. To znaczący wzrost w porównaniu z ubiegłymi latami – w 2017 roku szacowano populację na 56 zwierząt, a jeszcze dekadę temu, w 2013 roku, doliczono się zaledwie 45 osobników. DNA nie kłamie Jak policzyć drapieżniki, który potrafią w ciągu jednej nocy pokonać dziesiątki kilometrów i skutecznie unikać wzroku strażników parku? Naukowcy porzucili tradycyjne metody obserwacji na rzecz nowoczesnej genetyki. Od marca do października 2023 roku w terenie zbierano próbki sierści oraz odchodów. Izolacja DNA w laboratorium pozwoliła na stworzenie unikalnych profili genetycznych. Dzięki temu wiemy, że wśród zidentyfikowanej grupy znajduje się 38 samic i 24 samce. Co ważne, liczba 64 to absolutne minimum – część zebranego materiału była zbyt uszkodzona, by uzyskać pełny profil, co sugeruje, że rzeczywista liczba niedźwiedzi może być wyższa. Granice istnieją tylko na mapach, niedźwiedzie o nich nie wiedzą Niedźwiedzie brunatne to prawdziwi „obywatele świata”. Z danych telemetrycznych wynika, że aż 80 proc. populacji w Polsce wykazuje aktywność transgraniczną. Tatrzańskie drapieżniki regularnie migrują między Polską a Słowacją, podążając za dostępnością pokarmu. Zauważono ciekawą prawidłowość: latem więcej zwierząt przebywa po polskiej stronie Tatr, co może być związane z innym rozkładem roślinności i bazy pokarmowej. Władca o wadze 300 kilogramów Mimo statusu potężnego drapieżnika, niedźwiedź brunatny to przede wszystkim oportunistyczny wszystkożerca. Jego dieta to fascynujący miks roślinności (głównie pędy, jagody, borówki i grzyby) oraz białka zwierzęcego (drobne ssaki, ryby, a przede wszystkim padlina, która pełni kluczową rolę w oczyszczaniu ekosystemu). Dorosłe samce mogą osiągać masę do 300 kg i dożywać w stanie dzikim imponującego wieku 50 lat. Jednak ich cykl rozrodczy jest wolny – samica rodzi od 1 do 3 młodych raz na dwa lata, a opieka nad „puchatymi” noworodkami trwa około 1,5 roku. Co ciekawe, niedźwiedzie brunatne mają niezwykle czuły węch – potrafią wyczuć pożywienie z odległości nawet kilku kilometrów, co sprawia, że porzucona przez turystę kanapka jest dla nich sygnałem wyczuwalnym niemal natychmiast. Spotkanie z niedźwiedziem może zakończyć się dramatem Wzrost populacji i coraz większa presja turystyczna sprawiają, że do spotkań na linii człowiek-niedźwiedź dochodzi coraz częściej. Choć niedźwiedzie z natury unikają ludzi, takie spotkania mogą być tragiczne w skutkach: niedźwiedź brunatny to nie wielka przytulanka, a wielki drapieżnik szczytowy. Przypominają o tym niedawne wydarzenia, które wstrząsnęły regionem – w tym tragiczna śmierć kobiety, która została zaatakowana niedaleko wsi Płonna przez drapieżnika podczas poszukiwań poroża. Znacznie oddaliła się od zabudowań. Takie zdarzenia, choć ekstremalnie rzadkie w skali milionów turystów odwiedzających góry, są bolesnym przypomnieniem, że Tatry to dom niedźwiedzi, w którym my jesteśmy gośćmi. Eksperci podkreślają, że większość ataków wynika z zaskoczenia zwierzęcia lub obrony młodych przez samicę. Jak zachować się przy spotkaniu z niedźwiedziem? Nie uciekaj – bieg może wyzwolić w niedźwiedziu instynkt łowiecki. A drapieżnik biega z prędkością do 50 km/h. Wycofuj się powoli – odchodź tyłem, nie odwracając się plecami, aby kontrolować sytuację. Nie nawiązuj kontaktu wzrokowego – te dla drapieżnika jest sygnałem wyzwania. Zachowaj ciszę – głośne krzyki mogą przestraszyć zwierzę i sprowokować do ataku. Nie panikuj – jeśli zwierzę szarżuje, ale się zatrzymuje, jest to tzw. szarża demonstracyjna. Jeśli jednak zaatakuje fizycznie, najlepiej położyć się na brzuchu, osłaniać rękami szyję i udawać martwego. Obecność niedźwiedzi powinna nas cieszyć Większa liczba niedźwiedzi w Tatrach świadczy o dobrym stanie ekosystemu i tym, że wysiłki ekologów przynoszą rezultaty. Jednak to, czy drapieżniki te będą mogły bezpiecznie dzielić przestrzeń z ludźmi, zależy od naszej odpowiedzialności. Zabieranie resztek jedzenia ze szlaków i trzymanie się wyznaczonych ścieżek to nie tylko zasady parku, a podstawa przetrwania dla tych majestatycznych zwierząt i gwarancja naszego bezpieczeństwa. Źródło: naukawpolsce.pl, Przewodnik Tatrzański Nasz autor Jonasz Przybył Redaktor i dziennikarz związany wcześniej m.in. z przyrodniczą gałęzią Wydawnictwa Naukowego PWN, autor wielu tekstów publicystycznych i specjalistycznych. W National Geographic skupia się głównie na tematach dotyczących środowiska naturalnego, historycznych i kulturowych. Prywatnie muzyk: gra na perkusji i na handpanie. Interesuje go historia średniowiecza oraz socjologia, szczególnie zagadnienia dotyczące funkcjonowania społeczeństw i wyzwań, jakie stawia przed nimi XXI wiek.
Bóbr „chilluje” z kaczkami w Morskim Oku. Niezwykłe nagranie podbija internet
Taki widok należy do rzadkości. W Morskim Oku w Tatrach turystka wypatrzyła wypoczywającego bobra. Wygrzewał się w pełnym słońcu w otoczeniu kaczek. Poznaj historię najbardziej wytrwałego lokatora Tatrzańskiego Parku Narodowego.
Pojawienie się bobrów w Tatrzańskim Parku Narodowym jest zjawiskiem stosunkowo nowym. Pierwsza w historii kolonia tych zwierząt została odnotowana w 2014 roku w rejonie Łysej Polany, na początku szlaku do Morskiego Oka. Było to pierwsze potwierdzone stanowisko bobra w TPN i prawdopodobnie w całych Tatrach. Ślady działalności były intensywne: bobry ścinały olchy o średnicy kilkunastu centymetrów, wykorzystując je do budowy tamy, która w krótkim czasie spiętrzyła wodę do głębokości półtora metra, tworząc rozlewisko o szerokości około 10 metrów. Pierwszy bóbr w Tatrach Bobry zasiedlają dziś całą Polskę, od gór po niziny. Potrafią przystosować się do zmiennych warunków, o czym świadczy to, że pojawiają się nawet w tak dużych aglomeracjach jak Warszawa, Kraków, Poznań czy Rzeszów. Skąd bobry przybyły w najwyższe polskie góry? Badacze przypuszczają, że pierwsze osobniki trafiły do nas ze Słowacji, konkretnie z rejonu Podspadów, gdzie wcześniej obserwowano je na rzece Białka. Nad Morskim Okiem pierwszy bóbr pojawił się w sierpniu 2021 roku. Eksperci byli dość zaskoczeni, bo jest to lokalizacja ekstremalna dla gatunku, który zazwyczaj preferuje wolno płynące rzeki nizinne i jeziora o bogatej roślinności nabrzeżnej. Bóbr, który sprostał zimie Początkowo eksperci powątpiewali w szanse przeżycia zwierzęcia w tak surowych warunkach. Spodziewali się, że nie sprosta srogiej tatrzańskiej zimie. Bóbr jednak zaskoczył przyrodników i dał sobie radę. Zbudował żeremie w nietypowych lokalizacjach, takich jak okolice Czarnostawiańskiej Siklawy i później rejon Dwoistej Siklawy pod Mnichem. A potem dołączyły do niego kolejni przedstawiciele jego gatunku. Incydent na Szpiglasowej Przełęczy Jednym z najbardziej niezwykłych wydarzeń w historii obserwacji tego gatunku w górach była śmierć bobra znalezionego w maju 2022 roku pod Szpiglasową Przełęczą. Martwe zwierzę zostało odnalezione przez turystę na dużej wysokości, która wydawała się całkowicie nieosiągalna dla tak ciężkiego gryzonia. Być może był to pierwszy bóbr, który pojawił się w rejonie Morskiego Oka. Dlaczego wspinał się na górę? Być może salwował się ucieczką przed jakimś drapieżnikiem. Do dziś jest to zagadką. Chillujący bóbr Tym razem TPN podzielił się pozytywną informacją o innym przedstawicielu tego gatunki. „Bóbr z Morskiego Oka przyłapany na chillowaniu z krzyżówkami! W ciągu dnia najczęściej pozostaje on w swojej kryjówce. W spokojne, wiosenne dni może żerować na powierzchni, szczególnie tuż po zimie, jednak obserwacje takie jak ta należą do wyjątkowych” – napisano na profilu facebookowym parku narodowego. W poście dodano wideo za granicznej turystki, na którym widać zrelaksowanego bobra obserwującego kaczki. Bobry w TPN. Co dalej? Mimo optymistycznych sygnałów, takich jak skuteczne zimowanie bobra w Morskim Oku w 2026 roku, tatrzańska populacja jest ciągle niewielka. Eksperci zwracają uwagę na to, że mała liczba osobników oznacza ryzyko chowu wsobnego, choć naturalna migracja ze Słowacji powinna zapewniać dopływ „świeżych” genów. Wyzwaniem pozostaje również koegzystencja z drapieżnikami – wzrost populacji niedźwiedzi (szacowanej na 45 osobników w całych Tatrach) oraz stabilna obecność wilków i rysi stanowią naturalną barierę dla nadmiernego wzrostu liczebności bobrów. Sytuacja bobrów w Polsce Obecnie populacja bobra europejskiego w Polsce szacowana jest na blisko 150 tysięcy osobników. Jest to imponujący wzrost, biorąc pod uwagę, że po II wojnie światowej ich liczba wynosiła zaledwie ok. 130 sztuk, a jeszcze w 2000 roku było to ok. 18 tysięcy. Przypadek bobrów w Polsce jest obecnie uznawany za wielki sukces ochrony przyrody, a ich populacja stała się stabilna i liczna w skali całego kraju. Bóbr jest w Polsce gatunkiem objętym ochroną częściową. Bobry są uznawane za „inżynierów ekosystemów”, ponieważ ich tamy zatrzymują w rozlewiskach ponad 200 milionów m³ wody, co skutecznie pomaga w walce z suszą i pożarami. Dodatkowo na obszarach objętych ich działalnością żyje o ok. 19% więcej gatunków zwierząt. Źródła: TPN, Edukacja Ekologiczna Nasz autor Szymon Zdziebłowski Dziennikarz naukowy i podróżniczy, z wykształcenia archeolog śródziemnomorski. Przez wiele lat był związany z Serwisem Nauka w Polsce PAP. Opublikował m.in. przewodniki turystyczne po Egipcie oraz popularnonaukowe książki: „Wielka Piramida. Tajemnice cudu starożytności” i „Bogowie Polski. Szamani, megality i zapomniane słowiańskie bóstwa”. Miłośnik niewielkich, lokalnych muzeów. Uwielbia długie trasy rowerowe, szczególnie te prowadzące wzdłuż rzek. Lubi poznawać nieznane zakamarki Niemiec, zarówno na dwóch kółkach, jak i w czasie górskiego trekkingu.
Zakopane poza szlakiem. 6 miejsc, w których wciąż bije serce Tatr
Pod Giewontem wciąż można odnaleźć ciszę, zapach starego drewna i magię, której nie przykrył komercyjny blichtr. Zapomnij o tłumach na Krupówkach – zabierzemy Cię w podróż po miejscach, gdzie historia Tatr spotyka się z autentyczną kulturą i dziką naturą. Odkryj zakątki, które definiują duszę polskiej stolicy Tatr na nowo.
Spis treści: Willa Oksza: Tam, gdzie narodził się „pępek świata” Kaplica na Jaszczurówce: Manifestacja tatrzańskiej duchowości Cmentarz na Pęksowym Brzyzku: Ogród pamięci i rzeźby Chałupa Gąsieniców Sobczaków: Skansen ukryty w mieście Kumoterki: Śnieżna Formuła 1 w góralskim wydaniu Resort Sośnica: Modernizm z widokiem na Giewont Gdy większość turystów tłoczy się na Krupówkach, w bocznych uliczkach Zakopanego i na okolicznych polanach toczy się inne życie. To świat pachnący starym drewnem, wypełniony rżeniem koni na mrozie i ciszą muzealnych sal, w których rodziła się polska nowoczesność. Odkrywamy Zakopane dla koneserów – od zapomnianych willi, przez szalone wyścigi na śniegu, aż po architektoniczny modernizm w najlepszym wydaniu. Willa Oksza: Tam, gdzie narodził się „pępek świata” Większość odwiedzających Zakopane kieruje kroki do Willi Koliba, tymczasem to Willa Oksza przy ulicy Zamoyskiego skrywa najbardziej intrygujące opowieści o bohemie artystycznej przełomu wieków. Zaprojektowana przez Stanisława Witkiewicza, jest trzecim w historii budynkiem wzniesionym w stylu zakopiańskim, ale to jej wnętrza skrywają prawdziwy skarb – Galerię Sztuki XX wieku. To właśnie tutaj możemy zrozumieć, dlaczego Zakopane stało się magnesem dla największych umysłów epoki. W surowych, drewnianych ścianach eksponowane są dzieła Witkacego, Stryjeńskiej czy Skoczylasa. Oksza to nie tylko muzeum; to portal do czasów, gdy pod Tatrami eksperymentowano z formą, kolorem i... substancjami psychoaktywnymi, tworząc podwaliny pod polską sztukę nowoczesną. Spacerując po skrzypiących podłogach, warto zwrócić uwagę na detale snycerskie – motywy wschodzącego słońca i sosręby, które Witkiewicz podniósł z rangi wiejskiej snycerki do poziomu sztuki narodowej. Kaplica na Jaszczurówce: Manifestacja tatrzańskiej duchowości Choć jest znana, często bywa traktowana jedynie jako szybki przystanek w drodze do Morskiego Oka. To błąd. Kaplica Najświętszego Serca Jezusa na Jaszczurówce to architektoniczny majstersztyk, który najlepiej kontemplować wczesnym rankiem, gdy pierwsze promienie słońca przebijają się przez wysokie smreki, rzucając cień na modrzewiowe ściany. Wzniesiona bez użycia ani jednego gwoździa (według tradycyjnych technik ciesielskich), kaplica jest hołdem dla tatrzańskiej przyrody. Jej wnętrze, skromne i wyniosłe jednocześnie, zdobią witraże zaprojektowane przez samego Witkiewicza, przedstawiające Matkę Boską Częstochowską i Ostrobramską na tle herbów Polski i Litwy. Co ciekawe, kaplica stoi na skraju wywierzyska Jaszczurówka, które zawdzięcza swoją nazwę występującym tu niegdyś salamandrom plamistym, nazywanym przez górali „jaszczurami”. To miejsce to punkt styku sacrum z dziką naturą regla dolnego. Cmentarz na Pęksowym Brzyzku: Ogród pamięci i rzeźby To nie jest zwykła nekropolia. Pęksowy Brzyzek to raczej galeria sztuki pod gołym niebem i panteon tatrzańskich herosów. Każdy nagrobek jest tu osobną opowieścią – od surowych krzyży z kutego żelaza, po rzeźbione w drewnie kapliczki autorstwa Władysława Hasiora czy Antoniego Rząsy. Odszukanie grobu Kornela Makuszyńskiego, Kazimierza Przerwy-Tetmajera czy Tytusa Chałubińskiego to lekcja historii polskiej kultury, ale warto też przyjrzeć się grobom bezimiennym lub tym należącym do przewodników tatrzańskich i ratowników TOPR, którzy zginęli niosąc pomoc w górach. Nazwa „Brzyzek” w gwarze góralskiej oznacza urwisko nad potokiem, co idealnie oddaje położenie tego miejsca – zawieszonego między tętniącym miastem a szumem potoku Cicha Woda. To tutaj najlepiej smakuje zaduma nad przemijaniem i potęgą gór, które trwają niezmiennie, podczas gdy pokolenia zdobywców odchodzą. Chałupa Gąsieniców Sobczaków: Skansen ukryty w mieście Przy najstarszej ulicy Zakopanego – Kościeliskiej – stoi budynek, który pozwala cofnąć się do czasów sprzed wielkiej turystyki. Chałupa Gąsieniców Sobczaków to jeden z najcenniejszych zabytków budownictwa ludowego, będący częścią Muzeum Tatrzańskiego. W przeciwieństwie do reprezentacyjnych willi, tutaj zobaczymy, jak naprawdę wyglądało życie najbogatszych rodów góralskich w połowie XIX wieku. Wnętrze podzielone jest na tradycyjną izbę czarną (gdzie toczyło się codzienne życie wokół pieca) i izbę białą (używaną tylko od święta). To właśnie w takich domach rodziła się legenda tatrzańska, a pierwsi „panowie z Warszawy” spali na sianie, zachwycając się egzotyką podhalańskiego folkloru i lokalną gwarą. Zwróćcie uwagę na kolekcję obrazów na szkle oraz tradycyjne stroje – to nie są rekwizyty, to autentyczne przedmioty, które przetrwały próbę czasu i pokazują niezwykłą estetykę dawnych mieszkańców Tatr. Kumoterki: Śnieżna Formuła 1 w góralskim wydaniu Jeśli szukacie wydarzenia, które definiuje współczesne Podhale lepiej niż jakikolwiek festiwal, musicie zobaczyć Kumoterki. To tradycyjne wyścigi parokonnych sań, które odbywają się w ramach Parady Gazdowskiej w różnych miejscowościach regionu, m.in. w Białym Dunajcu, Kościelisku czy samym Zakopanem. Kumoterki to małe, dwuosobowe sanie, którymi niegdyś wożono dzieci do chrztu (stąd nazwa od „kumotrów”). Dziś to arena niesamowicie widowiskowej rywalizacji. Obok tradycyjnych przejazdów, najbardziej ekstremalną dyscypliną jest skiring i ski-skiring. W tej pierwszej narciarz jest ciągnięty przez samego konia, w drugiej – przez konia, na którym siedzi jeździec. To pokaz niesamowitej więzi człowieka ze zwierzęciem, odwagi i sprawności fizycznej. Kiedy tętniące kopyta wyrzucają w górę tumany śniegu, a górale w tradycyjnych cuchach przekrzykują się w ferworze walki, można poczuć, że tradycja podhalańska nie jest eksponatem w muzeum, ale żywą, buzującą krwią energią. Resort Sośnica: Modernizm z widokiem na Giewont Na mapie Zakopanego pojawił się adres, który łączy miłość do gór z fascynacją architekturą – Resort Sośnica. Choć Zakopane kojarzy się głównie ze stylem drewnianym, to właśnie modernizm lat międzywojennych i powojennych ukształtował sporą część miasta, nadając mu sznyt europejskiego kurortu. Sośnica, położona w bezpośrednim sąsiedztwie Parku Miejskiego, to miejsce, gdzie historyczna forma spotyka się z nowoczesnym komfortem. Budynek ten jest przykładem tego, jak inteligentnie można adaptować przestrzeń, by nie stracić kontaktu z otoczeniem. Z okien obiektu rozpościera się jeden z najpiękniejszych widoków na panoramę Tatr, z dominującym profilem Giewontu. To idealna baza wypadowa dla tych, którzy po dniu spędzonym na nieoczywistych szlakach, szukają regeneracji w otoczeniu designu szanującego lokalny kontekst. Bliskość Doliny Białego i skoczni narciarskiej sprawia, że Sośnica staje się łącznikiem między sportową historią miasta a jego wypoczynkową teraźniejszością. To tutaj, z dala od zgiełku głównego traktu, można zrozumieć, że luksus w Zakopanem nie musi być krzykliwy – może mieć twarz spokoju i doskonałego widoku. Źródło: National Geographic Traveler Nasz ekspert Łukasz Załuski Od ponad 20 lat opowiada o świecie – jego historii, nauce i miejscach, do których warto wyruszyć z otwartą głową. Jest redaktorem naczelnym „National Geographic Polska” oraz National-Geographic.pl. Wcześniej kierował m.in. „Focusem”, „Focusem Historia” czy „Sekretami Nauki”, konsekwentnie rozwijając tematykę popularnonaukową i podróżniczą. Jest inicjatorem projektu pierwszej naukowej rekonstrukcji wizerunków władców z dynastii Jagiellonów. Po godzinach miłośnik gimnastyki sportowej, książek kryminalnych i europejskich stolic.
Wielkie badanie Tatr przynosi optymistyczne wieści. Nasze góry odżyły po 100 latach
Tatrzańska przyroda kwitnie, a bioróżnorodność w polskich górach jest większa niż wiek temu. Najnowsze badania, oparte na zestawieniu współczesnych danych z notatkami botaników sprzed stu lat, przynoszą ciekawe wnioski: to nie ocieplenie klimatu, lecz powstanie Parku Narodowego i koniec masowego pasterstwa uratowały tatrzański ekosystem.
Naukowcy z Instytutu Botaniki Uniwersytetu Jagiellońskiego, Uniwersytetu Rolniczego w Krakowie, Czeskiej Akademii Nauk oraz Tatrzańskiego Parku Narodowego przeprowadzili kompleksową analizę tatrzańskiej roślinności. Wykorzystali unikatowe źródła sprzed stu lat: dokumentację zbiorowisk leśnych sporządzoną w latach 20. XX wieku przez wybitnych polskich botaników, m.in. Władysława Szafera i Bogumiła Pawłowskiego. Porównując dawne zapisy ze współczesnymi danymi terenowymi badacze odkryli, że bioróżnorodność w Tatrach wyraźnie wzrosła. Co zaskakujące, w analizowanych skupiskach roślin nie widać negatywnego wpływu ocieplenia klimatu. Wzrost różnorodności zamiast termofilizacji Badania przeprowadzone na 56 powierzchniach wykazały, że w ciągu ostatniego stulecia nastąpił rozkwit roślin naczyniowych, szczególnie w niższych partiach Tatr. Wbrew wcześniejszym prognozom, naukowcy nie zaobserwowali procesu termofilizacji, czyli wypierania gatunków zimnolubnych przez te preferujące wyższe temperatury. Zamiast tego odnotowano ekspansję roślin azotolubnych oraz wysokich bylin ziołoroślowych, które do rozwoju wymagają dużej wilgotności podłoża. Skupiska ziołorośli to prawdziwe oazy bioróżnorodności – obficie kwitną, przyciągają zapylacze i stanowią bazę pokarmową dla wielu zwierząt. Do tej grupy należą m.in. kozłek bzowy, tojad mocny oraz ostróżka tatrzańska. Pasterstwo a regeneracja ekosystemu Główną przyczyną pozytywnych zmian nie jest klimat, lecz ustąpienie presji gospodarczej. Kluczowym momentem było zaprzestanie intensywnego wypasu owiec, który w latach 40. XX wieku obejmował nawet 30 tysięcy sztuk. Tak ogromna skala pasterstwa prowadziła do degradacji gleby i niszczenia naturalnej roślinności. Obecna dominacja roślin wilgociolubnych to znak, że tatrzańska przyroda naturalnie się regeneruje. Rola Tatrzańskiego Parku Narodowego Także górskie lasy reglowe powoli odzyskują swój pierwotny charakter. Uwalniają się od skutków XIX-wiecznej gospodarki, kiedy to wycinano buczyny na potrzeby hutnictwa, zastępując je monokulturami świerka. Badacze wskazują, że decydującym czynnikiem był utworzenie Tatrzańskiego Parku Narodowego w 1954 roku i wycofanie ingerencji człowieka. Wyniki analiz, opublikowane w prestiżowym „Journal of Ecology” dowodzą, że przypisywanie wszystkich zmian w przyrodzie wyłącznie globalnemu ociepleniu jest błędem, który może prowadzić do niewłaściwych decyzji w ochronie środowiska. Źródło: Nauka w Polsce Nasza autorka Magdalena Rudzka Redaktorka i wydawczyni National-Geographic.pl. Wcześniej związana m.in. z National Geographic Traveler i magazynem pokładowym PLL LOT Kaleidoscope. Z wykształcenia humanistka (MISH i SNS PAN), ale to przyroda stanowi jej największą pasję. Szczególnie bliskie są jej ekosystemy słodkowodne, a prawdziwym „konikiem” są ryby. W National-Geographic.pl pisze o swoich przyrodniczych pasjach, nauce i medycynie. Prywatnie ceni sobie podróże po nieoczywistych kierunkach, ze szczególnym sentymentem do Europy Środkowej i Wschodniej.
Nieznany nauce grzyb odkryty w polskich Tatrach. Czym jest Cytospora tatrensis Jankowiak & Stępniewska?
Grzyb odkryty na zamierających pędach kosodrzewiny w Tatrach okazał się gatunkiem dotychczas nieznanym nauce. Na jego trop trafili naukowcy z Uniwersytetu Rolniczego im. Hugona Kołłątaja w Krakowie: prof. Robert Jankowiak, dr hab. Piotr Bilański i dr hab. inż. Hanna Stępniewska.
Zespół naukowców z Katedry Ochrony Ekosystemów Wydziału Leśnego Uniwersytetu Rolniczego im. Hugona Kołłątaja w Krakowie badał w polskich Tatrach grzyba należącego do rzędu Diaporthales. Należą do niego gatunki rozkładające martwą tkankę organiczną, ale też pasożytujące na żywych roślinach, m.in. drzewach. Często porastają pędy, korę i drewno drzew. Zupełnie nowy gatunek w polskich Tatrach Choć grzyby to jedno z najbardziej urozmaiconych, najliczniejszych i najmniej poznanych królestw wśród żywych organizmów, odkrycie nowego gatunku to zawsze wydarzenie. Cytospora tatrensis została zauważona na tatrzańskiej kosodrzewinie, a konkretnie – jej zamierających pędach. Rodzaj Cytospora obejmuje liczne gatunki grzybów, z których kilkadziesiąt stwierdzono w Polsce. Są spotykane głównie na roślinach drzewiastych, bywają żywiącymi się martwą materią saprotrofami, endofitami żyjącymi wewnątrz roślin bez widocznych objawów lub wywołującymi choroby pasożytami. Okazało się, że na zainfekowanych pędach kosodrzewiny pasożytuje gatunek nieznany nauce. Informację o odkryciu przekazał Tatrzański Park Narodowy, zwracając uwagę, że takie znaleziska pomagają lepiej zrozumieć różnorodność grzybów oraz ich rolę w górskich ekosystemach leśnych. Kosodrzewina: kluczowy element ekosystemu Tatr Kosodrzewina (inaczej sosna górska, kosówka właściwa lub kosodrzew) to to kluczowy element tatrzańskiego krajobrazu, tworzący odrębne piętro roślinności wysokogórskiej, na wysokości od ok. 1550 do 1800 m n.p.m. Ten zimozielony, silnie rozgałęziony krzew charakteryzuje się niezwykłą odpornością na surowe warunki w górach. Jego odporne pędy potrafią wytrzymać ogromny nacisk śniegu, a rozbudowany system korzeniowy skutecznie stabilizuje skaliste podłoże, chroniąc zbocza przed erozją i zapobiegając schodzeniu lawin. W polskiej części Tatr kosodrzewina pełni funkcję naturalnej bariery ochronnej dla regla górnego oraz stanowi bezpieczne schronienie dla licznych gatunków zwierząt, m.in. ptaków i kozic, dlatego na terenie Tatrzańskiego Parku Narodowego podlega ścisłej ochronie. Jak potwierdzono nowy gatunek? Formalny opis Cytospora tatrensis przygotowano na podstawie cech morfologicznych, w tym zarodników oraz wyglądu i wzrostu kolonii hodowanych na pożywce. Wykonano też analizy genetyczne, a Tatrzański Park Narodowy poinformował o analizie filogenetycznej opartej na sekwencjonowaniu określonych genów (ITS, LSU, ACT1, RPB2, TEF1 i TUB2). Okazało się, że Cytospora tatrensis jest blisko spokrewniony z C. bugeanae, C. pinea oraz C. beilinensis – gatunkami, które zasiedlają różne gatunki rodzaju Pinus (sosna) w Chinach. Odkrycie zostało zaprezentowane w najnowszym numerze czasopisma naukowego „Persoonia”, a nowemu grzybowi nadano nazwę nawiązującą do nazwisk odkrywców. Badania były częściowo finansowane ze środków funduszu leśnego przekazanych Tatrzańskiemu Parkowi Narodowemu przez Lasy Państwowe. Źródła: Tatrzański Park Narodowy, Nauka w Polsce Nasza autorka Magdalena Rudzka Redaktorka i wydawczyni National-Geographic.pl. Wcześniej związana m.in. z National Geographic Traveler i magazynem pokładowym PLL LOT Kaleidoscope. Z wykształcenia humanistka (MISH i SNS PAN), ale to przyroda stanowi jej największą pasję. Szczególnie bliskie są jej ekosystemy słodkowodne, a prawdziwym „konikiem” są ryby. W National-Geographic.pl pisze o swoich przyrodniczych pasjach, nauce i medycynie. Prywatnie ceni sobie podróże po nieoczywistych kierunkach, ze szczególnym sentymentem do Europy Środkowej i Wschodniej.
„Polskie Alpy” podbijają brytyjskie media. „Oferują spektakularne widoki”
Polska coraz częściej pojawia się na mapie krótkich zagranicznych wyjazdów europejskich turystów. Najnowsze dane pokazują, że szczególnie dużym zainteresowaniem cieszy się wśród podróżnych z Wielkiej Brytanii. Okazuje się, że już piąty rok z rzędu nasz kraj pozostaje dla nich najpopularniejszym kierunkiem na tzw. city breaki. Brytyjskie media zwracają przy tym uwagę nie tylko na polskie miasta, lecz także na górskie regiony, które określają mianem „Polskich Alp”.
Polska coraz częściej pojawia się w zagranicznych publikacjach turystycznych jako kierunek wart odwiedzenia. W artykułach poświęconych podróżom wymieniane są zarówno największe miasta – Kraków, Warszawa, Wrocław czy Gdańsk – jak i mniej oczywiste regiony kraju. Coraz większe zainteresowanie budzą także polskie góry, które dla wielu zagranicznych turystów pozostają wciąż stosunkowo mało znanym kierunkiem. Właśnie na ten aspekt zwrócił uwagę brytyjski „Daily Mail”, publikując artykuł poświęcony najpopularniejszej górskiej miejscowości w Polsce. Polska najpopularniejszym kierunkiem na city break wśród Brytyjczyków Najnowsze dane branży lotniczej pokazują, że Polska utrzymuje silną pozycję wśród kierunków wybieranych przez podróżnych z Wielkiej Brytanii na krótkie wyjazdy. Z analiz rezerwacji opublikowanych przez linię Wizz Air wynika, że w 2025 roku nasz kraj odpowiadał za ponad jedną piątą wszystkich krótkich podróży rezerwowanych przez brytyjskich pasażerów tej linii. W zestawieniu najchętniej wybieranych destynacji Polska wyprzedziła takie kierunki jak Rumunia czy Węgry, utrzymując pozycję lidera w segmencie weekendowych city breaków. Na popularność Polski wpływa kilka czynników. Brytyjscy podróżni zwracają uwagę przede wszystkim na łatwą dostępność komunikacyjną (lot z wielu brytyjskich miast trwa zaledwie około dwóch godzin), a także na stosunkowo przystępne ceny noclegów, restauracji i atrakcji turystycznych. Dodatkowym atutem jest różnorodność oferty turystycznej. Historyczne centra miast, liczne zabytki oraz rozwinięta scena gastronomiczna sprawiają, że takie miejsca jak Kraków, Warszawa czy Gdańsk regularnie pojawiają się w rankingach najciekawszych europejskich kierunków na krótki wypad. Szczególnie dynamicznie rośnie zainteresowanie Gdańskiem, który w ostatnich latach przyciąga miliony odwiedzających, dzięki połączeniu nadmorskiego krajobrazu, bogatej historii i rozbudowanej oferty kulturalnej. Coraz częściej brytyjskie media zwracają jednak uwagę również na mniej oczywiste regiony Polski, wskazując, że poza największymi miastami kraj oferuje wiele miejsc idealnych zarówno na krótki city break, jak i dłuższy wypoczynek. Zakopane i „polskie Alpy”. Brytyjskie media zachwycone Tatrami W niedawnym artykule opublikowanym na łamach brytyjskiego „Daily Mail” dziennikarze zwrócili uwagę na górski region południowej Polski, który – ich zdaniem – może stać się alternatywą dla popularnych alpejskich kurortów. W tekście podkreślono, że Zakopane, położone u stóp Tatr, oferuje krajobrazy przypominające najbardziej znane europejskie destynacje górskie, a jednocześnie pozostaje znacznie bardziej przystępne cenowo i wciąż stosunkowo mało odkryte przez zagranicznych turystów. W publikacji opisano charakterystyczny krajobraz regionu: drewnianą zabudowę, górskie łąki oraz turkusowe jeziora, które w połączeniu z otaczającymi je szczytami tworzą scenerię porównywaną do alpejskich kurortów. Autorzy artykułu zwrócili uwagę również na różnorodność aktywności dostępnych w okolicach Zakopanego. Turyści mogą wybierać spośród licznych szlaków w Tatrach – od popularnych tras prowadzących do Morskiego Oka po bardziej wymagające podejścia na szczyty takie jak Giewont. Podkreślono, że alternatywą dla górskich wędrówek są przejazdy kolejkami na Kasprowy Wierch czy Gubałówkę, skąd rozciągają się panoramy na całe pasmo Tatr. Dla osób szukających spokojniejszego wypoczynku atrakcją pozostają z kolei termy z naturalnie ciepłą wodą mineralną oraz tętniące życiem centrum miasta z targowiskami i regionalnym rzemiosłem. W tekście dodano, że region ten łączy spektakularne krajobrazy z autentyczną kulturą góralską, co – zdaniem przedstawicieli branży turystycznej – czyni go jedną z najciekawszych nowych propozycji w europejskiej ofercie wyjazdów górskich. Jak stwierdził Chris Logan z TUI UK & Ireland: „Zakopane spełnia wszystkie kryteria świetnego kierunku – oferuje spektakularne widoki na Tatry, drewniane chaty i wyjątkową kulturę góralską, a jednocześnie pozostaje tańszą i mniej odkrytą alternatywą dla Alp”. Źródło: Daily Mail Nasza ekspertka Sabina Zięba Podróżniczka i dziennikarka, wcześniej związana z takimi redakcjami, jak m.in. „Wprost”, „Dzień Dobry TVN” i „Viva”. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o ciekawych kierunkach i turystyce. Miłośniczka dobrej lektury i wypraw na koniec świata. Uważa, że Mark Twain miał słuszność, mówiąc: „Za 20 lat bardziej będziesz żałował tego, czego nie zrobiłeś, niż tego, co zrobiłeś. Więc odwiąż liny, opuść bezpieczną przystań. Złap w żagle pomyślne wiatry. Podróżuj, śnij, odkrywaj”.
TOP 3 najlepszych barów mlecznych w Zakopanem – przewodnik dla smakoszy
Bar mleczny w Zakopanem to dla wielu turystów alternatywa dla drogich restauracji nastawionych na sezonowy ruch. W niniejszym zestawieniu sprawdzamy, które bary mleczne w Zakopanem cieszą się największym zaufaniem gości i jak wypadają w ocenach zebranych na najczęściej używanych platformach opinii.
Spis treści: Ranking TOP 3 barów mlecznych w Zakopanem Dlaczego warto się stołować w barach mlecznych? Każdy ranking wymaga jasnych i możliwie obiektywnych kryteriów. Dlatego przy tworzeniu TOP 3 najlepszych barów mlecznych w Zakopanem nie opieraliśmy się na pojedynczych rekomendacjach ani na naszych subiektywnych wrażeniach, lecz na zbiorczych ocenach samych gości. Ranking TOP 3 barów mlecznych w Zakopanem Pod uwagę wzięliśmy dwie niezależne i powszechnie używane platformy opinii: Tripadvisor oraz wizytówki Google (Google Maps). Zestawienie danych z obu źródeł pozwala lepiej uchwycić rzeczywisty odbiór danego lokalu. W rankingu uwzględniliśmy dwa kluczowe parametry: średnią ocenę oraz liczbę opinii. Sama wysoka nota nie była dla nas wystarczająca, jeśli opierała się na niewielkiej próbie klientów. Takie podejście pozwala spojrzeć na bary mleczne nie tylko przez pryzmat kulinarnych wrażeń, lecz także stabilności jakości i skali zaufania gości. Lokale, które trafiły do naszego zestawienia, to miejsca regularnie odwiedzane, konsekwentnie oceniane i realnie obecne w codziennych wyborach osób jedzących w barach mlecznych w Zakopanem. Poniższa tabela pokazuje, jak poszczególne bary wypadają pod względem liczby opinii i średnich ocen na obu platformach. Stanowiło to dla nas dobry punkt wyjścia do dalszej analizy doświadczeń opisywanych w treści opinii. Regionalny Bar Mleczny Jest położony przy ul. Hr. Władysława Zamoyskiego 5, czyli około 12 minut pieszo od Krupówek. Regionalny Bar Mleczny to jeden z najbardziej rozpoznawalnych barów mlecznych w Zakopanem, często odwiedzany zarówno przez turystów, jak i mieszkańców. Jego mocną stroną jest bardzo duża liczba opinii Google, co świadczy o popularności, oraz stabilnie wysoka średnia ocen. Opinie z wizytówki potwierdzają, że klienci cenią sobie tutaj przede wszystkim tradycyjne potrawy kuchni polskiej w dużych porcjach i przystępnych cenach. Wiele komentarzy wskazuje, że jedzenie jest sycące i „jak u mamy”. Recenzenci chwalą też szybką obsługę i sprawną organizację (dania zamawia się przy ladzie i odbiera po wywołaniu numerka), co w godzinach największego ruchu jest ważne. Negatywne uwagi dotyczą głównie tłoku i braku menu w języku angielskim, co bywa barierą dla turystów spoza kraju. Mimo to lokal często jest wymieniany jako „miejsce, gdzie tanio zjesz solidny obiad” nawet w sezonie turystycznym. Bar Mleczny Nowotarska 4A Jak sama nazwa baru wskazuje, jest on usytuowany przy Nowotarskiej 4A. Lokalizacja niedaleko centrum (niespełna 10 minut spaceru z Krupówek) sprawia, że jest łatwo dostępny dla spacerujących deptakiem gości. Opinie użytkowników z wizytówki podkreślają, że jest to miejsce z przyjazną obsługą, która często stara się pomóc również osobom mówiącym po angielsku, co nie jest standardem w tego typu lokalach. W komentarzach bardzo często pojawiają się wzmianki o obfitych porcjach i smacznych daniach inspirowanych tradycyjną kuchnią polską. Goście wspominają zarówno klasyki, jak pierogi i schabowy, jak i inne pozycje, które można znaleźć w barowym menu. Recenzje podkreślają także dobrą relację jakości do ceny, szczególnie w kontekście Zakopanego, gdzie stawki w restauracjach bywają znacznie wyższe. Warto zauważyć, że lokal bywa zatłoczony w godzinach lunchu, co również pojawia się w uchwyconych opiniach. Tatrzański Bar Mleczny Tatrzański Bar Mleczny jest zlokalizowany przy Drodze Na Bystre 2, niedaleko Centrum Edukacji Przyrodniczej Tatrzańskiego Parku Narodowego. Opinie z wizytówki akcentują, że lokal słynie z dużych porcji i konkurencyjnych cen, nawet jak na standardy barów mlecznych. W komentarzach wiele osób docenia sprawne działanie obsługi nawet przy dużym ruchu, co jest ważne dla gości po intensywnym dniu spędzonym na górskich trasach. Goście często pozytywnie oceniają różnorodność pierogów i potraw mięsnych, które uważają za dobrze przygotowane i smaczne. Część opinii wskazuje na mniej spektakularny klimat wnętrza – postawiono tu raczej na prostotę i funkcjonalność niż designerskie przestrzenie. Jednak dla wielu użytkowników jest to właśnie część doświadczenia: domowa kuchnia w prostym otoczeniu. Jako minus lokalu wskazywane są momenty braku dostępności niektórych dań, ale ogólna narracja recenzji pozostaje pozytywna: to miejsce z dobrym jedzeniem i uczciwymi cenami. Dlaczego warto się stołować w barach mlecznych? Bary mleczne to jeden z najbardziej charakterystycznych elementów polskiej kultury kulinarnej. Choć często kojarzone są z prostotą i codziennością, w rzeczywistości oferują coś, czego coraz trudno znaleźć w popularnych restauracjach: przewidywalną jakość, uczciwe porcje i kuchnię opartą na tradycyjnych recepturach. Dla świadomego odbiorcy to nie wada, lecz zaleta. Brak przerostu formy nad treścią Przede wszystkim bary mleczne serwują jedzenie, które jest funkcjonalne. Ma nasycić, rozgrzać i dać energię – szczególnie ważne w miejscowościach turystycznych, takich jak Zakopane, gdzie dzień często zaczyna się lub kończy wielogodzinnym wysiłkiem w górach. Zupy, pierogi, dania mączne czy klasyczne obiady nie próbują zaskakiwać formą, ale spełniają swoją funkcję w sposób konsekwentny i zrozumiały. Argument portfela Kolejną zaletą jest odpowiedni stosunek ceny do porcji. Nawet w popularnych kurortach bary mleczne pozostają jednymi z nielicznych miejsc, gdzie pełny obiad nie wiąże się z poczuciem przepłacenia. Dla wielu turystów to realna alternatywa wobec restauracji nastawionych głównie na krótkotrwały ruch sezonowy. Dla mieszkańców – stały punkt codziennego życia. Prosta oferta Warto też zwrócić uwagę na transparentność oferty. Menu w barach mlecznych jest zazwyczaj krótkie, czytelne i zmienne w rytmie dnia. Brak rozbudowanej karty sprawia, że decyzje podejmuje się szybko, a oczekiwania są jasno określone. To kuchnia najczęściej bez marketingowej narracji, oparta na doświadczeniu, a nie obietnicy. Każdy jest tu u siebie Nie bez znaczenia pozostaje również wymiar społeczno-kulturowy. Stołowanie się w barze mlecznym to kontakt z formą gastronomii, która przez dekady kształtowała codzienne nawyki żywieniowe w Polsce. To przestrzeń egalitarna – wspólna dla turystów, lokalnych mieszkańców, rodzin i osób pracujących w okolicy. Źródło: National Geographic Traveler Nasza autorka Marzena Wardyn-Kobus Autorka tekstów z pogranicza przyrody, kultury i podróży. W serwisie tworzy artykuły popularnonaukowe o otaczającym nas świecie, łącząc rzetelną wiedzę z przystępnym językiem i dbałością o szczegóły. Pisze, by zachęcać innych do uważnego kontaktu z przyrodą – nawet tą najbliższą, tuż za domem. Kaszubka mieszkająca na Kujawach, zakochana w górskich szlakach i leśnych bezdrożach. Jej przydomowy ogródek to strefa zrównoważonego eksperymentowania – dąży do tego, by uprawiać rośliny ekologicznie, z szacunkiem dla natury. Wolne chwile spędza z książką, wędrując po lesie lub tworząc makramy.
Nowy sezon, stare problemy. Turyści znów wchodzą na lód Morskiego Oka
W Tatrach od kilku tygodni można zaznać iście zimowej atmosfery. Pierwsze opady śniegu niosą ze sobą jednak pierwsze niebezpieczne sytuacje stworzone przez turystów. Teraz, gdy po raz pierwszy tym roku pokryło się lodem słynne Morskie Oko, władze Parku Narodowego apelują o szczególną rozwagę.
Nowy sezon zimowy i nowe nierozważne zachowania odwiedzających polskie góry. Tym razem turyści, pomimo zakazu Tatrzańskiego Parku Narodowego (TPN), tłumnie weszli na skutą lodem taflę Morskiego Oka. Leśnicy apelują, że było „bardzo blisko wielkiej tragedii”. Pierwszy lód – pierwsze problemy Od kilku dni odwiedzający Tatry mogą podziwiać największą wizytówkę TPN – górskie jezioro Morskie Oko, całkowicie pokryte warstwą lodu. Turyści nie poprzestali na robieniu pamiątkowych zdjęć z brzegu jeziora pod Rysami — weszli także na sam środek zamarzniętego akwenu, by tam wykonać kolejne fotografie. Mimo jasnych zakazów ustalonych przez władze Tatrzańskiego Parku Narodowego odwiedzający tłumnie zaczęli przedzierać się na środek tafli Morskiego Oka. Leśnicy informują, że mamy do czynienia z bardzo świeżą warstwą lodu. W przeciwieństwie do środka zimy, kiedy jego grubość osiąga nawet metr, obecnie lód jest zdecydowanie cieńszy. Każde wejście grozi więc załamaniem pokrywy lodowej i wpadnięciem człowieka do wody o temperaturze około 1°C. „Kąpiel” w takiej wodzie grozi szybkim wychłodzeniem organizmu, co bez odpowiedniej reakcji może prowadzić do hipotermii, utraty przytomności, a nawet śmierci. Turyści jak „barany” Turyści, mimo zakazów władz parku, nieprzerwanie wchodzili na taflę Morskiego Oka. Nie pomogły interwencje leśników mające na celu zatrzymanie tłumu. Leśniczy Grzegorz Bryniarski z TPN ostrzega przed skalą nierozważnego działania: „Wchodzi jeden i drugi, a później wchodzi całe tysiąc. (…) Nikt nie myśli, a my nie jesteśmy w stanie tego upilnować”. Nad Morskim Okiem nie ma żadnych barierek odgradzających turystów przed wejściem na jezioro. Władze liczą na zdrowy rozsądek odwiedzających oraz ich przygotowanie przed przyjazdem w góry. Bryniarski tłumaczy, że każdy, kto uprawia górską turystykę zimową, powinien najpierw zapoznać się z trasami w okresie letnim, gdy przejrzystość jest zdecydowanie lepsza. Zimowe utrudnienia w Tatrach Przed wycieczką w Tatry w sezonie zimowym należy zapoznać się z potencjalnymi zagrożeniami panującymi na szlakach. Strona internetowa Tatrzańskiego Parku Narodowego regularnie udostępnia informacje o miejscach, gdzie turystyka może być utrudniona lub wręcz niemożliwa. Można tam znaleźć choćby komunikaty o zagrożeniach związanych ze spadającymi kamieniami czy gałęziami oraz o szlakach zamkniętych dla ruchu turystycznego. Przed wejściem do parku należy również zapoznać się z regulaminem oraz ewentualnymi konsekwencjami złamania zasad obowiązujących na tym obszarze. Inną istotną informacją, którą należy sprawdzić przed planowaniem tatrzańskich wycieczek, jest poziom zagrożenia lawinowego. Tatrzańskie Ochotnicze Pogotowie Ratunkowe monitoruje i publikuje na swojej stronie aktualny stopień zagrożenia lawinowego. Zwiedzając Tatry zgodnie z regulaminem, nie tylko mamy szansę przeżyć wyjątkowe górskie wrażenia, lecz także dbamy o własne zdrowie w tym szczególnie narażonym na niebezpieczeństwo okresie w górach. Łamanie zasad może doprowadzić nie tylko do trwałego zniszczenia przyrody, ale również do uszkodzenia zdrowia turystów Źródła: TPN, TVN24 Nasz autor Olaf Kardaszewski Absolwent Instytutu Stosowanych Nauk Społecznych na Uniwersytecie Warszawskim. Obecnie student magisterskiego kierunku Studiów Miejskich na tej samej uczelni. Interesuje się społecznymi i kulturowymi aspektami zmieniającego się świata, o czym chętnie pisze w swoich pracach. Współprowadzący projekt „Podziemna Warszawa” w National Geographic Polska. Uwielbia podróże, w trakcie których zawsze stara się obejrzeć mecz lokalnej drużyny piłkarskiej.
Ile jest kozic w Tatrach? Wyniki są gorsze niż rok temu
Zakończyło się coroczne liczenie kozic w Tatrzańskim Parku Narodowym. Nowe dane nie ucieszą miłośników polskich gór. Co jest przyczyną zmniejszania się populacji?
Za nami jesienny spis populacji kozic – jednego z najbardziej rozpoznawalnych gatunków zamieszkujących Tatrzański Park Narodowy (TPN). Na początku listopada polski TPN wraz ze słowackim Tatranským Národným Parkiem (TANAP) przeprowadziły liczenie tych ssaków po obu stronach najwyższego górskiego pasma Polski. W porównaniu z ubiegłorocznym jesiennym monitoringiem zauważalny jest wyraźny spadek liczebności kozic. Władze parku nie wskazują jednej konkretnej przyczyny depopulacji, podkreślają jednak wpływ zmieniających się czynników środowiskowych w tamtym rejonie. Ile jest kozic w Tatrach? Podczas jesiennego spisu polsko-słowacki zespół przyrodników odnotował w sumie 805 kozic, z czego 218 po stronie polskiej i 587 po stronie słowackiej. Wśród rozpoznanych płciowo osobników (stanowiących ok. 52% całej spisanej populacji) dominują samice – tzw. kozy. Stanowią one ok. 38% całej rozpoznanej płciowo populacji. Pozostałe 62% to osobniki męskie – tzw. capy – oraz młode koźlęta do trzeciego roku życia. Jeśli przyjrzymy się jedynie polskiej populacji tego gatunku, tu również to samice stanowią lwią część, choć w zdecydowanej większości zaobserwowanych kozic nie udało się rozpoznać płci. Z przymrużeniem oka należy jednak traktować rozróżnienie na „słowackie” i „polskie” kozice. W rzeczywistości zwierzęta te wędrują po Tatrach swobodnie, regularnie przekraczając granicę obu państw. Nadawanie kozicom konkretnego „obywatelstwa” byłoby więc bezcelowe, biorąc pod uwagę ich codzienne migracje. Dla spisu najważniejsze są dane zbiorowe dla całego pasma, których analiza pozwala przyrodnikom wyciągać odpowiednie wnioski. Spadek populacji – o ile zmniejszyła się liczba kozic względem zeszłego roku? Dane wydają się niepokojące, gdy porównamy je z zeszłorocznym jesiennym spisem. W listopadzie 2024 roku władze parków narodowych odnotowały łącznie 949 osobników tego tatrzańskiego gatunku. Mówimy więc o spadku populacji aż o 144 zwierzęta, co przekłada się na 15,2% w stosunku do zeszłego roku. Autorzy spisu ostrzegają jednak, że wyników badań nie można brać w pełni dosłownie. Mimo że wartości podawane są z dokładnością do jednej sztuki, władze parków zastrzegają możliwość występowania błędu statystycznego sięgającego nawet 10%. Mimo to spis ukazuje wyraźne zmiany w liczebności tatrzańskich kozic, które należy skrupulatnie obserwować i odnotowywać. Co ciekawe, podczas tegorocznego wiosennego spisu udało się naliczyć 740 kozic, czyli jeszcze mniej niż podczas jesiennego rejestru. Różnica ta nie oznacza jednak gwałtownego spadku populacji. Wynika przede wszystkim z sezonowej zmienności widoczności zwierząt, na którą wpływać mogą cykl rozrodczy kozic, rozproszenie stad i warunki obserwacji. Jakie są przyczyny spadku populacji? Władze TPN stronią od wskazania jednej kluczowej przyczyny depopulacji kozic. Podkreślają, że zjawisko to może wynikać z szeregu zmian zachodzących w Tatrach. Wśród takich czynników znajdują się m.in.: presja drapieżników, takich jak rysie, wilki i niedźwiedzie – te ostatnie w ostatnich miesiącach szczególnie często obserwowane są po słowackiej stronie pasma; zmiany klimatyczne, w tym podnoszenie górnej granicy lasu i nietypowy przebieg zim; antropopresja, czyli działalność człowieka wpływająca na komfort i zachowania kozic; odradzająca się kosodrzewina, która zmniejsza areał otwartych terenów ważnych dla żerowania i odpoczynku tych zwierząt. Jak można zauważyć, powodów spadku populacji jest wiele i trudno wyznaczyć ten jeden, szczególnie istotny. Władze parków zapowiadają intensywny monitoring, który w przyszłości ma pomóc w określeniu kluczowych zjawisk wpływających na liczebność kozic. Współpraca obu krajów oraz zaangażowanie specjalistów pozwolą ustalić, które z procesów mają charakter naturalny, a które wynikają ze szkodliwej działalności człowieka. Źródło: Tatrzański Park Narodowy Nasz autor Olaf Kardaszewski Absolwent Instytutu Stosowanych Nauk Społecznych na Uniwersytecie Warszawskim. Obecnie student magisterskiego kierunku Studiów Miejskich na tej samej uczelni. Interesuje się społecznymi i kulturowymi aspektami zmieniającego się świata, o czym chętnie pisze w swoich pracach. Współprowadzący projekt „Podziemna Warszawa” w National Geographic Polska. Uwielbia podróże, w trakcie których zawsze stara się obejrzeć mecz lokalnej drużyny piłkarskiej.
Jak tatrzańska wieś, założona w XVII w., stała się zimową stolicą Polski? Jej historia sięga króla Władysława Wazy
Białka Tatrzańska zachwyca nie tylko panoramą Tatr i wyjątkowym mikroklimatem, ale też różnorodnością atrakcji. To miejsce, w którym można szusować po nowoczesnych wyciągach, spływać rzeką Białką, poznawać lokalne tradycje i odprężać się w wodach termalnych – idealne zarówno dla rodzin, jak i miłośników aktywnego wypoczynku.
Spis treści: Położenie Białki Tatrzańskiej Historia wsi Turystyczne walory Białki Tatrzańskiej Białka Tatrzańska to malownicza wieś położona w południowej Polsce, w województwie małopolskim, w powiecie tatrzańskim, w gminie Bukowina Tatrzańska. Rozciąga się wzdłuż rzeki Białki i drogi krajowej nr 49. Odległości z Białki Tatrzańskiej do ważniejszych miejscowości w tym regionie są niewielkie: Zakopane – 21 km, Nowy Targ – 12 km, Bukowina Tatrzańska – 5 km, Poprad – 56 km, Kraków – 90 km. Położenie Białki Tatrzańskiej Długość wsi wynosi ponad 8 km, a z południowej strony otwiera ją szeroka dolina w kierunku Tatr Bielskich. Dzięki temu Białka Tatrzańska cieszy się wyjątkowym nasłonecznieniem, które łagodzi górski klimat, wyróżniając ją spośród innych miejscowości Podhala. Dzięki swojemu położeniu wieś jest łatwo dostępna zarówno samochodem, jak i komunikacją publiczną, a także stanowi świetną bazę wypadową dla turystów wybierających się na okoliczne szlaki. Wzdłuż rzeki Białki znajdują się liczne tereny rekreacyjne, a w sąsiedztwie – trasy rowerowe i szlaki piesze prowadzące w kierunku Tatr i Spisza. Połączenie dogodnej lokalizacji, malowniczych widoków i naturalnego mikroklimatu sprawia, że Białka Tatrzańska jest atrakcyjna o każdej porze roku. Historia wsi Białka Tatrzańska powstała w XVII wieku, najprawdopodobniej między 1616 a 1618 rokiem, za panowania Władysława IV Wazy. Założył ją Stanisław Witowski, wielkorządca krakowski i dzierżawca starostwa nowotarskiego. Pierwotna nazwa miejscowości brzmiała „Nowa Białka”, a jej pierwszym sołtysem został Wojciech Nowobilski, który w 1637 roku otrzymał przywilej lokacyjny od króla, obejmujący prawo korzystania z pastwisk i polan w okolicznych górach. Początkowo mieszkańcy łączyli rolnictwo z pasterstwem, a z czasem wieś zasłynęła także dzięki kuśnierstwu – w XVIII i XIX wieku produkowano tu słynne, kredowane białczańskie kożuchy, cenione w całym regionie Podhala i Spisza. W 1855 roku powstała pierwsza szkoła, a w 1935 roku dom zakonny sióstr serafitek, który od 1990 roku pełni funkcję domu opieki społecznej Caritas. Najcenniejszym zabytkiem Białki Tatrzańskiej jest drewniany kościół pw. św. Szymona i św. Judy Tadeusza, wzniesiony około 1700 roku. Kościół należy do Szlaku Architektury Drewnianej, a jego barokowe wnętrze, murowane ogrodzenie i otoczenie starych lip nadają mu wyjątkowy charakter i sprawiają, że jest integralną częścią krajobrazu wsi. Turystyczne walory Białki Tatrzańskiej Białka Tatrzańska jest obecnie jednym z najatrakcyjniejszych ośrodków turystycznych Podhala, zarówno zimą, jak i latem. Szeroka oferta turystyczna, nowoczesna infrastruktura narciarska i bogactwo atrakcji sprawiają, że miejscowość przyciąga rzesze turystów. Atrakcje w Białce Tatrzańskiej Białka Tatrzańska to miejsce, które oferuje atrakcje zarówno dla miłośników aktywnego wypoczynku, jak i osób szukających relaksu. Latem rzeka Białka staje się centrum sportów wodnych – spływy kajakowe i pontonowe należą do najciekawszych form ekstremalnej aktywności w regionie. Malownicze krajobrazy i górskie prądy zapewniają niezapomniane wrażenia zarówno dla początkujących, jak i doświadczonych kajakarzy górskich. Okolica Białki Tatrzańskiej to punkt startowy dla pieszych wycieczek po Tatrach Bielskich i Spiszu, ze szlakami o różnym stopniu trudności i licznymi punktami widokowymi. Miłośnicy kultury góralskiej mogą zobaczyć występy zespołów regionalnych „Białcanie” i „Mali Białcanie”, które prezentują tradycyjne pieśni i tańce. Turyści mogą także uczestniczyć w lokalnych warsztatach rzemiosła i licznych wydarzeniach folklorystycznych. Dzięki tak szerokiej ofercie atrakcji w Białce Tatrzańskiej bez problemu można połączyć aktywność fizyczną z wypoczynkiem i poznawaniem tradycji Podhala. Wyciągi w Białce Tatrzańskiej Białka Tatrzańska słynie przede wszystkim z rozbudowanej infrastruktury narciarskiej. Do najważniejszych wyciągów należą: Ośrodek Narciarski Kotelnica Białczańska – 5 wyciągów krzesełkowych, nowoczesne trasy o różnym stopniu trudności, wielokrotnie nagradzany tytułem Najlepszego Ośrodka Narciarskiego w Polsce, należy do systemu karnetów TatrySki; Wyciągi Narciarskie Bania – 1 wyciąg krzesełkowy, część wspólnego systemu karnetów TatrySki; Stacja Narciarska Kaniówka – 1 wyciąg krzesełkowy, atrakcyjny dla początkujących narciarzy, objęta jest wspólnym systemem karnetów TatrySki; Wyciąg „U Kuruca” – mniejszy ośrodek, idealny dla rodzin i dzieci. Szacuje się, że w sezonie narciarskim liczba turystów może kilkukrotnie przewyższać liczbę stałych mieszkańców, co świadczy o popularności Białki Tatrzańskiej. Termy w Białce Tatrzańskiej – relaks i zabawa przez cały rok Białka Tatrzańska słynie z nowoczesnych kompleksów termalnych, które łączą wypoczynek, zabawę i dobroczynne właściwości wód geotermalnych. Najpopularniejsze obiekty to Termy Bukovina i Terma Bania, która znalazła się w naszym rankingu TOP11 najlepszych polskich aquaparków. Oba oferują baseny wewnętrzne i zewnętrzne, strefy relaksu, sauny oraz zjeżdżalnie dla dzieci i dorosłych. Woda termalna pozyskiwana jest z głębokości 2400–2500 m, bogata w mikroelementy takie jak siarczki, krzemionka, potas, wapń, magnez i żelazo, co wpływa korzystnie na zdrowie, urodę i samopoczucie. Termy Bania wyróżniają się strefą zabawy z rwącą rzeką, sztuczną falą i superszybkimi zjeżdżalniami, a w strefie relaksu można korzystać z basenów z widokiem na Tatry, jacuzzi czy masaży wodnych. Termy Bukovina dodatkowo wprowadzają regionalny akcent – wodne atrakcje noszą nazwy w góralskiej gwarze, co czyni pobyt wyjątkowym i pełnym lokalnego klimatu. To idealne miejsce zarówno dla rodzin z dziećmi, jak i osób szukających odprężenia po aktywnym dniu w górach. Nasza autorka Marzena Wardyn-Kobus Autorka tekstów z pogranicza przyrody, kultury i podróży. W serwisie tworzy artykuły popularnonaukowe o otaczającym nas świecie, łącząc rzetelną wiedzę z przystępnym językiem i dbałością o szczegóły. Socjolożka z wykształcenia, od ponad dekady związana z marketingiem internetowym. Zawodowo od lat zgłębia tajniki SEO oraz storytellingu opartego na rzetelnych źródłach. Pisze, by zachęcać innych do uważnego kontaktu z przyrodą – nawet tą najbliższą, tuż za domem. Kaszubka mieszkająca na Kujawach, zakochana w górskich szlakach i leśnych bezdrożach. Jej przydomowy ogródek to strefa zrównoważonego eksperymentowania – dąży do tego, by uprawiać rośliny ekologicznie, z szacunkiem dla natury. Wolne chwile spędza z książką, wędrując po lesie lub tworząc makramy.
Morskie Oko – perła Tatr i jej niezwykła historia
Morskie Oko jest jednym z najbardziej znanych i malowniczych jezior w polskich Tatrach. Położone na wysokości 1395 m n.p.m. w Dolinie Rybiego Potoku, u stóp Mięguszowieckich Szczytów, stanowi prawdziwą wizytówkę Tatr i jeden z najchętniej odwiedzanych punktów turystycznych w całym regionie. Zajmuje powierzchnię niemal 33 ha, co czyni je drugim pod względem wielkości jeziorem w Tatrach zarówno pod względem powierzchni, jak i objętości wód. Jezioro wyróżnia się nie tylko urokliwym krajobrazem, ale także bogatą historią, różnorodną florą i fauną oraz legendami przekazywanymi przez pokolenia.
Spis treści: Historia własności Morskiego Oka Pomiary i batymetria Zasilanie i odpływ wód Otoczenie i schronisko nad Morskim Okiem Przyroda Morskiego Oka Morskie Oko w kulturze i legendach Morskie Oko jest jeziorem pochodzenia polodowcowego o charakterze karowo-morenowym. Wypełnia wydrążoną przez lodowce misę skalną, zwaną Kotłem Morskiego Oka. Jezioro ma owalny kształt, choć zaburzają go stożki usypiskowe u wylotu większych żlebów, takich jak Marchwiczny, Żabi czy Szeroki Żleb. Od południa jezioro otaczają masywne stożki piargowe, częściowo porośnięte kosodrzewiną, określane łącznie mianem Wielkiego Piargu. Dno Morskiego Oka jest zróżnicowane – przy brzegach zalegają głazy, niżej których występuje żwir i piasek. Poniżej 40 metrów znajduje się gruba na około kilkadziesiąt centymetrów warstwa ciemnego mułu z fragmentami roślinnymi i zwierzęcymi. Woda w Morskim Oku jest przejrzysta na 11–14 metrów. Ma zieloną barwę (IV stopień w skali Forela-Ulego) i występują tu wyraźnie oddzielone warstwy wody zróżnicowane pod względem temperatury, tzw. termokliny. Historia własności Morskiego Oka Morskie Oko to nie tylko najpiękniejsze jezioro Tatr, ale także miejsce o burzliwej historii. Pierwsze wzmianki o nim pojawiły się już w XVI wieku, a od XVII stulecia zaczęto regulować prawa do użytkowania jego otoczenia. W 1824 roku jezioro przeszło w ręce prywatne, a następnie stało się własnością Władysława Zamoyskiego. To właśnie on odegrał kluczową rolę w słynnym sporze granicznym z Węgrami, który rozstrzygnięto w 1902 r. na korzyść Galicji. Dzięki drodze Oswalda Balzera i pobudowaniu schroniska, Morskie Oko stało się ważnym celem turystów. Od 1933 r. jezioro należy do państwa polskiego. „Morskie Oko” jest tłumaczeniem z języka niemieckiego (Meeraugen), a wcześniej używana przez górali nazwa to Biały Staw. Inne historyczne określenia jeziora to Rybie Jezioro czy Rybi Staw. Pomiary i batymetria Morskie Oko to jedno z najlepiej poznanych jezior Tatr – jego pomiary prowadzone są od końca XVIII wieku. Pierwsze dane z 1787 r. wskazywały powierzchnię 32,02 ha, ale z czasem wyniki ulegały korektom. W 1879 r. Eugeniusz Klemens Dziewulski stworzył pierwszy plan batymetryczny, szacując powierzchnię na 30 ha i głębokość na 49,5 m. Kolejne badania z początku XX wieku oraz pomiary Wojskowego Instytutu Geograficznego z 1934 r. wykazały, że jezioro ma 34,93 ha i 50,8 m głębokości. Najnowsze analizy, wykorzystujące echosondy, precyzują obecne wymiary: powierzchnia to około 32,6–32,8 ha, a maksymalna głębokość 50,4–51,8 m. Choć dawniej uważano je za największe jezioro Tatr, obecnie wiadomo, że ustępuje pod względem powierzchni Wielkiemu Stawowi w Dolinie Pięciu Stawów Polskich – różnica wynosi około 1,5 ha. Zobacz też: Czy Morskie Oko przestanie zamarzać? Zasilanie i odpływ wód Morskie Oko zasilają dwa stałe potoki – Czarnostawiański oraz Mnichowy. Pierwszy potok spływa kaskadami Czarnostawiańskiej Siklawy, natomiast drugi tworzy Dwoistą Siklawę. Do Morskiego Oka wpływają także cieki okresowe, m.in. z Szerokiego i Marchwicznego Żlebu. Z jeziora wypływa Rybi Potok, który następnie rozlewa w kilka Rybich Stawków, takich jak Małe Morskie Oko, Żabie Oko oraz Małe Żabie Oko. Morskie Oko należy do nielicznych tatrzańskich jezior naturalnie zarybionych, zamieszkiwanych przez pstrągi, a dawniej również lipienie i troć wędrowną. Istnieją również historyczne wzmianki o obecności głowacza pręgopłetwego. Otoczenie i schronisko nad Morskim Okiem Od strony północy jezioro zamyka morena, na której stoi schronisko PTTK im. Stanisława Staszica. Budynek położony jest na wysokości 1405 m n.p.m. i jest jednym z najstarszych i najpiękniejszych schronisk w Tatrach. Obecne schronisko oraz stare, które pierwotnie było wozownią z 1890 r., są uznane za zabytki. Spod schroniska łatwo dostać się na szlaki prowadzące m.in. na Rysy, Szpiglasową Przełęcz oraz na Mięguszowiecką Przełęcz pod Chłopkiem. Powyżej Morskiego Oka, w kierunku południowym, znajduje się Czarny Staw pod Rysami, czyli drugie duże jezioro ulokowane w Dolinie Rybiego Potoku. Przyroda Morskiego Oka Wokół jeziora rozciągają się gęste zarośla kosodrzewiny, wśród których wyrastają okazałe limby. Na brzegach spotkać można wiele rzadkich w Polsce gatunków roślin, takich jak podejźrzon rutolistny, wełnianeczka alpejska, turzyca Lachenala, tojad kosmaty, turzyca skąpokwiatowa, bylica skalna, jastrzębiec włosisty, gnidosz Hacqueta, zimoziół północny czy świetlik bezostny. W wodach jeziora rozwijają się glony i rośliny naczyniowe, stanowiące podstawę planktonu zwierzęcego. Typowymi mieszkańcami są drobne skorupiaki – widłonogi, oczliki i rozwielitki. Przy brzegach powstają podwodne łąki, m.in. z rdestnicą Berchtolda. Dzięki naturalnemu zarybieniu akwen wyróżnia się na tle innych tatrzańskich jezior – jest siedliskiem pstrągów i kilku innych gatunków ryb. Morskie Oko w kulturze i legendach Morskie Oko od wieków pobudzało wyobraźnię i stało się przedmiotem wielu podań. Jedna z najbardziej znanych legend mówi o podziemnym połączeniu jeziora z Morzem Adriatyckim. Rzekomo świadczyły o tym przedmioty wyławiane z jego głębin, które miały pochodzić z zatopionych statków. Niezwykły krajobraz jeziora inspirował także artystów. Malowali je m.in. Walery Eljasz-Radzikowski i Leon Wyczółkowski, a poeci, tacy jak Teofil Lenartowicz, Wincenty Pol, Adam Asnyk czy Kazimierz Przerwa-Tetmajer, poświęcali mu wiersze pełne zachwytu. Tatry i samo jezioro pojawiały się również w twórczości muzyków, np. Zygmunta Noskowskiego. Morskie Oko stało się też symbolem patriotyzmu: po wygranym procesie granicznym Władysława Zamoyskiego śpiewano o nim na melodię Mazurka Dąbrowskiego. Dziś, obok bogatej tradycji literackiej i legend, jezioro cieszy się także międzynarodowym uznaniem – w 2014 roku „The Wall Street Journal” zaliczył je do pięciu najpiękniejszych akwenów świata. Nasza autorka Marzena Wardyn-Kobus Autorka tekstów z pogranicza przyrody, kultury i podróży. W serwisie tworzy artykuły popularnonaukowe o otaczającym nas świecie, łącząc rzetelną wiedzę z przystępnym językiem i dbałością o szczegóły. Socjolożka z wykształcenia, od ponad dekady związana z marketingiem internetowym. Zawodowo od lat zgłębia tajniki SEO oraz storytellingu opartego na rzetelnych źródłach. Pisze, by zachęcać innych do uważnego kontaktu z przyrodą – nawet tą najbliższą, tuż za domem. Kaszubka mieszkająca na Kujawach, zakochana w górskich szlakach i leśnych bezdrożach. Jej przydomowy ogródek to strefa zrównoważonego eksperymentowania – dąży do tego, by uprawiać rośliny ekologicznie, z szacunkiem dla natury. Wolne chwile spędza z książką, wędrując po lesie lub tworząc makramy.
Rysy to jedno z najpopularniejszych miejsc w Tatrach. Ta góra nie jest odpowiednia dla każdego
Rysy to najwyższy szczyt Polski i jeden z najpopularniejszych celów wypraw w Tatry Wysokie. Monumentalna góra kusi potencjalnych zdobywców i nic dziwnego. Widoki, które rozpościerają się z wierzchołka, są wprost spektakularne, a perspektywa wejścia na tak wysoki szczyt kusi śmiałków. Wielu chce postawić tam stopę, jednak należy podkreślić, że nie jest to góra dla każdego. Średnio co dziesiąty wypadek na Rysach kończy się śmiercią.
Spis treści: Monumentalny masyw na polsko-słowackim pograniczu Dwie drogi na szczyt Co widać ze szczytu? Jakie zagrożenia czyhają na Rysach? Szlak prowadzący na Rysy nie jest tak wymagający, jak słynna Orla Perć czy droga na Mięguszowiecką Przełęcz pod Chłopkiem. Nie zmienia to jednak faktu, że najwspanialszy klejnot w Koronie Gór Polski pozostaje jedną z najbardziej wymagających gór w naszym kraju. To prawdziwy sprawdzian, nie tylko dla kondycji, ale także (a może przede wszystkim) dla odporności na ekspozycję. Monumentalny masyw na polsko-słowackim pograniczu Rysy wznoszą się na granicy polsko-słowackiej, w Tatrach Wysokich. To najwyższa część Tatr, sąsiadująca z Tatrami Zachodnimi (od strony zachodniej) i Bielskimi (od strony północno-wschodniej). Masyw ma trzy wierzchołki. Najwyższy (2501 m n.p.m.) i najniższy (2473 m n.p.m.) znajdują się po stronie słowackiej. Jedyny wierzchołek polski, północno zachodni, mierzy 2499 m n.p.m. i jest najwyższym ze wszystkich szczytów w naszym kraju. W Koronie Europy szczyt ten plasuje się na siedemnastym miejscu. Skąd wzięła się nazwa? W powszechnej opinii, nazwa „Rysy” jest inspirowana ukośnym żlebem, odznaczającym się na masywie góry. Jej geneza jest jednak zgoła inna. Na początku XIX wieku utworzyli ją polscy górale, nawiązując do pożłobionych zboczy całego kompleksu Niżnych Rysów, Żabiego Szczytu Wyżniego i Żabiego Mnicha. Wtedy nazywano tak całą grań zamykającą kocioł Czarnego Stawu. W połowie stulecia, gdy poszczególne formacje grzbietu zyskiwały własne nazwy, zawęzili jej stosowanie do najwyższego szczytu w grani. Dwie drogi na szczyt Na najwyższy szczyt Polski prowadzą dwie drogi, od strony słowackiej i polskiej. Szlaki charakteryzują się różnym stopniem trudności, ale oba wymagają dobrej kondycji. Szlak od strony polskiej Rozpoczynamy pod schroniskiem przy Morskim Oku. Stamtąd należy poruszać się czerwonym szlakiem. Za mostem na Rybim Potoku, droga prowadzi wzdłuż stawu do Wielkiego Piargu. Dalej rozpoczyna się podejście kamiennymi płytami. Na wysokości Szerokiego Piargu trasa odbija w lewo i dociera nad Czarny Staw. Dalsza część szlaku okrąża Czarny Staw z lewej strony. Dalej rozpoczyna się jeszcze dość łatwe podejście. Następnie wędruje się Długim Piargiem do Buli pod Rysami. Tam warto złapać oddech, bo dalej robi się naprawdę trudno. Za Bulą rozpoczyna się 350-metrowe podejście prowadzące skalną grzędą. Ten odcinek jest ubezpieczony łańcuchami. Warto zwracać tam uwagę na oznaczenia. Po pokonaniu tej części, docieramy na grań, spod której należy skręcić w prawo do Przełączki. Rozpoczyna się najniebezpieczniejsza, bo najbardziej eksponowana część szlaku. Za tym fragmentem czeka już kopuła szczytowa, spod której rozpoczyna się ostateczne podejście. Musimy wspomnieć, że ostatni odcinek nie jest zaopatrzony w łańcuchy, więc należy polegać na sile swoich rąk. Długość szlaku: około 5 km (w jedną stronę). Podejścia: około 1180 m. Czas przejścia: od 4 do 5 godzin, zależnie od warunków i doświadczenia (w jedną stronę). Szlak od strony słowackiej Wejście po stronie słowackiej rozpoczynamy przy stacji w Szczyrbskim Jeziorze. Podążając asfaltową drogą, docieramy do charakterystycznego mostka, za którym skręcamy w prawą odnogę i dalej, za betonowym pomostem, w lewo. Stamtąd prowadzi czerwony szlak. Po kilkunastu minutach dochodzimy do rozgałęzienia. Pozostajemy na drodze oznaczonej czerwonym kolorem. Przy skrzyżowaniu przed Popradzkim Stawem skręcamy w lewo na niebieski szlak, który prowadzi w głąb Doliny Mięguszowieckiej. Za świerkowym lasem napotykamy skrzyżowanie nad Żabim Potokiem. Tam wchodzimy na czerwony szlak. Po minięciu drewnianych pomostów docieramy do skalnych rumowisk. Za Żabimi Stawami Mięguszowieckimi rozpoczyna się kamienny chodnik, prowadzący do zaopatrzonej w łańcuchy skalnej ściany. Dalej rozpoczynają się metalowe schody, prowadzące nad najtrudniejszym fragmentem odcinka. Dalej docieramy do Chaty pod Rysami. Za schroniskiem czerwony szlak prowadzi przez rumowiska. Po dojściu do siodła przełęczy Warga, skręcamy w lewo. Stamtąd, bez eksponowanych fragmentów, docieramy na sam szczyt. Długość szlaku: około 17,7 km (w jedną stronę) Podejścia: około 1500 m. Czas przejścia: od 5 do 6 godzin, zależnie od warunków i doświadczenia (w jedną stronę). Uwaga: szlak jest otwarty od 15 czerwca do 31 października. W pozostałych miesiącach pozostaje zamknięty ze względu na ochronę przyrody i bezpieczeństwo turystów (zagrożenie lawinowe). Którą drogę wybrać? Pomimo że dłuższy, szlak po stronie słowackiej jest zdecydowanie łatwiejszy od drogi prowadzącej spod Morskiego Oka. Co istotne, regulamin KGP nie precyzuje szlaku, którym należy dotrzeć na szczyt, by zdobyć najważniejszy punkt do prestiżowej odznaki. Co widać ze szczytu? Popularność Rysów w dużej mierze wynika z fantastycznej panoramy, która rozpościera się z wierzchołka. Przy dobrych warunkach pogodowych widoczność przekracza 200 kilometrów. Wówczas można dojrzeć i rozróżnić 80 tatrzańskich szczytów i około 50 szczytów wznoszących się w innych górskich grupach. W zasięgu wzroku znajduje się 13 tatrzańskich jezior, a nawet oddalony o blisko 90 km Kraków. W idealnych warunkach da się dostrzec zarys pasma Bieszczadów i Karpat Ukraińskich. Jakie zagrożenia czyhają na Rysach? Rysy kuszą malowniczymi szlakami i spektakularnymi widokami, ale piękno natury nie powinno usypiać czujności. Tatry są znane z kapryśnej pogody, zwłaszcza w sezonie urlopowym. Najbardziej deszczowymi miesiącami są czerwiec i lipiec. W upalne dni, popołudniowe burze nie są niczym niezwykłym. Z kolei w maju i na początku czerwca, gdy pogoda jest nieco stabilniejsza, na trasie wciąż jeszcze będzie zalegać śnieg. Szlak z Morskiego Oka ma silnie eksponowane fragmenty, więc nie jest odpowiedni dla osób, które w takich warunkach czują się niekomfortowo. Należy też pamiętać, że w drodze na szczyt nie brakuje stromych podejść, gdzie niemałym zagrożeniem jest spadający materiał skalny. Jak przygotować się do wejścia na Rysy? Jakie wyposażenie należy zabrać na Rysy? Absolutną podstawą są dobre buty, odpowiednie do tatrzańskich wędrówek. Pierwsze lepsze obuwie trekkingowe, przeznaczone na mniej wymagające szlaki, nie sprawdzi się w tych warunkach. Nawet w pogodny dzień, w plecaku należy mieć ciepłą kurtkę. Co jeszcze? Raczki. Na Rysach śnieg może zalegać przez większą część roku, warto mieć tego świadomość. Teoretycznie najbezpieczniejszy pod tym względem okres trwa od połowy lipca do połowy września. W miesiącach zimowych nie obejdzie się bez pełnoprawnych raków i czekana, ale wówczas wyprawy na Rysy nie polecamy turystom, którzy nie mają doświadczenia taternickiego. Nie można zapomnieć o kasku. Wielu odwiedzających Tatry w ogóle nie myśli o tym zabezpieczeniu, a to poważny błąd. W górach kask może uratować życie. Niezwykle istotne jest dokładne zaplanowanie wyprawy. Mając na uwadze możliwość wystąpienia popołudniowych burz, wędrówkę należy rozpocząć najpóźniej o 6.00. Najważniejsze, zawsze należy mierzyć siły na zamiary i liczyć się z potęgą natury. Gdy zaczyna brakować sił lub pogoda zaczyna się psuć, najlepiej zawrócić. Cel nigdy nie jest wart ryzyka. Przed wyjściem obowiązkowo należy sprawdzić prognozę pogody. Jeżeli zapowiadane są niekorzystne warunki, najlepiej zostać na kwaterze, ewentualnie udać się na wycieczkę do niewymagających miejsc. Wypadki na Rysach Mimo że mówimy tu o wymagającej górze, kolejka na Rysy, pojawiająca się w newralgicznych miejscach na szlaku, nie jest niczym niezwykłym, podobnie zresztą jak tłum na szczycie. Status najwyższej polskiej góry przyciąga turystów, nie tylko tych doświadczonych, którzy wiedzą, jak przygotować się na taką wyprawę i jakie niebezpieczeństwa napotkają po drodze. To niestety przekłada się na zatrważające statystyki. Oczywiście, że góry są dostępne dla każdego. Warto jednak mieć świadomość, że wraz ze wzrostem trudności szlaku, rośnie też niebezpieczeństwo. W tym miejscu należy wspomnieć, że w samym 2024 roku doszło tam do dwóch śmiertelnych wypadków, a rok 2025 zbiera jeszcze tragiczniejsze żniwo. 27 kwietnia dwóch turystów spadło po stromym, twardym śniegu. Pomimo szybkiej interwencji ratowników TOPR-u, nie udało się ich uratować. Trzy uczestniczące w wyprawie osoby wymagały ewakuacji. 10 maja to kolejny tragiczny dzień na Rysach. Turystka spadła spod wierzchołka. Nie miała szans przeżyć wypadku. Przykłady tragicznych w skutkach wypadków najwyższym szczycie Polski można mnożyć i mnożyć. Najtragiczniejszym dniem był jednak 28 stycznia 2003 roku. W tatrach zeszła wówczas lawina, porywając dziewięciu turystów spośród 13-osobowej grupy, wchodzącej na szczyt Rysów. Uczestnikami byli uczniowie I LO w Tychach i osoby związane z działającym tam Klubem Sportowym „Pion”. Nasz autor Artur Białek Dziennikarz i redaktor. Wcześniej związany z redakcjami regionalnymi, technologicznymi i motoryzacyjnymi. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o historii, kosmosie i przyrodzie, ale nie boi się żadnego tematu. Uwielbia podróżować, zwłaszcza rowerem na dystansach ultra. Zamiast wygodnego łóżka w hotelu, wybiera tarp i hamak. Prywatnie miłośnik literatury.
Sezon na górskie wyjazdy zamknięty? Nic podobnego. „Jesień będzie bardzo obłożona"
Sezon wakacyjny w górach już się zakończył, ale to wcale nie znaczy, że Podhale zacznie świecić pustkami. Wręcz przeciwnie. Zmienia się jedynie profil turysty. – Wiemy od dawna, że nadciągająca jesień będzie bardzo mocno obłożona – mówi mi Karol Wagner z Tatrzańskiej Izby Gospodarczej.
Wakacje już za nami, wielkimi krokami zbliżają się chłodne, długie wieczory i deszczowe spacery. Nie oznacza to jednak, że górskie szlaki opustoszeją. Gości będzie sporo, jak zapewnia Karol Wagner z Tatrzańskiej Izby Gospodarczej, ale będą to zupełnie inne wyjazdy niż te letnie. „Bardzo dobre” lato na Podhalu, jesień będzie podobna? Lato na Podhalu zazwyczaj ocenia się w trzystopniowej skali: dobre, bardzo dobre i wybitne. – W tym sezonie było „bardzo dobre”. Czasami zaskakiwało, zmieniały się trendy, a także nastawienie i emocje turystów. Ostatecznie popyt, jaki mamy na turystykę wokół Tatr, jest nieustający i niezmienny, mimo że podlega pewnym korektom – opowiada Karol Wagner z TIG. W górach karty zazwyczaj rozdaje pogoda. Przedsiębiorcy musieli zatem w czasie rzeczywistym dopasowywać ceny do oczekiwań i możliwości zakupowych gości. Jednym z kluczowych momentów na Podhalu w wakacje był drugi tydzień lipca, kiedy obłożenie sięgało około 50%, a miało być wyższe. Podczas długiego weekendu sierpniowego zmieniło się to diametralnie. – Wówczas na największych platformach rezerwacyjnych można było znaleźć już tylko pojedyncze noclegi. Obłożenie było nawet powyżej 100%, bo wielu turystów przyjechało z własnymi kamperami i namiotami. Nie wspominając o tym, że, w porównaniu do minionego, roku liczba miejsc noclegowych w Zakopanem wzrosła o kilkaset – dodaje Wagner. Okazuje się również, że mimo kapryśnej pogody podróżni wcale nie uciekają z gór jesienią. Wręcz przeciwnie. Jesień w górach. Turyści są, ale inni Od 1 września w sieci pojawiło się mnóstwo raportów, podsumowań i pytań: “jak tam na Podhalu po sezonie?”. – Otóż na Podhalu wcale nie jest po sezonie. Faktycznie, skończyliśmy sezon wakacyjny, który dominuje i obfituje w rodziny z dziećmi, pod które przygotowane są nasze pakiety, ale już od 1 września bardzo intensywnie zaczęliśmy przechodzić do sezonu jesiennego. Zmieniamy wówczas portfolio naszego gościa z wyjazdów familijnych na konferencyjne, szkoleniowe, integracyjne – opowiada Karol Wagner. Tego typu wyjazdy często rezerwowane są z dużym wyprzedzeniem, zdarza się, że w maju, a zatem już latem przedsiębiorcy wiedzą, na co się szykować. – Wszystko to jest bardzo poszukiwanym produktem turystycznym na Podhalu. I wiemy od dawna, że nadciągająca jesień będzie bardzo mocno obłożona, tym samym bardzo płynnie przechodzimy z wyjątkowo dobrego lata na jeszcze lepszy sezon konferencyjny – dodaje przedstawiciel Tatrzańskiej Izby Gospodarczej. Okazuje się jednak, że jesień w górach przyciąga również innych podróżnych. Zazwyczaj są to osoby, które chcą uniknąć wakacyjnych tłumów i nasycić się malowniczymi widokami w ciszy i spokoju. O wiele prostsze jest również znalezienie wolnego pokoju czy apartamentu, nie wspominając o niższych cenach. – Całym sercem kocham jesień w Tatrach czy Karkonoszach! To jest klimat nie do opisania – opowiada mi pan Marek z Wrocławia, który co roku piesze wędrówki odkłada na czas, gdy szlaki pustoszeją, liście mienią się na złoto, a ciepła herbata rozpływa się w chłodnym wieczorze. – To jest zupełnie inny typ wędrówek, bez żadnego pośpiechu. Człowiek zwraca uwagę na każdy kamyk, detal, cieszy się każdą minutą, bo dnia jest coraz mniej. Wiadomo, że trzeba trochę inaczej rozplanować wyjście, lepiej się przygotować na kapryśną pogodę i wczesny zmrok, ale to nieważne. Nic nie zastąpi mi tej aury i wszystkim polecam spróbować, chociaż raz – zachęca pan Marek. Niespodzianką dla tych, którzy po raz pierwszy wybierają się w góry jesienią, będą barwne kontrasty. Liście buków, jaworów i brzóz przybierają intensywne kolory – od złota i pomarańczy, po głęboką czerwień, „kłócąc się” z ciemną zielenią świerków i skalistymi szczytami. Dodatkowym atutem jest czystsze powietrze i lepsza widoczność. Po deszczu horyzont staje się bardziej przejrzysty, a góry można podziwiać w całej okazałości. Źródło: National Geographic Polska
Nosal to jeden z najbardziej dostępnych szczytów w Tatrach, ale polecamy go nie tylko początkującym
Nosal nie jest najwyższym szczytem na mapie Tatr. Nie stwarza technicznych trudności, jak tamtejsze kolosy, więc doświadczony górołaz potraktuje go najwyżej jako rozgrzewkę. Jednak dla osób, które dopiero rozpoczynają tatrzańską przygodę, jest jednym z najbardziej dostępnych wierzchołków i to czyni go naprawdę dobrym wyborem na początek. Nie można jednak nie wspomnieć, że do Nosala przylgnęła także zła sława.
Spis treści: Szczyt pomiędzy dwiema dolinami Jak dostać się na Nosal? Nosal ma także ciemną stronę Krótka i mało wymagająca wycieczka na tatrzański szczyt? Tak, to możliwe, bo mało wymagające trasy nie znajdują się wyłącznie w tamtejszych dolinach. Nosal nie imponuje wysokością, ale to czyni go dość dostępnym szczytem. Nagrodą za niewielki wysiłek będzie satysfakcja ze zdobycia tatrzańskiego wierzchołka i niesamowita panorama Kuźnic i wspaniałych szczytów. Szczyt pomiędzy dwiema dolinami Nosal, stanowiący zakończenie północno-wschodniej grani Kasprowego Wierchu, wznosi się w Tatrach Zachodnich. Po zachodniej stronie rozpościera się Dolina Bystrej, do której góra „spada” stromymi, skalistymi zboczami. Z kolei po stronie wschodniej rozpościera się Dolina Olczyska. Od południa Nosalowa Przełęcz oddziela tę górę od zalesionego Nieboraka. Warto wspomnieć, że Nosal rozgranicza nie tylko dwie doliny. Północnymi podnóżami góry przebiega naturalna granica, oddzielająca Tatry i Rów Zakopiański, będący częścią Rowu Podtatrzańskiego. Góra jest zlokalizowana w bliskiej odległości od Zakopanego. Wznosi się nad Kuźnicami, ale można tam szybko dotrzeć nawet z centrum miasta, które jest oddalone od Nosala o ok. 3,5 km. Charakterystyka szczytu Nosal jest zbudowany z osadowych wapieni i dolomitów, pochodzących ze środkowego triasu. Wznosi się na 1206 m n.p.m. Zbocza w większości porasta las mieszany, na który składają się gatunki charakterystyczne dla regla dolnego, a w tym: świerk pospolity, buk zwyczajny, sosna zwyczajna i sosna czarna, która na tym obszarze jest gatunkiem sztucznie wprowadzonym. Na skałach można zaobserwować obecność roślin wapieniolubnych. Należą do nich gatunki takie jak pierwiosnek łyszczak i szarotka alpejska. Można tam także spotkać gatunki storczyka, które w Polsce są uznawane za rzadkie: wyblin jednolistny i dwulistnik muszy. Na północno-zachodnim stoku Nosala, na wysokości 996 m n.p.m., znajduje się wejście do Dziury pod Nosalem – głębokiej na 12 m jaskini. Miejsce to nie zostało udostępnione dla turystów. Jak dostać się na Nosal? Na szczyt Nosala prowadzą dwa szlaki. Oba nie stwarzają technicznych trudności. Jedynym wymagającym elementem jest nachylenie terenu. Szlak z Kuźnic Najwięcej turystów wchodzi na Nosal drogą rozpoczynającą się w Kuźnicach, dzielnicy Zakopanego. Tuż za kładką nad potokiem Bystra bieg rozpoczyna szlak oznaczony kolorem zielonym, który prowadzi wprost na wierzchołek. Mijając kasę Tatrzańskiego Parku Narodowego, należy skręcić w lewo i podążać równolegle ze szlakiem niebieskim, który prowadzi na Halę Gąsienicową. Pierwszy odcinek drogi jest pokryty kamieniami i tu warto zachować ostrożność. Bywa tam naprawdę ślisko. Po około 20 minutach dociera się do rozwidlenia. Skręcając w prawo, dotrze się na Halę Gąsienicową. Chcąc wejść na Nosal, trzeba pójść prosto. Dalej skręca się w lewo i wchodzi na przyjemną, płaską ścieżkę, która prowadzi wprost na Nosalową Przełęcz. Za nią teren zaczyna się wznosić. Szlak najpierw prowadzi lasem, a dalej – po skałach. To kolejny odcinek, na którym należy zachować wzmożoną ostrożność. Żeby nie stracić równowagi, warto wspomóc się rękoma. Niebawem dociera się na szczyt, z którego roztacza się widok na grań Orlej Perci, Koszystą, Świnicę, Kościelec, Giewont i Kasprowy Wierch. Szlak z Zakopanego Alternatywnie można zdecydować się na wariant szlaku, który zaczyna się w Zakopanem. Trasa zaczyna się między rondem Jana Pawła II a Kuźnicami (mniej więcej w połowie drogi). Prowadzi Bulwarami Słowackiego w górę potoku i zmierza do budki Tatrzańskiego Parku Narodowego. Idąc dalej prosto, dotrze się do tamy. Chcąc wejść na Nosal, trzeba natomiast skręcić w lewo, na zielony szlak. Tam wędrówka rozpoczyna się dość stromą ścieżką, na której w niektórych miejscach występują ułatwienia w formie drewnianych lub kamiennych schodów. Początkowo szlak prowadzi przez las, ale po około 25 minutach marszu drzewa przerzedzają się, a oczom wędrowca ukazuje się widok na Kuźnice i Śpiącego Rycerza. To znak, że szczyt jest już tuż-tuż. Cel zostanie osiągnięty za zaledwie kilka minut. Nosal ma także ciemną stronę Na wstępie wspomnieliśmy, że Nosal jest dość dostępnym szczytem. To prawda, jednak nie znaczy to, że można dać wolne ostrożności. Góry, a zwłaszcza Tatry, zawsze powinny wzbudzać respekt, a dowodem na to niech będą śmiertelne wypadki na Nosalu. W marcu 2024 roku turystka znalazła na szlaku plecak i zawiadomiła TOPR. Okazało się, że 40 metrów niżej leżało ciało 35-letniego mężczyzny. We wrześniu 2021 roku, na pierwszym wierzchołku Nosala zginął turysta po upadku ze skalnego urwiska. W marcu 2020 roku w trudno dostępnym terenie w rejonie tego szczytu znaleziono ciało 19-latka. To tylko kilka przykładów śmiertelnych wypadków na tej górze. Co czyni Nosal niebezpiecznym? Skalisty szczyt jest dość obszerny, jednak od strony północno-zachodniej i zachodniej z wierzchołka opada potężne, niezwykle strome urwisko. Góra samobójców? Na zakończenie wypada wspomnieć o niechlubnej reputacji Nosala. Do tego pięknego szczytu przylgnął jakże wymowny przydomek „góra samobójców”, który jasno wskazuje, że wierzchołek jest popularny nie tylko wśród ludzi, którzy w górach szukają wspaniałych widoków. Faktem jest, że wiele osób, które wybierają się w Tatry, by tam zakończyć swoje życie, wybiera właśnie Nosal. Ile osób postanowiło tam zakończyć swoje życie? Trudno powiedzieć, bo nie istnieją żadne oficjalne rejestry, wyszczególniające takie przypadki. Poza tym służby nie zawsze mogą określić, czy śmierć była spowodowana nieszczęśliwym wypadkiem, czy wynikła ze świadomego działania. Zresztą ogromnym nietaktem byłoby sprowadzanie osobistych tragedii do postaci bezdusznej statystyki. Nasz autor Artur Białek Dziennikarz i redaktor. Wcześniej związany z redakcjami regionalnymi, technologicznymi i motoryzacyjnymi. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o historii, kosmosie i przyrodzie, ale nie boi się żadnego tematu. Uwielbia podróżować, zwłaszcza rowerem na dystansach ultra. Zamiast wygodnego łóżka w hotelu, wybiera tarp i hamak. Prywatnie miłośnik literatury.
Giewont przyciąga tłumy turystów. Jak dostać się na szczyt Śpiącego Rycerza?
Giewont należy do najpopularniejszych miejsc w Tatrach i trudno się temu dziwić. Na najwyższy szczyt Śpiącego Rycerza prowadzi kilka szlaków, wśród których znajdą się też niezbyt wymagające ścieżki. Warto jednak pamiętać, że góry potrafią zaskoczyć i także na Giewoncie można napotkać kilka „pułapek”. Czy zatem jest to góra odpowiednia nawet dla osób, które nie mają jeszcze dużego doświadczenia górskiego? Którą drogę warto wybrać, by stanąć przy słynnym krzyżu? Na te i inne pytania odpowiadamy poniżej.
Spis treści: Najwyższy szczyt w Tatrach Zachodnich? Geneza nazwy? Na Giewont prowadzi kilka dróg Dla każdego? Na wstępie warto uściślić pewne informacje. Gdy turyści mówią o Giewoncie, najczęściej mają na myśli Wielki Giewont. Nazwa bez poprzedzającego ją członu dotyczy nie samego szczytu, a całego masywu, na który, oprócz wymienionego już wierzchołka, składają się Długi Giewont (1868 m n.p.m.) i Mały Giewont (1728 m n.p.m.). Zdajemy sobie jednak sprawę, że gdy mowa o najwyższym szczycie masywu, większość osób używa uproszczonej formy. Dlatego gdy w tym artykule pojawią się informacje o wejściu na Giewont, będą one dotyczyć Wielkiego Giewontu. Najwyższy szczyt w Tatrach Zachodnich? Potężny masyw Giewontu mierzy 2,7 km długości i osiąga wysokość 1895 m n.p.m. Znajduje się w północnej grani Kopy Kondrackiej, w Tatrach Zachodnich i powszechnie jest uznawany za najwyższy szczyt tego pasma, który w całości wznosi się po polskiej stronie. To nie do końca prawda. Od Wielkiego Giewontu wyższa jest Twarda Kopa (2026 m n.p.m.) w Czerwonych Wierchach. Dlaczego zatem jest pomijana? Ze względu na niewielką wybitność. Przez pozostałe szczyty zachodniej części Tatr, których wysokość przekracza 2000 m n.p.m., przebiega polsko-słowacka granica, zatem nie można uznać ich za zlokalizowane po polskiej stronie. Geneza nazwy? Najstarsze źródła, w których wymieniona jest nazwa „Giewont”, pochodzą z XVI stulecia. Jej pochodzenie nie jest jednak jasne. Najprawdopodobniej wywodzi się z języka niemieckiego, od oznaczającego skałę słowa „wand”. Pierwotnie mogła brzmieć „Gewand”, czyli grupa skał, lub „Gähwand”, czyli stroma skała. Innego zdania był Mariusz Zaruski. Zdaniem założyciela i pierwszego naczelnika TOPR-u, u podstaw jej genezy leży góralskie nazwisko. Wiadomo natomiast, skąd wziął się przydomek masywu – Śpiący Rycerz. Nie trzeba być obdarzonym szczególnie bujną wyobraźnią, by w charakterystycznej sylwetce Giewontu dostrzec zarys postaci leżącego człowieka. To także nawiązanie do lokalnej legendy. Według jednej z jej wersji, w jaskiniach w ścianach Giewontu śpi armia rycerzy, która obudzi się, gdy Polska znajdzie się w niebezpieczeństwie. Na Giewont prowadzi kilka dróg Na Giewont prowadzi kilka dróg. Szlaki charakteryzują się różną długością i stopniem trudności, jednak należy wspomnieć, że wszystkie łączą się w najbardziej newralgicznym miejscu, które niedoświadczonym turystom sprawia najwięcej trudności. Mowa o Wyżniej Kondrackiej Przełęczy. To właśnie tam każdego roku ustawia się kolejka na Giewont. Dlaczego? Z przełęczy na szczyt prowadzi szlak niebieski. To bez wątpienia najbardziej wymagający odcinek drogi. Pojawiają się tam sztuczne ułatwienia w formie łańcuchów i metalowych stopni. Nie ma tam dużych trudności technicznych, ale sam widok tych elementów działa onieśmielająco na niedoświadczonych turystów. Rezultatem są ciągnące się przez setki metrów kolejki. Zanim jednak dotrzemy do newralgicznego miejsca, trzeba będzie pokonać jeden z kilku szlaków, prowadzących na Kondracką Przełęcz. Szlak niebieski Ten wariant szlaku jest najtłumniej oblegany. Pierwszy odcinek prowadzi z Kuźnic na Halę Kondratową. Droga jest szeroka i niewymagająca, ale musimy wspomnieć, że ponad schroniskiem PTTK zmienia się w pokrytą kamieniami ścieżkę, która wije się aż do Kondrackiej Przełęczy. Tam trasa skręca w prawo i za Kondracką Kopą dociera do Wyżniej Kondrackiej Przełęczy. Ta trasa mierzy około 6 kilometrów. Szlak przez Kopę Kondracką W innym wariancie, trasa pozwala zdobyć wierzchołek tatrzańskiego dwutysięcznika. Mowa o Kopie Kondrackiej (2005 m n.p.m.) – szczycie, który od wschodu otwiera Czerwone Wierchy, jeden z najpopularniejszych masywów w ciągu głównego grzbietu Tatr Zachodnich. Żeby wejść na tę górę, na Hali Kondratowej wystarczy zejść z niebieskiego szlaku i odbić na ścieżkę oznaczoną kolorem zielonym. Dalej, za Przełęczą pod Kopą Kondracką, należy wejść na szlak czerwony. Na szczycie obieramy żółty szlak i schodzimy nim do Kondrackiej Przełęczy, gdzie znowu kierujemy się niebieskimi znakami, by wejść na Giewont. Ten wariant mierzy około 8 kilometrów. Szlak czerwony Ścieżka w tym wariancie prowadzi przez Dolinę Strążyską. Przez dość długi czas przecina las, więc efektowne panoramy pojawią się dość późno, ale nie należy jej od razu skreślać. Powód? Bardzo prosty – szlak mija Siklawicę, niezwykle efektowny wodospad, który opada z dwóch niemal pionowych ścian. Obie części mierzą po 12 metrów wysokości. Za Polaną Strążyską przyjemna ścieżka zmienia się w dość pochyły szlak, więc trzeba będzie wysilić nieco nogi. Ponad granicą lasu droga wypłaszcza się, ale krótka to ulga, bo po kilku chwilach bardziej relaksującego marszu znów trzeba pokonać strome wzniesienie. Idąc dalej, mijamy Mały Giewont i Giewoncką Przełęcz. Dalej łączy się ze szlakiem niebieskim. Długość trasy to około 6 kilometrów. Szlak z Doliny Małej Łąki Ostatnia propozycja wcale nie jest tą najgorszą. Żółty szlak jest przyjemnie szeroki. W pierwszej kolejności dociera na Wielką Polanę Małołącką. Dalej ścieżka zwęża się i prowadzi przez las, za którego granicą spotykamy niezbyt wymagające podejście na Przełęcz Kondracką. Tam obieramy szlak niebieski. Trasa mierzy około 6 kilometrów. Który szlak warto wybrać? Każda droga na Giewont ma swoje zalety. Jeżeli priorytetem jest niski stopień trudności, mamy dobrą informację. Najkrótsza trasa, prowadząca przez Dolinę Strążyską, jest też tą najłatwiejszą. Czerwony szlak jest najmniej efektowny, ale pozwala zobaczyć imponujący wodospad. Droga przez Kopę Kondracką jest bardziej wymagająca kondycyjnie, ale za to daje satysfakcję wejścia na dwutysięcznik. Wszystkim, którzy chcą uniknąć tłumów (przynajmniej na początkowych odcinkach), polecamy szlak prowadzący z Doliny Małej Łąki. Z niejasnych przyczyn, panuje tam najmniejszy ruch, a przecież wspomniana dolina jest uznawana za jedną z najpiękniejszych w Tatrach. Dla każdego? Giewont bez wątpienia nie jest najbardziej wymagającym ze wszystkich tatrzańskich szczytów. Każdego roku można tam spotkać nawet rodziny z dziećmi, które świetnie sobie radzą. Żeby osiągnąć wierzchołek, nie trzeba mieć dużych umiejętności technicznych. Podstawą jest dobra kondycja. Warto jednak podkreślić, że ta wspaniała góra nie powinna być pierwszą zdobyczą w tatrzańskiej przygodzie. Najpierw warto zdobyć pierwsze szlify na łatwiejszych szlakach, by później ze spokojem przypuścić „szczytowy atak” na Śpiącego Rycerza. Giewont bywa niebezpieczny O ile Giewont nie stawia przed turystami dużych trudności technicznych, to nie można zapomnieć, że do każdej góry trzeba mieć szacunek. Największym zagrożeniem, które czyha na potencjalnych zdobywców, jest nieprzewidywalna tatrzańska pogoda. W tym miejscu warto przypomnieć o tragedii, która wydarzyła się tam w 2019 roku. 22 sierpnia, o godzinie 13.15, nad Giewontem rozpętało się istne piekło. Pioruny, jeden po drugim, uderzały w 14-metrowy krzyż i w okoliczne szczyty. W drodze na Giewont znajdowało się wówczas około 200 turystów. Zginęły 4 osoby, a 157 zostało rannych. Jednym z największych zagrożeń na Giewoncie jest... pokusa. Wielu turystów chce skrócić drogę powrotną i zamiast podążać oznakowanymi szlakami, wybiera drogę przez Żleb Szczerby, który schodzi między Wielkim a Długim Giewontem, lub opadający z Giewonckiej Przełęczy Żleb Kirkora. Wydaje się, że w ten sposób można łatwo dotrzeć do Doliny Strążyskiej, ale to tylko pozory. Nie bez powodu nie wyznaczono tam szlaku. Żleby pokonają tylko osoby dysponujące umiejętnościami wspinaczkowymi i odpowiednim sprzętem. Każdego roku ratownicy ewakuują stamtąd niejednego turystę, który porwał się z motyką na słońce. Niejednokrotnie, za nieostrożność i brak rozwagi zdobywcom Giewontu przyszło zapłacić najwyższą cenę. Nasz autor Artur Białek Dziennikarz i redaktor. Wcześniej związany z redakcjami regionalnymi, technologicznymi i motoryzacyjnymi. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o historii, kosmosie i przyrodzie, ale nie boi się żadnego tematu. Uwielbia podróżować, zwłaszcza rowerem na dystansach ultra. Zamiast wygodnego łóżka w hotelu, wybiera tarp i hamak. Prywatnie miłośnik literatury.
15 polskich cudów natury, o których turyści z zagranicy mówią „Wow!”
Cuda natury w Polsce zachwycają różnorodnością – od turkusowych jezior na Pomorzu Zachodnim, przez pełne krokusów tatrzańskie doliny, po niezwykłe formacje skalne i najstarsze drzewa w kraju. W zestawieniu od Travelera znajdziesz miejsca, które warto odwiedzić choć raz w życiu.
Spis treści: Przełęcz Liliowe – kwiecista granica ze Słowacją Dolina Chochołowska – raj dla miłośników krokusów i górskich spacerów Cis Henrykowski – najstarsze drzewo w Polsce i jego niezwykłe dzieje Babia Góra – królowa Beskidów i obowiązkowy punkt Korony Polskich Gór Krzywy Las – zagadka natury ukryta w zachodniopomorskim lesie Szlak kajakowy z Hańczy – przygoda dla miłośników wodnych wypraw Wąwóz Korzeniowy Dół – naturalny tunel lessowy pod Kazimierzem Dolnym Pojezierze Drawskie – kraina czystych jezior, lasów i spokoju z dala od tłumów Podlaski Przełom Bugu – dzika ostoja ptaków i roślin na wschodnich rubieżach Polski Jezioro Turkusowe – wapienne klejnot Wyspy Wolin o barwie egzotycznych mórz Kolorowe Jeziorka – mineralny cud Rudawskiego Parku Krajobrazowego Pielgrzymy – 300-milionowe granitowe kolosy Karkonoszy owiane legendami Skały Rzędkowickie – wapienne królestwo wspinaczy na Jurze Krakowsko-Częstochowskiej Jeziorak – najdłuższe jezioro w Polsce i literacka inspiracja Pana Samochodzika Królewski Głaz – lodowcowy wędrowiec i bohater lokalnych legend Polska skrywa w sobie wiele zachwycających miejsc, które coraz częściej oczarowują turystów z zagranicy. Nie brakuje porównań do znanych atrakcji na świecie. Latem tego roku pisaliśmy o Sopocie, który przez słowackie media został określony „polskim Monte Carlo”. W artykule przygotowanym przez dziennikarzy Travelera opisujemy 15 cudów natury w Polsce, które warto zobaczyć przynajmniej raz w życiu. Przełęcz Liliowe – kwiecista granica ze Słowacją To łagodna przełęcz w głównej grani Tatr, która stanowi naturalną granicę między Tatrami Wysokimi a Tatrami Zachodnimi. Przebiega tędy również granica polsko-słowacka, co nadaje temu miejscu dodatkowego znaczenia geograficznego i historycznego. Położona jest na wysokości 1952 m n.p.m., co sprawia, że mimo stosunkowo łagodnego charakteru, wymaga od turystów odpowiedniego przygotowania kondycyjnego. Nazwa przełęczy pochodzi od pełnika alpejskiego (Trollius europaeus), charakterystycznej rośliny wysokogórskiej, zwanej w gwarze podhalańskiej „lelują”. Pełnik, o intensywnie żółtych, kulistych kwiatach, jest objęty ochroną gatunkową i w okresie kwitnienia tworzy efektowne akcenty kolorystyczne na tatrzańskich polanach. Przełęcz Liliowe to doskonały cel dla piechurów poszukujących spokojnej wędrówki w malowniczych okolicznościach, z rozległymi widokami na Rów Podtatrzański oraz szczyty po obu stronach granicy. Prowadzą tu dobrze oznakowane szlaki turystyczne, a ze względu na położenie, miejsce to często wybierane jest jako punkt przejściowy na dłuższych trasach, np. w kierunku Świnicy lub Kasprowego Wierchu. Dolina Chochołowska – raj dla miłośników krokusów i górskich spacerów Znakiem rozpoznawczym tej malowniczej tatrzańskiej doliny są krokusy (Crocus scepusiensis), które w okresie kwitnienia tworzą fioletowy dywan rozciągający się po horyzont. To właśnie one sprawiają, że wczesną wiosną Polana Chochołowska staje się celem tysięcy turystów i fotografów. Warto jednak pamiętać, że termin kwitnienia krokusówzależy od warunków pogodowych – zazwyczaj przypada na przełom marca i kwietnia, lecz w chłodniejsze lata może przesunąć się nawet na połowę kwietnia. Teren Doliny Chochołowskiej jest stosunkowo łagodny i dostępny, dzięki czemu przyciąga rodziny z dziećmi, seniorów oraz osoby o mniejszym doświadczeniu górskim. To także doskonały punkt wypadowy na dłuższe tatrzańskie wędrówki – stąd można ruszyć m.in. w kierunku Grzesia, Rakońa czy Wołowca. Wieczorem miejsce pustoszeje, a ci, którzy zdecydują się na nocleg w tutejszym schronisku PTTK, mogą liczyć na zupełnie inne doświadczenie – ciszę, rozgwieżdżone niebo i poczucie odcięcia od codziennego zgiełku. To czas, kiedy Polana Chochołowska ukazuje swoje najbardziej spokojne i nastrojowe oblicze. Cis Henrykowski – najstarsze drzewo w Polsce i jego niezwykłe dzieje Staruszek – jego wiek szacuje się na około 1250 lat, co nadaje mu miano najstarszego drzewa w Polsce. Cis Henrykowski (Taxus baccata) nie wyróżnia się gigantycznymi rozmiarami – mierzy 10,5 m wysokości i ma 425 cm w obwodzie pnia – jednak jego wartość historyczna i przyrodnicza jest nie do przecenienia. Choć może nie jest tak okazały jak słynny Dąb Bartek (również imponujące drzewo, wspierane przez metalowe konstrukcje i warte zobaczenia), Cis Henrykowski jest prawdziwym żywym pomnikiem historii. Rośnie w Henrykowie Lubańskim w województwie dolnośląskim, na terenie objętym ochroną prawną. W swojej wielowiekowej historii przetrwał liczne kataklizmy – ucierpiał od silnej wichury, a w XIX wieku został okaleczony przez kozaków uderzających w pień szablami. Niestety, czas działa na jego niekorzyść – drzewo stopniowo usycha z powodu naturalnego procesu starzenia się oraz chorób. To sprawia, że warto je zobaczyć, zanim bezpowrotnie zniknie z polskiego krajobrazu. Cisy są wyjątkowe w świecie roślin – należą do gatunków długowiecznych, a ich drewno jest twarde, odporne na rozkład i dawniej było cenionym surowcem do wyrobu łuków oraz elementów konstrukcyjnych. Dziś, ze względu na rzadkość i zagrożenie wyginięciem, są objęte ścisłą ochroną gatunkową. Babia Góra – królowa Beskidów i obowiązkowy punkt Korony Polskich Gór Jeśli marzysz o zdobyciu Korony Polskich Gór, prędzej czy później Twoje kroki zaprowadzą Cię na Babią Górę – najsłynniejszy masyw górski Beskidu Żywieckiego. Jej najwyższy szczyt – Diablak (1725 m n.p.m.) – to jednocześnie najwyższy punkt całych Beskidów Zachodnich i, pomijając Tatry, najwyższy szczyt w Polsce. Widoki z Babiej Góry są naprawdę wyjątkowe – przy dobrej pogodzie można stąd dostrzec nie tylko Tatry, ale również Pieniny, Małą Fatrę, Gorce czy rozległe niziny. Szczyt ten, znany jako Królowa Beskidów, ma jednak swoją specyfikę – pogoda potrafi zmieniać się tu błyskawicznie, a silny wiatr i gęste mgły to częsty widok. Babia Góra jest częścią Babiogórskiego Parku Narodowego, objętego ochroną UNESCO jako Rezerwat Biosfery. Masyw słynie z bogatej flory alpejskiej, w tym rzadkich gatunków roślin takich jak okrzyn jeleni czy tocja karpacka. Tutejsze szlaki, prowadzące m.in. z Przełęczy Krowiarki czy Zawoi, oferują zarówno łagodniejsze podejścia, jak i wymagające, skaliste odcinki. Choć Babia Góra bywa kapryśna, nagrodą dla wytrwałych są panoramiczne widoki, które zapierają dech w piersiach – i to o każdej porze roku. Krzywy Las – zagadka natury ukryta w zachodniopomorskim lesie Zachwycił się nim internet – nagłówki krzyczały: „Nie uwierzycie, że to miejsce istnieje naprawdę”. Istnieje, i to w Polsce, w województwie zachodniopomorskim. Krzywy Las to prawdziwy ewenement przyrodniczy i jeden z najbardziej zagadkowych obszarów leśnych w Europie. Na powierzchni niespełna dwóch hektarów rośnie około 300 zdeformowanych sosen zwyczajnych (Pinus sylvestris) – choć patrząc na ich niezwykły kształt, trudno nazwać je „zwyczajnymi”. Drzewa posadzono prawdopodobnie w latach 30. XX wieku. Skąd ich nietypowe, łukowate pnie? Istnieje wiele teorii – od tych fantastycznych, w których pojawiają się siły kosmiczne czy anomalie grawitacyjne, po wyjaśnienia czysto praktyczne. Najbardziej prawdopodobna hipoteza mówi, że kształt drzew był efektem celowego działania lokalnych rzemieślników, którzy formowali pnie, by uzyskać surowiec do stolarki lub szkutnictwa. Inna wersja wydarzeń łączy niezwykłą formę sosen z II wojną światową – młode drzewka miały zostać rozjechane przez czołgi, a następnie, podczas srogiej zimy, przymarzły do ziemi i wiosną odrosły w nietypowym kształcie. Do dziś jednak tajemnica Krzywego Lasu nie została w pełni rozwiązana, co tylko dodaje temu miejscu uroku i przyciąga kolejnych turystów oraz fotografów. Szlak kajakowy z Hańczy – przygoda dla miłośników wodnych wypraw Witaj na Suwalszczyźnie! Trudno będzie się tu nie zakochać – to region, w którym dzika przyroda, czyste wody i spokój północno-wschodniej Polski tworzą idealne warunki do wypoczynku. Rzeka Czarna Hańcza wypływa z Jeziora Hańcza – najgłębszego jeziora w Polsce (108,5 m) – i jest jedną z największych atrakcji regionu. Na rzece znajduje się popularny szlak kajakowy, który prowadzi malowniczymi meandrami, by następnie połączyć się z Kanałem Augustowskim – XIX-wiecznym zabytkiem hydrotechniki. Szlak ma długość około 85 km, a na jego pokonanie potrzeba zazwyczaj 4–6 dni spływu, w zależności od tempa i liczby przystanków. Widoki z perspektywy kajaka są wyjątkowe – piaszczyste dno, krystaliczna woda, otaczające rzekę lasy i łąki tworzą niepowtarzalny krajobraz. Po drodze można zobaczyć liczne gatunki ptaków wodnych, mijając zarówno dzikie odcinki rzeki, jak i malownicze wsie z tradycyjną architekturą. To jeden z tych spływów, które zapadają w pamięć na całe życie. Wąwóz Korzeniowy Dół – naturalny tunel lessowy pod Kazimierzem Dolnym Wąwóz Korzeniowy Dół znajduje się zaledwie 2 kilometry od Kazimierza Dolnego i jest jednym z najbardziej rozpoznawalnych przykładów lessowych wąwozów drogowych w Polsce. Na początku był zwykłą wiejską drogą, jednak przez dziesięciolecia został stopniowo pogłębiany przez wodę spływającą po opadach oraz koła wozów przejeżdżających tędy w drodze do miasta. Na kształt wąwozu duży wpływ miało podłoże – bardzo żyzna, ale łatwo ulegająca erozji gleba lessowa – oraz rosnące wzdłuż traktu drzewa, które swoimi korzeniami wzmocniły ściany jaru, tworząc charakterystyczne, odsłonięte „rusztowanie”. Ten naturalny układ korzeni przypomina niekiedy fantastyczne korytarze, co nadaje miejscu wyjątkowy klimat. Dzięki specyficznym warunkom glebowym i mikroklimatycznym w wąwozie rośnie wiele gatunków roślin, zarówno leśnych, jak i związanych z siedliskami wilgotnymi. To sprawia, że Korzeniowy Dół jest atrakcyjny o każdej porze roku – latem daje przyjemny cień, a jesienią zachwyca kolorami liści kontrastującymi z jasnymi ścianami lessu. Pojezierze Drawskie – kraina czystych jezior, lasów i spokoju z dala od tłumów Jeśli jeziora i lasy to dla Ciebie idealne połączenie, na Pojezierzu Drawskim poczujesz się jak w raju. To region, w którym przyroda wciąż zachowała swój dziki i naturalny charakter, a tłumy są znacznie mniejsze niż na Mazurach. Powierzchnia lasów jest tu znacznie powyżej średniej krajowej, co czyni to miejsce idealnym dla miłośników ciszy, spokoju i kontaktu z naturą. Pojezierze Drawskie może pochwalić się aż 12 rezerwatami przyrody i 3 obszarami chronionego krajobrazu, które chronią unikalne gatunki roślin i zwierząt. Jeziora o krystalicznej wodzie są tu uważane za najpiękniejsze jeziora w Polsce, otoczone pagórkowatymi lasami, zachęcają do kąpieli, wędkowania i uprawiania sportów wodnych. To także raj dla rowerzystów – wytyczono tu ponad 20 zróżnicowanych szlaków rowerowych, prowadzących zarówno przez spokojne drogi leśne, jak i wzdłuż jezior, a nawet przez historyczne miasteczka z zachowaną zabytkową architekturą. Połączenie przyrody i kultury sprawia, że Pojezierze Drawskie jest idealne zarówno na aktywny urlop, jak i leniwe wakacje z dala od zgiełku. Podlaski Przełom Bugu – dzika ostoja ptaków i roślin na wschodnich rubieżach Polski Meandrujący Bug tworzy tu jeden z najbardziej malowniczych odcinków rzek w Polsce, nadając krajobrazowi dziki, naturalny charakter. Teren ten przyciąga niezwykłe bogactwo przyrody – aż 141 gatunków ptaków, w tym wiele rzadkich i chronionych, takich jak bielik, derkacz czy zimorodek, wybiera te okolice na miejsce gniazdowania. To także dom dla ponad 760 gatunków roślin, w tym roślin wodnych, bagiennych i łąkowych, które tworzą wyjątkowo zróżnicowany ekosystem. Podlaski Przełom Bugu, bo o nim mowa, to obszar o długości około 65 km w linii prostej i szerokości od 3 do 6 km. Park krajobrazowy obejmuje fragment doliny rzeki, w której zachowały się naturalne zakola, starorzecza i skarpy – elementy coraz rzadsze w europejskich rzekach przekształconych przez człowieka. Miejsce to jest prawdziwym rajem dla ornitologów, wędkarzy i miłośników kajakarstwa, a także dla wszystkich, którzy cenią spokój i bliski kontakt z przyrodą. Bug zachwyca tu o każdej porze roku – od wiosennych rozlewisk, przez letnie, pachnące ziołami łąki, po jesienne mgły snujące się nad wodą. Jezioro Turkusowe – wapienne klejnot Wyspy Wolin o barwie egzotycznych mórz Czy turkus musi być zarezerwowany dla egzotycznych mórz? Niekoniecznie – wystarczy odwiedzić Wyspę Wolin, by się o tym przekonać. Jezioro Turkusowe zachwyca intensywnym, mleczno-błękitnym odcieniem wody, który zawdzięcza rozpuszczonym związkom wapnia oraz białemu, wapiennemu dnu odbijającemu światło słoneczne. To stosunkowo młody akwen – ma zaledwie 71 lat. Powstał po tym, jak podziemna rzeka zalała wyrobisko dawnej kopalni kredy w Wapnicy. Efekt okazał się spektakularny: woda nabrała niemal tropikalnego koloru, który zmienia się w zależności od pogody i pory dnia – od jasnego błękitu po głęboki turkus. Jezioro położone jest na terenie Wolińskiego Parku Narodowego, otoczone lasem i ścieżkami spacerowymi, które prowadzą do punktów widokowych na zboczach. To popularne miejsce wśród fotografów i turystów szukających niezwykłych krajobrazów w Polsce. Kolorowe Jeziorka – mineralny cud Rudawskiego Parku Krajobrazowego Barwa wody potrafi zachwycać i zaskakiwać – a w Rudawskim Parku Krajobrazowym znajdziemy tego najlepszy dowód. Czekają tu na nas aż cztery niezwykłe jeziorka, z których każde ma swój własny, niepowtarzalny kolor: zielone, purpurowe, żółte i błękitne. Te malownicze akweny są pozostałością po dawnej kopalni pirytu, która działała tu w XIX i na początku XX wieku. Woda wypełniła wyrobiska po zakończeniu wydobycia, tworząc niezwykły krajobraz przypominający paletę malarza. Skąd tak intensywne barwy? To efekt obecności w wodzie i podłożu różnorodnych minerałów. Lista jest imponująca – znajdziemy tu m.in. miedź, żelazo, chalkopiryt, sfaleryt, galenę, boulangeryt, jamesonit, bournonit, chalkozyn, tetraedryt, limonit, syderyt, kalcyt, dolomit, wezuwian, zoizyt, pistacyt, fluoryt, ilmenit i tytanit. Każdy z nich wpływa na odcień wody, a ich połączenie sprawia, że jeziorka zmieniają kolor w zależności od pory roku, nasłonecznienia i warunków pogodowych. Dziś Kolorowe Jeziorka są jedną z największych atrakcji Dolnego Śląska, a wędrówka między nimi to nie tylko przygoda krajobrazowa, ale też podróż przez geologiczną historię regionu. Pielgrzymy – 300-milionowe granitowe kolosy Karkonoszy owiane legendami Nie, to nie są nowoczesne rzeźby. Wręcz przeciwnie – ich wiek szacuje się na około 300 milionów lat. Pielgrzymy to trzy monumentalne granitowe skały położone na terenie Karkonoskiego Parku Narodowego, uchodzące za jedną z najpiękniejszych grup skalnych w całych Karkonoszach. Te niezwykłe formacje mają nawet 25 metrów wysokości, a z ich szczytów rozciąga się malowniczy widok na Śnieżkę oraz okoliczne doliny. Powstały w wyniku procesów wietrzenia i erozji skał granitowych, które przez miliony lat były kształtowane przez wiatr, wodę i zmiany temperatur. Pielgrzymy fascynują nie tylko geologów, ale też turystów i fotografów – ich fantazyjne kształty przypominają niekiedy postacie czy mityczne stworzenia. W przeszłości skały te owiane były licznymi legendami, a niektórzy widzieli w nich symboliczne nawiązania do pielgrzymów wędrujących przez góry. Dziś prowadzi tu popularny szlak turystyczny z Przełęczy Karkonoskiej oraz z okolic Słonecznika, dzięki czemu można połączyć wizytę w Pielgrzymach z innymi atrakcjami Karkonoszy. Skały Rzędkowickie – wapienne królestwo wspinaczy na Jurze Krakowsko-Częstochowskiej Wapienne skały od zawsze przyciągają wspinaczy, a Skały Rzędkowickie są jednym z najpopularniejszych miejsc do uprawiania wspinaczki w Polsce. Nic dziwnego – ten imponujący masyw ciągnie się przez około 2 kilometry, osiągając miejscami nawet 30 metrów wysokości. Formacje te są niezwykle różnorodne pod względem kształtu i struktury – pełne wgłębień, szczelin, półek skalnych i grot, które powstały w wyniku wielowiekowego działania wiatru, wody oraz procesów krasowych charakterystycznych dla Jury Krakowsko-Częstochowskiej. Oprócz walorów wspinaczkowych Skały Rzędkowickie mają także wartość krajobrazową i przyrodniczą. Otoczone są łąkami i lasami, a z ich szczytów rozpościerają się panoramiczne widoki na Jurę. W pobliżu znajdują się również ruiny zamku w Mirowie i Bobolicach, co czyni ten rejon doskonałym celem nie tylko dla wspinaczy, ale i dla turystów pieszych czy rowerowych. Jeziorak – najdłuższe jezioro w Polsce i literacka inspiracja Pana Samochodzika Najdłuższe jezioro w Polsce – Jeziorak, o imponującej długości 27,5 km – zachwyca zarówno miłośników żeglarstwa, jak i turystów szukających ciszy. Otoczone jest pięknymi lasami, a jego powierzchnię urozmaicają liczne wyspy, z których największa, Wielka Żuława, jest jedną z największych śródlądowych wysp Europy. Jeziorak ma także swoje miejsce w kulturze – to tutaj kultowy Pan Samochodzik, bohater serii książek Zbigniewa Nienackiego, poszukiwał skarbów zrabowanych podczas II wojny światowej. Sam autor odnalazł w tych okolicach inne skarby: spokój, malownicze krajobrazy i atmosferę, która stała się dla niego źródłem twórczej inspiracji. To jezioro oferuje znacznie więcej niż tylko piękne widoki – można tu żeglować, kajakować, wędkować lub odkrywać dzikie zatoczki idealne na kąpiel. Dzięki licznym przystaniom i szlakom wodnym Jeziorak jest świetnym miejscem zarówno na krótki weekendowy wypad, jak i na dłuższy urlop w rytmie slow. Królewski Głaz – lodowcowy wędrowiec i bohater lokalnych legend Chciałoby się powiedzieć – twardziel. Królewski Głaz, znajdujący się w okolicach Wyspy Chrząszczewskiej na Zalewie Kamieńskim, przybył w to miejsce… ze Szwecji – a właściwie z obszaru dzisiejszej Szwecji – około 14 tysięcy lat temu. Jego niezwykłą podróż umożliwił lądolód, który podczas ostatniego zlodowacenia przetransportował ogromny fragment skały przez setki kilometrów. Nazwa głazu wiąże się z legendą, według której Bolesław Krzywousty miał na nim stać, przyjmując defiladę swojego wojska. Choć dziś nie jest już tak imponujący jak w przeszłości, wciąż budzi zainteresowanie turystów i geologów. Niestety, w XIX wieku oderwano od niego znaczną część, wykorzystując materiał do budowy dróg, przez co głaz stracił część swojej pierwotnej masy i kształtu. Mimo to Królewski Głaz pozostaje jednym z najbardziej rozpoznawalnych głazów narzutowych w Polsce – świadkiem odległej historii geologicznej i nośnikiem lokalnych legend. Źródło: National Geographic Traveler Nasz ekspert Łukasz Załuski Redaktor naczelny „National Geographic Polska” i National-Geographic.pl. Dziennikarz podróżniczy i popularnonaukowy z 20-letnim stażem. Wcześniej odpowiedzialny m.in. za magazyny „Focus”, „Focus Historia” i „Sekrety Nauki”. Uważny obserwator zmieniającego się świata i nowych trendów podróżniczych. Inicjator projektu pierwszej naukowej rekonstrukcji wizerunków władców z dynastii Jagiellonów. Miłośnik tenisa, książek kryminalnych i europejskich stolic.
Tatrzański Park Narodowy – wyjątkowe miejsce przyrodnicze w Polsce
Tatrzański Park Narodowy (TPN) to jedyny w Polsce park narodowy o charakterze wysokogórskim. Powołano go dekretem Rady Ministrów jesienią 1954 roku, a formalnie został otwarty 1 stycznia 1955 r. TPN znajduje się w województwie małopolskim i obejmuje cały obszar polskich Tatr oraz nieduży fragment Pogórza Bukowińskiego i Rowu Podtatrzańskiego. Park liczy niemal 2,2 tys. ha i wraz ze słowackim TANAP-em tworzy niemal 100 tys. ha obszaru objętego ochroną przyrody. Dowiedz się więcej o historii parku, poznaj jego wyjątkową faunę i florę oraz przeczytaj o roli, jaką TPN odgrywa w edukacji i ochronie dziedzictwa przyrodniczego Polski.
Spis treści: Historia utworzenia Tatrzańskiego Parku Narodowego Unikatowe walory TPN Logo Tatrzańskiego Parku Narodowego Zwierzęta Tatrzańskiego Parku Narodowego Roślinność Tatr – królestwo górskich endemitów Znaczenie TPN dla edukacji i tożsamości przyrodniczej Polski Koncepcje ochrony Tatr narodziły się już pod koniec XIX w., gdy intensywna eksploatacja niszczyła górski krajobraz. W 1868 r. uchwalono pierwsze prawo zakazujące polowań na świstaki i kozice. Założone w 1873 r. Towarzystwo Tatrzańskie zainicjowało skup ziem i rozszerzyło ochronę przyrody także na rzadkie rośliny (np. szarotkę alpejską, cis i limbę). Historia utworzenia Tatrzańskiego Parku Narodowego W 1939 r. powstał Park Przyrody w Tatrach, który był szczególną jednostką organizacyjną Lasów Państwowych, lecz II wojna światowa przerwała jego działania. Dopiero pod koniec lat 40. kontynuowano ochronę i utworzono wówczas rezerwat Tomanowa-Smreczyń. Tatrzański Park Narodowy został formalnie zatwierdzony na początku 1955 roku, co poprzedziło w 1954 r. rozporządzenie Rady Ministrów. Unikatowe walory TPN Tatry to jedyne w Polsce góry o charakterze alpejskim, co sprawia, że TPN wyróżnia się walorami niedostępnymi w innych rejonach naszego kraju. Najwyższym punktem Tatrzańskiego Parku Narodowego jest szczyt Rysów (2499 m n.p.m.). W parku roztaczają się niezwykłe widoki na m.in. najbardziej znane jezioro, czyli Morskie Oko (34,5 ha) oraz na liczne stawy polodowcowe i wodospady (np. Siklawę). Ze względu na unikalny, wysokogórski charakter regionu, park został w 1993 r. wpisany na listę Rezerwatów Biosfery UNESCO. Tatrzański Park Narodowy przyjmuje corocznie około 4 mln turystów, co sprawia, że jest jednym z najchętniej odwiedzanych parków w Polsce. Jednocześnie park prowadzi rozbudowaną działalność edukacyjną i ochronną, by zachować bogactwo przyrody niemal w stanie niezmienionym. Logo Tatrzańskiego Parku Narodowego Logo TPN jest powszechnie rozpoznawalne w Polsce. Znak ten przedstawia kozicę tatrzańską na tle tatrzańskich granitowych szczytów. Kozica (Rupicapra rupicapra tatrica) jest nie tylko symbolem TPN, ale także żywą wizytówką skutecznej ochrony fauny. Ten endemiczny gatunek z Karpat (podgatunek kozicy ogólnie spotykanej w Alpach) przez wieki był bliski wyginięcia z powodu kłusownictwa. Wybór kozicy do logo nie jest przypadkowy: symbolizuje ona dzikość i odporność górskich zwierząt, przywiązanie do tatrzańskiego krajobrazu i wartości ochrony przyrody. Logo Tatrzańskiego Parku Narodowego pojawia się na wszystkich tablicach informacyjnych oraz w publikacjach i dokumentach parku. Stało się ono niejako ogólnopolskim symbolem ochrony Tatr. Zwierzęta Tatrzańskiego Parku Narodowego Tatrzańska fauna jest jedną z najbogatszych w Polsce i obejmuje zarówno pospolite gatunki górskie, jak i wiele unikatowych form karpackich. Już sama obecność kozicy tatrzańskiej i świstaka tatrzańskiego odróżnia Tatry od reszty kraju – są to jedyne w Polsce obszary z ich występowaniem. Park zamieszkują także wielkie drapieżniki, jak np. niedźwiedź brunatny, ryś i wilk. W TPN żyje też ponad 200 gatunków ptaków (m.in. orzeł przedni, puchacz i głuszec). Na uwagę zasługują ponadto chronione płazy i gady (m.in. endemiczna traszka karpacka oraz rzadki gniewosz plamisty). Obserwacja tatrzańskich zwierząt uczy ostrożności i szacunku do natury. Park kładzie nacisk na edukację przyrodniczą, ale również na ograniczenia i zwraca uwagę turystów np. na zasady bezpiecznego zachowania przy napotkaniu dzikich zwierząt. Otwartość dzikich gatunków na turystów bywa duża, dlatego TPN przypomina, aby nie dokarmiać zwierząt i zachowywać ciszę na szlakach. Roślinność Tatr – królestwo górskich endemitów Flora TPN jest niezwykle bogata. W granicach parku znanych jest około 1300 gatunków roślin naczyniowych, z wieloma endemitami i reliktami arktyczno-alpejskimi. Tatry cechuje pionowy układ roślinności (regle, hale, turnie), dzięki czemu na każdym piętrze można zauważyć nieco inne gatunki roślin. Tatrzańska flora charakteryzuje się dużą liczbą endemitów – niemal 200 gatunków roślin spotykanych w Tatrach rośnie tylko w tym rejonie Polski. Wśród roślin występujących na obszarze Tatrzańskiego Parku Narodowego uwagę zwraca liczna grupa gatunków górskich i reliktowych. Przykłady cennych roślin to: warzucha tatrzańska, sasanka alpejska, szarotka alpejska, dębik ośmiopłatkowy, limba pospolita, wiechlina tatrzańska, wierzba żyłkowana, zosik karpacki, lepnica dwukwiatowa. Dla miłośników przyrody Tatrzański Park Narodowy oferuje liczne ścieżki dydaktyczne, tablice i przewodniki, które opisują florę i faunę górskiego środowiska. Znaczenie TPN dla edukacji i tożsamości przyrodniczej Polski Tatrzański Park Narodowy odgrywa ważną rolę w edukacji ekologicznej turystów odwiedzających ten region. Szlaki TPN, ścieżki dydaktyczne, Centrum Edukacji Przyrodniczej oraz bogate materiały publikowane przez park umożliwiają poznanie złożonych procesów naturalnych w górach alpejskich. Dzięki programom szkoleniowym, prelekcjom i warsztatom TPN uczy turystów, jak bezpiecznie i odpowiedzialnie korzystać z górskich szlaków, jednocześnie minimalizując wpływ człowieka na unikatowe ekosystemy. Pracownicy parku prowadzą aktywny monitoring przyrody – od liczenia populacji kozic i świstaków po badanie stanu lasów i hal. Tatrzański Park Narodowy stał się symbolem polskiego dziedzictwa przyrodniczego, a wpisanie go na listę rezerwatów biosfery UNESCO w 1993 r. podkreśliło międzynarodowe znaczenie jego przyrodniczych wartości. TPN łączy w sobie unikatową przyrodę, wielowiekową historię ochrony cennych gatunków oraz nowoczesną edukację ekologiczną. Jego rozległe wysokogórskie zbiorowiska, bogata flora i fauna oraz rozpoznawalne logo z kozicą czynią go nie tylko miejscem do zwiedzania, ale przede wszystkim żywą lekcją szacunku do dzikiej natury. Nasza autorka Marzena Wardyn-Kobus Autorka tekstów z pogranicza przyrody, kultury i podróży. W serwisie tworzy artykuły popularnonaukowe o otaczającym nas świecie, łącząc rzetelną wiedzę z przystępnym językiem i dbałością o szczegóły. Socjolożka z wykształcenia, od ponad dekady związana z marketingiem internetowym. Zawodowo od lat zgłębia tajniki SEO oraz storytellingu opartego na rzetelnych źródłach. Pisze, by zachęcać innych do uważnego kontaktu z przyrodą – nawet tą najbliższą, tuż za domem. Kaszubka mieszkająca na Kujawach, zakochana w górskich szlakach i leśnych bezdrożach. Jej przydomowy ogródek to strefa zrównoważonego eksperymentowania – dąży do tego, by uprawiać rośliny ekologicznie, z szacunkiem dla natury. Wolne chwile spędza z książką, wędrując po lesie lub tworząc makramy.
Z pasterskiej chaty do termalnego raju – ten jeden sekret, który zmienił Bukowinę Tatrzańską
Bukowina Tatrzańska to perła Podhala – miejsce, gdzie tradycja góralska spotyka nowoczesną turystykę. Odkryj historię tego miejsca, termy, kulturę i atrakcje dla całej rodziny.
Spis treści: Historia Bukowiny Tatrzańskiej – od pasterskiej osady do centrum kultury Dom Ludowy – serce góralskiej kultury Termy Bukovina i atrakcje turystyczne Tradycje i kultura regionu Gdzie spać i co zwiedzić – praktyczny przewodnik Bukowina Tatrzańska zimą i latem Położona na wysokości 860–1000 m n.p.m. wieś Bukowina Tatrzańska przeszła imponującą ewolucję – od pasterskiej osady z II połowy XVII wieku do uznanego ośrodka turystycznego, łączącego bogactwo tradycji z nowoczesną ofertą rekreacyjną. Historia Bukowiny Tatrzańskiej – od pasterskiej osady do centrum kultury Najwcześniejsze wzmianki i rozwój osadnictwa Pierwszy znany zapis dotyczący Bukowiny Tatrzańskiej pochodzi z 1630 roku i wskazuje na rozwój osadnictwa pasterskiego w oparciu o prawo wołoskie, typowe dla górskich obszarów Karpat. Wieś powstała jako osada sezonowa – bacówka – zamieszkiwana początkowo przez pasterzy wypasających owce i bydło na halach. W XIX wieku Bukowina przekształciła się w samowystarczalną wspólnotę wiejską, w której kwitło życie gospodarcze. Mieszkańcy zajmowali się uprawą ziemi, hodowlą, wyrobem narzędzi i produkcją żywności. Działały tu młyny wodne, tartaki przetwarzające drewno z pobliskich lasów, kuźnie obsługujące lokalnych rolników i rzemieślników, a także karczmy będące ośrodkami spotkań towarzyskich i wymiany handlowej. Wspólnota funkcjonowała w oparciu o tradycyjne zasady współpracy i samopomocy, a lokalne struktury społeczne – takie jak wspólnoty gruntowe i parafia – pełniły kluczową rolę w organizacji życia codziennego. Znaczenie prawa wołoskiego i rozwój infrastruktury Osadnictwo na prawie wołoskim zapewniało mieszkańcom autonomię i przyczyniło się do powstania lokalnej formy gospodarki opartej na wypasie, rzemiośle i korzystaniu z zasobów naturalnych. W miarę upływu lat, Bukowina zaczęła inwestować w infrastrukturę – powstały szkoły elementarne, które szybko objęły większość dzieci z regionu, działał urząd pocztowy. Poprawa dróg – zwłaszcza połączenie z Poroninem – umożliwiła sprawniejszy transport towarów i komunikację z sąsiednimi miejscowościami. Szczególnym momentem w historii miejscowości była elektryfikacja, która nastąpiła w 1936 roku. Co istotne, prąd do wsi dostarczyła własna, społecznie wybudowana elektrownia spalinowa. Ta inicjatywa – sfinansowana kredytami zaciąganymi przez mieszkańców i oparta na wspólnym wysiłku – uczyniła Bukowinę Tatrzańską pierwszą całkowicie zelektryfikowaną wsią w regionie przed wybuchem II wojny światowej. Było to wydarzenie przełomowe, które znacząco poprawiło jakość życia mieszkańców i umożliwiło dalszy rozwój instytucji kulturalnych i oświatowych. Wizyta Piłsudskiego i tożsamość kulturowa W okresie międzywojennym Bukowina Tatrzańska stała się miejscem szczególnym dla polskich elit intelektualnych i politycznych. W latach 20. i 30. XX wieku wieś odwiedzał marszałek Józef Piłsudski, który chętnie wypoczywał w tutejszym mikroklimacie. Wizyta tak ważnej postaci wzmocniła poczucie wartości wśród mieszkańców i wpłynęła na rozwój lokalnej tożsamości kulturowej. Zbudowano reprezentacyjne wille w stylu zakopiańskim, a góralska kultura zaczęła być coraz bardziej świadomie pielęgnowana i eksponowana. Działalność kulturalna, patriotyzm i przywiązanie do tradycji stanowiły fundament tożsamości Bukowiny jako wsi nie tylko nowoczesnej, ale też świadomej swojej roli jako depozytariusza podhalańskiego dziedzictwa. Te procesy doprowadziły do powstania Domu Ludowego – symbolu góralskiej dumy i wspólnoty – który po dziś dzień pozostaje jednym z najważniejszych ośrodków kultury ludowej w Polsce. Dom Ludowy – serce góralskiej kultury Architektura w stylu witkiewiczowskim Dom Ludowy w Bukowinie Tatrzańskiej to jedno z najważniejszych i najbardziej rozpoznawalnych miejsc w regionie. Powstał z inicjatywy lokalnej społeczności w latach 1928–1932 jako siedziba instytucji kulturalnych oraz ośrodek życia artystycznego. Budynek zaprojektowano w stylu zakopiańskim, zwanym również witkiewiczowskim, który łączy elementy tradycyjnej architektury góralskiej z wpływami secesji. Konstrukcja powstała z drewnianych płazów, a dach pokryto gontem i ozdobiono charakterystycznymi pazdurami – rzeźbionymi zakończeniami kalenic. Fasada zdobiona jest motywami roślinnymi i geometrycznymi, które symbolizują więź człowieka z przyrodą. Bryła budynku wyróżnia się masywnością i przestronnością – kubatura przekracza 5 800 m³, co czyni ją jedną z największych drewnianych konstrukcji w Polsce. Społeczność w czasie budowy Budowa Domu Ludowego była ogromnym przedsięwzięciem społecznym. Mieszkańcy sami dostarczali materiały, organizowali transport drewna z Tatr i pracowali przy budowie w ramach czynu społecznego. Finansowanie pochodziło częściowo z kredytów zaciągniętych przez lokalne gospodarstwa, co wiązało się z ogromnym zaufaniem i determinacją mieszkańców. Organizowano też zbiórki i pokazy filmowe, z których dochód przeznaczano na dalsze prace. Jednym z symboli tej determinacji było „kino rowerowe”, w którym dynamo napędzane siłą ludzkich nóg zasilało projektor filmowy. Dom Ludowy od początku pełnił wiele funkcji – był miejscem zebrań wiejskich, warsztatów rękodzieła, lekcji muzyki, wystaw i uroczystości. W jego murach skupiało się życie społeczne i artystyczne Bukowiny, a sama budowla stała się wizytówką góralskiej zaradności i wspólnotowości. Elektryfikacja i działalność kulturalna Dom Ludowy był również symbolem nowoczesności – to w jego murach po raz pierwszy w regionie popłynął prąd z lokalnej, spalinowej elektrowni. Dzięki temu Bukowina Tatrzańska jako pierwsza wieś w województwie krakowskim została zelektryfikowana. Dziś w Domu Ludowym działa wiele instytucji kulturalnych: Amatorski Zespół Teatralny im. Józefa Pitoraka, Regionalny Zespół „Wiyrchowianie”, biblioteka publiczna, szkoła muzyczna, a także liczne organizacje folklorystyczne i społeczne. Odbywają się tu liczne wydarzenia: spektakle, koncerty, przeglądy regionalne, warsztaty taneczne i rękodzielnicze. Dom Ludowy nie tylko podtrzymuje tradycję, ale także otwiera się na nowe formy wyrazu – stając się pomostem między przeszłością a teraźniejszością. Termy Bukovina i atrakcje turystyczne Popularny kompleks termalny u podnóża Tatr Termy Bukovina to nowoczesny kompleks uzdrowiskowy zlokalizowany w centrum wsi, u podnóża Rusińskiego Wierchu. Stanowią one jedną z największych term w Polsce. Wody termalne wydobywane są z głębokości ponad 2 500 metrów, z pokładów geotermalnych pochodzących sprzed kilkudziesięciu milionów lat. Mają temperaturę sięgającą 72 °C i są bogate w mikroelementy – wapń, magnez, siarkę, sód i chlorki – co czyni je doskonałymi do kąpieli leczniczych i relaksacyjnych. Obiekt obejmuje ponad 20 basenów wewnętrznych i zewnętrznych, różniących się temperaturą i przeznaczeniem – od dziecięcych brodzików po strefy SPA i wellness. Dodatkową atrakcją są zjeżdżalnie, gejzery wodne, bicze wodne i sauny tematyczne. Właściwości zdrowotne wód termalnych Wody termalne z Bukowiny Tatrzańskiej wykazują silne właściwości terapeutyczne. Kąpiele wpływają korzystnie na układ krążenia, układ mięśniowo‑szkieletowy, skórę oraz gospodarkę hormonalną. Siarka działa przeciwzapalnie, wapń wspomaga mineralizację kości, a magnez łagodzi napięcia nerwowe. Woda ta jest polecana osobom cierpiącym na schorzenia reumatyczne, bóle kręgosłupa, stany pourazowe i przewlekłe zmęczenie. Termy oferują również zabiegi fizjoterapeutyczne, masaże, hydroterapię i kąpiele solankowe. To sprawia, że są miejscem idealnym nie tylko do rekreacji, ale także profilaktyki i rehabilitacji zdrowotnej. Atrakcje dla każdego Kompleks Term Bukovina dostosowany jest do potrzeb osób w każdym wieku – rodziny z dziećmi korzystają z bezpiecznych stref wodnych, seniorzy z leczniczych kąpieli i jacuzzi, a osoby aktywne z saunarium oraz basenów sportowych. Dodatkowo oferowane są programy animacyjne, zajęcia fitness w wodzie oraz relaksacyjne wieczory z muzyką na żywo. Zimą termy są szczególnie popularne – kąpiel w gorących basenach przy temperaturze poniżej zera, z widokiem na zaśnieżone Tatry, to niezapomniane przeżycie. Latem zaś można korzystać z przestrzeni rekreacyjnych wokół obiektu, w tym stref wypoczynku na świeżym powietrzu i tarasów słonecznych. Termy Bukovina stały się symbolem nowoczesnego podejścia do turystyki – łączą komfort, zdrowie i regionalny klimat. Tradycje i kultura regionu Festiwal Sabałowe Bajania Sabałowe Bajania to najważniejsze wydarzenie folklorystyczne w Bukowinie Tatrzańskiej, odbywające się od 1967 roku. Nazwa festiwalu nawiązuje do postaci Jana Krzeptowskiego-Sabały – legendarnego gawędziarza i towarzysza Tytusa Chałubińskiego oraz Stanisława Witkiewicza. Co roku w sierpniu wieś staje się centrum góralskiej kultury, przyciągając uczestników z całej Polski oraz z zagranicy. Na festiwalu prezentowane są gawędy, śpiewy, tańce regionalne, sztuki teatralne i konkursy pasterskie. Wydarzeniu towarzyszą jarmarki rękodzieła, warsztaty rzeźbiarskie, degustacje potraw regionalnych i pokazy obrzędów ludowych – jak np. redyk czy ślub góralski. To doskonała okazja do poznania żywego dziedzictwa Podhala w jego najbardziej autentycznej formie. Festiwal odgrywa ogromną rolę edukacyjną i kulturotwórczą – przekazuje młodszym pokoleniom wartości tradycji, języka i sztuki ludowej, integrując przy tym społeczność lokalną z turystami. Kuchnia i lokalne produkty Kuchnia Bukowiny Tatrzańskiej to bogata mozaika smaków, wywodząca się z prostych, ale pożywnych potraw góralskich. W lokalnych karczmach i gospodarstwach agroturystycznych można skosztować m.in. kwaśnicy – zupy na bazie kapusty kiszonej i żeber, moskoli – placków ziemniaczanych pieczonych na blasze, oraz żurku na serwatce. Wśród produktów regionalnych prym wiodą sery – oscypek, bundz, bryndza – wytwarzane ręcznie w bacówkach według tradycyjnych receptur. Oscypek uzyskał certyfikat produktu regionalnego chronionego przez Unię Europejską, co potwierdza jego wyjątkową jakość i autentyczność. Nieodłącznym elementem kultury kulinarnej są też zioła i przyprawy – mięta, cząber, kminek – używane nie tylko w kuchni, ale i w lecznictwie ludowym. Warto również spróbować tradycyjnych napitków, takich jak herbata z pędów świerkowych czy nalewki z borówki i jałowca. Gwara i folklor Język podhalański, zwany gwarą góralską, to nie tylko forma komunikacji, ale także nośnik tożsamości i światopoglądu mieszkańców Bukowiny. Gwara ta jest żywa i dynamiczna – obecna w codziennej mowie, twórczości artystycznej i przekazach ustnych. Ważną rolę w jej ochronie odgrywają zespoły regionalne, nauczyciele, gawędziarze oraz Dom Ludowy, który organizuje konkursy recytatorskie i warsztaty dialektologiczne. Używanie gwary w oficjalnych wystąpieniach i ceremoniach podkreśla szacunek do tradycji i dumę z lokalnego dziedzictwa. W sferze folkloru muzycznego, Bukowina słynie z charakterystycznej kapeli góralskiej: prymistów (skrzypków), sekundów, basistów i śpiewaków. Melodie są żywe, rytmiczne, często wykonywane w stylu „na nutę”, z charakterystycznym przyśpiewem. Folklor ten towarzyszy zarówno świętom religijnym, jak i codziennym wydarzeniom – od wesel po redyki. Gdzie spać i co zwiedzić – praktyczny przewodnik Noclegi w stylu góralskim Bukowina Tatrzańska oferuje bogaty wachlarz noclegów – od luksusowych hoteli i pensjonatów, przez domki góralskie z bali, po gospodarstwa agroturystyczne. Wiele z nich utrzymanych jest w stylu zakopiańskim – z rzeźbionymi balustradami, drewnianymi zdobieniami i kominkami, co nadaje wyjątkowy klimat. Turystom zależy nie tylko na wygodzie, ale i autentyczności – dlatego popularne są obiekty oferujące regionalną kuchnię, warsztaty rękodzielnicze czy możliwość uczestnictwa w codziennym życiu gospodarstwa. Hotele przy Termach Bukovina czy w pobliżu stoku Rusiński zapewniają pełne zaplecze wellness, SPA oraz animacje rodzinne. Szlaki piesze i rowerowe Bukowina Tatrzańska to doskonała baza wypadowa dla turystyki aktywnej. W okolicy przebiegają liczne szlaki piesze – np. na Gęsią Szyję, do Dolin Filipki i Białej Wodyczy na Polanę Głodówkę z panoramą Tatr. Trasy te różnią się długością i trudnością – od spacerów rodzinnych po całodniowe wyprawy. Dla miłośników dwóch kółek przygotowano trasy rowerowe prowadzące przez malownicze hale, lasy i wzgórza. Popularna jest też turystyka nordic walking, a zimą – narciarstwo biegowe i skiturowe. Aktywni turyści doceniają nie tylko krajobrazy, ale i czyste powietrze, ciszę oraz kontakt z przyrodą. Zabytki sakralne i punkty widokowe W centrum wsi znajduje się kościół parafialny pw. Najświętszego Serca Pana Jezusa – neogotycka świątynia z początku XX wieku, z pięknie zdobionym wnętrzem i ołtarzem wykonanym przez lokalnych rzeźbiarzy. Przy drogach spotkać można liczne kapliczki, krzyże przydrożne i figurki Matki Bożej, będące świadectwem wiary i rzemiosła lokalnych twórców. Do najpiękniejszych punktów widokowych należą: Rusiński Wierch, Wysoki Wierch oraz okolice Polany Głodówki, z których rozciąga się zapierająca dech w piersiach panorama Tatr – od Hawrania po Giewont. Wschody i zachody słońca oglądane z tych miejsc to niezapomniane przeżycia, które warto uwiecznić. Bukowina Tatrzańska zimą i latem Atrakcje sezonowe Bukowina Tatrzańska to miejscowość o wyjątkowym potencjale całorocznym – przyciąga zarówno miłośników białego szaleństwa zimą, jak i turystów pieszych i rowerowych latem. Zimą wieś zamienia się w oazę narciarską – działają tu stoki Turnia i Rusiński, oferujące trasy o różnym stopniu trudności, wyciągi orczykowe i krzesełkowe, szkółki narciarskie oraz wypożyczalnie sprzętu. Sztuczne naśnieżanie i oświetlenie umożliwiają jazdę nawet do późnych godzin wieczornych. Obok narciarstwa zjazdowego popularnością cieszy się też skitouring – wędrówki na nartach poza przygotowanymi trasami – oraz kuligi, które przy dźwiękach góralskiej kapeli przemierzają śnieżne doliny. W okolicznych polanach odbywają się pokazy tradycyjnego pasterstwa zimowego, a przy termach organizowane są zimowe jarmarki i animacje dla dzieci. Latem Bukowina odsłania swoje inne, równie urokliwe oblicze. Zielone hale, zapach siana, śpiew ptaków i rozległe widoki tworzą idealne warunki do turystyki pieszej, rowerowej i rodzinnych spacerów. Organizowane są rajdy górskie, pikniki na polanach, warsztaty zielarskie i plenery artystyczne. Turyści chętnie korzystają z tzw. ścieżek edukacyjnych, które przybliżają florę, faunę i historię regionu. W sezonie letnim odbywają się też plenerowe koncerty kapel góralskich, występy teatralne i imprezy folklorystyczne. Wypoczynek w cieniu lasu lub kąpiel w termach po całodniowej wędrówce – to kombinacja, która przyciąga coraz więcej gości szukających alternatywy dla zatłoczonych kurortów. Wydarzenia cykliczne Bukowina przez cały rok tętni życiem kulturalnym – dzięki kalendarzowi wydarzeń, który łączy tradycję z nowoczesnością. Zimą centralnym punktem jest Góralski Karnawał – barwny festiwal tańca zbójnickiego, popisów tanecznych i muzyki regionalnej. Udział w nim biorą zespoły z całego Podhala, Spisza i Orawy, a wydarzeniu towarzyszą wystawy i kiermasze rękodzielnicze. Wiosną odbywa się Przegląd Palm Wielkanocnych, prezentujący bogactwo form, kolorów i symboliki świątecznej. Latem nie brakuje wydarzeń takich jak Letni Festiwal Teatralny, koncerty na świeżym powietrzu, warsztaty z gwary czy tradycyjnego haftu góralskiego. Na uwagę zasługuje również Sejmik Teatrów Wiejskich, który daje przestrzeń dla twórczości amatorskiej – to właśnie tu spotykają się artyści i mieszkańcy, by wspólnie celebrować kulturę słowa i gestu. Całoroczna aktywność kulturalna Bukowiny Tatrzańskiej sprawia, że wieś ta nie jest jedynie przystankiem turystycznym, lecz miejscem pełnym życia, pasji i wspólnoty. Źródło: National Geographic Traveler Nasz ekspert Łukasz Załuski Redaktor naczelny „National Geographic Polska” i National-Geographic.pl. Dziennikarz podróżniczy i popularnonaukowy z 20-letnim stażem. Wcześniej odpowiedzialny m.in. za magazyny „Focus”, „Focus Historia” i „Sekrety Nauki”. Uważny obserwator zmieniającego się świata i nowych trendów podróżniczych. Inicjator projektu pierwszej naukowej rekonstrukcji wizerunków władców z dynastii Jagiellonów. Miłośnik tenisa, książek kryminalnych i europejskich stolic.
To jezioro uchodzi za najpiękniejsze w Tatrach. Którą trasą można tam dotrzeć?
Morskie Oko to największe jezioro w Tatrach, które przez wielu uważane jest także za najpiękniejsze. Należy do tych miejsc, które po prostu trzeba zobaczyć, będąc na wycieczce w najwyższych polskich górach. W sezonie jest oblegane przez turystów, a i poza sezonem nie brakuje chętnych do podziwiania tego cudu natury, tym bardziej, że żadna z tras prowadzących do malowniczego jeziora nie jest specjalnie wymagająca. Jak dostać się nad Morskie Oko? Jak przygotować się do wyprawy? Na te i inne pytania odpowiadamy poniżej.
Spis treści: Wspaniałe jezioro u podnóża trzech szczytów Szlak prowadzący nad Morskie Oko Alternatywne trasy nad Morskie Oko O tym wypada pamiętać Nie ulega wątpliwości, że Morskie Oko jest jednym z najefektowniejszych górskich jezior, nie tylko w Polsce, ale i w Europie. To jedna z tych naturalnych atrakcji, które chce zobaczyć dosłownie każdy – doświadczeni górołazi, jak i rodziny z dziećmi. Podziwiać i nic więcej. Ze względu na konieczność zapewnienia ochrony tego niezwykłego miejsca, pływanie i inne aktywności są tam zabronione. Nic nie szkodzi, bo wspaniałe tatrzańskie jezioro i tak odwiedza się wyłącznie dla niepowtarzalnej scenerii. Wspaniałe jezioro u podnóża trzech szczytów Morskie Oko to karowo-morenowe jezioro polodowcowe, wypełniające Kocioł Morskiego Oka – wydrążoną przez lodowiec misę skalną, od północy zamkniętą ryglem z wałem moreny czołowej. Jego długość wynosi 862 m, szerokość – 568 m, a powierzchnia 34,93 ha. W najgłębszym miejscu osiąga 51,8 m. Malownicze Morskie Oko rozpościera się w górnych partiach Doliny Rybiego Potoku (część walnej Doliny Białki). Cień na taflę wody rzucają Mięguszowieckie Szczyty, grupa trzech szczytów w głównej grani Tatr, w skład której wchodzi druga najwyższa góra Polski – osiągający 2439 m n.p.m. Mięguszowiecki Szczyt. Szlak prowadzący nad Morskie Oko Jak dostać się nad to piękne jezioro? Najpopularniejszą (i jednocześnie najtłumniej obleganą) trasą jest szlak czerwony, rozpoczynający bieg na Palenicy Białczańskiej (990 m n.p.m.), czyli w miejscu, gdzie zaczyna się Tatrzański Park Narodowy. Przebieg szlaku Po wejściu na szlak, po prawej stronie mija się tablicę informacyjną Tatrzańskiego Parku Narodowego i postój dla zaprzęgów konnych. Wędrując dalej, dociera się do mostu na Waksmundzkim Potoku, za którym znajduje się kolejna tablica informacyjna. Warto na chwilę przystanąć w tym miejscu. Przy dobrej pogodzie, rozpościera się stamtąd widok na wspaniałą Dolinę Białej Wody i majestatyczny Gerlach (2655 m n.p.m.). Dalej mija się drewniany budynek, w którym eksponowana jest wystawa poświęcona historii sporu o Morskie Oko. Stamtąd już blisko do wspaniałych Wodogrzmotów Mickiewicza na potoku Roztoka, za którymi znajduje się polana zaopatrzona w drewniane ławy i toalety. Tam szlak czerwony krzyżuje się z zielonym. Warto wspomnieć, że w tym miejscu można nieco skrócić trasę, wybierając jedną z leśnych ścieżek. Warto wybrać drogę, która zaczyna się w pobliżu leśniczówki Wanta, która pozwala dotrzeć do Włosienicy w zaledwie kilkanaście minut. Stamtąd doskonale widać charakterystyczną sylwetkę Mięguszowieckich Szczytów i Mnicha. To znak, że do Morskiego Oka jest już blisko. Dalej droga prowadzi dolnymi partiami Głębokiego Żlebu (Żlebu Żandarmerii). Latem to miejsce nie stwarza dużych trudności, ale zimą jest narażone na zejście lawin. Za Zakrętem Ejsmonda, do szlaku czerwonego dołącza niebieski. Dalej dociera się do Schroniska PTTK im. Stanisława Staszica nad Morskim Okiem. Charakterystyka szlaku Ścieżka prowadząca wprost nad Morskie Oko mierzy 7,7 km długości. Średni czas przejścia to około 2,5 godz. Przewyższenia na szlaku nie są zbyt duże. Suma podejść to około 485 m. W ogromnej części, bo na dystansie ok. 7 km, szlak wiedzie drogą asfaltową. Jak dostać się na Palenicę Białczańską? Turyści odwiedzający Zakopane lub okoliczne miejscowości mogą dostać się na Palenicę Białczańską transportem publicznym lub własnym środkiem lokomocji. W okolicy znajdują się dwa parkingi – przy Palenicy i Łysej Polanie. Alternatywne trasy nad Morskie Oko Nad Morskie Oko prowadzą także dwa alternatywne szlaki. Oba są nieco trudniejsze od czerwonego, jednak wciąż pozostają w zasięgu przeciętnego piechura. Pierwsza alternatywa to wydłużenie drogi przez Rusinową Polanę. W ten sposób omija się lwią cześć asfaltowej drogi, bo wejście na szlak czerwony znajduje się dopiero przed Wodogrzmotami Mickiewicza. Drugi wariant jest nieco trudniejszy i stanowi większe wyzwanie dla mniej doświadczonych piechurów. Mowa o szlaku przez Dolinę Pięciu Stawów. Trasa odchodzi od czerwonej przy Wodogrzmotach Mickiewicza. Odejście od głównej ścieżki wydłuża wycieczkę o kilka kilometrów i dokłada nieco przewyższeń, ale trud zostanie wynagrodzony niesamowitymi widokami. O tym wypada pamiętać Wycieczka nad Morskie Oko nie wymaga przygotowania kondycyjnego. nie jest też potrzebny żaden specjalistyczny sprzęt górski. Jednak kilka rzeczy warto spakować do plecaka. Nie obejdzie się bez nakrycia głowy, okularów przeciwsłonecznych i kremu z filtrem. Poparzenia słoneczne mogą być dotkliwe i bolesne. Warto zaopatrzyć się też w dobry środek odstraszający komary i kleszcze. Przydadzą się kije trekkingowe, zapewniające odciążenie kolan. Na trasie znajdują się punkty gastronomiczne, ale i tak warto pamiętać o butelce z wodą i węglowodanowych przekąskach. Nasz autor Artur Białek Dziennikarz i redaktor. Wcześniej związany z redakcjami regionalnymi, technologicznymi i motoryzacyjnymi. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o historii, kosmosie i przyrodzie, ale nie boi się żadnego tematu. Uwielbia podróżować, zwłaszcza rowerem na dystansach ultra. Zamiast wygodnego łóżka w hotelu, wybiera tarp i hamak. Prywatnie miłośnik literatury.
Kolejka na Gubałówkę – atrakcja Zakopanego, która nie traci na popularności
Kolej linowo-terenowa na Gubałówkę od 1938 roku przyciąga turystów z całej Polski. Choć powstała z myślą o Mistrzostwach Świata w narciarstwie, dziś jest jedną z największych atrakcji Zakopanego i punktem obowiązkowym każdej wizyty na Podhalu.
Spis treści: Historia kolejki na Gubałówkę Dane techniczne kolei linowo-terenowej na Gubałówkę Ciekawostki o kolejce na Gubałówkę Co robić na Gubałówce po wyjeździe kolejką? Zaledwie 168 dni wystarczyło, by w 1938 roku na zboczach Gubałówki powstała jedna z najważniejszych inwestycji turystycznych w regionie. Niedawno kolejka na Gubałówkę obchodziła swoje kolejne urodziny. Kolej linowo-terenowa, wzorowana na rozwiązaniach szwajcarskich, umożliwiła szybki dostęp na szczyt i zapoczątkowała nową erę w rozwoju infrastruktury górskiej. Z czasem stała się nie tylko środkiem transportu, lecz także ikoną Zakopanego, stale modernizowaną i dostosowywaną do rosnących potrzeb odwiedzających. Historia kolejki na Gubałówkę Kolej linowo-terenowa na Gubałówkę została uruchomiona 20 grudnia 1938 roku po zaledwie 168 dniach budowy. Powstała z inicjatywy Ligi Popierania Turystyki jako druga tego typu budowa w Polsce po zbudowanej 2 lata wcześniej kolejce na Górę Parkową w Krynicy-Zdroju. Obie inwestycje były odpowiedzią na rosnące zainteresowanie turystyką górską i potrzebę łatwego dostępu do popularnych punktów widokowych. Ponadto budowę kolejki na Gubałówkę przeprowadzono w ramach przygotowań do Mistrzostw Świata FIS w narciarstwie klasycznym, które odbyły się w Zakopanem w 1939 roku. W pierwszych latach działalności wykorzystywano szwajcarskie wagoniki firmy Von Roll Berno. W czasie II wojny światowej kolejka działała jedynie sporadycznie, jednak po wojnie szybko odzyskała znaczenie turystyczne. Przez kolejne dekady kolejka była kilkukrotnie modernizowana – ostatnia duża przebudowa zakończyła się w grudniu 2001 roku. Obecnie kursują tu nowoczesne wagony z przeszklonym dachem wyprodukowane przez Garaventa i Mostostal Czechowice. Współczesna wersja pozwala nie tylko na szybki wjazd na szczyt, ale również na podziwianie panoramy Tatr już w trakcie przejazdu. Dane techniczne kolei linowo-terenowej na Gubałówkę Kolejka na Gubałówkę działa przez cały rok. Warto jednak wiedzieć, że jesienią i wiosną mają miejsce zazwyczaj kilkudniowe przerwy w jej funkcjonowaniu z uwagi na przeprowadzane w tym terminie przeglądy techniczne. To typowa kolej linowo-terenowa z jednym torem i mijanką w mniej więcej połowie trasy. System obsługuje dwa wagony, z których każdy mieści 120 pasażerów. Trasa ma 1301 metrów długości, a różnica poziomów między stacją dolną a górną wynosi 299 metrów. Stacja początkowa znajduje się na wysokości 822 m n.p.m., a końcowa – na 1121 m n.p.m. Czas przejazdu wynosi około 3,5 minuty. Zdolność przewozowa kolei to nawet 2000 osób na godzinę. W dni o dużym natężeniu ruchu (na przykład w sezonie letnim czy w ferie zimowe) wagoniki jeżdżą praktycznie bez przerwy – wystarczy 10 pasażerów, by kolejka ruszyła. W przypadku mniejszego zainteresowania kursy odbywają się co 15 minut. Infrastruktura kolejki na Gubałówkę jest dostosowana do potrzeb niepełnosprawnych – możliwy jest transport osób na wózkach inwalidzkich. Na stacji dolnej znajduje się parking, dzięki czemu można zostawić samochód bezpośrednio pod kolejką na Gubałówkę. Można również zabrać ze sobą psa, jednak z zastrzeżeniem, że dla komfortu wszystkich podróżujących pupil musi być prowadzony na smyczy i mieć założony kaganiec. Ciekawostki o kolejce na Gubałówkę Choć wiele osób traktuje Gubałówkę jako punkt widokowy lub początek spaceru grzbietem w kierunku Butorowego Wierchu, sama kolejka ma ciekawą historię i kilka interesujących faktów technicznych. Na przykład, tabor sprzed modernizacji w 2001 roku nie został zezłomowany, lecz wykorzystano go do budowy kolejki na górę Żar w Międzybrodziu Żywieckim. Przy górnej stacji znajduje się miejsce o znaczeniu sportowym – to właśnie tutaj zaczyna się legendarna trasa narciarska. Niestety, z powodu braku zgody właścicieli gruntów trasa jest od lat zamknięta, co uniemożliwia pełne wykorzystanie potencjału narciarskiego Gubałówki. Obecnie działa tam tylko krótki wyciąg orczykowy. Co ciekawe, budynek restauracji znajdujący się na szczycie został wybudowany niemal równocześnie z kolejką – od dekad służy turystom i narciarzom jako miejsce odpoczynku. W sezonie zimowym na Gubałówce odbywa się także popularna atrakcja „Kraina Światła”, czyli iluminacja składająca się z ponad miliona lampek ledowych. Co robić na Gubałówce po wyjeździe kolejką? Gubałówka to nie tylko przystanek, ale punkt startowy do dalszego odkrywania Podhala. Po dotarciu na szczyt warto po prostu zatrzymać się na tarasie widokowym – przy dobrej pogodzie rozciąga się stąd rozległa panorama gór. Tatry o świcie oglądane z Gubałówki to jedno z bardziej niezapomnianych doświadczeń dla osób, które zdecydują się wyjechać pierwszym kursem. Na Gubałówce funkcjonuje zjeżdżalnia grawitacyjna, która jest niezapomnianą atrakcją dla dzieci i wielu dorosłych. Trasa serpentynowa pozwala zjechać wózkiem z prędkością nawet 23 km/h. Zjeżdżalnia działa przez cały rok, z wyjątkiem dni deszczowych, kiedy ze względów bezpieczeństwa zostaje tymczasowo zamknięta. Na szczycie znajdziesz też szeroką ofertę gastronomiczną. Liczne bary i restauracje, w których można spróbować dań kuchni góralskiej. Latem przy górnej stacji rozkładane są leżaki i teren zamienia się w niebanalną plażę. W sezonie wakacyjnym odbywają się tu występy lokalnych artystów i zespołów folkowych. Można też oczywiście kupić góralskie pamiątki – od wełnianych kapci po oscypki. Jesień w górach to czas, kiedy na Gubałówce panuje nieco spokojniejsza atmosfera. Na jej szczyt dociera mniej turystów, a ci, którzy się wówczas pojawiają, mają okazję podziwiać ciepłe światło, które nadaje krajobrazowi niepowtarzalny charakter. To dobry moment, by zrobić zdjęcia i nacieszyć się widokiem Zakopanego oraz gór już nieco spokojniejszych niż w szczycie sezonu letniego czy zimowego. Źródło: National Geographic Traveler Nasza autorka Marzena Wardyn-Kobus Autorka tekstów z pogranicza przyrody, kultury i podróży. W serwisie tworzy artykuły popularnonaukowe o otaczającym nas świecie, łącząc rzetelną wiedzę z przystępnym językiem i dbałością o szczegóły. Socjolożka z wykształcenia, od ponad dekady związana z marketingiem internetowym. Zawodowo od lat zgłębia tajniki SEO oraz storytellingu opartego na rzetelnych źródłach. Pisze, by zachęcać innych do uważnego kontaktu z przyrodą – nawet tą najbliższą, tuż za domem. Kaszubka mieszkająca na Kujawach, zakochana w górskich szlakach i leśnych bezdrożach. Jej przydomowy ogródek to strefa zrównoważonego eksperymentowania – dąży do tego, by uprawiać rośliny ekologicznie, z szacunkiem dla natury. Wolne chwile spędza z książką, wędrując po lesie lub tworząc makramy.
Tatrzańska atrakcja otwarta. Nie zapomnij wziąć kurtki i latarki
Tylko pół godziny spaceru wystarczy, by poczuć się jak odkrywca. Jaskinia Mroźna, jedna z największych atrakcji Tatr, wznowiła ruch turystyczny. Przekonaj się, co kryje jej wnętrze.
Spis treści: Jaskinia Mroźna znów otwarta Co warto wiedzieć o Jaskini Mroźnej? Jaskinia Mroźna w Dolinie Kościeliskiej znów jest dostępna dla turystów. To jedna z najpopularniejszych atrakcji przyrodniczych w polskich Tatrach. Zimą jest zamykana, aby zapewnić spokój zimującym tam nietoperzom. Jaskinia Mroźna znów otwarta Jaskinię Mroźną można odwiedzać codziennie w godzinach od 9:00 do 17:00 (ostatnie wejście o 16:30). Choć trasa wewnątrz nie jest bardzo wymagająca, do wejścia warto się odpowiednio przygotować. Wewnątrz jaskini nie ma sztucznego oświetlenia, dlatego konieczne jest zabranie własnej latarki lub czołówki. Warto również mieć ze sobą ciepłą odzież. Zwłaszcza jeśli wchodzimy do jaskini latem. Temperatura w Mroźniej utrzymuje się poniżej 10 stopni Celsjusza. Wewnątrz bywa mokro i ślisko, dlatego lepiej niż klapki czy trampki sprawdzi się tam solidne obuwie turystyczne. Zwiedzanie Jaskini Mroźnej trwa około pół godziny. Wytyczona trasa turystyczna prowadzi przez miejsca takie jak Cmentarzysko Nacieków, Biały Chodnik czy Komora Złomisk. Największa – Wielka Komora – ma rozmiary 25 na 10 metrów i 10 metrów wysokości. Po drodze można również zobaczyć sztucznie utworzony zbiornik wodny Sabałowe Jeziorko oraz Ogródek, czyli skupisko stalagmitów. Bilet wstępu do Jaskini Mroźniej kosztuje 11 zł. Dzieci do siódmego roku życia wchodzą bezpłatnie. Bilety można kupić w punkcie wejścia do Doliny Kościeliskiej, online lub bezpośrednio przy jaskini (w tym miejscu płatność możliwa jest tylko gotówką). Trzeba również pamiętać, że osoby spoza powiatu tatrzańskiego obowiązuje dodatkowa opłata za wstęp do Tatrzańskiego Parku Narodowego. Co warto wiedzieć o Jaskini Mroźnej? Jaskinia Mroźna to jedna z niewielu w pełni przygotowanych do ruchu turystycznego jaskiń w polskich Tatrach. Znajduje się we wschodnim zboczu Doliny Kościeliskiej, na wysokości około 1100 m n.p.m. Jej całkowita długość wynosi 773 metry. Wejście i wyjście są położone na różnych wysokościach i połączone prostym, głównie poziomym korytarzem powstałym w wyniku działalności wód Kościeliskiego Potoku. Mimo stosunkowo skromnej szaty naciekowej w porównaniu do innych jaskiń europejskich, Mroźna uchodzi za najbogatszą w nacieki spośród jaskiń udostępnionych do masowego zwiedzania w Polsce. Można tu podziwiać stalaktyty, stalagmity, polewy naciekowe i tzw. mleko wapienne. To biała substancja przypominająca szron, od której jaskinia wzięła swoją nazwę. Jaskinia została odkryta w 1934 roku przez Stefana Zwolińskiego i Jerzego Zahorskiego. W kolejnych latach była sukcesywnie eksplorowana i przystosowywana do zwiedzania. 12 lipca 1953 roku udostępniono ją turystom, a do roku 2020 była jedyną jaskinią tatrzańską z własnym oświetleniem elektrycznym zasilanym agregatem. Podczas remontu w 2023 roku zrezygnowano jednak z oświetlenia, przywracając jaskini bardziej naturalny charakter. Źródło: Tatrzański Park Narodowy Nasz autor Mateusz Łysiak Dziennikarz podróżniczy, rowerzysta, górołaz. Poza szlakiem amator kuchni włoskiej, popkultury i języka hiszpańskiego.
Ten górski ssak to rzadkie zwierzę. Łatwiej go usłyszeć niż zobaczyć
Świstak tatrzański, endemit najwyższych gór w Polsce, prowadzi skryty tryb życia. Wielu słyszało jego charakterystyczny gwizd, niosący się górskimi dolinami, ale ci, którzy zaobserwowali go w środowisku naturalnym, mogą mówić o niemałym szczęściu. Jak wygląda świstak tatrzański? Jakie ma zwyczaje? Na te i inne pytania odpowiadamy poniżej.
Spis treści: Krępy i duży Gdzie można spotkać świstaka tatrzańskiego? Dwucyklowy tryb życia świstaka Społeczne, rodzinne i towarzyskie zwierzę, które czasami bywa okrutne Ile świstaków żyje w Tatrach? Tatrzańskie królestwo zwierząt jest całkowicie inne od fauny nizinnej Polski. O ile w piętrach reglowych łatwo można spotkać gatunki powszechne, to do życia w wyższych partiach przystosowały się tylko nieliczne zwierzęta. W tych specyficznych warunkach wykształciło się wiele endemitów. Jednym z nich jest świstak tatrzański, największy ze wszystkich występujących w Tatrach gryzoni. Krępy i duży Świstak tatrzański (Marmota marmota latirostris) to gryzoń z rodziny wiewiórkowatych, zaliczany do gatunku świstak alpejski. Ma krępą, stożkowatą sylwetkę, która wyróżnia go na tle innych tatrzańskich ssaków. Nie tylko to. To jeden z największych przedstawicieli swojego rzędu w Europie. Rozmiarami ustępuje tylko bobrowi europejskiemu. Świstak tatrzański osiąga od 45 do 65 cm długości. Mówimy tu zatem o zwierzęciu większym od niejednego kota domowego. Masa ciała świstaka zmienia się wraz z porą roku. Na wiosnę, dojrzały samiec waży od 2,7 do 3,4 kg, natomiast samica – od 2,5 do 3 kg. To czas, kiedy zwierzęta zaczynają gromadzić zapasy energii na długie zimowe miesiące. Wtedy świstaki zaczynają przyjmować więcej kalorii, by rozbudować tkankę tłuszczową brunatną. Do jesieni, ich masa wzrasta o ok. 2–2,5 kg. Futro świstaka tatrzańskiego składa się z dwóch typów włosów. Wierzchnią część okrywy tworzą długie i mocne włosy okrywowe. Pod nimi znajduje się podszerstek, składający się z krótszej, za to zwartej, lekko skręconej sierści o wełnistej strukturze. To właśnie ta warstwa tworzy chroniącą przed chłodem izolację. Poszczególne osobniki mają ciemnoszare, jasnobrązowe lub rude umaszczenie. Ubarwienie zależy od dominacji danej barwy w poszczególnych partiach włosów. Siekacze świstaka tatrzańskiego Jedną z najbardziej charakterystycznych cech świstaka są jego długie siekacze. Jak u większości gryzoni, te dłutowate zęby, doskonale przystosowane do obgryzania i rozdrabniania pokarmu roślinnego, rosną przez całe życie zwierzęcia. U młodych osobników siekacze są jasne. Z wiekiem zaczynają przybierać pomarańczowy odcień. Wbrew pozorom, nie świadczy to o chorobie. Zmiana zabarwienia wynika z obecności związków żelaza w szkliwie, które czynią je twardszym i odporniejszym na ścieranie. Świstak tatrzański a świstak alpejski Czym świstak tatrzański różni się od swojego alpejskiego kuzyna? Kluczową różnicą, która pozwoliła wyodrębnić świstaka tatrzańskiego jako podgatunek, jest budowa czaszki. W porównaniu ze zwierzętami żyjącymi w Alpach, te występujące w Tatrach mają szerszą i bardziej spłaszczoną kość nosową (w części twarzowej). Pozostałe różnice dotyczą umaszczenia futra oraz masy ciała. Świstak alpejski ma ciemniejsze futro od podgatunku tatrzańskiego. Poza tym jest od niego nieco cięższy. Gdzie można spotkać świstaka tatrzańskiego? Przedstawiciele podgatunku Marmota marmota latirostris zamieszkują wyłącznie Tatry, w Polsce i na Słowacji. Ich stanowiska znajdują się powyżej piętra regla górnego, na wysokości od 1500 do 2300 m n.p.m., przy czym należy podkreślić, że większość siedlisk jest zlokalizowana w obrębie piętra hal, które rozpościera się powyżej 1800 m n.p.m. Świstak upodobał sobie stoki o nachyleniu mniejszym niż 40 stopni. Wybiera nasłonecznione zbocza, gdzie może się wygrzewać i ma największe szanse na zdobycie pożywienia. Są to przede wszystkim stoki o wystawie południowej, południowo-wschodniej i wschodniej. Kolejnym warunkiem, który musi spełniać potencjalne stanowisko, jest miąższość gleby. Jej warstwa musi być na tyle gruba, by zwierzęta mogły swobodnie kopać nory, zarówno letnie (płytsze), jak i zimowe (głębsze). Dwucyklowy tryb życia świstaka Życie świstaków tatrzańskich toczy się w dwutrybowym cyklu. Zwierzęta pozostają aktywne w miesiącach letnich. Wraz z nadejściem zimy, zapadają w stan hibernacji. Czas godów i uzupełniania energii Na przełomie kwietnia i maja rozpoczyna się okres letniej aktywności świstaka. Mogłoby się wydawać, że po wybudzeniu z długiego snu zimowego, zwierzęta w pierwszej kolejności przystąpią do uzupełniania zapasów energii, ale nie. Pierwszą wiosenną aktywnością tych zwierząt jest prokreacja. „Ekspresowe gody” mają swoje uzasadnienie – świstaki muszą wydać potomstwo, a młode muszą usamodzielnić się, zanim nastąpi kolejna zima. Ciąża trwa ok. 33 dni. W drugiej dekadzie czerwca rodzi się do sześciu młodych, które pozostają pod opieką samicy przez ok. miesiąc. Dopiero po kopulacji wyruszają na poszukiwanie pożywienia. Świstaki są aktywne w ciągu dnia. Większość czasu poświęcają na żerowanie i patrolowanie terenu. Okres zimowej hibernacji Na przełomie września i października, gdy temperatura ulega obniżeniu, dni stają się krótsze i zmniejsza się dostępność pożywienia, kończy się czas letniej aktywności świstaków, a rozpoczyna okres snu zimowego. Przez najbliższe miesiące zwierzęta będą korzystać z zapasów energetycznych, które zgromadziły w okresie letniej aktywności. Gdy świstaki zaczynają „wychwytywać” naturalne sygnały, zwiastujące zbliżającą się zimę, zaczynają układać się na samym dnie nory zimowej, zwijając się w kłębek. Co wówczas dzieje się z ich organizmem? Procesy metaboliczne zaczynają zwalniać. Dzięki temu temperatura ciała spada z wyjściowych 37,7 stopni Celsjusza do ok. 8–10 stopni, a w wyjątkowych sytuacjach – do 3–5 stopni. Częstość oddechów spada z 16 do zaledwie 4–5 na minutę, a praca serca – z 220 skurczów do 30 na minutę. Sen zimowy jest szczególnie obciążający dla młodych osobników. Żeby mogły przetrwać ten czas, starsze zwierzęta, które naturalnie gromadzą więcej tkanki tłuszczowej, otaczają je szczelnym pierścieniem. Sen zimowy świstaków nie trwa nieprzerwanie. Zwierzęta budzą się co ok. 3 tygodnie. Taka pobudka trwa od 12 do 30 godzin. Najczęściej jest podyktowana potrzebą wydalenia moczu, choć nie zawsze. Sen zimowy może zostać czasowo przerwany, gdy temperatura w schronieniu spadnie poniżej 0 stopni Celsjusza. Społeczne, rodzinne i towarzyskie zwierzę, które czasami bywa okrutne Jak wiele innych gryzoni, świstaki tatrzańskie są zwierzętami społecznymi. Przedstawiciele tego gatunku żyją w koloniach. Taka grupa składa się z kilkunastu osobników. Na jej czele stoi dominująca para, poniżej której znajduje się podporządkowane zwierzęta dorosłe (te, które pozostały w grupie z poprzednich lat, czasami także zwierzęta przysposobione), osobniki młodociane (jednoroczne i dwuletnie potomstwo pary dominującej) i młode (szczenięta z bieżącego miotu). Zwierzęta tworzące kolonię razem śpią, bawią się ze sobą w ciągu dnia i wspólnie budują nory. W grupie panuje ścisła hierarchia. Rozmnażanie jest zarezerwowane dla pary dominującej. Okresowo dochodzi do walk o przywództwo. Czasami dochodzi do zmiany na szczycie hierarchii. Pokonany samiec zostaje wówczas wygnany z kolonii, a nowy samiec alfa zabija część jego potomstwa. W ten sposób pieczętuje swój status. Ostrożność to jego drugie imię Swoją polską nazwę gatunkową świstaki zawdzięczają charakterystycznym dźwiękom, które wydają. Mowa o charakterystycznym gwiździe, który wydobywa się z szeroko otwartego pyszczka. Odgłos ten pełni przede wszystkim funkcję ostrzegawczą. Gdy w zasięgu patrolującego teren samca pojawi się zagrożenie, donośnym krzykiem ostrzega resztę kolonii i sam błyskawicznie ewakuuje się do schronienia. Świstaki są wyjątkowo ostrożne, przez co dla nas – ludzi – pozostają niemal niewidoczne. Trudno zaobserwować to zwierzę w jego naturalnym środowisku, ale za każdym razem, gdy pojawimy się na terytorium danego klanu, świstaki doskonale o tym wiedzą. Na naszą obecność reagują serią gwizdów o średnim natężeniu. Tak samo ostrzegają się przed lisem lub psem. Co innego, gdy na horyzoncie pojawi się naprawdę poważne zagrożenie. Wówczas świstak wydaje pojedynczy, ostry gwizd. Dla reszty jest to sygnał, że natychmiast muszą schronić się w norze. Zręczny budowniczy Skoro o norach mowa, wypada wspomnieć, że te budowane przez świstaki są niezwykle złożone i nie składają się wyłącznie z komory mieszkalnej. Zwierzęta drążą także dość długi korytarz, który pełni funkcję latryny. Poza tym, w trosce o bezpieczeństwo, kopią sieć przypominających labirynt korytarzy ewakuacyjnych, mających zapewnić odwrót w przypadku ataku drapieżnika. Każda nora jest zaopatrzona w kilka otworów wejściowych. Poza dość płytką komorą letnią, świstaki kopią także schronienie zimowe, znajdujące się na głębokości kilku metrów. Ile świstaków żyje w Tatrach? Na tatrzańską populację świstaków składa się około 1000 osobników. Większość żyje po stronie słowackiej. W polskich górach mieszka około 200 zwierząt. Niewiele. Nic dziwnego, że „Czerwona lista gatunków zagrożonych” wymienia je w kategorii EN. Oznacza to, że zwierzęta te są zagrożone wymarciem w niedalekiej przyszłości. Nasz autor Artur Białek Dziennikarz i redaktor. Wcześniej związany z redakcjami regionalnymi, technologicznymi i motoryzacyjnymi. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o historii, kosmosie i przyrodzie, ale nie boi się żadnego tematu. Uwielbia podróżować, zwłaszcza rowerem na dystansach ultra. Zamiast wygodnego łóżka w hotelu, wybiera tarp i hamak. Prywatnie miłośnik literatury.
Stary Smokowiec – górski kurort, który skradł serce królowej Elżbiety II
Odkryj miejsce, gdzie historia spotyka się z majestatycznymi Tatrami. Najstarsza osada w Tatrach Wysokich to miasto, gdzie powietrze pachnie świerkiem i nostalgią. Klimatyczne pensjonaty, ciche alejki i widok, którego nie zapomnisz – niezwykłe miejsce na weekend o każdej porze roku.
Spis treści: Szczyty doznań – szlaki turystyczne i inne atrakcje Kolejka po królewsku Hotel ze 100-letnią tradycją Dojazd Pierwsi turyści zawitali w region Tatr Wysokich ponad 350 lat temu, a wszystko za sprawą rozwoju kolei. Pierwszy pociąg dotarł tutaj bowiem w 1871 roku. To wyjątkowe miejsce, gdzie można cieszyć się spokojem w dolinach, a jednocześnie luksusem i relaksem w jednych z najlepszych hoteli. Mimo, że znane są jako najmniejsze z najwyższych gór na świecie, Tatry kryją wiele naturalnych perełek, klimatycznych oraz unikatowych miejscowości, takich jak Stary Smokowiec. Stary Smokowiec to najstarsza tatrzańska osada rekreacyjna, która znajduje się u podnóża Tatr Wysokich w Słowacji. Leży na wysokości 1010 m n.p.m. i czaruje swoją górską scenerią. Stanowi część administracyjnej struktury miasta Wysokie Tatry, a nieopodal znajduje się m.in. Tatrzańska Łomnica. Dowiedz się, co czyni Stary Smokowiec w Słowacji tak wyjątkowym. Szczyty doznań – szlaki turystyczne i inne atrakcje W Tatrach znajdziemy blisko 600 km oznakowanych szlaków turystycznych, odpowiednich dla miłośników pieszych wędrówek o różnych poziomach zaawansowania. Są tu zarówno leśne ścieżki i doliny dla początkujących, jak i ambitniejsze trasy prowadzące na wysokie szczyty. W regionie nie brakuje także tras „bez barier”, przystosowanych dla osób z niepełnosprawnościami. Podczas wizyty naszej redakcji w Starym Smokowcu wybraliśmy trasę trekkingową, która będzie odpowiednia dla większości turystów: Stary Smokovec – Hrebienok – Rainerova Chata – Vodopády Studeného potoka – Bilikova Chata – Stary Smokovec. Na każdym kroku towarzyszą nam zapierające dech w piersiach, majestatyczne widoki z dominującą sylwetką Łomnicy – drugiego najwyższego szczytu Tatr. Sielankowa atmosfera potrafi przywrócić wewnętrzny spokój i ukojenie. Podczas trasy mamy okazję zbliżyć się do potęgi natury, obserwując z bliska jej żywiołowość przy malowniczych wodospadach. Chwilę wytchnienia znajdziesz w urokliwej Bilikovej Chacie – miejscu, gdzie czas zdaje się płynąć wolniej. Ciekawostka: na trasie można spotkać tragarzy górskich – ostatnich szerpów Starego Kontynentu. Już od ponad 100 lat, na swoich plecach dostarczają oni niezbędne zaopatrzenie do górskich schronisk, do których nie prowadzi żadna droga. To piękna tradycja, która podkreśla wyjątkowość tego regionu. Kolejka po królewsku Ze Starego Smokowca na Hrebienok można dostać się nie tylko pieszo, korzystając z górskich szlaków, ale również wygodną kolejką linowo-terenową. W zaledwie kilka minut docieramy do stacji początkowej wielu górskich wędrówek – zarówno tych krótszych, jak i bardziej wymagających. Stary Smokowiec może poszczycić się wyjątkowym wydarzeniem – w 2008 roku miejsce to odwiedziła królowa Elżbieta II. Jak podawały brytyjskie media, była to pierwsza w historii wizyta monarchini w górskim kurorcie gdziekolwiek na świecie. Królowa Elżbieta II przyjechała do miasteczka wraz z księciem Filipem. Zostali powitani przez prezydenta Słowacji Ivana Gašparoviča i jego małżonkę Silvię. Para królewska wjechała kolejką linową na Hrebienok, gdzie spotkała się z lokalnymi mieszkańcami, przewodnikami górskimi, tragarzami i ratownikami. Książę Filip, chcąc upamiętnić niszczycielskie burze, które nawiedziły Tatry, zasadził przed Grand Hotelem Stary Smokowiec pamiątkową sosnę. Warto więc wybrać się na przejażdżkę śladami brytyjskiej królowej. Kolejka, którą podróżowała najdłużej panująca monarchini, zabierze cię na wysokość 1272 m n.p.m., gdzie czekają zapierające dech w piersiach widoki i czyste, górskie powietrze. Hotel ze 100-letnią tradycją Stary Smokowiec to przede wszystkim ponad stuletnia tradycja Grand Hotelu – wyjątkowego „staruszka”, który niezmiennie zachwyca swoją architekturą. Ten secesyjny klejnot z nutą luksusu to prawdziwa perełka regionu, położona w samym sercu miejscowości, tuż przy dolnej stacji kolejki na Hrebienok. Przyjazna atmosfera, troska o detale i niepowtarzalny klimat sprawiają, że hotel od dekad cieszy się niesłabnącym prestiżem. To idealne miejsce, by zafundować sobie odrobinę elegancji i wypoczynku w otoczeniu historii oraz tatrzańskiego splendoru. Na gości czekają tu tradycyjne potrawy regionu oraz kulinarna ciekawostka. To słynny deser: czekoladowa kula Królowej Elżbiety II, która na długo pozostaje w pamięci. Grand Hotel Bellevue nie ustępuje swojemu starszemu koledze. Oferuje ponad 140 eleganckich, nowoczesnych apartamentów, które z pewnością spełnią oczekiwania nawet najbardziej wymagających gości. Na szczególną uwagę zasługuje rozbudowane centrum odnowy biologicznej. Do dyspozycji gości są m.in. basen, jacuzzi, zabiegi borowinowe oraz szeroki wybór saun: fińska, solna, eukaliptusowa i ziołowa – idealne miejsce na relaks po dniu spędzonym w górach. Grand Hotel Bellevue był pierwszym hotelem z krytym basenem w ówczesnej Czechosłowacji. Dojazd Do Starego Smokowca można dostać się nie tylko samochodem, ale również wygodnie komunikacją publiczną. Miejscowość leży na trasie kolei elektrycznej łączącej Poprad z Tatrzańską Łomnicą, co zapewnia szybki i komfortowy dojazd z innych części regionu. Dzięki niej można łatwo przemieszczać się między popularnymi miejscowościami w regionie podziwiając po drodze malownicze krajobrazy Tatr. Co ciekawe, w Tatrach Wysokich wciąż kursują historyczne tramwaje na różne okoliczności. To nie tylko środek transportu, ale i atrakcja sama w sobie.
Liptów – region wiecznego lata. Jakie atrakcje czekają tu na turystów?
Liptów na Słowacji to idealna alternatywa dla zatłoczonego Zakopanego. Oferuje spokój, bajkowe widoki i masę atrakcji. A wszystko to zaledwie kilka kilometrów od polskiej granicy.
Spis treści: Mustang z dzikiej doliny Cała Słowacja w 15 minut Lato przez cały rok Przygoda na Wagu Z głową w obłokach Liptów znajduje się zaledwie godzinę jazdy od polskiej granicy. To miejsce jest naprawdę warte uwagi – oferuje mnóstwo niezapomnianych wrażeń i pozwala na prawdziwy reset. Otoczony przez Niżne Tatry, Tatry Zachodnie, Wielką Fatrę i Tatry Wysokie, zachwyca niezwykłym połączeniem majestatycznych gór i wody, niezależnie od pory roku. Odwiedziliśmy ten region i przetestowaliśmy najciekawsze atrakcje, jakie ma do zaoferowania. Możemy śmiało powiedzieć: tu naprawdę łatwo zapomnieć o codzienności. Mustang z dzikiej doliny Niezapomniana jazda konna pod Tatrami to doświadczenie jak z bajki. Pozwala odprężyć się w otoczeniu malowniczej przyrody. Z grzbietu konia możesz podziwiać zapierające dech w piersiach widoki na okoliczne góry – w szczególności majestatyczny szczyt Krywań. To jedna z tych chwil, podczas których łapiesz się na myśli: czy to dzieje się naprawdę? Cisza gór, rytmiczny krok konia i niepowtarzalne widoki sprawiają, że każda minuta tej wyprawy zapada głęboko w pamięć. Jest to zdecydowanie jedna z naszych ulubionych atrakcji regionu. Co ciekawe jest ona dostępna dla każdego – od kilkugodzinnych wypraw dla doświadczonych jeźdźców, po krótsze przejażdżki idealne dla początkujących. Wszystko odbywa się pod czujnym okiem doświadczonych instruktorów, co gwarantuje bezpieczeństwo i komfort. Ciekawostka: Krywań uznawany jest za symbol narodowy Słowaków. Występuje zarówno w hymnie, jak i w herbie Słowacji, a od 2009 roku jego wizerunek można znaleźć także na słowackich monetach eurocentów. Cała Słowacja w 15 minut W kameralnej przestrzeni i otoczeniu przyrody znajduje się miejsce, które zabierze cię w podróż po najważniejszych zabytkach Słowacji – Park Miniatur Mini Slovensko. Na powierzchni dostępnej dla zwiedzających rozmieszczone zostały wiernie odwzorowane modele znanych budowli, wykonane w skali 1:25. Dzięki temu z bliska możesz zobaczyć szczegóły architektoniczne takich perełek jak Zamek w Bojnowicach czy ten w Bratysławie. Podczas przechadzki na świeżym powietrzu – zarówno w gronie najbliższych, jak i w pojedynkę – warto zatrzymać się przy ruchomej makiecie kolejowej, na której kursuje kilka pociągów. To atrakcja, która z pewnością przyciąga uwagę zarówno dzieci, jak i dorosłych. To świetna okazja, by „zwiedzić całą Słowację” w jeden dzień. Lato przez cały rok Tatralandia to największy park wodny na Słowacji, który cieszy się ogromną popularnością nie tylko w regionie Liptowa, ale i w całym kraju. Na odwiedzających czekają kąpiele w termalnych, słonych oraz krystalicznie czystych wodach. Największym atutem kompleksu są jednak zjeżdżalnie, których jest aż 30. Robią niesamowite wrażenie i nic dziwnego, że bardzo często są porównywane są do tych z Dubaju. Hasło „Lato przez cały rok” nie jest pustym sloganem. Sześć zjeżdżalni dostępnych jest przez cały czas, a w strefie Tropical Paradise nawet zimą temperatura nie spada poniżej 30 stopni. W ofercie Tatralandii znajduje się również surfing, rozbudowane centrum wellness oraz Saunowy Świat Celtów, oferujący 21 różnorodnych kąpieli parowych i wodnych. To doskonała okazja, aby kompleksowo zregenerować ciało i umysł. Redakcja poleca: ośrodek Tatralandia to nie tylko świetna zabawa, ale także komfortowe zakwaterowanie w domkach czy apartamentach. Wybierając nocleg w tym ośrodku, zyskujesz nie tylko wygodę, ale także całodniowy dostęp do atrakcji aquaparku, który jest wliczony w cenę zakwaterowania. Przygoda na Wagu Rafting wydaje się być sportem wyłącznie dla zaawansowanych – nic bardziej mylnego! Wszystkie odcinki rzek, na których organizowane są spływy, są sklasyfikowane według poziomu trudności. To świetna propozycja dla osób aktywnych, które chcą połączyć ruch na świeżym powietrzu z dawką emocji. Rafting w Rużomberku na rzece Wag pozwoli cieszyć się spokojnymi falami i czarującymi zakątkami. Otaczająca przyroda i magiczne meandry znacznie zyskują z perspektywy wody. Doświadczony instruktor pomoże w pokonaniu trudniejszych odcinków, a przy okazji opowie wiele ciekawostek o rzece i okolicznych atrakcjach. Z głową w obłokach Jeśli myślicie, że emocje w Liptowie kończą się na górskich szlakach, termalnych kąpieliskach czy regionalnych przysmakach, to czas wzbić się ponad chmury! Dla entuzjastów niezwykłych widoków i lotniczych wrażeń przygotowano nie lada atrakcję. Lotnisko Jasna to wyjątkowe miejsce, które łączy w sobie kameralność prywatnego terminala z zachwycającym położeniem u stóp gór Niżnych Tatr. Stąd wyruszymy w niezapomnianą przygodę w chmurach i będziemy mogli podziwiać atuty regionu z perspektywy ptaka. Do dyspozycji odwiedzających oddany jest samolot Rockwell Commander 500A – dwusilnikowa maszyna klasy premium, która może pomieścić maksymalnie 5 pasażerów poza pilotami. Komfortowe wnętrze oraz miejsce przy oknie sprawiają, że podróż staje się nie tylko wygodna, ale przede wszystkim niezapomniana. Z góry będziecie mieli okazję zobaczyć, jak rozciąga się Liptowska Mara w otoczeniu zapierających w dech piersiach pasm górskich.