5 największych podróżniczych mitów, które trzymają nas w domu. Czas je obalić
Podróże są tylko dla wybranych? Last minute to zawsze najlepsza okazja? Wiele popularnych przekonań o podróżowaniu nie ma dziś pokrycia w rzeczywistości. Choć brzmią znajomo, często bardziej oddalają nas od wyjazdów niż naprawdę pomagają w jej zaplanowaniu. W erze wyszukiwarek, które znacząco upraszczają cały proces organizacji, pora raz na zawsze oddzielić fakty od fikcji.
Każdy, kto choć raz planował wyjazd, prawdopodobnie słyszał którąś z tych „złotych rad”: że bilety trzeba kupować w środku nocy albo nad ranem, że podróże nie mogą być tanie, albo że bez dużego bagażu nie ma sensu w ogóle wyjeżdżać. To zasady przekazywane z ust do ust, powtarzane w internecie i utrwalane przez lata. Problem w tym, że wiele z nich już dawno przestało mieć cokolwiek wspólnego z rzeczywistością. Dziś podróżowanie wygląda zupełnie inaczej niż jeszcze dekadę temu. Zmieniły się ceny, dostępność lotów, sposoby rezerwacji, a przede wszystkim styl życia. Coraz więcej osób stawia na krótkie, intensywne wypady, elastyczne planowanie i świadome wybory. A jednak stare przekonania nadal potrafią skutecznie zniechęcić do ruszenia w drogę – szczególnie tych, którzy dopiero zaczynają przygodę z podróżami. Warto zatem przyjrzeć się najpopularniejszym mitom, które skutecznie ograniczają nasze podróżnicze plany. Szczególnie że niektóre z nich wydają się tak „oczywiste”, że nikt już nawet nie zastanawia się, czy są prawdziwe. Tymczasem z pomocą nowoczesnych narzędzi – jak wyszukiwarka Skyscanner – można nie tylko znaleźć korzystne oferty lotów, ale też odkryć, jak wiele z dawnych zasad po prostu się zdezaktualizowało. Pora więc przebić tę bańkę i przyjrzeć się faktom. Mit 1: podróże są tylko dla bogatych To przekonanie ma się dobrze od lat, choć dziś jest bardziej nieaktualne niż kiedykolwiek. Owszem, podróżowanie może być drogie – ale tylko jeśli planujemy je bez strategii i elastyczności. Tymczasem możliwości taniego latania nigdy nie było więcej. Promocje linii lotniczych, błyskawicznie aktualizowane wyszukiwarki, oferty na ostatnią chwilę, couchsurfing czy noclegi w zamian za pomoc przy lokalnych projektach – wszystko to sprawia, że podróżowanie stało się bardziej demokratyczne. Skyscanner ułatwia znalezienie najlepszych ofert dzięki funkcji „Cały świat”, która pozwala na elastyczne wyszukiwanie najtańszych połączeń na całym świecie, w zależności od terminu, który nam odpowiada. Koszt nie musi być przeszkodą, jeśli jesteśmy otwarci na kompromisy: mniej oczywiste kierunki, podróż poza weekendem, loty z mniejszych lotnisk czy krótsze wypady. Czasem wystarczy jeden klik, by znaleźć bilety za mniej niż obiad na mieście. Mit 2: trzeba mieć dokładny plan podróży Choć planowanie ma swoje zalety, kurczowe trzymanie się harmonogramu bywa… drogie i frustrujące. Tymczasem coraz więcej osób odkrywa, że podróżowanie spontaniczne – elastyczne co do daty, miejsca czy kolejności zwiedzania – pozwala nie tylko zaoszczędzić, ale też przeżyć więcej. Oferty last minute (choć nie zawsze tańsze – o tym za chwilę), lokalne promocje czy zmiany pogody potrafią w jednej chwili zmienić plan – i nie ma w tym nic złego. Często to właśnie nieoczekiwane sytuacje prowadzą do najciekawszych wspomnień. Elastyczność daje też dostęp do lepszych cen – wystarczy nie trzymać się kurczowo konkretnych dat czy miejscu wylotu. Skyscanner umożliwia ustawienie alertów cenowych, dzięki którym możemy śledzić najlepsze oferty na ulubione kierunki i nie przegapić okazji, nawet jeśli nasz plan nie jest jeszcze gotowy. Mit 3: tanie linie to zawsze najtańszy wybór Brzmi jak logiczne równanie: „tania linia” = „tańszy bilet”. Ale rzeczywistość często je podważa. Cena podstawowego biletu to jedno. Drugie to wszelkie dodatkowe opłaty, które potrafią ją podwoić. Wybór miejsca, odprawa na lotnisku, większy bagaż, pierwszeństwo wejścia na pokład – wszystko to kosztuje. Co więcej, tanie linie często operują z mniej wygodnych lotnisk, oddalonych od centrum – co wiąże się z dodatkowymi kosztami dojazdu. Dlatego zanim klikniemy „kup bilet”, warto podliczyć całość. Czasem bardziej opłaca się lot tradycyjną linią, która ma w cenie wszystko, co w tanich liniach jest płatnym bonusem. Mit 4: brak dużego bagażu – nie ma sensu lecieć Dla wielu podróż bez dużej walizki brzmi jak „mission impossible”. A jednak – to jeden z mitów, który najłatwiej obalić w praktyce. W przypadku krótkich wyjazdów – weekendowych city breaków, wizyt u znajomych czy służbowych spotkań – bagaż podręczny w zupełności wystarcza. Co więcej, ograniczenie przestrzeni wymusza rozsądniejsze pakowanie. Mniej rzeczy to mniej stresu, szybsze przemieszczanie się i – przede wszystkim – niższe koszty. Linie lotnicze często oferują atrakcyjne ceny dla pasażerów bez rejestrowanego bagażu. Czasami wystarczy jedna dobrze spakowana torba kabinowa i można zwiedzić pół Europy. Mit 5: last minute to zawsze najlepsza okazja Choć „last minute” brzmi jak magiczna formuła, rzeczywistość często nie dorównuje oczekiwaniom. Bilety na ostatnią chwilę bywają droższe – szczególnie na popularnych trasach i w sezonie. Linie lotnicze wiedzą, że tak podróżujące osoby często nie mają wyboru, więc ceny wcale nie muszą być atrakcyjne. Z drugiej strony, zbyt wczesne planowanie też nie zawsze się opłaca. Optymalny moment zakupu biletu różni się w zależności od kierunku, pory roku czy sytuacji geopolitycznej. Dlatego zamiast czekać na cud, lepiej monitorować oferty i ustawiać alerty cenowe, np. na Skyscanner. To najlepszy sposób na upolowanie dobrej okazji – bez stresu i przepłacania. Podróże na własnych zasadach Obecne trendy w podróżowaniu pokazują, że podróżnicy szukają coraz bardziej elastycznych, szybszych i tańszych sposobów planowania wyjazdów. Dzięki narzędziom takim jak aplikacja mobilna Skyscanner, która umożliwia wygodne monitorowanie cen lotów, rezerwację hoteli, wynajem samochodów i śledzenie spadków cen (dzięki funkcji Drops), podróże stają się bardziej dostępne, a decyzje podróżnicze oparte na danych stają się normą. Wśród najnowszych trendów pojawiają się również częstsze spontaniczne wyjazdy oraz większe zainteresowanie mniej popularnymi kierunkami. Podróżowanie nie musi być ani drogie, ani trudne. Wystarczy pozbyć się kilku utartych przekonań i zaufać rozwiązaniom, które upraszczają planowanie. Dzięki takim narzędziom jak Skyscanner świat naprawdę staje się bardziej dostępny – niezależnie od budżetu, czasu czy doświadczenia. A najlepsza podróż to ta, która zaczyna się od przełamania schematów. Materiał promocyjny marki Skyscanner
Nowe podatki i opłaty turystyczne w Europie w 2026 – sprawdź gdzie zapłacisz więcej
Nowy rok to nowe podróże. Planując kolejny wyjazd, warto sprawdzić, czy w wybranym miejscu nie czekają dodatkowe, nieoczywiste koszty w postaci lokalnych podatków lub opłat turystycznych. Przedstawiamy listę miejsc, w których wraz z nowym rokiem wchodzą w życie nowe opłaty dla odwiedzających.
Wzrost popularności tzw. tanich linii lotniczych, dzięki którym w krótkim czasie i za stosunkowo niewielki koszt jesteśmy w stanie przetransportować się do miejsc oddalonych o kilka tysięcy kilometrów, przyczynił się do wzrostu mody na podróżowanie. Niektóre z najpopularniejszych europejskich kierunków – takich jak Barcelona, Majorka czy Rzym – muszą dziś borykać się z wyjątkowym wzrostem liczby turystów. Wiele z tych miejsc nakłada na podróżujących opłaty lub podatki turystyczne, mające na celu finansowanie lokalnej infrastruktury. Przed wyczekiwanym wyjazdem warto więc sprawdzić, czy cel naszej podróży nie wiąże się z nieoczekiwanymi wydatkami. Włoskie opłaty Od pierwszego lutego turyści chcący zobaczyć z bliska słynną Fontannę di Trevi będą musieli zmierzyć się z nową opłatą. 2 euro, pobierane od odwiedzającego, zostanie przeznaczone na pokrycie kosztów utrzymania atrakcji oraz zarządzanie tłumami. W ciągu pierwszego roku miasto spodziewa się zebrać aż 6,5 mln euro (31,3 mln zł). A co, jeśli nie chcesz płacić? Możliwość oglądania barokowego zabytku z większej odległości pozostanie darmowa. Włosi nie muszą ponosić opłaty za oglądanie fontanny. Innym miastem, które od lat zmaga się z napływem turystów, jest Wenecja. Nic więc dziwnego, że od nowego roku władze miasta zdecydowały się wydłużyć okres funkcjonowania tzw. opłat wjazdowych dla turystów jednodniowych. W 2026 r., przez 60 dni w sezonie turystycznym (tj. od 3 kwietnia do 26 lipca), turyści planujący kilkugodzinny pobyt w mieście będą musieli uiścić opłatę w wysokości od 5 do 10 euro, w zależności od terminu rezerwacji (im później, tym drożej). Z opłaty zwolnieni są mieszkańcy Wenecji, osoby nocujące w mieście, studenci, miejscy pracownicy oraz dzieci poniżej 14. roku życia. Nawet jeśli dana grupa nie podlega opłacie, konieczna jest rejestracja wjazdu — brak wygenerowanego kodu QR może skutkować karą sięgającą nawet 300 euro. Nowy podatek ekologiczny na Teneryfie Wyspy Kanaryjskie stanowią popularną destynację dla europejskich podróżników. Ocean oraz zapierające dech w piersiach krajobrazy z roku na rok przyciągają miliony turystów. Od stycznia 2026 roku osoby chcące doświadczyć widoków Teneryfy będą musiały zastosować się do nowej opłaty, z której środki zostaną przeznaczone na inwestycje w kanaryjskie parki narodowe. Od nowego roku wejście na najpopularniejsze górskie szlaki — m.in. szlak nr 10 prowadzący na szczyt wulkanu Teide — zostanie objęte ekologicznym podatkiem w wysokości od 10 do nawet 25 euro. Wysokość należnej kwoty będzie zależna od wybranej trasy oraz od tego, czy turyści podróżują z przewodnikiem, czy samodzielnie (droższa będzie indywidualna wspinaczka). Podróżując po kontynentalnej Hiszpanii należy również pamiętać o innych podatkach funkcjonujących w najpopularniejszych regionach kraju. W Katalonii regionalny podatek turystyczny obowiązuje równolegle z miejską dopłatą w Barcelonie, która w 2026 roku wzrośnie z 4 do 5 euro za noc. Podatki w innych częściach Europy Nowymi opłatami zostanie objęte także jedno z najbardziej rozpoznawalnych holenderskich miejsc — skansen wiatraków Zaanse Schans. Od przyszłej wiosny ta niewielka miejscowość wprowadzi opłatę dla turystów w wysokości 17,50 euro za osobę. Zebrane środki mają przede wszystkim zrekompensować straty ponoszone przez lokalną społeczność w wyniku intensywnego ruchu turystycznego. Choć na co dzień mieszka tam zaledwie około 100 osób, w 2024 roku miejscowość odwiedziło ponad 2,4 mln turystów. Dodatkowe wydatki czekają również osoby planujące podróż do Norwegii. Tamtejszy rząd zdecydował się na wprowadzenie tzw. turystycznej „opłaty odwiedzającego” (visitor contribution). Dopłata obejmie wszystkich turystów i wyniesie 3% kosztu noclegu — z wyłączeniem osób nocujących w namiotach i kamperach. Charakter opłaty jest fakultatywny: jej wprowadzenie zależy od decyzji władz lokalnych, a funkcjonowanie nowego podatku ma rozpocząć się wiosną. Źródło: TimeOut Nasz autor Olaf Kardaszewski Absolwent Instytutu Stosowanych Nauk Społecznych na Uniwersytecie Warszawskim. Obecnie student magisterskiego kierunku Studiów Miejskich na tej samej uczelni. Interesuje się społecznymi i kulturowymi aspektami zmieniającego się świata, o czym chętnie pisze w swoich pracach. Współprowadzący projekt „Podziemna Warszawa” w National Geographic Polska. Uwielbia podróże, w trakcie których zawsze stara się obejrzeć mecz lokalnej drużyny piłkarskiej.
Które tanie linie lotnicze są najlepsze? Pasażerowie wybrali swoich faworytów
Dla wielu podróżnych cena biletu lotniczego wciąż ma kluczowe znaczenie, ale wybór tanich linii nie musi oznaczać rezygnacji z komfortu. Najnowszy ranking Skytrax pokazuje, że część przewoźników budżetowych oceniana jest zaskakująco wysoko, a pasażerowie chwalą ich za niezawodność, jakość obsługi i korzystny stosunek ceny do oferowanych usług.
Opublikowany właśnie ranking Skytrax podsumował opinie pasażerów na temat tanich linii lotniczych w 2025 roku i pokazał, jak zmieniają się podróżnicze preferencje. Na podstawie globalnej ankiety wyróżniono przewoźników, którzy w mijających miesiącach zdobyli najwyższe oceny w zakresie jakości obsługi, punktualności i ogólnego doświadczenia pasażera. Zestawienie wyraźnie pokazało, że to linie z Azji utrzymują silną przewagę nad konkurencją z Europy, Ameryk i Bliskiego Wschodu, co potwierdza rosnącą pozycję tego regionu w kategorii przewoźników niskokosztowych. Kolejny rok z rzędu na podium. Dlaczego AirAsia wygrywa? W tegorocznym zestawieniu Skytrax zwycięzca nie pozostawił miejsca na dyskusję. AirAsia po raz szesnasty z rzędu zdobyła tytuł najlepszej taniej linii lotniczej na świecie, utrzymując pozycję lidera w największym, globalnym badaniu satysfakcji pasażerów. W ankiecie wzięli udział podróżni z ponad stu krajów, którzy oceniali linie według kryteriów obejmujących komfort podróży, obsługę, proces odprawy i ogólne doświadczenie na pokładzie. Wynik AirAsia nie jest przypadkiem – przewoźnik od lat inwestuje w model, który łączy niskie ceny z szeroką dostępnością połączeń. Flota ponad dwustu samolotów obsługuje trasy w całej Azji Południowo-Wschodniej, a także połączenia wybiegające poza region, dzięki czemu linia systematycznie poszerza swój zasięg. Kluczem do popularności AirAsia pozostają przede wszystkim stabilnie niskie ceny biletów, które w przypadku wielu tras (np. między Kuala Lumpur a Phuket) zaczynają się od kilkudziesięciu dolarów. Przewoźnik regularnie wprowadza też głośne akcje promocyjne, takie jak „Free Seats”, podczas których pula miejsc sprzedawana jest w wyjątkowo atrakcyjnych cenach. Choć – jak w przypadku większości linii niskokosztowych – podstawowa taryfa obejmuje wyłącznie miejsce w samolocie, a bagaż rejestrowany czy wybór konkretnego fotela są płatnymi dodatkami, to AirAsia oferuje też pakiety (m.in. Value Pack i Premium Flex), które pozwalają dopasować podróż do własnych potrzeb i uniknąć dodatkowych kosztów. To połączenie elastyczności, przejrzystej oferty i konkurencyjnych cen sprawia, że AirAsia utrzymuje swoją pozycję nie tylko dzięki tradycji, lecz przede wszystkim zaufaniu pasażerów. Najlepsze tanie linie lotnicze 2025 roku Drugie miejsce w tegorocznym zestawieniu Skytrax zajęła Scoot – singapurska tania linia lotnicza działająca w ramach grupy Singapore Airlines. Przewoźnik rozwija się dynamicznie: obsługuje ponad 70 kierunków w 18 krajach, a jego flota liczy już ponad 50 samolotów. To właśnie połączenie rozbudowanej siatki połączeń, przystępnych cen i solidnej jakości usług sprawiło, że Scoot zdobył również tytuł najlepszej na świecie taniej linii oferującej loty długodystansowe. W pełni pokrywa się to z osobistymi doświadczeniami wielu podróżnych – sama przeleciałam tą linią łącznie ponad 65 tys. kilometrów i mogę potwierdzić, że stosunek ceny do komfortu wypada wyjątkowo korzystnie. Trzecie miejsce w globalnym zestawieniu zajęła IndiGo, dominująca linia Indii, która od kilku lat konsekwentnie umacnia regionalną pozycję dzięki punktualności i przejrzystej ofercie. Pierwszą piątkę zamknęli natomiast Eurowings oraz Vueling Airlines, czyli przewoźnicy europejscy, którzy – mimo silnej konkurencji – utrzymali stabilną pozycję dzięki rozległej siatce połączeń w obrębie kontynentu oraz atrakcyjnym cenom w okresach wzmożonego ruchu. Warto dodać, że Skytrax wyróżnił nie tylko tanie linie, lecz również przewoźników, którzy w poszczególnych kategoriach utrzymują najwyższe standardy. EVA Air z Tajwanu zdobyła tytuł najczystszego przewoźnika, Cathay Pacific został nagrodzony za najlepszą klasę ekonomiczną, a Qatar Airways po raz drugi z rzędu otrzymał tytuł najlepszej linii lotniczej na świecie – co dopełnia obraz rynku, na którym o pasażerów rywalizują zarówno przewoźnicy niskokosztowi, jak i tradycyjne linie oferujące pełen zakres usług. Najlepsze tanie linie lotnicze 2025 roku: AirAsia Scoot IndiGo Eurowings Vueling Airlines Volotea Transavia France Iberia Express Flynas easyJet Ryanair Jet2.com HK Express flyDubai Allegiant Air airBaltic JetSMART Airlines SKY Airline FlyArystan Jetstar Airways Źródła: Skytrax, Travel + Leisure Nasza ekspertka Sabina Zięba Podróżniczka i dziennikarka, wcześniej związana z takimi redakcjami, jak m.in. „Wprost”, „Dzień Dobry TVN” i „Viva”. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o ciekawych kierunkach i turystyce. Miłośniczka dobrej lektury i wypraw na koniec świata. Uważa, że Mark Twain miał słuszność, mówiąc: „Za 20 lat bardziej będziesz żałował tego, czego nie zrobiłeś, niż tego, co zrobiłeś. Więc odwiąż liny, opuść bezpieczną przystań. Złap w żagle pomyślne wiatry. Podróżuj, śnij, odkrywaj”.
Praca z laptopem na plaży za grosze? Oto najtańsze destynacje dla cyfrowych nomadów w 2025 roku
Marzysz o pracy z laptopem w egzotycznej kawiarni albo na plaży bez wydawania fortuny? W 2025 roku cyfrowi nomadzi mają do wyboru miejsca, które łączą piękne widoki z niskimi kosztami życia i wygodną infrastrukturą. Eksperci wskazali destynacje, gdzie praca zdalna naprawdę się opłaca.
Rosnąca popularność pracy zdalnej sprawiła, że coraz więcej osób wybiera styl życia cyfrowych nomadów. Wraz z tym trendem pojawiła się potrzeba wskazania miejsc, które oferują nie tylko sprzyjające warunki do pracy, lecz także przystępne koszty życia. Tu z pomocą zainteresowanym przychodzi Global Digital Nomad Report 2025 przygotowany przez Global Citizen Solutions i udostępniony magazynowi „Travel + Leisure”. Analiza ekspertów objęła m.in. wydatki na mieszkanie, żywność, transport, a także koszty coworkingu i biurek typu hot desk. – Fenomen cyfrowych nomadów ewoluował od niszowego wyboru stylu życia do jednego z głównych czynników napędzających gospodarkę – podkreśliła Laura Madrid Sartorett, główna badaczka w jednostce Intelligence Unit. Gdzie zatem w 2025 roku cyfrowi nomadzi znajdą najlepsze warunki do pracy i życia? Najlepsze miejsce do życia dla cyfrowych nomadów W raporcie Global Digital Nomad przeanalizowano rozwiązania wizowe dla pracowników zdalnych w 64 krajach. Wyniki pokazały, że aż 91 procent z nich wprowadzono po 2020 roku, co stanowi wyraźny dowód, że globalny wymiar temu trendowi nadały pandemia i rewolucja cyfrowa. W efekcie wiele państw zaczęło tworzyć programy dostosowane do krótkoterminowych pobytów. Równocześnie część poszła o krok dalej – w 14 krajach można ubiegać się o prawo stałego pobytu, a w trzech dostępna jest nawet bezpośrednia ścieżka do obywatelstwa. – W ciągu ostatnich dwóch dekad rosnąca dostępność szybkiego internetu, technologii mobilnych i normalizacja pracy zdalnej przekształciły tę niegdyś niszową koncepcję w ruch o zasięgu globalnym – podkreśliła Patricia Casaburi, dyrektorka generalna Global Citizen Solutions. Jak dodała, rewolucja cyfrowa i pandemia sprawiły, że praca z dowolnego miejsca na świecie stała się zjawiskiem masowym. W tym kontekście raport wskazał też kierunki, które są szczególnie atrakcyjne dla cyfrowych nomadów pod względem kosztów. Okazało się, że najbardziej przystępną cenowo destynacją są Indie. Eksperci zwrócili uwagę, że Delhi i Bombaj łączą dynamiczną kulturę z relatywnie niskimi kosztami życia, a Goa przyciąga zarówno plażami i unikalną kuchnią z portugalskimi wpływami, jak i zabytkami wpisanymi na listę UNESCO. Praca zdalna za granicą. Te kraje są najtańsze Tuż za Indiami uplasowały się Ekwador, Malezja, Indonezja i Kolumbia. Państwa te przyciągają niskimi kosztami utrzymania i rozwijającą się infrastrukturą dla pracowników zdalnych, co czyni je realną alternatywą dla Azji Południowej. Na przeciwnym biegunie znalazły się kraje nordyckie, takie jak Islandia czy Norwegia. Choć oferują wysoki poziom bezpieczeństwa i komfortu życia, ich ceny skutecznie ograniczają dostępność dla większości nomadów. Z kolei Holandia zajęła pierwsze miejsce w kategorii jakości życia, łącząc sprawną infrastrukturę publiczną, bogactwo kulturalne i rozbudowany system opieki społecznej oraz zdrowotnej. Analiza raportu pokazała również, że programy wizowe dla pracowników zdalnych popularne są przede wszystkim w obu Amerykach, które odpowiadają za 36% wszystkich inicjatyw. Europa zajmuje drugą pozycję, z udziałem na poziomie 33%, a Azja pozostaje w tyle z zaledwie 9%. Lista 10 najbardziej przystępnych cenowo miejsc dla cyfrowych nomadów według Global Citizen Solutions 2025: Indie Ekwador Malezja Indonezja Kolumbia Namibia Republika Południowej Afryki Armenia Mauritius Serbia Źródła: Travel + Leisure, Global Digital Nomad Report 2025 Nasza ekspertka Sabina Zięba Podróżniczka i dziennikarka, wcześniej związana z takimi redakcjami, jak m.in. „Wprost”, „Dzień Dobry TVN” i „Viva”. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o ciekawych kierunkach i turystyce. Miłośniczka dobrej lektury i wypraw na koniec świata. Uważa, że Mark Twain miał słuszność, mówiąc: „Za 20 lat bardziej będziesz żałował tego, czego nie zrobiłeś, niż tego, co zrobiłeś. Więc odwiąż liny, opuść bezpieczną przystań. Złap w żagle pomyślne wiatry. Podróżuj, śnij, odkrywaj”.
Nowy trend w podróżach. Autostop znów podbija drogi, stając się alternatywą dla drogich wakacji
Autostop powraca jako odpowiedź na współczesne potrzeby. Coraz więcej młodych ludzi traktuje go nie tylko jako ekonomiczny sposób przemieszczania się, ale przede wszystkim jako styl życia, który łączy przygodę, ekologię i autentyczne relacje z drugim człowiekiem.
Choć jeszcze niedawno autostop kojarzył się głównie z latami 70. i nostalgią za beztroskim podróżowaniem, dziś wraca jako świadomy wybór nowego pokolenia. Młodzi podróżnicy odkrywają go na nowo, widząc w nim nie tylko tani środek transportu, lecz także doświadczenie, które łączy ludzi i kultury. W czasach rosnącej świadomości ekologicznej i poszukiwania autentycznych przeżyć podróżowanie z nieznajomymi staje się już nie aktem odwagi, lecz manifestem wolności oraz odpowiedzialności za świat. Od obowiązku do wolności, czyli jak zmieniało się postrzeganie autostopu Autostop od zawsze miał dwa oblicza – dla jednych był koniecznością, dla innych wyborem. W wielu wiejskich regionach świata wciąż stanowi jedyny sposób dotarcia do pracy, szkoły czy najbliższego miasta, gdzie autobusy rzadko się pojawiają. Dla młodych podróżników z paszportami czasem to jednak coś więcej niż transport – to ekonomiczny i ekologiczny sposób poznawania świata oraz okazja do spotkań z nieznajomymi, którzy potrafią zmienić perspektywę. Jego historia sięga początków XX wieku. W okresie Wielkiego Kryzysu w Stanach Zjednoczonych autostop był wręcz niezbędny, umożliwiając poszukującym pracy przemieszczanie się na ogromne dystanse. W czasie II wojny światowej stał się patriotycznym obowiązkiem i symbolem oszczędzania zasobów na potrzeby frontu. Dopiero w latach 50. praktyka ta została napiętnowana. FBI wówczas uznało ją za potencjalne zagrożenie, obawiając się infiltracji kraju przez agentów, a kampania strachu prowadzona przez Hoovera mocno zakorzeniła się w amerykańskiej świadomości. Tymczasem w innych częściach świata autostop nadal był popularny. W Polsce i ZSRR kierowców zachęcano do niego voucherami, na Kubie stał się koniecznością w latach 90., a w Irlandii doczekał się literackiego upamiętnienia w bestsellerze Tony’ego Hawksa. Jednak choć wielu ekspertów uważa, że złota era autostopu w Europie i Ameryce Północnej zakończyła się w latach 70., ta forma podróżowania nigdy całkowicie nie zniknęła. Mimo tego, że w XXI wieku wzrost liczby prywatnych aut i sieci autostrad przyczynił się do spadku popularności autostopu, dziś media społecznościowe znów przywracają mu dawny blask. Blisko pół miliona postów na Instagramie z hashtagiem #hitchhiking pokazuje, że dla nowego pokolenia autostop to nie przeszłość, lecz odradzająca się alternatywa, w której podróż staje się równie ważna jak cel. Renesans autostopu w Europie i USA. Nowe formy podróżowania Do dziś autostop jest popularny w niektórych regionach południowej Afryki, Patagonii czy na wiejskich obszarach Europy, gdzie dostęp do transportu publicznego jest ograniczony. W Niemczech, Austrii, Szwajcarii i Belgii w ostatniej dekadzie pojawiły się nawet specjalne „ławki autostopowe”, które mają ułatwiać spotkania kierowcom i pasażerom. W Wielkiej Brytanii autostop wciąż ma się dobrze w Szkocji i Walii, a na wyspie Saint John na Karaibach stanowi wręcz codzienny środek transportu. Eksperci zwracają uwagę, że zjawisko to zyskuje na znaczeniu, dzięki przemianom społecznym i technologicznym. – W ciągu ostatnich kilku lat obserwujemy trend w kierunku bardziej społecznych, etycznych i ekonomicznych podróży, a autostop spełnia wszystkie te kryteria. To najbardziej ekologiczny sposób podróżowania – podkreślił w rozmowie z BBC Adam Renak, brytyjski entuzjasta autostopu. Podobne wnioski wysnuł historyk Jack Reid, który zauważył, że internet i aplikacje do współdzielenia przejazdów, takie jak Uber czy Lyft, oswoiły podróżnych z ideą wsiadania do samochodu z obcą osobą, przez co tradycyjny autostop przestał być postrzegany jako ryzykowny. – Komercyjne formy wspólnych przejazdów sprawiły, że ludzie stali się bardziej otwarci i chętniej próbują autostopu – stwierdził. W niektórych regionach powstają również lokalne, mniej formalne inicjatywy – przykładem jest tzw. slugging, czyli spontaniczne wspólne przejazdy do pracy w rejonie Waszyngtonu, które zyskały popularność w czasie pandemii. Zdaniem Reida, to właśnie obecny kryzys gospodarczy sprzyja powrotowi autostopu. – To moment zwrotny. Ludzie mają trudności finansowe, więc część z nich przełamuje swoje obawy i mówi: „Chcę tam dotrzeć, nie mam pieniędzy, spróbuję” – podsumował. Źródło: BBC Nasza ekspertka Sabina Zięba Podróżniczka i dziennikarka, wcześniej związana z takimi redakcjami, jak m.in. „Wprost”, „Dzień Dobry TVN” i „Viva”. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o ciekawych kierunkach i turystyce. Miłośniczka dobrej lektury i wypraw na koniec świata. Uważa, że Mark Twain miał słuszność, mówiąc: „Za 20 lat bardziej będziesz żałował tego, czego nie zrobiłeś, niż tego, co zrobiłeś. Więc odwiąż liny, opuść bezpieczną przystań. Złap w żagle pomyślne wiatry. Podróżuj, śnij, odkrywaj”.
Nowy trend w podróżowaniu. Coraz więcej turystów rezygnuje z Europy
Coraz więcej rodzin rezygnuje z europejskich kurortów na rzecz bardziej odległych kierunków. Decydują się zainwestować nieco więcej, by w zamian zyskać autentyczne doświadczenia, lepszy stosunek ceny do jakości i większy komfort podróżowania poza sezonem.
Spis treści: Europejskie ceny odstraszają. Klienci wybierają dalekie kierunki Gdzie wylatują turyści? Dalekie destynacje rosną w siłę Trend rezerwacji lotów długodystansowych rośnie w siłę, ponieważ coraz więcej klientów dostrzega, że przy tych samych wydatkach można dostać znacznie więcej, wybierając dalsze destynacje. W szczególności rodziny zauważyły, że loty w okresie wakacji szkolnych do krajów azjatyckich mogą być korzystniejsze cenowo niż pobyt w popularnych europejskich kurortach. Jako atrakcyjne przykłady wymienia się chociażby takie regiony, jak Tajlandia czy Daleki Wschód, gdzie codzienne wydatki są zdecydowanie niższe niż w Europie. Europejskie ceny odstraszają. Klienci wybierają dalekie kierunki Według dyrektora zarządzającego biura podróży Elegant Resorts, Gordona McCreadie, coraz więcej rodzin decyduje się na loty długodystansowe, ponieważ w porównaniu z drogimi europejskimi kierunkami oferują one bardziej urozmaicony wypoczynek w zbliżonej cenie. – Zauważyliśmy, że liczba klientów rozważających dalsze destynacje systematycznie rośnie, ponieważ w tym samym okresie mogą liczyć na korzystniejsze warunki podróży. Ceny w popularnych lokalizacjach w Europie są często bardzo wysokie ze względu na duży popyt, dlatego osoby planujące wakacje z większą rozwagą pod względem finansowym wybierają alternatywy w bardziej odległych regionach – wyjaśnił McCreadie. Specjalista dodał również, że wzorce rezerwacyjne zmieniały się na przestrzeni ostatnich lat, jednak to właśnie rok 2025 przyniósł wyraźne przesunięcie w preferencjach klientów. Coraz częściej rozważają oni wyjazdy poza głównym sezonem, na przykład we wrześniu, a zamiast klasycznych wakacji na plaży poszukują bardziej zróżnicowanych i unikatowych doświadczeń. Gdzie wylatują turyści? Dalekie destynacje rosną w siłę Jakie kierunki w takim razie wybierają turyści? Otóż Paul Waters, dyrektor Premier Travel, potwierdził wyraźny wzrost zainteresowania takimi destynacjami jak Tajlandia, Wietnam czy Bali. – W porównaniu z ubiegłym rokiem zdecydowanie zauważamy coraz większą liczbę klientów, którzy zamieniają europejskie wyjazdy na podróże na Daleki Wschód. Rośnie zapotrzebowanie na dalsze destynacje wśród rodzin poszukujących alternatyw dla standardowych ofert – zwłaszcza w krajach takich jak Tajlandia, Wietnam czy Bali, gdzie można liczyć na wyjątkowe połączenie kultury, plaż i bardzo dobrego stosunku ceny do jakości – powiedział. Co więcej, biura podróży odnotowują również coraz większe zainteresowanie egzotycznymi kierunkami, takimi jak Meksyk, Dominikana, Sri Lanka i Mauritius – zwłaszcza w kontekście rezerwacji na kolejne sezony. Klienci planują wyjazdy z wyprzedzeniem, aby rozłożyć koszty. – Zainteresowanie tymi miejscami stale rośnie, bo klienci są coraz bardziej otwarci na mniej oczywiste wybory – podkreśliła właścicielka Pole Travel, Jill Waite. – W tym sezonie rekomendujemy dalekie kierunki zamiast Europy, głównie ze względu na wysokie ceny w regionie. Dominikana, Meksyk i Mauritius to obecnie jedne z najatrakcyjniejszych cenowo opcji – dodała agentka podróży Gemma Standish z Not Just Travel. Wiadomo, że Dubaj i Abu Zabi również były rozważane jako potencjalne alternatywy dla wakacyjnych destynacji, jednak sytuacja geopolityczna na Bliskim Wschodzie wpłynęła na spadek zainteresowania tymi kierunkami. Źródło: Travel Gossip Nasza ekspertka Sabina Zięba Podróżniczka i dziennikarka, wcześniej związana z takimi redakcjami, jak m.in. „Wprost”, „Dzień Dobry TVN” i „Viva”. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o ciekawych kierunkach i turystyce. Miłośniczka dobrej lektury i wypraw na koniec świata. Uważa, że Mark Twain miał słuszność, mówiąc: „Za 20 lat bardziej będziesz żałował tego, czego nie zrobiłeś, niż tego, co zrobiłeś. Więc odwiąż liny, opuść bezpieczną przystań. Złap w żagle pomyślne wiatry. Podróżuj, śnij, odkrywaj”.
Tanie podróżowanie wymaga trochę planowania i dużo spokoju. Oto 7 naszych wskazówek
Wyjechać na koniec świata, w tropiki, na fiordy, w głuszę i nie zbankrutować? Wiemy jak! Tanie podróżowanie wcale nie jest trudne.
Spis treści: Poluj na okazje Rezerwuj z wyprzedzeniem Nie wykluczaj biur podróży Wybierz tani kierunek Korzystaj z taniego transportu Szukaj taniego noclegu Wybieraj hostele Tanie podróżowanie w dalekie miejsca jest możliwe, ale wymaga nieco wysiłku podczas przygotowań i buddyjskiego spokoju w trakcie. Jako ktoś, kto miał okazję wielokrotnie podróżować i tanio, i drogo (zwykle służbowo), bez kokieterii wyznaję, że wolę to pierwsze. I wcale nie dlatego, że jestem szaleńczo skąpy albo biedny. Podróżując w ten sposób, mam zwyczajnie dużo więcej szans, by przeżyć coś wyjątkowego. Paradoks? Niekoniecznie. To, co w podróżowaniu pociąga mnie najbardziej, to nie warunki bytowe ani widoki za oknem, a ludzie, ze swoją indywidualnością, a także chemią międzyludzkich relacji. Nie mówię jedynie o ludziach innych kultur, miejscowych, których spotyka się pod drodze. Fajną, bezpretensjonalną społeczność tworzą też backpackerzy, z którymi nierzadko dzielę pokoje. W dormitorium czy kuchni taniego hostelu w Pekinie, Kalkucie czy Manili o wiele łatwiej o szczery kontakt z człowiekiem niż w restauracji czy na korytarzu hotelu Martinez w Cannes. Cudownym, choć czasem trudnym doświadczeniem jest niskobudżetowa samotna podróż. Pamiętam swoją pierwszą, dwumiesięczną wyprawę do Indii. Przez pierwsze dwa tygodnie jechałem z kumplem, następne sześć całkiem sam. I do dziś mam w pamięci każdą chwilę z tamtej wyprawy. W hostelach czy w nocnych pociągach na długie godziny zostawałem ze swoimi myślami, czasem z książką, i odbywałem fascynującą podróż w głąb siebie. Kreśliłem w myślach podsumowania, rachunki sumienia, snułem plany, szukałem odpowiedzi na pytania. Na brak towarzystwa też w sumie nie mogłem narzekać. Bo szybko się okazało, że takich jak ja jest więcej. Do tego bezbłędnie wyszukują się w tłumie. Już pierwszego dnia samotnej podróży, w Majsurze w stanie Karnataka, wspólne piwo, a potem wypady za miasto zaproponowali mi samotni travelerzy z Izraela i Anglii. Spędziliśmy wspólnie trochę czasu i pojechaliśmy każdy w swoją stronę. A tam już czekali inni, ze swoimi bagażami doświadczeń, wrażliwością, nowymi pomysłami i – czasem radykalnie różniącym się od mojego – spojrzeniem na świat. Wyznający inną religię, respektujący inny system wartości, słuchający innej muzyki i czytający inne książki. To szalenie odświeżające doświadczenie. Jak więc taką tanią podróż zaplanować? Poluj na okazje Przede wszystkim bądźmy elastyczni. Jeśli planujemy lot do Brazylii, a trafi się tani bilet do Argentyny, raczej nie wybrzydzajmy. Kto wie, czy do Buenos Aires dużo taniej nie polecimy za rok, a okazja na Rio de Janeiro może się szybko nie powtórzyć. Gdzie szukać tanich lotów? Prenumeratę newsletterów linii lotniczych i portali wyszukujących tanie przeloty uważam za obowiązek każdego podróżnika. Śledzić trzeba nie tylko propozycje z Warszawy czy innych polskich miast. Najciekawsze przeceny trafiają się z lotnisk przesiadkowych, tzw. hubów, do których zaliczają się: Londyn Heathrow, Frankfurt, Amsterdam, Berlin, Madryt, Paryż, Rzym. Linie lotnicze chcą czasem wypromować nowy kierunek i znacząco obniżają cenę. Czasem też zdarzają się spektakularne błędy w systemie i na drugi kontynent lecimy za bezcen. Niezłym pomysłem na tani przelot jest łączenie promocji. Może się okazać, że za atrakcyjny lot np. do kilku krajów Ameryki Południowej zapłacimy bardzo mało, tyle że najpierw będziemy musieli przesiąść się w Madrycie, lecąc do São Paulo, a następnie dojechać do Limy, by potem przez Londyn wrócić do Warszawy. A wszystko za sprawą dwóch, trzech, a nawet czterech przewoźników. Rezerwuj z wyprzedzeniem Najlepiej dwa–trzy miesiące przed wylotem. Zwykle wtedy jest najtaniej. Podczas szukania biletów na stronach przewoźników trzeba pamiętać o dość wrednym zabiegu stosowanym przez internetowe wyszukiwarki. Kiedy zbyt często sprawdzamy cenę lotu w danym kierunku, przeglądarka automatycznie odczytuje to jako zwiększone zainteresowanie i przy następnych odwiedzinach zawyża cenę. Odpowiadają za to niesławne cookies. Aby tego uniknąć, przed kolejnym wyszukiwaniem należy usunąć historię przeglądania. Kiedy to nie wystarczy, można zresetować modem, z którego korzystamy. Bilety tanich linii najrozsądniej kupować pomiędzy wtorkiem a czwartkiem, najlepiej w nocy. Wtedy portale odnotowują najmniejsze obłożenie, ceny są niższe. Nie wykluczaj biur podróży Bardzo rzadko zdarza mi się korzystać z usług biur podróży, ale nie mam zamiaru dołączać do chóru krytyków uważających podróż z agencją za obciach, rzecz niegodną prawdziwego podróżnika (bo przecież nie turysty, tfu!). Biura podróży mają tę zaletę, że od czasu do czasu zostają postawione pod ścianą i muszą wypełnić wyczarterowany samolot tudzież wynajęty już hotel. I wtedy desperacko proszą potencjalnych klientów o wspólną podróż do Grecji, a czasem nawet – a co tam – do Tajlandii czy na Malediwy. Cena oczywiście szybuje w dół, w rejony tradycyjnie zarezerwowane dla tanich linii. Poza tym również w agencjach można trafić superokazje – pomyłki. No i z agencji warto, a czasem wręcz trzeba korzystać podczas wypraw. Lokalne władze nierzadko walczą z bezrobociem w ten sposób, że każą zatrudnić przewodnika, kucharza, tragarza, a nawet... kelnera (!). Mnie zdarzyło się to podczas wspinania się na Kilimandżaro w Tanzanii. Wybierz tani kierunek Cena przelotu to oczywiście tylko jeden z wydatków i – zwłaszcza podczas długiej podróży – wcale nie najważniejszy. Bo co z tego, że za lot zapłacimy sto złotych, jeśli na dojazd z lotniska trzeba będzie wyłożyć trzy razy tyle? A najtańsze jadłodajnie – np. w Szwecji czy Norwegii – zrujnują nasz budżet w kilka dni? Warto mierzyć siły (budżety) na zamiary i planować wyjazd na własną kieszeń. Z sześciu uczęszczanych kontynentów tylko trzy uznać można za tanie: Azję, Afrykę i Amerykę Południową; rzecz jasna z wyjątkami. Zwłaszcza w Azji sporo jest naprawdę niedrogich i fajnych kierunków – Indie, Wietnam, Indonezja, Kambodża, Laos czy Filipiny, gdzie znajdziemy nocleg nawet za 2–3 dol., a wegetariański obiad – jeszcze taniej. Korzystaj z taniego transportu W wielu miejscach na świecie taniej, albo w ogóle za darmo, jeździ się autobusem, busikiem, marszrutką, dala-dalą, tuk-tukiem, autostopem etc. Ale nie zawsze. Takie kraje, jak Indie czy Turcja mają na tyle tanią i dobrze rozwiniętą sieć kolejową, że bardziej opłaca się podróż pociągiem. Podobnie jest w Szwajcarii i Japonii (odpowiednio: miejsce pierwsze i drugie wśród nacji najczęściej podróżujących koleją). Z tym że w tych dwóch przypadkach trudno mówić o naprawdę tanich podróżach. Najprzystępniejsza możliwa opcja to kupno „tygodniówki”. W tanich krajach na dłuższych trasach warto rozważyć podróż nocą. Kuszetki np. w indyjskiej klasie sleeper nie są drogie, poza tym oszczędzamy pieniądze na nocleg. Inna bajka to poruszanie się w miastach. Rikszarze, taksówkarze w wielu miejscach cenę za przejazd traktują dość swobodnie. Należy więc na „dzień dobry” ustalać z nimi konkretne stawki, no i – chcąc nie chcąc – negocjować. Moje ulubione targi o cenę z taksówkarzem odbyły się nad Morzem Czerwonym. Przy potwornie słodkiej herbacie dyskutowaliśmy długo bez rezultatu. Kierowca, zapalony miłośnik szachów, rzucił wreszcie, że jak dam mu mata, pojedziemy za 50 proc., jak nie, to on jeszcze podbije cenę. Dałem i przez następne kilka dni wspólnie z sześcioosobową ekipą za grosze objechaliśmy cały półwysep Synaj. Szukaj taniego noclegu Opcji jest mnóstwo. Oczywiście mamy couchsurfing, Airbnb czy też wakacyjną wymianę mieszkań. Jednak na początek warto pomyśleć o najłatwiejszym i często najprzyjemniejszym rozwiązaniu, czyli noclegu u znajomych lub też znajomych znajomych. To nie mit, ludzie lubią pomagać i będą mieli frajdę z tego, że odwiedzi ich ktoś, kto jest kolegą kolegi, przyjaciela, dawnego kochanka etc. A jeśli z Polski przywieziesz np. flaszkę dobrej wódki albo kilogram sera Bursztyn, będzie wniebowzięty. Mnie na tej zasadzie zdarzyło się np. nocować na nowojorskim Brooklynie na podłodze z plutonem Chińczyków. Ale też na Manhattanie w luksusowym penthousie na 57. piętrze, z widokiem na Central Park, gdzie w windzie mijałem się z Goldie Hawn. Poza tym warto szukać na miejscu, porównując ceny, i – tadam! – negocjując. Większość travelerów to robi i nie ma w tym nic wstydliwego. Zwłaszcza kiedy chcesz za parę dolarów przejechać pół świata w rok. Wybieraj hostele Z powodów wymienionych wyżej bardzo lubię nocować w hostelach. Absolutnie niepowtarzalne są te w Japonii. Zwłaszcza hotele kapsułowe. Zanim wejdzie się do takiego przybytku, trzeba zamienić buty na hotelowe klapki. Zdarza się, że w metalowej szafce trzeba też zostawić większość bagażu i ubranie. A nad ranem musisz pamiętać, by opuścić swoje gniazdko na czas, inaczej grozi ci grzywna. Raz w Osace nie zrozumiałem, dlaczego mam płacić dodatkowe 200 jenów, i nieco się zirytowałem. Mówiący jedynie po japońsku recepcjonista odpowiedział mi wówczas za pomocą elektronicznego translatora, po angielsku: „To postanowione, musisz zapłacić. W przeciwnym razie dziś wieczorem nie będziesz bogaty!”. Nasz autor Maciej Wesołowski Redaktor prowadzący „National Geographic Traveler". Reporter. Autor książek, m.in.: „Szpagat w pionie. W drodze przez Indie" i „Cafe Macondo. Reportaże z Kolumbii"
Google Flights to narzędzie dla tych, którzy lubią tanie latanie. Można sporo zaoszczędzić
Google Flights to kolejna usługa w ofercie internetowego giganta, która ułatwia organizację podróży. Dzięki wyszukiwarce lotów można w mgnieniu oka odszukać najlepsze lub najtańsze połączenie lotnicze i kilkoma kliknięciami zarezerwować bilet. Jak działa ta usługa? Na to i inne pytania odpowiadamy poniżej.
Spis treści: Czym jest Google Flights? Historia Google Flights Jakie funkcje oferuje usługa Google Flights? Jak działa usługa Google Flights? Google to nie tylko wyszukiwarka internetowa. W portfolio giganta z Mountain View znajdują się też inne przydatne usługi, z których wiele osób korzysta na co dzień. Mapy służą milionom osób na całym świecie, podobnie zresztą jak platforma YouTube i aplikacje zsynchronizowane z chmurą Google Drive: Gmail, Kalendarz czy pakiet narzędzi biurowych. Mimo mnogości różnorodnych usług, najwięcej osób i tak kojarzy Google przede wszystkim z wyszukiwarką. Nie każdy jednak zdaje sobie sprawę, że to praktyczne narzędzie oferuje także szereg funkcji specjalistycznych. Wyszukiwarka grafiki czy książek to jeszcze nie wszystko. Jedną z najpraktyczniejszych funkcji Google jest wyszukiwarka lotów Google Flights. Czym jest Google Flights? Google Flights to przede wszystkim wyszukiwarka lotów, ale nie tylko. Usługa pełni także funkcję porównywarki cenowej i oferuje szereg dodatkowych udogodnień. Należy podkreślić, że nie mówimy tu o odrębnej aplikacji. To praktyczne narzędzie działa w ramach usługi podstawowej, czyli jest „zaszyte” w desktopowej i mobilnej wersji wyszukiwarki Google. Historia Google Flights Choć nie każdy słyszał o tej usłudze, Google Flights nie jest żadną nowością. W kwietniu 2011 roku gigant z Mountain View sfinalizował zakup firmy ITA, zajmującej się zbieraniem i przetwarzaniem danych o podróżach. Transakcja opiewała na kwotę 700 milionów dolarów. W ten sposób w posiadaniu Google znalazły się specjalistyczne algorytmy, mogące na bieżąco śledzić dostępność biletów w lotach pasażerskich i ich ceny. Usługa została uruchomiona 13 września 2011 roku. Nie każda nowość od razu trafia na wszystkie rynki. Tak było także w tym przypadku. Wyszukiwarka lotów Google Flights jest dostępna w Polsce od 2014 roku. Jakie funkcje oferuje usługa Google Flights? Usługa do dziś przeszła wiele aktualizacji. W ramach jednej z najnowszych pojawiła się funkcja pozwalająca wyszukać nie tylko korzystne cenowo i najwygodniejsze, ale także najtańsze połączenia lotnicze. Zatem z pomocą Google Flights można uzyskać informacje na temat dostępnych lotów, porównać ceny w ramach określonego standardu podróży i wybrać najtańszą usługę. To jednak jeszcze nie wszystko, co potrafi to narzędzie. Dzięki usłudze Flights można przejść na stronę przewoźnika, by dokonać rezerwacji. W niektórych przypadkach bilet można kupić bezpośrednio z poziomu przeglądarki. Ponadto wyszukiwarka lotów pozwala od razu odnaleźć najdogodniejsze miejsce noclegowe. Podaje też informacje na temat atrakcji w docelowej lokalizacji. Jak działa usługa Google Flights? Narzędzia dostarczane przez Google słyną z łatwej, całkowicie intuicyjnej obsługi. Tak jest też w tym przypadku. Aby zacząć korzystać z wyszukiwarki lotów, w polu wyszukiwania Google wystarczy wpisać frazę „loty” uzupełnioną o miejsce wylotu i docelowe. Warto jednak pamiętać, że w ten sposób do się skorzystać tylko z części funkcji oferowanych przez Google Flights. Żeby przekonać się, co tak naprawdę potrafi ta usługa, należy użyć frazy Google Flights. Pierwszy odnośnik w wynikach wyszukiwania prowadzi do strony docelowej. Google Flights krok po kroku W pierwszej kolejności należy określić podstawowe parametry podróży: wybrać liczbę i wiek pasażerów, określić klasę, którą chce się lecieć i wskazać, czy zapytanie dotyczy lotu w jedną, czy w obie strony. Następnym krokiem jest określenie miejsca wylotu i destynacji. Co ważne, Google daje możliwość wyboru nie tylko miasta, z którego planowany jest wylot, ale także konkretnego portu. W kolejnym kroku należy określić datę wylotu, a w przypadku podróży w dwie strony – także powrotu. To wszystko. Teraz wystarczy już tylko kliknąć przycisk „Szukaj”. Wyniki wyszukiwania Google Flights Wyniki prezentowane są jako „Najpopularniejsze loty docelowe” i „Inne loty docelowe”, w dwóch kategoriach: „Najlepsze” i „Najtaniej”. Po rozwinięciu danego połączenia, ukazują się informacje na temat przewoźnika, klasy i samolotu, który odbędzie kurs na tej linii. Google podaje także informacje o dostępnej przestrzeni dla nóg, pokładowych udogodnieniach i szacowanej emisji dwutlenku węgla. Po wybraniu lotu należy kliknąć w odnośnik prowadzący do jednej ze stron rezerwacyjnych i gotowe. Warto wspomnieć, że w wynikach wyszukiwania można znaleźć też wiele innych przydanych funkcji. Jedną z nich jest opcja monitorowania cen. Po jej wybraniu, system wyśle wiadomość e-mail, jeżeli ceny lotów na danej trasie ulegną zmianie w wybranym okresie. Niezwykle praktycznym udogodnieniem jest też wykres cen. Ta funkcja pozwala sprawdzić, jak koszt przelotu zmieniał się w miesiącach poprzednich i jak będzie zmieniał się w przyszłości. Istnieje możliwość sprawdzenia kalendarza dat i przypisanych do nich cen w kolejnych dwunastu miesiącach. Nasz autor Artur Białek Dziennikarz i redaktor. Wcześniej związany z redakcjami regionalnymi, technologicznymi i motoryzacyjnymi. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o historii, kosmosie i przyrodzie, ale nie boi się żadnego tematu. Uwielbia podróżować, zwłaszcza rowerem na dystansach ultra. Zamiast wygodnego łóżka w hotelu, wybiera tarp i hamak. Prywatnie miłośnik literatury.
Z dala od miejskiego zgiełku i pośpiechu. W tym regionie Polski można naprawdę odpocząć
W Wielkopolsce zaskakująco łatwo można się wyzbyć życiowego pędu i naprawdę odpocząć. Polski dziki Zachód pozwala złapać chwilę oddechu i uzmysłowić sobie, co w życiu tak naprawdę się liczy.
W tym artykule: Konie były kluczowe dla tego miejsca Powiew lat 80. w Jarocinie Kraina pełna wody Wehikuł czasu Lokalne opowieści uzupełniają obraz Wielkopolski Budzi mnie parskanie koni. Płynie z oddali i jest jedynym dźwiękiem, który przebija się przez gęsty od mgły świt. Poranki bywają tu niemal identyczne. Z gasnącej ciemności wyłaniają się pasma nisko wiszącej mgły napływającej znad koryta Warty. W tej szarości widać zarys ciemnych sylwetek koni. Ich kopyta uderzają tępo o trawę. Zwierzęta zajęte są same sobą, nikt im nie przeszkadza. Patrzę na nie z balkonu Folwarku Konnego Hermanów ulokowanego w samym centrum Wielkopolski. Kilka budynków stoi pośród niczego, otoczone szerokimi pastwiskami, łąkami, lasem i wstęgą Warty w oddali. Dojechanie tu wymaga auta, które zdoła się przebić przez nieutwardzone drogi pośród olszyn i przeciąć mikroskopijne mostki przerzucone nad leśnymi potokami. Jeżeli chce się na moment zapomnieć o istnieniu miast i hałaśliwej cywilizacji, trudno o lepszy pomysł niż przyjazd do tego folwarku. Konie były kluczowe dla tego miejsca – Nie byłoby tego miejsca, gdyby nie konie – powiedziała mi Sławomira Połczyńska, która prowadzi je wraz z mężem. – Chcieliśmy je hodować, ale nie mieliśmy na to miejsca. Trochę się rozglądaliśmy i w końcu przypadkiem, wędrując po okolicach Nowego Miasta, trafiliśmy do Hermanowa i zabytkowego obejścia. Budynki były stare i sypiące się, ale wokół rozciągał się teren idealny pod stadninę koni. Połczyńscy kupili gospodarstwo i przez kolejne lata przekuwali swój plan w rzeczywistość. Dziś jest tu miejsce dla 60 koni, obiekt agroturystyczny może przyjąć 90 gości, a do Gospody pod Rozbrykanym Kucem zjeżdżają mieszkańcy okolicznych miejscowości. A to wciąż nie koniec. Jest jeszcze kamienny domek do wynajęcia, w którym można odpocząć, ciesząc się intymnością zapewnioną przez stosowne oddalenie budynku od całego kompleksu. I choć codzienność folwarku kręci się wokół koni, to miejsce może skusić również tych, którzy nie mają chęci zasiadać w siodle. Teren jest tak duży, że można po nim spacerować całymi godzinami. Podążać ścieżkami wydeptanymi końskimi kopytami, podglądać trzymające dystans, skryte pomiędzy trawami żurawie i nasłuchiwać szmeru Warty. Przy odrobinie szczęścia na tych dróżkach lub w gospodzie można się natknąć na muzyków. Przyjeżdżają tu pograć lub pracować nad płytami. Obok koni drugą pasją Sławy – jak wszyscy nazywają tu właścicielkę – jest bowiem muzyka. Chętnie zaprasza do siebie ulubionych wykonawców. Artyści mają tu do dyspozycji całkiem profesjonalny sprzęt. Zdarza się więc, że położony pośród łąk i lasów folwark zmienia się nagle w koncertową scenę. Gdy wieczorem usiadłem ze Sławą przy stole zakrytym obrusem w czerwoną kratę, nie mogłem się nadziwić, że gospodarstwo – mimo całkiem już pokaźnych rozmiarów i sporej liczby gości – nie straciło nic z kameralnej, rodzinnej atmosfery. Podjadaliśmy pierogi z kaczym mięsem i marynowaną cukinię, a dzieci właścicielki biegały po sali gospody, krążąc pomiędzy stolikami gości. Przemknął mąż Sławy, Jarek. Podbierając kilka smakołyków ze stołu, opowiedział o swojej pasji – ukrytych w stajennym budynku zabytkowych autach. Mimo pojawiających się i znikających gości w folwarku toczy się zwykłe życie. Pomyślałem, że to właśnie dla tego uczucia – chwilowej przynależności do tej folwarcznej rodziny – się tu głównie przyjeżdża, a konne wycieczki, wędrówki, spływy kajakiem są czymś w rodzaju przyjemnego dodatku. Najpiękniejsze jeziora w Wielkopolsce: gdzie warto się udać? Wielkopolska kojarzy się przede wszystkim z historycznymi zabytkami i wspaniałą architekturą. Nie można jednak zapominać, że ten niezwykły region ma też sporo do zaoferowania w kwestii wyb... Powiew lat 80. w Jarocinie Pragnienie przynależności do grupy przez kilka lat przyświecało też z pewnością uczestnikom festiwalu muzycznego w Jarocinie leżącym 20 km od Hermanowa. Chwile chwały festiwal miał w latach 80. ubiegłego wieku, gdy rockowa impreza stała się odskocznią od szarej rzeczywistości schyłkowego komunizmu. Przyjeżdżająca do Jarocina młodzież, wywodząca się często z różnych subkultur, mogła dać tu upust potrzebie wolności, a na scenie pojawiali się muzycy zespołów nieprezentowanych wówczas w mediach. Jarocin szybko wyrósł na polską stolicę rocka i muzyki niezależnej i w jakimś sensie został nią do dziś, choć reaktywowany niedawno festiwal nie ma już takiej rangi jak niegdyś. Działa tu jedyne w Polsce muzeum poświęcone rodzimej muzyce rockowej: Spichlerz Polskiego Rocka. W zabytkowym budynku dawnego spichlerza na dwóch piętrach zgromadzono tysiące eksponatów związanych z festiwalem i historią polskiej muzyki. Przechadzam się po tych pomieszczeniach, przyglądając się plakatom i folderom festiwalowym, biletom, pamiętnikom, zdjęciom. Jest też sporo przedmiotów, które placówce podarowali muzycy występujący niegdyś na jarocińskiej scenie, a dziś nierzadko będący najpopularniejszymi krajowymi artystami. Przypominam sobie historie opowiadane przez mojego starszego brata, który na tutejszy festiwal jeździł. Chociaż sam na to wydarzenie nigdy nie dotarłem, wejście do muzeum, ku mojemu zaskoczeniu, zamienia się w pełną wspomnień podróż sentymentalną. Jej dopełnieniem może być wycieczka śladem rozsianych po całym mieście murali o tematyce festiwalowej. Kraina pełna wody Dla miłośników niespieszności i powolnego zwiedzania Folwark Hermanów czy Jarocin mogą się okazać oazą. Cała Wielkopolska ma jednak pod tym względem spory potencjał. To kraina pełna wody. Jest tu blisko 800 jezior i nieskończona ilość rzek, kanałów i cieków. A przecież mało co pozwala tak zanurzyć się w chwili i zwolnić jak bujanie się na falach. To właśnie tutaj przechodzi najdłuższy w Polsce oznakowany szlak wodny – Wielka Pętla Wielkopolski. Blisko 700 km spinających Wartę i Noteć, jeziora Gopło, Ślesińskie i Mikorzyńskie oraz kilka żeglownych kanałów. Trasa nie mieści się w granicach Wielkopolski, zapuszczając się na Kujawy i północną część lubuskiego, a pokonanie jej kajakiem lub łodzią z silnikiem może zająć tygodnie. Marzy mi się więc ucieczka od codzienności i błądzenie po tych wielkopolskich ciekach przez całe lato. Na razie jednak muszę się zadowolić kilkugodzinnym rejsem łodzią. Tak popłynę z miejscowości Ląd w kierunku Pyzdr. Zostawiamy przystań za sobą, omiatając wzrokiem budynki Lawendowego Lądu prowadzonego przez Małgorzatę i Tomasza Sikorskich – gospodarstwa z plantacją lawendy, gdzie można kupić lawendowe olejki lub spróbować wyrabianych na miejscu lawendowych lodów – i wbijamy się w otoczony wysokimi trzcinami wodny tunel Warty. Dwugodzinny spływ łodzią napędzaną turkoczącym na niskich obrotach dieslowskim silnikiem zamienia się w pełną spokoju sesję bycia tu i teraz. Leżę na drewnianej ławce, patrząc na przesuwające się chmury, konary drzew i źdźbła rzecznych traw. Sternik snuje opowieść o Warcie, która ma tu leniwy nurt i poza kilkoma mieliznami, nie kryje wielu niespodzianek, a ja czuję, że mógłbym tak płynąć bez końca przez kolejne dni. Wehikuł czasu Pyzdry, w których schodzę na ląd, przerywając tę senną medytację, witają mnie mającym 30 na 12 m muralem na ścianie hali widowiskowo-sportowej. To artystyczna wizja miejscowości z czasów średniowiecza, gdy była jeszcze miastem królewskim. Obok mariny czeka też prosta restauracja pozwalająca posilić się rybą i sałatką przed wyruszeniem na poznawanie pyzdrskiego zabytku: holenderskiego wiatraka. W pachnącym drewnem wnętrzu młyna wita mnie kustosz. Wiatrak postawiła w 1903 r. rodzina Bartczaków, a po latach niestrudzonej pracy przeszedł on na własność gminy. Zrobiono remont i urządzono w nim placówkę pokazową. – To jeden z niewielu zachowanych w Polsce wiatraków holenderskich z oryginalnym i wciąż sprawnym ciągiem technologicznym – mówi. Na dowód przestawia kilka dźwigni i wprowadza w ruch serce wiatraka. Potężne zębatki wirują, pasy transportowe ślizgają się po kółeczkach, a ociężałe ramiona młyna przecinają ze świstem powietrze. Wszystko działa tu jak za dawnych czasów. Gdyby ktoś się uparł, mógłby tu zsypać kilka ton zboża i uzyskać kilogramy mąki. Robiono to zresztą jeszcze w latach 80. XX w., choć w międzyczasie napęd wiatrowy zamieniono na elektryczny (zachowując jednak wszystkie pierwotne elementy ciągu). – Przez długie lata wiatraki były nieodłącznym elementem tutejszego krajobrazu – opowiada kustosz. – Zależało nam na tym, by ten pozostał nie tylko obiektem historycznym, ale też jednym ze świadków krajobrazu rolniczego dawnej Wielkopolski. Małym śladem pozwalającym sobie wyobrazić, jak kiedyś wyglądały te tereny. Tych znaków przeszłości w Pyzdrach jest więcej. W podziemiach kamienicy na brukowanym rynku urządzono wystawę artefaktów znalezionych na wielkopolskiej ziemi. Oglądanie ich jest podróżą od prehistorii do wydarzeń sprzed kilku dekad, ale prawdopodobnie i tak skończycie ją w sąsiadującej z muzeum kawiarnio-cukierni Kuczora Café. – Słodycze mają zdolność budzenia wspomnień – mówi Przemysław Kuczor, właściciel, gdy siadamy przy stoliku. – Są wehikułem przenoszącym nas do chwil, gdy byliśmy otoczeni opieką rodziców, bezpieczni i beztroscy. Lokalne opowieści uzupełniają obraz Wielkopolski Jak przystało na małe mieściny, w tego typu punktach przecinają się trasy mieszkańców. Po chwili pojawia się kustosz, który wcześniej oprowadzał mnie po wiatraku, przychodzi też przewodnik z muzeum, a w końcu pojawia się i wójt. Zachodzą też przejezdni turyści. Z jednej opowieści wypływa kolejna, odległe wspomnienia rodzą następne. Pijemy kawę, zajadamy lody pistacjowe i gawędzimy obojętni na fakt, że minęła już godzina, w której kawiarnia jest zamykana. Przeciągamy ten wieczór po prostu dlatego, że wszyscy mamy ochotę jeszcze tu pobyć. Nasz ekspert Michał Głombiowski dziennikarz, podróżnik, autor książek. Stały współpracownik magazynu „National Geographic Traveler".
Przejechaliśmy ponad 1000 kilometrów wzdłuż Morza Czarnego. Przecieraliśmy oczy ze zdumienia na każdym kroku
Podróż wzdłuż Morza Czarnego na wschód Turcji jest nieustannym popijaniem herbaty. A dookoła nas widoki zapierające dech w piersiach.
W tym artykule: Odpoczynek w Amasrze Synopa: antyk i więzienie Anatolijska gościnność Odurzający miód, który jest trucizną Trabzon, czyli daleko od kurortów Stolica orzechów laskowych Gdy tylko zostawiamy za sobą̨ Stambuł, uciekając co jakiś́ czas z autostrady, okazuje się̨, że niemal w każdej miejscowości napotykamy maleńkie herbaciarnie. Mężczyźni siedzą̨ nad tulipanowymi szklaneczkami çayu i ćmią̨ papierosy, niewiele robiąc sobie z zakazów palenia. Dołączamy do tego nieco sennego towarzystwa, wiedząc, że herbaciarnie są̨ prawdziwym sercem tureckich miejscowości. Statystyczny mieszkaniec tego kraju zużywa rocznie trzy kilogramy herbacianego suszu – to w przybliżeniu trzy tysiące szklanek naparu. Nie ma drugiego miejsca na świecie, w którym herbata jest do tego stopnia codziennością̨. Wypijamy więc mocny çay, gawędzimy z Turkami i jedziemy dalej. Ta podróż omija najbardziej oblegane przez turystów miejsca, prowadząc nas po mapie Turcji odrębnej, zajętej własnymi sprawami i odległej od mód i pospiechu. Odpoczynek w Amasrze Po sześciu godzinach jazdy i pokonaniu przełęczy w Górach Pontyjskich wjeżdżamy w skąpany w chłodnej bryzie krajobraz szczytów opadających wprost w stalowoniebieskie morze. Noc spędzamy w Amasrze, jednym z piękniejszych miejsc na tym wybrzeżu. Mające ponad 3 tys. lat historii miasteczko jest skupiskiem kamiennych domów rozrzuconych wokół krągłego portu i rozlewających się̨ na skalistą wysepkę̨ połączoną̨ z lądem rzymskim mostem. Miejscowość́ zwieńczona jest twierdzą z czasów bizantyjskich. Pośród uliczek stoi kilka zabytkowych kościołów, ale to nie dla nich się̨ tu głównie przyjeżdża. Amasrę wybiera się̨, by po prostu odpocząć́. Powylegiwać́ się̨ na piaszczystych plażach, pobłąkać́ po zaułkach, potarmosić́ za uszami wylegujące się̨ wszędzie koty i zjeść́ wyśmienite ryby w którejś́ z licznych restauracji na nabrzeżu. Czy do Turcji potrzebny jest paszport? Praktyczne informacje przed wyjazdem Czy do Turcji potrzebny jest paszport? Zanim udasz się na wymarzone wakacje, sprawdź, jakich dokumentów będą wymagać od ciebie strażnicy w czasie kontroli granicznej. Synopa: antyk i więzienie Gdy następnego dnia dojeżdżamy do Synopy, miasta na przesmyku prowadzącym na niewielki maczugowaty półwysep, staje się̨ dla mnie jasne, czemu ludzie mieszkali tu niemal od zawsze. To bowiem jedno z tych miejsc, które raz już̇ odkryte niewarte jest porzucenia. Swobodny dostęp do morza (więc do jego zasobów i szlaków handlowych), urodzajne ziemie wokół, optymalny klimat i bryza chłodząca smaganą słońcem skórę̨. Czego chcieć́ więcej? Pierwsze wzmianki o Synopie sięgają̨ czasów hetyckich, większość́ historyków zgadza się̨ jednak, że osiedlano się̨ tu już̇ znacznie wcześniej. Synopa jest jednym z najstarszych miast nad całym Morzem Czarnym – w VII w. osiedlili się̨ tu przybysze z Miletu, a samowystarczalna miejscowość́ biła własną monetę̨ i snuła kolonialne plany. Strategiczne położenie cypla nie uszło uwadze Rzymian, Seldżuków, Osmanów. Dziś́ ich miejsce zajęli turyści, którzy całymi dniami wylegują̨ się̨ na plażach. Spędzamy popołudnie w kameralnym porcie, patrząc na białe kutry rybaków przy nabrzeżu, sylwetki mew szukających kasków oraz leniwe ruchy wędkarzy rzucających w wodę̨ spławiki. Niedaleko stąd stoi nie do końca udany, ale sugestywny pomnik Diogenesa – greckiego filozofa, który urodził się̨ w tym mieście w V w. Brodaty mężczyzna został uwieczniony przez rzeźbiarza z psem i beczką, w której ponoć́ mieszkał po przeniesieniu się̨ do Aten. Diogenes wywodził się̨ ze szkoły cyników i prowadził dość́ kontrowersyjny tryb życia, odrzucając wszelkie dobra materialne i starając się̨ pozostać́ jak najbardziej niezależnym. Według jednej z anegdot na obietnicę samego Aleksandra Wielkiego, że ten spełni każde jego życzenie, filozof poprosił władcę̨ o przesuniecie się̨, gdyż̇ stojąc, rzuca na niego cień́ i zasłania mu słonce. Zadziwiające, że w tej idyllicznej scenerii najpopularniejszym miejscem wśród przyjezdnych pozostaje więzienie. Kamienna forteca nazywana Alcatrazem z Anatolii stoi na przesmyku Ince burun. Powstała w VII w. p.n.e.i początkowo używana była przez Persów. Nieszczęśników zaczęto osadzać́ w tych murach w XIII w., a w 1887 r., za panowania Osmanów, kamienny budynek został przekształcony w regularne więzienie. Zamknięto je dopiero w 1999 r. Do tutejszych lochów trafiali tureccy pisarze, których twórczość́ uznano za krytykę̨ Republiki Tureckiej. Dziś́ to ponure miejsce odwiedza nawet pół miliona turystów rocznie. Anatolijska gościnność Kierujemy się̨ dalej na wschód. Czujemy się̨ niczym celebryci. Nasze pojawienie się̨ w kolejnych wioskach przykuwa uwagę̨. Każdy chce się̨ z nami przywitać́. Podpowiedzieć́, co warto zobaczyć́ w okolicach. Doglądający sadów jabłkowych wąsaci mężczyźni o potężnych karkach machają, byśmy się zatrzymali. Myślimy, że coś się stało, czując strzałę niepokoju przebijającą nasze żołądki. Ale oni chcą po prostu, żebyśmy spróbowali soczystych owoców, lub wyciągają z toreb plastikowe wysłużone butelki po wodzie mineralnej wypełnione bezbarwnym alkoholem z wytłoków winogronowych. Kiwają z aprobatą głowami, gdy smakujemy anyżowy napitek. Jego smak czuję na języku przez resztę dnia. Im dalej się przesuwamy, tym ta gościnność staje się bardziej szczodra. Anatolia wciąż pozostaje najrzadziej odwiedzanym przez turystów regionem Turcji. Pojawienie się obcokrajowców uruchamia więc wśród mieszkańców lawinę hojności. Tylko dzięki temu, że przybywamy z daleka, podlegamy wyjątkowym prawom – tak jak setki i tysiące lat temu, gdy tradycja gościnności kazała zaopiekować się każdym wędrowcem. Jedziemy więc powoli, nieustannie zatrzymywani, a nasze wypożyczone auto puchnie od soczystych melonów i dojrzałych moreli, butelek z oliwą i wódką, bochenków wypieczonego z rana chleba, koziego sera oraz wesołości i pozdrowień, które płyną za nami przekazywane z ust kolejnych napotkanych Anatolijczyków. Zgodnie z ich wskazówkami kierujemy się ku potężnej górze Harşena, by zobaczyć ulokowany na jej szczycie zamek Amasyi. Twierdza stała tu już za czasów pontyjskich, później była niszczona i odbudowywana przez kolejne imperia. By się do niej dostać, trzeba się wspiąć 300 m nad poziom miasteczka i pokonać 150 kamiennych schodów. Jedziemy dalej, ku mieniącej się zielenią rzece Yeşilırmak i do miasta będącego niegdyś stolicą pontyjskiego królestwa. O tamtych czasach przypominają mające 2,3 tys. lat wykute w wapiennej skale grobowce królów. Odurzający miód, który jest trucizną Zostajemy tu na dłużej, by poszukać delibal – „szalonego miodu”. To miód rododendronowy, niespotykany niemal nigdzie na świecie. W okolicach Morza Czarnego uchodził za substancję leczniczą już tysiące lat temu. Wytworzony przez pszczoły uwijające się nad kwiatami krzewu specyfik potrafi ponoć przynieść ulgę znękanej codziennością głowie. Wszystko za sprawą grajanotoksyny, substancji naturalnie występujący w pyłku kwiatów rododendronu, który za sprawą owadów trafia też do miodu. Pomaga ona leczyć ból i stres, lęki i migreny. Ma też działanie odurzające i wywołuje łagodne uczucie euforii. Ponoć też dobrze wpływa na potencję, bo poprawia ciśnienie krwi. Równocześnie jest jednak trucizną. Przyjęcie zbyt dużej dawki może przynieść kłopoty. Sprzedawca miodu na ulicznym straganie, wręczając nam słoiczek specyfiku, mówi, że zjedzenie jednej jego łyżeczki dziennie jest bezpieczne. – Używamy tego od zawsze. To dobra rzecz – mówi. Wieczorem, siedząc na tarasie hotelu i patrząc na neonową iluminację królewskich grobowców, doszukuję się w internecie, że nie ma określonych norm bezpieczeństwa dotyczących grajanotoksyny. Uznaje się jednak, że objawy zatrucia mogą występować po spożyciu już 5–30 gramów substancji. To równowartość miodu od połowy do dwóch i pół łyżeczki do herbaty. Granica między efektem leczniczym i relaksującym a trującym jest dość niejasna i zależna od danego organizmu. Przez krótką chwilę zastygam pełen wątpliwości z łyżeczką w dłoni nad słoikiem miodu. Trabzon, czyli daleko od kurortów Trabzon jest zbyt daleko, by stał się popularny. To miasto, założone przez Greków w VIII w. p.n.e., umyka uwadze turystów okupujących Turecką Riwierę czy Kapadocję. Jeżeli zdecydujesz się tu przyjechać ze Stambułu drogą lądową, zajmie ci to kilkadziesiąt godzin. Nawet jadąc już z Yeşilırmaku, podróż pochłania niemal cały dzień. Gwoli ścisłości – znużeni betonem i ruchem na przybrzeżnej autostradzie uciekaliśmy z niej, jak często było to tylko możliwe, co z pewnością nie przyspieszyło naszej podróży. W Giresunie – uroczym miasteczku z prężnie działającym portem – zjedliśmy talerz kuru fasülye, fasoli w maślano-pomidorowym sosie, sałatkę bulgur z niewiarygodnie miękkim chlebem. I potoczyliśmy się dalej, wzdłuż morza, pośród filmowych krajobrazów pełnych przestrzeni i rozmachu. Stolica orzechów laskowych W końcu dotarliśmy do celu. Trabzon nie jest wyjątkowo urodziwy, ale kusi starówką i tradycyjnym bazarem. Błąkamy się na nim godzinami, czerpiąc przyjemność z samego przemierzania wąskich alejek, popijania soku z granatów, smakowania orzechów laskowych (z okolic Trabzonu pochodzi 70 proc. światowych zbiorów) i próbowania kwaskowego chleba taşfırın, który wypieka się w kamiennych piecach niedaleko Trabzonu i który ponoć nigdy się nie starzeje. Trabzon został pokrzywdzony przez planistów, którzy odcięli miasto od morza ruchliwą autostradą, o co mieszkańcy do dziś mają żal do swoich włodarzy. Dojście na szerokie miejskie plaże wymaga przebicia się przez arterię, ale gdy się już to uda, ma się do dyspozycji mnóstwo wolnego miejsca na piachu. Zachodzą tu niemal wyłącznie mieszkańcy miasta oraz Turcy z okolicznych miejscowości. Jeżeli chcecie więc odpocząć od turystycznego zgiełku, korzystając jednak przy tym ze wszystkich zalet plaży i Morza Czarnego, to miejsce pozostaje oazą. Enklawą codziennego życia, w którą pozostaje się zatopić z prawdziwą przyjemnością. Nasz ekspert Michał Głombiowski dziennikarz, podróżnik, autor książek. Stały współpracownik magazynu „National Geographic Traveler".
Najlepsze kierunki na 2024 według National Geographic. Te miejsca musisz zobaczyć
Chociaż w zestawieniu przygotowanym przez dziennikarzy z Wielkiej Brytanii brakuje Polski, trzeba przyznać, że lista miejsc na 2024 rok jest naprawdę imponująca. Dużo uwagi poświęcono Europie i podróżom pociągiem. Oto najlepsze kierunki według National Geographic.
W tym artykule: Albania hitem 2024 roku Jak podróżować po Europie? Gdzie wyjechać w 2024? National Geographic od lat niezmiennie wyznacza trendy w podróżowaniu. Dziennikarze nie tylko z Polski, ale i z wielu innych krajów zwiedzają świat, a jego piękno opisują na łamach czasopisma z żółtą ramką. 2023 rok powoli zmierza ku końcowi. Przed nowym rokiem przedstawiamy wam zestawienie 30 najciekawszych kierunków, które trzeba zobaczyć w 2024. Lista jest długa, a miesięcy tylko 12. Jednak, planując już teraz, być może uda się zobaczyć wszystko. – Wraz z otwarciem nowych niezwykłych hoteli, realizowanymi ambitnymi projektami i nowymi trasami kolejowymi, dzięki którym podróżowanie stanie się łatwiejsze niż kiedykolwiek, jest w czym wybierać. Niezależnie od tego, czy chcesz połączyć się z przyrodą w Norwegii, wspiąć się na szczyty Himalajów, czy delektować się kuchnią Limy – piszą Rory Goulding i Connor McGovern. Albania hitem 2024 roku Listę najpopularniejszych kierunków na świecie otwiera Europa. Na pierwszym miejscu dziennikarze National Geographic UK umieścili Albanię, nazywając kraj „wschodzącą gwiazdą Europy”. – Podróżnicy poszukujący czegoś nieco innego od swojej kolejnej europejskiej przygody coraz częściej spoglądają w stronę Albanii. Ten element bałkańskiej układanki przyciąga coraz większą liczbę turystów dzięki wybrzeżom Adriatyku i Morza Jońskiego, a także intrygującej przeszłości – czytamy. Mają po 80 lat i właśnie wróciły z podróży dookoła świata. Potrzebowały na nią 80 dni Wiek to tylko liczba. Udowodniły to dwie seniorki ze Stanów Zjednoczonych, które zwiedziły świat wzdłuż i wszerz w mniej niż 3 miesiące. Obie panie ruszyły w podróż życia, by uczcić 8... Albania to jednak nie tylko piękne plaże. To istny raj dla ludzi ceniących wędrówki górskie. Istną perełką kraju są Góry Północnoalbańskie, zwane również Alpami Albańskimi. Pasmo górskie znajduje się również na terytorium Czarnogóry i Kosowa. To region niezwykle surowej, ale i zjawiskowej fauny i flory. Albańskie góry będą świetnym wyborem dla ludzi, którzy cenią zarówno spokojny trekking, jak i bardziej zaawansowaną wspinaczkę. Chociaż najwyższy szczyt ma „zaledwie” 2694 m. Kolejne kierunki na liście National Geographic również znajdują się w Europie, której zresztą dziennikarze z Wielkiej Brytanii poświęcili bardzo dużo uwagi. Znajdziemy tu Belfast w Irlandii Północnej, Emilia-Romagna i Pompeje we Włoszech, Maltę, a także Tartu w Estonii, które w 2024 roku będzie Europejską Stolicą Kultury. Jak podróżować po Europie? Do wielu miejsc w Europie dotrzeć można pociągiem. To świetny wybór nie tylko ze względu na ekologię. Sieć kolejowa na naszym kontynencie jest lepsza, niż kiedykolwiek wcześniej. – Niegdyś zatęchłe wagony sypialne przeżywają istny renesans – piszą dziennikarze National Geographic UK. Wiele krajów wciąż otwiera nowe połączenia. Co więcej, koleją można dotrzeć nawet ze szwedzkiego Malmӧ do austriackiego Innsbrucka. To aż 1720 km jazdy, a malownicza trasa prowadzi przez Danię, Niemcy i Austrię. <a href="http://Podr%C3%B3%C5%BCe%20kolej%C4%85%20ciesz%C4%85%20si%C4%99%20coraz%20wi%C4%99ksz%C4%85%20popularno%C5%9Bci%C4%85.%20Sprzyjaj%C4%85%20temu%20promocje%20przewo%C5%BAnik%C3%B3w%20i%20powstawanie%20kolejnych%20mi%C4%99dzynarodowych%20tras.%20Pod%20tym%20wzgl%C4%99dem%20prym%20wiedzie%20Hiszpania,%20gdzie%20w%202022%20roku%20mo%C5%BCna%20by%C5%82o%20podr%C3%B3%C5%BCowa%C4%87%20za%20darmo.%20Obecnie%20mi%C4%99dzy%20najwa%C5%BCniejszymi%20miastami%20w%20kraju%20nadal%20mo%C5%BCna%20porusza%C4%87%20si%C4%99%20bud%C5%BCetowo.">Podróże koleją po Europie cieszą się coraz większą popularnością, o czym wielokrotnie pisaliśmy na łamach National-Geographic.pl. W ciągu roku wielokrotnie przewoźnicy zaskakują pasażerów interesującymi promocjami, które sprawiają, że alternatywa w postaci pociągów może być naprawdę budżetowa. Warto przypomnieć Hiszpanię, po której w 2022 roku można było podróżować za darmo. Magię podróżowania pociągiem wielokrotnie pokazywali również dziennikarze polskiego wydania National Geographic. W tym roku Mateusz Łysiak pojechał pociągiem z Warszawy do Bukaresztu. Podczas podróży zebrał cenne i praktyczne wskazówki, jak zorganizować taki wyjazd. Z kolei Michał Cessanis na łamach National Geographic Traveler opisywał uroki przemierzania Szwajcarii koleją. Gdzie wyjechać w 2024? Oto pełna lista 30. miejsc, które warto odwiedzić w 2024 roku: Alpy Albańskie, Albania Belfast, Irlandia Północna Emilia-Romagna, Włochy Pociągiem przez Europę Rezerwat Galloway and Southern Ayrshire, Szkocja Nordland, Norwegia Północne Yorkshire, Anglia Pompeje, Włochy Saimaa, Finlandia Tartu, Estonia Euro 2024 w Niemczech Valletta, Malta Whisky w Walii Szlak turystyczny Wild Atlantic Way, Irlandia Pustynia Atakama, Chile Lima, Peru, Stan Nowy Jork, USA Miami, Floryda w USA Wyspa Dominika Nowa Szkocja, Kanada Texas, USA Półwysep Jukatan, Meksyk Iberá Wetlands, Argentyna Akagera, Rwanda Andrefana Dry Forests, Madagaskar Sierra Leone Sikkim, Indie Tainan, Tajwan Xi’an, Chiny Wiktoria, Australia Źródło: National Geographic Nasz ekspert Jakub Rybski Dziennikarz, miłośnik kina niezależnego, literatury, ramenu, gier wideo i dobrego rocka. Wcześniej związany z telewizją TVN24 i Canal +. Zawodowo nie boi się podejmować żadnego tematu, prywatnie bardzo zainteresowany polityką. Autor bloga na Instagramie "Mini Podróże".
Co zobaczyć w Estonii? Najlepsze pomysły na podróż do najmniejszego kraju bałtyckiego
Zjawiskowa natura, niezwykła architektura i intrygująca kultura. Estonia jest świetnym wyborem dla osób, które szukają nietuzinkowych przeżyć. Co zwiedzić w najbardziej zdigitalizowanym kraju Europy? Podpowiadamy.
W tym artykule: Tallin Poznaj historię Estonii Spójrz na Bałtyk w stronę Finlandii Estoński świat sauny Altja, rybacka wioska z XIV wieku Bądź blisko natury Estonia to nie tylko Tallin Co zjeść w Estonii? Estonia to najbardziej zdigitalizowany kraj w Europie. Jednak pomimo imponującego dorobku cyfrowego, w tym kraju na każdym kroku widać konfrontację tradycji z nowoczesnością. Dostrzec to można w kulturze, architekturze i kuchni. A także na odległej prowincji, gdzie diabeł mówi dobranoc. Gdzie pradawne duchy lasów szepczą przez drzewa i przypominają o dziedzictwie i tożsamości Estończyków. Najdalej wysunięte na północ i najmniejsze państwo bałtyckie zachwyca na każdym kroku. Chociaż wciąż jest niedoceniane i nie należy do najpopularniejszych kierunków turystycznych. Czas to zmienić. Tallin Stolica Estonii jest niezwykle urokliwym i przepięknym miastem. Przemierzając wąskie i brukowane uliczki Starego Miasta możemy poczuć klimat dawnych czasów. To dlatego, że średniowieczna architektura Tallina jest najlepiej zachowaną w tej części Europy. Nic dziwnego zatem, że ten historyczny region został wpisany na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO. Historię widać tu bowiem na każdym kroku. Budynki, kamienice i majestatyczne kościoły przypominają o czasach świetności. Tallin szczególnie warto odwiedzić na początku lata. Odbywają się tu wówczas Dni Starego Miasta. To jeden z największych festiwali w Estonii, który poświęcony jest folklorowi i dziedzictwu narodowemu kraju. Poznaj historię Estonii Tallin słynie nie tylko z zabytkowej architektury, ale również z zachwycających muzeów. To świetna okazja do tego, aby dowiedzieć się więcej o tym bałtyckim kraju. Estonia znajduje się bowiem na styku kilku kultur, m.in. niemieckiej, skandynawskiej i rosyjskiej. Muzeum Miejskie w Tallinie (Tallinna Linnamuuseum) to obowiązkowy punkt programu, od którego trzeba zacząć zwiedzanie miasta. Znajduje się na Starym Mieście, w piwnicach średniowiecznego domu kupieckiego. Przychodzimy tu na spotkanie z długą, skomplikowaną i niekiedy trudną historią, która sięga ponad 11 tysięcy lat. Spójrz na Bałtyk w stronę Finlandii Tuż nad Morzem Bałtyckim znajduje się jedna z najstarszych dzielnic Tallina – Kalamaja. W czasach średniowiecza zamieszkiwali tu głównie rybacy, handlarze rybami oraz szkutnicy. Współcześnie jest to jeden z najpopularniejszych regionów stolicy Estonii. Doświadczymy tu niesamowitego eklektyzmu architektonicznego, gdzie stare drewniane chaty (swoją drogą charakterystyczne dla wszystkich krajów bałtyckich) znajdują się w sąsiedztwie modernistycznych willi i mieszkań. Spotkamy także postindustrialne budynki, które zostały przekształcone w nowoczesne restauracje, bary i kawiarnie. Ta hipsterska okolica tętni życiem i jest wyjątkowym miejscem spotkań młodych ludzi, miejscowych oraz turystów. Estoński świat sauny W Estonii sauna to niemal miejsce święte. To doświadczenie, które od wieków jest jednym z najważniejszych elementów kultury. Legenda głosi, że w dawnych czasach kobiety opuszczały swoje wioski i wspólnie maszerowały w głąb lasu, aby oddać się rytuałowi wygrzewania się w nagrzanej drewnem chatce. Podczas tego mistycznego wydarzenia śpiewały estońskie pieśni i uderzały swoje ciała brzozowymi witkami. Najstarsze źródła pisane o estońskiej saunie dymnej pochodzą nawet z XIII wieku. W czasach nowożytnych była to przestrzeń kojarzona z życiem i śmiercią. Początkiem i końcem. To właśnie w saunie kobiety rodziły dzieci, a starszyzna spędzała tu ostatnie chwile swojego życia. Chociaż dziś to już przeszłość, Estończycy nadal uwielbiają spędzać wolne chwile na seansach saunowych. Będąc w Estonii, warto pojechać do regionu Võru. To właśnie tam, w głębi lasu lub nad brzegiem małego stawu, można wkroczyć do magicznej krainy sauny dymnej. Altja, rybacka wioska z XIV wieku W północnej Estonii, nad brzegiem Morza Bałtyckiego, znajduje się zabytkowa wioska rybacka. Chociaż drewniane chatki nie zachowały się do dziś, zostały wiernie zrekonstruowane na podstawie dawnych rysunków i obrazów. Przybywamy tu na spotkanie z charakterystyczną bałtycką i nadmorską miejscowością rodem ze średniowiecza. Najwcześniejsza wzmianka o Altja pochodzi bowiem z 1465 roku. Wizyta w dawnej wsi jest również świetną okazją do zobaczenia Parku Narodowego Lahemaa. To najstarszy i największy park narodowy w Estonii. Bądź blisko natury Jeśli chcesz zobaczyć prawdziwą Estonię, wyjedź z miasta. Przyroda jest tu zjawiskowa, a w wielu regionach można poczuć się jak w pradawnej baśni. Ponad 70% powierzchni tego kraju pokrywają lasy, a także bagna, mokradła i torfowiska. Kraj ma łącznie ponad 1500 wysp. Na estońskiej prowincji znaleźć można również olbrzymie huśtawki. Tradycja ta ma korzenie jeszcze w czasach przedchrześcijańskich. W przeszłości było to miejsce spotkań zarówno młodych, jak i dorosłych, którzy spędzali wiele godzin na huśtaniu i rozmawianiu. Dziś kiiking (kiing z estońskiego „huśtawka”) jest narodową dyscypliną sportu Estonii od 1996 roku. Estonia to nie tylko Tallin Tartu to drugie co do wielkości miasto Estonii i kulturalna stolica Europy 2024. Pierwsza rzecz, na którą tutaj zwróciłem uwagę, to flaga. Na biało-czerwonym tle znajduje się ta herb z bramą w miejskim murze z dwoma wieżami, nad którą skrzyżowane są klucz i miecz. Kolory nie są przypadkowe. Polski król, Stefan Batory, nadał w 1584 roku prawa miejskie Tartu. Warto wybrać się na spacer wzdłuż Emajõgi. Idąc od przepięknego Starego Miasta w lewo, można dotrzeć do zabytkowej dzielnicy z charakterystycznymi drewnianymi domkami. W Tartu znajduje się również wspaniałe Estońskie Muzeum Narodowe. To jedno z najlepszych muzeów w Estonii, które poświęcone jest kulturze, historii i etnografii kraju. Co zjeść w Estonii? Kuchnia estońska jest mieszanką kuchni niemieckiej, bałtyckiej i rosyjskiej. W Tallinie nie powinien dziwić zatem fakt, że w piwnych barach zamówić można gröstl lub tradycyjną kiełbasę. Nad samym morzem polecam spróbować zupę rybną. Przyrządzana jest w sezonie ze świeżo złowionych ryb z Bałtyku. Na Starym Mieście znajdziemy szereg średniowiecznych restauracji, w których serwowana jest dziczyzna. Istnym przysmakiem jest zupa z łosia i gulasz z dzika. Będąc w Tallinie nie można pominąć Balti Jaama Turg. Tak nazywa się hala targowa znajdująca się przy Kopli 1, nieopodal murów Starego Miasta. To istny raj dla zwolenników street foodu, również w wersji lokalnej. Ciekawostki o języku estońskim: Rzeczowniki w języku estońskim nie mają rodzajów. Wszystkie osoby wyraża się jednym określeniem. Oznacza to, że przez całą rozmowę z Estończykiem możemy nie wiedzieć, czy opowiada on o kobiecie, czy mężczyźnie. Należy do języków ugrofińskich i jest spokrewniony z fińskim. Używa go ok. 1,1 mln osób na świecie. Sama populacja Estonii wynosi 1,3 mln. W alfabecie nie ma liter: c, f, y, z. Występują tylko w słowach obcego pochodzenia. Estoński wyróżnia aglutynacyjność. Słowa tworzone są poprzez zbitki lub sklejki dwóch, lub więcej wyrazów. Np. szczenię to „syn psa”, żarówkę nazywa się „elektryczną gruszką”. Najważniejsze informacje: Normalny bilet wstępu do Muzeum Miejskiego w Tallinie kosztuje 6 euro, ulgowy 5 euro. Saunę dymną najlepiej znaleźć i zarezerwować na stronie visitvoru.ee. W Tallinie warto odwiedzić Iglupark. To sauny nad samym Bałtykiem w Kalamaja. Poranny bilet (8:00–12:00) kosztuje 20 euro. Jednorazowy bilet autobusowy można kupić w bardzo łatwy sposób w pojeździe. Wystarczy przyłożyć kartę płatniczą do czytnika i… gotowe. Nasz ekspert Jakub Rybski Dziennikarz, miłośnik kina niezależnego, literatury, ramenu, gier wideo i dobrego rocka. Wcześniej związany z telewizją TVN24 i Canal +. Zawodowo nie boi się podejmować żadnego tematu, prywatnie bardzo zainteresowany polityką. Autor bloga na Instagramie "Mini Podróże".
Finlandia zupełnie za darmo. Odwiedź najszczęśliwszy kraj świata, nie ponosząc żadnych kosztów
Finlandia to twoje podróżnicze marzenie? Jeśli tak, to mamy dla ciebie fantastyczną wiadomość. Tamtejsza organizacja turystyczna przygotowała konkurs, w którym do wygrania jest kilkudniowy pobyt w kraju świętego Mikołaja. Poznaj szczegóły.
W tym artykule: Darmowy pobyt w Finlandii Jak dolecieć do Finlandii z Polski? Finlandia od lat uznawana jest za najszczęśliwszy kraj świata, co potwierdzają coroczne rankingi. Suomi nieprzerwanie od 2017 roku zajmuje pierwsze miejsce w przygotowywanym na zlecenie Organizacji Narodów Zjednoczonych zestawieniu World Happiness Report. Nic więc dziwnego, że fińską receptę na szczęście próbują poznać turyści z całego globu, którzy chętnie odwiedzają tę część Europy. Jak się okazuje, rodacy świętego Mikołaja chętnie podzielą się swoim szczęściem z innymi. Oficjalna organizacja turystyczna Finlandii (Vist Finland) przygotowała konkurs, w którym do wygrania jest kilkudniowy pobyt w jednym z najpopularniejszych letnich kurortów na Pojezierzu Fińskim. – Wierzymy, że szczęście nie jest mistyczną zdolnością, z którą się rodzisz. To podejście do życia, którego możesz się nauczyć – zaznaczają organizatorzy konkursu. Jakie warunki należy spełnić, by wziąć w nim udział? Szczegóły poniżej. „Czemu fińskie dzieci śpią w tekturowych pudełkach?” Niezwykły pomysł z Finlandii Od 1938 roku każde nowo narodzone fińskie dziecko otrzymuje od państwa niezwykły prezent. To kartonowe pudełko pełne najpotrzebniejszych produktów. Darmowy pobyt w Finlandii Nagrodą główną w konkursie fińskiej organizacji turystycznej jest czterodniowy pobyt (w terminie 12–15 czerwca 2023 r.) w luksusowym ośrodku all-inclusive Kuru Resort w miejscowości Rantasalmi. Tam przybyli zza granicy goście będą mogli w pełni zasmakować fińskiego życia. Wszystkie koszty, w tym koszty podróży i zakwaterowania, pokrywa organizator, czyli Vist Finland. Aby wziąć udział w konkursie „Masterclass of Happiness” należy wypełnić specjalny wniosek na stronie visitfinland.com oraz udostępnić post w mediach społecznościowych z oznaczeniem @ourfinland na Instagramie lub @visitfinland.com na TikToku i użyć hashtagów #FindYourInnerFinn #Visitfinland. W zamieszczonym poście należy powiedzieć, dlaczego chcemy dołączyć do Masterclass of Happiness i co sprawia, że mogę potajemnie być Finem. Jak podkreślają organizatorzy, rozpatrzone zostaną tylko wnioski osób, które wypełniły formularz rejestracyjny i ukończyły wyzwanie w mediach społecznościowych. – Visit Finland dokona przeglądu aplikacji i skontaktuje się osobiście z wybranymi kandydatami. Tylko kandydaci, którzy wypełnili formularz rejestracyjny i ukończyli wyzwanie w mediach społecznościowych, będą brani pod uwagę. Dalsze szczegóły zostaną uzgodnione osobno z każdym uczestnikiem, aby zapewnić jak najlepsze wrażenia – czytamy na stronie fińskiej organizacji turystycznej. Warto zaznaczyć, że konkurs skierowany jest wyłącznie do osób pełnoletnich, lubiących odkrywać piękno świata, poznawać nowych ludzi i nie bojących się komunikować w języku angielskim. Termin składania wniosków mija w niedzielę, 2 kwietnia. Nazwiska dziesięciu zwycięzców zostaną ogłoszone miesiąc później, a dokładnie 2 maja (wtorek) za pośrednictwem oficjalnych profili Vist Finland na Instagramie i TikToku. Powodzenia! Jak korzystać z sauny? Dobre praktyki prosto z Finlandii „Dla nas Finów sauna to styl życia”. Rozmawiamy z Caritą Harju, popularyzatorką sauny na świecie. Jak dolecieć do Finlandii z Polski? Lotniskiem w Polsce, który obsługuje bezpośrednie loty do Finlandii, jest port im. Lecha Wałęsy w Gdańsku. Połączenia lotnicze ze stolicy województwa pomorskiego do Helsinek i Turku realizują niskobudżetowe linie lotnicze Wizz Air. Bilety oscylują w granicach 100-150 złotych w obie strony. Dla przykładu za lot do Turku, czyli najstarszego miasta w Finlandii, w wielkanocny weekend trzeba zapłacić niewiele ponad 130 zł. Wylot w Wielką Sobotę (8 kwietnia) o godz. 15:30. Powrót w Poniedziałek Wielkanocny (10 kwietnia) o 10:40. Więcej tanich lotów na Wielkanoc 2023 znajdziesz tutaj. W ramach ciekawostki dodajmy, że w Finlandii mieszka ok. 3 tysięcy Polaków. To stosunkowo niewiele biorąc pod uwagę, że w sąsiadującej z Finlandią Norwegii żyje ponad 100 tys. naszych rodaków, co czyni ich najliczniejszą mniejszością narodowa w tym kraju. Źródła: visitfinland.com, fly4free.pl Nasz ekspert Igor Szulim Od zawsze wiedziałem, co chcę robić w życiu. Dlatego z pasji i z wykształcenia jestem dziennikarzem. W National-Geographic.pl zajmuje się tematyką podróżniczą. Szczególnie bliskie są mi kraje niemieckojęzyczne. Po godzinach najchętniej spędzam czas na korcie tenisowym.
Jak tanio podróżować? Najlepsze patenty zdradzają blogerzy i podróżnicy
Dla chcącego nic trudnego. Udowodniają to nasi rozmówcy, którzy zdradzają nam, jak tanio podróżować, by upiec dwie pieczenie na jednym ogniu – zwiedzić świat, nie wydając przy tym fortuny.
W tym artykule: Śledź błędy systemów Sprytnie ustalaj trasę Zbieraj mile Szukaj lotów z zagranicznych lotnisk Rozważ bilet Multicity Oszczędzaj na noclegu, podróżuj nocą Modyfikuj i „zrób to sam” Szukaj noclegu online Pomyśl o domu na kółkach Powołaj się na rodaków i… zdaj się na łut szczęścia – Największą frajdę sprawia mi ograniczony budżet – mówi Maja Sontag. – Myślenie o pieniądzach paraliżuje. Za to limit finansowy wyzwala kreatywność. Im mniej pieniędzy, tym robi się ciekawiej. Natomiast Ola i Paweł Wysoccy wierzą w powiedzenie: „pieniądze leżą na ulicy”. Właśnie dlatego na każdym wyjeździe Pawłowi udaje się podratować budżet tym, co znajdzie. Zwykle pierwszym znaleziskiem jest ludzka życzliwość. Doświadczonych blogerów i podróżników, zapytaliśmy, jak zaoszczędzić na każdym etapie podróży: transporcie, zakwaterowaniu, wyżywienia i zwiedzaniu. Opowiadają: Maja Sontag, Ola i Paweł Wysoccy, Ola Świstow oraz Maksym Skorubski. Oto 10 sprawdzonych sposobów jak tanio podróżować. Śledź błędy systemów Najpierw trzeba dotrzeć do celu. Trudno o lepszego eksperta w tym temacie niż Maksym Skorubski. Dowodem jest choćby bilans z jego podróży dookoła świata: ponad 68 tys. km, 32 loty i… 1843 dol. wydane na transport. – Nie jestem rekordzistą – oponuje Maksym. – Znajomi pobili mnie dzięki promocji na stronie flipo.pl. Z powodu błędu w systemie loty Mediolan – Abu Zabi – Singapur – Tokio – Los Angeles kosztowały ich w sumie… 1100 zł. Wystarczyło dokupić bilet z LA do Nowego Jorku (za 300 zł) i z Nowego Jorku do Szczecina (za 700 zł), do tego bilet na pociąg do Warszawy. Łączny koszt wycieczki dookoła świata wyniósł 2200 zł. Od czasu do czasu zdarzają się błędy systemu. – Wypatrzyłem tak bilet za 300 zł z Rzymu do Tokio i z Warszawy do Nowego Jorku za… 400 zł w obie strony. W tym ostatnim przypadku błąd polegał na tym, że linie norweskie, które mają partnerstwo z linią United, sprzedawały bilety tylko za podatek. Ten błąd trwał dosłownie 12 godzin. Sprytnie ustalaj trasę Szukając biletu w jedną stronę, warto porównać cenę z biletem w obie strony lub rozważyć powrót do innego miasta. Oczywiście wszystko przez serwisy, na których bilety i tak już są w cenach promocyjnych, na przykład skiplagged.com. Lotnicze promocje mogą nie tylko pomóc dotrzeć do wymarzonego kraju, ale wręcz wytyczyć trasę zwiedzania. Bo śledząc dynamicznie zmieniające się rozkłady lotów, trzeba być elastycznym. Należy więc nie nastawiać się na konkretne lokalizacje, ale szukać zbliżonych kierunków. A także zostawić sobie margines, jeśli chodzi o daty lotów, by kupić tańszy bilet w promocyjnej cenie. W nowym roku czeka na ciebie nawet miesiąc wolnego. Sprawdź, jak zaplanować urlop 2023 Jak zaplanować urlop 2023? Jeśli dobrze zagospodarujemy naszym kalendarzem i dniami wolnymi, w nadchodzącym roku będziemy mogli odpoczywać przez ponad 30, a nie 11 dni. Szczegóły do sprawdze... Zbieraj mile Szczególnie osoby, które często podróżują, powinny rozważyć zbieranie mil i oszczędzanie na całych przelotach. Oczywiste? Nie w wersji Maksyma. – Europejskie programy lotnicze nie są w tym najlepsze, bardziej opłaca się korzystać z amerykańskich linii. Trik polega na tym, że każda amerykańska linia ma partnerstwo z europejskimi przewoźnikami, więc można lecieć LOT-em, ale wbić te mile na linię United. Wtedy ceny są o wiele korzystniejsze, a mile zbierają się szybciej. Szukaj lotów z zagranicznych lotnisk Przy tych sposobach „klasyczne” wypatrywanie okazji na takich serwisach jak fly4free.pl, flipo.pl czy Mleczne Podróże wydaje się dziecinną igraszką. Ale i tu przyda się kilka wskazówek. Obserwuj nie tylko rodzime lotniska, ale też największe porty przesiadkowe w Europie. To z Londynu, Frankfurtu, Madrytu czy Paryża najczęściej można polecieć za bezcen. Warto też przeglądać anglojęzyczne wersję wyszukiwarek promocji np. fly4free.com itp. Dużo podróżujesz? Poznaj najbardziej stresujące lotniska świata, których warto unikać – w czołówce niechlubnego rankingu aż dwa z Polski. Rozważ bilet Multicity Podróżując w dalsze regiony świata, warto również pomyśleć o bilecie multicity, który pozwala na ustawienie wylotu i przylotu w różnych miejscach. A potem korzystać z ofert lokalnych przewoźników, np. AirAsia czy Tiger Airways w Azji, dzięki którym z kraju do kraju można przemieszczać się za 100–200 zł. Tanie loty na Islandię – popularna linia lotnicza wchodzi do Polski. To już ostatnie dni promocji Podróż na Islandię bez wydawania fortuny? Tak, to możliwe. Już w przyszłym roku polscy turyści polecą z Warszawy do Reykiaviku za niewielkie pieniądze. Szczegóły do sprawdzenia poniżej. Oszczędzaj na noclegu, podróżuj nocą Zaoszczędzisz podróżując lokalnymi środkami transportu: autobusem, busikiem lub skuterem. – Może jest długo i niewygodnie, ale za to tanio i ciekawie – twierdzi Ola Świstow. W przypadku dalszych podróży opłacają się zazwyczaj nocne pociągi lub promy, dzięki którym można oszczędzić na zakwaterowaniu. Modyfikuj i „zrób to sam” Warto podpatrzyć turystyczne rozwiązania i… zrobić to samemu. – W Kambodży ominęłam system, zwiedzając świątynie Angkoru. Zwykle turystom proponuje się objazd tuk-tukiem. Okazało się jednak, że na miejscu można wypożyczyć również rower i to za 1/10 ceny turystycznej. Wybór był oczywisty. Sposób „zrób to sam” może się także sprawdzić, jeśli chcemy zaoszczędzić na jedzeniu, np. w tak drogich krajach jak Australia lub Nowa Zelandia. W Australii Ola Świstow kupowała prowiant w supermarkecie i gotowała na kuchence turystycznej. W Nowej Zelandii Maja Sontag wzniosła się na kulinarne wyżyny, przygotowując sobie jedzenie w hostelowej kuchni. Szukaj noclegu online Alternatywą dla drogich hoteli są hostele i kempingi. Albo szukanie mieszkań za pomocą serwisów internetowych takich jak airbnb.com czy priceline.com – gdzie można licytować cenę pokoju. – Można wybrać rejon miasta, który nas interesuje, standard hotelu i czekać na efekty wyszukiwania. W ten sposób w Nowym Orleanie zapłaciłem 60 dol. za hotel Marriott, w którym standardowa cena noclegu to 400 dol. za dobę – mówi Maksym Skorubski. Najbezpieczniejsze kraje świata. Zobacz, jak wypadła Polska na tle innych państw Jakie są najbezpieczniejsze kraje świata? Poniżej prezentujemy najbardziej aktualny ranking dziesięciu państw, w których nacisk na bezpieczeństwo jest najwyższy. Pomyśl o domu na kółkach W miejscach, w których musimy liczyć się z wielkimi odległościami, tak jak w Stanach Zjednoczonych, warto zainwestować w dom na kółkach. Kamper lub samochód z przyczepą okazuje się niezwykle wygodnym środkiem lokomocji, którym można dotrzeć wszędzie, przenocować za darmo. Np. na freecampsites.net znajdziemy mapę supermarketów, welcome centers, parkingów przy autostradach, stacji benzynowych i wielu innych miejsc oferujących legalny darmowy nocleg. W razie czego warto skorzystać z kamperowego couchsurfingu: Boondockers Welcome. – Za 25 dol. wykupuje się roczny abonament na stronie boondockerswelcome.com. Tam ogłaszają się ludzie, którzy są skłonni ugościć nas na swoim podwórku – radzą Ola i Paweł. Powołaj się na rodaków i… zdaj się na łut szczęścia Czasami dobrze mieć świętych po swojej stronie. Maja przekonała się o tym w Ameryce Południowej, gdzie jej największym sojusznikiem okazał się… Jan Paweł II. – „Papa polaco” otwierał drzwi do niejednego domu. Wystarczyło wspomnieć, że jest się z Polski – ojczyzny Jana Pawła. I dostawałam nocleg za darmo, kolacja wjeżdżała na stół, a w restauracjach kelnerzy zapominali o rachunku. – Kiedyś chciałam spróbować tego triku z koleżanką z Niemiec. Byłyśmy w restauracji, w menu rybka ponad nasz budżet. Ale kiedy podeszłam do kelnera, pytając o zniżkę, nie zadziałało. Na Ratzingera zniżek nie dawali – śmieje się Maja. Warto być otwartym na to, co przynosi podróż. Przygody (i oszczędności) czekają również wtedy, gdy się ich najmniej spodziewamy. Zdajmy się czasem na łut szczęścia, bo i na tym polega tanie podróżowanie. No to w drogę!
Islandia nie jest tania, ale wiemy, jak nie przepłacać w podróży. Oto sposoby naczelnej Travelera
Islandia jest piękna i droga – tak często mówi się o krainie lodu i ognia. To prawda, islandzkie ceny trudno porównywać z polskimi. Na szczęście wiemy, jak w podróży nie wydawać kroci. Swoimi sposobami dzieli się Agnieszka Franus – redaktor naczelna magazynu National Grographic Traveler.
W tym artykule: Noclegi na Islandii. Jak nie w hotelu, to gdzie? Ile kosztuje jedzenie na Islandii? Islandia ceny. Czym płacić? Ile kosztują parkingi na Islandii? Agnieszka Franus mówi, że Islandia to „jedno z najpiękniejszych miejsc na Ziemi”. Nie zna nikogo, kogo wyspa by nie oczarowała. Nic więc dziwnego, że Islandia znajduje się na liście marzeń wielu osób. Marzenia są od tego, żeby je spełniać, dlatego podpowiadamy, jak polecieć na Islandię i przeżyć wspaniałą przygodę Sporą część budżetu przeznaczonego na wyjazd na Islandię, pochłaniają bilety lotnicze. Tu sprawdza się stara, dobrze znana zasada: im wcześniej, tym taniej. Naczelna Travelera za bilet w dwie strony z Warszawy do Reykjaviku (lotnisko jest w oddalonym o około 50 km od stolicy Keflavíku) zapłaciła ok. 800 zł bez bagażu (WizzAir), ale kupiła bilet z półrocznym wyprzedzeniem, obecnie ceny są kilkakrotnie wyższe. Kolejny wydatek nie do uniknięcia to noclegi. Noclegi na Islandii. Jak nie w hotelu, to gdzie? – W Islandii mieszka około 25 tys. Polaków. Warto nawiązać z kimś kontakt. Może sami mamy tam znajomych albo znajomych naszych znajomych? Za nocleg w prywatnym mieszkaniu powinniśmy zapłacić mniej niż w hotelu. I wcale nie musimy widzieć się z właścicielami. Nasi znajomi udostępnili swój dom, a sami polecieli na wakacje – opowiada Agnieszka Franus. Możemy również, zaproponować wymianę islandzkim gospodarzom na swoje mieszkanie w Polsce. To też działa. Warto być kreatywnym i otwartym. Ale jeżeli tego typu rozwiązania są nie dla nas, a odpowiednio wcześniej zaplanujemy podróż, możemy po prostu zarezerwować pokój u gospodarza w interiorze np. przez Airbnb już od około 100 euro za dobę, a nawet taniej. Wyjazd większą grupą pozwoli nam zaoszczędzić nie tylko na miejscu noclegowym, ale też na wynajmie auta. Jeśli planujemy objazd wyspy, najlepszym rozwiązaniem będzie właśnie samochód (www.carrenters.is) lub kamper. Za wynajem kampera zapłacimy więcej, ale nie będziemy musieli martwić się o miejsce do spania. – To najpopularniejszy sposób zwiedzania Islandii, ale również z wynajęciem kampera nie warto zwlekać do ostatniej chwili, bo wówczas ceny będą astronomiczne. Pamiętajmy, że latem na Islandii są białe noce, więc możemy ją zwiedzać właściwie całą dobę. I, że pogoda potrafi się zmienić kilka razy w ciągu dnia, więc warto być przygotowanym na każdą ewentualność – radzi naczelna Travelera. Ile kosztuje jedzenie na Islandii? Podróżując kamperem, prawdopodobnie i tak zajrzymy do restauracji. Ceny za obiad/kolację wahają się zazwyczaj między 150 a 200 zł bez napojów. Mamy jednak pewność, że wyjdziemy najedzeni. Nawet jeśli zamówimy zupę. Lokale często oferują bezpłatną dolewkę. Agnieszka Franus szczególnie poleca spróbować zupy z homara, która jest islandzką specjalnością, w portowej restauracji/barze Saegreifiinn w Reykjaviku. Napoje zwłaszcza alkoholowe nie są tanie podobnie jak kawa – średnio za espresso zapłacimy 500 koron, czyli około 17 zł, latte, cappuccino 650 koron (22 zł), a za lampkę wina lub piwo w restauracji czy barze już ponad 40 zł. – Planując wycieczkę jednodniową, należy pamiętać o tym, że za miastem raczej nie znajdziemy sklepów, restauracje są w większych miejscowościach. Dobrze więc mieć ze sobą termos i wcześniej przygotowane przekąski. Obiad można zjeść w plenerze, z niesamowitymi widokami dookoła. Na Islandii znajdziemy wiele specjalnie wyznaczonych miejsc na piknik czy grilla. Ceny w sklepach na Islandii są od 30 do nawet 100% wyższe niż w Polsce – zależy od produktu. Warto jednak z nich korzystać i szukać lokalnych produktów. Szczególnie dobre są ryby – podpowiada Agnieszka Franus. Islandia ceny. Czym płacić? Ile kosztują parkingi na Islandii? Skoro o cenach mowa, naturalne jest pytanie o płatności. Samochód na większości stacji zatankujemy, płacąc wyłącznie kartą płatniczą. Są samoobsługowe. – Najtańsza benzyna jest m.in. na stacjach Orkan, gdzie tankowaliśmy – to około 12 zł za litr. Warto jednak przed przyjazdem na Islandię wymienić trochę złotówek na korony. Karty mogą nie wszędzie zadziałać – podpowiada naczelna Travelera. Większość popularnych atrakcji na Islandii, jak wodospady, lodowce, plaże, wulkany jest bezpłatna. Płacimy tylko za parking. Stawki są różne w zależności od jakości parkingu i lokalizacji – zwykle od kilkunastu złotych. Często musimy obsłużyć się sami w parkomatach. Wielu turystów chce się wykąpać w gorących źródłach, z których słynie ten kraj i np. wybiera położoną blisko lotniska Blue Lagoon, gdzie najtańszy pakiet zaczyna się od 300 zł i trzeba go zarezerwować z dużym wyprzedzeniem, bo często nie ma miejsc, a wystarczy podjechać do położonej niedaleko doliny Reykjadalur, gdzie po około 40-minutowej wędrówce przez zachwycające krajobrazy dotrzemy do rzeki z ciepłą wodą i specjalnymi basenami do kąpieli – za darmo. Niektóre atrakcje jednak wymagają zakupu biletów, jak chociażby tunel lawowy Raufarhólshellir, który znajduje się niedaleko stolicy, bilet to około 250 zł za godzinny spacer z przewodnikiem. Z kolei wyprawa statkiem na oglądanie wielorybów kosztuje około 500 zł. Każda z tych atrakcji jest warta swojej ceny. Niepowtarzalne przeżycia gwarantowane. Nasz ekspert Mateusz Łysiak Dziennikarz zakręcony na punkcie podróżowania. Pierwsze kroki w mediach stawiał w redakcjach internetowej i papierowej magazynu „Podróże”. Redagował i wydawał m.in. w gazeta.pl i dziendobrytvn.pl. O odległych miejscach (czasem i tych bliższych) lubi pisać nie tylko w kontekście turystycznym, ale też przyrodniczym i społecznym. Marzy o tym, żeby zobaczyć zorzę polarną oraz Machu Picchu. Co poza szlakiem? Kuchnia włoska, reportaże i pływanie.
Tanie loty w tym tygodniu. Gdzie polecimy poniżej 100 zł?
Tanie loty istnieją i wcale nie tak trudno je znaleźć. Co tydzień w poniedziałek prezentujemy najciekawsze, budżetowe propozycje na najbliższe dni.
W tym artykule: City break w Rydze Szybki wypad na Cypr Szwecja rozrywkowa i nie tylko Zmęczeni poniedziałkiem? Już za pięć dni znowu weekend i… kolejna podróż? Czemu nie! Oto tanie loty na ten tydzień. Dwa dni to absolutne minimum, żeby wypocząć. Tyle też w zupełności wystarcza, żeby poznać nowe miejsce i się w nim zakochać. Zwłaszcza jeśli pod uwagę weźmiemy tak malownicze miejsca. City break w Rydze To prawda, Ryga nie jest szczególnie popularnym kierunkiem turystycznym. Planując city break, często myślimy o innych europejskich stolicach. Właśnie dlatego tym razem warto zaryzykować i nie podążać za tysiącami innych podróżnych. W liczącym niewiele ponad 600 tys. mieszkańców mieście nie zastaniemy tłumów. Dzięki temu będziemy mogli na spokojnie zwiedzać i wtopić się w spacerujących po Starym Mieście Łotyszy. Dodatkowy argument to cena: 170 zł za lot w dwie strony. Weekend w Rydze to idealna propozycja dla osób z elastycznym grafikiem lub nie mających pomysłu na wykorzystanie zaległego urlopu. Najtaniej zapłacimy, lecąc bezpośrednio z Krakowa w czwartek o 11:50. Lot powrotny w niedzielę o 20:30. Podróż w jedną stronę trwa tylko 1 godz. i 40 min. Połączenie obsługuje Ryanair. Co koniecznie zobaczyć w Rydze? Targowisko Centralne z lokalnymi specjałami, Dom Bractwa Czarnogłowych na ryskim Starym Mieście, Bramę Szwedzką i Sobór Narodzenia Pańskiego. Dla miłośników secesji obowiązkowo spacer ulicą Alberta. Przy trzydniowym pobycie na pewno znajdziesz też czas, żeby zobaczyć Zatokę Ryską. Szybki wypad na Cypr Czy mamy na sali fanów naprawdę szybkich akcji? To świetnie, bo w ten weekend za lot z Wrocławia na Cypr i z powrotem zapłacimy tylko 205 zł. Lot w jedną stronę trwa 3 godz. i 25 min. Połączenie obsługuje Ryanair. Haczyk jest taki, że na miejscu jesteśmy chwilę po północy z piątku na sobotę, a samolot do Polski odlatuje w niedzielę o 7:25. W Pafos mamy więc jeden pełny dzień. To niedużo, ale według prognoz pogody właśnie sobota będzie najcieplejszym dniem w tym tygodniu. Termometry mają wskazać 18 stopni Celsjusza. To miła odmiana dla polskiej zimo-wiosny. Ładna pogoda to niejedyny powód, dla którego warto spędzić część weekendu w Pafos. Jeden dzień nie starczy, żeby zobaczyć wszystkie najciekawsze miejsca w okolicy, dlatego jeszcze przed wylotem warto ustalić plan działania. Warto uwzględnić w nim Grobowce Królewskie, Klasztor Świętego Neofita, Wanny Adonisa i opcjonalnie Skałę Afrodyty. Szwecja rozrywkowa i nie tylko I na koniec jeszcze jedna propozycja z kategorii „mniej oczywiste”. W najbliższy weekend z Gdańska do Göteborga polecimy w dwie strony za jedyne 79 zł. Wylot w sobotę o 14:15. Powrót w niedzielę o 21:55. Lot w jedną stronę trwa 1 godz. i 10-15 min. Połączenie obsługują Wizz Air i Ryanair. Lotnisko jest położone mniej niż pół godziny jazdy komunikacją publiczną od centrum miasta. Dlaczego Göteborg? Dzięki malowniczemu położeniu nad cieśniną Kattegat zwiedzanie miasta to prawdziwa uczta dla oka. Wrażenia estetyczne podbija niebanalna architektura. Jedna z ciekawszych perełek to współczesna konstrukcja zaprojektowana przez Gerta Wingardha. Kształt koła zapadkowego nawiązuje do stoczniowej przeszłości miasta. Miłośników karuzel i kolejek górskich na pewno zainteresuje Liseberg – największy park rozrywki w Skandynawii.
Koniec tanich lotów i couchsurfingu. Czy pandemia koronawirusa zabije tanie podróże?
Złoty wiek taniego podróżowania jest już za nami – oceniają komentatorzy branży podróżniczej i turystycznej. Pandemia koronawirusa, która na kilka miesięcy całkowicie zamroziła ruch, może sprawić, że nieprędko – o ile w ogóle – powrócimy do sytuacji z 2019 roku.
W ciągu ostatnich blisko 20 lat podróże przestały być luksusem dla wybranych, a stały się bardziej powszechne. Konkurencja na rynku linii lotniczych sprawiła, że lotów było nie tylko więcej, ale przede wszystkim były one tańsze. Coraz łatwiej było też dotrzeć z punku A do B bez przesiadek. Ekonomia współdzielenia przyniosła nam couchsurfing i Airbnb, dzięki którym za stosunkowo niewielką opłatą mogliśmy znaleźć nocleg nawet w najbardziej nietypowym miejscu, jakie moglibyśmy sobie wyobrazić albo coś na „studencką kieszeń” w najdroższych miastach świata. Rozwój nowych technologii także w znaczący sposób wpłynęły na to, jak podróżujemy. Na przykład aplikacje podróżnicze, jak TripAdvisor, gdzie turyści mogą dzielić się opiniami praktycznie o wszystkim – od muzeów, galerii sztuki, przez parki narodowe, aż po restauracje i motele. Możesz sprawdzić w sieci zakres cen, zanim wejdziesz do napotkanej restauracji, a tym samym uniknąć nadwyrężenia budżetu. Krok w tył Ale wiele wskazuje na to, że wciąż trwająca pandemia koronawirusa, oznacza koniec „złotej ery tanich podróży” – przestrzega portal Traveller.com. Komentujący sugerują, że branża turystyczna boleśnie dotknięta przez epidemię nie podniesie się przez długi czas. Aby pokazać czytelnikom, jak wielki krok wstecz poczyniliśmy w kwestii podróży w 2020 roku, przedstawiono postęp, jaki dokonał się w tej dziedzinie od 2000 do 2019 roku. Za jedną z największych rewolucji w podróżach uznano pojawienie się Airbnb. W 2007 roku kilku współlokatorów z San Francisco obawiało się, czy uda im się opłacić czynsz za wynajęty lokal. Postanowili ogłosić się w sieci i zaoferować chętnym nocleg i śniadanie. Tak wyglądały początki, a do końca 2019 roku oferty typu Airbnb były dostępne w ponad 100 000 miastach na całym świecie. Co noc z tego typu usług korzystało nawet 2 mln gości. Kolejnym wielkim krokiem było postawienie na samodzielne podróżowanie – bez biur podróży. A tu z pomocą turystom przyszły wspomniane już aplikacje – nie tylko TripAdvisor, ale też porównywarki cen lotów, hoteli, restauracji, aplikacje umożliwiające dokonanie rezerwacji w zaledwie kilka minut z każdego zakątka, w którym jest dostęp do sieci. A korzystanie z nich nie byłoby możliwe bez rozwoju technologii. Wszak w 2000 roku jednym z popularniejszych modeli telefonów byłą Nokia 3310. Nowa normalność Pandemia koronawirusa na razie wstrzymała większość podróży i sprawiła, że tanie podróżowanie stało się o ile nie niemożliwe, to z pewnością bardzo utrudnione. Wiele krajów wciąż bacznie obserwuje współczynnik zachorowań w innych krajach, zamykając i otwierając granicę w małych oknach czasowych. Linie lotnicze i hotele liczą straty, i niewykluczone, że gdy wznowią działalność na pełnych obrotach, zechcą odbić straty z tego ciemnego okresu – podwyższając ceny. Nowe normy i nowe środki bezpieczeństwa, płyny, maski, połowa wolnych miejsc w samolotach, lekarz na etacie w hotelu, konieczność przeprowadzenia testów i regularnego odkażania wszystkich powierzchni wspólnych – to wszystko składa się na wzrost kosztów utrzymania i funkcjonowania wielu elementów, z których jako podróżni korzystamy. Niewykluczone, że na powrót do „normy” z 2019 roku przez długi czas nie będziemy mieli szans, a tanie podróżowanie – jak cała turystyka obecnie – będzie istnieć na nowych zasadach, w nowej normalności.
Toskania - Dolce Vita podróżnika. Tylko jak to zrobić taniej?
Wielka popularność Toskanii sprawiła, że tamtejsze ceny przyprawiają o zawrót głowy bardziej niż jej niezaprzeczalne piękno. Na szczęście Traveler ma już na to własną kurację
7 sposobów na tanią Toskanię 1. No to leć Do Florencji nie ma z Polski bezpośrednich lotów, a te z przesiadkami są drogie – powyżej 1 tys. zł. Dlatego lepiej dolecieć do Mediolanu (nawet za 270 zł) i przesiąść się do pociągu (bilety od 9 euro). Tam dobrze jest wypożyczyć samochód (od 30 euro za dzień). Może to nie najtańsza opcja zwiedzania Toskanii, ale z pewnością najlepsza. Bo wiele z tego, co naprawdę warto tu zobaczyć, jest poza trasami pociągów, a na podróże autobusami trzeba mieć naprawdę mnóstwo czasu. 2. Śpij na wsi Florencja, Siena, Piza... To obowiązkowe punkty programu. Ale jeśli wybierzecie któreś z tych miast na bazę wypadowa, zrujnujecie się w hotelach. Lepiej jest spać w którymś z setek gospodarstw agroturystycznych, z których słynie Toskania. Ceny noclegów zaczynają się już od 26 euro i rzadko przekraczają 40. Na miejscu zagwarantowane: świetne jedzenie, lokalne wino i pocztówkowe krajobrazy. Warto pamiętać, że ośrodki agroturystyczne w Toskanii nie maja gwiazdek, ale kłosy zboża. W zależności od klasy jeden, dwa lub trzy. Więcej informacji: www.agriturismi.toscanaetirreno.it, www.chiantiferie.net. 3. Jedz i jedź Włosi, wiedząc, że turyści zwykle są głodni i gdzieś się spieszą, serwują niedrogie menu turistico. Nawet nie próbujcie tych specjałów, nie maja z włoska kuchnia nic wspólnego. Bo ta, jeśli ma być smaczna (a potrafi !), musi być zgodna z kilkoma zasadami. Najlepsze są dania regionalne, proste i zrobione z lokalnych produktów. W Livorno spróbujcie cacciucco – zupy rybnej, która nigdzie indziej nie smakuje tak dobrze. We Florencji – panino con la trippa, czyli bułki z flakami (najlepsza w budce przy via de Macci, w pobliżu uniwersytetu). Florentczycy w ogóle cenią sobie podroby. Ja się nie odważyłam, ale widziałam, jak moja przyjaciółka zajada się guancia di vitello, czyli policzkiem wołowym w Il Magazzino Osteria Tripperia (Pizza della Passera, 2/3). Wszędzie – w zależności od pory roku ribollite (zima) i pappa di pomodoro (lato). To dwie wersje gęstej zupy warzywnej przełożonej kawałkami chleba. Własnie, chleb! To toskańska specjalność. Il pane sciocco z prosciutto toscano, oliwkami serem pecorino... Zgłodniałam. We Florencji wybierzcie się po lokalne smakołyki na targ Mercato di S. Ambrogio i sami zróbcie sobie ucztę. Niezapomniane przeżycie. A jeśli wciąż nie wierzycie, że we Włoszech jedzenie ma szczególna role, wybierzcie się na kolacje do... wiezienia. Więźniowie w miasteczku Volterra gotują i zapraszają na posiłki. Tanio nie jest (44 euro), ale pieniądze są przeznaczane na cele charytatywne. 4. Pij lokalne wino Czerwone – chianti i brunello z Montalcino. Białe z winnic Trebbiano i Malvasia. Warto wybrać się na objazd lokalnych winnic, najlepiej kierując się intuicja, a nie przewodnikiem (no i nie kierując samochodem). Wtedy macie większą szanse trafić na niedrogie, a równie smaczne wina. W regionie Chianti zajrzyjcie do mikromiasteczek: Greve di Chianti, Radda di Chianti i, szczególnie, Castellina in Chianti. Tu zatrzymajcie się na obiad w Il Fondaccio – świetny bufet lunchowy kosztuje 8 euro (via Ferruccio, 27). W małym (6 tys. mieszkańców) XII-wiecznym Montalcino enotekę znajdziecie na każdej ulicy, a w okolicy dziesiątki małych winnic, których gospodarze oferuja noclegi. Carlo Cignozzi z Il Paradiso di Frassina: www.alparadisodifrassina.it, puszcza swoim winoroślom Vivaldiego i Mozarta, by spokojniej dojrzewały. Nocleg tu kosztuje 40 euro, w cenie jest oczywiście degustacja. 5. Idź na zakupy Cisza, spokój, piękny widok... Ile można! Czas pobuszować po sklepach. A wiadomo, ze włoskich ubrań nigdzie nie kupicie taniej niż w ich ojczyźnie. Moje znajome fashionistki, gdy tylko mogą, jeżdżą do outletu The Mall (via Europa 8, Leccio Reggello, pół godziny od Florencji). Znajdziecie tam mocno przecenione ubrania modowych gigantów: Alexander McQueen, Fendi, Tod’s, Yohji Yamamoto, Giorgio Armani, Salvatore Ferragamo; www.outletfirenze.com. Więcej sieciowych marek, ale też butów od Prady szukajcie w Valdichiana Outlet Village w Foiano della Chianna, blisko Arezzo: www.valdichianaoutlet.it. 6. Nie płać za muzea Zwiedzanie kosztuje. Galeria Uffizi we Florencji, katedra plus Krzywa Wieża w Pizie, muzea... Bilety tam to zwykle 15–20 euro, zniżki maja tylko dzieci i seniorzy. Ale włoskie miasta same w sobie są dziełami sztuki. Zawieszone na skale Pitigliano. Etruskie Arezzo, gdzie urodził się Roberto Benigni (w każdy pierwszy weekend miesiąca odbywają się tu jarmarki antykwaryczne, a w ostatnia niedziele sierpnia i pierwsza września turnieje rycerskie), otoczona wałami obronnymi Lukka ... Można wszędzie tam pojechać na kawę, na obiad, na spacer. Wielkie obrazy ze sławnych galerii ostatecznie można zobaczyć w albumach albo w internecie. Atmosfery toskańskich miasteczek nie znajdziecie nigdzie indziej. 7. Oszczędzaj czas Wiadomo, czas to pieniądz. Jeśli więc chcecie zwiedzić to, co najważniejsze, zarezerwujcie wcześniej bilety przez internet. Uniknięcie kolejek i zostanie wam więcej czasu na smakowanie Toskanii. A naprawdę warto. Ona, wbrew pozorom, jest nie do zajeżdżenia. Więcej informacji: www.uffizi.com, www.florence-museum.com, www.siena-museum.com, www.tickitaly.com.
Tania Barcelona? To do zrobienia! Poznaj 7 patentów
Nie ma jednej Barcelony. Miasto to atmosfera wioski rybackiej w nadmorskiej dzielnicy Barceloneta, leniwe sąsiedzkie pogawędki w najmniejszej dzielnicy – Gràcii, wielkomiejska energia L’Eixample, wielowiekowa tradycja Barri Gòtic i multikulturowy tygiel El Raval. Bo w Barcelonie najważniejszy jest klimat – a ten jest za darmo.
POZNAJ 7 SPOSOBÓW NA TANIĄ BARCELONĘ >>>
9 sposobów na tanie Filipiny. "Raj na każdą kieszeń"
Marzysz o białej plaży i turkusowym morzu? Leć na Filipiny! Są tańsze, niż ci się wydaje.
Ponad siedem tysięcy wysp rozrzuconych na Oceanie Spokojnym. A tam, gdzie są wyspy, są i plaże, i owoce morza, i piękna opalenizna, i sporty wodne, i drinki z kokosem lub parasolką, i uśmiechnięci ludzie. Takie zdjęcia zachęcają z folderów biur turystycznych. By zaraz odstraszyć – ceną. Ale jeśli zdecydujesz się pojechać na Filipiny na własną rękę, to odkryjesz dwie rzeczy: po pierwsze są naprawdę tanie, po drugie oferują znacznie więcej niż tylko rajskie plaże. U podnóża Czekoladowych Wzgórz. (Fot. FPM) W buddyjskiej Azji to jedyny kraj katolicki (i jedyny na świecie, poza Watykanem, gdzie rozwody są prawnie zabronione). Nad polami ryżowymi zamiast pagód wyrastają kościoły. Filipińczycy potrafią dowodzić swojej wiary w drastyczny sposób – w niewielkiej miejscowości San Pedro Cutud w Wielki Piątek wierni krzyżują się na pamiątkę Męki Pańskiej. W ten sam dzień po drugiej stronie Filipin, na maleńkiej wyspie Siquijor, szamani (którzy łączą katolicyzm z animizmem) kręcą swoje magiczne mikstury. A poza tym na Filipinach: pod wodą odkryjesz nowy świat – wystarczy, że 10 m od brzegu zanurzysz głowę, a otoczą cię baśniowe ryby, jak w kreskówce Disneya. W dżungli spotkasz najmniejszego naczelnego ssaka świata, zadziwiająco podobnego do mistrza Yody z Gwiezdnych wojen. W górach zetkniesz się z plemionami, które kiedyś polowały na ludzkie głowy. Na straganach kupisz najsłodsze mango na świecie. I bez względu na to, gdzie pojedziesz, wszędzie zdobędziesz nowych przyjaciół. Będzie do kogo wracać. Wyrak, najmniejszy naczelny ssak świata. I gwiazda Filipin. (Fot. SHUTTERSTOCK) 9 sposobów na tanie Filipiny 1. Nie rozpieszczaj się Białe plaże, drobny piaseczek, ciepłe morze, turkusowy kolor wody. Chciałoby się tu zostać na całe życie... Ale jeśli chcesz oszczędzić, przyjedź na Filipiny tylko na 21 dni. Przy pobytach do trzech tygodni Polaków obowiązuje bowiem ruch bezwizowy. Jeśli chce się zostać dłużej, trzeba płacić. Wiza wyrobiona w Warszawie kosztuje 90 zł, przedłużenie pobytu na Filipinach to koszt rzędu 3 tys. peso, czyli 225 zł. 2. Planuj wcześniej Praktycznie do każdego większego filipińskiego miasta lata Cebu Pacific Air www.cebupacificair.com. Dziś dotarcie z północy na południe zajmuje kilka godzin, łącznie z przesiadką. Jak w każdej lowcostowej linii – im wcześniej kupimy bilety, tym będą one tańsze. Można nawet upolować okazje za 200 peso, czyli 15 zł (bez opłat lotniskowych). Jeśli samoloty są dla ciebie za drogie, a czasu masz pod dostatkiem, jedź autobusem albo płyń promem. Jeśli zdecydujesz się na nocną opcję, dodatkowo zaoszczędzisz na noclegu. 3. Bądź minimalistą Jeśli planujesz latać po Filipinach samolotem, upewnij się, że twój bagaż waży mniej niż 15 kg (wtedy opłata za niego jest najniższa). Jeśli wybierasz się na Boracay – tylko 10 kg. Zamień książki na Kindle'a. Weź pięć tiszertów zamiast 20. 4. Machaj na dżipy Choć na początku może wydawać się chaotyczny, system dżipneyów, czyli kolorowych dżipów przerobionych na wieloosobowe taksówki, jest genialnie prosty. Jeżdżą po ustalonych z góry trasach – w mieście i poza nim. Wyjdź na ulicę, zamachaj na dżipneya (zatrzymuje się tam, gdzie stoisz), wsiądź, zapłać, mówiąc, dokąd chcesz dotrzeć. Aby wysiąść, zawołaj „para”. Jeśli znasz adres, ale nie wiesz, jak miejsce wygląda, poproś kierowcę o pomoc – zatrzyma się tam, gdzie należy. A to wszystko za 8–12 peso, czyli 60–90 gr. 5. Kupuj na targu Za świeżą rybę zapłacisz koło 200–300 peso (15–22 zł). Nie przejmuj się, że nie masz kuchni. Przy targach są restauracje, które za blisko 100 peso (7,5 zł) wrzucą rybę na grill. Ty decydujesz, czy dodadzą czosnek, chili, czy może lokalnego cytrusa – kalamansi. Zamów ryż i piwo San Miguel. Uczta za grosze! 6. Poszukaj sobie kompana Nurkowanie z rekinami wielorybimi, wspinanie się na wulkan Mayon, wynajęcie łódki, by dotrzeć do maleńkich wysepek – wszystko to kosztuje. Ale płacisz za daną łajbę, za przewodnika, za sprzęt – a nie za osobę. Dobierz sobie kompanów i podziel koszty. 7. Bądź smart Chcesz informować znajomych w Polsce o tym, na jakiej plaży właśnie leżysz? Kup kartę prepaid (40 peso, czyli 3 zł), najlepiej firmy Smart (ma największy zasięg). Połączenia z Filipinami – 6,5 peso za minutę. Międzynarodowe – koło 18 peso. SMS do Polski – 20 peso (1,5 zł). W ofercie jest też internet – telefon może działać jak modem. SMS-y to za mało? Wysyłaj zdjęcia. 8. Zatrzymaj się u rodziny W większości miejsc, do których docierają turyści, można wynająć pokój w prywatnym domu. Czasem jest to nawet prostsze niż znalezienie hotelu. Warto spróbować couchsurfingu. Przy okazji zyskasz nową rodzinę. Ani się obejrzysz, a będziesz biesiadować z ciociami, wujkami, babciami, dziadkami, kuzynami, teściami i pociotkami. Spodobała ci się jakaś plaża na jednej z siedmiu tysięcy filipińskich wysp? Zapytaj mieszkańców, czy możesz na niej przenocować. O ile niewymagane jest jakieś specjalne pozwolenie, zgodzą się bez problemu. I jeszcze zaproszą cię do korzystania z ich prysznica. Weź tylko coś przeciwko komarom. Pobyt w raju ma jednak jakąś cenę. Co zobaczysz na Filipinach? Kabayan: Ibaloi – jedno z plemion mieszkających w Kordylierach – doskonale opanowało sztukę mumifikowania zmarłych: jako jedyne na świecie konserwowało ciała razem z wnętrznościami. Kilkusetletnie mumie na szczycie góry Timbac można oglądać tylko z miejscowym przewodnikiem. Banaue: Obok plaż – punkt obowiązkowy. Tarasy ryżowe wyrzeźbione w górskich zboczach ponad dwa tysiące lat temu przez plemię Ifugao. Kiedyś łowców głów, dziś łowców turystów. Apo Reef: 34 km² rafy: żółwie, rekiny, błazenki, ukwiały, koralowce. Feeria barw i kształtów. San Pedro Cutud: W Wielki Piątek wierni udowadniają siłę swojej wiary, pozwalając przybić się do krzyża. Donsol: Cztery ulice na krzyż i morze. A w nim największe ryby świata – rekiny tygrysie. Od grudnia do maja można z nimi pływać. Wycieczki załatwiajcie tylko przez Donsol Visitors Center, które dba, żeby rekinom nie stała się krzywda. El Nido: Brama do archipelagu Bacuit. A tam: zatoki, laguny, jaskinie, dżungla i plaże. Po powrocie z całodniowej wycieczki łódką warto zatrzymać się na krewetki i kalmary. Siargao: Tu liczy się tylko Cloud 9 (w tłumaczeniu „Chmura 9”), najsłynniejsza fala Filipin. Tak popularna, że surferzy zaczęli nazywać ją Crowd 9 (czyli „Tłum 9”). Camiguin: Ci, którzy tam byli, twierdzą, że nazwa pochodzi od słów "came again". Bo na Camiguin nie da się nie wracać: to wulkaniczna wyspa porośnięta gęstym lasem z gorącymi źródłami i krystalicznie czystymi wodospadami. Bohol: Wśród Czekoladowych Wzgórz spotkacie najmniejszego naczelnego ssaka świata – wyraka. Jest wielkości ludzkiej dłoni. Katarzyna Boni, 2013
Miesiąc w Tanzanii kosztował mnie tyle co wakacje nad Bałtykiem.
Tanzania to jeden z najbardziej fascynujących krajów Czarnej Afryki. Wiem, brzmi jak tanie hasło reklamowe, ale tak faktycznie jest! Poza legendarnym szczytem Kilimandżaro, oferuje znakomite parki narodowe, na czele z ogromnym Serengeti, w których podziwiać można Wielką Piątkę, czyli: lwa, słonia, czarnego nosorożca, lamparta i bawołu. Przez kraj przebiegają Wielkie Rowy Afrykańskie, a w jego granicach można znaleźć ślady pierwszych człowiekowatych. Tuż obok zaś kusi wyspa Zanzibar, znana z przypraw, bajkowych plaż i lazurowego morza, w którym całe tygodnie czy miesiące spędzają nurkowie. Do tego kraj nie jest drogi, ale przy odrobinie zaangażowania i po poznaniu lokalnych trików można jeszcze zaoszczędzić. Sposoby na tanią Tanzanię i Zanzibar Poleć do Kenii Aby znaleźć najtańszy bilet, przed wylotem warto sprawdzić oferty do sąsiedniej i popularniejszej wśród turystów Kenii. Np. do Mombasy lata sporo niedrogich czarterów i zdarzają się propozycje samych przelotów (za blisko 2 tys. zł). Poza tym lot do stolicy Kenii, Nairobi, w niektórych przypadkach ma większy sens niż do Dar es Salaam – największego miasta w Tanzanii; np. wtedy, gdy naszym głównym celem jest Kilimandżaro. Nie daj się zmowom Zdarza się, że okoliczni przedsiębiorcy stosują coś w rodzaju zmów cenowych. Np. w Aruszy hotelowa pralnia zażyczyła sobie 150 zł za wypranie kilku ubrań (nocleg był dużo tańszy!). Okazało się, że wszyscy w okolicy życzą sobie podobnych pieniędzy. Przejechałem więc do innej dzielnicy. I, tak jak sądziłem, wyprałem wszystko za 40 zł. Podobnie jest w wielu innych punktach usługowych. Warto więc odwiedzić kilka, zanim podejmiemy decyzję. Uważaj na wodzów Fajny targ z rękodziełem znajduje się w Dar es Salaam, w dzielnicy Mwenge. Przez to, że jest w miejscu nieturystycznym, można tam kupić oryginalne pamiątki w dobrych cenach. Np. dużą drewnianą figurę Masajki za 70 zł. Odradzałbym kupowanie w wioskach masajskich. W jednej z nich asystent wodza proponował mi kupno za 60 zł noża, którego używał on, a wcześniej „jego ojciec i dziad”. Dość szybko jednak dostrzegłem prawie niewidoczne literki: „Made in China”. Postaw na dala-dala Dala-dala to tanie busiki pełniące funkcję miejskich autobusów. Przejazd w obrębie miasta kosztuje nie więcej niż złotówkę. Wprawdzie musimy pogodzić się z tym, że przez całą drogę będziemy przytuleni do innych, często mocno spoconych pasażerów, ale zapłacimy prawie nic, a do tego w takich warunkach rodzą się często nowe znajomości. Dużo wyższe są ceny taksówek, np. za przejazd z lotniska do centrum Dar es Salaam zapłacimy 60-70 zł. Sam zdobądź szczyt Aby wejść na Kilimandżaro, należy nawiązać kontakt z miejscową agencją turystyczną w okolicznych miastach: w Moshi lub Aruszy. Agenci załatwiają wszelkie pozwolenia i uiszczają opłaty w Parku Narodowym Kilimandżaro, organizują ekipę, w której są przewodnicy, kucharz i tragarze. Indywidualnych turystów, tzn. takich bez przewodnika, kucharzy i tragarza, władze parku zwyczajnie nie wpuszczają. Dlatego nie ma co próbować zdobyć Kilimandżaro na własną rękę. Koszt sześciodniowej wyprawy to zwykle 3-4 tys. zł. Na szczęście jest sposób, by tę wyprawę potanić i zapłacić jedyne 2,5 tys. zł. za pięć dni wspinaczki. Aby tak zejść z ceny, trzeba się dogadać z wieśniakami z Marangu, wsi położonej tuż przy wejściu do parku. Nie są to profesjonalni przewodnicy, ale lokalsi, którzy mają wstęp do parku. Mogą wypożyczyć też (sfatygowany) sprzęt wspinaczkowy, puchową kurtkę czy buty trekkingowe. Dzięki temu nie trzeba tych rzeczy brać z Polski. Nocuj z widokiem W Tanzanii można znaleźć nocleg za 40-60 zł, przy czym warto pamiętać, że cena za dwójkę jest zwykle tylko nieco wyższa od tej za jedynkę. Drożej jest na Zanzibarze, ale widoki za oknem nierzadko to w pełni rekompensują. Za miejsce w domku na plaży w Nungwi płaciłem ok. 90 zł. W środku były dziurawa umywalka i dość chybotliwe łóżko, ale gdy wychodziłem na ganek, miałem przed sobą obrazek, o jakim goście Hyattów mogą pomarzyć. Kup płytę... ...z lokalną muzyką. Ja w muzułmańskim Stone Town na Zanzibarze odkryłem dla siebie arabską w klimacie muzykę bashraf. Poza tym z Tanzanii nie sposób wrócić bez płyty z nieśmiertelnym – choć, fakt, kiczowatym – hitem wschodniej Afryki Jumbo, bwana! Tę piosenkę zna tu każde dziecko, śpiewana jest przez kierowców w trakcie safari i kelnerów. Krążki z Jumbo widziałem na ulicy za równowartość 3-6 zł, chociaż o oryginalność tych płyt raczej bym się obawiał. Maciej Wesołowski
Ślub znajomych Szwedów był idealnym pretekstem, by całą rodziną wyruszyć do krainy wikingów. Tak tanio, jak to możliwe!
Zapakowanym po brzegi autem – na dachu wózek dziecięcy, w bagażniku namiot, torba z mapami, trochę ubrań i mnóstwo jedzenia – wyruszyliśmy z Gorzowa Wielkopolskiego w kierunku Świnoujścia, skąd odchodził nasz prom do Ystad. Było nerwowo, bo przez ulewę i korki pod Szczecinem o mały włos się nie spóźniliśmy. Odetchnęliśmy z ulgą, gdy stanęliśmy na pokładzie. Nasza wymarzona wyprawa właśnie się rozpoczęła! Szwedzkie Stonehenge Po dniu spędzonym na morzu prosto z Ystad przejechaliśmy do Kåsebergi. Namiot rozbiliśmy na dużym trawiastym parkingu. Jeszcze przed wyjazdem czytaliśmy o obowiązującym w Szwecji prawie publicznego dostępu, zgodnie z którym przy zachowaniu zasady: nie przeszkadzaj – nie niszcz, namiot można rozbić na noc bez opłat w dowolnym miejscu. Liczyliśmy na to, że legalne spanie „na dziko” znacznie obniży koszty wyjazdu. Pierwszej nocy faktycznie się udało. Ten postój nie był przypadkowy. Przyciąg­nęła nas tutaj największa atrakcja okolicy – Ales Stenar, określana przez przewodniki jako szwedzkie Stonehenge. Nad brzegiem morza, na klifie jest 59 głazów, które z lotu ptaka wyglądają jak kadłub statku. Czy jest lepsze miejsce do rozpoczęcia szwedzkiej przygody niż wschód słońca nad mistyczną łodzią wikingów? Do dziś jednak nie wiadomo, kto i po co ustawił głazy. Jedna z teorii mówi, że może to być grobowiec z przełomu VI–VII w. n.e. Mogli go wznieść przodkowie wikingów. Kolejnym naszym przystankiem było Ronneby. Dwie noce w schronisku, dwa dni spotkań ze starymi i nowymi przyjaciółmi. Schronisko znaleźliśmy na terenie byłego nadmorskiego uzdrowiska Brunnspark z pięknymi ogrodami, parkiem i drewnianymi willami. W czasie gdy na werandzie nad wejściem do schroniska suszył się nasz namiot (w Kåseberdze padało), dzieci doceniały uroki dwóch pobliskich placów zabaw. W kościele św. Krzyża górującym nad historycznym centrum miasta odbył się ślub naszych znajomych Szwedów. Na weselu był (a jakże) bufet szwedzki, a dzięki rozbawionym dzieciom poczuliśmy się jak w Bullerbyn. Autorka z rodziną w szwedzkim Stonehenge. (Fot. Archiwum prywatne) Czar Karlskrony Po biesiadzie pojechaliśmy do Karlskrony. Wpisane na listę światowego dziedzictwa UNESCO miasto położone na 33 wyspach archipelagu Blekinge jest znakomitym miejscem na krótki, weekendowy wypad. Nas jednak nie zachwyciło przy pierwszym spojrzeniu. Jednak im dłużej po nim spacerowaliśmy, tym bardziej ulegaliśmy jego czarowi. Co rusz odkrywaliśmy jakieś ciekawostki lub widoki, ciągle czując bliskość morza. Plaża z kąpieliskiem, placem zabaw i toaletą, osłonięta od miasta drzewami, z widokiem na przepływające statki też sprawiła nam dużą przyjemność. Dlatego zostaliśmy tu na noc. Rankiem ruszyliśmy do Kristianopel. To miejsce chcieliśmy zobaczyć, bo tak nakazują wszystkie przewodniki, ale spać mieliśmy zamiar „na dziko”. Nawet udało nam się zlokalizować miejsce na uboczu, niestety z tablicą „Rezerwat natury, rozbijanie namiotów zabronione”. Na dalsze poszukiwania płaczące dzieci nie dały nam szans, więc wybraliśmy najprostszą opcję – dobrze oznakowane pole namiotowe. Gdyby nie mocny wiatr, byłoby po prostu idealnie. Kemping poprzedzielany i ogrodzony kamiennymi murami zajmuje połowę wioski. Po zrekonstruowanej prawie w całości koronie murów obronnych dawnej twierdzy wciąż ktoś spaceruje. W wiosce są też urocze drewniane domki z przepięknymi ogrodami. Wrażenie niezwykłe! Morskie klimaty Chcieliśmy też obejrzeć bałtycką wyspę Olandię, która połączona jest z miejscowością Kalmar 7-kilometrowym mostem. Spodziewając się, że trudno będzie znaleźć tani nocleg na wyspie, na której letnią rezydencję ma szwedzka rodzina królewska, obóz postanowiliśmy rozbić w mieście. Okazało się jednak, że Olandia jest fantastyczną bazą wypadową dla wszystkich lubiących morskie klimaty, bez względu na zasobność portfela. Jest wiele kempingów o różnym standardzie, oznakowane kąpieliska oraz parkingi, na których również można postawić namiot. Olandię zaczęliśmy odkrywać 14 lipca, w dniu, w którym księżniczka Wiktoria obchodziła na niej swoje urodziny. Za odpowiednią opłatą można było wziąć w nich udział, jednak my woleliśmy oglądanie latarni morskiej Długi Eryk, która wyznacza jeden z krańców wyspy. Po powrocie z Kalmaru na Olandię ruszyliśmy na południe, by zobaczyć latarnię Długi Jan i „pustynię” Stora Alvaret, czyli wapienną równinę rozciągającą się na 260 km², która również jest na liście UNESCO. Podziwiając widoki i rezerwaty przyrody, dotarliśmy do miejsca, które upodobały sobie ptaki. Tylu ich naraz dotąd nie widzieliśmy i nie słyszeliśmy. Zmachani wiatrem i popiskującymi dziećmi znów zarzuciliśmy pomysł szukania „dzikiego” noclegu. Pani z recepcji na jednym z kempingów wskazała nam zaciszne miejsce, w którym osłonięci od wiatru mogliśmy liczyć kolejne klucze gęsi. Mimo wielkiej miłości do morza zachciało nam się też zajrzeć w głąb Szwecji. Zaplanowaliśmy nocleg niedaleko parku łosi w Glasrikets Ålgpark Nybro. Nie tylko zobaczyliśmy te niezwykłe zwierzaki, ale nawet mieliśmy okazję pogłaskać małego łosia, zrobić sobie zdjęcie z jego mamą oraz nakarmić jego tatę. W drodze powrotnej zaciekawiły nas wielkie jeziora (dużo większe od naszych, ale na szwedzką skalę wcale nie ogromne). Na wyspie Sirkön na jeziorze Åsnen trafiliśmy do raju wędkarzy. W Kristianstad, mając w perspektywie rozbijanie przemoczonego po raz drugi namiotu na mokrej trawie, i to w dniu pierwszych urodzin naszego najmłodszego, zdecydowaliśmy się na dodatkowy wydatek i nocleg w schronisku. Taniej wyszłaby pewnie jedna z chatek przy schronisku, ale wszystkie były zajęte. Namiot wysuszyliśmy w siedmioosobowym pokoju, który dostaliśmy do własnej dyspozycji po opłaceniu trzech miejsc. Najmłodszy szczęśliwy raczkował po suchej podłodze, zajadając ciasteczka z miejscowego sklepu (zamiast tortu). Na zwiedzanie miasta zabrakło nam jednak czasu i pogody. Wróciliśmy do Ystad. Dzień przed wejściem na prom zostawiliśmy sobie na poznanie klimatu miasta, które jest jednym z głównych miejsc akcji serii detektywistycznej szwedzkiego pisarza Henninga Mankella. Tym razem punktu noclegowego poszukaliśmy z wyprzedzeniem (nie chcieliśmy znów robić tego w pośpiechu, przy zmęczonych, popłakujących dzieciach). Przy nadmorskiej drodze nieco za miastem, w sosnowym lesie było kilka parkingów idealnych do rozbicia namiotu. Nasza czwórka spała między drzewami, Niemcy na plaży, a Norwegowie w kamperach za wydmą. Rano spakowaliśmy manatki i stawiliśmy się na promie. Gdy zjechaliśmy w porcie w Świnoujściu, na pierwszym rondzie z impetem wyprzedził nas rodzimy pirat. No tak, to już nie szwedzkie drogi, gdzie nikt się nie wpycha i nie spieszy. Poczucie bezpieczeństwa minionych dwóch tygodni prysło w jednej chwili. Położony w średniowiecznej części Kalmaru zamek jest jedną z największych atrakcji tej miejscowości. (Fot. Shutterstock) Warto wiedzieć: Katarzyna Gucałło - z Gorzowa Wielkopolskiego. Z wykształcenia architekt, teraz zajmuje się dziećmi Katarzyna Gucałło z rodziną. (Fot. Archiwum prywatne) Wybrałam to miejsce, bo: Chciałam, aby moi najbliżsi poczuli pozytywną skandynawską energię. Moja podróż jest wyjątkowa, bo: Jak twierdzili niektórzy, dwutygodniowa włóczęga z malutkimi dziećmi i namiotem to szaleństwo. Mój patent: Podróżowanie z rodziną. I to nie tylko ze względu na koszty (dzielone na kilka osób, poza tym w wielu miejscach za dzieci się nie płaci), ale przede wszystkim dlatego, że wspólne wspomnienia zostają do końca życia. Nocowanie na parkingach lub na kempingach. Pierwsza opcja jest zdecydowanie lepsza, bo darmowa. Jednak na kempingach jest więcej atrakcji dla dzieci, np. place zabaw. Katarzyna Gucallo, 2013
Tani Iran. Podpowiadamy, jak zorganizować podróż za mniej niż 100 zł dziennie
Nie ciągną tu jeszcze tysiące turystów, ale niedługo pewnie się to zmieni, warto więc już teraz zaplanować podróż do Iranu.
I ran stopniowo otwiera się na świat i coraz więcej osób przekonuje się, że nie trzeba się bać podróży do tego kraju. Dodatkowo zachęcają też ceny. Szczególnie tani jest transport na miejscu, co wynika z niskich cen paliwa. A odległości do pokonywania są duże – Iran ma powierzchnię pięciokrotnie większą od Polski. Kto wybiera się tam po raz pierwszy, zwykle zwiedza tereny między Teheranem a Szirazem i Jazdem. Ja mogłam sobie pozwolić na więcej – odwiedziłam także Meszhed, wyspę Keszm nad Zatoką Perską oraz Bandar Anzali nad Morzem Kaspijskim. To dlatego, że miałam czas – aż trzy tygodnie – i kilka sposobów na oszczędności w podróży. Nie leć z Polski Największym wydatkiem w wyprawie jest bilet lotniczy do Iranu. Ceny przelotów z Polski oscylują wokół 2 tys. zł. Tyle nie zamierzałam wydać. Zdarzają się promocje, np. Aegean Airlines czy Ukraine International Airlines, ale i tak rzadko wychodzi mniej niż 1,5 tys. zł. Można jednak obniżyć koszty, wyruszając z Berlina, Pragi albo Lwowa – latają stamtąd tureckie linie Pegasus, którymi do Teheranu (i z powrotem) dostaniemy się nawet za 800 zł. Jeszcze taniej można lecieć, zostając członkiem Pegasus Plus. To furtka do ofert specjalnych – mnie się udało trafić na 30-procentową obniżkę ceny biletu. Kolejny spory koszt to noclegi. Przed wyjazdem zaopatrzyłam się w przewodnik pewnego znanego amerykańskiego wydawnictwa. Przyjemną niespodzianką było to, że hotele w nim polecane utrzymywały opisane ceny i standard, poza tym nie były oblężone przez turystów. Bez problemu znajdowałam pokoje jednoosobowe za 40–60 tys. tomanów, czyli 50–75 zł. Ale często wcale nie musiałam się martwić, gdzie spędzę noc. Na każdym kroku proponowano mi noclegi i posiłki. Raz podczas jazdy pociągiem z Jazdu do Bandar Abbas poznałam dziewczynę, która na koniec podróży zaoferowała mi nocowanie u siebie. Innym razem chłopak napotkany przed meczetem w Isfahanie zapraszał mnie do swojej rodziny. Ale nie wyobrażam sobie, że ktoś miałby liczyć wyłącznie na noclegi u poznanych po drodze Irańczyków albo wręcz wpraszałby się do kogoś na noc, bo to już jest żerowanie na czyjejś życzliwości. Ale jeśli inicjatywa wychodzi od Irańczyków, nie musimy mieć obaw, że nadużywamy ich uprzejmości. Oni naprawdę są ciekawi świata i chętnie goszczą obcokrajowców. Tak jak oni byli ciekawi mnie, tak ja byłam ciekawa ich życia. Najlepiej poznaje się ludzi w ich własnym domu, a „domówki” to w Iranie podstawa rozrywki. Na imprezy zapraszały mnie osoby poznane na ulicy czy w sklepach, a raz ubrana w czador kobieta, z którą rozmawiałam przed meczetem, okazała się nie konserwatystką, tylko ciekawą świata nowoczesną studentką. Zwykle wizyta w domach zaczynała się od słów domowników „czuj się swobodnie i zdejmij chustę”, po czym gospodarze włączali zakazane MTV, nakrywali rozłożony na dywanie obrus, częstowali sziszą (po persku qalyan), oferowali alkohol i zaczynała się zabawa albo wielogodzinne rozmowy. Raport o stanie floty Czasami chciałam zaoszczędzić na noclegu, a szkoda mi było dnia na przejazdy między głównymi miastami. Wtedy wsiadałam w nocny autobus albo pociąg. Bilety kosztowały nieadekwatnie mało w stosunku do pokonywanej odległości i komfortu podróżowania. Na długich trasach, np. Meszhed–Jazd (jechałam całą noc), Sziraz–Isfahan czy Isfahan–Teheran (jakieś 6–7 godzin), płaciłam 18–28 tys. tomanów, czyli około 22–34 zł. Zaskoczyły mnie zwłaszcza autobusy – szybkie, wygodne, z szerokimi rozkładanymi siedzeniami i ciastkami serwowanymi na pokładzie. Latałam też samolotami. Bilety kupi się tylko na miejscu w biurach podróży. Ceny są ustalane odgórnie i w zależności od trasy wynoszą 30–60 dol. Zaniepokoił mnie jednak stan floty (leciałam na trasach: Raszt–Meszhed i Bandar Abbas–Sziraz). Oczywiście zawsze docierałam do celu, ale samoloty Iran Air są dość wiekowe, a kraj ma kłopoty z dostępem do części zamiennych. Bajecznie tania, a przy tym niezła jest komunikacja miejska. Za jeden przejazd autobusem czy metrem płaciłam 5–10 tys. tomanów, czyli koło złotówki! W Teheranie najchętniej wsiadałam właśnie w metro – unikałam korków i sprawnie docierałam do atrakcji turystycznych. Taksówki też nie są drogie, szczególnie na dłuższe dystanse, o ile potrafimy się dobrze targować. Istnieje jednak pewien problem – każde auto osobowe jest potencjalną taksówką. Spotkałam turystów, którzy zatrzymali samochód, licząc na autostop, a potem musieli zapłacić za przejazd. Lepiej więc za każdym razem pytać o cenę, zanim się wsiądzie. Atrakcje na bazarze Życie w Iranie toczy się na bazarze. Najciekawsze targowiska to Wielki Bazar w Isfahanie, który uchodzi za główne centrum zakupowe dla turystów, i Bazar Vakil w Szirazie. Tam kupimy wszystko. Miejscowi bezbłędnie prowadzą do rewirów z dywanami, pamiątkami, tekstyliami, przyprawami czy artykułami gospodarstwa domowego, ale ich pomoc i rady mogą mieć swoją cenę, więc lepiej uważać. Zakupy często odbywają się przy szklance herbaty i niespiesznej, niezobowiązującej rozmowie na różne tematy. Ja zdecydowałam się na kupno dywanu. Przy okazji od sprzedawców dużo dowiedziałam się o odwiedzanych przeze mnie miejscach. Ciekawym momentem było uiszczenie opłaty za dywan. W Iranie nie można płacić europejskimi kartami płatniczymi ani kredytowymi, ale przedsiębiorcy omijają ten zakaz. Za dywan zapłaciłam kartą kredytową, a transakcja odbyła się przez telefon i została zrealizowana w... Dubaju. Umiejętność targowania się, przydatna na bazarach i w taksówkach, nie zda się w przypadku wstępów do atrakcji turystycznych. Obcokrajowcy płacą 10 razy więcej niż Irańczycy. Jedyne, co można zrobić, to przemyśleć, co chcemy zobaczyć. Na przykład w Szirazie wstępy do ogrodów to koszt 10–20 tys. tomanów (12–25 zł). Byłam w kilku ogrodach i choć są one piękne, to jednak dość do siebie podobne. Jak ma się ograniczone zasoby gotówki, można z któregoś zrezygnować. RACHUNEK Trzy tygodnie w Iranie = ok. 2050 zł Nocleg = 850 zł Noce spędzałam w hotelach i hostelach oraz u irańskich rodzin. Jedzenie = 500 zł Żywiłam się głównie w knajpkach i ulicznych barach, często podkarmiali mnie też miejscowi – na piknikach, w domu czy w kuchni na zapleczu sklepu z dywanami. Transport = 700 zł Korzystałam z autobusów, pociągów, promu, taksówek i samolotu. Tekst: Regina Skibińska
Tanie podróżowanie: Wakacje made in China
Przekonanie, że „chińskie” znaczy „tanie”, zgubiło już wielu podróżników. Od wielu lat ceny w Chinach nie odbiegają od tych europejskich. Na szczęście mamy na to sposoby
To było twarde lądowanie w Pekinie. Wszystkie wyobrażenia o chińskiej stolicy legły w gruzach w ciągu kilku godzin. Zamiast ciasnych klimatycznych uliczek z małymi domkami, czyli hutongów, zobaczyłam dużo wielkich murowanych osiedli. W restauracyjnym menu widniały raczej pizzę i sushi niż kaczka po pekińsku. Z ulic zniknęły też rowery. Spodziewałam sie ich przynajmniej dziewięć milionów, jak z piosenki Katie Meluy (Nine million bicycles in Beijing). Ich miejsce zastąpiło świetnie działające metro. Szanghaj i Hongkong też nie rozpieszczają romantycznych podróżników, którzy szukają antycznej kultury, duchowości i orientalnych klimatów. Już od lotniska witają ich bowiem drapacze chmur, szybka kolej i atrakcje, za które trzeba słono płacić. Na szczęście szybko się zorientowałam, ze magia Pekinu całkowicie nie zginęła. I że można ja odnaleźć za zupełnie niewielkie pieniądze. Choćby w pięknie zachowanym Zakazanym Mieście, buddyjskich klasztorach, na polach ryzowych czy obok nieuczęszczanego odcinka muru chińskiego, gdzie nie dojeżdżają wycieczki. Dzięki tym miejscom to właśnie w Chinach, nazywanych Państwem Środka, czuje się jak na krańcu świata. Przystępnym, magicznym i prawdziwie made in china. 9 sposobów na tanie Chiny Zdradza Dagmara Płonka - podróżniczka, menedżerka w szanghajskim NGO. Uważa, że najlepiej poruszać się po Szanghaju na rowerze. Prowadzi blog dagidrogi.com. 1. Zapomnij o świętach W Chinach mieszka 1,3 mld ludzi i prawie wszyscy chcą spędzić święta z rodziną. Nie trzeba wiec mieć wybujałej wyobraźni, żeby uzmysłowić sobie, co się tu dzieje w trakcie festiwali i świat. Bilety na te dni są zazwyczaj wykupione z kilkumiesięcznym wyprzedzeniem. Ceny noclegów podnoszone są nawet o 300 proc.! Dlatego staraj się unikać tych dat: 9–15 lutego 2013 r. (wtedy obchodzony jest chiński Nowy Rok), 13–15 czerwca (festiwal smoczych łodzi) oraz początku października (bo wtedy zaczynają się w Chinach szkolne wakacje). 2. Podróżuj po kolei Podróż pociągiem nie tylko jest najbezpieczniejszym, ale tez najciekawszym sposobem przemieszczania się po Chinach. Wybiera go bowiem większość lokalsów. Z doświadczenia wiem, że najlepsze historie można usłyszeć, korzystając z najtańszej klasy. Choć komfort jazdy i czas podróży pozostawia trochę do życzenia, to dla tych rozmów i kilkudziesięciu juanów w kieszeni warto rozpatrzyć tę opcję. Dla porównania: za bilet z Szanghaju do Pekinu najszybszym i najdroższym pociągiem zapłacimy ok. 300 zł. Dystans 1,3 tys. km pomiędzy miastami pokonamy w 5 godz. Podczas gdy za najtańszy pociąg zapłacimy 90 zł i spędzimy w nim 21 godz. W Chinach należy pamiętać, ze bilety można nabyć jedynie w mieście, z którego się wyjeżdża. Ważne jest też, że są one sprawdzane nie tylko przy wejściu na stacje, ale tez przy opuszczaniu dworca na stacji docelowej. Aktualny rozkład jazdy znajdziesz na www.travelchinaguide.com. 3. Chiny? Naturalnie! Zamiast wydawać juany w drogich chińskich miastach i liczyć, czy uda ci się przetrwać kolejny dzień, rusz w naturę. Wybierz się na otwarte przestrzenie Mongolii Wewnętrznej (to chiński region autonomiczny), przejedz po Karakorum Highway czy zdecyduj się na trekking wzdłuż Wąwozu Skaczącego Tygrysa. Wszystkie te miejsca można w prosty sposób odwiedzić na własną rękę i podziwiać gratis. 4. Z klasą, bez kasy Ponieważ większość atrakcji turystycznych Szanghaju jest płatna (i to słono!), warto skorzystac z opcji gratis. Za darmo w tym najdroższym chińskim mieście możesz zwiedzić Muzeum Szanghajskie czy tez centrum sztuki współczesnej M50, przespacerować się wzdłuż rzeki Huangpu, podziwiając architekturę Bundu, odwiedzić jeden z wielu targów (staroci, jedwabiu, herbaty czy… insektów!) lub odkryć tajemnice shikumenów, czyli tradycyjnych niskich domów z przełomu XIX i XX w. 5. Z prędkością światła Jeśli przylatujesz do Szanghaju na lotnisko Pudong, warto skorzystać z szybkiego pociągu Maglev. Bilet na niego kosztuje 30 zł, a doświadczenie jechania z prędkością ponad 430 km/h jest bezcenne. Pociąg pokonuje 30-kilometrową trasę dokładnie w 7 min 20 s! www.smtdc.com/en 6. Darmowy fitness Jeżeli zależy ci na zachowaniu formy podczas podróży po Chinach, nie musisz zapisywać się do klubów fitness ani płacić za wejście do klubów tańca. Wystarczy, że rano dołączysz do grup trenujących na świeżym powietrzu tai-chi lub wieczorem zakręcisz się wokół Chińczyków, którzy na ulicy lub w parku pląsają w rytm walca lub salsy. 7. Jedz po chińsku Czyli przy pomocy pałeczek i dzieląc się potrawami z innymi. Popularne jest tu bowiem „jedzenie z jednej miski”. Nabierając pałeczkami porcję, zmieścisz mniej niż na widelcu, do tego będziesz musiał poczekać, aż miska wróci do ciebie. Efekt? Zyskasz uznanie lokalsów, zjesz mniej i będziesz biesiadował dłużej, dzięki czemu oszukasz mózg i żołądek, a w portfelu zostanie więcej juanów. Zamów np. pikantna zupę malatang. Cena ok. 5–10 zł za porcję. 8. Metoda na kalkulator W Chinach negocjuj zawsze i wszędzie. No, może za wyjątkiem publicznych środków transportu. Regułą jest tu bowiem brak reguł i jednej określonej ceny. I nie chodzi o obniżenie ceny o 5 proc. Na targowiskach i w sklepach z pamiątkami rozpoczynaj od 25–30 proc. ceny rzuconej przez sprzedawcę. W hotelach i hostelach norma jest negocjowanie 20–30 proc. rabatu. Nie bój się bariery językowej! Do negocjowania sum zwyczajowo wykorzystuje się kalkulatory. Sprzedawca, widząc obcokrajowca, szybko wystukuje na nim swoją kwotę i udostępnia go klientowi, by nabił swoją propozycję. 9. Wrażenia murowane Każdy kto wybiera się do Państwa Środka, powinien przejść się po Wielkim Murze Chińskim. Dobrym miejscem wypadowym jest Pekin. Wiele biur i naganiaczy w całym mieście oferuje do niego wycieczki za kilkadziesiąt złotych. Najczęściej w okolice miejscowości Badaling, która dosłownie oblężona jest przez turystów i sklepikarzy. Dlatego znacznie lepiej wybrać się na mur samemu. Na przykład w okolice Simatai, gdzie jest szansa, że będziesz miał go tylko dla siebie. Dojedziesz tam autobusem podmiejskim numer 980 (ok. 90 km). Cena w dwie strony to ok. 15 zł.
Kenia jest bajecznie tania. Niestety większość przybyszów skazanych jest na luksus i drożyznę. Zdradzamy, jak ich unikać
Przydrożne hoteliki marki „cztery pale i dach z falistej blachy” kosztują pięć dolarów. Łóżek i wody brak. Cennik tylko zaś dla swoich. Kenijskie kontrasty zawsze mnie zdumiewały. Luksus i nędza. Światy sąsiadujące, między którymi jest niewidzialna i nieprzekraczalna granica. Nie naruszają jej nawet sami Kenijczycy. Przybysze w tym świecie mają swoje od wieków ustalone miejsce. Kenia to kraina luksusowych safari. Polował tu Theodore Roosevelt i książę Walii, a Tom Cruise z Nicole Kidman spędzali miesiąc miodowy. Znane i arystokratyczne nazwiska można wymieniać w nieskończoność. Luksus ma swoją cenę, ale okazuje się, że nie zawsze musi być drogi. Zadziwił mnie kiedyś Uhuru Kenyatta, najmłodszy syn pierwszego prezydenta niepodległej Kenii Jomo Kenyattay. Rozmawiałam z nim o tym, czy zakaz polowań dobrze czy źle przysłużył się Kenii. Kenyata był wówczas ministrem turystyki i tłumaczył mi, że nic lepszego nie mogło przydarzyć się jego krajowi, bo „luksusowe safari, z którego mogła skorzystać garstka bogatych wybrańców, zastąpiły tańsze turystyczne wyprawy, dostępne dla wielu, i dzięki temu świat może dowiedzieć się o pięknie Kenii”. Przejrzałam katalogi biur podróży. Wówczas nie było jeszcze tanich czarterowych wycieczek do tego kraju, tylko „objazdówki”. Kosztowały majątek. Policzyłam wyprawę „po kosztach” i wyszło mi, ze same ceny biletów lotniczych i wstępów do parków narodowych nadal przyprawiają o zawrót głowy. No i jeszcze odległości. Kursują tam matatu, czyli busiki, ale najatrakcyjniejsze miejsca są poza ich zasięgiem, bo to rodzaj komunikacji publicznej. A w Kenii najważniejsze jest safari. Spotkanie oko w oko z Wielka Piątką: słoniem, lwem, bawołem nosorożcem i lampartem. Kenia to także wybrzeże – przypływy i odpływy oceanu, oraz wielki rów tektoniczny, wulkany i niezwykłe jeziora. To wreszcie ludzie – dziesiątki plemion, obyczajów, mentalności. Safri, czyli podróżowanie, zwłaszcza bezpieczne, swoja cenę mieć musi. Na szczęście są sposoby na to, by nie była ona zbyt wygórowana. 6 Sposobów na tanią Kenię 1. Czas to pieniądz Co najmniej kilku tygodni trzeba, by poznać wszystkie atrakcje kraju. Każdy region to skarbnica zaskakujących kultur i cudów natury. Samych parków narodowych i rezerwatów przyrody istnieje ponad 50. Niezwykle ważne jest wiec zsynchronizowanie czasu, którym dysponujemy, z trasa, jaką chcemy pokonać. Ekstrawagancje typu wakacje nad oceanem plus dwudniowe samolotowe safari w Masai Mara znakomicie pustosza kieszeń. Z kurortów nieopodal Mombasy zdecydowanie bliżej jest do Tsavo. W efekcie będziemy mogli spędzić więcej czasu na safari, a wtedy rosną szanse na spotkania afrykańskich zwierząt. Zawsze na dobre wychodziło mi (a także mojemu budżetowi) smakowanie jednego regionu, a nie skakanie ruchem konika szachowego po całym kraju. 2. Oszczędność, ale rozsądna Niech się nikomu nie wydaje, że wyprawa do parku narodowego na własna rękę obniży koszty. Gdy zsumuje się opłaty za wynajęcie samochodu, za noclegi (bez zniżki, bo ta przysługuje biurom podróży) i doda błądzenie po bezdrożach (gratis), okaże się, że to ekstremalny pomysł. Nie warto tez dać się zwieść naganiaczom, którzy w Nairobi co chwila zaczepiają turystów, oferując bajecznie tanie safari. Najczęściej kończy się to tak, że z miejsca noclegu do parku narodowego jedzie się przez pół dnia rozklekotana, przepełniona ciężarówką. Najsensowniej wybrać kenijskie biuro podróży oferujące pakiet safari – przejazd, noclegi i wyżywienie. Dzień safari (dwukrotne wyjazdy w busz, trzy posiłki dziennie plus nocleg na terenie parku narodowego) to wydatek ok. 80 dol. od osoby. Taki pakiet można zarezerwować przez internet, a płatności dokonać na miejscu. Informacje o licencjonowanych biurach są dostępne na www.magicalkenya.com lub www.tourism.go.ke. Ceny są zdecydowanie niższe niż u pośredników, czyli np. w polskich biurach podróży. Bezpieczeństwo mamy gwarantowane – zgodnie z kenijskim prawem kierowcy safaryjni są także przewodnikami. 3. Obozowe luksusy No to śpimy pod namiotami – taka zapowiedz zazwyczaj budzi lekka grozę i niedowierzanie. Jak to, a robaki, a dzikie zwierzaki? To już lepiej dopłacić do jakiegoś domku. Otóż sprawy przedstawiają się dokładnie odwrotnie. Namioty – w eleganckim dizajnie, z łazienkami – to towar luksusowy. W Finch Hattons, najdroższym obozowisku w Kenii, są one bajecznie drogie – bagatela 645 dol. za namiot dwuosobowy za noc. Jeśli korzystamy z usług biura podróży, warto wyraźnie określić standard, jakiego się spodziewamy. Zdecydowanie tańsze są lodge i kempingi – przy czym tylko na nielicznych kempingach możemy rozbić własny namiot, zazwyczaj czekają tam już wcześniej przygotowane. Na koniec jeszcze hotele. Pamiętam ten w Kisumu – mieście, do którego turyści zaglądają rzadko, Kenijczycy zaś robią interesy. Nie przypominał tych luksusowych, safaryjnych. Prosty prysznic i gumowe klapki „na wyposażeniu” w cenie 20 dol. za noc. Skromnie, ale to wystarczy. Tania baza noclegowa: www.kenyatourismboard.org. 4. Nerwy na wodzy Napiwki są w Kenii integralną częścią wydatków i trzeba je uwzględnić w swoim budżecie. Kierowcy, kelnerzy, bagażowi i tak dalej – to oczywiste, że powinni napiwek otrzymać. Drobne przysługi typu „pokażę ci, jak dojść do tej czy innej ulicy” albo „pokażę ci rafę koralowa” wynikać mogą z porywu serca, ale bardzo często za taką grzecznościową przysługę delikwent zada później pieniędzy. Podobnie jak za, na przykład, podpisanie się pod petycja mającą ratować szkołę. Zasada, żeby zapytać, ile to kosztuje przed, a nie po fakcie, uratowała w Kenii niejedna kieszeń! Podobnie rzecz się ma z wizytami w plemiennych wioskach. Tu nigdy dość pieniędzy. Przybysza oblegają umorusane dzieciaki z nieśmiertelnym „dollar please”. Tam jednak większą wartość od pieniędzy mają: zeszyty, długopisy, środki czystości czy ubrania. 5. Ceny bardzo umowne Targowanie się to w Kenii osobna dziedzina sztuki. Praktykuje się je niemal w każdym miejscu, bo ceny są więcej niż umowne. Jedynym sposobem na nieprzepłacanie jest poznanie supermarketowych cen, które są stałe. Od takiego sklepu, np. Zanzibar w Nairobi z wyrobami rzemieślniczymi czy spożywczego Uchumi, zaczynam kenijskie zakupy. Na turystycznych trasach rzadko jest to możliwe. Zdarzyło mi się kupić piękną drewniana figurkę za 10 dol. (stargowałam z 35 dol.), a w sklepiku hotelowym taka sama kosztowała 5 dol. W takich „zabawach” specjalizują się przydrożne courio shopy. Pokusie, by do nich zajrzeć, trudno się oprzeć, bo znajdują się tam czyste toalety w europejskim stylu (bezpłatne). Tyle że droga do nich wiedzie przez sklep... 6. Pora na kolej Przejazd pociągiem z Nairobi do Mombasy to najciekawszy, a zarazem najtańszy sposób podróży. Jednocześnie dobrze pokazuje, jak działają odmienne kenijskie światy. Bilet 1 klasy kosztuje 60 dol. W cenie kolacja i śniadanie w dwuosobowym przedziale sypialnym, ze stewardem ścielącym łóżko do snu. Ekonomiczna 2 klasa to wydatek 45 dol. (taka nasza kuszetka, cztery łóżka w przedziale). Przejazd w 3 klasie 6 dol. – najczęściej na stojąco.